open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Historio di Bahrain

Bahrain esis habiteyo por la civilizuro Dilmun, ed esis importanta komercala centro dum Bronz-epoko, inter Mezopotamia e la valo dil fluvio Indus. Pose, la regiono konquestesis dal Asiriani, e sequante dal Babiloniani.

De la 6ma til la 3ma yarcento aK la regiono apartenis al imperio Persa, od imperio Akaemenid. Dum "klasika epoko", Greki nominis la regiono *Tylos*, qua lor esis centro por komerco di perli. Nearkos, generalo de Alexandros la Magna, deskriptis l'insulo kom "havanta multa plantacerii di kotono, de qua produktesis stofi nomizita *sindones*.

Dum la 3ma yarcento, la regiono konquestesis dal duesma imperio Persa, od imperio Sasanid. Dum la 5ma yarcento, l'insuli divenis centro por Nestoriana Kristani, e la vilajo Samaheej divenis centro di episkopeyo.

Islamo enduktesis en Bahrain dum l'epoko di Muhammad, e la lokala suvereno, Munzir ibn Sawa Al Tamimi, konvertis su en 628. En 899, Mohamedana sekto Qarmatiani establisis su en la insuli e probis krear utopiala socio. Li spoliis Mekka e Mdina en 930, ma vinkesis dal Araba dinastio *Uyunid*-i en 976.

En 1521, Portugalani siejis ed okupis Bahrain. Lia okupo duris dum 80 yari, e li ekpulsesis del insuli en 1602 dal trupi komandita da Abbas la 1ma di Persia.

En 1783 l'Araba familio al-Khalifa kaptis povo en l'arkipelago. Ahmed Al-Fateh divenis l'unesma sheiko de la dinastio al-Khalifa. En 1861 la regiono divenis Britaniana protektorato.

Petrolo deskovresis en l'arkipelago en 1932, e sequante Bahrain rapide developis. Pos la Duesma mondomilito sentimenti kontre Britaniani kreskis, e sedicii komencis en l'arkipelago, note kontre la judi. En 1947 la maxim multa judi fugis vers Mumbai e pose establisis en Palestina od en Unionita Rejio.

En 1970, Iran reklamacis la posedajo di Bahrain ed altra insuli en Persiana gulfo, ma pos pakto kun Unionita Rejio, ol abandonis lua reklamaco pri l'arkipelago. Pos plebicito, ye la 15ma di agosto 1971 Bahrain nedependanteskis del Unionita Rejio. En 1973 ol adoptis lua unesma konstituco.

L'augmento di preci di petrolo dum la yari 1970a stimulis ekonomiala kresko di la lando. Pos l'interna milito di Libano, Bahrain anke divenis importanta financala centro en Mez-Oriento.

En 2011, inspirita dal Araba Printempo, Shi'a Mohamedani (la majoritato de la habitantaro) komencis protesti en Bahrain kontre la guvernerio komandita da la minoritato di Sunni Mohamedani. Komence la guvernerio permisis protesti, ma pos 1 monato ol pregis helpo de Saudi-Arabia e decidis atakar la protesteri. Ye la 9ma di marto 2012, plu kam 100 mil personi marchis, en protesto quan l'opozantaro nominis "la maxim granda marcho de nia historio". Existas informi pri mili di enkarcerigi, pri multa mortigi e pri l'uzo di tormento kontre la protesteri. Plu kam 120 personi mortis de la komenco di la protesti.

## Referi
Historio di Brunei

Brunei esis povoza Islamana sultanio de la 14ma yarcento til la 16ma yarcento. Sultano Bolkiah, qua guvernis de 1485 til 1524 guvernis tota l'insulo Borneo, l'insuli Sarawak e Sabah, e l'arkipelago di Sulu, sude de nuna Filipini.

Unesma Europani qui establisis kontakto kun Brunei esis Portugalani. Li establisis ambasadeyo en Brunei, ma kande Portugalani atakis l'insuli Maluku en 1536 Portugalan ambasadisto en Brunei mustis ekirar de Brunei, pro l'enemikeso di la sultano.

En 1660 komencis interna milito en Brunei, qua komencis pro divergi pri la rezulto di un lukto inter la hanuli de du princi, Bongsu - filiulo dil sultano Muhammad Ali - ed Alam - filiulo di Abdul Mubin. Bongsu mortigis Alam e fugis. Venje, la sequinti di Abdul Mubin mortigis Muhammad Ali e deklaris su la nova sultano. La sequinti di Muhammad Ali komencis revolto. La milito duris til 1673, kande Abdul Mubin mortigesis.

Dum la sultanio di Omar Ali Saifuddin la 2ma eventis revolti en Sarawak ma, en 1839 la sultano supresis la rebeleso kun la helpo di Britanian aventurero James Brooke. En 1888 sultano Hashim Jalilul Alam Aqamaddin signatis pakto kun Unionita Rejio, e Brunei divenis Britaniana protektorato.

Brunei invadesis da Japonian imperio ye la 16ma di decembro 1941 dum la duesma mondomilito, ok dii pos l'atako a Pearl Harbor. Li desembarkis 10,000 soldati en Kuala Belait, e pos kombati dum 6 dii, li okupis omna teritorio. Pos invadar Brunei, Japoniani establisis pakto kun sultano Ahmad Tajuddin, qua recevis pensiono e honori de Japoniani. Kambie, Japoniani administris la teritorio, e komencis docar Japoniana linguo en la skoli, e remplasis la valuto por altra, qua recevis la nomo "dolaro di Japoniana guvernerio", e recevis la surnomacho *duit pisang*, signifikante "banano-valuto". Cirkum 1943 la valuto ja sufris kun hiperinflaciono, e proxim la fino dil milito lua valoro esis preske nulo.

Japoniani konstruktis aeroportuo e navala bazo en Brunei. Britaniani bombardis e destruktis la navala bazo, ma kaptis l'aeroportuo. Ye la 10ma di junio 1945 Australiani komencis operaco por kaptar Borneo, ma Japoniani kapitulacis komplete nur ye la 10ma di septembro 1945. Britanian armeo administris l'insulo til julio 1946.

Brunei nedependanteskis de Unionita Rejio ye la 1ma di januaro 1984. Dum la yari 1990a e 2000a, l'exploto di lua jaceyi di petrolo e naturala gaso stimulis la kresko ekonomiala, e la TNP augmentis per 56% de 1998 til 2008. To stimulis l'implantaco di industrii, e Brunei divenis rapide industriizita. Nun la lando havas la 2ma maxim alta indexo pri homala developeso di Sud-Estal Azia, dop Singapur.

En oktobro 2013, sultano Hassanal Bolkiah anuncis lua deziro pri adoptar *Sharia* (islamala lego) en lua legala sistemo por la Mohamedani di la lando, qua facesis en 2014.

## Referi
Historio di Butan

Unesma evento transskribita en Butan esis la paso di budista santo Padma Sambhava en 747. Granda parto di lua anciena historio esas nekonocata, pro fairo qua destruktis lua anciena chef-urbo, Punakha, en 1827. En la 10ma yarcento lua politikala developo subisis granda influo de la religio.

