open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Klasika studii

**Klasika studii** (kelkafoye klasika civilizuro) esas la brancho di studio pri la homaro inkluzite lingui, literaturo, filozofio, historio, arto, arkeologio ed altra kulturo di antiqua Mediteranea mondo (Bronz-epoko proxim 3000 aK - tard antiqueso proxim 300-600) note l'antiqua Grekia ed antiqua Roma dum klasik antiqueso (de cirkume 600 aK til la yaro 600). Tradicionale, la studio di klasikaro (la periodo di literaturo) esis la precipua studio pri homaro.

## Legacajo di klasika mondo
La klasika lingui di antiqua Mediteranea mondo influis omnu Europana lingui, grantita ad omna lernita vortaro di internaciona apliko. Tale, Latina kreskas de alta developita kulturala produkto dil "ora epoko" di la Latina literaturo por divenar l'internaciona linguo franca pri diplomaco, ciencala, filozofiala e religiala, til 17ma yarcento. Sucedante la klasika lingui duris, Latina evolvita en romanco lingui, ed antiqua Greka en moderna Greka e lua dialekti. En l'oficala linguo dil eklezio, restas vivanta legacajo di klasika mondo ad nuna mondo.

## Bibliografio
### Vortari
**En l'Angliana**
* *Biographical Dictionary of North American Classicists* by Ward&nbsp;W. Briggs, Jr. (editor). Westport, CT: Greenwood Press, 1994 (hardcover, ISBN 0-313-24560-6).
* *Classical Scholarship: A Biographical Encyclopedia (Garland Reference Library of the Humanities)* by Ward&nbsp;W. Briggs and William&nbsp;M. Calder&nbsp;III (editors). New York: Taylor & Francis, 1990 (hardcover, ISBN 0-8240-8448-9).
* *Dictionary of British Classicists, 1500–1960*. Bristol: Thoemmes Continuum, 2004 (ISBN 1-85506-997-0).
* *An Encyclopedia of the History of Classical Archaeology*, edited by Nancy Thomson de Grummond. Westport, CT: Greenwood Press, 1996 (hardcover, ISBN 0-313-22066-2; ISBN 0-313-30204-9 (A–K); ISBN 0-313-30205-7 (L–Z)).
* *Harper's Dictionary of Classical Literature and Antiquities*, ed. by Harry Thurston Peck. New York: Harper & Brothers, 1896; 2nd ed., 1897; New York: Cooper Square Publishers, 1965.
* Medwid, Linda M. *The Makers of Classical Archaeology: A Reference Work*. New York: Humanity Books, 2000 (hardcover, ISBN 1-57392-826-7).
* *The New Century Classical Handbook*, ed. by Catherine B. Avery. New York: Appleton-Century-Crofts, 1962.
* *The Oxford Classical Dictionary*, ed. by Simon Hornblower and Antony Spawforth, revised 3rd ed. Oxford: Clarendon Press, 2003 (ISBN 0-19-860641-9).
* *The Oxford Companion to Classical Literature*, ed. by M.C. Howatson. New York: Oxford University Press, 1989.
Klasik antiqueso

**Klasik antiqueso** (anke **klasika epoko**) esas larja termino por longa periodo di kulturala historio centrizita en Mediteraneo, qua inkluzas civilizesi di antiqua Grekia ed antiqua Roma, ensemble konocita kom Greka-Romana mondo. Esas en la periodo en qua Grekiana e Romana socio prosperis e posedis granda influo omnaparte Europa, nordal Europa e Proxim Oriento.

Konvencionale, on konsideras lua komenco kun frua enrejistrita Greka poezio da Homeros (8-7ma yarcento aK) e duras tra l'emerso di Kristanismo e la deklino di Romana imperio (5ma yarcento). Finas kun la dissolvado di klasika kulturo dum la klozeso di lasta antiqueso (300-600), kunfuzanta en frua mez-epoko (600-1000). Tale larja specimeno di historio e teritorio kovris multa disparata kulturi e periodi. "Klasika antiqueso" povas referar anke ad idealigita vidado inter lasta populi di qua esis, en la vorti di Edgar Allan Poe, "la glorio di qua esis Grekia, la grandiozeso di qua esis Roma!"

La kulturo di antiqua Greki, kune kelka influi del antiqua Oriento, prevalorita omnaparte klasika antiqueso kom la bazo di arto, filozofio, socio, ed edukala idei. Ta idei esis prezervita ed imitita da Romani. Ta Greka-Romana kulturala fondado havabas imense influanta pri linguo, politiko, edukala sistemi, filozofio, cienco, arto ed arkitekturo di moderna mondo: de la transvivanta fragmenti di klasika antiqueso, vekigo movado esis gradope formacita de 14ma yarcento adavane qua divenas konocita en Europa kom renesanco, ed itere riaparo* dum diversa neoklasika rivivi dum 18 e 19ma yarcenti.
Souvanna Phouma

Princo **Souvanna Phouma** (7ma di oktobro 1901 til la 10ma di januaro 1984) esis la chefo di neutrala politika grupo, e chefministro di Laos quar foyi: de 1951 til 1954, de 1956 til 1958, en 1960 e de 1962 til 1975.
Milito di Troya

En Greka mitologio,**Milito di Troya** esis konflikto kun kontroversala historio. Segun la legendo, ol eventis pos la la rapto di Helena, spozo di rejo di Sparta, per Troyana princo Paris. En reprezalo, la spozo mokegita, rekrutas kun sua frato Agamemnon expediajo asemblanta la plu multi di Akhaiana reji, qua siejas Troya e fine ganas la vinko. Milito di Troya e sua konsequi formacis la subjekto di vasta epika ciklo, "Troyana ciklo", di qua la verki esas nuna perdita ecepte Iliado ed Odiseo di Homeros.

reprezentas fondala petro di la Grekiana kulturo, ed ankore konstitucas fonto di inspirado por artisti ed skriptisti.

## Fonti pro qui ni konocas la milito
La Milito di Troya konocesas tra plura fonti:
* Iliado: Rakontas la sucesi dil lasta yaro dil milito, ante l'eniro di l'Akhaiani aden Troya.
* Aeneis: La 2ma kanto rakontas quon eventis kun la kavalo di Troya e la konquesto di l'urbo.
Mamadou Dia

**Mamadou Dia** (18 di julio 1910 &ndash; 25 di januaro 2009) esis Senegalana politikisto qua divens l’unesma chefministro di Senegal, e guvernis de 1957 til 1962.
Alexandr Alexandrovich Blok

**Alexandr Alexandrovich Blok** (n. ye la 28ma di novembro 1880 – m. ye la 7ma di agosto 1921) esis Rusa-Sovietiana skriptisto.
Ramaswamy Venkataraman

**Ramaswamy Venkataraman** (Tamil: இராமசுவாமி வெங்கட்ராமன், 4ma di decembro 1910 – 27ma di januaro 2009)  esis Indian advokato ed aktivisto por la nedependo, qua servis kom prezidanto di India de 1987 til 1992.

