open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kupo di Futbalala Federuro di Soviet-Uniono

**Kupo di Futbalala Federuro di Soviet-Uniono** esis turniro pri virala futbalo da Futbalala Federuro di Soviet-Uniono en yari 1986-1990.

## Finali
Futbalala Federuro di Soviet-Uniono

**Federacia futbola SSSR** o **Futbalala Federuro di Soviet-Uniono** esis landala asociuro pri futbalo en Soviet-Uniono en yari 1934-1991.

L'organizuro fondesis ye la 27ma di decembro 1934, e dissolvesis ye la 25ma di decembro 1991. Lo esis membro di FIFA en yari 1946-1991 e di UEFA - de 1954 (sucedanto di lo esas Rusiana Futbalala Uniono).

Lasta prezidanto dil federuro esis Vyacheslav Koloskov, e lasta entrenero di virala esquado nacionala – Anatoli Bishovec.

## Referi
FK Orsha

**FK Orsha** (olim: *Trud*, *ZShM*, *Mashinabudawnik*, *Start*, *Liehmash*, *Maxim-Orsha*, *Maxim-Liehmash*, *Orsha-Bielawtasiervis*) esis futbalala klubo di Soviet-Uniono (RSS Bielorusia) e di Bielorusia.

Lo fondesis en 1951, e segun datumi de mayo 2023 la klubo ludis en Piershaya liha (2ma-nivelala ligo di Bielorusia).

## Sucesi dil klubo
### [[Championokonkurso di RSS Bielorusia (futbalo)|Championokonkurso di RSS Bielorusia]]
* **4**ma plaso: 1971
### [[Kupo di RSS Bielorusia (futbalo)|Kupo di RSS Bielorusia]]
* **finalero**: 1971
### Altra trofei
* **championo** di provinco Viciebsk: 1968, 1970, 1972, 1977
* **2**ma plaso en championokonkurso dil provinco: 1973, 1980, 1982, 1983, 1984, 1989, 2002
* **3**ma plaso en championokonkurso dil provinco: 1966, 1974, 1975, 1979
* **vinkero** di Kupo di provinco Viciebsk: 1961, 1971, 1972, 1976

## Farbi di esquado

## Referi
FK Arbita Minsk

**FK Arbita Minsk** esis futbalala klubo di Soviet-Uniono (RSS Bielorusia) e di Bielorusia.

Lo fondesis en 1974, e segun datumi de mayo 2023 la klubo ludis en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo di Bielorusia).

## Sucesi dil klubo
### [[Championokonkurso di RSS Bielorusia (futbalo)|Championokonkurso di RSS Bielorusia]]
* **1**ma plaso: 1984
* **3**ma plaso: 1983
### [[Kupo di RSS Bielorusia (futbalo)|Kupo di RSS Bielorusia]]
* **vinkero**: 1973, 1984
* **finalero**: 1974
### [[Kupo di Bielorusia (futbalo)|Kupo di Bielorusia]]
* **du-e-tridekimfinalero**: 1992, 2000/2001

## Farbi di esquado

## Referi
FK RShVSM-Alimpia Minsk

**FK RShVSM-Alimpia Minsk** (olim: *Infilzkult*, *Iskra-SKIF*, *Iskra*, *Buraviesnik*, *SKIF*, *SKIF-RshVSM*, *AFViS-RShVSM*, *AFViS*) esis futbalala klubo di Soviet-Uniono (RSS Bielorusia) e di Bielorusia en yari 1939-2000.

Lo fondesis en 1939 kom *Infilzkult* (segun altra fonto nur en 1985 kom *SKIF*), e la klubo finis sua lasta sezono sur 3ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo di Bielorusia).

## Sucesi dil klubo
### [[Championokonkurso di RSS Bielorusia (futbalo)|Championokonkurso di RSS Bielorusia]]
* **2**ma plaso: 1953

### [[Kupo di RSS Bielorusia (futbalo)|Kupo di RSS Bielorusia]]
* **vinkero**: 1987
* **finalero**: 1990

## Farbi di esquado

## Referi
FK Nioman-2 Hrodna

**FK Nioman-2 Hrodna** (olim: *Alimp* – 1979-1989, *Vieras* – 1990-1991, *Himvalakno* – 1992-1995) esis futbalala klubo di Soviet-Uniono (RSS Bielorusia) e di Bielorusia en yari 1979-1999.

Lo fondesis en 1979 kom *Alimp*, e de 1996 lo divenis 2ma esquado di FK Nioman Hrodna.

La klubo finis sua lasta sezono sur 8ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo di Bielorusia).

## Sucesi dil klubo
### [[Kupo di RSS Bielorusia (futbalo)|Kupo di RSS Bielorusia]]
* **finalero**: 1985

## Farbi di esquado

## Referi
FK Biaroza-2010

**FK Biaroza-2010** (olim: *Budawnik* – 1989-1995, *Biaroza* – 1996-1999 e 2002-2009, *Kieramik-Biaroza* – 1999, *Kieramik* – 1999-2001) esis futbalala klubo di Soviet-Uniono (RSS Bielorusia) e di Bielorusia en yari 1989-2016.

Bazala urbo dil klubo esis urbo Biaroza.

Lo fondesis en 1989 kom *Budawnik*, e la klubo finis sua lasta sezono sur 11ma plaso en Piershaya liha (2ma-nivelala ligo di Bielorusia).

## Farbi di esquado

## Referi
SKA Minsk

**SKA Minsk** (olim: *DKA*, *ODOKA Minsk* – 1938-1946, *ODO Minsk* – 1947-1958, *SKVO Minsk* – 1958-1959, *DO Bobruisk* – 1960, *SKA Babruisk* – 1961) esis futbalala klubo di Soviet-Uniono (RSS Bielorusia) en yari 1938-1976.

Bazala urbi dil klubo esis Minsk e Babruisk.

## Sucesi dil klubo
### [[Championokonkurso di RSS Bielorusia (futbalo)|Championokonkurso di RSS Bielorusia]]
* **1**ma plaso: 1940, 1946, 1950, 1952, 1964, 1965
* **2**ma plaso: 1951
* **3**ma plaso: 1954, 1966, 1974

### [[Kupo di RSS Bielorusia (futbalo)|Kupo di RSS Bielorusia]]
* **vinkero**: 1945, 1946, 1950, 1951
* **finalero**: 1940, 1952

### [[Kupo di Soviet-Uniono (futbalo)|Kupo di Soviet-Uniono]]
* **dek-e-sesimfinalero**: 1950

## Farbi di esquado

## Referi
As Aventuras de Gui & Estopa

***As Aventuras de Gui & Estopa*** esas Brazilia animita televizionala serio kreita da Mariana Caltabiano, qua brodkastesas depos 2009.

## Teknikal informi

* Originala titulo: *As Aventuras de Gui & Estopa*
* Kreinti: Mariana Caltabiano
* Originala lando: Brazilia
* Originala linguo: Portugala
* Formato: koloroza — 1080p (HDTV) / Adobe Flash
* Jenro: Kartuno
* Duro: 2-3 minuti
* Nombro de epizodi: 89 (5 sezoni)
* Yaro di unesma brodkasto: 2009

## Roli

* Mariana Caltabiano kom Gui "Iguinho", Cróquete Spaniel, Dona Iguilda, Fifivelinha e Róquete Spaniel
* Eduardo Jardim kom Estopa e Pitiburro
* Arly Cardoso kom Ribaldo "Riba"

## Extera ligili

* (en Portugala)
*  - L'IMDb ligilo (en Angla)
FK Spartak Minsk

**FK Spartak Minsk** esis futbalala klubo di Soviet-Uniono (RSS Bielorusia) de 1935 til le 1970 e di Bielorusia de 2017.

## Sucesi dil klubo
### [[Championokonkurso di RSS Bielorusia (futbalo)|Championokonkurso di RSS Bielorusia]]
* **1**ma plaso: 1953, 1956
* **2**ma plaso: 1937, 1938
* **3**ma plaso: 1935, 1939, 1951, 1952
### [[Kupo di RSS Bielorusia (futbalo)|Kupo di RSS Bielorusia]]
* **vinkero**: 1952, 1953
* **finalero**: 1936

## Kolori di esquado

## Referi
FK DChA Smolensk

**FK DChA Smolensk** (olim: *BVA*) esis Bielorusa futbalala klubo di Soviet-Uniono (RSS Rusia) en yari 1924-1965. Bazala urbo dil klubo esis Smolensk.