Dum Britaniana dominaco en India, Britaniani probis kontrolar la teritorio di Butan, ma lua suvereni jeris por prezervar la nedependo. Kande India nedependanteskis en 1947 Britaniani abandonis lua voli pri kontrolar la rejio, ed India divenis la protektero di Butan. Nur en 1949 la du landi signatis pakto qua agnoskis Butanana nedependo.

En 1953, rejulo Jigme Dorji Wangchuck establisis lokala asemblajo kun 130 membri quale legifala povo, por promocar plu demokratiala formo di guvernerio. Butan divenis membro di Unionita Nacioni en 1971, ankore dum la regno di Jigme Dorji Wangchuck. Lua sucedanto, rejulo Jigme Singye Wangchuck komencis politikala reformi, e alienis parto di lua povo a la Konsilantaro di Ministri. Ilu anke permisis l'akuzo kontre la rejo, per sanciono di 2/3 de la Nacional Asemblitaro.

Dum la fino di la yari 1980a e la komenco di la yari 1990a, Butan ekpulsis granda nombro di Butanani kun Nepalana origino. Segun l'Unionita Nacioni, cirkume  vivis refujinta an l'esto di Nepal en 2008.

En 1999 la guvernerio di Butan eliminis l'interdikto di televiziono ed Interreto. Butan esis un ek la lasta landi de la mondo qui adoptis televiziono. Nova konstituco por la lando prizentesis en 2005.

## Referi
Historio di Laos

Moderna homi ja habitis la valo dil fluvio Mekong en nuna Laos dum la fino di Pleistoceno e komenco di Holoceno. En 2009 anciena kranio, datizita de 46,000 til 63,000 yari ante nun trovesis en la kaverno *Tam Pa Ling*, en la nordo di Laos.

La maxim anciena konocita informo pri la populo Lao konocesas kom la "legi di Khun Boron", de la 9ma yarcento. La historio docata en skoli mencionas ke la rejio di Lan Xang fondesis en la regiono di nuna Laos dum la 14ma yarcento. Ta rejio duris til la 18ma yarcento.

## Franciana protektorato

Franciana interesti en Laos komencis kun exploro-misioni komandita da Doudart de Lagree e Francis Garnier en fluvio Mekong dum la yari 1860ma. En 1886 la rejulo di Siam permisis a Britaniani havar reprezentero en Chiang Mai. Kontre la kontrolo dal Britaniani en Burma, Francia decidis sendar reprezentero a Luang Prabang, e sendis Auguste Pavie a la regiono. Siam reklamacis la regiono kom lua teritorio, ma pos Franca-Siam-milito Franciana suvereneso en la regiono agnoskesis ed en 1893 Luang Prabang divenis parto di Franciana protektorato en Indochinia.

En 1895 Francia establisis pakto kun Chinia e ganis kontrolo di Luang Namtha e Phongsali. La kontrolo dal Britaniani super Shan stati e dal Franciani super fluvio Mekong augmentis la tensioni inter la du koloniala povi. En 1896 Unionita Rejio e Francia paktis e permisis la kontrolo di Siam super la baseno dil fluvio Chaophraya, dum ke Francia recevis l'urbo Muang Sing.

Kom parto di Franca Indochinia Laos e Kambodja nur konsideresis fonto di kruda materiali e labor-povo por laborar en Vietnam. En 1914 la rejulo dil populo Tai Lü komencis militeto kontre Franca dominaco. Francia sendis tri milital ataki ante supresar la rezisto.

Dum la Duesma mondomilito Laos okupesis da Japonia. Kande Japoniani ekpulsesis, Laosani deklaris nedependo, ma en 1946 Franciani riokupis ol e donis restriktita autonomio a la teritorio.

## Pos nedependo

Laos fine divenis nedependanta de Francia en 1954, kom monarkio. Sisavang Vong, monarko di Luang Prabang, divenis lua unesma rejulo.

Laos envolvesis en Vietnam-milito kande Vietkong e Nord-Vietnamana trupi komencis uzar lua teritorio por atakar Sud-Vietnam. Parto di la choseo Ho Chi Minh krucumis lando. Kom respondo, Sud-Vietnamana trupi komencis atakar lua teritorio, ed Usa replikis tra bombardo di Laosana teritorio. Samatempe kom konsequo di ta ataki, komencis interna milito di militeti de *[[Pathet Lao]]* kontre Laosana rejala guvernerio.

En 1968 Nord-Vietnaman armeo lansis atako por helpar *Pathet Lao* luktar kontre rejal armeo. L'atako rezultis en la fugo di rejala soldati, ma la milito duris kontre kelka Usana soldati, kontre batalioni de Hmong-populo, e kontre Tailandana soldati. La milito nur finis en 1975, kande Pathet Lao vinkis e forcis rejulo Sisavang Vatthana abdikar ye la 2ma di decembro sam yaro. Laos, sub la guvernerio di Kaysone Phomvihane divenis socialista republiko, sub la nomo "Populala Demokratiala Republiko di Laos".

## Referi
Historio di Katar

Homi ja okupis la regiono di nuna Katar cirkume  yari ante nun, dum petr-epoko. Kolonieti ed utensili de petr-epoko deskovresis en tota peninsulo. Utensili del epoko Ubaid de Mezopotamia (c. 6,5 mil til 3,8 mil yari aK) trovesis en rivala zoni. En 224 pos Kristo, imperio Sasanid dominacis la regiono.

Mohamedana religio komencis adoptesar en la regiono depos yaro 628. Cirkume la duimo di la 7ma yarcento, Mohamedani konquestis Persia, ed imperio Sasanid finis.

En 1521, Portugalani siejis la regiono e konstruktis multa fortresi ibe. La regiono aparis unesmafoye en Portugalana mapi en 1563. En 1602, Portugalani ekpulsesis. En 1766, membri de familio Al Khalifa migris de la nuna Kuwait ad anciena urbo Zubarah.

En 1871, Otoman imperio expansis lua dominaco en la regiono, ma en 1913 ol renuncis suvereneso super Katar. Dum Unesma mondomilito, emiro Abdullah bin Jassim Al Thani signatis pakto kun Britaniani, e transformis Katar en protektorato.

Katar nedependanteskis del Unionita Rejio ye la 3ma di septembro 1971. En 1995, Hamad bin Khalifa Al Thani revokis ilua patro per sensanga stato-stroko, e komencis serio di politikala ed ekonomiala reformmi. Ilu sucesis atraktar koloki, e kreis televiziono-brodkasterio Al-Jazeera, qua transmisas per satelito. Dum la yari 2000a, la lando solvis frontierala disputi kun Bahrain e Saudi-Arabia. En 2007, la lando ja havis la maxim granda TNP po persono de la mondo.

En 2011, diferanta de altra Araba stati, Katar ne afektesis da Araba Printempo. En 2013, Hamad abdikis favore lua filiulo Tamim bin Hamad Al Thani. En 2022, Katar divenis l'unesma Araba lando qua gastigis la Mondala Kupo di Futbalo.

## Referi
Historio di Nepal

Nepal mencionesis unesmafoye en Vedika texto *Atharvaveda Parisista*, quale loko exportacero di lana kovrili. Tibeto-Burmana populi probable vivis en la regiono 2.500 yari ante nun. Princo Siddharta Gautama, pose Buddho, naskis en la regiono.