## Referi
Zail Singh

**Gyani Zail Singh** (5ma di mayo 1916 –  25ma di decembro 1994) esis la 7ma prezidanto di India, e guvernis de 1982 til 1987.
Ido-konfero 2014

La internaciona Ido-konfero 2014 kun la temo "Louis Couturat" eventis de 13ma til 20ma di julio 2014 en Paris, Francia.

Ol eventis por celebrar la 100ma aniversario dil morto di Louis Couturat, kreinto di la linguo internaciona Ido.

## Extera ligilo
* http://www.ido.li/index.php/ULI/Paris2014
* [https://royalist-ido.blogspot.com/2019/09/ido-renkontro-di-2014-en-paris.html Ido-renkontro di 2014 en Paris
Mondala Ido-Hangout

**Mondala Ido-Hangout** esas interretala Idista evento en qua Idista parolas inter li per Google Plus, sociala reto di Google. 

## Quaresma
Ol eventis ye sundio, 27 oktobro 2013

## Extera ligilo
* Reto-pagino ube okazabis la hangout
Komtio di Barcelona

La **komtio di Barcelona** korespondas kun la teritorio guvernata dal komti de Barcelona inter la 9ma yarcento e la 12ma, ube historiale formacesis Katalunia kom politikala ento.
Fyodor Ivanovich Tyutchev

**Fyodor Ivanovich Tyutchev** (n. ye la 5ma di decembro 1803 en Ovstug, Rusian Imperio til la 27ma di julio 1873) esis Rusa skriptisto.
Vasili Andreyevich Jukovski

**Vasili Andreyevich Jukovski** (n. ye la 29ma di januaro 1783 – m. ye la 24ma di aprilo 1852) esis Rusa skriptisto.
Antiqua Roma

**Antiqua Roma** povas referar ambe la urbo Roma e la stato fondita dum Antiqueso. La civilizuro Romana, di origino Latina, formacesis dum la 8ma yarcento aK, pos l’unigo di diferanta populi qui habitis Italiana peninsulo. Roma expansis ultre Italiana peninsulo e, depos la 1ma til la 5ma yarcento ol dominacis tota Mediteranea rivo tra konquesto ed asimilo di lokala eliti. Dum ca yarcenti, Romana civilizuro esis monarkio, pose republiko oligarkiala e pose autokratala imperio. Lua dominaco produktis importanta legato linguala, artala, religiala, kulturala ed anke yurala, qua kontributis multe por formacar tale nomizita "Westala Civilizuro" .

L'imajo di ula urbo en kontinua progreso ne korespondas exakte a tota eventi di lua komplexa historio. Fakte, Roma ne kreskis kontinue dum lua historio: pos kelka epoki di progreso sequis epoki di stagno e mem di regreso.  Tamen, Romani sucesis konfrontar interna desfacilesi qui aparis dum la republiko per transformo di lua republikala institucuri. Kande l'imperio kreesis, la konquesto romana atingis la limiti di la mondo lor konocita. Romana imperio esis un ek la maxim vasta imperii del Antiqueso, kovrinta 6,5 milioni quadrata kilometri (2,5 milioni quadrata milii) dum lua apogeo inter l'unesma e duesma yarcenti, habitita da 50 til 90 milion individui, o cirkume 20% de lora habitantaro de la mondo.

## Societo
Imperiala urbo di Roma esis la maxim granda urbala centro di lua tempo, kun cirkume un milion habitanti (proxim la grandeso di London dum frua 19ma yarcento, kande London esis la maxim granda urbo de la mondo), kun basa evaluo di 450.000. La publika spaci en Roma sonegis kun tale tumulto di hufi e klikto di ferala roti di chari ke Iulius Caesar propozis interdiktar trafiko di chari dum dio. Historiala evalui montras ke cirkume 20% del habitantaro sub resortiso di antiqua Roma (25-40%, dependanta segun standardi uzita, en romana Italia) vivis en nekontebla urbala centri kun 10.000 habitanti o pluse, ed en multa armeala kolonieti, tre alta grado di urbanigo segun preindustriala standardi. La maxim granda de ta centri havis forumo, templi, ed altra konstrukturi simile a la konstrukturi di Roma.

## Referi
Tarda Antiqueso

**Lasta antiqueso** esas periodeso uzita dal historiisti por deskriptar l'epoko di transito de klasik antiqueso ad mez-epoko, en amba kontinentala Europa e Mediteranea mondo. Preciza frontieri por la periodo esas questiono di debato, ma historiisto Peter Brown propozis periodo inter 2 e 8ma yarcenti. Ordinare on povas konsiderar de la fino di krizo di Romana imperio di triesma yarcento (c. 235 - 284) til la riorganizuro di estala Romana imperio sub Heraklio e Mohamedana konquesti en med 7ma yarcento.
L'amforo

**L'amforo** esas poemo originale kompozita en Ido da Andreas Juste inter 1926 e 1987.

## Extera ligilo
* La verko en Interreto
Bhilai

**Bhilai** esas urbo en la stato Chhattisgarh, India. Segun statistiki dil yaro 2012, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 341 km². Ol distas 25 km de la statala chefurbo Raipur, e havas staliferio.
Parteno

La **Parteno** (Grekiane: Παρθενών) esas templo en l'akropolo di Athina, Grekia, dedikita a damzelo-deino Atena, di qua la populo di Athina konsideris lua patro esar rejo. La konstrukto komencis ye 447 aK kande Athina imperio esas en l'altajo di sua povo. Ol esis kompletigita ye 438 aK, quankam dekoro dil edifico duris til 432 aK. Esas la maxim importanta restanta edifico di la klasika Grekia, generale konsiderita la kulmino di developado di dorika ordeno. Lua dekoriva skulturi esis konsiderita kelke di alta punti di Grekian arto. La Parteno esas estimita kom duranta simbolo di antiqua Grekia, Athinia demokratio, ocidentala civilizeso ed un de la maxim granda kulturala monumenti di la mondo. La greka ministerio di kulturo nun facas programo di selektala restaurado e rikonstrukto por garantiar la stabileso di partale ruinita strukturo.
Edukado en la antiqua Roma

L**'edukado en antiqua Roma** progresis de neformala e familiala sistemo di la frua republiko a la instruktistala sistemo di la posa republiko e di la imperio. La Romana edukadosistemo bazesis sur la Greka sistemo. Multa de la privata instruktisti en la Romana sistemo esis originale Greka sklavi o liberigita viri. Pro la vasteso di la Roman imperio, la metodologio e la studioprogrami di la Romana edukadosistemo esis kopiigita en sua provinci. Tale la edukadosistemo Romana divenis la bazo di edukadosistemo omnaloke en la posa civilizeso westa. Organizita edukado restis pasable rara. Existas poka prima fonti o deskripti pri la Romana edukala proceso ante la duesma yarcento. Pro la nivelo e la qualeso di la edukado, donita a la Romana pueri, alternis tre multe inter la familii. Tamen la populala etiko di la Romani pokope expekteskis, ke la patri mustus kelke edukigar sua pueri. Irga Romano, qua deziris partoprenar en la politiko, expektesis havar la kompleta eduko avancita.
Dicaji

**Dicaji** esas verko kompilita, adaptita e tradukita da Partaka e publikigita ye 2013.

La dicaji esas precipue tradukita de la Kataluniana e la Hispaniana.

