open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Programo Apollo

**Programo Apollo** esis Usana programo pri kosmala flugi preparita de 1961 e realizita en yari 1966-1972. Skopo dil programo esis terveno sur la Luno qua sucesis en 1969 dum kosmomisiono di Apollo 11. Sume esis 6 Lun-veni qua kustis 25 mld $.

**Kosmomisioni dil programo Apollo**:

* AS-201 – 26ma di februaro 1966, unesma starto di portanta fuzeo *Saturn IB*, probi di kapsulo *Apollo* (sen esquado)
* AS-203 – 5ma di julio 1966, unesma flugo orbitala dil fuzeo *Saturn IB*, sen kapsulo *Apollo* (sen esquado)
* AS-202 – 25ma di agosto 1966, probi di kapsulo *Apollo* (sen esquado)
* Apollo 1 – 27ma di januaro 1967, morto di olua esquado (Virgil Grissom, Edward Higgins White, Roger Chaffee) dum aprentiseso ante la starto
* Apollo 4 – 9ma di novembro 1967, probala flugo senesquadala di kosmonavo *Apollo*, unesma starto di portanta fuzeo *Saturn V*
* Apollo 5 – 22ma di januaro 1968, probala flugo senesquadala di kosmonavo *LM* (*Lunala Modulo*), unesma starto di portanta fuzeo senesquadala *Saturn V*
* Apollo 6 – 4ma di aprilo 1968, duesma starto di portanta fuzeo *Saturn V*
* Apollo 7 – 11ma di oktobro – 22ma di oktobro 1968, unesma esquadala (Walter M. Schirra, Donn Eisele, Walter Cunningham) misiono dil programo e unesma starto di portanta fuzeo *Saturn IB*
* Apollo 8 – 21ma di oktobro – 27ma di oktobro 1968, duesma starto esquadala (Frank Borman, James Lovell, William Anders) per portanta fuzeo *Saturn V*
* Apollo 9 – 3ma di marto – 13ma di marto 1969, unesma starto probala di *Lunara modulo*; esquado: James McDivitt, David R. Scott, Russell L. Schweickart
* Apollo 10 – 18ma di mayo – 26ma di mayo 1969, generala probo en qua *Lunara Modulo* esis 14 km de Lun-surfaco; esquado: Thomas Stafford, John Young, Eugene Cernan
* Apollo 11 – 16ma di julio – 20ma di julio (Lun-veno) – 24ma di julio 1969, unesma terveno exter la Tero; esquado: Neil Armstrong, Michael Collins, Buzz Aldrin
* Apollo 12 – 14ma di novembro – 19ma di novembro (Lun-veno) – 24ma di novembro 1969, duesma terveno exter la Tero; esquado: Charles Conrad, Richard Gordon, Alan L. Bean
* Apollo 13 – 11ma di aprilo – sen terveno sur la Luno – 17ma di aprilo 1970, explodo en servisala modulo dil kosmonavo; esquado: James A. Lovell, John Swigert, Fred Haise
* Apollo 14 – 31ma di januaro – 5ma di februaro (Lun-veno) – 9ma di februaro 1971; esquado: Alan Shepard, Stuart Roosa, Edgar Mitchell
* Apollo 15 – 26ma di julio – 30ma di julio (Lun-veno) – 7ma di agosto 1971; esquado: David Scott, James Irwin, Alfred Worden
* Apollo 16 – 16ma di aprilo – 21ma di aprilo (Lun-veno) – 27ma di aprilo 1972; esquado: John W. Young, Thomas Mattingly, Charles Duke
* Apollo 17 – 7ma di decembro – 11ma di decembro (Lun-veno) – 19ma di decembro 1972; esquado: Eugene Andrew Cernan, Ronald Evans, Harrison Schmitt
Sindromo di Munchhausen da prokuraciero

La **sindromo di Munchhausen da prokuraciero** esas psikiatriala sindromo ed esas formo di korpal e/o psikal (infanto)mistrakto, dum qua ulu repetante serchas medikala helpo por koncioze fingita perturbi che triesma persono. En la klasifiko-sistemo DSM-IV la sindromo esas mencionit en apendixo B kom *Imitita Perturbo da prokuraciero.* En la klasifiko-sistemo DSM-V Munchhausen da prokuraciero esas mencionita kom *Imitita Perturbo impozit ad altra* e la sindromo di Munchhausen kom *Imitita Perturbo impozit a su ipsa*. Homi qui facas MDP e kaptesas en delikto, povas esar audata da judicio kom suspektato di (infanto)mistrakto.
Familianaro

**Familianaro** o **familian-pozeso** esas formo di alternativa psiko-terapio qua introduktesis en west-Europa da la germano Bert Hellinger. Kom west-europano il renkontris ca modo di laboro dum ilua laboro kom misionero en Sud-Afrika. La modo di laboro da Hellinger esas la tala-nomizita *sistemala laboro*. La procedo inspiresis da indijena spiritala mistikismo por kontributar a forigar tensi, lejerigar emocala kargo e solvar reala-mondala problemi. Dum ilua yari en Sud-Afrika Hellinger lernis parolar fluante la Zulu-linguo, partoprenis en Zulu-rituali ed apreciis la Zulu-vido di la mondo.

Terapiisti e duktisti qui laboras sistemale probas rikonocar, agnoskar ne direte videbla relati inter familiani e forprenar l’eventuala problem-punti per pozar la sistemo di origino di ulu.

Familianaro esas terapiala sesiono dum qua partoprenanto introduktas questiono pri qua lu volas havar klareso. Por la chefa roli en la questiono, ofte familiani di ta qua introduktas la questiono, altra partoprenanti esas selektata kom 'reprezentanto'. La questionanta partoprenanto pozas li en spaco koram altra partoprenanti, partale helpata da la terapiisto.

Tale existas 'pikturo vivanta' qua montras la dop aspekti di la questiono se la reprezentanti esas inquestata pri lia senti ed atitudi relate l'un al altra e la situeso. Lumizesas sufokaji (kelkafoye en plu frua generacioni) qui duktis a stagno en la hodiala vivo di la partoprenanto. Ofte ta sufokaji esas neprocedita senti kom konsequo di desagreabla evento, quale la frua morto di genitoro od infanto, milital experienco e divorco di genitori. Ta neprocedita senti nekonciante povas jenar pose naskint infanti, pro quo li desequilibresas. Per simpla instrukti da la duktisto la reprezentanti movigas la situeso e povas venar tranquileso inter la personi qui reprezentas la reprezentanti. L'efekti di la sesiono ofte esas remarkebla pos kurta tempo, ma ofte pos longa tempo.

La terapio ne esas ne-diskutata.
Ivan Ivanovich Shishkin

**Ivan Ivanovich Shishkin**, n. ye la 25ma di januaro 1832 til la 20ma di marto 1898, esis Rusa piktisto, konocata pro ilua pikturi di peizaji. En 1865 ilu membreskis l'Imperial Akademio di Sankt-Peterburg, e docis piktado ibe de 1873 til 1898.
Russell Drysdale

**George Russell Drysdale** (n. ye la 7ma di februaro 1912 til la 29ma di junio 1981) esis Australiana piktisto. Il influesis da abstrakt e surealist arto.
Robert Mitchum

**Robert Charles Durman Mitchum** (n. ye la 6ma di agosto 1917 til la 1ma di julio 1997) esis Usana cinem-aktoro. Ilu nominesis por konkurencar ad Oscar-premio por maxim bon aktoro pro la cinematografuro *The Story of G.I. Joe* (1945). Ilu partoprenis altra notora cinematografuri, exemple *Thirty Seconds Over Tokyo* (1944), *El Dorado* (1966) e *The Friends of Eddie Coyle* (1970).
Kosmodromo di Kennedy

**Kosmodromo di Kennedy**, **Kosmala centro di Kennedy** (angle *John F. Kennedy Space Center*, *KSC*) esas kosmodromo di Usana kosmala agenteso NASA (de 1962). Generale ca eyo esis relatita kun programo Apollo.