La moderna Nepal kreesis ye la 21ma di decembro 1768, kande Prithvi Narayan Shah, rejulo di la mikra principato Gorkha konquestis Katmandu ed unionis nedependanta rejii de la regiono di Himalaya, quankam ica uniono ne duris troe: de 1814 til 1816 eventis l'Angla-Nepalana milito, e Nepal perdis la regiono di Sikkim, okupita dal Britaniani.

La dinastio *Shah* finis en 1846, kante Jung Bahadur Rana konquestis povo pos ocidar diversa princi e centi di importanta personi en Katmandu. Lua decendanti konvertis su ipsa en heredantala chefministri dum ke la rejulo ne havis efektiva povo. La dinastio Rana duris til 1948, kande la rejulo Tribhuvan, direta decendanto di Prithvi Narayan Shah, rekuperis povo kun la helpo di Indiana chefministro Jawaharlal Nehru.

La monarkio duris til 28 di mayo 2008, kande Nacionala Asemblajo supresis la rejimo e transformis Nepal en republiko. Ye la 21ma di julio sam yaro la Nacional Asemblajo elektis Ram Baran Yadav kom prezidanto.
Historio di Kuwait

Dum la 4ma yarcento aK anciena Greki koloniigis un insulo en la litoro di nuna Kuwait, e nomezis lu *[[Ikaros (Failaka insulo)|Ikaros]]*. Dum la 14ma yarcento la regiono di Kuwait divenis islama kalifio.

Moderna Kuwait esis fondita dum 18ma yarcento, kande membri di Bani Utbah tribuo establisis l'urbo di Guraine. Li donis l'urbo la nomo *Kuwait*, signifikante en Araba 'lo inkluzita'. Ico forsan referas Portugalana fuorto konstruktita ibe dum 16ma yarcento. Unesma habitanti livis de la komerco di perli. Ye 1756 Utub populi elektis Sabah I bin Jaber kom l'unesma emiro di Kuwait.

Koweit divenis nedependanta de Unionita Rejio ye 19 di junio 1961. Irak okupis Kuwait di 2 di agosto 1990 til fino februaro 1991.

## Referi
Historio di Estal Timor

La historio di Estal Timor ante la 16ma yarcento esas poke konocata. La maxim anciena evidentaji pri homala habitado en l'insulo, trovita che kaverno Laili, datizesis de 43 mil til 44 mil yari ante nun. Exkavi che kaverno Jerimalai montras ke homi praktikis marala pesko cirkume 42 mil yari ante nun. Segun kelk antropologiisti, mikra grupi di chaseri e kultiveri habitis insulo Timor cirkume 12 mil yari aK. Cirkume 3000 aK, Austroneziani enmigris a la regiono, e pose, proto-Malaya populi arivis de Chinia e Malaizia. Existas evidentaji ke Chiniani e Javaani praktikis komerco en l'insulo adminime depos la 13ma yarcento. Chiniani e Malayi atraktesis por komprar santalo (ligno uzita por fabrikar mobli e parfumi), mielo e vaxo. Li anke mariajis kun membri de rejala familii lokala, e to augmentis l'etniala diverseso. Dum la historio, adminime 3 migrinta grupi koloniigis Timor: Austroneziani, Melaneziani e Malayi, e lia decendanti formacis nativa grupi qui existas til nun. Cirkume la 14ma yarcento, lokala habitanti pagis tributi a rejio Java. Tamen, la nomo dil insulo, Timor, originis de Malaya vorto *Timur*, signifikanta "esto".

L'unesma menciono pri Timor facita da Europano esis letro da Rui de Brito Patalim, skribita en 1514, a Portugalana rejo Manuel la 1ma. Portugalani anke interesis su pri komerco di santalo, e portis katolikismo al insulo. Lia filii kun lokala mulieri gradope komencis dissemar Portugalana kulturo lokale. Portugal probis expansar sua militala dominaco en la regiono dum la 17ma yarcento. Por haltigar ta expanso, Nederlandani okupis la westo dil insulo en 1653. L'efikiva okupo di Estal Timor komencis erste en 1769, kande urbo Dili fondesis da Portugalani. Dum multa tempo, la kontrolo Portugalana fakte limitesis a Dili e sua vicinesi.

En 1853, insulo Timor formale dividesis inter Nederlando e Portugal. Dum la fino dil 19ma e komenco dil 20ma yarcenti, Portugal augmentis la kontrolo e la produktado ed exportaco di kafeo ed altra produkturi. En 1916, kontrato kun Nederlando establisis la frontiero inter Westala (Nederlandana) ed Estala Timor (Portugalana), qua duras esar la frontiero inter Indoneziana Timor (provinco Westal Nusa Tenggara), ed Estal Timor.

Dum la duesma mondomilito, la lando okupesis da Japonia. Estal Timor deklaris sua nedependo de Portugal ye la 28ma di novembro 1975. Tamen, non dii pose, Indonezia invadis Dili. Ye la 17ma di julio 1976, Indonezia anexis Estal Timor e nomizis ol *Timor Timur* (*Timur* signifikas "Esto" en l'Indoneziana), kun Dili kom chef-urbo til la 20ma di mayo 2002, kande la lando itere divenis nedependanta. Xanana Gusmão divenis lua unesma prezidanto.

En 2007 eventis nova elekto, e José Ramos-Horta elektesis prezidanto.

## Referi
Historio di Jordania

La historio di Jordania komencis cirkume 2.000 yari aK, kande semitika populi establisis su apud la fluvio Jordan. Pose, Hititi, Egiptiani, Israelani, Asiriani ed altra populi invadis ed okupis la regiono. Romani okupis l'anciena urbo Filadelfia (nun Amman) en 106. En 326 kristanismo divenis l'oficala religio di Romana Imperio, e Filadelfia divenis sideyo di episkopio.

De 661 til 750 la regiono divenis parto dil imperio Umayyad, qua introduktis islamo. Pose la regiono divenis parto del kalifio Abasida, qua guvernis til 1258. En 1516 Otomani okupis la regiono.

Jordania divenis parto di Otoman imperio til fino dil Unesma mondomilito. En 1925 Unionita Rejio okupis la regiono, administrita sub la nomo Transjordania. Ol divenis nedependanta de Unionita Rejio ye la 25ma di mayo 1946.

En 1948, Jordania partoprenis Araba-Israelana milito kontre Israel. La lando kontrolis la regiono Cisjordania til 1967 kande Israel okupis ol. Dum la milito dil Yon Kippur Jordania sendis soldati por suportar Siria kontre ataki de Israel, ma ne kombatis direte en Israelana o Jordaniana teritorii. En 1988 rejulo Hussein dissolvis parlamento ed abandonis reklamaci pri Cisjordania. Ye la 25ma di julio 1994 Jordania signatis paco-pakto kun Israel.

En 1999 pos longa kuraco kontre kancero, la rejulo Hussein mortis. Lua filiulo Abdullah la 2ma sucedis il.
Historio di Saudi-Arabia

L'araba peninsulo, ube jacas la nuna Saudi-Arabia, ja habitesis plu kam 125 mil yari ante nun. Segun studii publikigita en 2011, l'unesma moderna homi qui koloniigis Azia trairis la stretajo Bab-el-Mandeb e pose Araba penisulo 75 mil yari ante nun.

