open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Linux

**Linux** o **GNU/Linux** esas komuna nomo di Unix-atra dominaco-programi qui uzas Linux-kerno, e povas uzesar en multa tipi di komputeri. Linux esas un ek la maxim eminenta exemplo pri developado di libera programaro e libera kodexo, en qua irgu darfas libere modifikar, uzar, e dis-donar la fontokodexo.

La nomo "Linux" venas del Linux-kerno qua unesme lansesis ye la 17ma di septembro 1991 da Linus Torvalds. L'utilaji di la sistemo venis precipue de la GNU dominaco-programo, quan Richard Stallman projetis en 1983. Do, l'alternativa nomo *GNU/Linux* venas de la kontributadi de GNU.

## Historio
La dominaco-programo Unix developesis unesmafoye en 1969, en la Laboratori Bell (*Bell Laboratories*), de la kompanio AT&T. Quale la maxim multa programi kreita til lore, ol skribesis komplete en programigo-linguo *assembly*. Pose, en 1973, Unix riskribesis komplete per la programigo-linguo C.

Komence AT&T ne povis vendar la sistemo pro judiciala proceso antimonopolo, e la sistemo Unix rapide adoptesis da universitati. Pose, en 1984, Laboratorii Bell separesis de AT&T, do ol darfis vendar licenci por uzo di Unix, qua divenis programo interdiktata a libera modifiko.

En 1983 aparis tale nomizita "Projeto GNU" (*GNU project*) kun skopo krear dominaco-programo konciliebla kun Unix. Tamen, la projeto ne sucesis krear la "kerno" (*kernel*) di la dominaco-programo.

En 1991, Finlandano Linus Torvalds kreis la *kernel* di dominaco-programo qua pose baptesis "Linux", uniono di la silabi "Linu" (de Linus) kun la litero "x", de "Unix". Linux uzis la sama komandi kam Unix, tamen nula lineo de lua asemblo-programo kopiesis del asemblo-programo uzita por krear la dominaco-programo de *Bell Laboratories*. Linus Torvalds publikigis la kerno di Linux sub libera autoroyurala licenco GNU, qua permisas libera kopiuro, modifikuri e distributi di la sistemo. To permisis la developo di multa versioni (singla ek li surnomizita "distro", exemple: Red Hat, Fedora, SuSE, Ubuntu, Mint, edc.), qui developesis sive da entraprezi, sive da fonduri senprofita skopo, sive da komunitati di personi qui simpatiis pri l'ideo di uzar programi en lia komputeri sen pagar licenci.
Lutz Graf Schwerin von Krosigk

**Johann Ludwig ("Lutz") Graf Schwerin von Krosigk** (1887 til 1977), nobelo (komto), militestro e politikistulo, esis kancelero di Germania de 2 di mayo (su-ocido di Joseph Goebbels) til 23 di mayo 1945.
Misael Pastrana Borrero

**Misael Eduardo Pastrana Borrero** (1923 til 1997) advokato e politikistulo, patro di Andrés Pastrana Arango, esis prezidanto di Kolumbia de 1970 til 1974.
Nice

**Nice** (pron.: *nis*) esas urbo en Provenco Alpi Azur-Rivo, sud-Francia, an la Mediteranea mar-bordo, historiala chef-urbo di komtio Nice. Ol havis  habitanti en 2013. Lua aglomerajo, centro turistala, havas plu kam un milion habitanti.
## Flower Parade


File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-43-52.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-47-17.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-50-16.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-53-48.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-56-44.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 15-00-53.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 15-18-29.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 15-23-33.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 15-15-01.jpg


## <small>Teror-ocidi di 2020</small>
La 29ma di oktobro 2020 la teroristo Brahim Aouissaoui (pron.: *awisawi*) ocidis per poniardo tri homi en la baziliko di Nice. La 26ma di februaro 2025 il kondamnesis a dumviva enkarcereso.

## <small>Referi</small>
Aparicio Méndez

**Aparicio Méndez Manfredini** (1904 til 1988) advokato e profesoro di yuro, esis prezidanto di Uruguay de 1976 til 1981 dum la civila-militarala diktatoreso.
Alberto Demicheli

**Pedro Alberto Demicheli Lizaso** (1896 til 1980) advokato, jurnalisto, autoro e politikistulo, esis prezidanto di Uruguay de 12 di junio til 1 di septembro 1976.
Rafael Urdaneta

**Rafael José Urdaneta y Faría** (1788 til 1845) militestro (generalo), esis prezidanto di Granda Kolumbia de 1830 til 1831.
Steffi Graf

**Steffi Maria Graf** (naskinta ye la 14ma di junio 1969 en Mannheim) esas Germana ex-tenisistino. Dum 377 semani el judikesis kom la maxim bona tenisistino del mondo. El ganis sepfoye la maxim importanta tenisa konkurso en Wimbledon.

Steffi Graf mariajis ye la yaro 2001 l'anke sucesoza Usana tenisisto Andre Agassi. La paro havas du filiulo ed un filiino.

Ye la 13ma di agosto 1999 Steffi Graf finis elua kariero.
Celuli di Bénard

**Bénard celuli** esas konceptajo aparanta lor la studio dil konvekto. 

Esas obtenita da simpla experimento, realigita da Henri Bénard, Franca fizikisto ye 1900 klarigas la teorio di disipanta sistemo. 

L'experimentala establiso uzas strato di liquido, e.c. aquo, inter du paralela plani. L'alto dil strato esas mikra komparita a la horizontala dimensiono.

## Equilibro e termala konduktado
Unesme, la temperaturo dil basa plano esas la sama ke la suprajo. Lor la liquido tendencos vers equilibro, ube lua temperaturo esas la sama kom l'uno extere. Unfoye ibe, la liquido es tote uniforma: observanto en ulu vidus la sama cirkumajo en tota loko, en omna direcioni. Ta equilibro esas anke asimptotale stabila: pos lokala, tempala perturbo di extera temperaturo, retroiros a lua uniforma stando, en lineo kun duesma lego di termodinamiko.

Lore, la temperaturo di baza plano es augmentita poke: permananta fluo di energio eventos tra la liquido. La sistemo komencos havar strukturo di termala konduktiveso: la temperaturo, e la denseso e la preso kun lo, varios lineare inter la baza e supera plano. Ta sistemo esas modlita tre bona en statistikala mekaniko.

## Fora de equilibro: konvekto e petulemeso
Se ni progresive augmentas la temperaturo di baza plano, esos temperaturo a qua ula dramato eventas en la liquido: konvekto celuli aparos. La mikroskopala hazarde movado spontane divenos ordinar en makroskopala nivelo, kun karakteriziva korelato longeso. La rotacado dil celuli esas stabila ed alternos de segun-horloje ad inverse-horloje kom ni movas alonge horizontale: ta es spontana simetreso rupturo.

Bénard celuli esas metastabila. Ta signifikas ke mikra perturbo ne esas kapabla chanjar la rotacado di celuli, ma la plu larja povas afektar la rotacado; expozas formo di histereso.
Embusko

**Embusko** esas klasika militala taktiko en qua opozanti, en partikulara esquado, celas su por atakar kelka vehili e/o homi, per surprizo, bezonas bona informo pri e kelka nekompetenteso di viktimo kande pasas la poziciono note en defileo ube havas poka shirmili ma devas restar. L'asaltanto devas aceptar la plu importanta risko se es detektita ante en ta tereno nam vundebla a la forta pafado note l'artilrio.

