open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Boris Nikolayevich Chernousov

**Boris Nikolayevich Chernousov**, diplomacisto e politikisto n. ye la 30ma di junio 1908 til la 2ma di januaro 1978 esis chefo di la konsilistaro di ministri (equivalanta a chefministro) di la Republiko Socialista Sovietiana Rusia de 1949 til 1952.
Dmitri Stepanovich Polyanski

**Dmitri Stepanovich Polyanski**, diplomacisto e politikisto n. ye la 7ma di novembro 1917 til la 8ma di oktobro 2001 esis chefo di la konsilistaro di ministri (equivalanta a chefministro) di la Republiko Socialista Sovietiana Rusia de 1958 til 1962.
4ma krucomilito

La **4ma krucomilito** esis armeala expediciono kristana kunvokita dal papo Inocentius la 3ma. Olua skopo esis vinkar Egiptiana dinastio Ayyubid, lor la maxim povoza Mohamedana stato, e rikaptar urbo Ierusalem, lor kontrolita da Mohamedani. Tamen, serio di ekonomial e politikal eventi kulminis kun la siejo di urbo Zadar en Dalmatia en 1202, e la spolio di Konstantinoplo en 1204, ed establiso di kurte vivanta katolika imperio en Bizanco.
Kavalo di Prjevalski

**Kavalo di Prjevalski** o **Mongoliana sovaja kavalo** (*Equus ferus przewalskii*) esas animalo sovaja origine, mamifera, ek la familio "solipedi", proxim 125-145 cm alta qua uzesas kom kavalkajo, kom tirobestio o kom charjobestio.

Ca subspeco esas extingita en naturo. Lasta vido di ol esis en 1969 en Aziana stepi di Mongolia, ube origine vivis. De 1990 esis probadi di endukto dil kavalo en kelk landi (inter altri en Ukrainana provinco Herson).

Segun rezulto di exploradi de 2018 la kavalo esis ido di kavali domestikita da homi Botai (de nuna nordal Kazakstan) do fakte ne esis sovaja, ma nur sovajigita.

Unesmafoye la kavalo esis deskriptita da Nikolai Prjevalski en 1879. Fakte il kolektis omna rezulti di sua exploradi, e deskriptis Ivan Polyakov (en 1881).
Aleksander Kobzdej

**Aleksander Kobzdej** (n. ye la 12ma di septembro 1920 til la 25ma di septembro 1972) esis Polona piktisto. Il esas un ek la maxim importanta piktisti de tale nomizita "sociala realismo" en Polonia.
Aleksander Kotsis

**Aleksander Kotsis** (n. ye la 30ma di mayo 1836 til la 7ma di agosto 1877) esis Polona piktisto. Ilu piktis peizaji, portreti ed ordinara ceni influita da Romantikismo e Realismo.
Rafał Malczewski

**Rafał Malczewski** (n. ye la 24ma di oktobro 1892 til la 15ma di februaro 1965) esis Polona piktisto. Il ank esis sportisto (montoacensisto e skiisto) e helpis popular popularigar monti Tatra.
Divido di Afrika

La **divido di Afrika** o **partigo di Afrika** o **konquesto di Afrika** esis l'invado, l'anexo e koloniigo di granda parto di Afrika da 7 Europana povi dum kurta periodo di tempo, de 1881 til 1914, konocata kom "nova imperialismo". De la 10% di la kontinento qua esis direte sub Europana kontrolo en 1870, kreskis a preske 90% en 1914, e nur Etiopia (Abisinia) e Liberia duris restar nedependanta. Tamen, Etiopia pose invadesis da Italia de 1936 til 1941.

La konfero di Berlin de 1884 til 1885, qua regulis Europana koloniigo e komerco en Afrika, ordinare aceptesas kom la komenco di ta divido. Dum la lasta quarimo dil 19ma yarcento existis granda rivaleso inter Europana povi, tamen la partigo di Afrika facesis sen milito inter li.
Kokhir Rasulzoda

**Kokhir Rasulzoda**, injenioro e politikisto n. ye la la 8ma di marto 1961, esas chefa ministro di Tajikistan de 2013 til nun.