La kulturo *Dilmun*, qua existis en la peninsulo samatempe kam Sumeriana ed Egiptiana civilizuri, komercis kun ta populi e kun altra populi de la peninsulo. Ante l'aparo dil Islamo, Arabia habitesis da nomada tribui di pastori. Muhamad unigis la tribui de la peninsulo dum la 7ma yarcento e kreis Mohamedana religio. Pos la morto di Muhamad en 632, islamo rapide expansis e konquestis teritorii de Persia e Bizancana imperio, irante til la nuna Pakistan este, e la nordo di Afrika ed Iberia, weste.

Multa rejii Mohamedana luktis l'unu kontre l'altru dum Mezepoko, til ke dum la 16ma yarcento, l'Otomani konquestis la regiono.

Muhammad ibn Abd-al-Wahhab, de la dinastio Saud, establisis stato unesme en 1744. Unesma Saud-stato duris til 1818. En 1824, la dinastio Saud riprenis povo e guvernis til 1891. En 1902 Ibn Saud konquestis Riad, e pose vinkis multa batalii til krear la nuna Saudi-Arabia en 1932. Ye la 3ma di marto 1938 petrolo deskovresis en la lando.

Dum la milito Araba-Israelana, Saudi-Arabia unionis su ad altra Araba landi por boikotar l'exportaco di petrolo ad Usa e Nederlando.
Historio di Tajikistan

Diversa populi e kulturi habitis Tajikistan de adminime la 4ma yarmilo aK, inkluzite la nomizita *civilizuro Oxus*, de cirkume 2300 aK til cirkume 1700 aK. Cirkume 500 aK granda parto di (o posible tota) la regiono esis parto dil imperio Akemenida, anke konocita kom l'unesma imperio Persa. Pos Alexandros la Magna konquestir la regiono, ol divenis parto di la rejio Greko-Baktriana. La nordo di Tadjikistan esis parto di Sogdia o Sogdiana, anciena Iranana civilizuro qua formacis multa mikra stati.

Dum la komenco dil 8ma yarcento Islamo introduktesis en la regiono. De 819 til 999 la regiono guvernesis da la dinastio Samanida, Persiana stato ed imperio fondita da Saman Khuda. Samanidi rinovigis Persiana kulturo ed propagis sunita islamo. L'unesma tradukuro di Korano aden Persiana linguo facesis dum Samanida dinastio. L'urbi Samarkand e Bukhara kreskis e divenis kulturala centri por Tajikstanana kulturo.

Dum la 19ma yarcento Rusa imperio komencis expansar su tra Central Azia. De 1864 til 1885 Rusian imperio gradope prenis kontrolo di Rusa Turkestan, regiono qua extensis su de Kazakstan til Kaspia maro e sude til la bordero kun Afganistan. Pos la Rusa Revoluciono en 1917 komencis militeto kontre bolsheviki por mantenar Tajikistan nedependanta, ma pos 4-yara milito la bolsheviki vinkis, e moskei e vilaji brulesis.

En 1924 kreesis la "Republiko Autonoma Socialista Sovietiana Tajikistan", pose nomizita Republiko Socialista Sovietiana Tajikistan.

Tajikistan deklaris nedependo de Sovietia ye la 9ma di septembro 1991. L'unesma lando qua establisis ambasadeyo en Dushanbe esis Iran, en 1991. Preske nemediate pos nedependo komencis interna milito, kun partiseti dividita segun klani. Ne-islamala populi, quale Rusi e judi, abandonis la lando pro persekuto.

Pos finar la milito eventis elekto, e Emomalii Rahmon vinkis l'ex-chefministro Abdumalik Abdullajanov kun 58% de la voti. Lando restis devastita dal milito, qua produktis cirkume 100.000 mortinti e cirkume 1,2 milion refujinti en vicina landi. En 1997 eventis pafo-ceso.

## Referi
Historio di India

Cirkume 55 mil yari ante nun, l'unesma moderna homi arivis al Indiana subkontinento veninta de Afrika. Existas evidentaji pri homala habitado en la nuna Indiana stato Madhya Pradesh depos la petr-epoko, cirkume 30 mil yari ante nun. L'unesma permananta konstrukturi aparis cirkume 6000 aK. La maxim anciena civilizuro konocata esas la civilizuro del valo dil Indus, cirkume 3400 yari aK. Ca civilizuro kreis importanta urbi, exemple Mohenjo-daro, Harappa, Dholavira, e Kalibangan, developis artizan-arto e forta komerco.

Sequinte, eventis tale nomizita periodo *Veda*, kande kreesis la fundamenti di Hinduismo. Anke la fundamenti di Budismo kreesis en India. La sistemo di kasti developesis dum ca epoko, e kreis hierarkio di sacerdoti, militisti e libera rurani, tamen exkluzis aborijena populi, judikanta lia labori kom "nepura".

En 530 aK, Cirus la Granda rejulo dil Imperio Akemenida, en Persia, konquestis la regiono di la montaro Hindu-Kush. En 520 aK, sub Darius la 1ma di Persia, granda parto dil nord-westo di Indiana subkontinento jacis sub kontrolo Persa. En 326 aK, Alexandros la Granda konquestis granda parto dil imperio persa e vinkis l'imperiestro Porus en la batalio di Hydaspes, proxim la nuna Jhelum, en Pakistan. Dum la 3ma yarcento aK, la sudo di India unionesis sub l'imperio Maurya, e prosperis dum la rejio di Ashoka la granda.

Mohamedani komencis okupar Indiana subkontinento dum la 8ma yarcento, samatempe kam la nordo di India restis dividita inter tri imperii: Gurjara-Pratihara, l'imperio Pala, e la dinastio Rashtrakuta centre, weste e sude de la nuna India.

De 1206 til 1526 granda parto di la nordo di la nuna India apartenis al sultanio di Delhi, e de 1526 til 1858 al imperio Mughal, qua kovris granda parto di nuna India. En 1858, Britaniani enkorpigesis regioni di la nuna India, Pakistan e Myanmar al Britanian imperio, kreinte kolonio qua duris til 1947.

India nedependanteskis del Unionita Rejio ye la 15ma di agosto 1947. Ye la 26ma di januaro 1950 ol divenis republiko ed adoptis nova konstituco. Rajendra Prasad esis lua unesma prezidanto.
Historio di Turkmenistan

Restaji de bronz-epoko e de fer-epoko suportas l'ideo ke la nuna Turkmenistan habitesis da tale-nomizita "civilizuro Oxus" o "civilizuro Baktria-Margiana", qua habitis Central Azia de cirkume 2400 aK til 1900 aK. Cirkume 2000 aK, Indo-Europana populi koloniigis la regiono. Dum la 8ma yarcento aK, tribui Oghuz diplasis de Mongolia vers la nuna teritorio di Turkmenistan. Dum la 4ma yarcento aK, Alexandros la Magna konquestis la regiono, lor aparteninta a Persian imperio. Segun legendo, ilu vizitis l'urbo Merv, fondita dum la 6ma yarcento aK dal populo Akemida, dum lua konquesto di Persia en 330 aK. Tamen, til nun ne trovesis restaji pri ta vizito. Pos la morto di Alexandros lua imperio krulis e la regiono administresis da Seleucidi, Partiani e, pos la yaro 224 da Sasanidi, qui lor administris Persia.

