open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yurocienco

**Yurocienco** o **legocienco** esas la cienco qua studias l'ensemblo dil reguli qui jeras la konduto dil homi (enti) en ula socio, e la sociala rilati. Ta abstrakta e obliganta reguli preskriptas lo facenda.

L'obligeso dil yurocienco bezonas ke:

* la yuro-fonto agnoskesez kom legitima;
* la yurala preskriptajo konocesez da omni, quo supozigas ke ol publikigesez sat vaste. To korespondas a la Latina sentenco *"nemo censetur ignorare legem"* (nulu ne savez la lego);
* la aplikado dil lego esez certigata da koaktanta moyeni quin fixis la lego e quin uzas sive arbitrala proceduro inter la koncernati, sive la stato, sive specala instanco.

En socii kun separo di povi, l'aplikado dil yurocienco rezultas de kunlaboro inter la legifanta povo (qua kreas la lego), la exekutanta povo (qua sorgas pri exekutar olu) et la judiciala povo (qua interpretas e judikas la eventuala violaci o kontesti relate olua aplikeso).

## Faki di yurocienco
* Fiskala legaro
* Administrala legaro
* Kanona legaro
* Kazala legaro
* Civila legaro
* Publika legaro
* Komercala legaro
* Kustumala legaro
* Kriminala legaro
* Halakha legaro - yudana legaro
* Internaciona legaro
**Publika internaciona legaro
**Privata internaciona legaro
* Naturala legaro
* Procedurala legaro
* Spacala legaro
726

La yaro **726** (DCCXXVI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 726ma yaro del unesma yarmilo, la 26ma yaro de la 8ma yarcento, e la 7ma yaro de la yari 720a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Volkano eruptas che insulo Santorini. L'erupto efektigas ter-tremi en multa loki de Mediteraneo. Jerash, urbo en la nuna Jordania, afektesas.
* Rejo Ine of Wessex demisionas sua krono e departas a Roma.

## Naski

## Morti
727

La yaro **727** (CCXXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 727ma yaro del unesma yarmilo, la 27ma yaro de la 8ma yarcento, e la 8ma yaro de la yari 720a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Eventas revolto en Grekia kontre imperiestro Leo la 3ma di Bizanco. Rebela floto komandita da Agallianos Kontoskeles por pozar kontre-imperiestro Kosmas en la povo, tamen li vinkesas da Bizancana floto, qua uzis tale nomizita Greka fairo.

### [[Europa]]
* julio - Papo Gregorius la 2ma kondamnas ikonoklasmo en Roma. To efektigas rupto di relati inter Italia e Bizancana imperio.

## Naski

## Morti
728

La yaro **728** (DCCXXVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 728ma yaro del unesma yarmilo, la 28ma yaro de la 8ma yarcento, e la 9ma yaro de la yari 720a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Lombarda rejulo Luptrand okupas Ravenna ed avancas vers Roma. En Sutri, ilu renkontras papo Gregorius la 2ma e signatas tale nomizita "donaco di Sutri", e grantas teritorii de Lazio a la papo. To esas la historiala fondo di Papala Stati.

## Naski

## Morti
729

La yaro **729** (DCCXXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 729ma yaro del unesma yarmilo, la 29ma yaro de la 8ma yarcento, e la 10ma yaro de la yari 720a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Trupi da Eutikios, exarko de Ravenna, vinkesas da Italian armeo sendita dal papo Gregorius la 2ma, por kombatar ikonoklasmo.

## Naski

## Morti
730

La yaro **730** (DCCXXX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 730mayaro del unesma yarmilo, la 30ma yaro de la 8ma yarcento, e la 1ma yaro de la yari 730a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* septembro til oktobro - Trupi del kalifio Umayyad spolias Bizancana fortreso *Charsianon*, en central Anatolia.
* Imperiestro Leo la 3ma di Bizanco imperas ke omna ikoni destruktesez.

## Naski

## Morti
733

La yaro **733** (DCCXXXIII per Romala algarismi) esis la 733ma yaro del unesma yarmilo, la 33ma yaro de la 8ma yarcento, e la 4ma yaro de la yari 730a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Militi Araba-Bizancana: Araba trupi komandita da  Mu’awiya ibn Hisham invadas Anatolia e konquestas urbi Antalya, Dorylaeum ed Afyonkarahisar.

### [[Europa]]
* Imperiestro Leo la 3ma di Bizanco konfiskas papala teritorii en Sicilia e Kalabria, de ube papo Gregorius la 3ma obtenas la maxim multa imposti.

## Naski

## Morti
734

La yaro **734** (DCCXXXIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 734ma yaro del unesma yarmilo, la 34ma yaro de la 8ma yarcento, e la 5ma yaro de la yari 730a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Armeo del kalifio Umayyad konsistanta ek 40 mil soldati komandita da Abdul Rahman Al Ghafiqi trairas Pirenei tra defileo Roncesvalles, e spolias urbi Oloron-Sainte-Marie, Lescar e Bayonne. Abdul Rahman spolias e kaptas Bordeaux, e preske destruktas komplete l'armeo komandita da duko Odo (Eudes) de Aquitania.

## Naski

## Morti
735

La yaro **735** (DCCXXXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 735ma yaro del unesma yarmilo, la 35ma yaro de la 8ma yarcento, e la 6ma yaro de la yari 730a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Charles Martel invadas Burgundia e marchas sude tra fluvio Loire. Ilu siejas Bordeaux e Blaye.

### [[Azia]]
* Eventas epidemio di variolo en Japonia, qua diminutos lua habitantaro per 30%.

## Naski

## Morti
731

La yaro **731** (DCCXXXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 731ma yaro dil unesma yarmilo, la 31ma yaro di la 8ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 730a.

## Eventi
### [[Katolikismo]]
* 11ma di februaro - Gregorius la 2ma mortas en Roma, pos 16-yara regno, en qua ilu luktis konte ikonoklasmo.
* 18ma di marto - Gregorius la 3ma divenas papo.
* 1ma di novembro - Gregorius la 3ma kunvokas sinodo di Roma, en qua ikonoklasmo kondamnesas kom herezio.