## Extera ligilo
* Dicaji
Homala cienci

**Homala cienci** esas akademiala diciplini qua studias homala kulturo, uzanta metodi qui esas precipue kritikala, o teoriala, e havas signifikiva historiala elemento - kom distingita de la precipue empirikala aprochi di naturala cienci. Homala cienci inkluzas antiqua e moderna lingui, literaturo, filozofio, religio, e vidala e vivanta arti quale muziko e teatro. Homala cienci esas anke kelkafoye egardita kom sociala studii inkluzas historio, antropologio, areo studii, komunikado studii, kulturala studii, lego e linguistiko.

Skolano en homala cienci esas kelkafoye deskriptita kom humanisti. Tamen, ta termino anke deskriptas la filozofala pozeso di humanismo, qua kelka "antihumanista" skolani en refuzo di studii pri homaro. Kelka sekundara skoli ofras klasika studii, maxim-multa-kaze konsistanta di Angla, literaturo, globala studii, ed arto.

Homala diciplini quale historio, kulturala antropologio, e psikoanalizo studias subjekti qui importas ke l'experimentala metodo ne aplikas a—e vicee precipua uzas la komparativa metodo e komparativo serchado.
Konquesto di la libereso

**Konquesto di la libereso** (de la Franciana: *Conquête de la liberté*) esas libro verkita aden Ido da Jean Martignon en Kuriero Internaciona. Ol raportas eventi dil tempo di la milit-kaptiteso di onklulo da il en Germania dum la duesma mondo-milito e lua eskapo por retroirar a lua familiala hemo en sud-Francia. La tono di ca libro esas kelkafoye patriotacha e precipue kontre-nazista, tamen sen esar nacionalista en la mala senco di ca vorto, ma ol redaktesis kurtatempe pos la milito e konformesas a la mento di ta epoko.
Murasaki Shikibu

**Murasaki Shikibu** (紫式部, 973 til 1014/1025) esis Japoniana poetino, autorino di *[[Genji Monogatari]]*. El judikesas kom un ek la precipua skriptisti en Japoniana linguo.
Giovanni Battista Pergolesi

**Giovanni Battista Pergolesi** (n. 4 di januaro 1710, m. 16 di marto 1736) esis Italiana kompozisto.

Il naskis en Jesi en la lora Papala Stati. Il havis interesto pri muziko ye frua evo, e studiis kompozado e violino en Jesi. Evante 16 yari il komencis studiar ye konservatorio en Napoli; ye 22 yari il divenis kapelo-maestro di la princo di Stigliano; ye 24 yari il esis employato di la duko di Maddaloni. Il kompozis plura operi, de qui la unesma esis unesmafoye pleata en 1732 en Napoli. Il sufris pro tuberkuloso, ed il retretis en 1735 aden monakeyo en Pozzuoli ube il kompozis la nuntempe bone-konocata verko *Stabat Mater*. Il mortis en 1736, evante 26 yari.
Sputnik 1

**Sputnik 1** esis la unesma satelito artificala qua atingis orbito cirkum Tero.

Ol lansesis de kosmodromo Baikonur ye 4 di oktobro 1957. La projeto esis kontributajo di Soviet-Uniono por la Internaciona Geofizikala Yaro 1957-8. Ca artificala satelito esis aluminia sfero, diametro 58cm, qua portis quar anteni. Olua pezo esis 83 kg e periodo di orbito esis 98 minuti. Interne esis radio-transmisanto, kun povo de kemiala baterii, qua funcionis dum quar semani; la simpla signalo de la satelito recevesis da multa terala observanti. Ye 4 di januaro 1958 ol ri-eniris terala atmosfero e par-brulis.
Andris Bērziņš

**Andris Bērziņš** povas signifikar:

* la chefministro di Latvia de 2000 til 2002 (Andris Bērziņš (chefministro))
* la prezidanto di Latvia de 2011 til 2015 (Andris Bērziņš (prezidanto))
Antanas Merkys

**Antanas Merkys** (1ma di februaro 1887 en Bajorai, Lituania - 5ma di marto 1955 en Vladimir Oblast, Sovietia) esis la lasta chefministro di Lituania ante l'invado da Sovietia, e guvernis de novembro 1939 til junio 1940. Kande Sovietia prizentis ultimato a Lituania, prezidanto Antanas Smetona abandonis lando, e Merkys divenis provizora prezidanto. Merkys kunlaboris videble kun Sovietiani e transmisis povo a Justas Paleckis, qua konstitucis la nomizita "populala guvernerio di Lituania". Kande Merkys probis abandonar lando, ilu kaptesis e deportesis vers Rusia, ube ilu mortis en 1955.
Vasili Vasilyevich Kandinski

**Vasili Vasilyevich Kandinski** (4ma di decembro 1866, Moskva, Rusiana Imperio - 13ma di decembro 1944, Neuilly-sur-Seine, Francia) esis Rusa piktisto.

En 1897 il abandonis kariero kom akademiala legisto en Moskva, e studiis arto en München. Il esas notinda pro ilua abstraktajo-pikturi, quin il komencis produktar en 1910. Ilua skriburi pri la teorio di arto esis influoza. Il retrovenis a Moskva en 1914, ube il docis arto. De 1922 il rezidis en Germania e docis ye la arto-skolo la Bauhaus; de 1933 il rezidis en Paris, ube il produktis notinda pikturi.
Konstantin Sergeyevich Stanislavski

**Konstantin Sergeyevich Stanislavski** (n. ye la 5ma di januaro 1863 – m. ye la 7ma di agosto 1938) esis Rusa dramatisto ed aktoro.
Anton Pavlovich Chehov

**Anton Pavlovich Chehov** (1860 til 1904) esis Rusa skriptisto di romani e dramatifisto, ed anke mediko.

Ye la 17ma di januaro 1904 en Moskva, ilua dramato *La Cerizo-arboreyo* esis unesmafoye pleata. Ol esis la lasta dramato da Chehov. Profesionale il esis mediko, ed ilu skribis ca dramato dum plura yari. Sufrinte pro tuberkuloso, ilu mortis en julio 1904.

En la romano *La Cerizo-arboreyo*, aristokrata Rusa familio retrovenas a lua familiala domeno, qua inkluzas notinda cerizo-arboreyo. La domeno esas vendota por pagar la hipoteko; ol fine esas komprata da filiulo di olima serfo, e la cerizo-arboreyo destruktesas.
Bartolomé Esteban Murillo

**Bartolomé Esteban Murillo** (n. decembro 1617 til la 3ma di aprilo 1682) esis Hispaniana piktisto de baroko.
Gurbanguly Berdimuhamedow

**Gurbanguly Mälikgulyýewiç Berdimuhamedow** naskinta ye la 29 di junio 1957) esas Turkmenistanana politikisto, qua esas la prezidanto di Turkmenistan depos 2006.

