open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chris Martin

**Christopher Anthony John "Chris" Martin** (n. ye la 2ma di marto 1977) esas Britaniana kantisto, kompozisto, muzikisto e kunfondero di la bando Coldplay.
Karim Benzema

**Karim Mostafa Benzema** (n. ye la 19ma di decembro 1987) esas Franca futbalisto. Ilu nun ludas por *Real Madrid C.F.*, ed anke por la nacionala futbalo-esquado di Francia. En la historio di *Real Madrid* ilu rangizesas 4ma segun quanto di goli facita.
Baroko

**Baroko** esas stilo di arkitekturo, muziko ed arti tre multe ornita e freque extravaganta, qua prosperis de la komenco dil 17ma yarcento til la fino dil 18ma yarcento. Ol sequis la Renesanco e precedis Neoklasikismo. Baroko stimulesis dal Katolik-eklezio por kontrastar la simpleso ed austereso di la Protestanta arkitekturo, muziko ed arto, quankam Luterana Baroko developesis en kelka regioni di Europa.

## Origino di la vorto
L'origino dil nomo esis Portugalana vorto *baroco*, por deskriptar perlo kun formo defektoza. To originis Portugalana *barroco*, Hispana *barrueco* ed Italiana *barocco*. Ta vorto uzesis unesmafoye en 1733 da Jean-Philippe Rameau por deskriptar muziko sen koherema melodio e prodiganta en disonanci. Jean-Jacques Rousseau qua esis muzikisto e kompozisto ultre filozofo, skribis en l*'Encyclopédie*: "la muziko baroka esas la muziko en ke la harmonio esas konfuza e plena di modulaci e disonanci. La kanto esas akra e nenaturala, la toni esas nefacila e la movimenti limitizita.

La vorto uzesis unesmafoye en 1855 dal Suisa historiisto Jacob Burckhardt, por deskriptar la periodo dil arto qua sequis la Renesanco, en artiklo skribita por la jurnalo *Le Cicerone*. Ilu uzis la termino por atakar la movado qua, segun ilu, subversis la valori de la Renesanco. La frazo "stilo baroko" nur eniris la vortaro dil *Académie française* en 1878, pos ke ol perdis lua pejorativa impliko.

## Baroko en l'Arkitekturo

La stilo baroko en l'arkitekturo rezultis del adopto di la doktrini dil koncilo di Trento, de 1545 til 1563, en respondo a la Protestanta Reformo. L'iniciala fazo de la nomizita Kontr-Reformo impozis stilo severa ed akademiala en la religiala arkitekturo, kun apelo al intelektozi. La koncilo imperis ke l'arto mustis komunikar religiala temi kun direkta ed emocoza impliko. La nomizita "Luterana Baroko" developesis quale konfesionala respondo al ikonoklasmo de la Kalvinisti.

Baroka kirki konstruktesis kun larja centrala spaco, ube l'adoreri povus esar proxim l'altaro, kun alta kupolo supre, qua permisas sunolumo lumizar la kirko. La kupolo simbolizis l'uniono inter Cielo e Tero, e dekoresis kun pikturi e skulturi pri santi ed anjeli qui semblis kontemplar la cielo adsupre. Diferante de la pikturi da Michelangelo en la Kapelo Sistina qui kombinis diferanta ceni, singla ek li kun lia propra perspektivi, la pikturi Baroka kreesis por prizentar a la videro en sulo unika perspektivo e ne multopla, semblante ke omna imaji esis reala.

## Referi
Chester Bennington

**Chester Charles Bennington** (1976 til 2017) esis Usana kantisto e kompozistulo di rock (notora membro de la bando Linkin Park til lua morto en 2017).
Alfreð Finnbogason

**Alfreð Finnbogason** (n. ye la 1ma di februaro 1989) esas Islandana futbalisto qua nune ludas por Germana futbalo-klubo *FC Augsburg* e por la nacionala esquado di Islando.
Hannes Þór Halldórsson

**Hannes Þór Halldórsson** (n. ye la 27ma di aprilo 1984) esas Islandana futbalisto qua nune ludas por Dana futbalo-klubo *Randers FC* e por la nacionala esquado di Islando.
Nikolai la 1ma di Rusia

**Nikolai la 1ma Alexandrovich Romanov** (6ma di julio 1796 til la 2ma di marto 1855) esis caro di Rusa imperio de 1825 til 1855.
Guruo Nanak

**Guruo Nanak** (sultanio Delhi, 15ma di aprilo 1469 - Kartarpur, Imperio Mughal, 22ma di septembro 1539) esis la fondinto di sikhismo (*buddha-śāsana*)).
Adam Mickiewicz

**Adam Bernard Mickiewicz** (1798 til 1855) esis Poloniana skriptisto e poeto de Romantikismo, konsiderita un ek la precipua Poloniana poeti.
Friedrich la 2ma, Santa Romana imperiestro

**Friedrich la 2ma** (Jesi, 26 di decembro 1194 - Torremaggiore, 13ma di decembro 1250) esis de la familio Staufer divenis rejo di Sicilia ye la 3 di septembro 1198, rejo di Germania ye la 9ma di decembro 1212, rejo di Italia ed imperiestro di Santa Romana Imperio ye la 22 di novembro 1220
Willem-Alexander di Nederlando

**Willem-Alexander** (n. *Willem-Alexander Claus George Ferdinand van Oranje-Nassau* en 1967) esas rejo di Nederlando de la 30ma di aprilo 2013.
Andrea Pirlo

**Andrea Pirlo** (n. ye la 19ma di mayo 1979) esas Italiana futbalisto. Ilu ludis por la nacionala esquado di Italia de 2002 til 2015.
Roberto Baggio

**Roberto Baggio** (n. ye la 18ma di februaro 1967) esas Italiana ex-futbalisto. Ilu ludis por la nacionala esquado di Italia de 1984 til 2004.
Xherdan Shaqiri

**Xherdan Shaqiri** (n. ye la 10ma di oktobro 1991) esas Suisiana futbalisto naskinta en Kosovo. Ilu esas ludisto de *Stoke City F.C.* e de la nacionala futbal-esquado di Suisia.
Sochi

**Sochi** esas urbo en regiono Krasnodar, Rusia.

Segun la demografiala kontado di 2010, ol havis  habitanti. Entote ol havas 176,77 km².
Andreas Granqvist

**Andreas Granqvist** (n. ye la 16ma di aprilo 1985) esas Sueda futbalisto. Ilu nune ludas por Rusa futbalo-esquado *FC Krasnodar* e por la nacionala futbalo-esquado di Suedia.
Romelu Lukaku

**Romelu Menama Lukaku Bolingoli** (n. ye la 13ma di mayo 1993) esas Belga futbalisto. Ilu nune ludas por l'Angla esquado *Manchester F.C.* e por la nacionala futbalo-esquado di Belgia.
Mário Figueira Fernandes

**Mário Figueira Fernandes** (n. ye la 19ma di septembro 1990) esas Rusa futbalisto naskinta en Brazilia. Ilu nune ludas por *PFC CSKA Moskva* e por Rusa nacionala esquado pri futbalo.
Peltasto

**Peltasto** o **peltastes** (Greke: πελταστής) esis lejera infantriano kun javelini del antiqua Grekia, originale de Trakia, precipue funcionanta kom tiraliero. Ica tipo di soldato originale venis de Trakia ed adoptesis dal Greka armei del 4ma yarcento. Peltasti normale esis yuna adulta viri. Ili portis lejara equiparo, qua inkluzis krecenta oziera shildo e lejera kapovesto, exemple la boneto Frigian. Peltasti per jetar javelini tipale tiraliis enemiki ante batalii e suportis la falangi dum batalii.
William Vitved Kvist