Del kosmodromo lansesis e flugo di esquadala kosmonavo Apollo 11, qua atingis surfaco di la Luno ye la 20ma di julio 1969 (kom unesma Neil Armstrong, pos Buzz Aldrin).
Kosmodromo Cape Canaveral

**Kosmodromo Cape Canaveral** (angle *Cape Canaveral Space Force Station*, *CCSFS*) esas kosmodromo e fuzeala testeyo di Usan Departmento di Defenso jacanta en Florida (proxim kosmodromo di Kennedy).

Del kosmodromo lansesis multe di imortanta por Usa kosmala misioni:
* 1ma di februaro 1958 – Explorer 1, unesma Usana artificala satelito
* 5ma di mayo 1961 – Mercury-Redstone 3, unesma Usano en kosmo (Alan Shepard)
* 20ma di februaro 1962 – Mercury-Atlas 6, unesma Usana orbitala kosmoflugo esquadala (John Glenn)
* 23ma di marto 1965 – Gemini 3, unesma Usana kosmoflugo dupersonala
* 30ma di mayo 1966 – Surveyor 1, unesma sucesita lun-veno di Usana sondilo

De hike lansesis multe di sondili por explorado di nia Sunala sistemo: Pioneer 10, Pioneer 11, Voyager 1, Voyager 2, Cassini-Huygens, MESSENGER e Mars Science Laboratory.
Spaco-paromo

**Spaco-paromo**, **kosmoparomo** esas esquadala kosmonavi por multiopla uzado. Ol tervenis sur bendo sur aeroportuo quale aeroplano e povas lansesar portinta per fuzeo (tradicionale) od en nave di aeroplano-portanto.

Flugi dil kosmoparomi esis tre bizantina e kustoza, tale olia rolo esis limitizita por portar a kosmo artificala sateliti e sondili, e ank esquadi por explorado. Ne tipala misiono e qua partoprenis kosmoparomo esis reparo dil Kosmala teleskopo Hubble.

Unesma spaco-paromo en la historio esis Columbia (unesma flugo ye le 12-14ma di aprilo 1981), pose: Challenger (destruktis en katastrofo ye la 28ma di januaro 1986), Discovery, Atlantis e Endeavour. Ye la 15ma di novembro 1988 esis nura senesquadala flugo di Sovietiana spaco-paromo (Buran 1.01 – portinta per fuzeo *Energiya*).

NASA uzis kosmoparomi ad 2011. Olia lasta taski esis relatinta pri Staciono Kosmala Internaciona (portado esquadi, provizuri e konstruala parti). La staciono en futuro esos servisonta per sucedanti dil spaco-paromi tervenanta tradicionale per parashuto (quale Apollo e Soyuz).

Usan aerarmeo ankore uzas spaco-paromi (X-37B da Boeing esis sua kinesma flugo orbitala ye la 9ma di septembro 2017 – portinta per fuzeo Falcon 9 da SpaceX, e de 2024 lansesos Dream Chaser).
Programo Venera

**Programо Venera** esas Sovietiana programo pri senesquadala kosmoprobili por explorado dil Venuso sendita en yari 1961-1983.

**Listo di misioni dil programo:**
Kristian Zahrtmann

**Peder Henrik Kristian Zahrtmann** (n. ye la 31ma di marto 1843 til la 22ma di junio 1917) esis Dana piktisto. Il apartenis a la sama generaciono di piktisti kam Peder Severin Krøyer e Theodor Esbern Philipsen, qui ruptis kun akademiala tradicioni ed influesis da naturalismo e realismo. Kristian Zahrtmann piktis precipue historiala temi.
Salyut 4

**Salyut 4** esis Sovietiana kosmostaciono, lansesis de kosmodromo Baikonur per portinta fuzeo Proton K e pozita en orbito ye 26ma di decembro 1974. Fakte nur de ca misiono Sovietiani komencis programo di longatempala kosmoflugi qui duktus ad rekordo pri tempo di homala restado en kosmo. Unesma kosmonavi qua vizitis *Salyut 4* esis Soyuz 17 (ye 12ma di januaro 1975). Esquado di ol (Georgi Grechko e Alexei Gubarev) restis en la kosmostaciono (quale unesma Usana esquado en kosmostaciono Skylab): 29 dii. Dum la restado duris Sovietan-Usana kosmomisiono Soyuz-Apollo.

Pos flugo di *Soyuz 17* sekvinta misiono (di *Soyuz 18-1* kun Vasili Lazarev e Oleg Makarov) esis ne sucesoza pro neatingar l'orbito. Esquado di Soyuz 18 (Pyotr Klimuk e Vitali Sevastyanov) restis de en la staciono 63 dii (ye la 17ma di novembro 1975).

Lasta misiono pri *Salyut 4* esis vizito di senesquadala (Soyuz 20 qua restis dokita del 19ma di novembro 1975 til 16ma di februaro 1976.
Programo Mars

**Programо Mars** esas Sovietiana e Rusiana programo pri senesquadala kosmoprobili por explorado dil Marso sendita en yari 1960-1996.

**Listo di misioni dil programo:**
Programo Fobos

**Programо Fobos** esas Sovietiana programo pri senesquadala kosmoprobili por explorado dil un ek luni di Marso – Fobos sendita en 1988.

La probili *Fobos* esis maxim pezoza en historio: 6220 kg.

**Listo di misioni dil programo:**
Programo Zond

**Programo Zond** esas Sovietiana programo pri flugi kosmoprobili e senesquadala kosmonavi.

En yari 1963-1965 vers Venuso, Marso e Luno on sendis per portinta fuzeo *Molnya* la probili *3MV*, qui prenis nomo *Zond* pos suceso di misiono. 

En yari 1967-1970 sub nomo *Zond* esis senesquadala flugi di kosmonavi di tipo Soyuz *7K-L1/L1S* vers la Luno.

## Listo di misioni dil programo
**di 3MV (kosmoprobilala):**

**di Soyuz 7K-L1/L1S (testo-kosmonavala):**
Isa Gambar

**Isa Yunis oghlu Gambar**, n. ye la 24ma di februaro 1957, esas politikisto di Azerbaijan e prezidanto di la lando dum kurta periodo.
Kosmala Armeo di Usa

**Kosmala Armeo di Usa** (angle *United States Space Force*, *USSF*) esas un ek 6 sorti di armei di Usa, separita (de 20ma di decembro 2019) quale Aerala Armeo di Usa (de 18ma di septembro 1947). Ol es parto di Usan Ministerio di Aerala Armeo (un ek 3 ministerii en Usan Ministerio di Defenso).

Kosmala Komandeso Operacala di USSF esas en Vandenberg Air Force Base, ube es plasitas kosmodromo Vandenberg.

## Taski di USSF
* Protekto di Usan interesi en kosmo
* Defenso kontre atako de kosmo
* Suportado di kosmala operaci
Bazo Vandenberg

**Bazo Vandenberg** o **Kosmodromo Vandenberg** (angle *Vandenberg Space Force Base*) esas bazo e kosmodromo di Kosmala Armeo di Usa honore di generalo Hoyt Vandenberg (1899-1953). La kosmodromo es ank la troa por NASA.

Ye 28ma di februaro 1959 de ibe lansesis unesma en la mondo satelito di orbito polala Discoverer 1.
Alexandre Falguière

**Jean-Joseph-Alexandre Falguière** (n. ye la 7ma di septembro 1831 til la 20ma di aprilo 1900) esis Franca skultisto e piktisto. Ilu studiis che *École des Beaux-Arts*, e premiizesis unesmafoye en 1864, pro sua statuo *Le Vainqueur au Combat de Coqs* ("vinkero di la lukto di hani").
Esquadala flugo kosmala

**Esquadala flugo kosmala** es misiono en kosmo kun homala esquado. Skopi di ol povas estar teknikala, explorala, turismala o propagandala.