En punisala judicio ta posturo esas graviginta lore krimino nam pruvas note pre-intenco.

Predato o parazito qua esas min rapida o pacienta ke lua kaptaji uzas tela taktiko per nutrivar su.
Dubai

**Dubai** esas emirio ed importanta komercala urbo en l'Unionita Araba Emirii. Ibe jacas la hotelo Burj Al Arab.

## Historio

Arkeologiala restaji montras ke la regiono di nuna Dubai ja habitesis dum tale-nomizita "epoko-*Ubaid* (c. 6500 til 3800 yari aK). Sumeriani nomizis la regiono *Magan*. La maxim anciena menciono konocata pri la vorto *Dubai* evas de 1095, en libro pri geografio skribita dal Andaluziana geografo Abu Abdullah al-Bakri.

Veneziana komercisto Gaspero Balbi vizitis la regiono en 1580. Posible Dubai divenis kolonieto di peskisti este dum la 18ma yarcento.

Dubai divenis protektorato del Unionita Rejio en 1892. L'emirio exportacis perli til la yari 1930ma.
Lorenzo Batlle y Grau

**Lorenzo Cristóbal Manuel Batlle y Grau** (1810 til 1887) militestro e politikistulo, esis prezidanto di Uruguay de 1868 til 1872.
Kalorala transfero

**Kalorala transfero** es la pasado di kalorala energio de varma a plu kolda korpo. Kande fizikala korpo, e.c. objekto o fluido, es en diferanta temperaturo ke lua cirkumaji od altra korpo pro atingar termala equilibro kom rezulto di duesma lego di termodinamiko. Ube es temperaturo difero inter objekti proxim, kalorala transfero inter li nulatempe haltesar; povas nur lenteskar.

## Generala vido
Klasika transfero di kalorala energio apenas nur tra kondukto, konvekto, radiaco od ula kombino di li. Kalorala transfero asociita kun transporto di fazo chanjo per substanco (tala vaporo ke portas la kaloro di bolio) povas esar fundamentale traktita kom variado di konvekto kalorala transfero. En amba kazo, la duktanta forco per kalorala transfero es difero di temperaturo.
Ignacy Jan Paderewski

**Ignacy Jan Paderewski** (18 di novembro 1860 en Kurylovka - 29 di junio 1941 en New York) kompozisto, pianisto, diplomacisto e politikistulo esis chefministro di Polonia de januaro til novembro 1919.

Il havis intereso en muziko de frua evo, ed obtenis grado de la Konservatorio di Warszawa en 1878. Il komencis kariero kom pianisto en 1887; il sucesoze aparis en Paris e London, e facis turo di Usa. Il anke kompozis multo. Dum la unesma mondomilito il esis agema membro di la Polona Nacionala Komitato. Ca organizuro favoris nedependanta Polonia, ed eventuale esis agnoskata da Francia ed altra landi. En novembro 1918 Polonia divenis nedependanta; Paderewski esis chefministro de januaro til novembro 1919.
Piano

**Piano** esas muzikal instrumento klasifikata kom instrumento kun klavaro di perkutata kordi, segun tradicionala sistemo di klasifiko. Segun la nuna klasifiko maxim uzata (di Hornbostel-Sachs), piano esas citaro kun kesto di resonado kun klavaro adicionita, per qua perkutesas la kordi. Piano formacesis ek harpo de multopla kordi qui pleesas per nedireta mekanismo di perkutado a qua adicionesis ekswichili. En ocidentala muziko, piano posibligas solitara pleado, same kam por orkestrala muziko o por akompanado o por kompozo od esayo di muziko.

Piano produktas sono per perkutado di stala kordi per marteleti kovrita da felto. La vibrado transmisesas tra la ponti aden la harmoniumala tablo.

Existas horizontala piani ed anke vertikala ed elektronikala.
Jędrzej Moraczewski

**Jędrzej Moraczewski** (1870 til 1944) injenioro e politikisto, esis chefministro di Polonia de novembro 1918 til januaro 1919.
Gradiento (homonimo)

**Gradiento** povas referar a:

* Gradiento, en vektorala analitiko, vektorala feldo reprezentas la maxima grado di augmentar dil skalaro feldo sinso di maxim chanjo.
* Pento, referanta a l'inklineso di voyo od altra geografiala traiti.
* Gradopa koloro, gradoza chanjo o mixita di koloro.

En biologio
** Difuzo, la proporciono di dissolvuro koncentro inter du kontigua regioni.
** Potenciala gradiento, la difero en elektra charjo inter du kontigua regioni.

En fluido dinamiko, e terala cienco
**  Denseso gradiento
**  Presado gradiento
**  Temperaturo gradiento
*** Geotermala gradiento
*** Sono rapideso gradiento
**  Vento gradiento
Gradiento

*Videz anke [[Gradiento (homonimo)]]*

En vektorala analitiko, **gradiento**, di skalara feldo es vektorala feldo qua indikas la direciono di maxim augment-raporto di la skalara feldo, e la grandeso di qua es la maxim chanjo-raporto.
Konvekto

**Konvekto** esas la maxim generala termino referanta a la movado di molekuli en fluidi (c.e. liquidi, gasi). Konvekto esas un ek la precipua formi di kalorala e masala transfero. Ta fenomeno ne povas eventar en solidi.

En fluidi, konvektala kaloro e maso transfero eventas tra amba difuzo – la hazarde Browniana movado di individuala partikuli en la fluido – e per advekto, en qua maso o kaloro es transportita da la plu granda dimensiono di korenti en la fluido.

## Bénard celuli
En 1900, Fizikisto Henri Bénard kreis experimento por studiar konvekto, nomizita celuli di Bénard. Ol konsistas ek hexagonala "celuli" di konvekto qui formacas spontane e povas observesar en viskoza liquidi kande submisita a kalorizo.
Mariano Ospina Pérez

**Luis Mariano Ospina Pérez** (1891 til 1976) injenioro e politikistulo, esis prezidanto di Kolumbia de 1946 til 1950.
Unix-atra

**Unix-atra** (kustumale indikata per *nix) esas irga dominaco-programo kondutas su en maniero simila ad sistemo Unix, ma ne necese konformesas ad irga versiono di la Unika UNIX-speciguro.
Richard Stallman

**Richard Matthew Stallman** (naskis ye la 16ma di marto 1953), esas Usana informatikala programifisto ed aktivisto di tale nomizita projeto GNU. En septembro 1983, ilu projetis krear libera Unix-atra dominaco-programo, ed esabas lua chef-arkitekto ed organizero. Il ank esis la kreinto di la la "libera programala movado", ed en oktobro 1985, lu kreis tale nomizita *Free Software Foundation*, kun skopo stimular la kreo e developo di libera programaro.
Juan María Bordaberry

**Juan María Bordaberry Arocena** (1928 til 2011) rurala proprietanto, esis prezidanto di Uruguay de 1972 til 1976. De 1972 til junio 1973 il guvernis kom konstitucala prezidanto, e de 27 di junio 1973 til 1976, kom diktatoro.
Ramón Puerta

**Federico Ramón Puerta**, injenioro n. ye la 9ma di septembro 1951, esis prezidanto di Arjentinia de la 20ma til la 23ma di decembro 2001.
Muzikal instrumento

**Muzikal instrumento** es objekto konstruktita o modifikita por facar muziko. En principo, ulo qua produktas sono povas servar kom muzikal instrumento. La frazo "muzikal instrumento", tamen, esas ordinare uzata por artikli qui havas specifika muzikala skopo, exemple piano. L'akademiala studio di muzikal instrumenti nominesas organologio.