**William Vitved Kvist** (n. **Kvist Jørgensen** ye la 24ma di februaro 1985) esas ex-futbalisto Dana. Ilu ludis por *FC København* e por la nacionala futbalo-esquado di Dania.
Nicklas Bendtner

**Nicklas Bendtner** (n. ye la 16ma di januaro 1988) esas Dana futbalisto. Ilu nune ludas por Norvegiana futbalo-klubo *Rosenborg BK* e por Dana nacionala futbal-esquado.
Afsluitdijk

**Afsluitdijk** (Nederlandana por 'Enklozanta Digo') esas digo longa de 32 kilometri en Nederlando, inter provinci Nord-Holando e Friesland, ed inter lago IJsselmeer e maro Waddenzee. La IJsselmeer esis ante la kreado dil Afsluitdijk maro nomizita Zuiderzee, qua ofte efektigis inundadi. La digo konstruktesis inter 1927 e 1932, e pose modifikesis da Hendrik Lorentz, por originala ideo da Cornelis Lely. Lely esis ne nur eminenta pledanto por digo kom injeniero, ma anke kom liberala ministro por substrukturo. Statuo di Lely stacas apud la komenco dil digo en Nord-Holando, che vilajo Den Oever.
Rui Patrício

**Rui Pedro dos Santos Patrício** (n. ye la 15ma di februaro 1988) esas Portugalana futbalisto. Ilu nun ludas por Angla futbalo-esquado *Wolverhampton Wanderers F.C.* e por la nacionala futbalo-esquado di Portugal.
Kasper Schmeichel

**Kasper Peter Schmeichel** (n. ye la 5ma di novembro 1986) esas Dana futbalisto. Ilu nune ludas por Angla futbalo-esquado *Leicester City F.C.* e por la futbalo-esquado nacionala di Dania.
Ike Turner

**Izear Luster "Ike" Turner, Jr.** (n. ye la 5ma di novembro 1931 til la 12ma di decembro 2007) esis Usana muzikisto e kantisto.
Maurice Utrillo

**Maurice Utrillo** (n. **Maurice Valadon** ye la 26ma di decembro 1883 til la 5ma di novembro 1955) esis Franca piktisto.
Potato

**Potato** esas solaneo tuberoza (*Solanum tuberosum*), di qua la nura tuberkulo esas manjebla (kom legumo), e riproduktebla per la plantaco di tuberkuli.

L'origino di la vorto esas la Hispana *patata*. Segun la Rejala Akademio di Hispania, ica vorto esas hibrido de la Taíno-vorto *batata* e la Quechua *papa*. Komence, la vorto uzesis por la patato, quankam ica du planti ne esas proxime parenta.

## Extera ligilo
*  the potato museum.
Luka Modrić

**Luka Modrić** (n. ye la 9ma di septembro 1985) esas Kroatiana futbalisto. Ilu nune ludas por *Real Madrid C.F.* e por la futbalo-esquado nacionala di Kroatia.
Denis Dmitriyevich Cherishev

**Denis Dmitriyevich Cherishev** (n. ye la 26ma di decembro 1990) esas Rusa futbalisto. Ilu nune ludas por *Villareal CF* e por la nacionala futbalo-esquado di Rusia.
Roberto Firmino

**Roberto Firmino Barbosa de Oliveira** (n. ye la 2ma di oktobro 1991) esas Braziliana futbalisto. Ilu nune ludas por *Liverpool F.C*, e por la nacionala futbalo-esquado di Brazilia. Ilu komencis lua sportala kariero en 2004 en la futbalo-klubo CRB, e de 2008 til 2009 ilu ludis por Braziliana klubo *Figueirense FC*.
Toni Kroos

**Toni Kroos** (n. ye la 4ma di januaro 1990) esas Germaniana futbalisto. Ilu nune ludas por *Real Madrid C.F.* e por la nacionala futbalo-esquado di Germania.
Marco Reus

**Marco Reus** (n. ye la 31ma di mayo 1989) esas Germana futbalisto. Ilu nune ludas por *Borusia Dortmund*, e por la nacionala futbalo-esquado di Germania.
Edward Snowden

**Edward Snowden** (n. Elizabeth City, la 21 di junio, 1983), esas olima Usana informatikala programifisto por l'Agenterio di Nacionala Sekureso (ANS) e laboristo di la CIA.

En junio 2013 Snowden provizis sekreta dokumenti di ANS a jurnalisti di la Washington Post e la Guardian. La 14ma di junio la FBI dissendis arest-impero por Snowden pro spionado. Snowden fugis a Rusia, ube il pregis (julio 2013) e recevis politikal azilo (1ma di agosto 2013 por un yari, en junio 2014 til 2020 ed oktobro 2020 permanante). Il e sua spozo obtenis la Rusiana stataneso.
Christina Ricci

**Christina Ricci** (n. ye la 12ma di februaro 1980) esas Usana cinem-aktorino e cinemo-produktisto. El facas diversa nedependanta verki, ma anke laboris por granda kompanii. Elua unesma aparo esis en la cinematografuro *Mermaids* (1990), lor evanta 9 yari. El nominesis unfoye por la premio "Ora Globo" e dufoye por la premio "Primetime Emmy".
Scott Pruitt

**Edward Scott Pruitt** (n. ye la 9ma di mayo 1968) esas Usana Republikana politikisto ed advokato, servinte kom 14ma administranto dil *Environmental Protection Agency* (*EPA*, "Agenterio por Protekto Ekologiala") de la 17ma di februario 2017 til la 6ma de julio 2018, selektita da Donald Trump. Pruitt opozas la ciencala teorio pri klimato-chanjo ed refuzas irga politiko koorginita por diminutar karbobioxo ed kelk altra domajiva kemiaji en medio. Segun il homaro ulamaniere kontributas a klimatochanjo, ma ne esas la precipua kauzo. Ilu anke divenabis tre kontroversial en Usana politiko pro plura aserturi di korupteso pri ilu.

Il subisis 12 inquesti ye mayo 2018 da diversa aganti, inkluzante l'inspektisto generala dil EPA, la Government Accountability Office e du komitati dil House of Representatives. Ula temi dil inquesti esas koncerno-konflikto e spensado voyajala. Lu forlasis la EPA ye la 6ma di julio 2018, anuncita ye la antea jorno. De lore Andrew Wheeler funcionas kom aganta administranto di la Environmental Protection Agency.

Pruit studiabis che la University of Kentucky, Georgetown College e University of Tulsa College of Law. Ilu pose praktikas kom yuristo, precipue pledanta por religial organizuri. Lu esas evangelikisto.

Kelka jurnalisti demandabis ka Pruitt uzis privat e-postokonto por guvernala laboro.

## Referi
Ricardo Quaresma

**Ricardo Andrade Quaresma Bernardo** (n. ye la 26ma di septembro 1983) esas Portugalana futbalisto. Ilu nun ludas por Turka futbalo-esquado *Beşiktaş J.K.*, e por la nacionala futbalo-esquado di Portugal.
Christian Cueva

**Christian Alberto Cueva Bravo** (n. ye la 23ma di novembro 1991) esas Peruana futbalisto. Ilu ludis por Braziliana esquado *São Paulo F.C* de 2016 til 2018. Nun, ilu ludas por Saudi-Arabiana klubo *Al-Fateh*, e por la nacionala futbalo-esquado di Peru.
Matthew Yglesias

**Matthew Yglesias** (naskinte ye la 18ma di mayo 1981) esas Usana politikala jurnalisto e blogisto. Ilu nun laboras por Vox, quan lu ko-fondabis kun Ezra Klein ed ube il esas redaktisto ed opinionisto. Il esas liberala Demokrato, identifikante su kom progresiva, neoliberala e tempereme sinistra. Ilu precipue skriptas pri politiko ed ekonomiko.