*DChA* esas l'abreviuro de *Dom Chirvonai Armii* (Idale *Domo di Red-Armeo*).

## Historio
De 1933 la klubo nomesis *BVA* (abreviuro de *Bielaruskaya Vayennaya Akruha* – Idale *Bielorusa Distrikto Militala*) e esis – kune FK Dinamo Smolensk – maxim bona klubo en l'urbo. En 1935 *BVA* divenis championo di Red-Armeo. En 1936 e 1937 la klubo partoprenis en Kupo di Soviet-Uniono, e en 1937 *DChA* reprezentis di provinco Smolensk (kom unesma en historio) en Championokonkurso di Soviet-Uniono.

## Sucesi dil klubo
### [[Championokonkurso di RSS Bielorusia (futbalo)|Championokonkurso di RSS Bielorusia]]
* **1**ma plaso: 1934, 1935

## Farbi di esquado

## Referi
FK Baranavichi

**FK Baranavichi** (olim: *Lakamatiw* – 1945, *Dinama* – 1947-1949, *Lakamatiw* – 1950-1952, *Harchavik* – 1953-1956, *Pramkambinat* – 1960, *Lakamatiw* – 1961, *Saliut* – 1962, *Lakamatiw* – 1963-1964, *Textilshchik* – 1965-1967, *Lakamatiw* – 1968-1984, *Textilshchik* – 1985-1989, *Himik* – 1991, *Textilshchik* – 1993, *Mietapol* – 1993-1994) esas futbalala klubo de Soviet-Uniono (RSS Bielorusia) e di Bielorusia. Bazala urbo dil klubo esas urbo Baranavichi.

Lo fondesis en 1945, e sezono 2022 finis sur 13ma plaso en Piershaya liha (2ma-nivelala ligo en Bielorusia).

## Sucesi dil klubo
### [[Kupo di RSS Bielorusia (futbalo)|Kupo di RSS Bielorusia]]
* **finalero**: 1947
### [[Kupo di Bielorusia (futbalo)|Kupo di Bielorusia]]
* **quarfinalero**: 2004/05, 2005/06

## Farbi di esquado

## Referi
Kupo di RSS Bielorusia (futbalo)

**Kupo di RSS Bielorusia** esis turniro pri virala futbalo en Republiko Socialista Sovietiana Bielorusia (un ek subdividuri di Soviet-Uniono) en yari 1936-1991.

## Finali dil turniro

En yari 1941-1944 la turniro ne eventis pro duesma mondomilito.

## Referi
FK PMC Pastavi

**FK PMC Pastavi** esis futbalala klubo Bielorusiana en yari 2006-2008. Bazala urbo dil klubo esis urbo Pastavi (provinco Viciebsk).

Lo fondesis ye 2006, e sua lasta sezono (2008) finis sur 14ma plaso en Piershaya liha (2ma-nivelala ligo en Bielorusia).

## Farbi di esquado

## Referi
FK Mantajnik Mazir

**FK Mantajnik Mazir** esas futbalala klubo Bielorusiana fondita ye 2015. Bazala urbo dil klubo es urbo Mazir (provinco Homiel).

Sezono 2021 lo finis sur 4ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo en Bielorusia).

## Farbi di esquado

## Referi
FK Ashmiani-BDUFK

**FK FK Ashmiani-BDUFK** esis futbalala klubo Bielorusiana dissolvita ye 2021. Bazala urbo dil klubo esis urbo Ashmiani (provinco Hrodna).

Sezono 2020 lo finis sur 10ma plaso en Piershaya liha (2ma-nivelala ligo en Bielorusia).

## Farbi di esquado

## Referi
FK Nioman-Bielkard Hrodna

**FK Nioman-Bielkard Hrodna** (de 2022; olim: *Kardan-Flayers*, *Bielkard*, *Dinama-Bielkard*) esas futbalala klubo Bielorusiana fondita ye 1992 e riaktivita ye 2006.

Bazala urbo dil klubo es urbo Hrodna.

Sezono 2022 lo finis sur 7ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo en Bielorusia).

## Referi
FK Brestjilbud Brest

**FK Brestjilbud Brest** esas futbalala klubo Bielorusiana fondita ye 2013. Bazeyo dil klubo es urbo Brest.

Sezono 2021 lo finis sur 6ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo en Bielorusia – diviziono Brest).

## Farbi di esquado

## Referi
FK Viertikal Kalinkavichi

**FK Viertikal Kalinkavichi** esas futbalala klubo Bielorusiana fondita ye 1996. Bazeyo dil klubo es urbo Kalinkavichi (provinco Homiel).

Sezono 2022 lo finis sur 4ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo en Bielorusia – diviziono Homiel).

## Kolori dil esquado

## Referi
Kron-testo

**Kron-testo** o **statala testo** esas testo qua ipsa esas suspektato, ma qua esas komplezanta kambie rekompenso atestar kontre un o plur altra suspektati.
FK Astraviec

**FK Astraviec** esas futbalala klubo Bielorusiana fondita ye 2019. Bazala urbo dil klubo esis urbo Astraviec (provinco Hrodna).

Sezono 2022 lo finis sur 5ma plaso en Piershaya liha (2ma-nivelala ligo en Bielorusia).

## Farbi di esquado

## Referi
La Pelo

**La pelo** esas Italian-franca filmo da Liliana Cavani, publikigit en 1981.

La cenaro esas sur bazo di sam-noma romano (1949) da Curzio Malaparte
Xenofobio

**Xenofobio** o **stranjerodio** esas la desprizo, enemikeso o pavoro por stranjeri. Ofte kuniras sentimenti de nacionalismo.

Ol povas duktar a masakri, militi, linchi (rasismo) e persekuto ex. Judi da la naziisti.

## Referi
Su-determino

**Su-determino** o **yuro di su-determino** o **su-determino di populi** esas l'internaciona yuro per qua populo selektas sua propra formo statal e guvernerial, e decidas pri sua ekonomiala, social e kulturala developo. Importanta parto esas la yuro di separo. Lo devas esar dicernata de autonomeso, qua nur signifikas su-guverno pri propra, intern aferi. 
Internaciona yuro esas neklara pri la questiono kande su-determino esas valida.

Su-determino ofte konektesas a deskoloniigo, lukto por su-guverno, yuri por etnala minoritato en stato, o permano di teritorio di vivo e kulturo di originala populo.

Movementi di liberigo ofte apelas a la yuro di su-determino di la populo quan li reprezentas.
Apenini

**Apenini** (en l'Italiana: *Appennini*) esas montaro en Italia. Ol extensas su preske tra la tota peninsulo, komencante en Liguria en la nord-westo til en Kalabria, 1350 kilometri plu sude, en la sud-esto.
Quankam amb extremaji di la montaro jacas an la westala litoro, Apenini precipue kovras l'estala parto di la peninsulo. Ube la westala latero inklinas gradope vers la maro, la decenso en l'esto esas plu eskarpa.
Apalachi

**Apalachi** esas ancien, erodinta montaro qua extensas su de la Gulfo di Mexikia til la valo di Santa Lawrence en Quebec (Kanada), karakterizita da dika strati de karbo. Pittsburg en Pensilvania e Birmingham en Alabama komencis erste kom centri di minado en ca montaro.
FK Viciebsk-2

**FK Viciebsk-2** (olim: *KIM-d* – til 1991, *KIM-2*, *Kimaviec*, *MZVV-Viciebsk-2*) esis futbalala klubo Bielorusiana en yari 1946-2014. Bazeyo dil klubo esis urbo Viciebsk.