## Referi
Oqil Oqilov

**Oqil Oqilov**, politikisto n. ye la 2ma di februaro 1944, esis chefa ministro di Tajikistan de 1999 til 2013.
Krev-maizo

**Krev-maizo** esas rostita grani di maizo qua por specale ca skopo esas kultivata, maxim ofte *Zea mays ssp. mays*.

Krev-maizo ofte esas servata kun fuzita butro e sukro o salo. Krev-maizo povas esar preparata heme, en kasrolo kun lido, o mem en vakua lada kontenilo (buxo, bidono). Pro ke la procedo lasas harda brulita restaji, multa homi uzas anciena kasrolo. Anke existas mashini por preparar krev-maizo, ed existas forjetebla pakaji qui povas esar pozit en mikro-ondoforno.

Manjar krev-maizo precipue asociesas a spektar filmo, precipue en cinemi, ma anke heme. Ca asocio kopiesis del Usa. Krev-maizo ofte esas obtenebla en cinemi, konseque pendas penetrant odoro de krev-maizo.
Hamburgero

**Hamburgero** esas disko de bakit o grilita hachita karno (maxim ofte bovajo). Ofte la nomo 'hamburgero' anke uzesas por irga semlo kun ca disko. Multa-kaze adjuntesas latugo, tomato, onyono, lardo, ovo, piklo-kukombr(et)i e fromajo, same kam sauci quale mustardo, mayonezo, kechupo o chili-sauco. Ca disho havas multa diferant e regionala variaji.

## Variaji
Existas nombroza variaji, inter qui:

    Fromajo-hamburgero: kun fuzita fromajo
    Vejetarala hamburgero: kun remplas-karno (maxim ofte sur bazo di soyo od altra leguminosi)
    Lard-hamburgero: kun fuzita fromajo e loncho de lardo
    Halal-hamburgero: kun halal-buchita karno
    Havayana hamburgero: kun loncho de ananaso
    Fushita Jo-hamburgero: kun hachita karno (ne presit en formo) e sauco
    Chivito-hamburgero: abundante ornita hamburgero de Uruguay
    UnGlut-hamburgero: mikrega hamburgero kom akompanar aperitivo o prerepasto (per 1 glutostroko parmanjesas la hamburgereto)
Türkmenabat

**Türkmenabat**, olim **Chardzhou** ed **Āmul**, esas urbo en Turkmenistan. Segun statistiki de 2012, ol havis  habitanti. Ol jacas apud rivero Amu Darya, proxim la frontiero kun Uzbekistan.
Amu Darya

**Amu Darya**, historiale konocita per lua Greka e Latina nomo **Oxus**, esas rivero longa de 2620 km en central Azia ed Afganistan. Ol naskas che monti Pamir, norde de Hindu Kush, ube riveri Vakhsh e Panj kunfluas, en la naturala rezerveyo *Tigrovaya Balka*, an la frontiero inter Afganistan e Tajikistan. Ol fluas nord-nordweste til la sudala restaji di Maro Aral.
Provinco Volin

**Provinco Volin** esas un de subdividuri di Ukraina. Ol esas dividita en 4 distrikti, ed olua chefurbo esas Luck.
Jan Matejko

**Jan Alojzy Matejko** (n. ye la 24ma di junio 1838 til la 1ma di novembro 1893) esis Polona piktisto, qua divenis konocata pro lua pikturi pri Polona historio.
Veríssimo Correia Seabra

**Veríssimo Correia Seabra**, militisto n. ye la 17ma di februaro 1947 til la 6ma di oktobro 2004 esis prezidanto di Guinea-Bisau de la 14ma til la 28ma di agosto 2003. Ilu organizis stato-stroko por revokar lora prezidanto Kumba Ialá.
Petra (Jordania)

**Petra** esas historial urbo en Jordania. Petra (Πέτρα) esis la Greka nomo di la chefurbo di la *Nabateniani*. La *Nabateniani* nomizis lia propra urbo *Rakmu*. La loko esas mondala patrimonio e jacas en valo inter kolini. Ol precipue esas konocata pro la rok-tombi hakit en la roki. Preske omna edifici qui ulafoye esis ibe, nun esas ruinaji.