## Arkeologio ed antropologio
Eruditi konvinkas ke ne existas metodi komplete fidinda por determinar l'exakta kronologio di developo di muzikal instrumenti tra la kulturi. Komparar ed organizar instrumenti segun lia komplexeso ne esas metodo perfekta, pro ke la 'teknologio' di la muzikal instrumenti havas kelkafoye basa komplexeso. Exemple, por la konstruktado di la maxim anciena fenduro-tamburi bezonesis abatar e kavigar granda arbori; pose fenduro-tamburi konstruktesis kun apertita bambua stipiti, plu simpla tasko. Simile, grupigar la developado di muzikal instrumenti segun laboreso anke ne esas exakta metodo, pro ke omna kulturi evolucionas segun diferenta niveli e havas aceso a diferanta materii. Exemple, antropologisti qui komparis muzikal instrumenti produktita da du diferanta kulturi qui existis dum la sam epoko ma diferis per organizado, kulturo, e mestiero ne povis determinar quala instrumenti esis plu "primitiva". Klasifikar instrumenti segun geografiala origino ank esas partale nefidinda, pro ne povesas determinar quala kulturi mantenis kontakto l'una kun l'altra, kande, e se partoprenis konoci. Tamen, la Germana muzikologisto Curt Sachs propozis ke geografiala kronologio esus preferebla, pro lua restriktita subjektaleso.

## Tipi
Omna muzikal instrumenti povas klasifikesar en nur tri diferanta tipiː sufl-instrumento, perkut-instrumento e kord-instrumento.
Repeto

**Repeto** esas preparala eventajo en muziko e teatro (e en altra kontexti) ke esas pleita ante l'oficala publika spektaklo, kom preparita pro asekurar ke omna detali di spektaklo esas adequata per profesionala prizentado.
Gwyneth Paltrow

**Gwyneth Kate Paltrow** (n. ye la 27ma di septembro 1972) esas Usana cinem-aktorino, cinematografistino e cenaristino.

## Extera ligili
* [Gwyneth Paltrow en IMDB ([Angla linguo|Angle])]
Louvre

**Louvre** (*Musée du Louvre*) esas un di maxim importanta muzei di Paris. Ol esis apertita ye 1793 e havas un totala surfaco di 60 000 m². Ye 2007 ol recevis 8,3 milioni di vizitanti.

Louvre havas importanta maestro-verki, kom la *[[Mona Lisa]]*, *La Virgino e la Bebeo kun Santo Anna*, *[[Venus de Milo]]*, *Hammurabi Kodexo*, ed altre.
Matematikala logiko

**Matematikala logiko** esas fako de logiko e matematiko. Ol konsistas ek la matematikala studio di la logiko e l'aplikado di ta studii ad altra faki de matematiko. Matematikala logiko havas proxim konekti ad informatiko. Uniganta temi en matematikala logiko inkluzas l'expresoza povo di formala sistemo e la deduktala povo di formala pruvo sistemi.
Rupiah Banda

**Rupiah Bwezani Banda**, diplomacisto e politikisto n. ye la 13ma di februaro 1937 til la 11ma di marto 2022, esis prezidanto di Zambia de 2008 til 2011.
Ernest Shonekan

**Ernest Adegunle Oladeinde Shonekan**, advokato, entraprezisto e politikisto n. la 9ma di mayo 1936 til la 11ma di januaro 2022, esis prezidanto di Nigeria de la 26ma di agosto til 17ma di novembro 1993.

## Referi
Alfonso López Pumarejo

**Alfonso López Pumarejo** (1886 til 1959) politikistulo e diplomacisto esis prezidanto di Kolumbia 2 foyi: de 1934 til 1938 e de 1942 til 1945.
José María Guido

**José María Guido** (1910 til 1975) advokato e politikistulo, esis prezidanto di Arjentinia de 1962 til 1963).
Klaus Johann Jacobs

**Klaus Johann Jacobs** (1936 til 2008) es entraprezisto.

Pos longa profesionala restado en Guatemala en 1961 il acesis a la direktado di kompri e vendado dil societo en Bremen. En 1970, il sucedIs lua patro, Walther.

eN 1973, la firmo movIs de Germania ad Zürich. En 1982 ilu komencis l'aventuro en chokolado per kunfuzar kun *Interfood* til 1990 kande vendis a Philip Morris. Kun la pekunio kompris *Callebaut* ke kunfuzis pos quar yari kun Barry e divenis Barry Callebaut, la maxim granda produktanto di qualeso chokolado e kafeo.

Klaus Jacobs investis anke en la sektoro di tempala laboro per komprar Addia en 1992, kunfuzis kun Ecco en 1996 en Adecco. Il esis membro dil nacionala kruo di kavalo-dresado. Lua familio (note lua sis filii) proprietis edukado en Anglia e du agrokultiva domeni en Arjentinia.
Kontrato di Tordesillas

**Tordesillas kontrato** (en portugalana linguo *Tordesilhas*) signatas en Tordesillas (Valladolid) Kastilia ye la 7ma di junio 1494 fixesis la divido di nova mondo inter Hispania por westa e Portugal por esta supere da papo segun nord-suda meridiano situita 1770 km weste de Kabo Verda - meridiano, qua esas nun 46° 37'. Ta kontrato ratifikabis per Hispania ye la 2ma di julio e per Portugal ye la 5ma di septembro. Saragosa (o Zaragoza) kontrato ye la 22ma di aprilo 1529 indikas plu precise lua anti-meridiano.

## Explorado e kolonizado
La kontrato esis pro solvar la disputo pos la retroveno di Cristoforo Colombo a Hispania. En 1481 papala bul-letro *Aeterni regis* donis omna teritorii sude de Kanarii a Portugal. En mayo 1493 hispana-naskinta papo Alexander 6ma dekretis en *bul-letro [[Inter caetera]]* ke omna sula west di meridiano nur 400 km westa di Kabo Verda devus por Hispania tale to esta esas por Portugal, tamen teritorii ecepte ja sub kristana kontrolo.

Evidente la rejo João 2ma di Portugal ne sentis kontenta, do il apertis negocii kun hispana reji, argumentinte ke la meridiano extensus en l'altra parto di mondo, do limitinta hispana kontrolo en Azia. 

Tordesillas-kontrato divenis bul-letro per papo Julius 2ma en 1506, ecepte per la maxim esta parto di Sud-Amerika, deskovrita da Pedro Álvares Cabral por Portugal. Pos Hispania ne blokusis extendo tra la meridiano. De 1580 til 1640 Hispania kontrolai Portugal. En 1750 Madrid kontrato imputis ad Portugal altra teritorii nun partoprenanta a Brazilia.

Altra Europana landi (Francia, Anglia, Nederlando) ne aceptis ta divido dil mondo, e komencis prenar tra korsari parto di Amerikana richesi.
Quetzalcoatl

**Quetzalcóatl** (ke-cal-ko-atl) (nahuatl linguo: Quetzalcōātl), "Plumizita Serpento", esas deajo di kelka Mezamerikana kulturi, nome l'azteka. Lu judikesas dal antropologiisti kom un del precipua deaji dil dearo dil prehispaniana kulturo.
Turka republiko di Norda Chipro

**Turka Republiko di Norda Chipro** o simple **Nord-Chipro** esas stato *de facto* qua okupas la nord-esto dil insulo Chipro. Nur Turkia agnoskas la stato kom nedependanta.