Dum la fino dil 7ma e komenco dil 8ma yarcento, Arabi konquestis la regiono ed introduktis Mohamedana religio. La regiono divenis parto di Islamala Kalifio, e dividesis en du provinci, Mawara'un Nahr and Khorasan. Uthman ibn Affan konquestis Merv, qua divenis chefurbo di Khorasan. Dum la 13ma yarcento Mongoli komandita da Chingiz-kano konquestis la regiono. Pos la fino di Mongola imperio diversa autonoma stati aparis en la regiono.

Rusi komencis kontakti kun Turkmenistanani dum la 18ma yarcento. En 1894 Rusa imperio ja kontrolis la teritorio. Pos la Rusa revoluciono di 1917 Sovietia prenis kontrolo di la regiono. Dum Sovietian epoko, komencis l'exploto di petrolo e l'irigaco e kultivo di kotono en la regiono expansesis.

Turkmenistan nedependanteskis de Sovietia erste la 27ma di oktobro 1991. La sama yaro, Turkmenistan eniris la KNS.

L'ex-chefo di Republiko Socialista Sovietiana Turkmenistan, Saparmurat Niyazov, restis en la povo til lua morto ye la 21ma di decembro 2006. La sequanta yaro, en elekto eventita ye la 11ma di februaro, Gurbanguly Berdimuhamedow elektesis por sucedar ilu. Berdimuhamedow asumis la povo ye la 14ma di februaro 2007.
Historio di Tailando

Tailando ja habitesis dum Paleolitiko. La regiono subisis l'influi de Indiana kulturi e religii. Exemple dum la rejio di Funan, qua existis de la 1ma yarcento aK til cirkume 550, parolesis la Anciena linguo Kmer e havis hinduismo kom religio. La rejio di Funan extendis su de nuna Tailando til la litoro di nuna Vietnam.

Ante la falo dil imperio Kmer (dum la 13ma yarcento) diversa stati (Tai, Mon, Kmer e Malaya rejii) existis ibe. La populo Tai translojis su de suda Chinia vers la nuna Tailando dum la 10ma yarcento. An la nuna centro di Tailandana teritorio existis de la 7ma til la 10ma yarcento la kulturo Mon-Dvaravati.

De 1351 til 1767 existis la rejio di Ayutthaya, qua establisis komercala relati kun Chiniani, Vietnamani, Indiani, Japoniani, Persiani, e pose kun Portugalani, Hispani, Franci e Nederlandani. En 1511 Portugalana Duarte Fernandes establisis ambasadeyo en la rejio.

La reji di Ayutthaya permisis la komercisti rezidar en vilaji exter la muregi del urbo. Dum la regni di Somdet Phra Narai en Tailando (1656 til 1658) e di Louis la 14ma en Francia, la du korti mantenis forta ligili, e Franca ambasadisti komparis la richeso e grandeso de Ayutthaya kun la de Paris.

En 1767 la rejio di Ayutthaya finis pro l'invado da Burmani. Lua chefurbo brulesis e lua teritorio partigesis. En 1769 la generalo Taksin riunigis la teritorio e proklamis su rejulo. Ilu guvernis til 1782 kande, pos konsideresir dementa, ilu revokesis, enkarcerigesis e pose mortigesis.

La moderna historio di Tailando komencis en 1782, kande Rama la 1ma asumis kom rejulo, l'unesma rejo de la dinastio Chakri. Rama la 1ma fondis Bangkok, qua divenis la chefurbo di la lando. Lua heredinti divenis koncernita pri la minaci de Europana kolonialismo, pos la vinki di Britaniani en Burma en 1826. La sam yaro, Siam signatis pakto pri amikeso e komerco kun Britaniani. En 1833 Usa establisis ambasadeyo en Siam.

Ante 1932 Tailando en havis parlamento, pro la legifala povo esir en la manui de la rejo. Tamen, ye la 24ma di junio ta yaro, un grupo di civili surnomizita *Khana Ratsadon* (la Partiso di la Populo) duktis nesangoza revoluciono qua finis l'absoluta povo de la dinastio Chakri, e forcis l'adopto di l'unesma konstituco di la lando. L'oficala nomo di Tailando esis *Siam* til la 23ma di junio 1939, kande ol chanjesis vers la nuna nomo.
Historio di Libano

En nuna Libano existas la maxim ancien urbo dil mondo, Biblos, habitita pos 5.000 yari aK. Feniciani originis de la regiono ed establisis su en multa regioni di Mediteraneo. Dum 6ma yarcento aK, Cirus la Granda de Persia konquestis la regiono. Pos du yarcenti, Alexandros la Magna atakis e destruktis l'urbo di Tiro. Dum sequanta yari, la regiono divenis parto di Egiptiana, Persiana, Asiriana, Romana, Araba e fine Otomana imperii.

En 1516 sultano Selim la 1ma okupis la regiono di Monto Libano e montala regioni di Siria e Palestina. La regiono divenis parto di Otoman imperio til 1918 kande Francia okupis ol. Til fino di unesma mondomilito famino mortis cirkum  personi en Beirut e Monto Libano, cirkum 1/3 di totala populo di la regiono. La majoritato di la populo di Libano esis kristani, specale Maroniti ed ortodoxi. En 1 di septembro 1926 Francia formacis Libanana republiko.

Libano deklaris nedependo de Francia ye la 26ma di novembro 1941, agnoskita ye la 22ma di novembro 1943 kande Francia okupesis da nacional-socialista Germania dum la Duesma mondomilito. Malgre ta, lasta Franca soldati nur livis la regiono ye 1946.

Pos nedependo, Libano alternis periodi di politikala stabileso kun altra di interna od extera konflikti. En mayo 1948 Libano suportis vicina Araba landi kontre Israel. Quankam kelka soldati krucumis la frontiero kun Israel, on ne havis oficala invado. Kom rezulto di la milito, cirkum 100,000 Palestinani krucumis Libanana frontiero, kom refujinti. Israel ne permisis li retroirar a lua teritorio pos milito.

En 1975 komencis interna milito en Libano, qua duris 15 yari e devastis lua ekonomio. Cirkume 150,000 personi mortis ed altra 200,000 vundesis.

## Referi
Historio di Oman

Homala restaji evante de fer-epoko (cirkume  yari ante nun) trovesis en la regiono di la nuna Oman. Sumeriani mencionis regiono nomizita "Magan" o "Makan", posible referante a minado di kupro en la regiono. Posible la nuna Omanani originis de Yemen, sude del Araba peninsulo.

Ante l'adopto di Islamo, Oman administresis od influesis da Persiana dinastii: Akemenid, Partiani e Sasanid. Dum la 8ma yarcento  Mohamedana religio arivis en la regiono, ed Omanani esis un ek l'unesma populi qui adoptis islamo.

Portugalani konquestis Muscat dum la 16ma yarcento ed okupis ol de 1508 til 1648, kande lua dominio sukombis en manui di Otomani. Nek Portugalani nek Persiani kontrolis komplete tota regiono di la nuna Oman. Dum la yari 1690a, Omanan imamo Saif bin Sultan probis konquestar est-Afrikana litoro. Un ek l'obstakli por ta konquesto esis Fuorto Jesus, Portugalana fortreso en Mombasa. Pos du-yara siejo, bin Sultan kaptis la fuorto en 1698, e konquestis tota regioni norde de Mozambik. Zanzibar divenis loko por komercar sklavi e divenis importanta por Omanan imperio. Sultano Sa'id bin Sultan konstruktis granda palaci, e transferis lua rezideyo a Zanzibar en 1837. Omanani ank influis en Komoriana kulturo ed, en 1783, pos vinkir la sultano di Muscat, Oman grantis suvereneso sur urbo Gwadar, en la nuna litoro di Pakistan.