## Naski

## Morti
* 11ma di februaro - Papo Gregorius la 2ma (n. 669)
732

La yaro **732** (DCCXXXII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 732ma yaro dil unesma yarmilo, la 32ma yaro di la 8ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 730a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Armeo de kalifio Umayyad kun 40 mil soldati trairas Pirenei tra defileyo Roncesvalles, atakas urbi Oloron-Sainte-Marie, Lescar e Bayonne, e brulas l'abadeyo di Saint-Sever.
* 10ma di oktobro - Che batalio di Tours, Charles Martel vinkas Umayyadi komandita da Abd al-Rahman ibn Abd Allah al-Ghafiqi, e haltigas invado Mohamedana en Francia.

## Naski

## Morti
* 10ma di oktobro - Abd al-Rahman ibn Abd Allah al-Ghafiqi, guberniestro di Al-Andalus (naskodio nekonocata)
Anatomio

**Anatomio** essas la fako de biologio interesata pri studio di la strukturo di organismi e di lua parti. Anatomio esas fako de naturala cienci interesata pri la struktural organizado di vivanta enti. 

## Faki del anatomio
* Digestiva sistemo
* Eksekreco sistemo
* Endokrinala sistemo
* Imunologiala sistemo
* Kardiovaskulala sistemo
* Muskulala sistemo
* Nervaro
* Reproduktala sistemo
* Respirala sistemo
* Skeletala sistemo
* Tegumentala sistemo
Papero

**Papero** esas dina e plata materio produktita per la kompreseso di fibri. Ol kompozesas precipue per celuloso. La precipua materio esas fibri de ligno (precipue mola ligno, exemple abieto) ma anke de altra planti inkluzite kotono, lino e kanabo povas uzesar.

Ol uzesas por skribar, imprimar, pakigar. Ol uzesas anke por la fabrikado di diversa kompozanti,
exemple filtrili, edc.
736

La yaro **736** (DCCXXXVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 736ma yaro del unesma yarmilo, la 36ma yaro de la 8ma yarcento, e la 7ma yaro de la yari 730a.

## Eventi
### [[Azia]]
* Rōben, Buddhista monako, Shinshō docar tale nomizita sutro* *Avatamsaka*. To judikesas kom l'origino di *Kegon* (docado di Chiniana Buddhismo) en Japonia.

## Naski

## Morti
737

La yaro **737** (DCCXXXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 737ma yaro del unesma yarmilo, la 37ma yaro de la 8ma yarcento, e la 8ma yaro de la yari 730a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Trupi komandita da Charles Martel vinkas Mohamedani e rikaptas Avignon.
* Trupi komandita da Charles Martel siejas ed okupas Narbonne, lor okupita da garnizono del Umayyad.

## Naski

## Morti
739

La yaro **739** (DCCXXXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 739ma yaro del unesma yarmilo, la 39ma yaro de la 8ma yarcento, e la 10ma yaro de la yari 730a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Rejulo Favila de Asturia mortas, e sucedesas da ilua fratulo Alfonso la 1ma.

## Naski

## Morti
Biokemio

**Biokemio** esas parto di molekuli-studio qua konstitucas la viva existi, plu precizata dil strukturo o formo. Esas parto la studio dil transformanta di ica molekuli, lia kemiala en dil celulo ed organismi, nome:
# Degraduranta (o katabolismo) dil nutrivi qui furnisas la bezonata energio ye organismi;
# Biosintezuro (o anabolismo) di komposi di qua la celuli bezonas.

L'ensemblo di catabolismo ed anabolismo konstitucas metabolio.

La precipua molekuli-kategori studiata en biokimio esas nuclea acido, glucido, lipido e proteino.
740

**740** (DCCXL en Romana algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye venerdio che Juliala kalendario. Ol esis la 740ma yaro del unesma yarmilo, la 40ma yaro de la 8ma yarcento, e la 1ma yaro de la yari 740a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* 26ma di oktobro - Eventas ter-tremo en Konstantinoplo, qua destruktas lua muregi.

### [[Europa]]
* Eventas revolto di Berbera tribui qui partoprenis en l'invado di Galisia. To posibligas Alfonso la 1ma krear rejio che la monti Kantabriana.

## Naski

## Morti
741

La yaro **741** (DCCXLI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 741ma yaro dil unesma yarmilo, la 41ma yaro di la 8ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 740a.

## Eventi
* 3ma di decembro - Zacharias divenas papo.

## Naski

## Morti
* 18ma di junio - Imperiestro Leo la 3ma di Bizanco (n. c. 685)
* 22ma di oktobro - Charles Martel, rejulo di Franki (n. c. 688)
* 28ma di novembro - Papo Gregorius la 3ma
742

La yaro **742** (DCCXLII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 742ma yaro del unesma yarmilo, la 42ma yaro de la 8ma yarcento, e la 3ma yaro de la yari 740a.

## Eventi
### [[Azia]]
* Imperiestro Xuan Zong de Chinia komencas favorar Taoismo vice Buddhismo.

## Naski

## Morti
743

La yaro **743** (DCCXLIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 743ma yaro del unesma yarmilo, la 43ma yaro de la 8ma yarcento, e la 4ma yaro de la yari 740a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Imperiestro Konstantinus la 5ma vinkas lua bofratulo Artabasdos, qua komandabis 2-yara sedicio kun skopo uzupar Bizancana trono.

## Naski

## Morti
744

La yaro **744** (DCCXLIV per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 744ma yaro dil unesma yarmilo, la 44ma yaro di la 8ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 740a.

## Eventi
### [[Araba imperio]]
* 17ma di aprilo - Kalifo Al-Walid la 2ma siejesas en lua kastelo exter Damaskus. Ilu vinkesas e mortigesas da Araba trupi komandita da Sulayman ibn Hisham.

### [[Amerika]]
* Tikal prenas kontrolo di Naranjo, ed eliminas la lasta federito di Kalakmul.

## Naski

## Morti
Edward la 6ma di Anglia

**Edward la 6ma** (n. ye la 12ma di oktobro 1537 til la 6ma di julio 1553) esis rejo di Anglia e di Irlando de la 28ma di januaro 1547 til sua morto.

Il esis filiulo di Henry la 8ma e lua spozino Jane Seymour, ed il divenis rejo ye la morto di Henry en 1547.

Il kronizesis ye la 20ma di februaro 1547, du dii pos la morto di ilua patro. Pos la kronizado, festino eventis ye la Halo di Westminster.