Lu stadiabis filozofio che Harvard-universitato, dum ke il ya skriptis blogo politikala. Lu esis blogisto politikala che la blogo ThinkProgress depos 2008 til 2011, pos ke il blogis por Slate til 2014, kande il laboreskis che Vox, di qua il esas ko-fondinto kun Ezra Klein.

Yglesias es ateisto e de Ashkenazi Juda e Hispaniana-Kuban origino. Ilua patro esas la romanisto Rafael Yglesias, famoza pro sua romani *A Happy Marriage* e *Fearless*, e lua matro esis Margaret Joskow.

## Referi
Guvernerii di Francia

## Kinesma Respubliko

### Guvernerii sub prezidanto [[Emmanuel Macron]] ([[2017]]-)

* Guvernerio Philippe 2ma de la 21ma de junio 2017
* Guvernerio Philippe 1ma de la 15ma di mayo 2017 til la 19ma di junio 2017

## Extera ligili

* Pagino di la guvernerio di Francia
Ministraro Philippe 1ma

La 1ma ministraro Philippe esas la 40ma ministraro di la 5ma Republiko di Francia. Ol duktesis da chefministro Édouard Philippe ed esas la unesma ministraro formacita lor la prezidanteso di Emmanuel Macron.

## Konsisto segun la ministrala kategorii

### Chefministro
Chefministro: Édouard Philippe 

### Statoministri

* Statoministro pri interno: Gérard Collomb
* Statoministro pri transito ekologial e solidara: Nicolas Hulot
* Statoministro pri justico: François Bayrou

### Ministri

* Ministro pri armei: Sylvie Goulard
* Ministro pri Europa ed exteral aferi: Jean-Yves Le Drian
* Ministro pri teritoriala kohereso: Richard Ferrand
* Ministro pri solidaresi e saneso: Agnès Buzyn
* Ministro pri kulturo: Françoise Nyssen
* Ministro pri ekonomio: Bruno Le Maire
* Ministro pri laboro: Muriel Pénicaud
* Ministro pri nacional eduko: Jean-Michel Blanquer
* Ministro pri agrokultivo ed alimentado: Jacques Mézard
* Ministro pri publika agado e konti: Gérald Darmanin
* Ministro pri supera docado, serchado e novigado: Frédérique Vidal
* Ministro pri transmara teritorii: Annick Girardin
* Ministro pri sporti: Laura Flessel

### Ministri an ministro

* An la statoministro pri transito ekologial e solidara:
** Ministro pri transporto: Élisabeth Borne
* An la ministro pri Europa ed exterala aferi:
** Ministro pri Europana aferi: Marielle de Sarnez

### Statosekretarii

* An la chefministro:
** Statosekretario pri relato kun la parlamento, ministrarala viceparolanto: Christophe Castaner
** Statosekretario pri egaleso inter mulieri e viri: Marlène Schiappa
** Statosekretario pri handikapiti: Sophie Cluzel
** Statosekretario pri bica aferi: Mounir Mahjoubi

## Videz anke

* Preiranta ministraro: ministraro Cazeneuve
* Sequanta ministraro: ministraro Philippe 2ma
Alexandria Ocasio-Cortez

**Alexandria Ocasio-Cortez** (naskinta ye la 13ma di oktobro 1989) esas Usan aktivisto e politikisto dil Demokrata Partiso e di tale nomizita Demokrata Socialisti di Usa. El divenis Demokrata kandidato por distrikto 14 di New York por la Domo di Reprezentanti (Angle:*House of Representatives*) ye la 26ma di junio 2018, pos vinkir Joseph Crowley, qua reprezentabis la distrikto depos 2013 ed esis reprezentanto dum 19 yari. La chefa elekto eventis ye la 6ma di novembro 2018. Elua vinko esis granda surprizo por vasta parti dil Usana nacionala televizion-jurnalistaro. La distrikto situesas en Bronx e Queens.

La familio di Ocasio-Cortez venis de Porto-Riko. Elua genitori esis laboristi. El studiis ekonomiko ed internaciona relati che Boston University, obtenante grado ye 2011.

Ante sua politikala kandidateso elu laboris en drinkeyo por suportar sua matro. El suportis la Demokrata prezidanto-kandidateso di Bernie Sanders en 2016 kom organizanto.

Un de elua maxim prominenta propozi esas abolisar la *U.S. Immigration and Customs Enforcement*. El anke suportas nacionala sanes-instituto *Medicare* ("Medicare for all", Medicare por omni) e federala laborogarantio-sistemo. Elua kandidateso suportesis da Demokrata Socialisti di Usa, *Justice Democrats*, *Black Lives Matter*, *MoveOn*, *Our Revolution*, *Democracy for America*, la *Working Families Party* e *Brand New Congress*.
Kim Young-gwon

**Kim Young-gwon** (n. ye la 27ma di februaro 1990) esas Sud-Koreana futbalisto. Ilu nune ludas por Chiniana futbalo-esquado *Guangzhou Evergrande Taobao F.C.* e por la nacionala futbalo-esquado di Sud-Korea.
Stan Wawrinka

**Stanislas "Stan" Wawrinka** (n. ye la 28ma di marto 1985) esas Suisiana tenisisto. Ilu ganis tri konkursi *Grand Slam* en 2014 (Australian Open), 2015 (France) e 2016 (US Open). Ilu nune esas "nombro 3 de la mondo" segun la profesionala teniso-asociuro ATP.
Son Heung-min

**Son Heung-min** (n. ye la 8ma di julio 1992) esas Sud-Koreana futbalisto. Ilu nune ludas por Angla futbalo-klubo *Tottenham Hotspur F.C.* e por Sud-Koreana futbalo-esquado.
Sami Khedira

**Sami Khedira** (n. ye la 4ma di aprilo 1987) esas Germaniana futbalisto. Ilu nune ludas por Italiana futbalo-klubo *Juventus F.C.* e por la nacionala futbalo-esquado di Germania.
Gavrilo Princip

**Gavrilo Princip** (n. ye la 25ma di julio 1894 til la 28ma di aprilo 1918) esis Bosniana studento di etnio Serba, membro de Serba nacionalista grupo "Yuna Bosnia". Ye la 28ma di junio 1914 ilu mortigis per pafado l'arkiduko Franz Ferdinand, lor heredinto dil trono di Austria-Hungaria, e lua spozino, dukino Sophie de Hohenberg. Princip arestesis pos la mortigo, ed akuzis la sekreta societo Serba konocita kom "Manuo Nigra" pri la projeto dil atento.

Pos l'atento, Austria-Hungaria lansis ultimato qua minacis la suvereneso dil Rejio di Serbia. L'ultimato ne aceptesis dal Serba guverno, e to originis l'unesma mondomilito.

Princip mortis en karcero ye la 28ma di aprilo 1918, pro tuberkuloso. Lua agado duras esar motivo por polemiko: por Serbia ilu judikesas kom heroo, dum ke por Usa ilu judikesas kom teroristo, qua nedirete efektigis un ek la maxim sangoza militi de la historio mondala.
Demokrata Partiso (Usa)

La **Demokrata Partiso** (Angle: *Democratic Party*) esas un ek la du granda partisi politikala de Usa e la maxim importanta politikal organo por Usana liberalismo. Ica partiso esas plu progresiva, liberala e sinistra kam la Republikana Partiso, sua opozanto. La spektro politikal dil Usana partisi tamen esas vasta, e la partiso inkluzas konservativi, moderemi, liberali e poka socialisti.