L'unesma flugo en orbito satelitala dil Tero eventis per kosmonavo Vostok 1 ye 12ma di aprilo 1961 – Sovietiana kosmonauto Yuri Gagarin unople cirkumis la Tero. L'unesma flugo exter terala orbito – en orbito dil Luno esis per Apollo 8 ye 24ma di decembro 1968, e l'unesma tervenado sur la Luno eventis per kosmonavo Apollo 11 ye 20ma di julio 1969.

Segun stando por 2022 on uzas nur du esquadala kosmostacioni:
* Staciono Kosmala Internaciona (ISS)
* Kosmostaciono Tiāngōng (CMS)
Kosmostaciono Tiangong

**Kosmostaciono Tiangong** (pinyine **Tiāngōng**) es multunajala kosmostaciono esquadala plasita en orbito per Popul-Republiko Chinia ye aprilo 2021. Chiniana programo kosmala es realigata per guvernala institucuro Chiniana Nacionala Agenteso Kosmala, tamen la programo esquadala es subordinita a Chiniana armeo.

L'unesma unajo (bazala) dil staciono  (Tiānhé) esis plasita ye 29ma di aprilo 2021.
Théophile Steinlen

**Théophile Alexandre Steinlen** (n. ye la 10ma di novembro 1859 til la 13ma di decembro 1923) esis Suisa-Franciana piktisto e skultisto.
Aerala Armeo di Usa

**Aerala Armeo di Usa** (angle *United States Air Force*, *USAF*) esas un ek 6 sorti di armei di Usa, separita (de 18ma di septembro 1947) quale Kosmala Armeo di Usa (de 20ma di decembro 2019).

## Eskadro di USAF

*(stando por [[2016]])*

**Kombatavioni:**
* McDonnell Douglas F-15 Eagle
* McDonnell Douglas F-15E Strike Eagle
* General Dynamics F-16 Fighting Falcon
* Lockheed F-22 Raptor
* Lockheed Martin F-35 Lightning II

**Atakavioni:**
* Fairchild A-10 Thunderbolt II
* Lockheed AC-130

**Bombardavioni:**
* Rockwell B-1B Lancer
* Northrop B-2 Spirit
* Boeing B-52 Stratofortress

**Aerala cisterno-navi:**
* HC-130 King
* Lockheed MC-130
* McDonnell Douglas KC-10 Extender
* Boeing KC-46
* Boeing KC-135 Stratotanker

**Avioni di specalasorto:**
* Lockheed U-2 Dragon Lady
* Boeing E-3 Sentry
* Boeing E-4
* Northrop Grumman E-8 Joint STARS
* E-9 Widget
* Northrop Grumman E-11 BACN
* Beechcraft MC-12W Liberty
* Fairchild RC-26B Condor
* Lockheed EC-130
* Lockheed WC-130 Hurricane Hunters
* Boeing RC-135
* Boeing OC-135 Open Skies
* Boeing WC-135 Constant Phoenix

**Transportavioni:**
* Lockheed C-5 Galaxy
* Beechcraft C-12 Huron
* Boeing C-17 Globemaster III
* Gulfstream C-20
* Learjet C-21
* Boeing C-32
* Gulfstream C-37
* Boeing C-40 Clipper
* Lockheed C-130 Hercules
* Lockheed C-130J Super Hercules
* Boeing VC-25
* De Havilland Canada DHC-6 Twin Otterr
* Bell-Boeing V-22 Osprey

**Skolal-lernala avioni:**
* Raytheon T-1 Jayhawk
* Beechcraft T-6 Texan II
* Northrop T-38 Talon
* Cessna T-41 Mescalero
* Cessna T-51
* Diamond DA40
* Cirrus SR20
* LET TG-10
* Schempp-Hirth TG-15

**Helikopteri:**
* Sikorsky HH-60 Pave Hawk
* Bell UH-1N Twin Huey
* Bell UH-1 Iroquois

**Senesquadala navi aerala:**
* MQ-1 Predator
* MQ-9 Reaper
* RQ-4 Global Hawk
* Lockheed Martin RQ-170 Sentinel

**Nulanormala aeraji:**
* CASA C-144A
* C-146A Wolfhound
* Pilatus U-28A
* Mi-17
* Bombardier Q-200

## Bazi di USAF
*(stando por [[2005]])*

* Lackland Air Force Base, Texas - 17,2 mil di soldati
* Langley AF Base, Virginia - 8,5
* Eglin AF Base, Florida - 7,4
* Hurlburt Field, Florida - 7,2
* Nellis AF Base, Nevada - 7,1
* Travis AF Base, Kalifornia - 6,6
* Air Force Academy, Kolorado - 6,3
* Davis-Monthan AF Base, Arizona - 6,3
* Offutt AF Base, Nebraska - 6,3
* Elmendorf AF Base, Alaska - 6,3
Insulo Caroline

**Insulo Caroline** esas la maxim estala del nehabitata koralia atoli qui konstitucas la sudala Lineo-Insuli en la centrala Pacifika Oceano.

Unesme vidita da europani en 1606 e pretendita da Britania en 1868, ol esas parto del Republiko Kiribati depos la sendependesko dil insulo-naciono en 1979.

Malgre mino di guano, rekolto di kopro, e habiteso da homi dum la 19ma e 20ma yarcenti, Insulo Caroline restas relative nechanjita kompare altra tropikal insuli.

Ol esas la hemo di un ek la maxim granda kolonii dil kokoso-krabo dil mondo, ed esas importanta geniteyo por mar-uceli, maxim notinde l'alcedo fuliginoza.

L'atolo konocesas pro sua rolo en festi cirkonde l'arivo dil yaro 2000. Pos rialinio en 1995 dil Internaciona Dato-Lineo, Insulo Caroline esas la maxim estala lando weste del Dato-Lineo, e tale un ek l'unesma loki sur Tero qui vidis sunlevo en la yaro 2000.
Petr Bavor

**Petr Bavor** (n. ye la 7ma di novembro 1943 til 6ma di oktobro 2011) esas Chekoslovakiana ex-hokeisto sur glacio.
Petr Čihák

**Petr Čihák** (n. en 1969) esas Chekoslovakiana e Chekiana ex-hokeisto sur glacio. Il finigis sua kariero en 1996.
Václav Černý (hokeisto)

**Václav Černý** (n. en 1946) esas Chekoslovakiana ex-hokeisto sur glacio. La defensisto finigis sua kariero en 1975.
Petr Brdička

**Petr Brdička** (n. ye la 1ma di februaro 1947 til 22ma di marto 2021) esas Chekoslovakiana ex-hokeisto sur glacio.
Miroslav Berek

**Miroslav Berek** (n. ye la 10ma di aprilo 1938 til 31ma di decembro 2019) esas Chekoslovakiana ex-hokeisto sur glacio.
Insuli Karolini

**Insuli Karolini** esas vasta arkipelago konsistanta ek mikra insuleti che Pacifiko, norde de Papua-Nova-Guinea. Ol partigesas da Federita Stati di Mikronezia e da Palau. Historiale, ca arkipelago nomizesis *Nuevas Filipinas* ("Nova Filipini"), nam li apartenis a tale nomizita "Hispana Estal Indii", ed administresis da Manila en Filipini. Ol konsistas ek cirkume 500 mikra koralia insuli.