## Historio
Chipro divenis nedependanta del Unionita Rejio en agosto 1960. Lor, Greka Chipriani e Turka Chipriani abandonis rispektive lia idei pri *enosis* (uniono kun Grekia) e pri *taksim* (Turka vorto por "divido").

Turka republiko di norda Chipro deklaris lua nedependo de Chipro ye la 15ma di novembro 1983.

En 2004, l'Europana Uniono propozis referovoto pri la riunigo di le du Chipro. Turka-Chipriani aceptis, tamen Greka-Chipriani ne aceptis. Kom rezulto, Chipro eniris dividita en l'Europana Uniono: Turka Chipro ne eniris, ma Greka Chipro (l'oficale agnoskata guvernerio dil insulo), yes.

## Politiko
Norda Chipro esas demokratiala parlamentala republiko. La chefo di stato esas la prezidanto. Lu elektesas direte dal populo por 5 yari. Nun esas Mustafa Akıncı.

## Geografio

## Demografio

## Kulturo

## Referi

## Extera ligili
* [10 Jahre Honorarvertretung Nordzyperns ([Germaniana linguo|Germaniane])]
Antarktika oceano

**Antarktika oceano** havas surfaco de 20.327.000 km2. La bordi esas la mar-rivo di Antarktika, Atlantiko, Indiana oceano e Pacifiko. 

La bordo kun l'altra oceani esas definata ye 60° sudala latitudo.
Reda maro

**Reda Maro** esas mikra parto (maro) de Indiana oceano, inter la kontinenti Afrika (weste) ed Azia (este). Lua surfaco esas cirkume  km².

La maro jacas inter dezerta e mi-dezerta landi. Lua vicina landi esas:
* nordala marbordo: Egiptia, Israel, Jordania
* westala marbordo: Sudan, Egiptia
* estala marbordo: Saudi-Arabia, Yemen
* sudala marbordo: Eritrea, Djibuti, Somalia.
Gulfo Persia

**Persiana gulfo** esas esas mikra parto (gulfo) de Indiana oceano, qua jacas en sude de Azia, inter Iran, Irak, Kuwait, Saudi-Arabia, Katar, Unionita Araba Emirii ed Oman. Lua tota surfaco esas cirkume  km².

L'arkipelago di Bahrain jacas interne di la Persiana gulfo, este de Saudi-Arabia.

## Geografio
Persiana Gulfo esas relate plata aquo kun maxima profundeso di cirkume 100 m. Olua volumino amontas cirkume 6000 km³. Per la Stretajo di Hormus ol unionesas kun la Gulfo di Oman e la Araba Maro e la Indiana Oceano. En la Persiana Gulfo enfluas la konfluo di la Eufrati e Tigris, la Shatt al-Arab od Arvand Rud. Pro la poka eniro di pura aquo e pro la alta vaporesko lua aquo esas 4% plu saloza kam la vicina mari.
Indial oceano

**Indiana oceano** havas surfaco de 68.556.000 km2. 
La bordi esas la sudala mar-rivo di Azia, lindoneziana arkipelago, la westala e sudala mar-rivo di Australia, Pacifiko, Antarktika oceano, Atlantiko e l'estala mar-rivo di Afrika.
Elpidio Quirino

**Elpidio Rivera Quirino** (1890 til 1956) advokato e politikistulo, esis prezidanto di Filipini de 1948 til 1953.

Deputato por Ilocos Sur de 1919 til 1925. Senatano de 1925 til 1931. En 1934 ilu divenis membro de la komisitaro por la nedependo di Filipini, e voyajis vers Washington DC por defensar lego qua donis autonomio a la teritorio.

En 1946 ilu divenis vice-prezidanto de Manuel Roxas. Kun la morto di Roxas en 1948 il divenis prezidanto. Quirino rielektesis en 1949.
Carlos Polistico Garcia

**Carlos Polistico Garcia** (1896 til 1971) advokato e politikistulo, esis prezidanto di Filipini de 1957 til 1961.
Listo pri prezidanti di Kabo Verda

**[[Kabo Verda]]** esas parlamentala republiko. Populo elektas la prezidanto por 5-yara periodo. La chefo di guvernerio esas la chefministro, qua elektesas dal parlamento anke por 5-yara periodo.

Yen listo pri prezidanti di Kabo Verda de 1975 til nun.

## Videz anke
* Chefministri di Kabo Verda
Pedro Pires

**Pedro Verona Rodrigues Pires**  politikisto, esis prezidanto di Kabo Verda de 2001 til 2011. Il ank esis l'unesma chefministro di la lando, de la 8ma di julio 1975 til la 4ma di aprilo 1991.
Angkor Wat

**Angkor Wat** esas anciena templal areo en Kambodja. Ol esas anke nacionala simbolo di Kambodja ed lua centrala templo kin-turma montresas kom silueto en la flago dil stato.

Angkor Wat jacas en nord-west Kambodja, kelka kilometri norde de Siem Reap. La centrala templo esas dedikita a Hindua deo Vishnu. La templo konstruktesis de 1113 til 1150 dum la regno dil rejo Surayavarman la 2ma. La maxim extera muro esas 1.025 m · 800 m. (La bazo dil piramido di Kheops esas nur dek-e-kinima.)

La rektangulal areo central cirkondesas da fosato, larja de preske 200 metri. En Hindua kosmologio, la fosato simbolizas l'oceano cirkondanta la mondo, la templo reprezentas la mondo, e lua centrala templo reprezentas la santa Meru-monto, la centro-punto dil mondo.

La centrala templo kontenas tri terasi, cirkondanta per muro. La extera teraso esas plu basa kam l'interna. Sur la triesma, la maxim interna teraso acensas kin turmi pineatra, quar en anguli e 65-metra centre. La muri kovresas da reliefi.

Angkor Wat esas anke mauzoleo (sepulteyo), la lasta resteyo dil rejo. Diferante de altri templi, la chefa portalo jacas weste, en la sinkeyo dil suno, quo simbolizas la morto.
Listo pri prezidanti di Egiptia

Yen la listo pri prezidanti di Egiptia. De la 23ma di februaro 1954 til la 23ma di junio 1956 la lando ne havis oficala prezidanto.

## Noti
Dawda Jawara

**David Dawda Kairaba Jawara**, veterinaro e politikistulo n. ye la16ma di mayo 1924 til la 27ma di agosto 2019, esis prezidanto di Gambia de 1970 til 1994.

## Referi
Listo pri prezidanti di Kolumbia

Yen la listo pri prezidanti di Kolumbia ed anke di Granda Kolumbia (konsistanta ek la nuna teritorii di Kolumbia, Venezuela, Equador e Panama).

## [[Granda Kolumbia]] (1819-1831)
Segun la konstituco di 1821, la prezidanto esis la chefo di stato, e havis dumviva povo. Kande ilu mortis, la vice-prezidanto asumis la povo. Ante la konstituco, la prezidanto *de facto* esis Simón Bolívar.