La partiso devenas del Demokrata Partiso dil suportanti di Andrew Jackson ed ilua rural expansista politiko. Ol esis por sklaveso dum granda parto dil 19ma yarcento, ma progresiva tendenco, tamen ne kontre-rasista, komencas dum la 1890ma yari en la kandidateso di William Jennings Bryan. La prezidanteso di Franklin Delano Roosevelt esis decidiva por fondar progresiva, Keynesiana karaktero partisala kun elementi di socialdemokratio. En 1950ma e 1960ma yari la movemento por egala yuri por Afrikan-Usani esis importanta forco en la partiso. Rasista, precipue suda parto esis tamen influoza en la partiso, nomate la *Dixiecrats*, til la 1970ma yari. Dum la 1970ma, 1980ma e 1990ma yari la Demokrata Partiso dextreskis ed influesis per neoliberalismo. La 2010ma yari havis rinasko di eminenta movemento por l'emancipo di Usani Afrikan. Pos la nesucesoza kandidateso di Bernie Sanders en 2016, socialista e socialdemokrata tendenco itere naskis.

Olua maxim recenta prezidanto esas Barack Obama e lua maxim recenta prezidantokandidato esas Hillary Clinton. Relativa majoritato di Usani esas membri dil Demokrata Partisi ed en 2000 e 2016 la partiso ganis majoritato di voti, ma perdis la prezidanteso.

La simbolo politikala di la Demokrata Partiso esas l'asno.
Yerry Mina

**Yerry Fernando Mina González** (n. ye la 23ma di septembro 1994) esas Kolumbiana futbalisto. Ilu nune ludas por Hispana futbalo-esquado *FC Barcelona* e por la nacionala futbalo-esquado di Kolumbia.
Redfoo

**Stefan Kendal Gordy**, surnomizita **Redfoo** (n. ye la 3ma di septembro 1975) esas kantisto e kompozisto Usana, konocita kom membro de la dueto LMFAO de 2006 til 2012.

### Albumi
*Balance Beam (1997)
*Party Rock Mansion (2016)

### Kansoni
*Let's Get Ridiculous
*New Thang
*Where the Sun Goes
*Juice Wiggle
*Sock it to Ya
*Holiday (Ft. HRVY)
Marcelo Vieira da Silva Júnior

**Marcelo Vieira da Silva Júnior**, maxim konocita simple kom **Marcelo** (n. ye la 12ma di mayo 1988) esas Braziliana futbalisto. Ilu nune ludas por Hispana futbalo-klubo *Real Madrid C.F.* e por Braziliana nacional-esquado pri futbalo.
Ahenaton

**Ahenaton** (c.1351 aK til 1334 aK; **Amenophi IV** in c.1351 aK til c. 1346 aK) esis la decima faraono di la 18ma dinastio en Egiptia.
Manuel Neuer

**Manuel Peter Neuer** (n. ye la 27ma di marto 1986) esas Germana futbalisto qua nune ludas en FC Bayern München e por la nacionala futbalo-esquado di Germania. Inter 1991 e 2011 Manuel Neuer ludis por FC Schalke 04 en sua nask-urbo Gelsenkirchen.
Maxi Rodríguez

**Maximiliano Rubén "Maxi" Rodríguez** (n. ye la 2ma di januaro 1981) esas Arjentiniana futbalisto. Ilu nune ludas por Uruguayana futbalo-esquado *Club Atletico Peñarol*.
Paz Vega

**María Paz Campos Trigo**, maxim konocita per elua artala nomo **Paz Vega** (n. ye la 2ma di januaro 1976) esas Hispana cinem-aktorino.
Carlos Heitor Cony

**Carlos Heitor Cony** (n. ye la 14ma di marto 1926 til la 5ma di januaro 2018) esis Braziliana skriptisto.
Rosa Liksom

**Rosa Liksom** (n. **Anni Ylävaara** ye la 7ma di januaro 1958) esas Finlandana skriptisto. El lansis elua unesma novelo, *Yhden yön pysäkki*, en 1985.
Malcolm X

**Malcolm X**, pseudonimo di **Malcolm Little**, pose **Malik el-Shabazz** (Omaha, 19ma di mayo 1925 - New-York, 21ma di februaro 1965), esis Usan aktivisto di la movado pri homala yuri por la negri.
Jacinda Ardern

**Jacinda Kate Laurell Ardern** (n. ye la 26ma di julio 1980) esis chefministro di Nova-Zelando de oktobro 2017 til januaro 2023.
Raúl Castro

Dr. **Raúl Modesto Castro Ruz** ( audio), konocata kom *Raúl Castro* (naskis ye la 24ma di februaro 1931), guvernis Kuba de 2008 til 2018, divenis prezidanto de guverno de lua fratulo Fidel Castro til Miguel Díaz-Canel divenar oficale la sucedanta chefo.
Muhammad Yunus

**Muhammad Yunus** (Chitttagong, 28ma di junio  1940) esas ekonomikisto di Bangladesh qua recevis la Nobel-premio pri paco en 1976.
Domenico Cimarosa

**Domenico Cimarosa** (n. ye la 17ma di decembro 1749 til la 11ma di januaro 1801) esis Italiana kompozisto di operi.

## Kelka operi
*Ballerina amante AttoI Atto II III 1782
*Pittor Parigino 
 (1781)
*Matrimonio segreto (1792)
*Fanatico burlato (1787)
*Impegno Superato (1795)
*Fanatico antichi romani Atto IAtto II III (1777)
*Artaserse1784
*finta Parigina (1773)
*Traci amanti 
 (1793)
*Cantata per il re Ferdinando IV (1799)
Dolores O'Riordan

**Dolores Mary Eileen O'Riordan** (n. ye la 6ma di septembro 1971 til la 15ma di januaro 2018) esis Irlandana kantistino, fondinto di la bando *The Cranberries*. Elua voco esis *mezzo-soprano*.
Marin Mersenne

**Marin Mersenne** (n. ye la 8ma di septembro 1588 til la 1ma di septembro 1648) esis Franca matematikisto.
Ángel Di María

**Ángel Fabián Di María** (n. ye la 14ma di februaro 1988) esas Arjentiniana futbalisto. Ilu nune ludas por Franca futbalo-klubo *Paris Saint-Germain F.C.* e por la nacionala futbalo-esquado di Arjentinia.
Debbie Harry

**Deborah Ann "Debbie" Harry**, (pron.: *debi-heri*; n. **Angela Trimble** ye la 1ma di julio 1945), esas Usana kantistino, kompozistino ed aktorino. En 1974, el fondis la rock-bando *[[Blondie]]*, di stilo New Wave, qua sucesis kun la kansono *Heart of Glass* (1979). En 1981 el komencis sola kariero muzikala, ed en 1980 el partoprenis unesmafoye en cinematografuro *Union City*.