La prosper-epoko dankesez erste a la komercal itinerario de 1600 kmi plu sudala Yemen a Persia, Siria e la Grek e Roman imperii, por incenso. Ultre to, Petra esis nodo por altra komercal itinerarii. La revenui del imposto da la komercisti enorme richigis la regninti di Petra e to esas videbla a la luxoz edifici e tombo-monumenti. Evaluesas ke cirkum la komenco di la yar-kontado 25.000 homi habitis Petra.

L'urbo jacas en valo qua nur esas atingebla per streta krevisi e pro to bone esas defensebla. L'urbo disponis pri injenioz aquizo-sistemo pro qua on havis sat mult aquo dum la tota yaro. La *Nabateniani* dum longa fristo havis propra rejio. En 106 lia imperio esis konquestita da la Roman Imperio. La komercal itinerarii chanjis, pro to Petra lente perdis olua komercala poziciono ed abandonesis en la 7ma yarcento.

La Suisiano Johann Ludwig Burckhardt, maskita kom Indiana komercisto, en 1812 rideskovris Petra por l'ocidentana mondo. L'urbo intertempe ruineskis. En 1985 UNECKO deklaris Petra kom mondala patrimonio. En 2007 l'urbo esis selektit ad un de la Nova Sep Marveli Mondala.
Richie Ramone

**Richard Reinhardt**, maxim konocata per sua artala nomo **Richie Ramone**, naskinta ye la 11ma di agosto 1957, esas Usana perkut-instrumentisto, ed un ek la fondinti di punk-rock-bando The Ramones. Ilu partoprenis la bando de 1983 til 1987. El esis la sola perkut-instrumentisto di la bando qua ank esis kompozisto.
Homala shokefekto ye la nitro-ciklo

La **homala shokefekto ye la nitro-ciklo** esas la nociva konsequantajo por l'ekologiala sistemi pro tro mult ekpulso de reaktiva nitro-ligi en la nitro-ciklo, pro homal ago. Konsequantajo di nitro-depozo en l'ekologiala sistemi esas *eutrofesko.
Amadeo la 1ma di Hispania

**Amadeo la 1ma**,  n. ye la 30ma di mayo 1845 til la 18ma di januaro 1890, esis rejo di Hispania de 1870 til 1873.
Provinco Jitomir

**Jitomir** esas un ek la provinci (*Oblast*) di Ukraina. Ol subdividesas en 4 distrikti, ed olua chefurbo esas Jitomir. La provinco kreesis ye la 22ma di septembro 1937, kom parto de la Republiko Socialista Sovietiana Ukraina.
Provinco Luhansk

**Provinco Luhansk** esas un de subdividuri di Ukraina. Ol esas dividita en 8 distrikti, ed olua chefurbo esas Luhansk (pos 2014 fakte Syevyerodoneck).
Plaso di richarjo

**Plaso di richarjo** esas infrastruktural elemento qua provizas elektral energio por richarjar la baterio di elektro-vehilo, quale batelo, biciklo od automobilo.

Plaso di richarjo existas de elektrala konekto per stekilo por kuplar l'elektro-vehilo. Publika plasi di richarjo funcionas per karteto per qua on senkontakte komencigas la richarjo, haltigas e pagas.
Nukleik-acido

**Nukleik-acido** esas komplexa biokemiala makromolekulo en qua granda nombro de elementi, la nukleotidi, esas interligita. Nukleik-acidi havas alta molekul-pezo. L'ordino di nukleotidi determinas la genetal informo. La maxim ofta naturala nukleik-acidi esas *desoxiribonukleik-acido (DNA) e ribonukleik acido (RNA).