### Prezidanti di [[Granda Kolumbia]] (1819-1831)
* Simón Bolívar (17ma di decembro 1819 - 4ma di mayo 1830) (prezidanto pos 19ma di agosto 1828)
* Domingo Caycedo (4ma di mayo - 13ma di junio 1830) (1ma foyo, en povo)
* Joaquín de Mosquera (13ma di junio - 5ma di septembro 1830)
* Rafael Urdaneta (5ma di septembro 1830 - 3ma di mayo 1831) (en povo)
* Domingo Caycedo (3ma di mayo - 21ma di novembro 1831) (2ma foyo, en povo)

## Prezidanti di la [[Republiko Nova-Granada]] (1831-1858)
* Domingo Caycedo (21ma di novembro - 23ma di novembro 1831) (1ma foyo, en povo)
* José María Obando (23ma di novembro 1831 - 10ma di marto 1832) (1ma foyo, en povo)
* José Ignacio de Márquez (10ma di marto - 7ma di oktobro 1832) (1ma foyo, en povo)
* Francisco de Paula Santander (7ma di oktobro 1832 - 1ma di aprilo 1837)
* José Ignacio de Márquez (1ma di aprilo 1837 - 1ma di aprilo 1841) (2ma foyo)
* Domingo Caycedo (1ma di aprilo - 2ma di mayo 1841) (2ma foyo, en povo)
* Pedro Alcántara Herrán Zaldúa (2ma di mayo 1841 - 1ma di aprilo 1845)
* Tomás Cipriano de Mosquera (1ma di aprilo 1845 - 1ma di aprilo 1849) (1ma foyo)
* José Hilario López (1ma di aprilo 1849 - 14ma di oktobro 1851)
* José de Obaldía (14ma di oktobro 1851 - 22ma di januaro 1852) (Viceprezidanto en nomo di la prezidanto)
* José Hilario López (22ma di januaro 1852 - 1ma di aprilo 1853)
* José María Obando (1ma di aprilo 1853 - 17ma di aprilo 1854) (2ma foyo)
* José María Melo (17ma di aprilo - 4ma di decembro 1854) (Suprema chefo di stato)
* Tomás de Herrera (21ma di aprilo - 5ma di agosto 1854) (en povo, en rebeleso)
* José de Obaldía (4ma di decembro 1854 - 1ma di aprilo 1855) (en povo, en rebeleso pos 5ma di agosto 1854)
* Manuel Maria Mallarino (1ma di aprilo 1855 - 1ma di aprilo 1857) (en povo)
* Mariano Ospina Rodríguez (1ma di aprilo 1857 - mayo 1858)

## Prezidanti di la Kunfederuro Granadina (1858-1863)

## Prezidanti di Unionita Stati Kolumbia (1863-1886)

## [[Republiko]] [[Kolumbia]] (1886 til nun)
Segun la konstituco di 1886, la prezidanto elektesis dal populo por 6-yara periodo e povis rielektesar. En la 1910 guvernisteso diminutesis a 4-yara periodo.

La konstituco di 1886 esis un ek la maxim duranta konstituci de la Westala Misfero. La nuna Kolumbiana konstituco aprobesis en 1991.

### Prezidanti di Kolumbia (1886 til nun)

## Noti e referi

## Videz anke
* Kolumbia
Listo pri prezidanti di Kosta Rika

La prezidanto esas chefo di stato e la chefo di guvernerio di Kosta Rika. Segun la konstituco lu elektesas dal populo por 4-yara periodo.

De 1823 til 1839 Kosta Rika esis stato de l'Unionita Stati di Centr-Amerika. Pos 1839 esas nedependanta stato. Yen la **Listo pri prezidanti di Kosta Rika**.

### Chef-stati di Kosta Rika ([[1825]] til [[1848]])

### Prezidanti di Republiko Kosta Rika ([[1848]] til nun)

### Noti e referi
Listo pri prezidanti di Nauru

La prezidanto esas la chefo di stato e chefo di guvernerio di Nauru. Lu elektesas dal parlamento, e mustas esar parlamentano.

Yen listo pri prezidanti di Nauru de 1968 - kande la lando nedependanteskis - til nun.
Kristen Bell

**Kristen Anne Bell** (n. ye la 18ma di julio 1980) esas Usana cinem-aktorino e kantistino.

## Extera ligilo

* IMDB
Choummaly Sayasone

**Choummaly Sayasone** (n. en 1936) militestro (lietnanto-generalo) esis prezidanto di Laos de 2006 til 2016.
Listo pri prezidanti di Usa

Segun Usana konstituco, la prezidanto esas la chefo di stato ed anke la chefo di guvernerio di la lando. Lu elektesas dal populo por 4 yari e povas rielektesar unfoye por la sequanta periodo. Yen la listo di prezidanti di Usa, de George Washington en 1789, til nun.

* Prekoca fino di guvernerio:
: (A) Asasinita.
: (D) mortis dum l'ofico pro naturala kauzi.
: (R) Renuncis.
* Disputis en altra partiso:
: (U) Demokrato qua disputis kun Lincoln.
: (W) Demokrato qua kompozis kun Whig-kandidato.
Ovo

### Biologio
* **[[Zigoto|Ovo o zigoto]]**, en biologio, esas celulo qua rezultas de la fertiligo di ovulo.
* **[[Amniotala ovo]]**, en zoologio, esas ovo cirkondita per shelo, kontenanta flava vitelo e blanka albumino.
* **[[ovo (insekto)|Ovo]]**, en entomologio.
* **[[Agaro]]**, en mikrobiologio, tipo di jelo.

### Nutrivo
* **[[Ovo (nutrivo)|Ovo]]**, ordinare de hano, ma anke to di altra uceli e tortugi, kom to di fishi.

### Altri
* **[[Hanino o l'ovo]]**, paradoxo.
* **Ovo Fabergé**
* **[[Ovalo]]** inkluzas ovatra
Amniotala ovo

**Amniotala ovo** es en maxim multo uceli e repteri la zigoto, celulo la rezulto di fertiligo di ovumo. Per kapabligar kovado l'ovo es generale gardita interne favoroza temperaturo rango dum nutrivas e protektas la krescenta embriono. Kande l'embriono es sate developesita l' hanyuneto ruptas la shelo per ekirar.
Yves Leterme

**Yves Camille Désiré Leterme** (n. 6 di oktobro 1960) politikistulo, esis chefministro di Belgia de marto til decembro 2008, e de 2009 til 2011.
Ruud Lubbers

**Rudolphus Franciscus Marie "Ruud" Lubbers** (n. ye la 7ma di mayo 1939 til la 14ma di februaro 2018) ekonomikistulo, administristo di entraprezi e politikistulo esis chefministro di Nederlando, de 1982 til 1994.
Ovalo

In geometrio, **ovalo** od **ovatra** es ula kurvo similesas ovo od elipso. Diferanta de altra kurvi, la termo 'ovalo' ne es bona definita e multa distinta kurvi es ordinare nominita ovali. Ta kurvi has en komuneso ke:
* li es diferantebla (glata aspekto), simpla (ne auto-intersekanta), konvexa, klozita, plana kurvi; 
* lua formo ne tre eskartas de elipso, e
* es adminime uno axo di simetreso.
Guy Verhofstadt

**Guy Maurice Marie Louise Verhofstadt** (n. 11 di aprilo 1953) politikistulo, esis chefministro di Belgia de 1999 til 2008.
Listo pri prezidanti di Uruguay

La prezidanto di Uruguay esas la chefo di stato ed anke la chefo di guvernerio di la lando. Se ilu mankar, la viceprezidanto okupas povo.