## Referi
Sergei Sergeyevich Prokofyev

**Sergei Sergeyevich Prokofyev** (n. ye la 23ma di aprilo 1891 til la 5ma di marto 1953) esis Rusa kompozisto.

## ''Klasika Simfonio''
Ye 10 di septembro 1917 il kompletigis sua Simfonio No. 1, nomizita da il la *Klasika Simfonio*. Il kompozis ol dum vakanco en peizajo, kom exercado di kompozado sen utiligar la piano. Ol ulgrade havas la stilo di Joseph Haydn, ma anke montras la voco di Prokofyev. La simfonio esis unesmafoye pleata ye 21 di aprilo 1918 en Petrograd, direktata da la kompozisto. Ol havas quar movimenti, e la tota dureso esas cirkume 15 minuti. 

## ''Peter e la Volfo''
Ilua kompozuro *Peter e la Volfo* esis unesmafoye pleata ye 2 di mayo 1936. La Centrala Teatro por Infanti en Moskva komisis la kompozisto skribar muzikala simfonio por infanti. Prokofyev skribis ambe la muziko e la texto; la verko esis kompleta quar dii pos komenco. En la rakonto, singla karaktero esis deskriptata per partikulara instrumento, o grupo de instrumenti. Ye la unesma pleado, la audantaro esis mikra; la verko plu tarde divenis sucesoza.

## ''Romeo e Juliet''
Ye 11 di januaro 1940 en Leningrad, ilua baleto *Romeo e Juliet* esis unesmafoye pleata, en revizita versiono, da la baleto-kompanio di Kirov. La originala muziko, komisita da la Kirov-kompanio, esis kompleta en 1935. La baleto-kompanio di Bolshoi, qua intencis prizentar unesma pleado di la verko, opinionis ke ol esas tro desfacila, e ke la konkluzo esas chanjenda; nam, vice la tragediala konkluzo di la dramato da Shakespeare, la originala baleto havis felica fino. La revizita versiono, kun tragediala konkluzo, prizentita en Leningrad, esas la versiono qua divenis sucesoza en sequanta yari.
Henry Addington

**Henry Addington, 1ma Viskomto Sidmouth** (30 di mayo 1757 – 15 di februaro 1844) esis Britaniana politikisto, e chefministro de 1801 til 1804. Il obtenis Amiens-pakto kun Francia en 1802.
William Auld

**William Auld** (6ma di novembro 1924 til la 11ma di septembro 2006), Skota poeto en Esperanto, esis l'unesma skriptisto nominita por la Nobel-premio pri literaturo pro verki en Esperanto. Profesionale il esis docisto dil Angla linguo.

Lua maxim famoza verko esis *La infana raso*, qua povas signifikar sive "L'infantala raso", sive "La raso de infanti". Ol inspiris la *Cantos* ("Chapitri") di Ezra Pound. Il anke tradukis multa verki da J.R.R. Tolkien, William Blake ed Arthur Conan Doyle.

## Auld e helpolingui

Auld fervoroze suportis Esperanto exkluzite altra helpolingui, pro amo di lua kreinto, L. L. Zamenhof. Auld skribis ke Zamenhof, "ek omna propozinti di projekti por linguo internacional, esis la sola qua traktis la problemo serioze e praktikale. Kompare kun il, omna l'altri esis ed esas diletanti, hobiisti, teoriifemi, por qui l'internacionala-linguala problemo esis afero flankal, afero fine ne serioz."

## Referi
Komentari di Aristoteles

**Komentaro pri Aristoteles** referas a la granda quanto di literaturo produktita, note dum l'epoki Antiqua e Mezepokala, por explikar e klarigar la verko di Aristoteles. La dicipuli di Aristoteles esis l'unesma qui komentis pri lua skribaji, tradiciono qua kontinuesis da la Peripatetika skolo omnaparte la periodo Hellenistika ed ero Romana. Neoplatonisti di lasta Romana imperio skribis multa komentaro pri Aristoteles, probanta enkorpigar lu en lua filozofio. Quankam antiqua Greka komentaro konsideresas la maxim utila, komentaro duris esas skribita da kristana skolani de Bizancana imperio, e da la multa Mohamedana filozofi e westala skolastiki qui heredis lua texti.
Aristotelismo

**Aristotelismo** esas filozofiala tradiciono qua inspiresas en la skripti da Aristoteles. La verki da Aristoteles komence defensesis dal membri di tale nomizita "Skolo Peripatetika", pose dal Neoplatonisti qui produktis multa komenti pri ol, exemple Araba filozofi Abu Yūsuf Yaʻqūb ibn ʼIsḥāq aṣ-Ṣabbāḥ al-Kindī, Al-Farabi, Avicenna, e Averroes.

Dum la komenco di la Mezepoko, l'Aristotelismo divenis la precipua bazo di la frua Islamala filozofio, kontre ke la Kristana penseri preske miskonocis lua pensado. L'Aristotelismo adoptita da Maimonides de lua Islamala skolani influis sur lua famoza verko, *Guidolibro di la Perplexi*, qua divenis la bazo di la Judala skolastika filozofio.

Malgre ke konocesis kelka verki pri logiko en westal Europa, la verki da Aristoteles e la komenti da Araba filozofi pri li divenis larje disponebla erste pos lia traduko dum la 12ma yarcento a la Latina. Skolani, exemple Albertus Magnus e Thomas Aquinus interpretis e sistemigis verki da Aristoteles segun kristana teologio.
Grandmaster Flash

**Grandmaster Flash** (naskinta **Joseph Saddler** ye la 1ma di januaro 1958) esas Barbadana disk-jokeo e muzikala produktisto.
Cazuza

**Cazuza** (n. **Agenor Miranda Araújo Neto** ye la 4ma di aprilo 1958 til la 7ma di julio 1990) esis Braziliana kantisto e kompozisto di rock. Ilu fondis la muzikala grupo Barão Vermelho, e judikesas kom un ek la precipua Braziliana rock-kompozisti.
Klasika filozofio Greka

La nomizita **klasika filozofio Greka** evolucionis dum la 6ma yarcento aK e duris tra la nomizita "Helenistik-epoko", til ke la regiono divenis parto dil Romana imperio. Ol enkorpigas diversa temi, inkluzite politikala filozofio, etiko, metafiziko, ontologio, logiko, biologio, retoriko ed estetiko.

Multa filozofi nune konsideras ke Greka filozofio havis granda influo super la westala pensado dum la sequanta yarcenti. Alfred North Whitehead dicis unfoye: "la maxim sekura generala karakterizo di Europana filozofiala tradiciono esas ke konsistas en serii di pagino-noti a Platon." Klara, neruptita linei di influo guidas de antiqua Grekia e Helenista* filozofii ad frua Islamala filozofio, Europana Renesanco e la Racion-epoko.

Pose filozofiala tradiciono esis tanta influeso da Sokrates (tale prizentita da Plato) ke esis konvencionala referar a filozofio developita ante Sokrates kam presokratala* filozofio. La periodi sequanta to til la militi di Alexandros la Magna esas to di "klasika Grekia" e "helenista" filozofio.

## Referi
Neoplatonismo

**Neoplatonismo** esas skolo di mistika filozofio qua aparis dum la 3ma yarcento aK, apogita sur la docadi di Platon e frua Platonisti. Ta nomo kreesis pos la 19ma yarcento. Lua maxim frua kontributinti esis Plotin e lua docisto Ammonius Saccas. Neoplatonismo emfazis spirital e kosmologial aspekti de la pensado da Platon, tamen fuzis elementi de Egiptiala e Judala teologio. Tamen, Neoplatonisti judikis su ipsa kom simpla sequanti de Platon, e la nuna distingo esas pro la perceptado ke lua filozofio kontenas sat unika interpretado di Platon esar multe diferanta de to quon Platon skribis e kreis.

