1993

La yaro **1993** (MCMXCIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Gregoriala kalendario. Ol esis la 993ma yaro di la duesma yarmilo, la 93ma yaro di la 20ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 1990a.

## Eventi
### [[Mondo]]
* 3ma di januaro - En Moskva, George Bush e Boris Yelcin subskribas duesma START-pakto. 
* 14ma di januaro - Traktato interdiktante kemial armi subskribesas pos 24-yara negocii en Paris.
* 17ma di julio - *Slackware*, la maxim anciena Linux-versiono qua duras existar, lansesas.
* 30ma di oktobro - Kirgiziana boxisto Orzubek Nazarov divenas championo dil World Boxing Association (WBA) en lejer-kategorio.
* 30ma di decembro - Israel e Vatikano ligas diplomacala relati.

### [[Europa]]
* 1ma di januaro - Chekoslovakia dividas su pacoze. Chekia e Slovakia divenas nedependanta.
* 26ma di januaro - Václav Havel elektesas prezidanto di Chekia.
* 15ma di februaro - Michal Kováč elektesas prezidanto di Slovakia.
* 14ma di marto - Andora aprobas sua konstituco, e divenas konstitucala monarkio kun chefministro.
* 28ma di marto - En Francia, Édouard Balladur divenas chefministro.
* 8ma di aprilo - Norda Macedonia membreskas Unionita Nacioni, kun la nomo "Anciena Yugoslaviana Republiko Macedonia".
* 9ma di agosto - Albert la 2ma divenas rejo di Belgia pos la morto di Baudouin.
* 1ma di novembro - Kontrato di Maastricht efikeskas, ed Europana Uniono naskas.
* 9ma di novembro - En Mostar, Bosnia e Herzegovina, ponto qua esas simbolo di uniono (*Stari Most*) krulas per municioni de Serba tanki.

### [[Azia]]
* 12ma di marto - En Bombay (Mumbai), India, 15 bombal ataki ocidas adminime 250 homi.
* 12ma di marto - Nord-Korea ne longe praktikas abnego di la developo di nukleara fuzei.
* 6ma di junio - En Mongolia, unesmafoye eventas direta elekto por prezidanto.
* 9ma di junio - Princo di Japonia Naruhito mariajas ne-nobela Masako Owada.
* 27ma di junio - Bill Clinton imperas atakar Irak per fuzei pro entraprezir mortigar George Bush dum lua vizito en Kuwait.
* 2ma di julio - Norodom Ranariddh divenas chefministro di Kambodja.
* 12ma di julio - Ter-tremo kun forteso 7.8 che skalo di Richter frapas Hokkaido, Japonia, e efektigas ondego, quo perisigas 202 homi en insulo Okushiri.
* 13ma di septembro - Yasser Arafat (chefo di PLO) e Ichak Rabin (chefministro di Israel) salutas unu l'altru per manui en Washington DC, pos subskribo di pacala pakto.
* 24ma di septembro - Norodom Sihanouk divenas itere rejulo di Kambodja.
* 30ma di septembro - Ter-tremo en Latur, India destruktas 52 vilaji e produktas  morti.

### [[Afrika]]
* 27ma di marto - Mahamane Ousmane elektesas prezidanto di Nijer.
* 23ma di aprilo - La habitantaro di Eritrea votas pri nedependo de Etiopia.
* 24ma di mayo - Eritrea nedependanteskas.
* 3ma di oktobro - Vasta kombato en Mogadishu, Somalia, inter Usana paco-trupi e lokala militestri produktas la morti di 18 Usani e 350 Somaliani.

### [[Nord-Amerika]]
* 20ma di januaro - Bill Clinton komencas lua mandato kom prezidanto di Usa.
* 13ma di februaro - Eventas grandega nivo-burasko en estala rivo di kontinento. En Usa, 184 homi mortas.
* 26ma di februaro - En New York, bombal atako che *[[World Trade Center]]* mortigas sis homi e vundas plu kam mil plusa homi.
* 28ma di februaro til la 19ma di aprilo - En Waco, Texas la polico siejas farmeyo qua funcionis kom sideyo por la sekto «Branch Davidians» ("Davidiani"). La chefo di la sekto, David Koresh, qua afirmis esar Iesu Kristo, e 132 de lua sequanti - multa ek li armizita kun automatala pafili - refuzas kapitulacar e pafas kontre la policisti e l'agenti di FBI. Pos 51 dii la polico invadas la loko e 82 Davidiani mortis, kontre 4 policisti.
* aprilo til oktobro - Granda inundadi eventas en la baseni di Mississippi e Missouri, centre de Usa, produktanta 50 morti ed efektiganta 15 miliardi dolari en domaji.
* On fondis Ultimate Fighting Championship, organizo di mixita milital arti.

### [[Central-Amerika]]
* 6ma di junio - Ramiro de León Carpio divenas prezidanto di Guatemala.

### [[Sud-Amerika]]
* 21ma di aprilo - Supra korto di Bolivia kondamnas l'ex-diktatoro Luis García Meza a 30-yara enkarcerigo pro mortigi, fraudo, e violaco di Boliviana konstituco.
* 19ma di mayo - En Brazilia, Fernando Henrique Cardoso divenas ministro pri Ekonomial aferi dil prezidanto Itamar Franco.