Segun la nuna konstituco, la prezidanto e la viceprezidanto elektesas dal populo por 5-yara periodo, e ne povas rielektesar por la sequanta periodo.

Yen la listo pri Uruguayana prezidanti, de 1830 til nun.

## Epoko dil interna milito (1830 - 1876)

## Militistala diktatoreso (1876 til 1890)

## Transito-periodo (1890 til 1931)
L'ekonomio kreskis. José Batlle y Ordóñez, fondinto di *Batllismo*, kreis “sociala stato”.

## Diktatoresi di Terra e Baldomir (1931 e 1943)
Pos la morto di Batlle e di l'ekonomiala krizo di 1929, la prezidanto Gabriel Terra deklaris su diktatoro. General elekti eventis nur en 1938 - l'unesma kun la partopreno di mulieri. Dum la duesma mondomilito, Uruguay suportis la Federiti. 
 

## Demokratiala periodo 1943 til 1959
Uruguay riadoptis sociala stato. L'ekonomio developis. 

## Dekado di la demokratio (1959 til 1973)
En 1958 *Partido Nacional* o *Blanco* ("nacionala partiso" o "blanka partiso") ganis elekti pos 93-yara guverni dil partiso *Colorado*. Nova guvernerio adoptis ekonomiala reformi e konfrontis la problemi di laborala agitesi. Blanki komencis guvernar en 1959 kun serioza ekonomiala problemi pro la diminuto di la demando por agrokultivala produkturi. Ta fakto efektigis la kresko di chomeso ed inflaciono. En Montevideo komencis agar la gerilera* grupo *[[Tupamaro]]*.

En 1966 *blancos* e *colorados* suportis la riestabliso di prezidantala sistemo, e per referovoto la habitantaro suportis ca ideo. La partiso *Colorado* nomizis generalo Óscar Diego Gestido kom kandidato a la prezidanto. Kun la morto di Gestido, lora viceprezidanto Jorge Pacheco Areco asumis la povo. Pacheco adoptis despopulara procedi por kombatar inflaciono, e l'agadi di Tupamari e populala agitesi kreskis. Ye la 27ma di junio 1973, lora prezidanto Juan María Bordaberry dissolvis la Kongreso ed instalis civila-militistala diktatoreso.

## Militistala diktatoreso (1973 til 1985)

## Prezidanti pos riestabliso di la demokratio (1985 til nun)
Ovo (nutrivo)

*Videz [[Ovo]]* 
**[[Ovo]]** esas ronda od ovala substanco ovifas per la femino di multa animali, konsistanta di ovumo cirkondata per induti di membrani ed extera cirkumajo, qua agas per nutrivar e protektar krescenta embriono e lua nutranta rezervi. Maxim manjebla ovi, inkluzanta uceli e tortugi, konsistas di shirmilo di ovo. Nutrive, ovi es konsiderita bona fonto di proteino ma anke 215mg kolesterolo (70% di omnadia adportajo konsilata).

Frayo e kaviaro esas manjebla ovi produktita da fisho.
Tortugo

**Tortugo** es poikiloterma reptero, maxim parto di lua korpo protektita da specala ostoza o kartilagoza shelo developita de lua kosti. Li apartenas ad anapsido raso, kom povas vidar de lua solida kaloto.
Listo pri chefministri di Nederlando

La chefministro esas la chefo di guvernerio di Nederlando. L'ofico kreesis en 1848 pos modifiko en la konstituco Nederlandana. La chefministro koordinas la politiko di guvernerio.

Yen la **listo pri chefministri di Nederlando** til nun.

## Videz anke
* Listo pri monarki di Nederlando

## Referi
Listo pri prezidanti di Arjentinia

La **prezidanto di la Naciono Arjentiniana** (Hispane *Presidente de la Nación Argentina*), maxim konocata kom **prezidanto di Arjentinia**, esas chefo di stato e chefo di guvernerio di Arjentinia. Segun la nacionala konstituco, la prezidanto esas anke la supra komandanto dil Arjentinian armeo. Nun, la prezidanto elektesas dal populo por 4-yara periodo, e povas rielektesar unfoye por la sequanta periodo.

Bernardino Rivadavia recevis la titulo di **prezidanto di L'Unionita Provinci di ''Río de la Plata***, titulo kreita per lego en [[1826]]. Segun la [[konstituco]] di [[1853]], [[Justo José de Urquiza]] guvernis sub la titulo *'prezidanto di Arjentiniana Kunfederuro*'. Pos [[1860]] la titulo divenis *Presidente de la Nación Argentina'' (prezidanto di Arjentiniana Naciono).

Yen la listo pri prezidanti ed altra chefi di stato di Arjentinia depos 1826.

## Prezidanti di la republiko

## Guberniestri di la Provinco di Buenos Aires

## Prezidanti di la Republiko pos 1854

### Prezidanti dum militarala diktatoreso (1976-1983)

### Prezidanti pos riveno di la demokratio
Listo pri chefministri di Australia

La **[[chefministro]]** esas la chefo di guvernerio di Australia. L'ofico esas la maxim povoza en Australia. Nun ol okupesas da Scott Morrison.

Yen listo pri chefministri di Australia pos la nedependo en 1901, til nun.

## Referi
Listo pri prezidanti di Finlando

La prezidanto essas la chefo di stato di Finlando. Lu elektesas da populo por sis-yara periodo. Segun Finlandala konstituco de 1919, lu mustas esar naskinta en Finlando. Pos la longa ofico da Urho Kekkonen, on limitizis la prezidanteso admaxime a du sis-yara periodi.

### Historio
Depos nedependesko di Finlando (ye 6 di decembro 1917) til fino di Finlandan interna milito ye mayo 1918, Pehr Evind Svinhufvud esis sorganto di stato di Blanka Finlando e chefo di Finlandala Senato. La chefo di le Reda esis Otto Ville Kuusinen.

De mayo 1918 til julio 1919 Finlando havis du chefi di stato:
* Frederick Karl, princo di Hessen, ne venis a lando e renuncis de la posteno di rejo pos la falo di Germania en la unesma mondomilito, e
* Carl Gustaf Emil Mannerheim, komandisto di la Blanka armeo. Pose il esis la posedanto di maxim supra povo (12 di decembro 1918-27 di julio 1919).

Ye 1919 Finlando divenis republiko, en qua la prezidanto havis granda povo. La povo di prezidanto diminutesis erste dum la prezidanteso di Tarja Halonen.

Yen la listo pri la prezidanti di Finlando:

## Videz anke
* Chefministri di Finlando
* Finlando
Listo pri chefministri di Grekia

Yen la listo pri **chefministri di Grekia**, de 1828 til nun, qua inkluzas anke la chefi di provizora guvernerio di Grekia pos la nedependantesko en 1821.

Kande Grekia nedependanteskis del Otoman imperio, ol esis republiko. Pos la morto di Ioannis Kapodistrias, ol divenis monarkio til 1974 kun kurta periodo en ke esis republiko (la Duesma Republiko). En 1974 la monarkio abolisesis e Grekia divenis republiko til nun.