Britaniani komencis influar en Oman depos la 18ma yarcento. Kun la morto di Sa'id bin Sultan al-Busaid en 1956, lua filiuli disputis la sucedo e dividis l'imperio. Thuwaini bin Said recevis Muscat e Oman, e Mayid bin Said recevis Zanzibar. En 1891, Oman divenis protektorato del Unionita Rejio e restis tale til lua nedependo. En 1970, Qaboos bin Said Al Said helpesis da Britaniani por revokar ilua patro, Said bin Taimur, e proklamis la lando sultanio. Kom sultano, Qaboos bin Said Al Said komencis modernigar Oman e finis l'internaciona izolado di la lando. Sklaveso proskriptesis ye la sam yaro. En 1971 ilu proklamis la nedependo di Oman. En 1981 Oman divenis un ek la fonderi dil Konsilistaro pri Koopero dil Gulfo, e per rejala dekreto de 1997, mulieri darfis votar. Rn 2002, omna civitani evante 21 yari o pluse darfis votar.

Dum la komenco di 2011, eventis protesti en Oman inspirita per tale nomizita "Araba Printempo". La protesti demandis politikala reformi, plubonigo di la vivo-stando, e diminuto di la chomeso.
Historio di Nord-Korea

Homi ja habitis la regiono di Nord-Korea dum paleolitiko. En 2333 aK Gojoseon rejio fondesis sur la rivo di Liao fluvio. Cirkum la yaro 108 ta rejio desaparis e krulis en mikra stati. Dum la sequanta yari, tre rejii (Goguryeo, Silla, e Baekje) konquestis l'altra sucedanta stati ed expansis vers Mandjuria.

La rejio di Silla desaparis e krulis en mikra stati dum la 9ma yarcento. En 918 aparis la dinastio *Goryeo*, qua guvernis tota Koreana peninsulo til 1392, kande esis sucedita da Joseon dinastio, suvereni di Korea til 1897.

En 1897 Gojong kronigis su imperiestro di Korea. Korea kom nedependanta imperio duris til 1910, ma en 1905 Japonia transformis lando en lua protektorato. En 1910 ol formale anexesis. En 1919 formacesis provizora guvernerio di Korea en exilo, qua duris til 1948.

Ye la 9ma di decembro 1941 dum la duesma mondomilito, la provizora guvernerio di Korea deklaris milito kontre Japonian okupeso. Dum ta epoko, multa ekonomiala resursi di Korea uzesis da la Japoniani. Pos la milito Usa prenis kontrolo di la sudala parto e Sovietia di la nordala parto di la peninsulo. En 1948 amba Korea proklamis su nedependanta.

En 1950 komencis la milito en Koreana peninsulo. La sangoza milito duris til 1953, ma til nun la pacala pakto ne signatabis. Oficale la milito esas haltigita nur per armistico. Kim Il Sung divenis la chefo di Nord-Korea e gradope ilu kreis persono-kulto por su ipsa.

Kim Il Sung mortis en 1994. Lua sucedanto esis lua filiulo, Kim Jong-il, qua guvernis til lua morto ye la 17ma di decembro 2011. Dum guvernerio di lasta, eventis famino en Nord-Korea qua duris de 1995 til 1998. On kalkulas ke de  til 3.5 milioni personi mortis pro famino dum ta periodo. En 9 di oktobro 2006 Nord-Korea probis sucesoze lua unesma atomobombo. Sismologiala instituti en Usa e Japonia detektis ter-tremo kun forteso 4.3 che la skalo di Richter, qua kolacionis la posibleso di ta testo. Nord-Korea probis altra atomobombo, lua lasta, en 25 di mayo 2009.

Ye la 17ma di decembro 2011 Kim Jong-il mortis. Lua sucedanto esas lua filiulo, Kim Jong-un.

## Referi
Historio di Unionita Araba Emirii

Homala restaji de 100,000 til 125,000 yari ante nun trovesis en la teritorio di nuna Unionita Araba Emirii en 2011. To pruvis ke homi de Afrika komencis koloniigar altra regioni mult ante on kredabis.

Portugalani kontrolis parto di la regiono dum 150 yari pos la 16ma yarcento, ma ekpulsesis da Islamala princi. De la 17ma til la 19ma yarcento la regiono divenis konocita kom la Rivo di la Pirati, por servar kom shirmilo di pirati. En 1853 lokala emiri signatis pakto kun Britaniani ed establisis perpetua armistico, origino di la anciena nomo di regiono, "Trucial-Stati". En 1892 altra pakto signatesis kun Unionita Rejio.

La stato formacesis per l'uniono de sep emirii, inter 1971 e 1972. UAE suportis militarala operaci di Usa kontre talibanisti en 2001.
Historio di Maldivi

Segun studii di la linguo e la kulturo di Maldivi, lua unesma habitanti esis Dravidiana populi de Tamil Nadu qui establisis su en l'insuli de cirkum 300 aK til la yaro 300. La maxim frua skribita historio di Maldivi markizesas da l'arivo di la decendanti dil princo Vijaya, de Sinhalana raso. Li arivis en Maldivi ulatempe inter 543 e 483 aK. Lia arivo adportis importanta modifiki en la kulturo ed en la developo di la regiono, ed anke en la developo di la linguo Dhivehi, qua esas simila en gramatiko e fonologio a la linguo Sinhala.

Budismo adportesis al insuli en la 3ma yarcento aK, dum la rejio di imperiestro Ashoka. Ol divenis la precipua religio dil insuli til la 12ma yarcento, kande islamo introduktesis en la regiono adportita dal Araba komercisti. Notora Marokana historiisto Ibn Batutta vizitis l'insuli dum la 14ma yarcento, e skribis ke un berbero, Abu Barakat, supozite dissemis islamo en l'insuli.

En 1558 Portugalani establisis mikra garnizono en l'insuli e guvernis ol de Goa, ma pos 15 yari, Muhammad Thakurufaanu Al-Azam ekpulsis Portugalani. Dum meze 16ma yarcento, Nederlando remplasis Portugal kom komercala povo en la regiono. En 1796 Britaniani ekpulsis Nederlandani de vicina Ceylon ed inkluzis Maldivi en lua areo di influo.

Quankam Maldivi restis nedependanta sultanio de 1153 til 1968, en 1887 Britaniani transformis ol oficale en protektorato. En 1953 on probis transformar l'insuli en republiko, kun Muhammad Amin Didi kom prezidanto, ma sultanio riestablisesis. En 1959 habitanti di tri atoli revoltis e formacis Unionita Republiko di Suvadiva Insuli, ma la revolto faliis en 1963. Ye la 25ma di julio 1965 Maldivi divenis nedependanta de l'Unionita Rejio.

Ye la 11ma di decembro 1968 sultanio abolisesis e Maldivi divenis republiko, kun Ibrahim Nasir kom prezidanto. En 1978 Maumoon Abdul Gayoom remplasis Nazir en povo kom elektita prezidanto. Il rielektesis 6 foyi e guvernis lando dum 30 yari sen opozanti.