John D. Turner ed altra skolani judikas ke la filozofio di Plotin e Porfirius fakte povas judikesar kom ortodoxa Platononala filozofio. Ta distingo kontrastas kun altra Neoplatonisti, exemple Araba filozofo Iamblichus e Greka Proklus, qui inkluzis magiala praktikado o teurgio kom parto di la developo dil anmo en la procedo di retroveno di anmo ad la fonto. Forsan Plotin esis motivizita por klarigar kelka tradicioni en la docaji di Plato qua havabas misprizentita ante Iamblichus.

Neoplatonismo prenis definitiva formo kun filozofo Plotin, qua asertis havar recevita lua docaji de Ammonius Saccas, filozofo de Alexandria. Plotin esis anke influita da Alexandro di Afrodizias e Numenius di Apamea, studenti di Plotin porfirio asemblita lua docaji en la sis kolektaji di non traktati. Posa neoplatonisma filozofi inkluzis lamblichus, Hipatia di Alexandria. Hierokles di Alexandria, Proklus (multe la maxim influanta di pos neoplatonisti), Damascius (lasta chefo di neoplatonala skolo en Athina), Olimpiodorus la Yuna, e Simplicius di Cilicia.

Pensanti de neoplatonala skolo interpolenizar kun la pensanti di altra intelektala skoli. Exemple, certa brini di neoplatonismo influis Kristana penseri (exemple Augustinus, Boethius, John Scotus Eriugena, e Bonaventure), dum ke Kristana pensado influis (e kelkafoye konvetis) neoplatonismo (exemple Dionisius l'Areopagite).

Dum la Mezepoko, neoplatonismala argumenti esis prenita serioze en la pensado di mez-epoka Islamala e judala penseri, exemple al-Farabi e Moshe ben Maimon, experiencis rivivigo dum renesanco kun l'aquirado e translaco di Greka ed Araba neoplatonala texti.
George Houstoun Reid

Sinioro **George Houstoun Reid**, (25ma di februaro 1845&nbsp;– 12ma di septembro 1918) esis Australiana politikisto, la 4ma chefministro di Australia.

## Referi
Spencer Perceval

**Spencer Perceval** (1ma di novembro 1762 til la 11ma di mayo 1812) esis chefministro di Unionita Rejio de 1809 til esar mortigita, ye la 11ma di mayo 1812.
William Herschel

**Frederick William Herschel** (Germane: *Friedrich Wilhelm Herschel*) (n. ye la 15ma di novembro 1738 til la 25ma di agosto 1822) esis Britaniana astronomo, naskinta en Hannover.

Il rezidis en Anglia depos 1757; il originale esis muzikisto e kompozisto, e plu tarde divenis interesata pri astronomio. 

En 1781 il deskovris la planeto Urano, e ye 11 di januaro 1787, il deskovris du sateliti di la planeto.

William Herschel esis la unesma prezidanto di la Astronomiala Societo di London, establisata en 1820 por avancigar astronomio. Ye 7 di marto 1831, William la 4ma signatis rejala charto, e la societo divenis la Rejala Astronomiala Societo. (Ol nuntempe havas plu kam 4000 membri, grandaparte profesionala ciencisti.)

Ilua filiulo John Herschel, qua esis ciencisto e fotografisto, nomizis la du sateliti Titania ed Oberon en 1852. (En la dramato *A Midsummer Night's Dream* da Shakespeare, Titania esas rejino di la fei ed Oberon esas elua spozulo.)
Tiberio Madonna

**Tiberio Madonna** esas Italiana idisto.

## Bibliografio
### Libri
* La tri suni
* Fantastikaji
* Pensi
* Guti de ombro e guti de lumo
* La libro raptera
* La saponbulo
* L'asasino di Gonçalo
* L'arboro dil cielo
* La sonjo furtita
* Gutoj da klorofilo
* Vortoj dismalfermitaj
* Inkaj pensoj

### Elektronika jurnali
* La plumo Idala

### Blogi
* Prilingua Letraro
* Euriko
* Ido-poezio
Artur Śliwiński

**Artur Śliwiński** (artur ɕliˈviɲskʲi, 1877-1953) esis chefministro di Polonia de la 28ma di junio til la 7ma di julio 1922. En 1915 il esis prezidanto di Nacionala Centrala Komitato, qua demandis la nedependo de Rusa imperio.
Nancy Reagan

**Nancy Davis Reagan**, naskinta **Anne Frances Robbins** ye la 6ma di julio 1921 en New York til la 6ma di marto 2016 en Los Angeles, Kalifornia, esis Usana cinem-aktorino. El esis spozino dil aktoro, pose prezidanto di Usa Ronald Reagan.

El laboris kom vivo-salvisto e sporto-raportisto en sua yuneso, e pleis en plu kam 11 filmi en Hollywood depos 1949.

## Referi
Marcus Aurelius

**Marcus Aurelius Antoninus Augustus** o plu kurte **Marcus Aurelius** (26ma di aprilo 121 til la 17 di marto 180) esis Roman imperiestro de 161 til 180. Il regnis kune kun Lucius Verus til la morto di Verus la yaro 169.

Aurelius esforcis proximigar Platonal idealo pri filozofo-rejulo, ed ilu judikesas kom un ek la maxim importanta filozofi stoikal. Ilu skriptis 12 libri di pensi por su ipsa en la Koyne-Greka, quon on publikigis kom *Meditaji* pos lua morto.
Klasik Athina

L'urbo di **Athina dum klasika periodo** di antiqua Grekia (508 til 322 aK) esis remarkinda urbostato* di Atika*, Grekia, duktanta Deliana federuro en Peloponezia milito kontre Sparta e Peloponezia federuro. Athina demokratio establisesis ye 508 aK sub Cleisthenes* sequanta la tiraneso di Hippias*. Ta sistemo restis remarkinde stabila, e kun kelka kurta interrupti restas tale dum 180 yari, til 322 aK (pos Lamiana milito). La kulmino di Athinana hegemonio esas obtenita dum 440a til 430a aK, konocita kom epoko di Perikles.

