1974

La yaro **1974** (MCMLXXIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Gregoriala kalendario. Ol esis la 974ma yaro di la duesma yarmilo, la 74ma yaro di la 20ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 1970a.

## Eventi
### [[Kosmo]]
* 5ma di februaro - *[[Mariner 10]]* preterflugas Venuso.
* 29ma di marto - *Mariner 10* preterflugas Merkuro.
* 21ma di septembro - *Mariner 10* preterflugas Merkuro.
* 15ma di oktobro - Kosmala teleskopo *[[Ariel 5]]* lansesas por studiar X-radii.

### [[Mondo]]
* 25ma di septembro - Ciencisti unesmafoye dicas ke freoni ek aerosoli domajas l'ozono-strato dil atmosfero.
* 6ma di decembro - L'indiko Dow Jones, qua indikas la industriala stando en Usa, falis ad olua maxim basa nivelo, pos du yari di diminuto di ekonomiala agado; depos 11ma di januaro 1973 l'indiko perdis 45 procento di olua valoro.

### [[Europa]]
* 13ma di februaro - Alexandr Soljenicin proskriptesas ek Sovietia.
* 3ma di marto - Aviono Douglas DC-10 de Turkish Airlines (Flugo 981) kolizionas proxim Paris, Francia. Omna 346 personi ennave mortas.
* 8ma di marto - Aeroportuo *Charles de Gaulle* inauguresas en Francia.
* 25ma di aprilo - "Dianta Revoluciono" en Portugal revokas la diktatoreso. Militisti okupas la centro di Lisboa e revokas chefministro Marcelo Caetano.
* 20ma di julio - Turkia unesmafoye invadas Chipro.
* 21ma di julio - En London eventas protesti kontre Turka invado en Chipro.
* 14ma di agosto - Turkia duesmafoye invadas Chipro, ed okupas 37% de lua teritorio.
* 22ma di oktobro - En London, Anglia, bombo explozas che klubo *Brooks Club*, ube dineabas l'ex-chefministro e chefo dil opozantaro Edward Heath.
* 12ma di novembro - On kaptas l'unesma salmono ek Thames-fluvio pos 150-yara poluto.
* 13ma di decembro - Malta divenas republiko. Anthony Mamo divenas lua unesma prezidanto.

### [[Azia]]
* 18ma di marto - Fino di mondala petrolo-krizo di 1973: la maxim multa membri de ONEP revokas embargo di petrolo kontre Usa, Europa e Japonia.
* 16ma di mayo - India explozigas lua unesma atomobombo.

### [[Afrika]]
* 16ma di januaro - Interna milito komencas en Etiopia.
* 15ma di aprilo - En Nijer, l'armeo kaptas povo.
* 10ma di septembro - Guinea-Bissau divenas nedependanta.
* 12ma di septembro - En Etiopia, l'armeo revokas l'imperiestro Haile Selassie.
* 20ma di novembro - Proxim Nairobi en Kenia aviono *[[Boeing 747]]* de Lufthansa unesmafoye falas destruktante.
* 24ma di novembro - En Etiopia, Donald Johanson trovas 40% de la skeleto di femino *[[Australopithecus afarensis]]*, pose nomizita *[[Lucy (fosilo)|Lucy]]*.

### [[Nord-Amerika]]
* 24ma di julio - Supra Korto Usana adjudikas prezidanto Richard Nixon pri livrar magnetofono-rubandi e dokumenti por akuzero, en tale nomizita *[[skandalo di Watergate]]*.
* 8ma di agosto - En Usa, prezidanto Richard Nixon renuncas pro la skandalo di Watergate.

### [[Central Amerika]]
* 7ma di februaro - Grenada nedependanteskas de Unionita Rejio.

### [[Sud-Amerika]]
* 5ma di januaro - Ter-tremo en Lima, Peru, produktas 6 morti e domajas centi de domi.
* 1ma di februaro - En Sao Paulo, Brazilia, fairo che edifico *Joelma* produktas 188 morti e plu kam 300 plusa homi vundita.
* 4ma di marto - Ponto Rio-Niterói, longa de 13,3 km super la bayo di Guanabara, inauguresas en Brazilia.

### [[Oceania]]
* 25ma di decembro - Ciklono *Tracy* frapas Darwin, Australia, ube destruktas adminime 90% ek la domi e produktas 49 morti che l'urbo, e plusa 16 morti an la maro.