Violenta ondego devastis Maldivi la 26ma di decembro 2004 pos ter-tremo en Indiana oceano. Nur 9 insuli eskapis de inundadi. En 2008 eventis elekto e Mohamed Nasheed, opozanta a Gayoom, vinkis e divenis prezidanto. Ye la 7ma di februaro 2012 Nasheed renuncis. Pose ilu deklaris a stranjera jurnalaro ke ilu revokesis per stato-stroko komandita dal viceprezidanto Mohammed Waheed Hassan. En 2013 itere eventis elekti por prezidanteso, e Abdulla Yameen Abdul Gayoom, fratulo di Maumoon Abdul Gayoom, vinkis.

## Referi
Historio di Yemen

La litoro di Yemen habitesis dum multa yarcenti da diferanta civilizuri. La relate fertila sulo ed adequata quanto di pluvo helpis sustenar stabila habitanti en la regiono. Romani konocis la regiono di la nuna Yemen kom *Arabia Felix* (Joyoza Arabia) pro la richeso produktita da lua komerco. Romana imperiestro Augustus Caesar esforcis konquestar la regiono, ma ne sucesis.

Mohamedana religio arivis en Yemen en 630. La kunfederuro di tribui *Banu Hamdan* esis un ek l'unesma qua aceptis la nova religio. La profeto Mohamed ipsa sendis Muadh ibn Jabal por la nuna Taiz, e skribis literi a la lokala princi. Kristani e Judi qui vivis en Najran aceptis pagar *Jizya* a la Mohamedana suvereni. En 818, Muhammad ibn Abdullah ibn Ziyad fondis la dinastio *Ziyadid*, qua guvernis regiono inter Haly (nune en Saudi-Arabia) e Sanaa.

En 1517 la nordo di Yemen okupesis dal Otoman imperio. La regiono divenis nedependanta de Otomani en 1918 ed, en 1962 ol divenis republiko kun nomo Yemena Araba Republiko. En 1967 Britaniani foriris Sud-Yemen qua adoptis, en 1970, komunista rejimo.

En 22ma di mayo 1990, anciena Sud-Yemen unionis kun Yemena Araba Republiko por formacar nuna Yemen. En 2011, pos revolucioni en Egiptia e Tunizia qua renversis diktatoresi, komencis protesti en Sanaa qua demandis l'abdiko di prezidanto Ali Abdullah Saleh, qua guvernis Nordal Yemen de 1978 til 1990, e pose Yemen de 1990 til nun.
Historio di Japonia

La maxim anciena homala restaji trovita en Japonia evas de Paleolitiko, cirkume 30 mil yari aK. Pose, cirkume 14.000 yari ante Kristo, la chasera-kolektera kulturo Jōmon vivis ibe, de Mezolitiko til Neolitiko, e developis rudimenta agrokultivo e konstruktis mi-subtera domi. La kulturo Jōmon esis l'ancestri ambe de la populo Ainu e de de la populo Yamato. Argila vazi de ta epoko esas la maxim anciena exempleri pri terakotajo de la mondo.

* Ero Heian (794 til 1185)
* Ero Kamakura 1185 til 1336
* Ero Muromachi 1336 til 1573
* Ero Azuchi-Momoyama 1573 til 1600
Dum la 16ma yarcento, Portugalana komercisti arivis en lando. En 1549 misionisto Santa Franciskus Xavier arivis en Japonia ed introduktis kristanismo en Kagoshima. En 1612 Tokugawa Ieyasu interdiktis kristanismo.
* Edo-ero 1600 til 1868

En 1707, Monto Fujiyama eruptis. En 1854 Usana oficiro Matthew Perry koaktis Japonia signatar la kontrato di Kanagawa, qua permisis komerco kun Ocidento.

Dum l'ero Meiji (1868 til 1912) Japonia rapide developis lua industrio. En 1904 komencis la milito Rusa-Japoniana, qua duris til 1905 kun Japoniana vinko, e l'okupo di Taiwan e Korea. L'ero Meiji finis en 1912 kun la morto dil imperiestro.

Japonia militis kontre Germania dum l'Unesma mondomilito, por expansar lua influo e teritoriala ganaji. En 1931 ol okupis Mandjuria. Kun l'internaciona kondamno a l'invado, Japonia abandonis Ligo di la nacioni du yari pose. En 1936 lando firmis antikomunista pakto kun Germania ed, ye la 7ma di decembro 1941 ol atakis Pearl Harbour, Usana bazo en Havayi. Kom rezulto, Usa eniris en Duesma mondomilito kontre Japonia, Italia e Germania. Pos subisar du ataki per atomobombi, Japonia kapitulacis senkondicione, ye la 15ma di agosto 1945. Granda parto de lua substrukturo destruktesis dum la milito.

En 1947 Japonia adopitis pacifista konstituco, kun emfazo en demokratiala liberesi. En 1956, la lando membreskis l'Unionita Nacioni.
Historio di Uzbekistan

Recenta deskovraji montras ke homi habitas Uzbekistan de  o mem  yari ante nun. De cirkume 2200 aK til cirkume 1700 aK, dum Bronz-epoko, existis importanta civilizuro, qua vivis  sedentarie e kultivis frumento e hordeo en la regiono konocata kom Baktria-Margiana. Kaukaziana populi, qui probable originis de la nordo o la westo di la regiono e parolis pre-tokariana lingui habitis la regiono Tarin. Mil yari pose, nomadi de la nuna Iran establisis irigaco-sistemi apud fluvii, e fondis l'urbi Bukhoro (Bukhara) e Samarkand. Ta urbi richeskis pro divenir importanta komercala nuklei en Silko-voyo, inter Chinia ed Europa.

Alexandros la Magna konquestis Sogdiana e Baktria la yaro 327 aK. Il mariajis su kun Roxana, filiino di lokala Baktriana chefo. Alexandros ne sucesis konquestar la tota regiono, tamen Greka-Baktriana rejio establisesis cirkum la yaro 250 aK e duris til 125 aK.

Islamo adportesis a la regiono dum la 7ma yarcento. Arabi konquestis la regiono dum la 8ma yarcento, e dum la 9ma yarcento Transoxiana divenis parto dil stato Samanida. Dum la 13ma yarcento Mongola hordi komandita da Chingiz-kano okupis la regiono. La Mongoli komencis gentocido qua preske exterminis la populo Skita, etniale Persiani qui vivis en la regiono. Lokala kulturo e heredaji remplasesis da la kulturo Mongola-Turka. Pos la morto di Chingiz-kano, lua duesma filiulo Chagatai Khan asumis la dominaco di la regiono.

Tamerlan, anke konocata kom Timur Lang, divenis emiro di Samarkand en 1369. Pose ilu adoptis la titulo "khan", regnis en la regiono dum la 14ma yarcento, e kreis imperio vasta de 8 milion km². L'imperio duris til 1507, e sucedesis dal turka dinastio Shayban o Shiban, qua extingesis en 1598, kande 'Abd al-Mu'min asasinesis.

En 1876, Rusa imperio okupis la regiono. Cirkum 1912 preske  Rusi vivis en Uzbekistan. Pos la Rusa revoluciono, malgre kelka rezisti kontre bolsheviki, Uzbekistan divenis la Republiko Socialista Sovietiana Uzbekistan en 1924.