Dum klasika periodo, Athina esis centro por arti, lernando e filozofio, hemo di Akademio di Plato e liceo di Aristoteles. Athina esis anke la naskoloko di Sokrates, Perikles, Sofokles, e multa altra distingita filozofi, autori e politisti di antiqua mondo. Esas larje referita kam la bersilo di westala civilizeso, e la naskoloko di demokratio, larje pro la kontakto di lua kulturala e politikala prodaji dum 5 e 4ma yarcenti aK on cetero di lor konocita Europana kontinento.
Klasika Grekia

**Klasika Grekia** esis 200 yari periodo en Greka kulturo duranta de 5 til 4ma yarcenti aK. Ta Klasika periodo havis potenta influo sur Romana imperio e granda influi la fundamenti di westala civilizeso. Multa di moderna westala politiko, artala pensado. tale arkitekturo, ciencala pensado, literaturo, e filozofio derivis de ta periodo en Grekia historio. En la kuntexto di arto, arkitekturo, e kulturo di antiqua Grekia, **Klasika periodo**, kelkafoye nominita **Helenista periodo**, korespondas maxim parto di 5 e 4ma yarcenti aK (la maxim komuna dati esanta la falo di lasta Athina tirano en 510 aK til la morto di Alexandros la Magna ye 323 aK). Klasika periodo en ta sinso sequis Arkaika periodo e sucedante sequantis da Helenista periodo.
Platonismo

**Platonismo** esas la filozofio di Platon, e la nomo di altra intelektala tradicioni judikata kom veninta de ol. Kun minuskula litero "p", *platonismo* referas la filozofio qua afirmas l'existo di abstrakta objekti, qua esas asertita ad "existar" en ula "triesma rejio", diferanta del extera "sentebla mondo" e del "interna mondo di la koncio", e esas l'opozo di "nominalismo". Filozofi judikata kom "platonisti" povas ne aceptar komplete omna doktrini da Platon.

En plu strikta senco, la termino povas indikar la doktrino di "Platonala realismo". La centrala koncepto di platonismo esas la distingo inter la realajo perceptebla ma ne komprenebla, e quo esas komprenebla ma neperceptebla. Por facar ta distingo tale-nomizita "Teorio di Formi" esas esencala. La formi ordinare deskriptesas en la nomizita "dialogi", exemple *Faedro*, *Simpozium* e *Republiko* tam trancendanta, perfekta primtipi, de qui l'omnadia objekti de la mondo esas neperfekta kopiuri.

En la libro *Republiko*, la maxim alta formo identifikesas kom la "Formo di Bonajo", la fonto di omna altra formi, qua povas konocesar per raciono. En *[[Sofisto]]**, ilua lasta verko, la formi *esanta*, *identeso* e *difero* mencionesas inter la primordiala "Granda Sorti". Dum la 3ma yarcento aK, Arcesilaus  adoptis skeptikismo, qua divenis centrala dogmato di la skolo platonista til 90 aK, kande Antiochus adjuntis stoikal elementi, forjetanta skeptikismo, e komencis periodo konocata kom "Mez-Platonismo". Dum la 3ma yarcento aK, Plotinus adjuntis mistikal elementi, qui establisis Neoplatonismo, en qua la kulmino dil existo esis l'uno o la bonajo, la fonto di omna kozi; en vertuo e rekoleco l'amno povas levar su por atingar uniono kun l'uno. Platonismo havas profunda efekto sur westala pensado, e multa platonika nocioni adoptesis da Kristana eklezio qua komprenis Platonika formi kom pensi di Deo, kontre ke Neoplatonismo divenis la maxim importanta influo sur Kristana mistikismo ocidentala tra Santa Augustinus, doktoro de Katolik-eklezio, de qua sua Kristana skribaji forte influesis dal *Enneadi* da Plotinus, e pose divenis fundamenti por tota westala Kristana pensado.
Stoikismo

**Stoikismo** esas filozofiala skolo fondita da Zeno de Citium, segun qua destruktiv emoci rezultas de pensal erori e morale perfekta sajo ne sufrus tal emoci. Posa stoiki esis Seneca, Epictetus e Marcus Aurelius.
Simpla Angla

**Bazala Angliana**, o **Basic Angliana** (**B**usiness **A**cademic **S**cientific **I**nternational **C**ommercial - Afero Akademio Cienco Internaciona komercala) esas helpolinguo kreita da Charles K. Ogden. La linguo esas fondita sur Angliana, ma talias preske la tota vortaro, e nur havas 850 vorti, la majoritato esas substantivi. Ogden anke plu regulaligis la gramatiko.

## Exemplo
Hike esas Patro nia-exemplo inter Ido, **Bazala Angliana** e Ordinara Angliana.

## Extera ligili
# Ogden's Basic English
# www2.educ.fukushima-u.ac.jp/~ryota/basic_books.html

## Referi
Fundamento de Esperanto

La **Fundamento de Esperanto** (idale: Fundamento di Esperanto) esas libro di L. L. Zamenhof, sur qua la linguo Esperanto bazesas.

Ol konsistas ek quar parti:
* **prefaco** explikanta ke la Fundamento esez netushebla
* 16-regulala **gramatiko** en l'Angliana, Franciana, Germaniana, Poloniana e Rusiana.
* **exercaro** kun praktikal exempli di la linguo
* **universala vortaro** di 1800 radiki tradukita a l'Angliana, Franciana, Germaniana, Poloniana e Rusiana.
Caspar David Friedrich

**Caspar David Friedrich** (1774 til 1840) esis Germana piktisto.

Ilu studiis en København, e de 1798 il rezidis en Dresden. Il piktis peizaji, ed esis inspirata da exkursi en norda Germania. Ilua maxim famoza pikturo esas *La vaganto sur la nebulo-maro* (*Der Wanderer über dem Nebelmeer*), piktita en 1818, en qua la vaganto, ilua dorso vers la spektanto, stacas sur roko; avan il esas nebulo e rokoza saliaji. La detali prenesis de diversa loki observita da Friedrich dum ilua exkursi.
Andrzej Wajda

**Andrzej Witold Wajda** (n. ye la 6ma di marto 1926 til la 9ma di oktobro 2016) esis Polona filmifisto e teatestro. Ilu recevis honorumala Oscar-premio e la premio *Palme d'Or* por lua cinematografala produktado.

## Referi
Brindisi

**Brindisi** esas anciena urbo en la regiono Apulia, Italia. Segun statistiki dil yaro 2017, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 332,98 km².

Historiale ol esis importanca komercala centro  pro sua strategiala loko en la peninsulo Italiana. Ol duras esar importanta portuo por komerco kun Grekia e Mez-Oriento.
Benigno Ferreira

**Benigno Asunción Ferreira** (13 di januaro 1846 til 14 di junio 1920) advokato e politikisto, esis prezidanto di Paraguay de 1906 til 1908.
Cecilio Báez

**Cecilio Báez González**, advokato, jurnalisto e politikisto n. ye la 1ma di januaro 1862 til la 18ma di junio 1941, esis prezidanto di Paraguay de 1905 til 1906.
Raumismo

**Raumismo** (en Esperanto, Raŭmismo) esas ideologio qua kritikas la tradicional Esperanto-movemento e definas l'Esperantistaro kom "ipse selektita lingual diasporo."

Segun Raumismo, Esperanto ne devas aspirar ad irga "Finala Vinko" (oficaligo di Esperanto), nek esar konkursanto kontre irga altra linguo. Vicee, Esperanto pokope esforcez extensar su segun sua fortesi: helpo lernar altra lingui, kontakto inter homi sen diskriminaco ed propra Esperantal kulturo.

La ideologio tale nomesas pro ke ol origine deklareskis su en Rauma, Finlando en 1980. Ol videsas ofte kom l'ideologio dil Esperantala revuo Literatura Foiro. La Esperanta Civito esas esforco krear stato por l'Esperantistaro segun Raumismal principi.