La nomo 'nukleik-acido' uzesas pro ke ca molekuli unesmafoye deskovresis en la nukleo.
DNA

**DNA** (abreviuro di *desoxigen-*riboso-nukleik-acido*, kurte: **desoxiribonukleikacido*) esas biokemiala makromolekulo qua funcionas kom la maxim importanta portanto di heredal o genetal informo en omna konocat organismi, ma anke en virusi (ultre RNA-virusi). DNA apartenas same kam RNA a la nukleik-acidi. DNA-molekulo existas de du longa plekturi de nukleotidi, qui interplektesas en formo di duopla spiralo. La du plekturi interligesas per hidrogen-ponti, qui konstante ligas interopozanta nukleotidi. DNA kontenas quar diferanta nukleotidi kun la nukleobazi adenino, *timino, guanino e *citozino, abreviata per la rispektiva literi A,T.G e C. Amba plekturi esas komplementa pro ke la bazi nur povas aparar kom la bazo-pari A=T e G=C. A e T esas interligata da du hidrogen-ponti, G e C per tri hidrogen-ponti.
Nitro-ciklo

La **nitro-ciklo** esas ekologiala ciklo de konverto de nitro en l'aero (ter-atmosfero), planti, la sulo e biomaso.

## Konciza deskripto
Omna organismi bezonas nitro pro ke esas esencal elemento di omna amino-acidi, proteini, DNA e di ko-enzimi.

De la tota quanteso asistanta nitro sur tero (1015 tuni) 99% trovesas en la teratmosfero. Nur specala *prokarioti, precipue acianea fuki od acianea bakterii, bakterii di nitro-tuberkuli di la familio *rizobiacei (quale la bakterii di la genro *rizobio) povas konvertar nitro del aero aden amonio. To povas eventar en simbioso kun la leguminosi. Planti sen tala simbiosala ligi, tam animali kam homi, ne povas adoptar nitro del aero ed esas dependanta de la fixigita nitro en la bio-sfero.
Georgi Maximilianovich Malenkov

**Grigori Maximilianovich Malenkov** (n. 6ma di decembro 1901 о 8ma di januaro 1902 til 1988) esis politikisto, chefo di Sovietia (en *troika*: kun Nikita Hrushchyov e Vyacheslav Molotov) pos morto di Stalinde 1953 til 1955.
Serapis

**Serapis** (de Koyne-Greka Σέραπις) o **Sarapis** (de plu antiqua Greka Σάραπις) esis antiqua Greka-Egiptiana deo. La unesma Greka rejo e faraono Ptolemeo la 1ma Soter ("salvanto") institutis il kom deo por la nova dinastio. Il esis aspektala kombinuro dil Egiptiana dei Osiris ed Apis ((O)sir(is)-Apis, Demotika *wsjr-ḥp*), ma havis figuro di Greka deulo kun plena barbo e multa hari pro ke la Greki desestimis la Egiptiana animalkapa dei. La tauro (Apis) di Serapis esis Serapis por la Egiptiano, ma esis nur atributo e kultanimalo por la Greki. La Greki interpretis il chanjante e diverse kom Dioniso, Zeus, Hades, Asklepios ed Apollon. Ol semblas il uzis la mito di Osiris. Greka ed Egiptiana sacerdoti aprobis la deo. La deo esis tre populara inter la Greki ed Egiptiani. Lua templi havis la nomo serapeo o sarapeo.

Plutarko dicas ke Ptolemeo la 1ma Soter vidis la deo en sonjo; to esas sendubite rejala o sacerdotala propagando. Ptolemeo probable celas krear amalgama deo.
Templo di Artemis

La **Templo di Artemis** esis Greka templo ye Ephesos, en nuntempa Turkia.

Ephesos (proxim nuntempa Selçuk en Turkia) longatempe esabis situeso di templo ante la sepesma yarcento A.K.; en ta yarcento la templo destruktesis en inundado, e la konstrukto di nova templo, de marmoro, esis pagita da Kroisos, la rejulo di Lidia de 560 til 547 A.K. (qua, segun legendo, esis imense richa). En 356 A.K. la templo destruktesis pro incendio. La incendianto esis ula Herostratus, qua, segun lora supozado, deziris famo irge-quale la konsequajo; il kondamnesis a morto.

