Triangulo di Bermudi

Tale nomizita **Triangulo di Bermudi**, anke surnomata **Triangulo dil Diablo** esas ampla zono del Atlantiko, kun formo triangulatra, jacanta aproxime inter l'arkipelago Bermudi norde, Porto-Riko sude, e l'urbo Miami weste. La disti inter la pinti de ca triangulo varias de 1600 km til 1800 km, e lua tota surfaco esas cirkume 1,1 milion km².

La frazo *triangulo di Bermudi* kreesis en 1953 da multa skriptisti, qui mencionis la posibla danjerozeso di la zono. Fakte, ca zono antee surnomizesis "tombeyo dil Atlantiko", pro la granda quanto di naufraji qui eventis en ol, e pro la granda ondi qui formacesas ibe. Mili di komercala navi, bateli e krozonavi trairas la regiono omnayare, irante de Nord-Amerika ad Europa e Karibia, e komercala avioni anke flugas sur ol. On kalkulas ke dum la pasinta 100 yari, plu kam 10 milion navi trairis la regiono, o cirkume 100 mil navi po yaro. On kredas ke de la duimo dil 19ma yarcento til nun, cirkume 50 navi e 20 avioni desaparis en ca zono. Do, kompare la quanto di navi qui trairas la regiono, la quanto di incidenti ne esas plu alta kam en altra loki de la mondo. L'arkivi de Usana Rivogarderi konfirmas ca opiniono.

La populala kulturo imputas la desaparo di navi ed avioni en ca zono ad extrateranal agadi e paranormala fenomeni. Dokumentizata atesti indikas ke multa incidenti esis neklare raportita, od ornamentizesis da posa naraceri.

## Origino di la termino
L'unesma menciono pri "stranja desapari proxim Bermudi" skribesis ye la 17ma di septembro 1950 da Edward Van Winkle Jones, en la jurnalo *The Miami Herald*. Du yari pose, la revuo *Fate* publikigesis artiklo da George Sand qua mencionis la desaparo di multa navi ed avioni, inkluzite 5 Grumman TBF Avenger de la squadrono *Flight 19* ye la 5ma di decembro 1945. Sand anke propozis unesmafoye ke "supernatura" eventi produktis ca acidento. La squadrono *Flight 19* anke mencionesis en artiklo da Allan W. Eckert skribita en 1962 por la revuo *American Legion*. Segun Eckert, un ek la pilotisti de *Flight 19* dicabis: "ni eniris blanka aquo. Nulu semblas korekta. Ni ne savas ube ni esas. L'aquo esas verda, ne blanka". Esas posibla ke l'avioni explozis en l'aero, nam le Grumman TBF Avenger esis famoza pro akumular vapori de gazolino en lia bilgi; tamen l'inquestisti de Usana Mar-armeo ne povis deskovrar restaji del avioni por studiar la vera kauzo.

En februaro 1964, Vincent Gaddis skribis l'artiklo "La Mortala Triangulo di Bermudi" (Angle: *The Deadly Bermuda Triangle*) por la revuo *Argosy*, e dicis ke la desaparo di la *Flugo 19* esis un ek multa stranja incidenti eventinta en la regiono. Ye la sequanta yaro, Gaddis expansis ca artiklo per la libro *Invisible Horizons*. Ilu anke mencionis la "vertici" de la triangulo: Miami, San Juan e l'insuli Bermudi. Altra sequanta autori parlaboris la idei de Gaddis, exemple John Wallace Spencer (*Limbo of the Lost*, de 1969), Charles Berlitz (*The Bermuda Triangle*, 1974), Richard Winer (*The Devil's Triangle*, 1974) ed altri. Kelk autori expansis l'originala frontieri di la triangulo, e mem ampligis lua limito til la litoro di Irlando. Konseque, determinar quala incidenti eventis interne la Triangulo di Bermudi dependas del skriptisto qua raportis li.

Un ek l'incidenti qui produktis la maxim granda nombro di morti de la historio di Usana mar-armeo (excepte dum kombati) esis la sinko di la navo *USS Cyclops*, qua esis plene kargita per mangano-erco e, pos avario en un ek lua motori, desaparis sen traco pos la 4ma di marto 1918 kun 309 homi en nave, pos departir de Barbados. Kelka studiisti blamis tempesto por la sinko, kontre ke altri blamis atako da enemiki. Tamen, pos ke du altra simila navi, *USS Proteus* e *USS Nereus* sinkis en nordal Atlantiko dum la duesma mondomilito, on kredas ke la strukturo de la navo faliis pro trocharjajo.

## Referi