De lua maxim estala punto (insulo Tobi, en Palau) til lua maxim westala punto (insulo Kosrae, che Federita Stati di Mikronezia), l'arkipelago kovras entote cirkume 3540 kilometri. La disto de Yap (un ek la maxim granda insuli dil arkipelago) til Manila esas cirkume 1900 kilometri.
Dizel-motoro

**Dizel-motoro** esas motoro di interna kombusto inventita dal Alzacian injenioro Rudolf Diesel. Ol funcionas per blulesko di fuelo nomizita dizelo pro la granda temperaturo dil aero interne cilindri di ca motoro. La temperaturo di la mixuro aero + fuelo esas alta pro la granda kompreso interne la cilindro. Kontraste motori qui uzas gazolino o naturala gaso, dizel-motori ne bezonas bujii por flamifar la mixo aero + fuelo.

Dizel-motori perfektigesis por uzo en lokomotivi, submara navi ed altra navi, kamioni ed omnibusi, elektrala generatori, ed altri.
Josef Augusta (hokeisto)

**Josef Augusta** (n. ye la 24ma di novembro 1946 til 16ma di februaro 2017) esis Chekoslovakiana ex-hokeisto sur glacio.
Petr Dohnal (hokeisto)

**Petr Dohnal** (n. ye la 11ma di aprilo 1947) esas Chekoslovakiana ex-hokeisto sur glacio. La defensisto finigis sua kariero en 1975.
Jiří Doležal (hokeisto, 1963)

**Jiří Doležal** (n. ye la 22ma di septembro 1963) esas Chekoslovakiana e Chekiana ex-hokeisto sur glacio. La defensisto finigis sua kariero en 1975.
Jiří X. Doležal

**Jiří X. Doležal**, **JXD** (n. ye la 28ma di februaro 1965) esas Chekoslovakiana e Chekiana jurnalisto, psikologiisto, aktivisto pri marihuano.
Jiří Doležal (homonimo)

**Jiří Doležal** – plen familionomo en Chekia, inter altri:
* Jiří Doležal, Chekoslovakiana futbalisto
* Jiří Doležal, Chekoslovakiana e Chekiana hokeisto
* Jiří Doležal, Chekiana hokeisto
* Jiří X. Doležal, Chekoslovakiana e Chekiana jurnalisto
Jiří Doležal (futbalisto, 1960)

**Jiří Doležal** (n. ye la 30ma di marto 1960) esas Chekoslovakiana futbalisto, championo dil Chekoslovakia en sezono 1982/1983. Il ludis en Bohemians Praha (1981-1984), Slavia Praha (1984-1987) e Spartak Hradec Králové (1987-1988).
Miroslav Barus

**Miroslav Barus** (n. ye la 12ma di oktobro 1970) esas Chekoslovakiana e Chekiana ex-hokeisto sur glacio.
Radek Bělohlav

**Radek Bělohlav** (n. ye la 11ma di aprilo 1970) esas Chekoslovakiana e Chekiana ex-hokeisto sur glacio.
Jan Eysselt

**Jan Eysselt** (n. ye la 21ma di aprilo 1945 til 16ma di marto 2006) esas Chekoslovakiana ex-hokeisto sur glacio, ank Chekoslovakiana e Chekiana exercisto.
Zdeněk Haber

**Zdeněk Haber** (n. ye la 24ma di februaro 1935) esas Chekoslovakiana ex-hokeisto sur glacio, ank hokeo-entrenero.
Jiří Hainý

**Jiří Hainý** (n. ye la 9ma di decembro 1927 til 5ma di septembro 2021) esas Chekoslovakiana ex-hokeisto sur glacio.
Jan Hamáček (homonimo)

**Jan Hamáček** – plen familionomo en Chekia, inter altri:
* Jan Hamáček, hokeisto
* Jan Hamáček, politikisto
Jan Hamáček (sportisto)

**Jan Hamáček** (n. ye la 29ma di decembro 1891 til ?) esas Chekiana sportisto, inter altri: hokeisto sur glacio e tenisisto. Kom hokeisto esis triopla championo di Europa (1911, 1922 e 1925). Il ludis en SK Slavia Praha.
Jakob Steiner

**Jakob Steiner** (n. ye la 18ma di marto 1796 til la 1ma di aprilo 1863) esis Suisa matematikisto. Ilu studiis precipue geometrio, nome analizala geometrio.
Richard Farda

**Richard Farda** (n. ye la 8ma di agosto 1945) esas Chekoslovakiana ex-hokeisto sur glacio, ank hokeo-exercisto.
Jan Bogumił Plersch

**Jan Bogumił Plersch** (n. 1732 til la 23ma di agosto 1817) esis Polona piktisto di la korto di Stanisław August Poniatowski, la lasta rejulo di Polonia-Lituania.
Jan Hanzl

**Jan Hanzl** (n. ye la 6ma di julio 1920 til 9ma di mayo 2004) esis Chekoslovakiana ex-hokeisto sur glacio.
Rizoido

**Rizoido** esas radikatra organo che planti e fungi, qua exekutas ankrago ed adopto (absorbo) di materii.
Sergei Borisovich Abramov

**Sergei Borisovich Abramov** (n. ye la 29ma di februaro 1972) esas politikisto, provizora prezidanto di Rusiana republiko Chechenia de la 9ma di mayo 2004 til la 5ma di oktobro 2004.
Acefaleso

**Acefaleso** venas de la Greka, e signifikas literale: 'esar sen kapo'. Del adjektivo 'acefala': (biol.) Sen-kapa. (Ex.: La ostri esas acefala.)
Autonoma Republiko Socialista Sovietiana Chechenia-Ingushia

**Autonoma Republiko Socialista Sovietiana Chechenia-Ingushia** esis republiko di Soviet-Uniono existinta de 5ma di decembro 1936 til 7ma di marto 1944 e de 9ma di januaro 1957 til novembro 1990.

Kreo dil republiko esis parto di projeto di korenizo. On nihiligis la republiko en 1944 pro kunlaborado Checheni e Ingushi kun nazisti. Amba etniala grupi esis diplasita a Kazakstan e Kirgizistan. Kelk yari pos morto di Stalin on permisis ad li rivenar e on rikreis la republiko, tamen kun desgranda changi surfacala.

Pos faligo di Soviet-Uniono la republiko anoncis sendependeco. Balde Ingushia separitis e juntis a Rusia, e rebela Chechenia kun sendependeco neagnoskita internacionale esis juntis a Rusia kom rezulto di duesma milito checheniana (1999-2000, partizanala de 2009).
Aerobikala gimnastiko

**Aerobikala gimnastiko** (kurtigit ad *aerobikalo*, del adjektivo aerobiko; Angle: *aerobics*) esas efikiva korpal exerco qua ofte exekutesas akompanate da muziko. Forteso, flexebleso, koordino e takto esas exercata. Aerobikala gimnastiko esas tre popular inter mulieri qui to facas grupe kun instruktisto o sole avan televizion-aparato. Dum la yari 1960a, dro. Kenneth H. Cooper introduktis exercaro por plu-fortigar la kordio e la pulmoni, e komencis l'unesma "aerobikal"-instrukto en Usa. Ilua libro "Aerobics" efektigis definitiva popularesko dil exercaro.

Cooper, exerc-entuziasmanto, esis astonata pri pro quo kelka homi kun bona muskulala forteso kontree esis tante febla pri aktivesi quale kurar longa-diste, natar e biciklagar. Il komencis uzar biciklal ergometro por mezurar l'exekuto dil exerco relatante la kapableso di persono uzar oxo.

Aerobikala gimnastiko facesas por kombustar grasi e karbon-hidrati ed ameliorar la korpala stando.

Existas diferanta sorti di aerobikala gimnastiko, quale interfal-aerobikalo, (exerco alternata da periodi de repozo), paz-aerobikalo (ube on stacas sur ula platformo), aqu-aerobikalo (aerobikal exerci en aquo) e dans-aerobikalo.

Aerobikala sesiono ofte konsistas ek:

* varmigo
* kordio-exerco
* (planko-)sul-exerco
* extenso/koldetigo
Ramzan Ahmatovich Kadirov

**Ramzan Ahmatovich Kadirov** (n. ye la 5ma di oktobro 1976) esas politikisto, quaresma e lasta prezidanto di Rusa republiko Chechenia de la 5ma di aprilo 2007 til la 5ma di aprilo 2011. De 2011 il esas *chefo* dil republiko Chechenia.