Pose konstruktesis nova templo, la triesma, qua stacis dum plura yarcenti; ol esis un de la Sep Marveli di la Mondo Antiqua. En 268 ol domajesis o destruktesis dum invado di Goti.
Carnegie-halo

La **Carnegie-halo** (pronuncez: *karnegi-halo*) esas edifico por koncerti en New York, Usa.

La konstrukto di la halo, qua ye la aperto havis la nomo Music Hall, esis pagata da Andrew Carnegie, la richega industriisto. La projeto por la halo komencis kande la muzikisto Walter Damrosch, qua divenabis amiko di Carnegie, parolis ad il pri sua ideo di nova koncerto-halo en New York. La arkitekto esis William Tuthill, qua esis talentoza amatora pleanto di la violoncelo e ja konocis Carnegie pro lia komuna intereso pri muziko.

La oficala aperto di la halo, ye la 5ma di mayo 1891, esis celebrata per orkestrala koncerto; Walter Damrosch direktis *Leonora no. 3* da Beethoven e *Te Deum* da Hector Berlioz, e Pyotr Chaikovski direktis sua verko *Marche Solennelle*.
Klubo di Roma

La **Klubo di Roma** esas privata fonduro qua fondesis en april 1968 da Europana ciencisti ed entraprezisti, por atencigar lia sucio pri la futuro di la mondo.

La skopi di la Klubo di Roma esas:

* exploro de quantesal e qualesala koheso de mondala problemi (populo-kresko, nutrivifo, industrialesko, exhausto de naturala help-fonti, poluteso), elaborit en tala-nomizita mondo-modelo;
* montrar a la mondo la graveso di la problemi; e
* stimular guvernerii e politikisti a koordinata moyeni por ameliorigo di la situeso.

La Klubo di Roma ne havas politikal od ekonomikala povo. Pro l'influigo esas lent e desfacila.

Komence la Klubo existis de 36 membri, qui kunvenis unesmafoye en aprilo 1968 - pro to la nomo. La fondo di la Klubo di Roma esis inicita da Italia|Italian]] industrialo Aurelio Peccei e la Skotiana ciencisto Alexander King. Depos 1968 la grupo kunvenis singla yaro en altra lando por parolar pri l'ambiento.

La Klubo di Roma publikigis diversa raporti pri l'ambiento, de qui *Limiti di Kresko* (1972) esas la maxim konocata.

## Limiti di Kresko
Pos 30 yari la raporto tradukesis en 37 lingui e vendesis 12 milion exempleri tra la tota mondo. Quankam la prognozi preske nula-punte semblas vereskir, la raporto efektigis ke l'ambiento mondo-vaste venis sur la politikal agendo. Ol anke efektigis ke l'uzo di komputor-modeli divenis populara.

En 2004 aktualigita versiono di la raporto *Limiti di Kresko* publikigesis. Ye la 7ma di mayo 2012, kadre dekedok-monati duranta kampanio, la Klubo di Roma prizentis nova verko en Rotterdam: *Globala prognozo por la venonta quaradek yari*. Ol skribesis da Jørgen Randers (1945), ciencisto Norvegiana, qua esis kun-skriptisto di *Limiti di Kresko*.
Simone Bittencourt de Oliveira

**Simone Bittencourt de Oliveira**, naskinta ye la 25ma di decembro 1949 en Salvador, Bahia, plu bone konocata per la prenomo **Simone**, esas un de la maxim populara kantisti Braziliana. Simone esas la maxim important interpretisto di kansoni da Ivan Lins.

Ante esar kantisto, el esis basketbalisto.
Bes

**Bes** (Koptika: Ⲃⲏⲥ) esis antiqua Egiptiana deo o bonavolanta demono. Il esis ridikula itifalika nano e havis tro granda kapo, kurva gambi, extensata lango, krinaro, wilda kaudo, plumizita krono, e mikra peniso. Esante deo di ludo ed amuzo, esis protektero di parturanta mulieri ed infanti.