Il esis inteligenta puero, e recevis multa edukado; dum ilua kurta regno il avancigis edukado, establisante plura nova skoli. Dum la lasta yaro ilua saneso divenis sempre plu mala. Ilua protektanto esis la duko di Northumberland; kom protestanto, Edward asentis a l'opiniono di la duko, ke la sucedanta rejo mustus ne esar Mary (mifratino di Edward), qua esis katolika. La projeto di la duko esis entronigar siniorino Jane Grey, a qua la filiulo di la duko esis recente mariajata; ed elqua esis posnepotino di rejo Henry la 7ma di Anglia. Kande Edward mortis, evante 15 yari, la duko esforcis realigar sua projeto.
Kulturo

La vorto ***kulturo*** devenas de la Latina vorto *cultura*. Komence ol signifikis ‘agrokultivo’, ‘kultivo di feldo’, anke ‘habiteyo’, e pose ‘developo’, ‘civilizuro’, anke ‘homajo’.

Nun, *kulturo* signifikas, exemple, la materiala e spiritala stando quan ula naciono atingis dum yarcenti o mem yarmili. Ofte *kulturo* esas konektita a *civilizo*, kande ne inkluzas la materiala kulturo.

Per kompozita vorti preske irgo povas esar kulturo: muziko-kulturo, habiteyo-kulturo, sporto-kulturo, trafiko-kulturo, restorerio-kulturo, brandio-kulturo, Ido-kulturo, edc. Tatempe on konektas *kulturo* a kustumala konduto. 

Do *kulturo* havas vasta signifiko. Tamen en konciza signifiko *kulturo* esas paralela kun *[[arto]]*. Exemple, on parolas pri Greka kulturo anciena e montras artala verki da Greki. Se politiko esas l'arto di la posibleso, *kulturo* esas la posiblesi dil arto.

Ni omni vivas en ula kulturo. Ultempe l'ecentrik artisti probas posedar la yuro pri experiencar la kulturo, ma omnu havas la yuro a kulturo. Omnu darfas experiencar la kulturo cirkondanta per propra modo.
Daegu

**Daegu** (대구, 大邱), ante pronuncata **Taegu**, oficale nomizita **Metropolala Urbo Daegu** esas la 4ma maxim populoza urbo di Sud-Korea. Segun statistiki de 2023, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 1499,51 km².

Daegu konsideresas *urbego* (광역시 en Koreana) e esas anke la chef-urbo dil provinco Gyeongsang. Lua nomo signifikas 'granda kolino'. En 2023, Gunwigun enkorpigesis ad ol, augmentanta lua teritorio.
Won

**Won** (원) esas la nomo di la pekunio uzesas en la landi di Nord-Korea e Sud-Korea. Quankam la nomi di a pekunio di la landi esas sama, la prizo di singlu esas diferanta. La *won* en Sud-Korea esas aproxime dekople la pekunio di Japonia (yen), tam 100 yen esas aproxime 1000 won.

'''Videz:
*Sud-Koreana Won
*Nord-Koreana Won
Yen

Yen esas la nomo por la pekunio uzesas en Japonia. Un Euro esas aproxime cent yen. La guvernerio di Japonia ofte interferas por stabilisar la prizo di la yen kande ol chanjas tre multe, e do la prizo di la yen esos aproxime la sama dum la lasta yari-deki.
745

La yaro **745** (DCCXLV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 745ma yaro del unesma yarmilo, la 45ma yaro de la 8ma yarcento, e la 6ma yaro de la yari 740a.

## Eventi
### [[Azia]]
* Imperio Uyghur formacesas, kontrolanta teritorio qua iras de lago Balkash, an la nuna Kazakstan til lago Baikal.

### [[Bizancana imperio]]
* Epidemio di bubono-pesto mortigas 1/3 ek la habitantaro de Avan-Azia.

## Naski

## Morti
Veliki Novgorod

**Veliki Novgorod** (Ruse *Вели́кий Но́вгород* – Idale *granda nova urbo*) esas urbo en nord-westala Rusia. Ol esas chef-urbo dil provinco Novgorod. L'urbo jacas alonge la rivero Volhov, ed anke del lago Ilmen. Til 1998 l'oficala nomo dil urbo esabis nur *Novgorod*.

*Veliki Novgorod* esis chef-urbo di maxim olda west-Slava lando existinta en yari c. 860-1478 – Knyazio di Novgorod.
Sapporo

**Sapporo** (askoltez) (札幌市) esas chef-urbo di Hokkaido, Japonia. Ol esas la 5ma maxim populoza urbo di Japonia. Segun statistiki de 2020, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 1.121,12 km².

Jacanta sud-weste de Hokkaido, l'unesma habitanti dil urbo esis le Ainu, qui komencis habitar ibe plu kam 15 mil yari ante nun. La nomo dil urbo devenis de la frazo *sat poro pet* (サッ・ポロ・ペッ), de la linguo Ainu, signifikante "sika granda fluvio", refero a la vicina fluvio Toyohira.

La habitantaro dil urbo augmentis kun l'arivo di enmigranti de altra loki di Japonia. En 1972, la Vintrala Olimpiala Ludi eventis ibe. La kampuso dil universitato di Hokkaido jacas en Sapporo.

## Geografio

La reliefo di Sapporo esas plana centre, e kolinoza weste e sude. La mezavalora altitudo dil urbo esas 29 metri. Ol havas multa parki, exemple la parko Odori, an lua centro, ube eventas multa festivali omnayare.

La klimato dil urbo esas humida kontinentala (*Dfa* segun la klimatala klasifikuro da Köppen). La mezavalora temperaturo en agosto (somero) esas 22,3°C, kontre ke la mezavalora temperaturo en januaro (vintro) esas -3,6°C. La mezavalora yarala temperaturo esas 8,6°C.

Someri esas humida, ma ne ecesive humida. La mezavalora yarala pluvo-quanto esas 1106,5 mm, e la maxim pluvoza monato esas septembro, kun mezavalore 135,2 mm. La vintri esas kolda e nivoza: Sapporo recevas mezavalore 5,96 metri di nivo omnayare, esanta un ek la poka metropoli de la mondo ube nivas tante.

## Fratala urbi

* Novosibirsk, 
* München, 
* Portland, Oregon, 
* Shenyang,
Bliss

**Karl Kasiel Blitz** (1897 en Austria-Hungaria til la 13ma di junio 1985 en Australia) konocata per la nomo **Charles K. Bliss**, inventis dum la yari 1940ma e 1950ma ideografiala linguo, unlatere observante Chiniana linguo ed altralatere segun konsideri da Gottfried Wilhelm Leibniz en 1679 pri la neceso di developar simbolala linguo. Lua skopo esis helpar la komuniko inter homi mem li kon handikapa fakultato.