Olim, il esis chefo di la movado por nedependo di Chechenia, ma nun il esas kolonelo che Rus armeo.
Jan Čaloun

**Jan Čaloun** (n. ye la 20ma di decembro 1972) esas Chekoslovakiana e Chekiana ex-hokeisto sur glacio.
Ali Dadashevich Alhanov

**Ali Dadashevich Alhanov** (n. ye la 20ma di januaro 1957) esas politikisto, prezidanto di Rusiana republiko Chechenia de la 5ma di oktobro 2004 til la 15ma di februaro 2007.
Josef Mengele

**Josef Mengele**, (n. ye la 16ma di marto 1911 til la 7ma di februaro 1979) anke konocata kom **Anjelo di la Morto** (Germane: ***Todesengel***) esis Germana naziista mediko e membro dil paramilital organizuro *Schutzstaffel* (SS). Il esas maxim konocata por sua agadi che koncentreyo Auschwitz 2-Birkenau, ube ilu selektis karcerani por mortar che gaso-chambri. Pos la milito ilu fugis a Sud-Amerika, e vivis unesme en Arjentinia, pose en Paraguay e fine en Brazilia depos 1960. En 1979 ilu subisis cerebrala stroko dum natado che oceano proxim la nuna urbo Bertioga, e dronis su. Ilu sepultesis sub falsa nomo Wolfgang Gerhard. Ilua restaji deskovresis ed identifikesis en 1985, pos legal inquesto.

## Referi
Jiří Dopita

**Jiří Dopita** (n. ye la 2ma di decembro 1968) esas Chekoslovakiana e Chekiana ex-hokeisto sur glacio.
Karel Hartmann

**Karel Hartmann** (n. ye la 6ma di julio 1885 til 16ma di oktobro 1944) esas Chekoslovakiana ex-hokeisto sur glacio. 

Ilua klubo esis ČSS Praha. Neoficale il ludis en Chekiana esquado en 1911 (kontre Oxford Canadians), e en 1912 partoprenis en championkonkurso di Europa en Praha, ma kom rezervo-ludisto.

Tamen oficale Hartmann ludis en esquado di Chekoslovakia (pos duesma mondomilito). En 1920 dum somerala turniro di Olimpiala Ludi en Antwerpen, quan pose esis nomita unesma mondala championkonkurso pri hokeo sur glacio, il helpis ganir bronza medalio da Chekoslovakia. Kune il partoprenis en quar (tri medaliala) championkonkursi di Europa. En 1923 pos bankroto dil klubo ČSS il komencis ludir en Sparta Praha.

Karel Hartmann havis judala derivo, quo esis nura kauzo di sendir il, ilua spozino (Edita) e filiuli (Jiří naskita 1925 e Jan – 1926) unesme ad naziista koncentreyo Theresienstadt en Terezín, e pose ad Auschwitz-Birkenau en Oświęcim. Nur filiuli di le Hartmann transvivis.
Karel Heim

**Karel Heim** (n. ye la 8ma di julio 1939 til 6ma di decembro 2018) esas Chekoslovakiana ex-hokeisto sur glacio.
Giuseppe Piazzi

**Giuseppe Piazzi** (n. ye la 16ma di julio 1746 til la 22ma di julio 1826) esis Italiana sacerdoto, astronomo e matematikisto. Ilu deskovris nanoplaneto Ceres ye la 1ma di januaro 1801.
Alexei Nikolayevich Voropayev

**Alexei Nikolayevich Voropayev** (n. ye la 23ma di januaro 1973 til 5ma di novembro 2006) esas Rusa gimnastikistulo, duopla ganisto di orea medalio en Olimpiala Ludi en Barcelona (1992) e Atlanta (1996). Il mortis pro virusala morbo di hepato di tipo "C".
Dmitri Andreyevich Vasilenko

**Dmitri Andreyevich Vasilenko** (n. ye la 12ma di novembro 1975 til 4ma di novembro 2019) esas Rusiana gimnastikistulo, ganisto di orea medalio en Olimpiala Ludi en Atlanta (1996). En 2008 on diagnozis ad il vaskulala morbo – il esis paralizita ad sua morto.
Alexandr Alexandrovich Buklov

**Alexandr Alexandrovich Buklov** (n. ye la 4ma di agosto 1989) esas Rusiana gimnastikistulo, ganisto di arjentea, bronzea e tri orea medalii dum mondala chamioneso en Tokyo (2005).
Svetlana Anatolyevna Bahtina

**Svetlana Anatolyevna Bahtina** (n. ye la 26ma di septembro 1980) esas Rusiana ex-gimnastikistino e entrenerino pri gimnastiko.
Maxim Nikolayevich Alyoshin

**Maxim Nikolayevich Alyoshin** (n. ye la 7ma di mayo 1979) esas Rusiana ex-gimnastikistulo e entrenero pri gimnastiko.
Bremerhaven

**Bremerhaven** esas urbo ed importanta portuo en Germania. Lo jacas apud fluvio Weser, che lua enfluo a Norda Maro.

Segun statistiki dil yaro 2021, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 93,82 km².
Camilo Mori

**Camilo Mori Serrano** (n. ye la 24ma di septembro 1896 til la 7ma di decembro 1973) esis Chiliana piktisto, qua apartenis a tale nomizita "*Grupo Montparnasse*". Filiulo de Italiana enmigranto, il eniris la "Escuela de Bellas Artes" (Skolo di Bel Arti) en 1914, e studiis kun Juan Francisco González ed altra piktisti. En 1920 ilu sendesis ad Europa da Chiliana guvernerio, por plusa studii. En 1950 ilu recevis la Nacionala Premio pri Arto, en Chili.
Yulia Andreyevna Inshina

**Yulia Andreyevna Inshina** (n. ye la 15ma di aprilo 1995) esas Rusiana gimnastikistino. De 2013 el ganas medalii por Azerbaijan.
Anastasia Andreyevna Ilyankova

**Anastasia Andreyevna Ilyankova** (n. ye la 26ma di mayo 2001) esas Rusiana gimnastikistino, ganistino di arjentea medalio dum Olimpiala Ludi en Tokyo (2020).
Natalya Kamilovna Ziganshina

**Natalya Kamilovna Ziganshina** (n. ye la 24ma di decembro 1985) esas Rusiana gimnastikistino, ganistino di bronzea medalio dum Olimpiala Ludi en Athina (2004).
Yelena Mihailovna Zamolodchikova

**Yelena Mihailovna Zamolodchikova** (n. ye la 19ma di septembro 1982) esas Rusiana gimnastikistino, ganistino di du orea e un arjentea medalii en Olimpiala Ludi en Sydney (2000) e bronzea medalio en Olimpiala Ludi en Athina (2004).
Dmitri Nikolayevich Drevin

**Dmitri Nikolayevich Drevin** (n. ye la 10ma di januaro 1982) esas Rusiana gimnastikistulo, ganisto di bronzea medalio en Olimpiala Ludi en Sydney (2000).
Yelena Vladimirovna Dolgopolova

**Yelena Vladimirovna Dolgopolova** (n. ye la 23ma di januaro 1980) esas Rusiana gimnastikistino, ganistino di arjentea medalio en Olimpiala Ludi en Atlanta (1996).
Mundeze

**Mundeze** esas internaciona auxiliara linguo kreita da Djuna de Lannoy ye 2012. En mundeze, omna vorti havas nevariabla radiko, de qua on kreas la verbo, la substantivo, la adjektivo e la adverbo.

La nomi finigas per -e; la verbi, per -i; l'adjektivi per -a e l'adverbi per -o.