## Naski

* 16ma di januaro - Kate Moss, Britaniana manekino
* 22ma di januaro - Joseph Muscat, chefministro di Malta
* 3ma di februaro - Shahab Hosseini, Iranan aktoro, cinematografisto e kantisto
* 4ma di februaro - Shahab Hosseini, Iranana cinem-aktoro e kantisto
* 8ma di februaro - Guy-Manuel de Homem-Christo, Franca muzikisto (Daft Punk)
* 9ma di februaro - Amber Valletta, Usana manekinino ed aktorino
* 10ma di februaro - Elizabeth Banks, Usan aktorino
* 13ma di februaro - Robbie Williams, Britaniana kantisto
* 18ma di februaro - Yevgeni Kafelnikov, Rusa tenisistulo, Olimpiala championo en Sydney
* 21ma di februaro - Yelena Grudneva, Rusa gimnastikistino
* 28ma di februaro - Mehran Ahmadi, Iranan aktoro e cinematografisto
* 5ma di marto - Eva Mendes, Usan aktorino, manekinino e kantistino
* 17ma di marto - Dorin Recean, chefministro di Moldova
* 29ma di marto - Kristoffer Cusick, Usan aktoro

* 7ma di aprilo - Victoria Beckham, Angla kantistino (Spice Girls) e spozino di David Beckham
* 10ma di aprilo - Henning Wehn, Germana komediisto
* 11ma di aprilo - Àlex Corretja, Hispana tenisistulo
* 17ma di aprilo - Victoria Beckham, Britaniana kantistino (Spice Girls)
* 28ma di aprilo - Penélope Cruz, Hispan aktorino
* 16ma di mayo - Laura Pausini, Italiana kantistino
* 19ma di mayo - Nawazuddin Siddiqui, Indiana cinem-aktoro
* 20ma di mayo - Marko Tratar, Sloveniana shakoludistulo
* 22ma di mayo - Arseniy Yaceniuk, chefministro di Ukraina
* 30ma di mayo - Andry Rajoelina, prezidanto di Madagaskar

* 1ma di junio - Alanis Morissette, Kanadana kantistino
* 2ma di junio - Gata Kamski, Tatara shakoludisto
* 4ma di julio - Mick Wingert, Usan aktoro
* 13ma di julio - Deborah Cox, Kanadana kantistino
* 14ma di julio - Jitish Kallat, Indiana piktisto e fotografisto
* 18ma di julio - Tarasi (Vladimirov), episkopo di Rusa Ortodoxa Eklezio
* 27ma di julio - Hitomi Akano, Japoniana MMA-kombatantino

* 28ma di julio - Alexis Tsipras, chefministro di Grekia
* 30ma di julio - Hilary Swank, Usana cinem-aktoro
* 15ma di agosto - Natasha Henstridge, Kanadana cinem-aktorino
* 16ma di agosto - Krisztina Egerszegi, Hungara natistino
* 19ma di agosto - Jamgani Narancogt, Mongoliana boxisto

* 23ma di agosto - Konstantin Novosyolov, Rusa fizikisto, Nobel-laureato
* 6ma di septembro - Tim Henman, Britaniana tenisisto
* 14ma di septembro - Hicham El Guerrouj, Marokan atleto pri 1500-metra e 5000-metra kurado
* 8ma di oktobro - Zoran Zaev, chefministro di Norda Makedonia
* 17ma di oktobro - Leszek Błażyński, Polona jurnalisto e skriptisto pri sporto
* 28ma di oktobro - Joaquin Phoenix, Usan aktoro
* 9ma di novembro - Giovanna Mezzogiorno, Italian aktorino

* 11ma di novembro - Leonardo DiCaprio, Usan aktoro
* 15ma di novembro - Ingrida Šimonytė, chefministro di Lituania
* 25ma di novembro - Rami Imam, Egiptiana cinematografisto ed aktoro
* 30ma di novembro - Fermín IV, Mexikiana kantisto di rap
* 7ma di decembro - Nicole Marie Appleton, Kanadana kantistino
* 24ma di decembro - Marcelo Salas, Chiliana futbalisto
* 31ma di decembro - Tony Kanaan, Braziliana automobilisto
* Ferrán Marín Ramos, Hispana skriptisto
* Boubou Cissé, chefministro di Mali
* Pedro Pedraja, Hispana piktisto
* Devajyoti Ray, Indiana piktisto