Sezono 2014 lo finis sur 9ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo en Bielorusia – diviziono Viciebsk).

## Historio
En 1996 divenis l'uniono inter FK Dzvina Viciebsk e FK Lakamatiw Viciebsk – kreesis nova klubo FK Lakamatiw-96 Viciebsk, e *Kimaviec* dissolvesis.

Riaktivo dil klubo esis en 2007 kom 2ma esquado di FK Viciebsk.

En 2014 la klubo ludis kom junulala esquado di provinco Viciebsk.

## Farbi di esquado

## Referi
FK Vialies-2020 Viciebsk

**FK Vialies-2020 Viciebsk** esas futbalala klubo Bielorusiana fondita ye 2020. Bazeyo dil klubo es urbo Viciebsk.

Sezono 2022 lo finis sur 9-16ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo en Bielorusia – diviziono Viciebsk).

En 2019 la klubo ludis sub nomo *Slavianski Vialies Viciebsk*.

L'esquado ludas en stadio en urbo Haradok.

## Farbi di esquado

## Referi
Futsalo

**Futsalo** o **halala futbalo** es ludo bazanta sur futbalo. Konkursi dica sporto eventas en hali sur surfaco simila a di la basketbala.

Kontre si ludas du esquadi – 5 luderi en la omna. Grandeso di ludofeldo es deminime 25 m x 16 m, e admaxime 42 m x 25 m. La futsalala konkurso es du parti po 20 minuti kun halto di ludotempo, kande la balo ne ludesas.
Polesia

**Polesia** es naturala e historiala regiono en Estal Europa, inkluzite estala Polonia, frontierala areo inter Bielorusia e Ukraina, e ank sud-westala Rusia.
Nonna Viktorovna Mordyukova

**Nonna Viktorovna Mordyukova** (n. ye la 25ma di novembro 1925 – m. ye la 6ma di julio 2008) esis Rusa cinem- e teatr-aktorino.
FK Horki

**FK Horki** esas futbalala klubo Bielorusiana fondita ye 2003.

Bazeyo dil klubo es urbo Horki (provinco Mahiliow), e ludas sua hemala konkursi en stadio "Sputnik".

Sezono 2022 lo finis sur 9-16ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo en Bielorusia – divizio Mahiliow).

## Sucesi dil klubo
* **championo** di provinco Mahiliow: 2012, 2013, 2015, 2017

## Sportovesti dil esquado

## Referi
Aswan-barilo

**Aswan-barilo** esas aquobarilo sude de Aswan en la Nilo. L'aquobarilo konsistas de la nov Alt Aswan-barilo e la plu anciena Bas Aswan-barilo. L'aquobarilo kreis 550 kilometri longa rezervuyo qua trovesas parte en Sudan. La rezervuyo konektesas a la lago di Toshka weste. L'Aswan-barilo esas un de la maxim grand aquobarili di la mondo, konstruktita por produktar energio por l'industrio di Kairo e l'aquizo di agri se necese.
Kroz-aviacant armo

**Kroz-aviacant armo** esas guidat arm-fuzeo uzata kontre teral o mar-armeala skopi, qua restas en l'atmosfero ed aviacas dum la maxim granda parto di olua aviac-itinerario per preske konstanta rapideso.
Kroz-aviacant armi esas destinit a livrar grand exploz-kapo trans longa disti kun alta precizeso. Moderna kroz-aviacant armi esas kapabla voyajar subsonala, supersonal o hipersonala rapidesi, esas su-naviganta ed esas kapabla aviacar segun ne-balistik, extreme bas-altituda trajektorio.
Najib Tun Razak

**Mohammad Najib bin Tun Haji Abdul Razak**, politikisto n. ye la 23ma di julio 1953 esis chefministro di Malaizia de 2009 til 2018.
Bali

**Bali** esas insulo en Indonezia direte este de Java e weste de Lombok. Bali apartenas ad ed esas la maxim westal insulo di la mikra Sunda-insuli. Bali havis remarkinda bela peizaji volkanala, qui donas romantika fundo  por la kulturo Baliana, qua esas konocata pro olua komplexa dansi, riti ed art-industrio, inspirita da la Hinduismo

La chefurbo esis Singaraja, pos 1958 Denpasar esas chefurbo. Bali havis 3.216.881 habitanti en 2002.
Maro di Bering

La **Maro di Bering** esas maro ye la bordo di Oceano Pacifiko inter Siberia ed Alaska. En la nordo olua limito esas esas l'Arktika oceano, en l'esto Alaska, en la sudo la peninsuli di Alaska ed Aleuti, ed en la westo Rusia.

La maro di Bering nomesis segun la Danian expor-voyajero Vitus Bering.
FK Stariya Darohi

**FK Stariya Darohi** (2000-2001 e de 2002; olim *Vimpiel* – 1986, *Budawnik* – 1987-1999, e en 2002 – *SFK*) esas futbalala klubo Bielorusiana fondita ye 1986.

Bazeyo dil klubo es urbo Stariya Darohi (provinco Minsk). Lo ludas en stadio "Budawnik".

Sezono 2022 lo finis sur 8ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo en Bielorusia – divizio Provinco Minsk).

## Kolori dil esquado

## Referi
FK Malarita

**FK Malarita** esas futbalala klubo Bielorusiana fondita ye 2020. Bazeyo dil klubo es urbo Malarita (provinco Brest).

Lo ludas en stadio urbala "Malarita".

Sezono 2021 lo finis sur 7ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo en Bielorusia – divizio Brest).

## Kolori dil esquado

## Referi
FK Maxline Pahachow

**FK Maxlain Pahachow** (de 2021; olim: *Awtamabilist* – 1983, *KBM* – 1984-1987, *Dniapro* – 1988-1997, *Pahachow* – 1998-2000, *Pahachow-DIuSSh-1* – 2001, *Dniapro-DIuSSh-1* – 2002-2006, *RMKK* – 2007-2012, *MKK-Dniapro* – 2013, *Pahachow-MKK* – 2014, *Pahachow-MK* – 2015-2016, *Dniapro* – 2019-2020) esas futbalala klubo Bielorusiana fondita ye 1983.

Bazeyo dil klubo es urbo Pahachow (provinco Homiel), e ludas en stadio urbala "DIuSSh-1".

Sezono 2022 lo finis sur 4ma plaso en Piershaya liha (2ma-nivelala ligo en Bielorusia).

## Kolori dil esquado

## Referi
FK Papierpram Homiel

**FK Papierpram Homiel** (ank sub Rusa nomo *Bumprom*) esas futbalala klubo Bielorusiana fondita ye 2016.

Bazeyo dil klubo es urbo Homiel, e ludas en stadio urbala "Homsielmash".

Sezono 2022 lo finis sur 9-16ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo en Bielorusia – divizio Homiel).

## Kolori dil esquado

## Referi
FK Niva Dowbizna

**FK Niva Dowbizna** esas futbalala klubo Bielorusiana fondita ye 2005.

Bazeyo dil klubo es vilajo Dowbizna (provinco Brest), e ludas sua hemala konkursi en stadio "Ahro-Niva".

Sezono 2022 lo finis sur 1ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo en Bielorusia – divizio Brest).