## Naski
* 1ma di januaro - Milan Doudera, Cheka hokeisto
* 1ma di januaro - Sifan Hassan, Nederlandan atletino

* 9ma di januaro - Aminata Savadogo, Latviana kantistino
* 13ma di januaro - Fyodor Chervyakov, Rusa tenisistulo
* 13ma di januaro - Adelina Zagidullina, Rusa skermistino
* 14ma di januaro - Maria Lasickene, Rusa atletino pri alt-saltado
* 26ma di januaro - Miguel Borja, Kolumbiana futbalisto
* 31ma di januaro - Sanan Syugirov, Rusa shakoludistulo
* 3ma di februaro - Getter Jaani, Estoniana kantistino
* 19ma di februaro - David Březina, Cheka hokeisto
* 23ma di februaro - Kasumi Ishikawa, Japoniana tablotenisistino
* 5ma di marto - Yaraslaw Shila, Bielorusa tenisistulo
* 10ma di marto - Nadia Murad, Irakana politikal aktivistino, Nobel-laureato pri paco
* 13ma di marto - Cole Doman, Usan aktoro
* 15ma di marto - Aleksandra Krunić, Serbiana tenisistino

* 15ma di marto - Paul Pogba, Franca futbalisto
* 20ma di marto - Sloane Stephens, Usana tenisistino
* 23ma di marto - Dmitrij Jaškin, Cheka hokeisto
* 28ma di marto - Nikita Nesterov, Rusa hokeisto
* 29ma di marto - Ganhuyagiyn Gan-Erdene, Mongoliana boxisto
* 30ma di marto - Anitta, Braziliana kantistino
* 30ma di marto - Emina Bektas, Usana tenisistino
* 9ma di aprilo - David Musil, Cheka hokeisto
* 12ma di aprilo - Robin Anderson, Usana tenisistino
* 14ma di aprilo - Abubakar Vagayev, Rusa MMA-luktisto
* 14ma di aprilo - Alihan Vahayev, Rusa MMA-luktisto
* 6ma di mayo - Gustavo Gómez, Paraguayana futbalisto
* 13ma di mayo - Romelu Lukaku, Belga futbalisto
* 14ma di mayo - Kristina Mladenovic, Franca tenisistino

* 14ma di mayo - Miranda Cosgrove, Usan aktorino e kantistino
* 23ma di mayo - Yulia Cvetkova, Rusa artistino, feministino e HBTI-aktivistino
* 23ma di mayo - Dawid Podsiadło, Polona kantistulo
* 6ma di junio - Frida Gustavsson, Sueda manekinino
* 13ma di junio - Kairat Jirgalbek uulu, Kirgiziana futbalistulo
* 17ma di junio - Nikita Kucherov, Rusa hokeisto
* 24ma di junio - Maxim Dubarenka, Bielorusa tenisistulo

* 26ma di junio - Ariana Grande, Usana kantistino, kompozistino ed aktorino
* 27ma di junio - Gabriela Gunčíková, Cheka kantistino
* 8ma di julio - Petr Beránek, Cheka hokeisto
* 12ma di julio - Lukas Lerager, Dana futbalisto
* 17ma di julio - Darren Dietz, Kanadana e Kazakstana hokeisto
* 26ma di julio - Taylor Momsen, Usana kantistino e kompozistino
* 31ma di julio - Wilfredo León, Kubana-Polona volebalisto
* 6ma di agosto - Yekaterina Yashina, Rusa tenisistino

* 17ma di agosto - Sarah Sjöström, Sueda natistino
* 17ma di agosto - Rodrigo Caio, Braziliana futbalisto
* 26ma di agosto - Laura "Keke" Palmer, Usan aktorino
* 29ma di agosto - Lucas Cruikshank, Usana persono de Interreto ed aktoro
* 29ma di agosto - Liam Payne, Britaniana kantisto (One Direction) (m. 2024)
* 31ma di agosto - Wilfredo León, Kubana-Poloniana volebalisto
* 7ma di septembro – Dominik Dudek, Polona kantisto
* 14ma di septembro - Arkadiusz Borzdyński, Polona kantisto, kompozisto, kansonifisto ed aktoro
* 27ma di septembro - Mónica Puig, Portorikana tenisistino
* 5ma di oktobro - Martin Frk, Cheka hokeisto
* 8ma di oktobro - Garbiñe Muguruza, Venezuelana tenisistino
* 9ma di oktobro - Lauren Davis, Usana tenisistino
* 11ma di oktobro - Brandon Flynn, Usan aktoro
* 16ma di oktobro - Caroline Garcia, Franciana tenisistino
* 29ma di oktobro - Michael Copper (anke Michael Kittrell), Usana interreto-personeso
* 14ma di novembro - Elisabeth Seitz, Germana gimnastikistino
* 15ma di novembro - Anna Klasen, Germana tenisistino
* 13ma di decembro - Danielle Collins, Usana tenisistino
* 15ma di decembro - Alina Eremia, Rumana kantistino ed aktorino
* 16ma di decembro - Thiago Braz da Silva, Brazilian atleto
* 20ma di decembro - Yana Yegoryan, Rusa skermistino