Kom la plu-multeso di simila projeti, li ne savis mem ke, en 1971, Kanadana praktikisti deskovris ke Bliss-linguo povus esar uzata per homi ne-apta ad acesar fonetika linguo.

"Me volus irar a cinema" en Bliss-linguo:

### Extera ligili
* Blissymbolics Communication International
* Blissymbol Communication UK
* Blissymbolics Resources
0 (nombro)

**0** (**zero**) esas la nombro (kelkafoye konsiderata kom naturala nombro) pre-irata 1.

Esas la cifro indikanta la nihila.

Esas la kardinala (nombro di elementi) del vakua ensemblo.
748

La yaro **748** (DCCXLVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 748ma yaro dil unesma yarmilo, la 48ma yaro di la 8ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 740a.

## Eventi

## Naski

## Morti
* 22ma di mayo - Imperiestrino Genshō de Japonia (n. 683)
749

La yaro **749** (DCCXLIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 749ma yaro del unesma yarmilo, la 49ma yaro de la 8ma yarcento, e la 10ma yaro de la yari 740a.

## Eventi
### [[Araba imperio]]
* Mohamedana trupi komandita da Qahtaba ibn Shabib al-Ta'i vinkas 50 mil soldati de la kalifio Umayyad en Isfahan, ed invadas Irak.

## Naski

## Morti
750

La yaro **750** (DCCL per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 750ma yaro del unesma yarmilo, la 50ma yaro de la 8ma yarcento, e la 1ma yaro de la yari 750a.

## Eventi
### [[Kalifio Umayyad]]
* 25ma di januaro - Trupi del kalifio Abbasid komandita da Abdallah ibn Ali vinkas Umayyadi proxim la rivero Granda Zab, en la nuna Irak. Membri de la dinastio Umayyad persequesas e mortigesas.

## Naski

## Morti
751

La yaro **751** (DCCLI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 751ma yaro del unesma yarmilo, la 51ma yaro de la 8ma yarcento, e la 2ma yaro de la yari 750a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Novembro - Pepin la Basa-statura divenas rejulo di Frankiani.

## Naski

## Morti
752

La yaro **752** (DCCLII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 752ma yaro dil unesma yarmilo, la 52ma yaro di la 8ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 750a.

## Eventi
### [[Religio]]
* 15ma di marto - Papo Zakarias mortas en Roma pos 11-yara regno. Ilu sucedesos da Stefanus, qua elektesos ye la 22ma di marto. Tamen, Stefanus ne judikesas kom papo, nam ilu mortis nur 4 dii pos l'elekto e ne konsekracesis ante mortar.
* 26ma di marto - Stefanus la 2ma divenas papo. Ilu elektesas ye la sama dio kam la morto dil papo elektita Stefanus.

## Naski

## Morti
* 15ma di marto - Papo Zakarias (n. 679)
* 26ma di marto - Papo elektita Stefanus
753

La yaro **753** (DCCLIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 753ma yaro del unesma yarmilo, la 53ma yaro de la 8ma yarcento, e la 4ma yaro de la yari 750a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Skandianaviani fondas vilajo *Staraya Ladoga* en la nuna Rusia.

## Naski

## Morti
746

La yaro **746** (DCCXLVI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 746ma yaro del unesma yarmilo, la 46ma yaro de la 8ma yarcento, e la 7ma yaro de la yari 740a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Konstantinus la 5ma invadas Siria e kaptas Germanikeia del Arabi.
* Bizancana mar-armeo obtenas granda vinko kontre Umayyad-i de Egiptia.

## Naski

## Morti
747

La yaro **747** (DCCXLVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 747ma yaro del unesma yarmilo, la 47ma yaro de la 8ma yarcento, e la 8ma yaro de la yari 740a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Epidemio di bubono-pesto dissemesas en Sicilia, Kalabria, ed en l'urbeto Momenvasia, Grekia.

## Naski

## Morti
754

La yaro **754** (DCCLIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 754ma yaro dil unesma yarmilo, la 54ma yaro di la 8ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 750a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 28ma di mayo - Papo Stefanus la 2ma itere konsakras Pipin la Basa-statura kom rejulo di la Frankiani.
* 27ma di julio - Pepin la Basa statura (France: *Pépin la Bref*) sakrigesas kom rejo dil Franki en Saint-Denis dal papo Stefanus la 2ma.

## Naski

## Morti

## Referi
755

La yaro **755** (DCCLV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 755ma yaro del unesma yarmilo, la 55ma yaro de la 8ma yarcento, e la 6ma yaro de la yari 750a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Abd al-Rahman la 1ma, de la dinastio Umayyad desembarkas en Al-Andalus por establisar emirio en Córdoba.

## Naski

## Morti
756

La yaro **756** (DCCLVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 756ma yaro del unesma yarmilo, la 56ma yaro de la 8ma yarcento, e la 7ma yaro de la yari 750a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Imperiestro Konstantinus la 5ma de Bizanco konstruktas serio di fortifikuri alonge Danubio.
* Konstantinus la 5ma sendas floto konsistanta ek 500 navi e plusa 6 mil kavalriani a Trakia, e vinkas Bulgari proxim la delto di Danubio.

## Naski
* (aproxime) Abu Nuwas, Araba poeto (m. c. 814)

## Morti
757

La yaro **757** (DCCLVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 757ma yaro dil unesma yarmilo, la 57ma yaro di la 8ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 750a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 29ma di mayo - Paulus la 1ma divenas papo.

## Naski

## Morti
* 26ma di aprilo - Papo Stefanus la 3ma (n. 714)
758

La yaro **758** (DCCLVIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 758ma yaro del unesma yarmilo, la 58ma yaro de la 8ma yarcento, e la 9ma yaro de la yari 750a.

## Eventi
### [[Azia]]
* junio - Abbasid-Arabi ed Uiguri arivas samatempe en Chang'an, chef-urbo de la Chiniana dinastio Tang.

## Naski

## Morti
761

La yaro **761** (DCCLXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 761ma yaro del unesma yarmilo, la 61ma yaro de la 8ma yarcento, e la 2ma yaro de la yari 760a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Oviedo konstruktesas dal monaki Máximo e Fromestano.