## Morti

* 6ma di januaro - David Alfaro Siqueiros, Mexikiana piktisto (n. 1896)
* 31ma di januaro - Samuel Goldwyn, chefo di cinemal ateliero (n. 1879)
* 2ma di februaro - Imre Lakatos, Hungara filozofo (n. 1922)
* 8ma di februaro - Fritz Zwicky, Suisa-Usana astronomo (n. 1898)
* 4ma di marto - Adolph Gottlieb, Usana piktisto (n. 1903)
* 9ma di marto - Earl Wilbur Sutherland Jr., Usana biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1915)
* 18ma di marto - Hertta Kuusinen, Finlandana politikistino (n. 1904)
* 19ma di marto - Hertta Kuusinen, Finlandana komunista politikistino (n. 1904)
* 27ma di marto - Eduardo Santos Montejo, prezidanto di Kolumbia (n. 1888)
* 2ma di aprilo - Georges Pompidou, Franca politikisto, chefministro e prezidanto di Francia (n. 1911)
* 6ma di aprilo - Willem Marinus Dudok, Nederlandan arkitekto ed urbala desegnisto (n. 1884)
* 19ma di aprilo - Muhammad Ayub Khan, prezidanto di Pakistan (n. 1907)
* 24ma di aprilo - Bud Abbott, Usana komediisto (n. 1895)

* 24ma di aprilo - Franz Jonas, prezidanto di Austria (n. 1899)
* 13ma di mayo - Maksim Sedej, Sloveniana piktisto (n. 1909)
* 24ma di mayo - Duke Ellington, Usana jazo-muzikisto, kompozisto (n. 1899)
* 7ma di junio - Milton Menasco, Usana piktisto (n. 1890)
* 9ma di junio - Miguel Ángel Asturias, Guatemalana skriptisto e Nobel-laureato (n. 1899)
* 11ma di junio - Eurico Gaspar Dutra, prezidanto di Brazilia (n. 1883)
* 12ma di junio - André Marie, chefministro di Francia (n. 1897)
* 18ma di junio - Georgi Jukov, Sovietiana militisto (n. 1896)
* 1ma di julio - Juan Domingo Perón, prezidanto di Arjentinia (n. 1895)

* 11ma di julio - Pär Lagerkvist, Sueda skriptisto, Nobel-laureato en 1951 (n. 1891)
* 13ma di julio - Patric M. Blackett, barono Blackett, Britaniana fizikisto, Nobel-laureato en 1948 (n. 1897)
* 24ma di julio - James Chadwick, Britaniana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1891)
* 29ma di julio - Mama Cass Elliot, Usana kantistino (The Mamas & the Papas) (n. 1941)
* 29ma di julio - Erich Kästner, Germana skriptisto (n. 1899)
* 8ma di agosto - Baldur von Schirach, chefo di Hitler-yunaro (n. 1907)
* 9ma di agosto - Else Alfelt, Dana piktistino (n. 1910)
* 24ma di agosto - Ludvík Hofta, Chekoslovakiana hokeisto (n. 1899)

* 26ma di agosto - Charles Lindbergh, Usana pioniro-pilotisto (n. 1902)
* 27ma di agosto - Lupicínio Rodrigues, Braziliana kompozisto (n. 1914)
* 2ma di oktobro - Nurul Amin, chefministro e provizora prezidanto di Pakistan (n. 1893)
* 5ma di oktobro - Zalman Shazar, prezidanto di Israel (n. 1889)
* 9ma di oktobro - Artur Nacht Samborski, Polona piktisto (n. 1898)
* 24ma di oktobro - David Oistrah, Sovietiana violinisto (n. 1908)
* 25ma di oktobro - Leon Kroll, Usana piktisto (n. 1884)

* 13ma di novembro - Vittorio De Sica, Italiana filmifisto (n. 1901)
* 17ma di novembro - Erskine Hamilton Childers, prezidanto di Republiko Irlando (n. 1905)
* 23ma di novembro - Aman Andom, chefo di stato di Etiopia (n. 1924)
* 25ma di novembro - U Thant, Burmana politikisto, chefa sekretario di Unionita Nacioni (n. 1909)
* 2ma di decembro - Sylvi Kekkonen, Finlandana skriptisto e spozino di Urho Kekkonen (n. 1900)
* 14ma di decembro - Bedřich Baroš, Chekoslovakiana hokeisto (m. 1936)

## Nobel-premiiziti
*Fiziko: Martin Ryle, Antony Hewish
*Kemio: Paul John Flory
*Fiziologio o Medicino: Albert Claude, Christian de Duve, George Emil Palade
*Literaturo: Eyvind Johnson, Harry Martinson
*Paco: Seán MacBride, Eisaku Sato
*Ekonomiko: Gunnar Myrdal, Friedrich von Hayek

## Referi