Multa homi kritikis Raumismo; la maxim famoz kritiko es "La liturgio de l' foiro" da Jorge Camacho.

## Extera ligili

* Manifesto di Rauma (Esperantala)
Cheddi Jagan

**Cheddi Berret Jagan** (22 di marto 1918 &ndash; 6 di marto 1997 esis Guyanana politikisto Qua esis chefa ministro di Guyana en 1953 e pos de 1961 til 1964, ante la nedependo. Pos il esis prezidanto di lando de 1992 til lia morto ye la 6ma di marto 1997. En Guyana il esas konsiderata "La Patro di la Naciono".

## Referi
Paul Tortelier

**Paul Tortelier** (n. ye la 21ma di marto 1914 til la 18ma di decembro 1990) esis Franca violoncelisto.

Ilu naskis en Paris. Ilua patro, di Bretoniana origino, esis menuzisto ed amatore pleis violino e mandolino; il e lua spozino, elqua prizis la violoncelo, kurajigis yuna Paul pri pleado di violoncelo. Evante 12 yari Paul eniris la konservatorio di Paris, ube, evante 16 yari, il ganis la unesma premio por ta instrumento. De 1931 il pleis kun orkestri en Francia; dum ta yari il unesmafoye pleis kom soloisto, en la koncerto-peco da Edouard Lalo. De 1937 til 1940 il esis unesma violoncelisto di la simfoniala orkestro di Boston, Usa, ube il anke havis kariero kom soloisto. De 1956 il esis muzikala profesoro en la konservatorio ye Paris, e pose esis akademiano ye altra Europana instituti. Il inventis la *pique Tortelier*, hokoza stango ye la bazo di la violoncelo per qua on povas tenar la instrumento preske horizontale.
Al Jarreau

**Al Jarreau** (n. **Alwin Lopez Jarreau** ye la 12ma di marto 1940 til la 12ma di februaro 2017) esis Usana kantisto di jazo.
Manuel Azaña

**Manuel Azaña Díaz**, yuristo e politikisto n. en Alcalá de Henares ye la 10ma di januaro 1880 til la 3ma di novembro 1940 en Montauban, Francia, esis l'unesma chefministro de la Duesma Hispana republiko (1931–1933), ed itere chefministro en 1936. Il anke esis la lasta prezidanto di la Duesma Hispaniana republiko, e guvernis de 1936 til 1939. Hispaniana interna milito komencis kande il esis prezidanto. Kande la republiko vinkesis en 1939 il fugis vers Francia e mortis en exilo en 3ma di novembro 1940.
Legifantaro

**Legifantaro** o **legifala povo** esas asemblitaro qua havas l'exkluziva povo ed autoritato por krear legi por ula politikala ento, sive lando, regiono od urbo. Ol anke administras la publika budjeto.

La legifala povo esas importanta parto de la maxim multa guverni, segun la modelo pri separo di povi. La legi kreata dal legifala povo nominezas legaro. La membri dil legifala povo ordinare nominesas "legifanti" o "legifisti". Kande la legifala povo di ula lando dividesas en du chambri, l'alta chambro ordinare nominesas senato, e lua membri, senatani. La basa chambro ordinare nominesas "chambro di deputati", e lua membri, deputati.

Komuna nomi di legifantari inkluzas *asemblo*, *[[Dieto Imperiala|dieto]]*, *[[parlamento]]* e *kongreso*.
Usana Kongreso

**Usana Kongreso** esas la duchambroza legifantaro di Usa. La du chambri esas Usana Senato, qua havas 100 senatani (2 po stato), ed Usana Domo di Reprezentanti, qua havas 435 deputati. La quanto di deputati po stato varias proporcionale a la quanto di habitanti trovita en la lasta demografiala kontado eventinta ante l'elekto.

La Domo de reprezentanti (o "La Domo") e la Senato ambe devas adoptar lego, e la prezidanto di la republiko devas signitar ol, por ke ol efikesez. Se la prezidanto vetas lego, kad oficiale o per ne signitar ol, la Kongreso povas nihiligar la veto per 2/3 majoritato de amba chambri.
Usana Domo di Reprezentanti

La **Domo di Reprezentanti** esas un ek la du chambri dil Usana Kongreso, la legifantaro di Usa. Ol proporcionale reprezentas Usana stati segun habitantaro, kontre ke la Usana Senato reprezentas li egale. Segun Usana demografiala kontado di 2020, Kalifornia esas la stato kun la maxim granda nombro di reprezentanti: 52 deputati.

Revenuala legi devas propozesar da la Domo de reprezentanti. La Domo havas la povo oficale akuzar la prezidanto pri nejustaji, e la Senato havas la povo judiciar lu.
Republiko (Platon)

**La Republiko** (Grekiane: *Πολιτεία*, Politeia) esas Sokratika dialogo, skribita da Platon cirkum 380 aK, koncernanta la defino di δικαιοσύνη (yusteso), l'ordeno e karaktero di yusta urbostato e yusta homo, kauzo pro anciena lektori uzita la nomo "sur yusteso" kam alternativa titulo (ne esar konfuza kun la falsa dialogo anke nominita *Pri Yusteso*). La dramatala dato di dialogo havabas multa debatita e quankam devas eventar dum Peloponeza milito, "Esus nekonvenanta anakronismi se ula di la kandidato specifika dati inter 432 e 404 esis asignita". Esas maxim konocita verko e havas demonstrita esas uno di maxim intelektale e historiale influanta verki di filozofiala e politikala teorio. En lo, Sokrates apud diversa Athinani e stranjeri diskutas la signifiko di yusteso ed inquestas sive o no la yusta homo esas plu felica kam la neyusta homo per konsiderar serii di diversa urbi divenanta en existo "en diskurso", kulminanta en urbo (Kalipolis) guvernanta da filozofo-reji; e per examinanta la naturo di existanta rejimi. La partoprenanti anke diskutas la teorio di formi, la nemortiveso di amno, e la roli di filozofo e poezio en socio.
Kin rejimi da Platon

La klasika Grekiana filozofo Platon diskutas **kin tipi di rejimi**. To esas aristokrataro, timokrataro, oligarkio, demokratio e tiraneso. Platon anke asignas homo ad omna di ta rejimi por ilustrar qua li reprezentas. La tiranala homo reprezentos, exemple, tiraneso. Ta kin rejimi progresante degeneras komencanta kun aristokrataro en somito e tiraneso infre.
Transgenreso

**Transgenreso** esas stando kande onua personal genral identeso (viro, muliero, intersexualeso, sensexualeso, pansexualeso) ed asignita sexuo ne konkordas.
Zurab Zhvania

**Zurab Besarionis dze Zhvania**, Gruziane: ზურაბ ჟვანია, n. ye la 9ma di decembro 1963 til la 3ma di februaro 2005, esis chefministro di Gruzia de 2003 til lua morto.
Joaquim Cruz

**Joaquim Cruz** (n. ye la 12ma di marto 1963) esas Brazilian ex-atleto. Il ganis arjenta-medalio en l'Olimpiala Ludi en Seoul, 1988 por 800-metra kurado.
Bi-fuela vehili en Brazilia

Brazilia havas, en la tota mondo, la maxim granda quanto de vehili qui povas uzar sive pura alkoholo, sive mixuro ek alkoholo e gazolino: de 2003 til junio 2013 plu kam 20 milion automobili e kamioneti kun bi-fuela motori fabrikesis, e plu kam 3 milion motorcikli til oktobro dil sama yaro. En 2012, bi-fuela vehili reprezentis 87% de omna automobili enrejistrita e vendita.