Kelka Egiptiologi kredas ke il esis adapto de kabranta leono, altri ke il esis deo di ne-Egiptiana, plu orienta origino (Arabia, Babilonia od Punt).
Zaporijjia

**Zaporijjia** esas urbo (ad 1806) an fluvio Dnepr en estala Ukraina. Ol esas chefurbo di provinco Zaporijjya. Segun statistiki dil yaro 2022, ol havis  habitanti. Entote ol havas 331 km² e distas cirkume 444 (per voyi 544) kilometri este de Kiyiv. En 2001 la granda majoritato di la habitanti esis ukraini (70,3 %), pose rusi (25,4 %) e bielorusi (0,7 %). En Zaporijjya esas 7 enurbala distrikti: Olexandrivskiy, Zavodskiy, Komunarskiy, Dniprovskiy, Voznesenivskiy, Hortickiy e Shevchenkivskiy. 

## Fotografuri

Дніпрогес (гребля і силова станція) (Панорама №1).jpg|Fluvio Dnepr.
Будинок заводоуправління заводу "Запоріжсталь".jpg|Faktorio "Zaporijstal".
Башта та заводи.jpg|Avenuo di Metalurgisti.
Дубовий гай. Запоріжжя.jpg|Centrala parko "Duboviy Gai".
Zaporizhzhya youth theatre.jpg|Provincala teatro.
Panoramio - V&A Dudush - Slavutich Arena.jpg|Futbalostadio "Slavutin-Arena".
Simon de Montfort

**Simon de Montfort, 6ma Komto di Leicester** (n. c. 1208, m. 4ma di agosto 1265) esis Angla nobelo.

Il entraprezis establisar sistemo por regulizar la agi di la rejo Henry la 3ma, per komitato di 24 membri selektata de nobeli e royalisti, qua esus kontrolata da okazionala parlamento.

Ye la 4ma di agosto 1265, en Worcestershire, eventis la batalio di Evesham. Simon de Montfort, kun Angla baroni e lia armeo, kombatis kontre la rejala armeo di princo Edward (futura rejulo Edward la 1ma di Anglia), filiulo di Henry la 3ma. La multe plu granda rejala armeo esis vinkoza e De Montfort ocidesis; ilua entraprezo abandonesis.
Godfrey Binaisa

**Godfrey Lukongwa Binaisa**, advokato e politikisto n. ye la 30ma di mayo 1920 til la 5ma di agosto 2010, esis prezidanto di Uganda de la 20ma di junio 1979 til la 12ma di mayo 1980.
Heimlich-manovro

La **heimlich-manovro** od **heimlich-ago** esas metodo por solvar blokuso di la respirala voyi por preventar sufoko. La heimlich-manovro esas nomizita segun Henry Heimlich qua kom unesmo deskriptis ta metodo en 1974.
Stabila flanko-posturo

**Stabila flanko-posturo** esas sokurso-tekniko uzata por senkoncia viktimi.

Che omna senkoncia viktimo la respirala voyo esas minacata pro ke pro laxesko di muskuli en la guturo la lango povas sinkar e tale obstruktar la respiro-voyo. Ultre to, esas risko ke dum vomo la konteno di la stomako venas en la respirala voyi e pulmoni.

Skopo di la stabila flanko-posturo esas:
* garantiar libera respiro-voyo
* pozar la viktimo en sekur e stabila posturo
Sangifo de la nazo

**Sangifo de la nazo** esas interna sangifo di la nazo. La medikala termo, *epistaxis*, venas de la Greka, qua signifikas gutifar. La sangifo kustumale balde remarkesas, pro ke la sango gutifas de la nazo.

## Trakto

Kustumale la sangifo cesas kande la sango komencas koagular, e medikala trakto ne esas necesa. On bezonas unstroke parmungar la nazo; seque pinchar la nazo tale ke koagulo stimulesas. La pozeso di la kapo esez rekta, por preventar l'eniro di la sango aden la tubo digestala, to quo povas efektigar nauzeo e vomo. Flexar la kapo adavane efektigas tro multa preso sur la nazo.
Sun-frapo

**Sun-frapo** esas kolektiva nomo por morbo-simptomi konseque tro multa varmeso e sun-radiado sur la kapo e nuko.

Dum sun-frapo la korpala temperaturo konseque la sun-lumo e varmeso esas perturbit, e povas acensar a 42 gradi segun Celsio. Tala temperaturi esas danjeroza.