## Extera ligili
* Oficala retoloko
* Mundeze Wiki
Artur Grachyevich Dalaloyan

**Artur Grachyevich Dalaloyan** (n. ye la 26ma di aprilo 1996) esas Rusiana gimnastikistulo, ganisto di orea medalio en Olimpiala Ludi en Tokyo (2020).
Yelena Alexandrovna Grudneva

**Yelena Alexandrovna Grudneva** (n. ye la 21ma di februaro 1974) esas Rusiana gimnastikistino, ganistino di orea medalio en Olimpiala Ludi en Barcelona (1992).
Anton Sergeyevich Golocuckov

**Anton Sergeyevich Golocuckov** (n. ye la 28ma di julio 1985) esas Rusiana gimnastikistulo, ganisto du bronzea medalii en Olimpiala Ludi en Běijīng (2008).
Natalya Andreyevna Kapitonova

**Natalya Andreyevna Kapitonova** (n. ye la 31ma di mayo 2000) esas Rusiana gimnastikistino, ganistino di bronzea medalio en championeso di Rusia en 2016.
Dmitri Nikolayevich Karbanenko

**Dmitri Nikolayevich Karbanenko** (n. ye la 19ma di julio 1973) esas Rusiana e Franciana gimnastikistulo. Pro manko sua plaso en Rusiana esquado por Olimpiala Ludi en Atlanta (1996), il decidis laborir por Francia. Inter altri en Rusiana esquado esis vice-championo dil mondo (Dortmund 1994), e en la Franciana – duopla championi dil Europa (København 1996, Sankt-Peterburg 1998).
Grigori Grigoryevich Klimentyev

**Grigori Grigoryevich Klimentyev** (n. ye la 13ma di decembro 2000) esas Rusiana gimnastikistulo, ganisto di bronzea medalio dum mondiala championeso en Kitakyushu (2021).
Svetlana Alexeyevna Klyukina

**Svetlana Alexeyevna Klyukina** (n. ye la 10ma di februaro 1989) esas Rusiana gimnastikistino, ganisto di bronzea medalio dum mondala championeso en Aarhus (2006). El finigis sua kariero en 2010.
Anastasia Nikolayevna Kolesnikova

**Anastasia Nikolayevna Kolesnikova** (n. ye la 6ma di marto 1984) esas Rusiana gimnastikistino, ganistino di arjentea medalio dum Olimpiala Ludi en Sydney (2000).
Viktoria Alexandrovna Komova

**Viktoria Alexandrovna Komova** (n. ye la 30ma di januaro 1995) esas Rusiana gimnastikistino, duopla arjent-medaliistino en Olimpiala Ludi en London (2012).
Dina Anatolyevna Kochetkova

**Dina Anatolyevna Kochetkova** (n. ye la 27ma di julio 1977) esas Rusiana gimnastikistino, arjent-medaliistino dum Olimpiala Ludi en Atlanta (1996).
Yekaterina Alexandrovna Kramarenko

**Yekaterina Alexandrovna Kramarenko** (n. ye la 22ma di aprilo 1991) esas Rusiana gimnastikistino, bronz-medaliistino en mondala championeso Nanning 2014.
Nikolai Vyacheslavovich Kryukov

**Nikolai Vyacheslavovich Kryukov** (n. ye la 11ma di novembro 1978) esas Rusiana gimnastikistulo, ganisto di orea medalio dum Olimpiala Ludi en Atlanta (1996) e dil bronzea dum Olimpiala Ludi en Sydney (2000).
Maria Yevgenyevna Kryuchkova

**Maria Yevgenyevna Kryuchkova** (n. ye la 7ma di julio 1988 til 8ma di marto 2015) esas Rusiana gimnastikistino, ganistino di bronzea medalio dum Olimpiala Ludi en Athina (2004). Pos la olimpiado el divenis entrenerino pri gimnastiko. Kryuchkova mortis kom nure 26-yara persono pro embolio.
Natalya Sergeyevna Kudryavceva

**Natalya Sergeyevna Kudryavceva** (n. ye la 24ma di agosto 1978 til 2ma di aprilo 2015) esis Rusiana gimnastikistino en entrenerino pri gimnastiko. El ganis bronzea medalio dum mondala championeso Birmingham (1993). Kudryavceva mortis en kliniko en Tel Aviv pro kancero.
Yevgenia Petrovna Kuznecova

**Yevgenia Petrovna Kuznecova** (n. ye la 18ma di decembro 1980) esas Rusiana e Bulgariana gimnastikistino, ganinistino dil arjentea medalio dum Olimpiala Ludi en Atlanta (1996). En 2001 el decidis laborir por Bulgaria.
Darya Sergeyevna Spiridonova

**Darya Sergeyevna Spiridonova** (n. ye la 8ma di julio 1998) esas Rusiana gimnastikistino, ganistino dil arjentea medalio dum Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro (2016).
Boris Afanasyevich Eder

**Boris Afanasyevich Eder** (n. ye la 24ma di julio 1894 til 15ma di novembro 1970) esas Sovietiana gimnastikistulo e cirkala artisto.
Alexandra Eduardovna Shchekoldina

**Alexandra Eduardovna Shchekoldina** (n. ye la 11ma di julio 2002) esas Rusiana gimnastikistino, ganistino dil arjentea medalio dum mondala championeso Stuttgart 2019.
Yevgenia Andreyevna Shelgunova

**Yevgenia Andreyevna Shelgunova** (n. ye la 3ma di agosto 1997) esas Rusiana gimnastikistino, ganistino dil orea medalio dum Universiado Taipei 2017.
Yuhim Leonidovich Zviahilskiy

**Yuhim Leonidovich Zviahilskiy**, injenioro e politikisto n. ye la 20ma di februaro 1933 til la 6ma di novembro 2021, esis Chefministro di Ukraina de 1993 til 1994.
Domingo Santa María

**Domingo Santa María González**, advokato e politikisto n. ye la 4ma di agosto 1825 til la 18ma di julio 1889, esis prezidanto di Chili de 1881 til 1886.
Akroch-bendo

**Akroch-bendo** esas klozilo qua tirate povas esar desklozata, interaltre che vestaji.

Akroch-bendo existas de du strati: strato de hoketi, fakte peco de texuro kovrita de mikra hoketi e strato de slingeti, peco de texuro kovrita de mem plu mikra slingeti. Originale ek poliamido, pose anke de altra plastikaji. Se la du strati presesas l'un sur l'altra, la hoketi akrochas la mikra slingeti. Se la klozilo desklozesas tirate, ol produktas karakterizanta sono.

En multa altra lingui ol esas konocata sub olua komercala nomo "Velcro". Ta nomo esas inventita dal inventinto di akroch-bendo, la Suiso Georges de Mestral, qua kompozis la nomo de la Franca 'velours' (velura) e 'crochet' (hoketo).

Georges de Mestral inspiresis da la planto bardano, di qua la semini akrochis su a la furo di ilua hundo, pos promeno en la naturo.
Futbalala Akademio Galatasaray

**Futbalala Akademio Galatasaray** (turk. *Galatasaray Futbol Akademisi*) es futbalala akademio juniorala en Istanbul, Turkia, futbalala skolo por Galatasaray. Futurala ludisti profesionala evas de 8 til 19 yari.