Uzbekistan deklaris sua nedependo de Sovietia ye la 31ma di agosto 1991, kun Islom Karimov kom prezidanto. En 1992 lando adoptis konstituco, ma proskriptis opozanta partiso *Birkik*. Plebicito en 1995 plulongigis fino dil ofico di Karimov de 1997 til 2000. En 2000 ed en 2007 Karimov rielektesis, ma elektala procedo akuzesis pri fraudi. Ye la 2ma di septembro 2016 Islom Karimov mortis, e Shavkat Mirziyoyev sucedis ilu.

## Referi
Historio di Taiwan

Taiwan unionesis a la kontinento dum Pleistoceno, til l'augmento di marala nivelo cirkume 10 mil yari ante nun. Kelka homala restaji de Paleolitiko (20.000 til 30.000 yari ante nun) trovesis en l'insulo.

Plu kam 8.000 yari ante nun Austroneziani koloniigis l'insulo. La linguo di lia decendanti, konocata kom l'aborijeni Taiwanani, apartenas a la grupo Austroneziana, qua inkluzas Malayo-Polineziana lingui.

Chiniani de etnio *Han* komencis koloniigar l'insuli Penghu dum la 13ma yarcento, ma pro l'enemikajo di lokala tribui e pro la manko di ekonomiala moyeni, poka stranjeri vizitis l'insulo til la 16ma yarcento. En 1590, Portugalani establisis komercala bazo en l'insulo, qua de lore konocesas kom Formosa. Pose, Hispani okupis ol, ma ekpulsesis dal Nederlandani en 1642.

En 1662, Zheng Cheng-gong vinkis Nederlandani ed okupis l'insulo en nomo di la dinastio Ming. Taiwan divenis parto di Chinian imperio til 1895, kande Japonia sizis ol.

En la kontinento, imperiestro Puyi, lasta imperiestro de dinastio Qing, revokesis de la povo en 1911, e la republiko proklamesis, kun Sun Yat-sen kom unesma prezidanto. Tamen, la politiko di Chinia duris nestabila, til ke en 1931 Japonian imperio okupis Mandjuria, ed en 1937 li komencis la duesma milito Chiniana-Japoniana, kun skopo dominacar tota kontinentala Chinia.

Japonia sukombis pos la duesma mondomilito, e balde pose komencis interna milito pri la kontrolo di la povo, inter partiso *[[Kuomintang]]* e komunisti. Komunisti vinkis l'interna milito en 1949, e Chiang Kai-shek fugis a Taiwan kun sua armeo, e membri de la partiso *Kuomintang*.

Taiwan duris uzar la nomo *[[Republiko Chinia]]* e membreskis l'Unionita Nacioni, ma perdis lua sideyo ibe en 1971, por komunista Chinia. Do Taiwan restis diplomacale izolita. L'ekonomio di la lando modernigesis dum la yari 1960a e 1970a, l'industrialigo expansesis e nova teknologii adoptesis.

La guvernerio di Chiang Kai-shek esis autoritatoza til lua morto en 1975. En 1978 asumis la povo lua filiulo, Chiang Ching-kuo, qua komencis demokratigar la guvernerio dum la yari 1980a. En 1979, Usa ligis diplomacala relati kun Popul-Republiko Chinia, ma samatempe promisis suportar la defenso di Taiwan.

Dum l'existo di la du Chinia, la relato inter li esabas tensa. Nula milito komencabis, malgre centi di fuzei nun apuntesas a la kontrea rivo di la stretajo di Taiwan. En 1992 komencis kurta periodo di amikeso inter le du Chinia: li aceptis l'ideo pri nura Chinia, tamen amba parti havis sua propra ideologio. La periodo di amikeso finis en 1999, kande lora prezidanto Lee demandis agnosko di la nedependo dil insulo.

Taiwan esis singlapartisa stato til 1988, kande lora prezidanto Lee Teng-hui permisis existar politikala opozantaro. En 2000 la monopolo di Kuomingtang  pri povo finis, kande Chen Shui-bian elektesis prezidanto. Chen Shui-bian suportis l'ideo pri du Chinia. Tamen, segun Beijing, Taiwan esas nur "rebela provinco" di Popul-Republiko Chinia.

## Referi
Demonstro "Katalunia, nova stato di Europa"

La **Demonstro "Katalunia, nova stato di Europa"** (Kataluniane: *Catalunya, nou estat d'Europa*) eventis en Barcelona en 2012 dum la nacionala dio di Katalunia, la 11ma di septembro. Ol organizesis da la Kataluniana nacional asemblajo (*Assemblea Nacional Catalana*), di qua prezidantino, Carme Forcadell, dicis ke "ye la 12ma di septembro, la guverno devos komencar labori pri la nedependo di Katalunia".
Ni esas naciono. Ni decidas.

La demonstro ***Ni esas naciono. Ni decidas.*** (Kataluniane: *Som una nació. Nosaltres decidim*) esis demonstro kontre la limitado dil autonomeso di Katalunia, nome kontre decidi dal Konstitucala Korto di Hispania qui nuligis o riinterpretis diversa artikli dil Statuto pri Autonomeso di Katalunia. Lokale, on kalkulis ke cirkume 1,1 milion til 1,5 milion personi partoprenis la demonstri ( segun jurnalo *El País*, de Madrid). La demonstro, eventinta en Barcelona ye la 10ma di julio 2010 judikesis kom "senprecedenta" en la historio di la regiono.
Kataluniana nacionalismo

**Katalanismo** o **Kataluniana nacionalismo** (Kataluniane: *Catalanisme* o *Nacionalisme català*) esas sociala movado strukturata kulturale e politike di qua skopo esas la prezervo e promoco di rekonocado di linguistikala, kulturala, nacionala e politikala personaleso (Kataluniana naciono) di Katalunia o dil konjunto di teritorio ube la Kataluniana parolesas.

## Bibliografio
* Enric Prat de la Riba, *La nacionalitat catalana* (1906) (Facsímil). ISBN 978-84-393-7425-1
* Lluís Bou *Entre la sociovergència i el Pujolisme*, Avui, 2 si septembro 2007

## Extera ligili
* Katalanismo en pagino dil Generalitat di Katalunia
* Historio di Katalanismo
* 'Noves Cobles de la Nació Catalana' (1794)
Universitato Niccolò Cusano

**Universitato Niccolò Cusano** (*Università degli Studi Niccolò Cusano* - UNICUSANO) esas anciena universitato quo esis fondita ye 2006 en Roma, en Italia.

## Fakultato
L'universitato havas 4 fakultati:

* Fakultato di yuro-cienco
* Fakultato di ekonomiko 
* Fakultato di politiko
* Fakultato di literaturo 

## Extera ligilo

* Universitato Niccolò Cusano
Enric Prat de la Riba

**Enric Prat de la Riba i Sarrà** (1870 til 1917) advokato e jurnalisto, esis la prezidanto dil *Mancomunitat de Catalunya* ed unu dil precipua fashisti dil rinasko dil kataluniana nacionala sentimento di 19ma yarcento.

Ye 1887 entris en la Katalanista skolara centro, (*Centre Escolar Catalanista*), ube surgis unu dil unesma definicioni dil katalanismo. En 1890 il indikesis prezidanto ed en prezidantala diskurso dicis:

## Referi