### Referi
Panagiotis Pikrammenos

**Panagiotis Pikrammenos**, advokato e politikisto (n. ye la 26ma di julio 1945) esis chefministro di Grekia de la 16ma di mayo til la 20ma di junio 2012.
Zaid ibn Shaker

**Zeid Ibn Shaker**, (4ma di septembro 1934 - 30ma di agosto 2002) (Araba: الامير زيد بن شاكر) esis la komandisto di Jordaniana militisti dum plu kam 12 yari, e chefministro di Jordania tri foyi. Il recevis la titulo di "princo" ye la 4 di februaro 1996 da rejulo Hussein.
Józef Cyrankiewicz

**Józef Adam Zygmunt Cyrankiewicz** (23ma di aprilo 1911 - 20ma di januaro 1989) esis Poloniana socialista politikisto, qua servis kom chefministro di Polonia du foyi: de 1947 til 1952 ed itere de 1954 til 1970. Il ank esis prezidanto di la lando de 1970 til 1972.
Federiti de la duesma mondomilito

La **federiti de la duesma mondomilito** esis la nacioni qui militis kontre l'Axo Roma-Berlin-Tokio. Ta landi koalisis kun skopo reaktar kontre l'ataki de Nacional-Socialista Germania, Italia, Japonia e de altra landi qui koalisis kun la tri.

Kande duesma mondomilito komencis ye la 1ma di septembro 1939 l'anti-Germana koaliso formacesis da Polonia, Unionita Rejio e Francia, e balde pos altra membri de Commonwealth (Australia, Kanada, Nova-Zelando, Newfoundland e Sudafrika) unionis ad ol. Sovietia eniris la koaliso pos la 22ma di junio 1941, kande nacional-socialista Germania lansis Operaco Barbarossa e komencis invadar Sovietiana teritorio. Usa unionis a la federiti pos l'atako kontre Pearl Harbor ye la 7ma di decembro 1941.
James Avery

**James LaRue Avery** (27ma di novembro 1945 til la 31ma di decembro 2013) esis Usana televizion-aktoro.
Bülent Ecevit

**Mustafa Bülent Ecevit** (byˈlænt edʒeˈvit; 28 di mayo 1925– 5 di novembro 2006) esis Turkiana politikisto, poeto, skriptisto e jurnalisto, qua esis chefo di la partiso Cumhuriyet Halk Partisi, CHP e pos de la partiso Demokratik Sol Parti – DSP, e kin foyi chefministro di Turkia.
Edward Natapei

**Edward Nipake Natapei** (naskinta ye la 17ma di julio 1954 til la 28ma di julio 2015) esis Vanuatuana politikisto. Il elektesis chefministro di Vanuatu du foyi e, dum kurta periodo (de la 2ma til la 24ma di marto 1999) esis la provizora prezidanto di Vanuatu. Il anke esis prezidanto di *Vanua'aku Pati*, partiso kun socialista ideologio.

## Referi
Walter Lini

**Walter Hadye Lini** (1942 – 21 di februaro 1999) esis Anglikana pastoro qua esis chefministro di Vanuatu, de la nedependo, en 1980, til 1991.
Opportunity

***Opportunity*** esis vehilo, parto di projeto di NASA por explorar la geologio di la planeto Marso. Ol lansesis ye la 7ma di julio 2003, e ye la 25ma di januaro 2004 ol atingis la surfaco di Marso en *Meridiani Planum*, tri semani pos l'arivo di olua jemela vehilo *[[Spirit]]* ye altra loko sur la planeto.

Ye arivo la vehilo situesis en kratero, proxim olua bordo. To esis interesiva por la ciencisti di la projeto; li iniciis explorado di la petri e sulo en la kratero. La vehilo pose departis de la kratero e komencis explorado di la regiono.

Li expektis ke la misiono durus dum 90 marsala dii (un marsala dio esante kelke plu kam un terala dio); tamen ol funcionis til 2018. De 2006 till 2008 ol exploris kratero Victoria. En agosto 2013 ol atingis ula saliajo di la bordo di la kratero Endeavour, nomizita *Solander Point*. Pos altra exploradi, e posvivante plura polvo-tempesti, ol hivernis dum la planetala polvo-tempesto di 2018. Komuniki faliis pos ca periodo, forsan pro ke polvo kovris olua sunala paneli. Ye 13 di februaro 2019, NASA anuncis ke la misiono esas kompleta. La vehilo funcionabis dum 5111 marsala dii, e kovrabis totala disto 45,16 km.
Vintrala Olimpiala Ludi en Chamonix, 1924

Ye la 25ma di januaro 1924 en Chamonix en Francia, la **unesma Vintrala Olimpiala Ludi** komencis. Li duris til la 5ma di februaro. Partopreninti de 16 nacioni konkursis, la maxim multa de Unionita Rejio (44), Francia (43), Suedia (31), Suisia (30), Chekoslovakia (27), Usa (24) ed Italia (23). Norvegia, qua sendis 14 personi a la Ludi, ganis la maxim multa  medalii: 4 ora, 7 arjenta e 6 bronza. La ora medalii esis ganata en quar ski-eventi, de qui tri ganesis da Thorleif Haug (1894-1934).
Caron Wheeler

**Caron Wheeler** (n. ye la 19ma di januaro 1963) esas Britaniana kantistino, membro dil grupo *[[Soul II Soul]]*.
Quakero

**Quakerismo** (Religia Societo di Amiki) esas religia movado sen dogmi e sacerdoti qua fondesis en Anglia dum la 17esma yarcento da George Fox. Ol havas sua radiki en Kristanismo.

Spiritala centro di Quakeri en Europa esas la silenca adoro-asemblo: li sidas en cirklo e tacas.

Aparte grava esas pacifisma e sociala aktivesi.

En 1947 la help-organizuri di Quakeri di Britania ed Usa esis Nobel-laureati pri paco pro sua help-laboro en Europa pos la Duesma mondomilito.

## Extera ligili
* oficala pagino di Quakeri kun multa ligili
* oficala pagino di Nobel-Premio
Anastasio Somoza García

**Anastasio ("Tacho") Somoza García** (1 di februaro 1896 &nbsp;– 29 di septembro 1956) esis oficale la prezidanto di Nikaragua from l’1ma di januaro 1937 til l’1ma di mayo 1947 e de la 21ma di mayo 1950 til esar mortigita, ye la 29ma di septembro 1956, ma fakte guvernis kom diktatoro de 1936 til lia morto. Anastasio Somoza komencis "dinastio" qua kontrolis Nikaragua dum 44 yari.
Julio Lozano Díaz

**Julio Lozano Díaz**, kontisto e politikisto n. ye la 27ma di marto 1885 til la 20ma di agosto 1957, esis prezidanto di Honduras de 1954 til 1956.