El partoprenis en altra cinematografuri e televiziono-programi, e riorganizis la grupo Blondie en 1997.
Steve Clark

**Stephen Maynard Clark** (n. ye la 23ma di aprilo 1960 til la 8ma di januaro 1991) esis Britaniana muzikisto, membro dil bando Def Leppard.
Howlin' Wolf

**Chester Arthur Burnett**, surnomizita **Howlin' Wolf** (n. ye la 10ma di junio 1910 til la 10ma di januaro 1976) esis Usana muzikisto e kantisto di blues.
Sydney Pollack

**Sydney Irwin Pollack** (n. ye la 1ma di julio 1934 til la 26ma di mayo 2008) esis Usana cinem-aktoro, cinematografisto e produktisto. Ilu direktis plu kam 20 cinematografuri e 10 televiziono-spektakli. Por lua cinematografuro *Out of Africa* (1985) ilu ganis Oscar-premio pri maxim bona cinematografisto.
Carl Lewis

**Frederick Carlton "Carl" Lewis** (n. ye la 1ma di julio 1961) esas Usan ex-atleto, qua ganis entote 10 Olimpiala medalii en lua kariero, di qui 9 ora ed 1 arjenta.
Thomas Stamford Raffles

**Thomas Stamford Bingley Raffles** (n. ye la 6ma di julio 1781 til la 5ma di julio 1826) esis Britaniana politikisto, guberniestro di Java e fondinto di Singapur.
Kylian Mbappé

**Kylian Mbappé Lottin** (n. ye la 20ma di decembro 1998) esas Franciana futbalisto. Ilu nune ludas por Franca futbalo-klubo *Paris Saint-Germain F.C.* e por la nacionala futbalo-esquado di Francia.
Cecil B. DeMille

**Cecil Blount DeMille** (n. ye la 12ma di agosto 1881 til la 21ma di januaro 1959) esis Usana cinem-aktoro, cinematografisto, cenaristo e produktisto.
Jean-François Revel

**Jean-François Revel** (n. ye la 19ma di januaro 1924 til la 30ma di aprilo 2006) esis Franca jurnalisto e filozofo.
Florence Griffith Joyner

**Florence Delorez Griffith–Joyner** (n. ye la 21ma di decembro 1959 til la 21ma di septembro 1998) esis Usan atleto. El konsideresas la maxim rapida muliero de la historio, pro elua rekordi pri 100-metra e 200-metra kurado durar til nun.

El studiis en l'universitati *California State University, Northridge*, e * University of California, Los Angeles* (UCLA), ube el praktikis kurado. Entote el ganis 5 Olimpiala medalii pri kurado, di qui 3 ora e 2 arjenta.

## Referi
Robert Van de Graaff

**Robert Jemison Van de Graaff** (n. ye la 20ma di decembro 1901 til la 16ma di januaro 1967) esis Usana fizikisto. Ilu inventis la nomizita *Generatoro Van de Graaff*, qua uzesas en inquesti pri nukleara energio.
Marguerite Durand

**Marguerite Durand** (n. ye la 24ma di januaro 1864 til la 16ma di marto 1936) esis Franca teatr-aktoro.
Mitt Romney

**Mitt Romney** (plena nomo *Willard Mitt Romney*) (n. ye la 12ma di marto 1947), esas Usana politikisto. Depos 2003 til 2007 ilu esas governatoro por l'Usana stato Massachusetts.

En 2012 il esis la kandidato dil Republikana partiso por l'ofico di prezidanto di Usa.
Mondala Kupo di Futbalo 2018

La **Mondala Kupo di Futbalo 2018** esis la 21ma Mondala Kupo di FIFA e kunigis lor la 32 maxim bona nacionala esquadi. Ol eventis en Rusia de la 14ma di junio til la 15ma di julio 2018.

Entote 12 stadii gastigis la futbalo-partii en 11 Rusa urbi: Moskva, Sankt-Peterburg, Kaliningrad, Kazan, Nijni Novgorod, Samara, Volgograd, Saransk, Rostov-na-Donu, Sochi, ed Yekaterinburg. En Moskva la partii eventis en 2 stadii: *Otkrytie Arena*, de la futbalo-klubo *Spartak Moskva*, e l'Olimpiala Stadio Luzhniki.

## Konkursinta nacioni
32 esquadi qualifikesis por interludar dum ta konkurso:

La sequanta mapo montras la partopreninta nacioni, e la kolori indikas la atingita plasi (1: championo; 2: subchampiono; e.c.).

## Ludala tabeli

### Grupala fazo
Por la unesma fazo la 32 esquadi dividesis en 8 grupi qui singla konsistis ek 4 esquadi. Nur la du maxim bona esquadi ek singla grupo povis atingar la sequanta finala fazo.

#### Grupo A

#### Grupo B

#### Grupo C

#### Grupo D

#### Grupo E

#### Grupo F

#### Grupo G

#### Grupo H

Japonia atingis la duesma plaso pro ke lu recevis min multa flava karti kam Senegal.

### Finala fazo
Kamil Glik

**Kamil Jacek Glik** (n. ye la 3ma di februaro 1988) esas Polona futbalisto. Ilu nune ludas por Franca futbalo-esquado *AS Monaco FC* e por la nacionala futbalo-esquado di Polonia.
Jan Kjærstad

**Jan Kjærstad** (n. ye la 6ma di marto 1953) esas Norvegiana skriptisto. Ilu ganis la Premio pri Literaturo de la Nordala Konsilantaro en 2001, pro lua novelo *Oppdageren*.
Melania Trump

**Melania Trump**, naskinta **Melanija Knavs** ye la 26ma di aprilo 1970 en Novo Mesto (Slovenia), esas sloveniana manekino kun civitaneso Usana. El esas spozino dil entraprezisto, pose prezidanto di Usa Donald Trump.
Yuya Osako

**Yuya Osako** (n. ye la 18ma di mayo 1990) esas Japoniana futbalisto. Ilu nun ludas por *SV Werder Bremen* e por la nacionala futbalo-esquado di Japonia.
Shinji Kagawa

**Shinji Kagawa** (n. ye la 17ma di marto 1989) esas Japoniana futbalisto. Ilu nun ludas por Germana futbalo-klubo *Borusia Dortmund* e por la nacionala futbalo-esquado di Japonia.
Nicolás Otamendi

**Nicolás Hernán Gonzalo Otamendi** (n. ye la 12ma di februaro 1988) esas Arjentiniana futbalisto. Ilu nune ludas por Britaniana futbalo-esquado *Manchester City F.C.* e por la nacionala futbalo-esquado di Arjentinia.
Richard Dreyfuss

**Richard Stephen Dreyfus**, pose **Dreyfuss** (n. ye la 29ma di oktobro 1947) esas Usana cinem-aktoro. Ilu laboris en diversa cinematografuri de la yari 1970a til nun, exemple *American Graffiti* (1973), *Jaws* (1975), *Close Encounters of the Third Kind* (1977), *What About Bob?* (1991), ed altri. En 1977 ilu ganis Oscar-premio pri maxim bon aktoro por lua laboro en *The Goodbye Girl*.
Benedikt Höwedes

**Benedikt Höwedes** (n. ye la 29ma di februaro 1988) esas Germaniana futbalisto. Ilu nune ludas por Germana futbalo-klubo *FC Schalke 04* e por la nacionala futbalo-esquado di Germania.
R. Kelly

**Robert Sylverster Kelly**, n. ye la 8ma di januaro 1967, esas Usana kantisto e kompozisto di R&B e soul.
Ong Teng Cheong

**Ong Teng Cheong** (n. ye la 22ma di januaro 1936 til la 8ma di februaro 2002) arkitekto e politikisto, esis prezidanto di Singapur de 1993 til 1999.
Felipe la 2ma di Hispania

**Felipe la 2ma** (n. en 1527) esis rejulo di Hispania de la 16ma di januaro 1556 til lua morto, e rejulo di Portugal de la 17ma di aprilo 1581 til lua morto, sub la nomo **Filipe la 1ma**.
Simon Mignolet

**Simon Luc Hildebert Mignolet** (n. ye la 6ma di marto 1988) esas Belga futbalisto. De 2013 til 2019 ilu ludis por Angla futbalo-klubo *Liverpool F.C.*. De 2019 til nun ilu ludas por Belga futbalo-esquado *Club Brugge KV*. De 2011 til nun il anke ludas por la nacionala futbalo-esquado di Belgia.
Stanley Matthews