Sun-frapi existas ye diferanta niveli. La kauzo ofte esas restar tro multe en la suno e drinkar tro poke. Ma sun-lumo ne sempre esas necesa, anke laboristi di furnazi povas sufrar sun-frapo. En ca kazo on ne parolas pri sun-frapo, ma *tro-varmesko* od esar *kaptita da varmegeso*.

Pro la varmeso la korpala temperaturo perturbesas e komencas acensar. To esas plu-maligata da direta sun-lumo sur la kapo, pro qua la centro di temperaturo en la cerebro povas esar perturbata. Kande la temperaturo acensas super 40 gradi, esas risko ye epilepsio-ataki e shoko. Super 42 gradi la korpo ne plu povas suportar la temperaturacenso, la korpo acelerante acensas e la viktimo mortas.

## Quon facar?
Kande ulu dum sun-balnar sufras nauzeo, kapo-doloro e/o vertijo, probable esas sun-frapo. En milda kazi suficas ke la persono sun-frapat pozesez ek la suno ed akompanesez al ombro o koldeteso. Anke drink(ig)ar helpas. Por infanti ed evozi anke milda sun-frapo povas esar morto-danjeroza. Pro to, sempre konsilesas konsultar mediko. Ofte, en plu milda kazi, on parolas pri *varmegeso-frapo*.
Karl Briullov

**Karl Pavlovich Briullov** (n. **Charles Bruleau** ye la 12ma di decembro 1799 til la 11ma di junio 1852) esis Rusa piktisto. Il esis la maxim importanta piktisto de la transito inter neoklasikismo e romantikismo.
Paula-Mae Weekes

**Paula-Mae Weekes**, yuristo e politikisto n. ye la 23ma di decembro 1958 esis prezidanto di Trinidad e Tobago de 2018 til 2023.
Osvaldo Hurtado Larrea

**Luis Osvaldo Hurtado Larrea**, sociala ciencisto e politikisto n. ye la 26ma di junio 1939 esis prezidanto di Equador de 1981 til 1984.
Vostok 6

**Vostok 6** esis spaconavo di Sovietia. Ol portis la unesma homino en spaco, Valentina Tereshkova.

Ol lansesis ye la 16ma di junio 1963 de kosmodromo Baikonur. Precipua skopo esis manovro kun altra spaco-navo; ol venis proxim Vostok 5, qua lansesabis kelka dii antee portante kolonelo Valeri Bikovski, e la du navi establisis radio-ligo. Dum la flugo, Valentina Tereshkova havis radio-konverso kun la chefa ministro di Sovietia, Nikita Hrushchyov. Vostok 6 cirkumiris la tero 48-foye, e retrovenis a Tero ye la 19ma di junio. Lo esis la lasta flugo di spaco-navo tipo Vostok 3KA; la unesma flugo di tala navo portabis Yuri Gagarin.
Alban Berg

**Alban Maria Johannes Berg** (n. 9ma di februaro 1885 til la 24ma di decembro 1935) esis Austriana kompozisto.

En la historio di la muziko di la 20ma yarcento, il esas egardata, kun Arnold Schoenberg ed Anton Webern, kom membro di la "Duesma Wienana Skolo".

## ''Lulu''
Ye la 2ma di junio 1937 eventis en Zürich la unesma pleado di lua opero *Lulu*. La libreto esis adaptajo da la kompozisto de *Erdgeist* e *Die Büchse der Pandora*  da la expresista dramatisto Frank Wedekind. La sucesoza unesma opero da la kompozisto, *Wozzeck*, unesmafoye pleesis en 1925. Lor la morto di Berg en 1935, la lasta de la tri akti di *Lulu* esis skisita ma ne esis kompleta; la opero vidita en 1937 havis du akti. Ilua vidvino esforcis trovar kompozisto qua povis kompletigar la verko, ma pos kelka deskurajigesi el decidis ne permisar kompletigi. El mortis en 1976; kompleta versiono di tri akti, preparita da Friedrich Cerha, esis unesmafoye vidita en Paris en 1979.
Mohamed Ould Ghazouani