En 2020 la klubo divenis vinkero di *Kupo di regioni di Bielorusia*.

## Kolori dil esquado

## Referi
FK Luniniec

**FK Luniniec** esas futbalala klubo Bielorusiana fondita ye 1999.

Bazeyo dil klubo es urbo Luniniec (provinco Brest).

Sezono 2022 lo finis sur 5ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo en Bielorusia – estala divizio Brest).

## Kolori dil esquado

## Referi
FK Niva Talachin

**FK Niva Talachin** esas futbalala klubo Bielorusiana fondita ye 1989.

Bazeyo dil klubo es urbo Talachin (provinco Viciebsk), e ludas hemala konkursi en stadio "Mieliyaratar".

Sezono 2022 lo finis sur 10ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo en Bielorusia – divizio Viciebsk).

## Kolori dil esquado

## Referi
FK Miori

**FK Miori** esas futbalala klubo Bielorusiana fondita ye 1965. Bazeyo dil klubo es urbo Miori (provinco Viciebsk). Lo ludas en stadio "Miori".

Sezono 2022 lo finis sur 3ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo en Bielorusia – divizio Viciebsk).

## Kolori di esquado

## Referi
FK Aresa Liuban

**FK Aresa Liuban** (olim *FK Liuban*) esas futbalala klubo Bielorusiana fondita ye 1990.

Bazeyo dil klubo es urbo Liuban (provinco Minsk), e ludas hemala konkursi en stadio "DIuSSh".

Sezono 2021 lo finis sur 19ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo en Bielorusia – divizio Provinco Minsk).

## Kolori dil esquado

## Referi
FK Enierhietik-BDATU Minsk

**FK Enierhietik-BDATU** (olim *Enierhazbit*) esas futbalala klubo Bielorusiana fondita ye 2011.

Bazeyo dil klubo es urbo Minsk, e ludas sua hemala konkursi en stadio "BDATU".

Sezono 2022 lo finis sur 6ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo en Bielorusia – divizio Minsk).

## Kolori dil esquado

## Referi
FK Krasnapollie

**FK Krasnapollie** (olim *Komunalnik*) esas futbalala klubo Bielorusiana fondita ye le 1990.

Bazeyo dil klubo es urbo Krasnapollie (provinco Mahiliow), e ludas sua hemala konkursi en stadio "Krasnapollie".

Sezono 2022 lo finis sur 4ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo en Bielorusia – divizio Mahiliow).

## Kolori dil esquado

## Referi
FK Asipovichi

**FK Asipovichi** esas futbalala klubo Bielorusiana fondita ye 1994. Bazala urbo dil klubo esis urbo Asipovichi (provinco Mahiliow).

Sezono 2022 lo finis sur 12ma plaso en Piershaya liha (2ma-nivelala ligo en Bielorusia).

## Farbi di esquado

## Referi
FK Dziatlava

**FK Dziatlava** (olim *Bielaya Rus*) esas futbalala klubo Bielorusiana.

Bazeyo dil klubo es urbo Dziatlava (provinco Hrodna), e ludas sua hemala konkursi en stadio "Kolas".

Sezono 2022 lo finis sur 6ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo en Bielorusia – divizio Hrodna).

## Kolori dil esquado

## Referi
FK Svislach

**FK Svislach** esas futbalala klubo Bielorusiana kun bazeyo en urbo Svislach (provinco Hrodna).

Sezono 2022 lo finis sur 8ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo en Bielorusia – westala divizio Hrodna).

## Kolori dil esquado

## Referi
FK Jlobin

**FK Jlobin** (de 2008; olim *Enierhia* – 1994-1996 e *Komunalnik* – 2003-2007) esas futbalala klubo Bielorusiana fondita ye 1994 (dissolvita ye 1996 e riaktivita ye 2003).

Bazeyo dil klubo es urbo Jlobin (provinco Homiel), e sua hemala konkursi ludas en stadio "Lakamatiw".

Sezono 2022 lo finis sur 7ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo en Bielorusia – divizio Homiel).

## Kolori dil esquado

## Referi
FK Sianno

**FK Sianno** (olim *Budawnik* e *Komunalnik*) esas futbalala klubo Bielorusiana.

Bazeyo dil klubo es urbo Sianno (provinco Viciebsk), e sua hemala konkursi ludas en stadio "Haradski".

Sezono 2022 lo finis sur 9ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo en Bielorusia – divizio Viciebsk).

## Kolori dil esquado

## Referi
FK Stanles Pinsk

**FK Stanles Pinsk** o **FK Stenlies Pinsk** (de 2020; olim *SDYuShAR-3* e *DYuSSh-3-Stenlies/DYuSSh-3-Stanles*) esas futbalala klubo Bielorusiana fondita ye 2017.

Bazeyo dil klubo es urbo Pinsk (provinco Brest), e sua hemala konkursi ludas en stadio "Akademia futbola".

Sezono 2022 lo finis sur 6ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo en Bielorusia – estala divizio Brest).

## Kolori dil esquado

## Referi
FK Prujani

**FK Prujani** (olim *Muhaviec*) esas futbalala klubo Bielorusiana.

Bazeyo dil klubo es urbo Prujani (provinco Brest).

Sezono 2022 lo finis sur 11-12ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo en Bielorusia – westala divizio Brest).

## Sportovesti dil esquado

## Referi
Kolorado-rivero

**Kolorado-rivero** esas rivero en la sud-westo di Usa, longa de  kilometri, qua originas en la Rokoza Monti, an la nordala parto di la stato Kolorado, e debushas an la Gulfo di Kalifornia, trairanta vasta regiono dezerta. Che stato Nevada konstruktesis aquobarilo Hoover, qua furnisas aquo al urbo Las Vegas.

Dum milioni de yari, Kolorado-rivero erodante tre profundigis su en la montaro. Tale existis en la stato di Arizona la majestoza Granda Ravinego.
FK Polack

**FK Polack** esis futbalala klubo Bielorusiana en yari 2004-2013. En 2019 lo riaktivesis.

Bazeyo dil klubo es urbo Polack (provinco Viciebsk), e ludas sua hemala konkursi en stadio "Spartak".

Sezono 2013 lo finis sur 16ma plaso en Piershaya liha (2ma-nivelala ligo en Bielorusia).

## Sportovesti dil esquado

## Referi
Volinia

**Volinia** es historiala regiono in Mez-central Europa, inter sud-estala Polonia, sud-westala Bielorusia e westal Ukraina, ma frontieri di lo ne definesis klare.

Hodial equivalo di Volinia es provinco Volin, e lua precipua urbi es: Volodimir, Jitomir, Rivne, Luck, Zviahel, Kovel, Dubno, Kremenec, Ostroh, Ovruch, Iziaslav e Starokostiantiniv.

## Etimologio
Nomo dil regiono ofte identifikesas a Lodomeria – erare nam lo esis nur westala parto di Volinia. Vorto *Lodomeria* referis a chef-urbo di westala Volinia – Volodimir.

Ipsa termo *Volinia* devenis de mi-legendala urbo *Volin*, qua hodie ne existas, e lua ex-loko es temo di disputi inter historiisti.

## Historio
De 17ma yarcento la regiono regnesis da kunfederuro Polonia-Lituania, e pose – rezulte di Partigi di Polonia-Lituania – da Rusa imperio. Pos milito Polona-Sovietiana (1919-1921) Volinia dividesis inter Polonia e Soviet-Uniono.

Volinia esis eyo di un ek masakri (1943-1944) di habitantaro precipue Polona (precipue mulieri e pueri) da nacionalisti Ukrainana de UPA (parto di OUN-B komandita da Stepan Bandera) – 50 000 – 60 000 viktimi. La gentocido eventis sen "helpo" di lora okupanti – Germaniana naziisti (kun qua Ukrainana nacionalisti kunlaboris), ma kun fortega partopreno di Ukrainana habitantaro.

