Hip-hop

**Hip-hop** o **hip-hop** esas muzikala jenro qua konsistas ek ritmala muziko akompanita da rimanta parolado, konocata en l'Angla kom *rap*. La jenro developis kom parto di la "kulturo hip-hop", qua inkluzas quar elementi: la verko di "disk-jokei", la danso konocita kom *breakdance*, l'uzo di *scratch* (la fono produktita kande ulu prenas un disko di muziko sub l'agulo di un turno-tablo e turnas ol rapide dope ed avane), e la *graffitti* (desegno di koloroza imaji o letri en muri, vehili, edifici, edc). L'uzo di *Beat Box* multafoye konsideresas "la 5ma elemento" di la "kulturo *hip-hop*".

Ta "kulturo" e muzikala jenro aparis dum la yari 1970ma e gradope divenis populara, komence en New York, inter la grupi di Afrikan-Usani. En la muzikala bali, disk-jokei pleis muziki kun forta perkuto, ed ofte uzis du turno-tabli por mixar ed extensar la muziki. La jenro evolucionis pos l'uzado di elektronikala perkut-ensembli, *sampler*-i (la registro di mikra parto de parolado e de altra muziko por uzar en la muziko pleata), *vocoder*-i e "parolo-buxi", qui deformis la fono di la voco e produktis la konocita "voco di roboto".

La vorto "*Hip*" en l'Angla slango uzata per Afrikan-Usani signifikas 'koza moderna', od 'ulo qua eventas nune', dum ke "*Hop*" referas a la movo di la danso. On konsideras ke Keith "Cowboy" Wiggins e Grandmaster Flash uzis la frazo *hip hop* unesmafoye en 1978, e samatempe Grandmaster Flash provokis amiko de ilu qua eniris Usan armeo, dicante "hip/hop/hip/hop" por simular la ritmo di soldati en marcho. Pose, "Cowboy" Wiggins determinis ta kadenco kom ritmala refero por la muziko.

Inter la pioniri di *hip hop* esis la grupo The Sugarhill Gang, kun lua muziko "Rapper's Delight". Ca muziko kreesis super muzikala harmonio di la kansono "Good Times", de la grupo Chic. Li repetis la muzikala bazo de "Good Times" e deklamis lia rimi dum plua kam 14 minuti, en l'originala enrejistro. Altra pioniri esis Jamaikana disk-jokeo DJ Kool Herc, qua komencis plear la muziki di James Brown dum la yari 1970ma, kun emfazo en la ritmo, ed anke Clarence Reid, surnomizita Blowfly, kun la sexuale explicita liriki de la muziko *Blowfly's Rapp*.

## L'uzo di ''rap''

*Rap* (pronuncez "'rep") esas deklamo di poezio en ke l'artisto parolas e rimas segun ritmo markizita per instrumentala bati. La bati, ofte en ritmo 4/4 povas kreesar da elektronikala equipuri o da la nomizita *sampling*, qua esas la kopiuro di mikra porcioni dil fono de altra muziko e lua itero multafoye en ritmala sequo. L'artisti povus skribar, memorigar o improvizar lua rimi, e parolar sen muziko o sequante la kadenco di ula muziko.

La kansoni "*Rapper's Delight*" da The Sugarhill Gang e "*Superrappin*", de Grandmaster Flash lansesis en 1979 ed obtenis granda suceso. Du yari pose, la disk-jokeo Lovebug Starski, de Bronx, lansis disko kun la muziko "*The Positive Life*", qua mencionis *rappers*, la kantisti qui deklamis *rap*-i. Pose, DJ Hollywood uzis la vorto *rap* por nominar ta muzikala stilo.

La muziko *hip hop* precedis l'aparo di *rap* en la nomizita "kulturo *hip hop*", e kelka muziki *hip hop* ne havas poemi *rap*, exemple "Hip Hop, Be Bop (Don't Stop)" da Man Parrish, "Destination Earth" da Newcleus, e "Al-Naafiysh (The Soul)" e "We're Rocking the Planet" da Hashim. Tamen, la maxim multa exempli di *hip hop* kontenas kantado *rap* en lua liriki.

Ultre la grupo The Sugarhill Gang, artisti quale DJ Hollywood, Kurtis Blow, Whodini, Spoonie Gee e la grupo Funky Four Plus One (Funky 4 + 1) lansis l'unesma sucesi *rap*. La femina trio The Sequence e la kantistino Sha Rock, de la grupo Funky Four Plus One, esis l'unesma mulieri qui obtenis suceso per kansoni kun *rap*.

## La Brek-danso

Brek-danso esas stilo di danso qua originis en la komunesi di Portorikani e Afrikan-Usani en New York e pose en altra urbi di Usa. Ol ganis populareso en tota mondo, note en la granda urbi di Anglia, Kanada, Japonia, Francia, Germania e Rusia. Lua movi kelkafoye semblas akrobatala o tordala spektakli, exemple la jiro kun la kapo en la pavimento e la gambi movante quale ventomuelilo.

Brek-danso dansesas kun muziki *[[funk]]*, note hip hop, e la danso esas parto di la nomizita hiphop-kulturo.

## ''Beat Box''

La frazo *Beat Box* (literale de Angla: "perkut-buxo") kreesis por nominar foni bokale produktita qui simulas od imitas la foni di perkut-instrumentili, exemple tamburi o cimbali, od elektronikala sintezilo, o la fono di *scratch* (produktita kande ulu prenas disko di muziko sub l'agulo di un turno-tablo e turnas ol rapide dope ed avane). Quankam ne esas obliganta uzar *beat box* en la muziki di jenro *hip hop*, ta "vocala tekniko" uzesis da kelka kantisti, exemple Doug E. Fresh, e la trio The Fat Boys.

## ''Graffitti''

*Graffitti* esas la nomo en l'Angla por la desegni di koloroza imaji o letri en muri, vehili, edifici, edc. La desegni facesas kun inki en bidoni spricigata kontre muri, vehili od altra solida surfaci, o kun tinti aplikata per pinseli. Ula imajo konsideresas *graffitti* kande lua kreado intencas expresar ideo, quale altra arti.

## La verko di disk-jokei
Komence responsebla por mixar ed unionar du o plua muziki pleita en turno-tabli kun elektronikala mixili, nune la disk-jokei povas konsideresar anke "muzikisti", pro la posibleso di uzar *scratch* en la kompozo di muziki, e pro la developo di *breakbeat*, qua konsistas ek insertar ritmala bato super un muziko ja existanta, e la danso di *breakdance* o l'insterto di rimi di *rap*.

## Hip hop exter Usa

Dum la yari 1980ma la "kulturo hip-hop" komencis dissemesar en altra Amerikana landi, ed anke en Europa, Afrika e Azia. En ica landi, aparis grupi od artisti qui komencis enrejistrar muziki *hip-hop* en altra lingui ultre l'Angla, exemple la Franca (la bando Suprême NTM, MC Solaar, Rohff, Rim'K o Booba), la Rumaniana (B.U.G. Mafia), la Turka (exemple la bando Cartel, Kool Savaş, Azad), en Israel (l'Araba-Israelana Tamer Nafar e l'Israelana Subliminal) o la Braziliana grupo Racionais MC's. L'ordinara temi di multa muziki esas povreso, drogi, diskriminaco rasala, violento, krimino e/o policala represo, ma anke liriki kun satiri, fanfaronado, explicita sexualeso, edc.

## Referi