## Unesma Republiko Greka

## Rejio Grekia (1833 til 1924)

## Duesma Republiko (1924-1935)

## Monarkio ri-establisita (1935-1974)

## 3ma Republiko (1974 til nun)

## Noti

## Videz anke
* Listo pri prezidanti di Grekia
* Listo pri monarki di Grekia
Béla Imrédy

**Béla Imrédy de Ómoravica** (1891 til 1946) ekonomikisto e politikisto, esis chefministro di Hungaria de mayo 1938 til februaro 1939.

Ilu persekutis judi en Hungaria. Pos duesma mondomilito ilu esis esis judiciita pro kunlaborar kun nacional-socialista Germania e kondamnita a morto. Ilu esis exekutita ye 28 di februaro 1946.
Listo pri chefministri di Unionita Rejio

La chefministro esas la chefo di guvernerio di Unionita Rejio. Yen la listo di chefministri di Unionita Rejio pos 1721.

### Chefministri sub la regni di [[George la 1ma di Unionita Rejio|George la 1ma]] e [[George la 2ma di Unionita Rejio|George la 2ma]] (1721 til [[1762]])

### Chefministri sub la regno di [[George la 3ma di Unionita Rejio|George la 3ma]] (1762 til 1820)

### Chefministri sub la regno di [[George la 4ma di Unionita Rejio|George la 4ma]] (1820 til 1830)

### Chefministri sub la regno di [[William la 4ma di Unionita Rejio|William la 4ma]] (1830 til 1837)

### Chefministri sub la regno di [[Victoria (rejino)|Victoria]] (1837 til 1901)

### Chefministri sub la regno di [[Edward la 7ma di Unionita Rejio|Edward la 7ma]] (1901 til 1910)

### Chefministri sub la regno di [[George la 5ma di Unionita Rejio|George la 5ma]] (1910 til 1936) ed [[Edward la 8ma di Unionita Rejio|Edward la 8ma]] (1936)

### Chefministri sub la regno di [[George la 6ma di Unionita Rejio|George la 6ma]] (1936 til 1952)

### Chefministri sub la regno di [[Elizabeth la 2ma di Unionita Rejio|Elizabeth la 2ma]] (1952 til 2022)

### Chefministri sub la regno di [[Charles la 3ma di Unionita Rejio|Charles la 3ma]] (2022 til nun)

## Videz anke
* Monarki di Unionita Rejio

## Noti e referi
Chefministro

**Chefministro** esas la chefo di guvernerio e chefo dil ministraro en landi qui adoptas la parlamentala sistemo. Ordinare lu esas membro dil partiso politikala qua havas la majoritato di reprezenteri en parlamento, e duros en povo dum ke lua parlamentala bazo mantenos ta majoritato.

Chefministri povas existar sive en monarkii ube la monarko retenas kelka o preske simbolala povo (exemple: Unionita Rejio, Kanada, Dania), sive en republikana rejimi (exemple: Francia, Finlando, Portugal).

**Kancelero** esas la titulo di chefministri di Germania, Austria e Suisia.

En Ido, on anke povas dicar **chefa ministro** por la chefo dil ministraro, sive lu esas o ne esas anke la chefo di guvernerio. Exemple en Peru la chefo dil ministraro havas la titulo *chefa ministro*, quankam lu ne esas la chefo di guvernerio.

Yen la listo pri landi qui havas chefministri, chefa ministri o kanceleri, organizita segun kontinento.

## Chefa ministri di Afrika
* Aljeria
* Burkina Faso
* Centrafrika
* Chad
* Demokratial Republiko Kongo
* Djibuti
* Egiptia
* Equatorala Guinea
* Eswatini
* Etiopia
* Gabon
* Guinea
* Guinea-Bisau
* Ivora Rivo
* Kabo Verda
* Kamerun
* Kenia
* Lesotho
* Libia
* Madagaskar
* Mali
* Maroko
* Maurico
* Mauritania
* Mozambik
* Namibia
* Nijer
* Ruanda
* San-Tome e Principe
* Senegal
* Somalia
* Sudafrika
* Tanzania
* Tunizia
* Togo
* Uganda
* Zimbabwe

## Chefministri di Amerika
### Chefministri di Nord-Amerika
* Kanada

### Chefa ministri di Central Amerika
* Bahama
* Barbados
* Belize
* Dominika
* Grenada
* Haiti
* Jamaika
* Kuba
* Santa Lucia
* St Vincent e Grenadini

### Chefministri di Sud-Amerika
* Peru
* Trinidad e Tobago

## Chefministri di Azia
* Armenia‎
* Azerbaijan
* Bahrain‎
* Bangladesh‎
* Bhutan
* Popul-Republiko Chinia‎
* Estal Timor‎
* Gruzia
* India‎
* Irak‎
* Israel‎
* Japonia
* Jordania‎ 
* Kambodja‎
* Katar‎ 
* Kazakstan‎
* Kirgizistan‎
* Kuwait‎
* Laos‎
* Libano
* Malaizia‎
* Mongolia‎
* Nepal‎
* Pakistan‎ 

* Rusia‎
* Singapur‎ 
* Siria‎ 
* Sri-Lanka‎ 
* Sud-Korea‎
* Tailando‎ 
* Taiwan‎
* Tajikistan‎
* Turkia
* Unionita Araba Emirii‎ 
* Uzbekistan‎ 
* Vietnam‎
* Yemen‎

## Chefministri di Europa
* Albania
* Andora
* Austria
* Belgia
* Bielorusia
* Bosnia e Herzegovina
* Bulgaria
* Chekia
* Dania
* Estonia
* Finlando
* Francia
* Germania
* Grekia
* Gruzia
* Hispania
* Hungaria
* Irlando
* Islando
* Italia
* Kroatia
* Latvia
* Liechtenstein
* Lituania
* Luxemburgia
* Malta
* Moldova
* Monako
* Montenegro
* Nederlando
* Norda-Macedonia
* Norvegia
* Polonia
* Portugal
* Rumania
* Rusia
* Serbia
* Slovakia
* Slovenia
* Suedia
* Suisia
* Ukraina
* Unionita Rejio

## Chefministri di Oceania
* Australia
* Fidji
* Nova-Zelando
* Papua-Nova-Guinea
* Samoa
* Tonga
* Tuvalu
* Vanuatu
Listo pri chefministri di Finlando

La **[[chefministro]]** esas la chefo di guvernerio di **[[Finlando]]**. Il o el esas la chefo dil partiso qua recevas la majoritato di voti en general elekti.

Segun la konstituco adoptita en 2000, la parlamento di Finlando elektas la chefministro, e la prezidanto indikas ol. La chefministro direktas la politiko di Finlando pri Europa e remplasas la prezidanto kande il esas impedata.

Yen la listo pri chefministri di Finlando de 1917 til nun.

## Partisi

## Videz anke
* Historio dil nedependanta Finlando
* Prezidanto di Finlando
Listo pri chefministri di Kanada

La **[[chefministro]]** esas la chefo di guvernerio di Kanada. L'ofico kreesis en 1867.

Yen la listo pri chefministri di Kanada de pos 1867.
Listo pri chefministri di Nova-Zelando

La **[[chefministro]]** esas la chefo di guvernerio di Nova-Zelando. La titulo "chefministro" uzesis unesmafoye en 1873. Lu elektesas dal generala guvernisto di Nova-Zelando.