De la fino di duesma mondomilito Volinia divenis provinco Volin en RSS Ukraina (parto di Soviet-Uniono), e pose en Ukraina.
Saksun

**Saksun** esas vilajo qua apartenas la komono di Sunda en la nord-esto dil insulo Streymoy sur Faero. Saksun havas 34 habitanti, la kodexo postal esas FO 436.

Saksun esas konsiderata la maxim bela vilajo di Faero.
Siouxsie and the Banshees

**Siouxsie and the Banshees** (pron.: *susi-end-de-benshis*) esis Britaniana pos-punk-bando fondita en 1976 kun kantisto Siouxsie Sioux, bas-gitaristo Steven Severin e bataristo Budgie kom maxim importanta membri. La bando esas populara dum la yari sepadek ed okadek di la pasinta yarcento.

Maxim bone konocata numeri di Siouxsie and the Banshees esas:
* Hong Kong Garden
* Happy House
* Christine
* Spellbound
* Arabian knights
* Cities in dust
* Peek-a-Boo
* Kiss Them for Me
Nico (kantisto)

*Christa Päffgen* (Köln, 16ma di oktobro 1938 – Ibiza, 18ma di julio 1988), plu konocata per elua nomo di artisto: **Nico** (pron. *Niko*). Nico esis germana modelo, aktoro e kantisto. Niko dum periodo esis juntit a the Velvet Underground, ma balde komencis sua solo-kariero kom kansonifisto e kansonisto. El akompanis sua muziko per orgeno olquan el pleis.
Kapri (insulo)

**Kapri** (Italiane: *Capri*) esas insulo en la Gulfo di Napoli en sud-Italia en la regiono Kampania. Kapri esas konocata pro olua belega peizajo, groti ed eskarpa klifi e pro to esas turistal atraktajo. La maxim alta punto esas Monto Solaro (589 mtri). Esas du vilaji sur Kapri: Kapri ed Anakapri.
Steve Reich

**Stephen (Steve) Michael Reich** (Nova-York) esas Usana kompozisto. Il apartenas a la tendenco di minimala muziko.
Habeas corpus

***Habeas corpus*** esas Latina expresuro signifikanta «havez tua korpo libera». Ol esas judiciala resurso uzata por denuncar nelegala diteno od enkarcerigo, e demandar la nemediata prizentado dil akuzato a judiciisto. Se la judiciisto aceptas l'argumento pri nejusteso di la diteno od enkarcerigo, lu imperos la nemediata liberigo dil individuo.

*Habeas corpus* havas kelka limiti, nam ol nur grantas protekto kontre nelegala diteni, ma ol ne grantas yuro a yusta judiciado. Tamen, la yuro pri prizentar *Habeas corpus* judikesas kom un ek la maxim efikiva salvo-gardi di individuala liberesi.
Voliniana masakro

**Voliniana masakro** o **Voliniana bucho** es gentocido, qua realigesis de la februaro 1943 til februaro 1944 da Ukrainana nacionalisti kun aktiva e ofta suporto di civila habitantaro Ukrainana. Viktimi esis precipue Poloni – chefe mulieri e pueri.

## Fundo
Pos atako di Naziista Germania a Soviet-Uniono Ukrainani pozitive aceptis nova okupero. On kreesis ye junio 1941 *Ukrainana polico helpanta* (*polico nigra*; Germane *Schutzmannschaft*), e ye aprilo 1943 – Ukrainana *14ma divizio di armala grenadieri SS* (neformale Germane *SS-Galizien*), un ek maxim kriminoza unajo armala en historio. Kunlaboro di Ukrainana nacionalisti kun naziisti di Hitler esis tote voluntala.

Ye 1ma duimo di 1942 komencis holokausto, e Ukrainana polico strikte kunlaboris kun *SS* e polico Germaniana, ofte partopreninte en mortigado di Judi. Sume en Volinia naziisti kun Ukrainana suporteri mortigis cirkum 150 mil Judi, e en Estala Galicia – 455 mil.

Por Ukrainana nacionalisti kunlaboro kun Germaniani esis racionoza neceseso a gano di nedependanta stato, same quale purgi etniala. Por li la holokausto en Ukraina divenis exemplero qualamaniere dissolvir "problemo" di Poloni. Usana historiisto Timothy Snyder ligis prezenteso multe da *experiencita* en holokausto Ukrainani kun Volinia kom eyo di nexta purgo etniala.

## Responso
Pri la purgo decidis guidestri di UPA e OUN-B (fraciono di OUN guidinta Stepan Bandera en OUN): Dmitro Kliachkivskiy (UPA-Nordo), Vasil Ivahiv (OUN-B), Ivan Litvinchuk (UPA "Zahrava"), Petro Oliynik (UPA "Bohun") e Yuriy Stelmashchuk (UPA "Ozero"/"Turiv").

Ye aprilo-mayo 1943 Kliachkivskiy (pseudonimo *Klim Savur*) donis individuala ordini pri komenco di mortigado en Volinia, e ye junio 1943 – pri mortigado virala habitantaro 16-60-yarala. Ye agosto 1943 en III konvento di OUN ilua ordini aceptesis.

## Viktimi
Segun historiisti on mortigesis en Volinia cirkum 50-60 mil homi. Kulmino dil mortigado esis somere 1943. Simila gentocido Ukrainani realigis en 1ma duimo di 1944 en estala Galicia, ube perdis sua vivo cirkum 20-70 mil senkulpinti. Ofte amba eyi di gentocidi on juntesis a *Masakro en Volinia e Galicia*.

Segun tre ne plena datumi altra viktimi dil masakro esis: 1210 Judi, 846/847 Ukrainani (kontreri di UPA – OUN-M guidinta da Andriy Melnik e homi di kunlaborero kun naziisti Taras Borovec, helperi por Poloni), 135/136 Rusi, 342 Cheki e 70 homi de altra nacioni.

## Historiisti pril masakro
Polona historiisti decidis nomar la masakro kom *la bucho*, nam Ukrainani ne mortigis per pafili (vilajala habitantaro ne havis li, e UPA ne volis misuzar kartochi), e per omno, quo ili havas, inter altri per: marteli, hakili, forki, segili, sikli e bineti.

Ukrainana historiisti nomis la masakro kom *Milito Ukraina-Polonia* (min rare *Voliniana tragedio*), e pri la viktimi blamis nur Polonia – generale, pro lua politiko a Ukrainani ante duesma mondomilito.
Kontrespionado

**Kontrespionado** es neutrigado di agado di exterlanda inform-kontori, uzado di li por propra bezoni e generala kontreagado di spionado. Ank lo defensas kontre saboto e protektas sekreti landala, militala e ekonomikala.
Inform-kontoro

**Inform-kontoro** es specala agenterio pri atingado di (ofte sekreta) informi, operacado, konservado e analizo di li por guverno.

La kontoro en frontieri di sua lando kolektas informi politikala, militala e ekonomikala. Exterlande lo exekutas politiko dil guverno: legale, ne legale o per diplomaco. Havante sorgo pri landala interesi povas uzi brutala, kruela o nehumana metodi.
Maurice (filmo)

**Maurice** esas Britaniana filmo de 1987 da rejisisto James Ivory kun en la chefa roli l'aktori James Wilby e Hugh Grant.