### [[Azia]]
* (cirkume) Eventas granda famino en Chinia en areo proxim fluvio Yangce. Multa individui praktikos kanibalismo.

## Naski

## Morti
762

La yaro **762** (DCCLXII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 762ma yaro del unesma yarmilo, la 62ma yaro de la 8ma yarcento, e la 3ma yaro de la yari 760a.

## Eventi
### [[Azia]]
* 30ma di julio - Kalifo Al-Mansour transferas la chef-urbo del kalifio Abbasid de Kufa a Baghdad.

## Naski

## Morti
* Li Bai, Chiniana poeto (n. 701)
763

La yaro **763** (DCCLXIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 763ma yaro dil unesma yarmilo, la 63ma yaro di la 8ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 760a.

## Eventi
### [[Europa]]
* agosto - Bizancana trupi, federita kun Lombardi, invadas Papala Stati.

### [[Azia]]
* 18ma di novembro - Tibetana trupi komandita da Trisong Detsen okupas Chang'an, chef-urbo de la dinastio Tang, dum 15 dii, ed instalas marioneta imperiestro.

## Naski

## Morti
764

La yaro **764** (DCCLXIV per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 764ma yaro del unesma yarmilo, la 64ma yaro de la 8ma yarcento, e la 5ma yaro de la yari 760a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Domenico Monegario, lor dojo de Venezia, revokesas pos ke papo Paulus la 1ma demandas donacaji del urbo. Monegario blindesas ed exilesas.

## Naski

## Morti
759

La yaro **759** (DCCLIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 759ma yaro del unesma yarmilo, la 59ma yaro de la 8ma yarcento, e la 10ma yaro de la yari 750a.

## Eventi

## Naski
* (posible) Rejulo Alfonso la 2ma de Asturia (m. 842)

## Morti
760

La yaro **760** (DCCLX per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 760ma yaro del unesma yarmilo, la 60ma yaro de la 8ma yarcento, e la 1ma yaro de la yari 760a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Pepin la Basa-statura komencas expediciono a Septimania ed Aquitania. Ilu konquestas urbi Carcassonne, Toulouse, Rodez ed Albi.
* La kirko Santa Sofia en Benevento konstruktesas.

## Naski

## Morti
765

La yaro **765** (DCCLXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 765ma yaro del unesma yarmilo, la 65ma yaro de la 8ma yarcento, e la 6ma yaro de la yari 760a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Pipin la Basa-statura restauras papala privileji en Benevento e Toskania.

## Naski

## Morti
766

La yaro **766** (DCCLXVI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 766ma yaro del unesma yarmilo, la 66ma yaro de la 8ma yarcento, e la 7ma yaro de la yari 760a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* 25ma di agosto - Imperiestro Konstantinus la 5ma di Bizanco humiligas publike 5 oficisti pos deskovrar komploto kontre lu.

## Naski

## Morti
767

La yaro **767** (DCCLXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 767ma yaro dil unesma yarmilo, la 67ma yaro di la 8ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 760a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 29ma di junio - Kontrepapo Konstantinus la 2ma, laika fratulo del duko Toto de Nepi, elektesas por sucedar papo Paulus la 1ma, mortinta l'antea dio.

## Naski

## Morti
* 28ma di junio - Papo Paulus la 1ma (n. 700)
768

La yaro **768** (DCCLXVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 768ma yaro dil unesma yarmilo, la 68ma yaro di la 8ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 760a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 24ma di septembro - Rejulo Pepin la Basa-statura, mortas en Saint-Denis, Neustria.
* Aurelio di Asturia sucedas Fruela la 1ma, asasinita, kom rejo di Asturia.

## Naski

## Morti
* 24ma di septembro - Rejulo Pepin la Basa-statura (n. 714)
769

La yaro **769** (DCCLXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 769ma yaro del unesma yarmilo, la 69ma yaro de la 8ma yarcento, e la 10ma yaro de la yari 760a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Karolus la Granda komencas kampanio kontre dukii de Aquitania e de Gaskonia. Ilu komandas armeo qua iras til Bordeaux, ube ilu erektas fuorto en Fronsac.

## Naski

## Morti
772

La yaro **772** (DCCLXXII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 772ma yaro dil unesma yarmilo, la 72ma yaro di la 8ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 770a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Karolus la Magna komandas expediciono kontre Saxoni e devastas multa avanposteni Saxona.
* 1ma di februaro - Adrianus la 1ma divenas papo.

## Naski

## Morti
* 1ma di februaro - Papo Stefanus la 3ma (naskodio nekonocata)
Unajo

**Unajo** esas la naturala, normala o maxim mikra mezuro di ulo, di quo esas multopli e forsan anke fracioni.
Bonajo

**Bonajo** es un de fundamentala (primara) termino etikala, qua identigesas a esajo. Ol indikas kozo-qualeso ed opozas su ofte ad nociono di servio. Ica povas tegar tam multa vivanta kam nevivanta objekto, de reala karaktero o kontree plu nematerio ed imaginala.

En moraleso bonajo determinas korekteso (konciliebleso a normi morala) dil agi e konduti di homo.

Nociono di bonajo esas ofte konfrontata kun to di posedo, e olua kontreajo es malajo.
Rajasthan

**Rajasthan** (राजस्‍थान) esas la maxim granda stato di India. Alonge la bordo di la stato jacas Pakistan weste, Gujarat sud-weste, Madhya Pradesh sud-este, Uttar Pradesh e Haryana nord-este, e Punjab a la nordo. La tota surfaco dil stato esas  km².

Lua chef-urbo esas Jaipur.
Jean Baudrillard

**Jean Baudrillard** (n. ye la 27ma di julio 1929 en Reims til la 6ma di marto 2007) esis Germanisto de formaco, ma plu konocata kom Franca filozofo e sociologo.

Kritikero, teoriero di postmodernismo, proxim di Roland Barthes, influita da Marshall McLuhan, il esis un ek la fondinti dil jurnalo-grupo «Utopie» (1967/1980), docis al Universitato Paris-X en Nanterre e ciencala direktisto dil Universitato Paris-IX en Dauphine (1986/1990).

