Volkswagen

**Volkswagen** esas automobila fabrikanto kun sideyo en Wolfsburg, Germania. "Volks Wagen" signifikas en la Germana "automobilo dil populo".

Nun ol havas entote 45 fabrikerii en 20 landi: Germania, Arjentinia, Belgia, Brazilia, Popul-Republiko Chinia, Hispania, Slovakia, Usa, Francia, Hungaria, India, Italia, Israel, Malaizia, Mexikia, Polonia, Unionita Rejio, Chekia, Rusia e Sudafrika. La Grupo Volkswagen (Germane: Volskwagen AG) anke kontrolas la branchi Audi, Seat, Skoda, Bentley, Bugatti, Lamborghini, Scania, e MAN SE. Pos 2012 l'automobila kompanio Porsche e l'Italiana fabrikanto di motorcikli Ducatti ank apartenas a la grupo.

## Historio

La nomo "Volks Wagen" originis dum la yari 1930ma en Naziista Germania kun la ideo pri konstruktar automobilo qua povus kompresar da granda nomo di personi. Kande Adolf Hitler asumis la povo en 1933, ilu decidis developar l'automobilala industrio Germana, por konkurencar kun Angla e Franca automobili. Segun la deziro di Hitler, ta automobilo mustis esar simpla e chipa, por ke ula laboristo povus komprar lo. Ferdinand Porsche (1875-1952) esis l'injenioro komisita por developar la projeto, quankam granda parto di la desegno inspiresis sur l'automobili de la kompanio Tatra, nome la modelo T77, kreita en Chekoslovakia da Hans Ledwinka.

Hitler deziris ke la fabrikerio dil "automobilo dil populo" esus la ma maxim granda de Europa, e jacus proxim navigebla voyo. La fabrikerio mustus havar lua propra elektrerio, por furnisar elektro ambe a la fabrikerio ed a nova urbo. Hitler selektis la vilajo Fallersleben apud la kanalo Mittelland, qua apartenis dum la 14ma yarcento a la komtio Schloss Wolfsburg. Cirkume  personi pagis anticipe por l'automobilo, nomizita Germane *Kdf-Wagen* (Kdf esis abreviuro di *Kraft durch Freude*, "forco kun joyo") qua aparis unesmafoye en 1936. L'automobilo ja havis lua karakteriziva kurvi di lua korpo, e la 4-cilindra motoro koldigita per aero ed instalita dope dil vehilo.

La nova fabrikerio, qua baptesis *KDF-Stadt*, nur povis fabrikar poka quanti di vehili kande komencis la Duesma mondomilito en 1939. Konseque de la milito, ol adaptesis por produktar militala vehili, exemple la "tota tereni" *Kübelwagen* o l'amfibiatra modelo *Schwimmwagen*.

## 1945: necerta futuro

Pos finir la milito, komence la ideo dil Usani esis destruktar la fabrikerio, ma ol duris existar danko a Britaniana majoro Ivan Hirst. En aprilo 1945 la KdF-Stadt e lua fabrikerio, multe bombardita, kaptesis dal Usani e restis sub Britaniana administrado. L'unesma ideo esis uzar ol por facar manteni di granda militala vehili, e kom parto di la indemni pro la milito. Hirst kolorizis un automobilo verde e prizentis ol en Britaniana militala instaladi. Pro lore ne havar lejera transporto-vehili, Britanian armeo decidis komprar 20.000 vehili en septembro 1945. L'unesma vehili esis por l'okupeso-forci e por la Germana postala kompanio.

En 1946 la firmo produktis 1.000 automobili omnamonate, lor remarkinda quanteso, pro la fabrikerio ankore ne rikonstruktabis komplete: pluvi interruptis la produktado pro manko di glasi en la fenestri e pro trui en la teguli. La stalo uzita por facar automobili pagesis kun la produktado di automobili.

La nomo dil automobilo e dil urbo chanjesis rispektive a Volkswagen e Wolfsburg. Dume, la produktado kreskabis. La fabrikerio ofrecesis a Britaniana, Usana e Franca kompanii, ma nulo montris intereso. La reprezentinti di Ford Motor Company dicis ke la modelo ne esis tam bona kam la Usana. En Francia Citroën komencis produktar la modelo 2CV, kontre ke Fiat komencis produktar la modelo 500 en Italia.

Pos 1948 la modelo divenis simbolo dil "ekonomiala miraklo Germana". Ol gradope recevis surnomi en diversa landi, ofte relatinta a cimi o skarabei - exemple *Käfer* en Germania, *Beetle* o *Bug* en Anglia ed Usa, *Coccinelle* (kocinelo) en Francia, *Carocha* en Portugal e *Escarabajo* en Hispania, ma anke recevis altra surnomi, exemple *Fusca* en Brazilia o *Vocho* en Mexikia. Nun ol nominezas *Type 1*, pro esir l'unesma modelo produktita da Volkswagen. Ank en 1948 aparis la modelo *Combi* o *Type 2* qua uzesis kom furgono o por transportar 9 til 12 pasajeri. Ol uzis la sama 4-cilindra motoro koldigita per aero dil *Type 1*. En 1961 aparis la modelo *Type 3* kun 4 pordi e 4-cilindra motoro kun 1.600 cc, anke koldigita per aero, ed en 1973 aparis la modelo *Type 4* kun la sama motoro dil *Type 3*. De 1955 til 1974 anke fabrikesis en Germania la sportala modelo *Karmann Ghia*, kun 4-cilindra motori kun 1.200 cc, 1.500 cc e 1.600 cc.

En 1955 la fabrikerio produktis la milionesma exemplero dil *Type 1*. En 1972 la mondala produktado dil *Käfer* superiris la historiala produktado dil Ford *Model T*: plu kam 15 milion *Käfer* vendabis til lor. La modelo *Type 1* fabrikesis en altra landi, exemple Brazilia (ube vendesis plu kam 3 milion exempleri) e Mexikia (ube duris produktesar til 2003). Entote la mondala produktado dil *Type 1* superiris 21.5 milion exempleri.

Tamen, Volkswagen sentis ke balde bezonabus remplasar la motori koldigita per aero e, pos komprar la fabrikerio Auto Union dum la yari 1960ma, ol komencis lansar automobili kun frontala motori koldigita per aquo. *Passat*, l'unesma modelo kun ta motori, lansesis en 1973. La sequanta yaro lansesis altra sucesoza modelo, *Golf*.

En 1998 Volkswagen lansis *New Beetle*, automobilo konstruktita en la platformo dil *Golf* e desegno qua semblas *Käfer*.

## 21ma yarcento

Pos ke Bernd Pischetsrieder divenis la prezidanto dil grupo Volkswagen en 2002 la kompanio komencis lansar nova modeli, exemple du luxoza modeli: la berlino *Phaeton* e la "tota tereno" *Touareg*. En 2005 e 2006, ol vendis plu kam 200.000 vehili en Usa. En 2006 ol lansis la modelo *Tiguan*. La 6ma generaciono dil modelo *Golf* aparis en 2008, por konkurencar kontre la modelo *Insignia* de Opel. Multa modeli originis de *Golf*: VW *Jetta*, VW *Scirocco*, SEAT *León*, SEAT *Toledo*, Škoda *Octavia* ed Audi *A3*.

## Referi