La filmo esas filmigo di la sam-titula libro da E.M. Forster de 1971 e koncernas homeosexuala relato en Britania jus avan l'Unesma Milito Mondal. Esis la duesma foyo ke rejisisto James Ivory e produktisto Ismail Merchant (Merchant Ivory produkturi) filmigas libro da Forster.
Metronom (filmo)

**Metronom** esas dramato da rejisisto Alexandru Belc de Rumania de 2022. Chefa rolo pleesas da Mara Bugarin, Șerban Lazarovici, Vlad Ivanov, Mihai Călin ed Andreae Bibiri. La filmo esas Franca-Rumaniana produkturo.

### rezumo
Libereso sub la rejimo di despoto Ceauşescu ne existas. Yuni vivas en necerteso pri lia futuro. La filmo sequas la dekesep evanta Ana, qua kontre-vole esas tranat aden totalitara koshmaro pos ke el kun amiki askoltis per radiofono nelegale brodkastita programo Metronom.
Organizuro di Ukrainana Nacionalisti

**Organizuro di Ukrainana Nacionalisti** (OUN) esis Ukrainana organizuro politik-armala fondita ye 1929 en Wien.

OUN sequis a kreo sur arei, qua lo konsideris kom l'Ukrainana nedependanta lando kun politikala sistemo proxima a fashismo. Praktike agado di OUN esis en sekreteso e koncernis a (generale en yari 1929-1945 en Polonia, qua esis lua precipua enemiko): teroro, saboto, aprentiseso e propagando.

## Guideri di OUN
### La generala (exterlandana)
* Yevhen Konovalec (1929-1938)
* Andriy Melnik (1938-1940)
### La statala
* Bohdan Kravciv (februaro 1929 – junio 1930)
* Yuliyan Holovinskiy (junio 1930 – septembro 1930)
* Stepan Ohrimovich (oktobro 1930 – aprilo 1931)
* Ivan Habrusevich (somero 1931 – marto 1932)
* Bohdan Kordiuk (agosto 1932 – januaro 1933)
* Stepan Bandera (januaro 1933 – junio 1934)
* Osip Mashchak (agosto 1934 – decembro 1934)
* Lev Rebet (februaro 1935 – decembro 1938)
* Miroslav Turash (decembro 1938 – junio 1939)
* Volodimir Timchiy (agosto 1939 – februaro 1940)

## La splito
Autonoma agado di OUN kontre Polonia konsolidis Naziista Germania. Membri dil organizuro facinesis pri ideologio di Hitler. Amba exterlandana guideri di OUN Konovalec e Melnik esis agenti di nazista Abwehr, qua mem exercis Ukrainani por terorala agado. En aprilo 1940 l'organizuro havis splito a du fraciono: OUN-B (Bandera-ani) guidinta da Stepan Bandera e OUN-M (Melnik-ani) – da Andriy Melnik. Bazo di konflikto esis diferenca atitudo a Hitler-ani: Bandera-ani pensis pri kunlaboro kun Germaniana nazisti kom voyo a nedependanta lando, e Melnik-ani – kom strategiala federuro kontre Soviet-Uniono.
FK Farmat Pahranichnaya

**FK Farmat Pahranichnaya** (olim *FK Ewraexpart Visokaye*) esas futbalala klubo Bielorusiana fondita ye 2020.

Bazeyo dil klubo es agrourbeto Pahranichnaya (2020-2022 – urbo Visokaye) (provinco Brest), e ludas sua hemala konkursi en stadio "Kolas" (urbo Kamianiec).

Sezono 2022 lo finis sur 6ma plaso en Druhaya liha (3ma-nivelala ligo en Bielorusia – westala divizio Brest).

## Sportovesti dil esquado

## Referi
Rejio Polonia (1917-1918)

**Rejio Polonia** esis fragmentala lando Polona fondita da Germana imperio e Austria-Hungaria sur okupita areo di dependinta de Rusa imperio Kongresala Polonia en 1917.
Ukrainana Lando

**Ukrainana Lando** (kom *hetmanio*) esis lando fondita da Pavlo Skoropadskiy per revolto kun Germana armeo dum existo di Popul-Republiko Ukraina.

UL existis nur kelk monati – de la 29ma di aprilo til 26ma di decembro 1918.

Pos unesma mondomilito, kande ja ne esis suporto de Germana imperio samaproklamita *hetmano* anoncis federuro *UL* kun Sovietiana Rusia.

Rezulte de sekvinta revolto ye la 26ma di decembro 1918 rivenis PR Ukraina.
Stepan Andriyovich Bandera

**Stepan Andriyovich Bandera** (1909 til 1959) esis politikero, nacionalisto, fashisto e teroristo Ukrainana, guidero di sua partiso OUN-B.

Il esis iniciero ideologiala di Voliniana masakro (1943-1944) e Etniala purgo en Estala Galicia – entote cirkume 100 mil viktimi (Poloni – nome mulieri ed infanti).
Polona-Ukrainana milito

**Polona-Ukrainana milito** esis konflikto militala de la 1ma di novembro 1918 til 16ma di julio 1919 pri Estala Galicia, en qua vivis precipue Ukrainani, Poloni e Judi. 

Flanki di konflikto esis fondita ye la 1ma di novembro 1918 Popul-Republiko West-Ukraina e (pos 11ma di novembro, fakte pos 29ma di novembro) rivivigita Polonia. En Pokutia triesma flanko esis Rumania.

Pac-konfero en Paris aceptis Polona administrado dil regiono.
Sandra Hüller

**Sandra Hüller** (Suhl, 1978) esas Germana aktoro.

Elua maxim konocata rolo esas *Michaela Klingler* en la filmo *Requim* da Hans-Christian Schmid (rejiso). El anke esas konocata pro elua rolo en la komedio *Toni Erdman* da Maren Ade.

La 27ma di mayo 2023 el ganis la premio dil Ora Palmo dum la film-festo di Cannes.
Anatomio di Falo

**Anatomio di Falo** ("*Anatomie d'une chute*", 2023, Francia) esas filmo da la franca rejisisto Justine Triet (17.07.1978). La filmo ganis premio dil Ora Palmo dum la film-festo di Cannes.

## <small>rezumo</small>
*Anatomio di Falo* koncernas skriptisto qua esforcas pruvar ke el ne kulpas la morto di sua spozo. La skriptisto pleesas da Sandra Hüller.
La Zono di Interesto

**La Zono di Interesto** esas Usan-Britanian-Poloniana filmo de 2023 pri milito, skribit e rejisita da Jonathan Glazer e libere fondita sur la sam-titula romano da Martin Amis de 2014.

La filmo ganis la *Granda Premio* dum la film-festo di Cannes.

## <small>rezumo</small>
*La Zono di Interesto* rakontas la normala diala vivo di komandanto di Auschwitz, qua kun sua familio lojas apud la destrukteyo. La hororaji di la praktiko di Holokausto - preske en lia dopa gardeno - nur nedirete montresas.
Bad Ischl

**Bad Ischl** esas komono en l'Austriana provinco-stato Supra Austria, en la distrikto Gmunden. La komono kontas cirkume 14.100 habitanti.

Bad Ischl havas famoza kuraciva fonto.
Kuraco-loko

**Kuraco-loko** (o **kurac-loko**) esas turistala loko qua vizas su ye destenso e libera tempo, ma kun medicinala valoro. Sejorno en kurac-loko supozas esar favorebla por la saneso pro la kuraciva fonti o salubra aero. Kurac-loko anke ofte havas hotel-akomoduri, quankam oli ne-necese esez sur la tereno di la kuraceyo.
Abwehr

**Abwehr** (Idale *defenso*) es nomo di l'organizuro pri inform-kontoro e kontrespionado militala en Germania e Nazista Germania (de 1933) en yari 1921-1944.
Pokutia

**Pokutia** es historiala regiono en Ukraina apud rivero Prut. Lo esis teritorio argumentebla inter Polonia, Ukraina e Rumania.
General Idea

**General Idea** (Ido: *General Ideo*) esas kolektivo de artisti qua de 1967 til 1994 atraktis atenco di la komunikilaro. La kolektivo konsistis de Felix Partz, Jorge Zontal e AA Bronson e pleis importanta rolo en la konceptal arto. La Kanadana kolektivo havis Toronto kom hemo e laboris inter 1986 e 1993 anke de Nova-York.