Il apartenis a la generaciono di pensisti, exemple Gilles Deleuze, Jean-François Lyotard, Michel Foucault, Jacques Derrida, e Jacques Lacan, qui developis intereso pri semiotiko, to esas, la studio di la signifiko di la komuniko, e quale la signi kreesas. Segun ilu, l'ecesiva uzo di signi en la komuniko preske "efacis" la realeso. En la nuntempa mondo, ambe l'utopii Marxista e Liberala divenis nekredebla.
Gottfried Wilhelm Leibniz

**Gottfried Wilhelm von Leibniz** (1646 til 1716) esis Germana filozofo, ciencisto, matematikisto, diplomacisto, bibliotekisto e homo-yuristo.

## Biografio
Lua Cheka patro esis profesoro di filozofio. Orfano di patro ye 6 yaro, il edukesis da lua matro, filiino de ciencisto qua docis lu la lingui Latina e la Greka. En 1663, il divenas bachelereso en anciena filozofio. En 1666 ilu studiis yuro en Nürnberg. La sam yaro ilu iniciesis a Rozakruco. De 1672 til 1676 il restis precipue en Paris, per renkontrar la granda ciencisti del epoko. Kande la barono von Boyneburg, lua protektero, mortis, ilu retroiris a Germania e divenis bibliotekisto dil duko de Hannover dum 40 yari, admirata da omna Europani.

## La monadologio
### La forteso
Por Leibniz, fiziko esas justa en metafiziko. Kad fiziko studias la movi di naturo, qual realata esas ta movo, qual kozo havas ol? La movo esas relatanta; kozo movas segun la perspekto di ube ni regardas li. La movo do ne esas la reala ol mem ; la reala esas la forteso qua persistas ek di omna movo e ke li esante la kozo : la forteso persistas, la repo e movo esanta di relatanta fenomena diferi.

Leibniz definis la forteso kom « to qui havas en la nuna, ke portas kun ilua chanjeso per la futuro. » Ta teorio forjetas to del atomismo ; nam, kal l'atomo est realata absolute rigida, ol ne povas perdar di forteso en la shoki. Oportas do ke ta ke l'on nomas atomo sive en realata compozata ed elastika. La koncepto di absoluta atomo esas kontredicanta :
: « Atomi esas nur l'efekto dil febleso di nia imaginado, qua amas forposar su ed hastar pri venar en la sub divizii od analizi. »

Tale la forteso es ol la realata: la forteso esas substanco, omna substanco esas forteso. La forteso esas en stato, e chanjas su segun di legi di chanjeso. Ta sucedo di chanjesa stati posedas regula ordino ; ke omna stato havas un raciono. A ta nociono di lego unionas anke la koncepto di individualeso : l'individualeso esas per Leibniz serio di chanjesi, serio ke prizentas su kom formulo : « La lego di chanjeso oportas l'individualeso di omna partikulara substanco. »

## Extera ligili
* () «Legal and political thought of Gottfried Wilhelm Leibniz» da Zbigniew Sepioł
770

La yaro **770** (DCCLXX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 770ma yaro dil unesma yarmilo, la 70ma yaro di la 8ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 770a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Karolus la Granda signatas paco-pakto kun duko Tassilo la 3ma de Bavaria, e mariajas princino Desiderata, filiino del rejulo Desiderius de Lombardia.

## Naski
* (proxima dato) Papo Stefanus la 4ma (m. 817)
* (proxima dato) Rejulo Jayavarman la 2ma, fondinto dil imperio Kmer (m. 850)

## Morti
* Du Fu, Chiniana poeto (n. 712)
771

La yaro **771** (DCCLXXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 771ma yaro del unesma yarmilo, la 71ma yaro de la 8ma yarcento, e la 2ma yaro de la yari 770a.

## Eventi

## Naski
* Imperiestro Konstantinus la 6ma di Bizanco (m. 797)

## Morti
* 4ma di decembro - Karloman la 1ma, rejo di la Frankiani (n. 751)
Teorio

**Teorio** esas spekuliva konceptajo o konoco ofte developita segun l'observado o l'experienco, doniga ideala reprezentata, fora de aplikadi. Kelkafoye la termino teorio uzesas por dezignar kelku di tempeso o ne tote vera.

En matematiko ed en logika matematiko, teorio esas ensemblo d'afirmaji do to es d'axiomi e l'altri di demonstrebla teoremi ek de ica axiomi ed a povo di normi de logiko. Teorio di Godel deklaras ke ulu koheranta teorio, kon linguo se ne anke solida ke to del aritmetiko, ne povas inkluzar multi la vera afirmaji. Altre dicas, tala teorio kontenus sempre di nedecidaja propozi.

En cienci, teorio esas modelo o kadro de laboro per la kontenajo. En fiziko, termino de teorio dezignas ordinare la matematikala suporto, derivata de mikra bazala ensemblo di principi, qui permisas produktar previdi experimentala por donata kategorio de fizikala sistemi. Exemple, la klasika « elektramagnetala teorio », e do la distinta rezulti povas obtenesar del equacioni di Maxwell.

L'adjektivo teoria adjuntita al deskripto de ica fenomeni, indikar ofte ke partikulara rezulto predicis per teorio ma ne ankore observata. Exemple, til recente, nigra trui ankore konsideresis teorial objekti. Olu es nerara en la historio de la fizikio, ke di teorii havis produktar di tala previdi e ke plu tarde ica to esas su confirmata per l'experienco.

Por ke teorio esus konsiderata kom partago di fixigita konoci, ulo esas kustume bezonata ke to produktas kritika experienco, esas a dicar experimentala rezulto ke esis ne predicte per nun pruvita teorio.
773

La yaro **773** (DCCLXXIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 773ma yaro del unesma yarmilo, la 73ma yaro de la 8ma yarcento, e la 4ma yaro de la yari 770a.

## Eventi
* Karolus la Magna e lua onkulo Bernard, filiulo de Charles Martel, transiras l'Alpi kun Frankiana trupi por demando dal papo Adrianus la 1ma. Li impedesas avancar pro la fortifikuri Lombarda. Pos explorar la regiono, Karolus decidis atakar la flanko de la fortifikuri, e Lombardi fugas vers Pavia.

## Naski
* Rejulo Pepin Karloman di Italia (m. 810)

## Morti
775

La yaro **775** (DCCLXXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 775ma yaro dil unesma yarmilo, la 75ma yaro di la 8ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 770a.