## Morti

* 6ma di januaro - Dizzy Gillespie, Usana jazo-muzikisto (n. 1917)
* 6ma di januaro - Rudolf Nureyev, Sovietiana dansistulo (n. 1938)
* 6ma di januaro - Richard Mortensen, Dana piktisto (n. 1910)
* 12ma di januaro - Józef Czapski, Polona piktisto (n. 1896)
* 13ma di januaro - René Pleven, chefministro di Francia (n. 1901)
* 20ma di januaro - Audrey Hepburn, Belga aktorino (n. 1929)
* 22ma di januaro - Kobo Abe, Japoniana skriptisto (n. 1924)
* 23ma di januaro - Yevgeni Vinokurov, Rusa romanisto e poeto (n. 1925)
* 26ma di januaro - Robert Jacobsen, Dana skultisto e piktisto (n. 1912)
* 5ma di februaro - Joseph L. Mankiewicz, Usana cinematografisto, cenaristo e filmo-produktisto (n. 1909)
* 11ma di februaro - Robert W. Holley, Usana biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1922)
* 19ma di februaro - Peter S. Pezzati, Usana piktisto (n. 1902)
* 3ma di marto - Albert Sabin, deskovrinto di la vacino kontre poliomielito (n. 1906)
* 8ma di marto - Billy Eckstine, Usana muzikisto (n. 1914)
* 20ma di marto - Polykarp Kusch, Germana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1911)
* 30ma di marto - Richard Diebenkorn, Usana piktisto (n. 1922)
* 17ma di aprilo - Turgut Özal, prezidanto e chefministro di Turkia (n. 1927)

* 20ma di aprilo - Cantinflas, Mexikian aktoro (n. 1911)
* 1ma di mayo - Pierre Bérégovoy, ex-chefministro di Francia, suocidita (n. 1925)
* 1ma di mayo - Ranasinghe Premadasa, chefa ministro e prezidanto di Sri-Lanka (n. 1924)
* 30ma di mayo - Henry Heerup, Dana piktisto e skultisto (n. 1907)
* 19ma di junio - William Golding, Britaniana skriptisto, Nobel-laureato (n. 1911)
* 31ma di julio - Rejulo Baudouin di Belgia (n. 1930)
* 1ma di agosto - Alfred Manessier, Franca piktisto (n. 1911)
* 26ma di agosto - Reima Pietilä, Finlandan arkitekto (n. 1923)
* 5ma di septembro - Baek Du-jin, chefministro di Sud-Korea (n. 1908)
* 15ma di septembro - Maurice Yaméogo, prezidanto di Burkina Faso (n. 1921)

* 27ma di septembro - Jimmy Doolittle, Usana generalo (n. 1896)
* 30ma di septembro - Maurice Bourgès-Maunoury, chefministro di Francia (n. 1914)
* 21ma di oktobro - Melchior Ndadaye, prezidanto di Burundi (n. 1953)
* 25ma di oktobro - Vincent Price, Usan aktoro (n. 1911)
* 31ma di oktobro - Federico Fellini, Italiana filmifisto (n. 1920)
* 31ma di oktobro - River Phoenix, Usan aktoro (n. 1970)
* 1ma di novembro - Severo Ochoa, Hispana ciencisto, Nobel-laureato (n. 1905)
* 19ma di novembro - Leonid Gaidai, Sovietiana cinematografisto (n. 1923)
* 22ma di novembro - Anthony Burgess, Britaniana skriptisto (n. 1917)
* 2ma di decembro - Pablo Escobar, Kolumbiana narkotiko-komercestro (n. 1940)
* 4ma di decembro - Frank Zappa, Usana muzikisto e kompozisto (n. 1940)
* 7ma di decembro - Wolfgang Paul, Germana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1913)
* 7ma di decembro - Félix Houphouët-Boigny, prezidanto di Ivora Rivo (n. 1905)
* 12ma di decembro - József Antall, chefministro di Hungaria (n. 1932)
* 16ma di decembro - Kakuei Tanaka, chefministro di Japonia (n. 1918)
* 24ma di decembro - Yen Chia-kan, prezidanto di Republiko Chinia (n. 1905)
* 27ma di decembro - Michel Bouts, Franca skriptisto, pedagogo ed Idisto (n. 1902)
* 31ma di decembro - Zviad Gamsakhurdia, prezidanto di Gruzia (n. 1939)
* Tömöriyn Artag, Mongoliana luktisto (n. 1943)

## Nobel-premiiziti
* Fiziko: Russell Alan Hulse, Joseph Hooton Taylor Jr.
* Kemio: Kary Banks Mullis, Michael Smith
* Fiziologio o Medicino: Richard John Roberts, Phillip Allen Sharp
* Literaturo: Toni Morrison
* Paco: Nelson Mandela e Frederik Willem de Klerk
* Ekonomiko: Robert Fogel, Douglass North

## Referi