Hike ludis famoza Turkiana futbalisti: Arda Turan, Emre Belözoğlu, Bülent Korkmaz, Tugay Kerimoğlu, Okan Buruk e Ozan Kabak.
Daniel Tagoe

**Daniel Tagoe** (kirg. *Danyel Tago*; n. ye la 3ma di marto 1986) esas Ghanana e Kirgiziana futbalistulo. Il ludis por Kirgizistan en yari 2014-2019 (21 konkursi).
Erjan Tokotayev

**Erjan Tokotayev** (n. ye la 17ma di julio 2000) esas Kirgiziana futbalistulo. Il esis ludisto seniorala esquado di Kirgizistan de 2021 – 8 konkursi.
Erbol Atabayev

**Erbol Atabayev** (n. ye la 15ma di agosto 2001) esas Kirgiziana futbalistulo. Il esis ludisto seniorala esquado di Kirgizistan de 2022 – 3 konkursi.
Tursunali Rustamov

**Tursunali Rustamov** (n. ye la 31ma di januaro 1990) esas Kirgiziana futbalistulo. De 2012 il es en seniorala esquado di Kirgizistan – 25 konkursi e 6 goli.
Mirlan Murzayev

**Mirlan Murzayev** (n. ye la 29ma di marto 1990) esas Kirgiziana futbalistulo. De 2015 il es en seniorala esquado di Kirgizistan – 55 konkursi e 15 goli.
Kairat Jirgalbek uulu

**Kairat Jirgalbek uulu** (n. ye la 13ma di junio 1993) esas Kirgiziana futbalistulo. Il esis ludisto esquado di Kirgizistan: U-23 (2014-2018) e seniorala (de 2013 – 42 konkursi, 2 goli).
Viktor Mayer

**Viktor Mayer** (germ. *Viktor Maier*; n. ye la 16ma di mayo 1990) esas Kirgiziana futbalistulo. Il havas ank civitaneso di Germania e ludis por olca lando kom junioro. De 2015 es en esquado di Kirgizistan.
Valeri Kichin

**Valeri Kichin** (n. ye la 12ma di oktobro 1992) esas Kirgiziana futbalistulo. Il esis ludisto esquado di Kirgizistan: U-20 (2012-2014), U-23 (2014) e seniorala (de 2016).
Beknaz Almazbekov

**Beknaz Almazbekov** (n. ye la 23ma di junio 2005) esas Kirgiziana futbalistulo. Il esis ludisto di futbala akademio Galatasaray.
Alexandr Mishchenko

**Alexandr Mishchenko** (n. ye la 30ma di julio 1997) esas Kirgiziana futbalistulo. Il havas ank civitaneso di Germania (inter altri ludis il en juniorala klubi Germaniana quale Borussia Mönchengladbach).
Shavkathoja Abdurahmanov

**Shavkathoja Abdurahmanov** (n. ye la 14ma di agosto 1968) esas Sovietiana e Kirgiziana futbalistulo. En 1994 il havas titolo *Futbalisto dil yaro en Kirgizia*.
Charles la 3ma di Unionita Rejio

**Charles la 3ma**, naskinta Charles Philip Arthur George ye la 14ma di novembro 1948 esas la nuna rejo di Unionita Rejio. Il asumis la povo pos la morto di ilua matro, Elizabeth la 2ma di Unionita Rejio, ye la 8ma di septembro 2022.
Petr Hejma (hokeisto)

**Petr Hejma** (n. ye la 27ma di junio 1944) esas Chekoslovakiana ex-hokeisto sur glacio, ganisto dil arjentea medalio dum Olimpiala Ludi en Grenoble (1968).
Roman Ablakimov

**Roman Ablakimov** (n. ye la 28ma di agosto 1987) esas Kirgiziana futbalistulo. Il ludis en seniorala esquado di Kirgizistan en yari 2006-2009 (5 konkursi, 1 golo).
Faruh Abitov

**Faruh Abitov** (n. ye la 4ma di decembro 1988) esas Kirgiziana futbalistulo. Il ludis en seniorala esquado di Kirgizistan en yari 2009-2014 (20 konkursi).
Alexandr Agarin

**Alexandr Agarin** (n. ye la 24ma di junio 1973) esas Kirgiziana futbalistulo. Il ludis en seniorala esquado di Kirgizistan en 1992 (4 konkursi).
Odiljon Abdurahmanov

**Odiljon Abdurahmanov** (n. ye la  18ma di marto 1996) esas Kirgiziana futbalistulo. Il ludis en seniorala esquado di Kirgizistan de 2016 (ad 2022: 17 konkursi, 1 golo).
Rasuljan Abdurahmanov

**Rasuljan Abdurahmanov** (n. ye la  3ma di aprilo 1965) esas Kirgiziana futbalistulo. Il ludis en seniorala esquado di Kirgizistan en 1997 (4 konkursi).
Marat Adjiniyazov

**Marat Adjiniyazov** (n. ye la  1ma di marto 1991) esas Kirgiziana futbalistulo. Il ludis en seniorala esquado di Kirgizistan en yari 2011-2014 (7 konkursi).
Azim Azarov

**Azim Azarov** (n. ye la  20ma di septembro 1996) esas Kirgiziana futbalistulo. Il ludis en seniorala esquado di Kirgizistan de 2021 (ad 2022: 4 konkursi, 1 golo).
Kalisbek Akimaliyev

**Kalisbek Akimaliyev** (n. ye la  16ma di novembro 1992) esas Kirgiziana futbalistulo. Il ludis en seniorala esquado di Kirgizistan de 2018 (ad 2022: 1 konkurso).
Nazim Adjiyev

**Nazim Adjiyev** (n. ye la 7ma di julio 1967) esas Kirgiziana futbalistulo. Il ludis en seniorala esquado di Kirgizistan en 2003 (2 konkursi).
Lygia Fagundes Telles

**Lygia Fagundes Telles** (n. **Lygia de Azevedo Fagundes** ye la 19ma di aprilo 1918 til la 3ma di aprilo 2022) esis Braziliana skriptisto. El ganis *Premio Camões*, la maxim importanta literaturala premio por skriptisti per Portugalana linguo, ed okupis la sidilo 16 dil Akademio Braziliana pri Literaturo de 1985 til elua morto.
Xenia Andreyevna Semyonova

**Xenia Andreyevna Semyonova** (n. ye la 20ma di oktobro 1992) esas Rusiana gimnastikistino, ganistino dil orea medalii dum mondala championesi en Stuttgart (2007) e Rotterdam (2010). El finigis sua kariero en 2011.
Alexandra Yuryevna Semyonova

**Alexandra Yuryevna Semyonova** (n. ye la 26ma di mayo 1998) esas Rusiana gimnastikistino, ganistino dil orea medalio dum mondala championeso en İzmir (2014).
Artala sketo

**Artala sketado** e **figurala sketado** es vintrala olimpiala (de 1908) sporto sur glacio. Generale esas tri precipua tipi di konkursi en artala sketado: individuala, parigala e esquadala (de 2014). Neolimpiala sporto es Sinkronigita sketado (populara en Rusia, Finlando, Kanada e Usa). 

Konkursi dum Olimpiala Ludi es dividita ad di: solistini, solistuli, sportala pari, artala pari e esquadi.
Andrei Olegovich Lazukin

**Andrei Olegovich Lazukin** (n. ye la 19ma di novembro 1997) esas Rusiana artala sketistulo (solistulo), ganisto bronzea medalio dum mondala championeso en Fukuoka (2019).
Alexei Alexandrovich Rogonov

**Alexei Alexandrovich Rogonov** (n. ye la 6ma di junio 1988) esas Rusiana artala sketistulo (en paro, inter altri kun Anastasia Martyusheva e Kristina Astahova).
Anastasia Valeryevna Galashina

**Anastasia Valeryevna Galashina** (n. ye la 3ma di februaro 1997) esas Rusiana sporta pafistino, ganistino di arjentea medalio dum Olimpiala Ludi en Tokyo (2020).
Osho

**Rajnish Chandra Mohan** (Hindua: रजनीश चन्द्र मोहन जैन) (Kuchwada, 11ma di decembro 1931 – Puna, 19ma di januaro 1990), plu bone konocata dum la yari 1970a kom **Bagwan Sri Rajnish** e pose kom **Osho**, esis *guruo* e fondinto ed inspiranto di spiritala movemento (la movemento di Bagwan) en India, Usa, Australia ed Europa. En junio 1981 il departis por Usa, ma pos quar yari koaktesis retro-irar ad India pro ke il havis problemi kun la judicio en Usa, plu specifike la yuro di enmigro.