## Eventi
### [[Europa]]

## Naski
* Imperiestro Leo la 5ma di Bizanco (m. 820)

## Morti
* 14ma di septembro - Imperiestro Konstantinus la 5ma di Bizanco (n. 718)
776

La yaro **776** (DCCLXXVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 776ma yaro del unesma yarmilo, la 76ma yaro de la 8ma yarcento, e la 7ma yaro de la yari 770a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* 24ma di aprilo - Imperiestro Leo la 4ma di Bizanco nominas ilua 5-yara filiulo Konstantius la 6ma kom kunregento. To efektigas la revolto di lua fratulo, cezaro Nikephoros, la duesma filiulo de Konstantinus la 5ma di Bizanco. La revolto rapide supresesas.

### [[Europa]]
* Saxoni atakas kastelo di Sigiburg en Francia.

## Naski

## Morti
779

La yaro **779** (DCCLXXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 779ma yaro del unesma yarmilo, la 79ma yaro de la 8ma yarcento, e la 10ma yaro de la yari 770a.

## Eventi
### [[Azia]]
* Ter-tremo kun forteso inter 6.7 e 7 che skalo di Richter frapas Silla, e produktas adminime 100 morti.

## Naski

## Morti
780

La yaro **780** (DCCLXXX per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 780ma yaro del unesma yarmilo, la 80ma yaro de la 8ma yarcento, e la 1ma yaro de la yari 780a.

## Eventi
### [[Azia]]
* (probable) En Java, komencas konstrukto dil templo di Borobudur.

## Naski

## Morti
* 8ma di septembro - Imperiestro Leo la 4ma de Bizanco (n. 750)
781

La yaro **781** (DCCLXXXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 781ma yaro del unesma yarmilo, la 81ma yaro de la 8ma yarcento, e la 2ma yaro de la yari 780a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Carloman, pose rinomizita Pipin, filiulo de Karolus la Magna, uncionesas kom rejulo di Italia.

### [[Azia]]
* En Chinia, Nestorianisti konstruktas monakeyi.

## Naski

## Morti
782

La yaro **782** (DCCLXXXII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 782ma yaro del unesma yarmilo, la 82ma yaro de la 8ma yarcento, e la 3ma yaro de la yari 780a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Araba trupi, komandita da Harun al-Rashid, filiulo del kalifo Al-Mahdi, trairas monti Taurus e kaptas Bizancana fortreso en Magida.

## Naski

## Morti
783

La yaro **783** (DCCLXXXIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 783ma yaro del unesma yarmilo, la 83ma yaro de la 8ma yarcento, e la 4ma yaro de la yari 780a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Bizancana armeo komandata dal generalo Staurakios komencas kampanio en Grekia kontre *Sclaveni* (Slava tribui).

## Naski

## Morti
Idiom Neutral

**Idiom neutral** esas projetita linguo da Waldemar Rosenberger. Il developis la linguo de Volapük en yaro 1902. Pro Giuseppe Peano renuncabis ye 1908 por Interlingua.

## Exemplo
La Patro nia:

## Extera ligili
* Gramatiko
* LangMaker pagino de Idiom Neutral (arkivo)
* Wiki
777

La yaro **777** (DCCLXXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 777ma yaro del unesma yarmilo, la 77ma yaro de la 8ma yarcento, e la 8ma yaro de la yari 770a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Saxona militi: Karolus la Magna organizas granda armeo en Nijmegen ed avancas til Paderborn, ube eventas granda renkontro di chefi Karolingiani e Saxoni.

## Naski

## Morti
778

La yaro **778** (DCCLXXVIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 778ma yaro del unesma yarmilo, la 78ma yaro de la 8ma yarcento, e la 9ma yaro de la yari 770a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Imperiestro Leo la 4ma repulsas Abassida invado en Anatolia.

## Naski

## Morti
Leipzig

**Leipzig** esas la maxim granda urbo di Germana stato Saxonia. Segun statistiki de 2015, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 297,8 km².

L'urbo fondesis en 1165 apud la rivero Pleisse.

Lua ferovoyala staciono esas la maxim granda de Europa.
784

La yaro **784** (DCCLXXXIV per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 784ma yaro del unesma yarmilo, la 84ma yaro de la 8ma yarcento, e la 5ma yaro de la yari 780a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Rejulo Karolus la Magna komencas kampanio en Saxonia.
* Abd al-Rahman la 1ma, emiro di Córdoba (Al-Andalus) komencas konstruktar la prego-salono di la Granda moskeo di Córdoba.

## Naski

## Morti
785

La yaro **785** (DCCLXXXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 785ma yaro del unesma yarmilo, la 85ma yaro de la 8ma yarcento, e la 6ma yaro de la yari 780a.

## Eventi
### [[Araba imperio]]
* Un ek la konkubini de Muhammad ibn Mansur al-Mahdi venenagas lu. Lua filiulo Al-Hadi sucedas lu.

## Naski

## Morti
* Rejulo Cynewulf de Wessex (naskodio nekonocata)
786

La yaro **786** (DCCLXXXVI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 786ma yaro del unesma yarmilo, la 86ma yaro de la 8ma yarcento, e la 7ma yaro de la yari 780a.

## Eventi
### [[Araba imperio]]
* 14ma di septembro - Harun al-Rashid divenas kalifo di Baghdad. Ilu nominas lua fratulo Salim Yunisi kom guberniestro di Sindh.

## Naski

## Morti
787

La yaro **787** (DCCLXXXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 787ma yaro del unesma yarmilo, la 87ma yaro de la 8ma yarcento, e la 8ma yaro de la yari 780a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Imperiestrino Irene sendas trupi por invadar la sudo di Italia, ma vinkesas ed ekpulsesas dal Frankiani e da trupi de Benevento, pos insistanta soliciti del papo Adrianus la 1ma.
* Imperiestrino Irene restauras la veneraco di ikoni (imaji pri Kristo e santi).

## Naski

## Morti
790

La yaro **790** (DCCLXC per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 790ma yaro del unesma yarmilo, la 90ma yaro de la 8ma yarcento, e la 1ma yaro de la yari 790a.
## Eventi
### [[Azia]]
* Kambodja komencas separar su del rejio Srivijaya, kun sideyo en Sumatra, kande princo naskinta en la regiono konsakresis kom Jayavarman la 2ma.

## Naski

## Morti
791

La yaro **791** (DCCXCI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 791ma yaro dil unesma yarmilo, la 91ma yaro di la 8ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 790a.
## Eventi
* 14ma di septembro - Alfonso la 2ma, filiulo de Fruela la 1ma, divenas rejo di Asturia. Ilu transferas lua chef-urbo ad Oviedo.