**Stanley Matthews** (n. ye la 1ma di februaro 1915 til la 23ma di februaro 2000) esis Angla futbalisto. Ilu ludis por Angla futbalo-esquadi *Stoke City F.C.* e por *Blackpool F.C.*.
Carlos Vela

**Carlos Alberto Vela Garrido** (n. ye la 1ma di marto 1989) esas Mexikiana futbalisto. Ilu nune ludas por Usana futbalo-esquado *Los Angeles FC* e por la nacionala futbalo-esquado di Mexikia.
Ivan Rakitić

**Ivan Rakitić** (n. ye la 10ma di marto 1988) esas Kroatiana futbalisto. Ilu nune ludas por Hispana futbalo-klubo *FC Barcelona* e por la nacionala futbalo-esquado di Kroatia.
Antoine Griezmann

**Antoine Griezmann** (n. ye la 21ma di marto 1991) esas Franca futbalisto. Ilu nune ludas por Hispana futbalo-klubo *Atlético Madrid* e por la nacionala futbalo-esquado di Francia.
James Mitchell

**James Mitchell** (n. ye la 29ma di februaro 1920 til la 22ma di januaro 2010) esis Usana cinem-aktoro e dansisto. Malgre ke il esas plu konocata da spektanti kom interpretanto di "Palmer Cortlandt en la dramatala serio televizionala *All My Children* (1979–2010), il ank esis un ek la precipua dansisti de la danso-kompanio di Agnes de Mille.
Wee Kim Wee

**Wee Kim Wee**, politikisto n. ye la 4ma di novembro 1915 til la 2ma di mayo 2005, esis prezidanto di Singapur de 1985 til 1993.
James Rodríguez

**James David Rodríguez Rubio** (n. ye la 12ma di julio 1991) esas Kolumbiana futbalisto. Ilu nune ludas por *FC Bayern München* (per presto de *Real Madrid C.F.*) e por la nacionala futbalo-esquado di Kolumbia.
Yelizaveta la 1ma di Rusia

**Yelizaveta la 1ma di Rusia** (1709 til 1762), naskinta *Elizaveta Petrovna*, esis imperiestrino di Rusia de la 6ma di decembro 1741 til lua morto.
Samara

**Samara** (ye 1925–1991 konocita kom *Kuibishev*) esas urbo en westala Rusia. Ol esas chefurbo di provinco Samara e samtempe un ek la lua distrikti. Segun statistiki dil yaro 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 541,4 km². Ol jacas sude de Rusia, an l'estala rivo di Volga, che punto ube rivero Samara debushas an ol. Ol esas importanta industriizita urbo. L'urbo distas cirkume 850 kilometri sud-este de Moskva.

## Fotografuri

Samara by Olearius (1883650).jpg|Samara dum la 17ma yarcento.
1903 Samara.png|Mapo dil urbo en 1903.
Театр и памятник Чапаеву.JPG|Monumento pri V. Chapayev avan dramato-teatro.
Bunker Stalina.JPG|Enireyo a la kazemato di Iosif Stalin.
Samara city administration.JPG|administreyo che Strado di A. Kuibishev.
Новая застройка в Самаре.jpg|Enurbala distrikto Leninski.
SamaraVokzal.JPG|Fervoyala staciono.
Kurumoch International Airport 1.png|Aeroportuo "Kurumoch".
Samara 004.jpg|Fluviala staciono.
Корпус СамГМУ, Самара.jpg|Universitato.
DyvY38DWwAAX7vY.jpg large.jpg|Muzeo *Alexandr Kuibishev*.


## Referi
Salman Rushdie

**Ahmed Salman Rushdie** (Mumbai, 19ma di junio 1947) esas Indiana skriptisto. Ilua romani mixas magiala realismo e historiala fiktivajo. En 1981, ilua libro *Midnight's Children* ganis literaturala Premio Booker, qua premiizas noveli en l'Angla judikata kom maxim bona.

En 1988 ilu publikigis *The Satanic Verses* ("Satanala Versi"), qua efektigis protesti da Mohamedani, inkluzite kun minaci pri mortigiva ataki kontre lu. Ye la 12ma di agosto 2022, ilu atakesis dum evento en Chautauqua, Nova-York, Usa, da individuo qua invadis ceneyo ube ilu stacis ante diskursar, e poniardagis lu plurafoye.
Joan Benoit

**Joan Benoit Samuelson** (n. ye la 16ma di mayo 1957) esas Usan ex-atleto. El ganis l'ora medalio pri la maratono dum l'Olimpiala Ludi en Los Angeles, 1984.
Eliud Kipchoge

**Eliud Kipchoge** (n. ye la 5ma di novembro 1984) esas Kenian atleto. Ilu vinkis dufoye la maratono dum l'Olimpiala Ludi: en Rio de Janeiro ed en Tokyo.
Sarah Palin

**Sarah Palin** (n. ye la 11ma di februaro 1964) esas Usana politikisto. Esis guberniestro di Alaska de 2006 til 2009.
Paris Hilton

**Paris Whitney Hilton** (n. ye la 17ma di februaro 1981) esas Usana manekinino, cinem-aktorino, kantistino e entraprezistino.
Hassan Rouhani

**Hassan Rouhani** (n. ye la 12ma di novembro 1948) esas la 7ma prezidanto di Iran. Lu esabas prezidanto de 2013.
Yekaterinburg

**Yekaterinburg** (ad 1991 – Sverdlovsk) esas urbo en Rusia, chefurbo di provinco Sverdlovsk. Segun statistiki dil yaro 2017, ol havis  habitanti. Entote ol havas 468 km².

Ol esas un ek la precipua ekonomiala centri de Rusia, e lua ekonomio e habitantaro kreskabas multe dum recenta yari. Kelka de la maxim alta edifici de Rusia jacas en Yekaterinburg. Ol selektesis por gastigar kelka partii de la Mondala Kupo di Futbalo 2018.
Volgograd

**Volgograd** (til 1925 – *Caricin*, de 1925 til 1961 – *Stalingrad*) esas urbo en westala Rusia. Ol esas chefurbo di provinco Volgograd e samtempe un ek la lua distrikti. Segun statistiki dil yaro 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 859,35 km². Ol distas cirkume 910 kilometri sud-este de Moskva.

En Volgograd jacas monumento, alta de 85 metri, nomizita "La Matro-patrio Klamas".

## Historio
1ma nomo dil loko esis *Caricin*, e de 1925 til 1961 ol nomesis *Stalingrad*. De 1942 til 1943 eventis la maxim granda e maxim sangoza batalio de la Duesma mondomilito.

## Geografio

La reliefo di Volgograd esas plana. Granda parto dil urbo jacas apud la dextra rivo di Volga. Lua mezavalora altitudo esas 102 metri super la marala nivelo.

L'urbo situesas an la limito inter klimati milda kontinentala (*Dwa*) e miarida (*BSk* segun la klimatala klasifikuro da Köppen). La mezavalora temperaturo en julio (somero) esas 29,3°C, kontre ke la mezavalora temperaturo en januaro (vintro) esas -3,5°C. Existas granda diferi di temperaturi de fino di aprilo til oktobro, kande la klimato esas simila ad olta di Central Azia.

La mezavalora yarala pluvo-quanto esas 217 mm, e la maxim pluvoza monato esas mayo, kun mezavalore 28 mm. Nivo eventas de la fino di novembro til la duimo di marto, rare de oktobro til aprilo. Eventas mezavalore 18 dii nivoza po monato, de decembro til februaro.