La rolo dil chefministro ne esas formale definita, ma segun konvenciono lu esas la chefo dil sekretariaro, e lua rolo esas koordinar la verko dil altra ministri.

Yen listo pri chefministri di Nova-Zelando, de 1856 til nun. De 1856 til 1869, l'ofico nomesis "Koloniala Sekretario".
Parker Posey

**Parker Christian Posey** (n. ye la 8ma di novembro 1968) esas Usana  cinem-aktorino.

## Extera ligilo
* IMDB
René Coty

**René Jules Gustave Coty** (1882 til 1962) advokato e politikistulo, esis prezidanto di Francia de 1954 til 1959.
Listo di chefministri di Sudafrika

Sudafrika havis chefministri de 1910 til 1984. Lasta esis Pieter Willem Botha. Yen la listo di chefministri di Sudafrika.

# 1910-1919: Louis Botha (Sudafrikana partiso)
# 1919-1924;1939-1948: Jan Christiaan Smuts (Sudafrikana partiso;Unionita)
# 1924-1939: James Barry Munnik Hertzog (Nacionala)
# 1948-1954: Daniel Francois Malan (Nacionala)
# 1954-1958: Johannes Gerhardus Strijdom (Nacionala)
# 1958-1966: Hendrik Frensch Verwoerd (Nacionala)
# 1966-1978: Balthazar Johannes Vorster (Nacionala)
# 1978-1984: Pieter Willem Botha (Nacionala)
Kauzeso

**Kauzeso** indikas necesa relato inter ula evento (nominita kauzo) ed altra evento (nominita efekto) qua direte rezultas del antea.

Dum ke ta neformala kompreno suficas en omnadie uzado, la filozofiala analizo di kauzeso konsideresas nefacila. La laboro di filozofi por komprenar kauzesi del eventi, e quale maxim bone karakterizar li extensas dum yarmili. En l'ocidentala filozofiala tradiciono explicita diskutado extensas ante adminime til Aristoteles, e la topiko restis esencala nociono en nuna filozofiala jurnali. Mem se kauzo ed efekto esas kustume pri eventi, altra kandidati inkluzas procedi, propraji, varianti, fakti, e standi.
Listo pri chefministri di Polonia

La chefministro di Polonia reprezentas ed organizas la verko di la Konsilistaro di Ministri. Anke supervizionas la regionala guvernii segun la konstituco ed altra Poloniana legi, ed esas la chefo di tota oficisti di la lando.

Yen la listo pri chefministri di Polonia, de 1917 til nun.

### Chefministri di mi-autonoma rejio Polonia (1917 - 1918)

### Chefministri di la Provizora Guvernerio di Republiko Polonia (1918)

### Chefministri di la 2ma Poloniana Republiko (1918 til 1939)

### Chefministri di Polonia en exilo ([[1939]] - [[1990]])

### Chefministri di Popul-Republiko Polonia (1944 til 1989)

### Chefministri di la 3ma Republiko (de [[1989]] til nun)

Noto (1): Invitita dal prezidanto por formacar guvernerio, ma faliis e renuncis.

### Videz anke
* Prezidanti di Polonia
Hanino o l'ovo

L**'Hanino o l'ovo** kauzeso dilemo es ordinare pozas kom "qua venas unesme, l'hano o l'ovo?" 

Hani ekiras de ovi, ma ovi es ovifita da hanini, iganta lo desfacila dicar qua origine efektigis a l'altro. Per antiqua filozofi, la questiono pri l'unesma hano od ovo anke ekvokita la questioni quale vivo e l'universo generale komencis.

vertuoza cirklo e vicioza cirklo
Retroago

**Retroago** es cirkla kauzala procedo per quo kelka proporciono di sistemo-produktado es ridonita ad la kontributo. To es ofte uzita por kontrolar la dinamikala konduto dil sistemo. Exempli pri retroago povas esar fondita en maxim komplexa sistemi, tale injeniorarto, arkitekturo, ekonomiko, termodinamiko e biologio.
Termodinamiko

On povas definar **termodinamiko** en du simpla fasoni : la cienco di kaloro e di termala mashini o la cienco di granda sistemi en equilibro. L'unesma defino es anke l'unesma en l'historio. La duesma es venita pose, per la pioniro verki di Ludwig Boltzmann. 

Kun statistikala fiziko, do es de nun parto, termodinamiko es l'uno di granda teorii apogas su sur la nuna kontenajo dil materio.
Somchai Wongsawat

**Somchai Wongsawat**, advokato e politikistulo n. ye la 31ma di agosto 1947, esis chefministro di Tailando de septembro til decembro 2008.
Monto Roraima

**Monto Roraima**, kun 2739,3 metri di altitudo en la frontiero inter Brazilia, Venezuela e Guyana esas la maxim alta monto di Guyana. En Venezuela, ol esas parto di Naciona Parko di Canaima, ed en Brazilia, ol esas parto di Naciona Parko di Monto Roraima.

.
Samuel Hinds

**Samuel Archibald Anthony Hinds** (n. 1943) administranto di entraprezi e politikistulo, esis prezidanto di Guyana por kurta periodo, de marto til decembro 1997. Ilu anke esis chefa ministro di lando tri foyi: de 1992 til 6 di marto 1997, de decembro 1997 til 9 di agosto 1999, e de 11 di agosto 1999 til mayo 2015.
Tabriz

**Tabriz** esas la 4ma maxim populoza urbo di Iran. Ol havis  habitanti en 2011. Lua tota surfaco esas 45,48 km².
Santiago Derqui

**Santiago Rafael Luis Manuel José María Derqui Rodríguez**, advokato e politikistulo n. ye la 21ma di junio 1809 til la 5ma di novembro 1867, esis prezidanto di Arjentinia. Il esis l'unesma prezidanto qua guvernis tota Arjentinia, pos ke la provinco Buenos Aires unionesis a la lando. Ilua kurta guvernerio - de marto 1860 til novembro 1861 - finis kande ilu renuncis.
Juan Esteban Pedernera

**Juan Esteban Pedernera**, n. ye la 25ma di decembro 1796 til la 1 di februaro 1886, esis militisto Arjentiniana qua esis prezidanto di la lando dum poka dii, de la 5ma di novembro til la 12ma di decembro 1861, pos la renunco di Santiago Derqui.
Bartolomé Mitre

**Bartolomé Mitre Martinez** (1821 til 1906) militestro, jurnalisto e politikistulo, esis prezidanto di Arjentinia de 1862 til 1868.
Roberto Marcelino Ortiz

**Jaime Gerardo Roberto Marcelino María Ortiz Lizardi** (1886 til 1943) advokato e politikistulo, esis prezidanto di Arjentinia de 1938 til 1942.
Edelmiro Julián Farrell

**Edelmiro Julián Farrell**, militisto n. ye la 12ma di februaro 1887 til la 31ma di oktobro 1980, esis prezidanto di Arjentinia de 1944 til 1946.
Eduardo Lonardi

**Eduardo A. Lonardi Doucet** (1896-1956) militestro, esis prezidanto di Arjentinia de 23 di septembro til 13 di novembro 1955.
José Félix Uriburu

Generalo **José Félix Benito Uriburu y Uriburu** (1868-1932) esis prezidanto *de facto* di Arjentinia de 1930 til 1932.
Agustín Pedro Justo

**Agustín Pedro Justo Rolón** (1876 til 1943) militestro, esis prezidanto di Arjentinia de 1932 til 1938.