## Naski

## Morti
792

La yaro **792** (DCCXCII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 792ma yaro del unesma yarmilo, la 92ma yaro de la 8ma yarcento, e la 3ma yaro de la yari 790a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* printempo - Imperiestro Konstantinus la 6ma supresas revolto e restauras ilua matro, Irene kom kunregento dil imperio.

## Naski
* Papo Adrianus la 2ma (m. 872)

## Morti
794

La yaro **794** (DCCXCIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 794ma yaro del unesma yarmilo, la 94ma yaro de la 8ma yarcento, e la 5ma yaro de la yari 790a.

## Eventi
### [[Azia]]
* Kyoto divenas chef-urbo di Japonia.

## Naski

## Morti
795

La yaro **795** (DCCXCV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 795ma yaro dil unesma yarmilo, la 95ma yaro di la 8ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 790a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 26ma di decembro - Leo la 3ma divenas papo.

## Naski

## Morti
* 25ma di decembro - Papo Adrianus la 1ma (n. 700)
796

La yaro **796** (DCCXCVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 796ma yaro del unesma yarmilo, la 96ma yaro de la 8ma yarcento, e la 7ma yaro de la yari 790a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Karolus la Granda organizas invado di la rejio Avar, en la nuna Hungaria.

## Naski

## Morti
789

La yaro **789** (DCCLXXXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 789ma yaro del unesma yarmilo, la 89ma yaro de la 8ma yarcento, e la 10ma yaro de la yari 780a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Karolus la Granda, rejulo di Frankiani, trairas fluvio Elbe, submisas l'Obotriti (populo de origino Slava) ed atingas Baltiko. Ilu fondas urbo Herford por protektar la regiono konquestata.
* Rejulo Pepin de Italia konquestas Istria, an la rivo di Adriatiko.

## Naski

## Morti
788

La yaro **788** (DCCLXXXVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 788ma yaro del unesma yarmilo, la 88ma yaro de la 8ma yarcento, e la 9ma yaro de la yari 780a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Karolus la Magna konquestas Bavaria, ed enkorpigas la regiono a Frankia.
* Bermudo la 1ma sucedas Mauregato kom rejo di Asturia.

### [[Afrika]]
* Idris ibn Abdallah, qua konocesas kom "la fondinto di Maroko", instalas su en Volubilis e komencas dinastio.

## Naski

## Morti

## Referi
798

## Eventi
### [[Europa]]
* Rejulo Karolus la Yuna, filiulo de Karolus la Granda, konquestas Korsika e Sardinia.

## Naski

## Morti
799

La yaro **799** (DCCXCIX per Romala algarismi) esis la 799ma yaro di la 1ma yarmilo, la 99ma yaro di la 8ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 790a.
## Eventi
### [[Europa]]
* 25ma di aprilo - Papo Leo la 3ma atakesas fizikale da aristokrati komandita da publika oficisto, qua esas nevulo del papo Adrianus la 1ma.
* autuno - Višeslav, princo di Dalmatia, vinkas invado da Frakian armeo.

## Naski

## Morti
Dimensiono

**Dimensiono**, en geometrio, la tri propraji di geometriala figuri: longeso, larjeso e profundeso.

Punto definesas kom havante nula dimensioni, rekta lineo havas nur un: longeso, plana figuro havas du: longeso e larjeso, e solida figuro havas omna tri.

Segun la termini di analizala geometrio, objekto havas tam multa dimensioni, kam ol bezonas axi por definar sua spacala poziciono. En relativeso on konsideras ke esas quaresma dimensiono: tempo.

**Dimensiono**, en fiziko, es indiko di la rolo pleata da fizikala quanteso en equaciono.

La dimensioni di mekanikala quanteso, segun la termini amaso, longeso e tempo, povas deduktesar per la unesi uzata por expresar ol. Do rapideso, mezurata per metri/sekundi, havas dimensioni longeso/tempo.

Dimensioni es pure konvencionala, e havas nula reala fizikala signifiko.
Punto

## [[Punto (geometrio)|Punto]] en geometrio
**Punto**, en geometrio esas elemento qua genitas la lineo, konsiderata per abstrakto, kom ulo qua esas nek longa, nek larja, nek profunda.

## Punto en puntizo
Punto esas anke signo en puntizo dil ortografio por separar la frazi.
Interseko (geometrio)

En geometrio, **interseko** esas la punto o punti komuna a du o plura linei, o la loko komuna a du o plura kurvi o plani, o la punti komuna ad ula lineo ed ula geometriala formo.

Segun la terminaro di analitikala geometrio, se du linei havas equacioni *y=f(x)* e *y=g(x)*, ube *f(x)* e *g(x)* esas funcioni di *x*, la interseko-punti esas la valori di *x* ube *f(x)=g(x)*. Ca valori di *x* nomesas anke la radiki dil equaciono *f(x)=g(x)*.

Se la equaciono havas ne-unika radiki, la kurvi es tangenta ye la punti definita dal egala radiki.
Kurvo

**Kurvo**, en matematiko, esas kontinua lineo di senfina punt-ensembli {*x*} aden spaco, tale ke singla punto satisfacas funciono *f(x)*.

Malgre ke maxim multa kurvi extensas senfine adminime unsinse, ordinare esas utila konsiderar nur parto di ol inter du punti *f(p)* e *f(q)*.

La maxim frequa algrebrala kurvi es l' hiperbolo, parabolo ed eklipso, la cirklo, quo es specala kazo dil eklipso.
601

La yaro **601** (DCI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 601ma yaro del unesma yarmilo, la 1ma yaro de la 7ma yarcento, e la 2ma yaro de la yari 600a.

## Eventi
### [[Central Amerika]]
* Volkano Loma Caldera eruptas en la nuna Salvador. Lua cindri kovras Maya urbo Joya de Cerén komplete.

## Naski

## Morti
602

La yaro **602** (DCII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 602ma yaro del unesma yarmilo, la 2ma yaro de la 7ma yarcento, e la 3ma yaro de la yari 600a.

## Eventi
### [[Azia]]
* Rejulo Hậu Lý Nam Đế abdikas, e la rejio Vąn Xuân (norde de la nuna Vietnam) divenas vasalo di la dinastio Sui, de Chinia.

## Naski

## Morti