## Fotografuri

RIAN archive 308444 The Battle of Stalingrad state museum.jpg|Muzeo pri la Batalio di Stalingrad.
May2015 Volgograd img19 Central station.jpg|Fervoyala staciono Volgograd-1.
Central district of Volgograd 001.jpg|Vidado dil urbocentro.



## Personi naskinta en la urbo
* Yelena Isinbayeva, atletino pri saltado per stango

## Referi
Khamtai Siphandon

**Khamtai Siphandon**, politikisto n. ye la 8ma di februaro 1924 - 	2 di aprilo 2025, esis chefministro di Laos de 1991 til 1998, e prezidanto di la lando de 1998 til 2006.
Nouhak Phoumsavanh

**Nouhak Phoumsavanh**, politikisto (n. ye la 9ma di aprilo 1910 til la 9ma di septembro 2008) esis Prezidanto di Laos de 1992 til 1998.
Fernando Torres

**Fernando José Torres Sanz** (n. ye la 20ma di marto 1984) esas Hispana futbalisto. Ilu nun ludas por Hispana futbalo-klubo *Atlético Madrid* e por la nacionala futbalo-esquado di Hispania.
Gheorghe Manu

**Gheorghe Manu** (n. ye la 26ma di julio 1833 til la 16ma di mayo 1911) militisto e politikisto, esis chefministro di Rumania de 1889 til 1891.
Philipp Lahm

**Philipp Lahm** (n. ye la 11ma di novembro 1983) esis Germana ex-futbalisto. Ilu ludis por la nacionala futbalo-esquado di Germania dum la Mondala Kupi de 2006 til 2014.
Bastian Schweinsteiger

**Bastian Schweinsteiger** (n. ye la 1ma di agosto 1984) esas Germana ex-futbalisto, qua ludis kom centrala mezludero*. Dum ilua kariero, ilu ludis por *FC Bayern  München* en Germania, por *Manchester United* en Anglia, e por Usana futbalo-klubo *Chicago Fire*. Il anke ludis por la nacionala futbalo-esquado di Germania de 2004 til 2016.
Lars Bender

**Lars Bender** (n. ye la 27ma di aprilo 1989) esas Germana futbalisto. Ilu nune ludas por *Bayer 04 Leverkusen* e por la nacionala futbalo-esquado di Germania.
Jordi Alba

**Jordi Alba Ramos** (n. ye la 21ma di marto 1989) esas Hispaniana futbalisto. Ilu nune ludas por Hispana futbalo-esquado *FC Barcelona* e por la nacionala futbalo-esquado di Hispania.
Fundamentalismo

**Fundamentalismo** o **fundamentismo** esas la moderna religiala fenomeno qua forte rejetas granda parti di moderna tero kom mala pro timo por morala dekado. Ol komencis kom nur Usana protestanta fenomeno, ma nun esas mondala ed en multa granda religii. Fundamentalisti konsideresas kom tre netolerema por altrapensanti, anke ti en simila religia grupi. Li anke esas ofte tre pesimista pri la mondo e kulturo.

La fundamentalismo emersis en Usa de 1900 til 1920 en rurala protestanta eklezii. Konserva protestanti en la granda eklezii timis ke la teorio di evoluciono efektigus morala dekado, kreskado di krimo o kruela milito. Kruelajin di mondmilito li vidis quale verifiko di la timi.

On foye uzas *fundamentalismo* anke por nereligiala netoleremeso, ma ne normale.

## Referi
Max Scheler

**Max Ferdinand Scheler** (n. ye la 22ma di agosto 1874 til la 19ma di mayo 1928) esis Germaniana filozofo. Ilu studiis precipue fenomenologio, etiko e filozofiala antropologio.
Franz Beckenbauer

**Franz Anton Beckenbauer**, n. ye la 11ma di septembro 1945 til la 7ma di januaro 2024, esis Germana futbalisto. Ilu ludis por la nacionala futbalo-esquado di West-Germania de 1965 til 1977. Ilua surnomo esis *Der Kaiser* ("l'imperiestro"). Pos finir lua sportala kariero, ilu divenis entrenisto di la nacionala futbalo-esquado di Germania, qua vinkis la Mondala Kupo di Futbalo en 1990. Ilu esis honorala prezidanto dil futbalo-klubo *[[FC Bayern München]]*.

## Referi
Lothar Matthäus

**Lothar Herbert Matthäus** (n. ye la 21ma di marto 1961) esas Germana futbalisto e futbalo-entrenisto. Ilu ludis por *FC Bayern München* de 1984 til 1988 e de 1992 til 2000.
Fratuli Grimm

**Fratuli Grimm** esis Germanan autori:
* **[[Jacob Grimm|Jacob Ludwig Grimm]]** - (Hanau, 4ma di januaro 1785 - Berlin, 20ma di septembro 1863)
* **[[Wilhelm Grimm|Wilhelm Carl Grimm]]** - (Hanau, 24ma di februaro 1786 - Berlin, 16ma di decembro 1859)
Fábio Coentrão

**Fábio Alexandre da Silva Coentrão** (n. ye la 11ma di marto 1988) esas Portugalana futbalisto. Ilu nune ludas por Hispana futbalo-klubo *F.C. Real Madrid* e por la nacionala futbalo-esquado di Portugal.
Republikana Partiso (Usa)

La **Republikana Partiso** (Angle: *Republican Party*) esas un ek la du granda partisi en Usa e la chefa organo di Usana konservismo. Ol fondesis da diversa elementi, inkluzante abolisisti ed antea *Whigs* e *Free Soilers*, en 1854. Nun l'estado partisala es precipue influita da Richard Nixon e mem da Ronald Reagan.

La moderna ideologio di la Republikana Partiso esas unike Usana branco di sociala ed ekonomiala konservismo, qua vizas bas imposti, forta armeo e polici, procikla ekonomiko, vasta yuri por pafil-uzanti, descentraligo, strikta limiti sur vot-yuri, plu multa limiti sur enmigrado, kontinua suporto por Israel en la konklikto kun Palestina e tradicionala moral ordino. Existas diversa ideologiala kurenti en la partisi, exemple Kristana konservismo, nacionalismo, neokonservismo e libertarismo. La grado, a qua ol rezistas guverniala spensi e plu alta imposti, esas distingiva en la moderna Westo.

La simbolo politikala di la Republikana Partiso esas l'elefanto.
Jan Neruda

**Jan Nepomuk Neruda** (n. ye la 9ma di julio 1834 til la 22ma di agosto 1891) esis Cheka jurnalisto, romanisto, poeto e kritikisto pri arto. Ilu esis un ek la maxim importanta reprezenteri del literaturala Realismo en Chekia.
Mateusz Morawiecki

**Mateusz Morawiecki**, advokato e politikisto (n. ye la 20ma di junio 1968) esas la nuna chefministro di Polonia. Ilu asumis la povo ye la 11ma di decembro 2017.
Henryk Jabłoński

**Henryk Jan Jabłoński** (n. ye la 27ma di decembro 1909 til la 27ma di januaro 2003) esis (equivalanta a prezidanto) di Polonia de 1972 til 1985.
Andy Carroll

**Andrew Thomas "Andy" Carroll** (n. ye la 6ma di januaro 1989) esas Angla futbalisto. Ilu nune ludas por Angla futbalo-esquado *West Ham United F.C.* e por la nacionala futbalo-esquado di Anglia.
Andrew Holness

**Andrew Michael Holness** (n. ye la 22ma di julio 1972) esas la nuna chefministro di Jamaika, pos la 3ma di marto 2016. Antee, ilu esis chefministro de oktobro 2011 til januaro 2012.
Aristides de Sousa Mendes

**Aristides de Sousa Mendes do Amaral e Abranches** (n. ye la 19ma di julio 1885 til la 3ma di aprilo 1954) esis Portugalana diplomacisto.