## <small>Verki</small>
Ultre publikiguri en l'amas-komunikilaro e la produkto de karti postal, plakimprimit afishi, tapisi, aerostati, blazoni, insigni e spaco-plenigant instaluri, li editis che lia propra editerio la revuo *FILE-magazine* (inversigo di LIFE-magazine).

Depos 1987 la kolektivo komencis krear afishi produktita kom amas-komuniki por kampaniar en la grand urbi por konciigar pri la morbo SIDA.
Blanka movado

**Blanka movado** o **Blanka armeo** es generala termino por politikala e militala movadi batalinta kontre bolsheviki dum interna milito di Rusia (1917-1923).

*Blanka armeo* reprezentis Rusa nacionalismo. Lo ne aceptis kreado nova landi pos falo di Rusa imperio quale: Ukraina, Estonia, Latvia, Lituania, Gruzia, Armenia, Azerbaijan, e volas existo di Finlando e Polonia, ma nur kom alianciti di Rusia.

Etimologio dil nomo es kom antonimo di *redi* (bolsheviki) e historiala relati a tempi di autoritato absoluta, specale di Ivan la 3ma (nomita *blanka rejo*).

Inter *blanki* esis forta anti-Semidismo, nam ili konsideris Judi kom kreinti di komunismo.
Alkibiades

**Alkibiades** (Greke: Ἀλκιβιάδης, *Alkibiádès*) esis disputat Atinana politikisto ed armeestro de la duesma duimo di la 5ma yarcento a.K., qua pleis chefa rolo en la fino di la Milito di Peloponezo.
Mikrarusia

**Mikrarusia** es termino pri regiono historiala uzita de 14ma yarcento di sud-westala parto di Kiyiva Rus.

La termino ye 19ma yarcento relatis a: l'uneso di Rusa arei, cario, Rusa nacionalismo e slogano pri triuneso di Rusa naciono: Rusi, Bielorusi e Ukrainani.
Grandarusia

**Grandarusia** es termino pri regiono historiala uzita de 14ma yarcento di nord-estala parto di Kiyiva Rus.

La Grandarusia de omna Rusa regioni havis maxim granda influo por kreado di Rusa lando, naciono e kulturo.
Poloniana operaco Kiyiv

**Poloniana operaco Kiyiv** esis atakado armei di Polonia e UNR kontre Red-Armeo ye l'aprilo 1920 dum milito Polona-Sovietiana.

Rezulte di l'operaco Polona-Ukrainana armeo ye la 7ma di mayo 1920 ganis Kiyiv, tamen ja 10-13ma di junio lo mustis retroirar de l'urbo. Decidiginta esis lua perdo kontre kavalrio di Semyon Budyonni ye la 7ma di junio apud vilajo Samhorodok.

Tota operacio divenis komplete ne sucesa: Polona armeo exter la nov-vinkita arei ank perdis Volinia e Estal Galicia.
Batalo di Warszawa (1920)

**Batalo di Warszawa**, ank nomita **Miraklo apud [[Fluvio Vistula|Vistula]]** esis maxim grava batalo di milito Polona-Sovietiana ye la 13ma-25ma di agosto 1920. Tota batalo fakte ne eventis en l'urbo, ma sub lo.

La batalo esis rezulto di kaosala retroiro di Polona armeo pos lua perdo pri Kiyiv kontre kavalrio di Semyon Budyonni ye junio 1920 dum operaco Kiyiv.

Situeso di Warszawa divenis dramatala, ma decidiginta en Polona defenso e kontr-atako esis suceso di Polona inform-kontoro militala, qua ja en 1919 konocis chifri di Red-Armeo. Chefo di Polona armeo Józef Piłsudski konocinte omna komandi di bolsheviki e havinte sua milital experienco vinkis.
Paco di Rīga (1921)

**Paco di Rīga** esas pac-kontrato en Rīga inter Polonia e RSS Rusia e RSS Ukraina ye la 18ma di marto 1921.

La pacala kontrato finis milito Polona-Sovietiana (1919-1921).
Latviana milito pri nedependeso

**Latviana milito pri nedependeso** esas termino por serio di militala konflikti inter Latvia, Sovietiana Rusia, Rusa blanka armeo, Germana imperio, kun suporto di Estonia, Unionita Rejio e Polonia de la 18ma di novembro 1918 til 11ma di agosto 1920.

La milito dividesis a kelk grava konflikti:
* Germana imperio/Latvia kontre Sovietiana Rusia  – januaro 1919
* Latvia (kun helpo di Estonia) kontre Germana imperio – junio 1919
* Latvia kontre Germani e Blanki – oktobro/novembro 1919
* Latvia (kun suporto di Poloni) kontre Sovietiana Rusia – januaro 1920
Paco di Rīga (1920)

**Paco di Rīga** esas pac-kontrato en Rīga inter Latvia e Sovietiana Rusia ye la 11ma di agosto 1920.

La pacala kontrato finis Latviana milito pri nedependeso (1918-1920).
Popul-Republiko Ukraina

**Popul-Republiko Ukraina** (PRU) o **Ukrainana Nacionala Republiko** (UNR) esis  lando existinta de la 22ma di januaro 1918 til 21ma di novembro 1920.

Proklamo di nedependeso da UNR duktis a milito kontre RSS Rusia. Bolsheviki ye la 8ma di februaro 1918 ganis Kiyiv, e UNR deganis lo (nur tempale) ye la 1ma di marto e pose pregis helpo de "landi centrala" (Germana imperio e Austria-Hungaria). Li aceptis nova lando po miliono tuni di cereali, ma protestis Poloni pro arei etniale i historiale Polona, qua prenis UNR. Delegacio di Rejio Polonia ne invitesis. Segun Kontrato di Brest-Litovsk Sovietiana Rusia mustis paceskir kun UNR.

Socialisti di UNR ne esis aceptita da Germana imperio, quo uzis Pavlo Skoropadskiy facinte revolto e kreinte Ukrainana Lando (kom *hetmanio*). L'operaco eventis kun protekto di Germani. Pos ilua retreto Skoropadskiy anoncis federuro kun RSS Rusia, quo kauzis sekvinta revolto e riveno a nomo *Ukrainana Nacionala Republiko*.

Bolsheviki itere ganis Kiyiv, e pos uniono kun Popul-Republiko West-Ukraina, qua esis en stando di milito kun Polonia, PR Ukraina batalis kontre du enemiki.

Ye mayo 1919 governo di PR Ukraina paceskis kun Polonia klozinte batali westala. Kune blanki (quidita da Anton Denikin) lo ganis itere Kiyiv ye la 30ma di agosto 1919.

*Blanki* kom Rusa nacionalisti ne aceptis nedependanta lando Ukraina. Ili destruktis Ukrainana skoli e organizuri pri kulturo, e Ukrainana intelektozaro viktimigesis.

Somero 1919 esis desfavoroza por bolsheviki, nam preske tota teritorio di Mikrarusia kontrolesis da Polonia, URL e blanki, qui tamen batalis kontre si. Dum septembro e oktobro 1919 UNR batalis kontre Denikin, e kande atakado di blanki kontre bolsheviki sub Oryol finis per ilua perdo, Red-Armeo itere ganis Kiyiv.