Il divenis konocata kom proprietanto di 93 Rolls-Royce-i. La honorala titulo Bagwan venis de la Sanskrit ed esas rezervita por homi qui atingis la talanomizita su-realigo. Ofte ol tradukesas kom Sinior(ul)o. En Maharashtra ol esas kustumala prenomo. Sri signifikas en la Sanskrita Levito o Lumizito.

En la *zen*-tradiciono Osho esas titulo por spiritala mastro.
Kristina Andreyevna Astahova

**Kristina Andreyevna Astahova** (n. ye la 25ma di februaro 1997) esas Rusa artala sketistino (en paro), partoprenistino (kun Alexei Rogonov) di Olimpiala Ludi en Pyeongchang (2018).
Anastasia Vasilyevna Martyusheva

**Anastasia Vasilyevna Martyusheva** (n. ye la 17ma di marto 1995) esas Rusiana artala sketistino (en paro, inter altri kun Alexei Rogonov).
Viktoria Vladimirovna Boikova

**Viktoria Vladimirovna Boikova** (n. ye la 5ma di januaro 1989) esas Rusiana skermistino (pri espado), ganistino dil arjentea e bronzea medalii dum Paralimpiala Ludi en Tokyo (2020).
Svetlana Anatolyevna Boiko

**Svetlana Anatolyevna Boiko** (n. ye la 13ma di aprilo 1972) esas Rusiana skermistino (pri flereto), ganistino dil orea medalio (esquadale) dum Olimpiala Ludi en Běijīng (2008).
Yulia Sergeyevna Biryukova

**Yulia Sergeyevna Biryukova** (n. ye la 17ma di marto 1985) esas Rusiana skermistino (pri flereto), triopla ganistino dil arjentea medalio (esquadale) dum mondala championesi (2009, 2014, 2015).
Diana Alexeyevna Yakovleva

**Diana Alexeyevna Yakovleva** (n. ye la 13ma di aprilo 1988) esas Rusiana skermistino (pri flereto), ganistino dil bronzea medalio dum mondala championeso en Budapest (2013) e arjentea medalio dum mondala championeso en Kazan (2014).
Anton Viktorovich Borodachyov

**Anton Viktorovich Borodachyov** (n. ye la 23ma di marto 2000) esas Rusiana skermistulo (pri flereto), ganistino dil arjentea medalio (esquadale) dum Olimpiala Ludi en Tokyo (2020). Il es jemelo di Kirill Borodachyov.
Alexei Andreyevich Yakimenko

**Alexei Andreyevich Yakimenko** (n. ye la 31ma di oktobro 1983) esas Rusiana skermistulo (pri sabro), ganisto dil bronzea medalio (esquadale) dum Olimpiala Ludi en Athina (2004).
Lyubov Andreyevna Shutova

**Lyubov Andreyevna Shutova** (n. ye la 25ma di junio 1983) esas Rusiana skermistino (pri espado), ganistino dil bronzea medalio Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro (2016), championino dil mondo de 2009 (Antalya).
Sotillo de la Ribera

**Sotillo de la Ribera** esas urbo en Hispania. Segun statistiki dil yaro 2021, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 42,46 km².
Svetlana Vladimirovna Sheveleva

**Svetlana Vladimirovna Sheveleva** (n. ye la 26ma di januaro 1997) esas Rusiana skermistino (pri sabro), ganistino dil arjentea medalio dum mondala championeso en Wúxī (2018).
Aida Vladimirovna Shanayeva

**Aida Vladimirovna Shanayeva** (n. ye la 23ma di aprilo 1986) esas Rusiana (e Osetiana) skermistino (pri flereto), ganistino dil du olimpiala medalii: la orea dum Olimpiala Ludi en Běijīng (2008) e la arjentea dum Olimpiala Ludi en London (2012).
Svetlana Olegovna Tripapina

**Svetlana Olegovna Tripapina** (n. ye la 19ma di februaro 1994) esas Rusiana skermistino (pri flereto), ganistino dil bronzea medalio dum mondala championino en Leipzig (2017).
Pavel Vladislavovich Suhov

**Pavel Vladislavovich Suhov** (n. ye la 7ma di mayo 1988) esas Rusiana skermistulo (pri espado), ganisto dil arjentea medalio dum Olimpiala Ludi en Tokyo (2020).
Anna Vitalyevna Sivkova

**Anna Vitalyevna Sivkova** (n. ye la 12ma di aprilo 1982) esas Rusiana skermistino (pri espado), ganisto dil orea medalio dum Olimpiala Ludi en Athina (2004).
Timur Marselevich Safin

**Timur Marselevich Safin** (n. ye la 4ma di agosto 1992) esas Rusiana skermistulo (pri flereto), triopla ganisto dil olimpiala medalii: bronzea e orea medalii dum Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro (2016) e la arjentea dum Olimpiala Ludi en Tokyo (2020).
Viktoria Alexandrovna Nikishina

**Viktoria Alexandrovna Nikishina** (n. ye la 9ma di septembro 1984) esas Rusiana skermistino (pri flereto), ganisto dil orea medalio dum Olimpiala Ludi en Běijīng (2008).
Olga Alexeyevna Nikitina

**Olga Alexeyevna Nikitina** (n. ye la 26ma di novembro 1998) esas Rusiana skermistino (pri sabro), ganisto dil orea medalio (esquadale) dum Olimpiala Ludi en Tokyo (2020).
Alexei Borisovich Cheremisinov

**Alexei Borisovich Cheremisinov** (n. ye la 9ma di julio 1985) esas Rusiana skermistulo (pri flereto), ganisto dil orea medalio dum Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro (2016).
Alexei Mihailovich Frosin

**Alexei Mihailovich Frosin** (n. ye la 14ma di februaro 1978) esas Rusiana skermistulo (pri sabro), ganisto dil orea medalio dum Olimpiala Ludi en Sydney (2000).
Ruslan Rafikovich Nasibulin

**Ruslan Rafikovich Nasibulin** (n. ye la 2ma di marto 1981) esas Rusiana skermistulo (pri flereto), ganisto dil bronzea medalio dum Olimpiala Ludi en Athina (2004).
Vladislav Valeryevich Milnikov

**Vladislav Valeryevich Milnikov** (n. ye la 12ma di septembro 2000) esas Rusiana skermistulo (pri flereto), ganisto dil arjentea medalio dum Olimpiala Ludi en Tokyo (2020).
Maria Valeryevna Mazina

**Maria Valeryevna Mazina** (n. ye la 18ma di aprilo 1964) esas Rusiana ex-skermistino (pri flereto e espado), ganisto dil bronzea medalio dum Olimpiala Ludi en Atlanta (1996) e dil arjentea dum Olimpiala Ludi en Sydney (2000).
Sofia Stanislavovna Lohanova

**Sofia Stanislavovna Lohanova** (n. ye la 17ma di junio 1997) esas Rusiana skermistino (pri sabro), ganisto di du l'orea medalii (individuale e esquadale) dum Olimpiala Ludi en Tokyo (2020).
Violetta Vitalyevna Kolobova

**Violetta Vitalyevna Kolobova** (n. ye la 27ma di julio 1991) esas Rusiana skermistino (pri espado), ganisto dil bronzea medalio dum Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro (2016).
Autonoma Republiko Socialista Sovietiana Tatarstan

**Autonoma Republiko Socialista Sovietiana Tatarstan** esis autonoma regiono di westala Soviet-Uniono, existinta en yari 1920-1992.

Chef-urbo dil republiko esis Kazan.

Kreado dil republiko koncernis Sovietiana projeto etniala korenizo, qua prenis autonomeso por regioni plu frue opresita da Rusa imperio.

En 1992 sucedanto di ARSS Tatarstan divenis republiko Tatarstan.