## Extera ligili
* Aristides de Sousa Mendes - Yad Vashem official site ()
Joe Biden

**Joseph "Joe" Robinette Biden** (n. ye la 20ma di novembro 1942), esas politikisto Usana ed esis vice-prezidanto di Usa dum l'administrado di Barack Obama, de 2009 til 2017. En 2020, ilu vinkis lora prezidanto Donald Trump en la prezidantal elekto eventita ye la 3ma di novembro 2020. Il asumis la povo ye la 20ma di januaro 2021.

La 20ma di julio 2024 Joe Biden retretis kom kandidato por prezidanteso por l'elekti en novembro 2024.
Reality Winner

**Reality Leigh Winner** (naskinta la 4ma di decembro 1991) esas antea Usana agento por la NSA e soldato che l'aero-armeo, qua arestesis en junio 2017 pro suspekto di divulgir informo a *[[The Intercept]]*, akuzo quon el konfesis en junio 2018. L'informo divulgita traktis pri Rusa interfero en procedi elektala Usana. El anke laborabis kom instruktisto di gimnastiko ed yogo.

El forte desprizas Donald Trump, quan elu nomis "oranjea fashisto" e "sen-anma oranjea orangutano".

Winner esas poligloto, qua parolas ultre l'Angla sua nacionala linguo, anke la Persiana, la Pashto e la Daria Persiana habile.

## Aer-armero
Reality Winner instruktesis che l'Usana aer-armeo pri lingui e kolektar militala informo dum du yari, pos quo el laboris kom linguisto dechifranta. El servabis che la aero-armeo de 2010 til 2016. El laboris por la projeto di aeroplani automatigita. Winner recevis la medalio *Air Force Commendation Medal* por "helpir kaptar 650 enemiki, ocidar 600 enemiki, ed identifikar 900 skopi di granda valoro." On honoroze desengajis lu en agosto 2016.
Ted Cruz

**Rafael Edward Cruz** (naskinte la 22ma di decembro 1970) esas Usana Republikana politikisto e senatano de Texas. Il apartenas al konservema evangelikala flanko dil partiso ed exemple opozas abortigo e mariajo por homeosexuali. Lu divenis senatano en 2013.

Il naskis en Kanada ed esas di Kuban origino.
Azali Assoumani

**Azali Assoumani** (pronunco: *azali-asumani*; n. ye la 1ma di januaro 1959) esas la nuna prezidanto di Komori. Il ank esis prezidanto tri altra foyi: de 1999 til januaro 2002, de mayo 2002 til 2006, e de 2016 til februaro 2019. Assoumani esas ex-militerestro qua obtenis povo per stato-stroko en 1999.

En januaro 2024 il rielektesis pos disputata voto, sequata da mortala protesti.

La 13ma di septembro 2024 Azali Assoumani lejere vundeskis pos atakesir da "yuna policisto".

## <small>Referi</small>
Luis Batlle Berres

**Luis Conrado Batlle y Berres** (n. ye la 26ma di novembro 1897 til la 15ma di julio 1964) esis Prezidanto di Uruguay de 1947 til 1951.
Huey Lewis

**Huey Lewis** (n. **Hugh Anthony Cregg III** ye la 5ma di julio 1950) esas Usana kantisto e kompozisto, fondinto dil grupo Huey Lewis and the News.
Alphonsus de Guimaraens

**Alphonsus de Guimaraens** (n. **Afonso Henrique da Costa Guimarães** ye la 24ma di julio 1870 til la 15ma di julio 1921) esis Braziliana poeto di stilo simbolista.
Eden Hazard

**Eden Hazar** (n. ye la 7ma di januaro 1991) esas Belga futbalisto. Ilu nune ludas por l'Angla esquado *[[Chelsea F.C.]]* e por la nacionala futbalo-esquado di Belgia.
Papo Inocentius la 8ma

**Inocentius la 8ma** (n. **Giovanni Battista Cybo** (o **Cibo**) en 1432 til la 25ma di julio 1492) esis la 213ma papo dil katolik-eklezio.
Marcel Amont

Marcel Jean-Pierre Balthazar Miramon (pronuncez: *marcel-amon*; n. ye la 1ma di aprilo 1929 til la 8ma di marto 2023) esis Franca kantisto.

## Diskografio
* 1956 - *Escamillo* (Georges Coulonges / C. Roi)
* 1958 - *Julie* (J. Datin - M. Vidalin)
* 1958 - *Mon manège à moi* (N. Glanzberg - J. Constantin)
* 1959 - *Tout doux, tout doucement* (Gretchen Christopher - Pierre Delanoë)
* 1959 - *Bleu blanc blond* (Jean Dréjac / H. Green)
* 1960 - *Les bleuets d'azur* (J. Larue / G Magenta)
* 1961 - *Dans le cœur de ma blonde* (Jean Dréjac / N. Petty)
* 1961 - *La chanson du grillon* (The cricket song)* (Jean Dréjac)
* 1962 - *Un Mexicain* (J. Plante / [[Charles Aznavour]])
* 1963 - *Moi le clown* (J.Mareuil - Ch. Aznavour)
* 1964 - *Dans le cœur de ma blonde* (Jean Dréjac)
* 1965 - *Maria et le pot au lait* (M. Amont)
* 1965 - *Au bal de ma banlieue* (Jean Dréjac)
* 1970 - *Le monsieur qui volait* ([[Claude Nougaro]] / M. Amont ])
* 1971 - *L'amour ça fait passer le temps* (Rivat - Thomas / Vincent)
* 1971 - *Monsieur* (G. Thibault / J. Renard)
* 1971 - *Benjamin le Bienheureux* ( Y. Dessca / E. Charden)
* 1971 - *C'est aujourd'hui dimanche* (Bernard Estardy - Jean-Michel Rivat / F. Thomas)
* 1974 - *Y a toujours un peintre* (JM. Rivat- R. Vincent)
* 1974 - *Le chapeau de Mireille* ([[Georges Brassens]])
* 1975 - *Les artistes* (M. Amont - J. Revaux / R. Vincent)
* 1976 - *La musique est de retour* (M. Amont - M. Jourdan /Gustin)
* 1977 - *On ne guérit pas de son enfance* (M. Amont / M. Cywie)
* 1979 - *Viennois* (Alain Souchon)
* 1979 - *Paris rombière* (Cavanna / R. Vincent)
* 1979 - *Pour traverser la rivière* (Gilles Vigneault)
* 1979 - *La galère* (Maxime Le Forestier / [[Julien Clerc]])
* 1982 - *Demain j'arrête de fumer* (Amont)
* 1985 - *Le tam-tam des gorilles* (45 tours pour enfants)
* 1991 - *Sympathiq* (M. Amont)
* 2006 - *Démodé* (M. Amont / P. Loffredo)
* 2009 - *Il a neigé'' (M. Amont / M. Miramon)

## extera ligilo

* oficala sito
Qin Shi Huang

**Qin Shi Huang** (260 aK til 10ma di septembro 210 aK) esis l'unesma Chiniana imperiestro (221 aK til la 10ma di septembro 210 aK).
Lisa Gerrard

**Lisa Germaine Gerrard** (n. ye la 12ma di aprilo 1961) esas Australiana kantistino e kompozistino. El esis un ek la fondinti di la Britaniana-Australiana muzikala grupo Dead Can Dance.
George R.R. Martin

**George R.R. Martin** (n. ye la 20ma di septembro 1948) esas Usana skriptisto, konocita precipue pro esar l'autoro di *[[A Song of Ice and Fire]]*

## Extera ligilo
* Oficala pagino