Ye la 22ma di aprilo 1920 UNR guidita da Simon Petliura e Polonia (Józef Piłsudski) signatis konkordo pri, inter altri, kuna batalo kontre bolsheviki. Rezulte dil kunlaboro ye la 7ma di mayo 1920 bolsheviki itere perdis Kiyiv, tamen 11ma di junio 1920 kavalrio di Semyon Budyonni riganis l'urbo, e Polona-Ukrainana armeo retroiris a Polesia.

Kulmino di kaosala retroiro di Polona armeo esis Batalo di Warszawa. La vinko di *Piłsudski* komencis lua kelk sucesa batali en milito Polona-Sovietiana.

Ye la 18ma di marto 1921 pacala kontrato en Rīga finis dil milito. Flanki dil konferi esis Polonia, RSS Rusia e RSS Ukraina, sen PR Ukraina. Polonia aceptis Sovietiana Ukraina.

UNR pos perdo kontre Red-Armeo ye novembro 1920 retroiris a Polonia.

Pose lo agas exterlande til 1992, kande lasta exterlandana prezidanto di PR Ukraina Mikola Plaviuk donis a unesma prezidanto Ukrainana Leonid Kravchuk dokumento, segun quo Ukraina es legala sucedanto di *Popul-Republiko Ukraina*.
Mortinta Maro

La **Mortinta Maro** (en la Hebrea: ים המלח, en l'Araba: البحر الميت) esas lago saloza ye la frontiero di Israel e Jordania. Ol esas la maxim profunda aquo-surfaco sur tero, 434 metri sub la mar-nivelo. La saleso dil aquo esas 30%, to quo igas flotacar.

La maro nomesas 'mortinta' pro ke l'alta saleso preventas ke aqual organismi, quale fishi e planti vivas en ol, quankam tamen esas bakterii e fungi.
Azura Marbordo

L**'Azura Marbordo** (en la Franca: *Côte d'Azur*, en l'Ocitana: *Còsta d'Azur*) esas la marbordo inter Fréjus e l'Italiana frontiero, qua olime nomesis *Franca Riviero*, ube la montaro spektakloze mergas de la maro. Azura Marbordo esas tre populara turistala regiono en la mondo.
Galicia (Estal Europa)

**Galicia** es neformala nomo di Rejio Galicia e Lodomeria, Austriana lando en yari 1772-1918, en hodiala sud-estala Polonia e sud-westala Ukraina (Estala Galicia e Lodomeria).
Triangulo di Tristeso

**Triangulo di Tristeso** (2022) (Angle: *Triangle of Sadness*) esas Sueda satirala komedio (filmo), parolat en l'Angla, skribit e rejisita da Ruben Östlund. En la filmo pleas aktori Harris Dickinson, Charlbi Dean, Dolly de Leon, Zlatko Burić, Henrik Dorsin, Vicki Berlin, e Woody Harrelson. 

Quik pos la cinematografo di la filmo aktoro Charlbi Dean mortis pro bakterial infekteso.

La filmo debutis che la film-festo di Cannes en 2022 ed ibe ganis la premio dil Ora Palmo.

## <small>rezumo</small>
La filmo sequas celebra paro sur luxoza kroz-navo kun richa gasti.
Rejio Galicia e Lodomeria

**Princio Galicia e Lodomeria** es regiono e lando historiala en Estal Europa, qua en yari 1772-1918 apartenis a: Monarkio di le Habsburg, Austriana Imperio e Austria-Hungaria. Neformale lo dividesis a: Westala Galicia (kun chef-urbo Kraków) – hodiala Polonia, Estala Galicia (kun chef-urbo Lviv) e Lodomeria – amba en Ukraina. En yari 1795-1809 nomo *Galicia* rilatis a Estala Galicia, e Nova/Westala Galicia a pos-1850-ala Westala Galicia.
Eileen Gray

**Eileen Gray** (pronunco: *eylin-grey*; naskis **Kathleen Eileen Moray Smith**) esis Irlandana konceptisto di mobli ed arkitekto. El esis pioniro en la modernismo en arkitekturo.
Estala Galicia

**Estala Galicia** es termino uzitita pos 1850 por estala parto di Rejio Galicia e Lodomeria en hodiala Ukraina e mikraparte en Polonia, kun chef-urbo en Lviv.

En yari 1795-1809 *Estala Galicia* esis nomo por tota Galicia.
Westala Galicia

**Westala Galicia** o **Nova Galicia** es termino uzitita en yari 1795-1809 por westala parto di Rejio Galicia e Lodomeria, teritoriala equivalo di historiala regiono Mikrapolonia kun chef-urbo en Kraków.
Popul-Republiko West-Ukraina

**Popul-Republiko West-Ukraina** o **West-Ukrainana Nacionala Republiko** (til 13ma di novembro 1918 kom *Lando Ukrainana*, e pos 22ma di januaro 1919 kom *Westala provinco di [[Popul-Republiko Ukraina|PR Ukraina]]*) esis un ek du landi Ukrainana kreita rezulte di unesma mondomilito. Lo kontrolis preske tota teritorio di Estala Galicia del 1ma di novembro 1918 til 16ma di julio 1919. Frontiero dil lando esis ne stabila pro Polona-Ukrainana milito.
Ukrainana Rebela Armeo

**Ukrainana Rebela Armeo** (UPA – de Ukrainana *Ukrayinska povstanska armiya*) esis armizita formaco kreita e duktita da fraciono Bandera-ana di Organizuro di Ukrainana Nacionalisti (OUN-B). Lo fondesis ye la 14ma di oktobro 1942, e lua unesma guidero esis Kliachkivskiy. Generale *UPA* agis en Volinia e Estala Galicia.

Skopo di *UPA* esis kreado di purigita (sen altra minoritati etniala) nacionala lando Ukrainana kun fashista sistemo politikala. Lo batalis kontre: Nazista Germania, Polona e Sovietiana querili, e ank Red-Armeo e NKVD.

*UPA* e OUN-B responsis pri gentocido en Volinia e Galicia. Viktimi (sume cirkum 100 mil) esis Polona habitantaro civila – precipue mulieri e infani.
OUN-M

**OUN-M** o **Melnik-ani** esis fraciono di Organizuro di Ukrainana Nacionalisti (OUN), e pose nedependandinta organizuro, fondita ye la junio 1940 en Kraków.

La nomo devenis de lua guidero – Andriy Melnik.

En OUN esis konflikto inter yuna membri enlandana (quale Stepan Bandera e Kliachkivskiy) e guidero exterlandana Andriy Melnik, qua bazo diferenca atitudo a Hitler-ani: Bandera-ani pensis pri kunlaboro kun Germaniana nazisti kom voyo a nedependanta lando, e Melnik-ani – kom strategiala federuro kontre Soviet-Uniono.

En aprilo 1940 Organizuro di Ukrainana Nacionalisti havis splito a du fracioni: OUN-B (Bandera-ani) e OUN-M (Melnik-ani).

Melnik-ani kunlaboris kun nazista Abwehr (ante unesma mondomilito Andiy Melnik esis agento di lo). Ye februaro 1942 kreis Ukrainana Polico Helpanta.

Ye marto 1943 fondesis militala detachuro, ma rapide vinkesis da Bandera-ani. Tamen autume 1943 OUM-M rikonstruktis, e ye aprilo 1943 kreis *14ma divizio di armala grenadieri SS* (neformale Germane *SS-Galizien* – *SS-Galicia*).

Pos duesma mondomilito *OUN-M* agis exterlande (en Kanada, Usa, Brazilia, Arjentinia, Francia e Unionita Rejio). Melnik esis guidero di lo a fino di sua vivo. Lasta guidero exterlande esis Mikola Plavyuk. De 1990 OUN-M agas en Ukraina. Ye mayo 1993 itere Plavyuk divenis guidero dil organizuro.