**Mohamed Ould Cheikh Mohamed Ahmed Ould Ghazouani**, militisto e politikisto n. ye la 4ma di decembro 1956, esas la nuna prezidanto di Mauritania.
Mohamed Khouna Ould Haidalla

**Mohamed Khouna Ould Haidalla**, militisto e politikisto n. 1940, esis chefo di stato di Mauritania de 1980 til 1984.
Ahmed Abdallah Abderemane

**Ahmed Abdallah Abderemane**, politikisto n. ye la 12ma di junio 1919 til la 26ma di novembro 1989, esis prezidanto di Komori de la 25ma di oktobro 1978 til lua morto. Il asasinesis ye la 26ma di novembro 1989, en cirkonstanci qui restas neklara.
Ernst Mach

**Ernst Waldfried Josef Wenzel Mach**, n. ye la 18ma di februaro 1838 til la 19ma di februaro 1916, esis Austriana fizikisto e filozofo, qua kontributis por studio di shok-ondi. L'unajo *Mach*, uzata por mezurar la rapideso di ulo kompare la rapideso di sono, baptesis honore lu.

Quale filozofo pri cienco ilu kontributis multe por logikala pozitivismo e por Usana pragmatismo.
Rezervuyo Kahovka

**Rezervuyo Kahovka** esas granda artificala rezervuyo an fluvio Dnepr en Ukraina. Esis plenigita pos konstrukto *Hidroelektro Kahovka* en 1956. Ol jacas en tri provinci: Dnipropetrovsk, Herson e Zaporijjia.

La konstrukto di Kahovka rezultis de decido da Nikita Hrushchyov en 1954. Ilu transferis Krimea de SFSR Rusia a RSS Ukraina, por plu facile financar la konektado di fluvio Dnepr (tra futura rezervuyo Kahovka) kun Krimea.
Aden Abdullah Osman Daar

**Aden Abdullah Osman Daar**, politikisto populale konocata kom **Aden Adde**, naskinta ye la 9ma di decembro 1908 til la 8ma di junio 2007, esis l'unesma prezidanto di Somalia. Ilu guvernis de la 1ma di julio 1960 til la 10ma di junio 1967.
Rezervuyo Sayano-Shushenskoye

**Rezervuyo Sayano-Shushenskoye** esas artificala rezervuyo an fluvio Yenisei en Rusia. Esis plenigita pos konstrukto *Hidroelektro Sayano-Shushenskoye* en 1963. Ol jacas en regiono Krasnoyarsk, republiko Hakasia e republiko Tuva, che kolonieto urbaltipa Cheryomushki (apud Sayanogorsk).
Rezervuyo Krasnoyarsk

**Rezervuyo Krasnoyarsk** esas artificala rezervuyo an fluvio Yenisei en Rusia. Esis plenigita pos konstrukto *Hidroelektro Krasnoyarsk* en 1956. Ol jacas en regiono Krasnoyarsk e republiko Hakasia, che urbo Abakan.

Ol esas un ek maxim granda artificala rezervuyo sur la mondo (duesma maxim granda en Rusia, pos Brack an Angara).
Rezervuyo Kiyiv

**Rezervuyo Kiyiv** esas artificala rezervuyo an fluvio Dnepr en Ukraina. Esis plenigita pos konstrukto *Hidroelektro Kiyiv* en yari 1964-1966. Ol jacas en provinco Kiyiv e Chernihiv, e la hidroelektro esas che urbo Vishhorod.
Rezervuyo Dnipro

**Rezervuyo Dnipro** esas artificala rezervuyo an fluvio Dnepr en Ukraina. Esis plenigita pos konstrukto *Hidroelektro Dnipro* en 1932. Ol jacas en provinco Dnipropetrovsk e Zaporijjia, e la damo en urbo Zaporijjia.
Rezervuyo Kamyanske

**Rezervuyo Kamyanske** esas artificala rezervuyo an fluvio Dnepr en Ukraina. Esis plenigita pos konstrukto *Hidroelektro Kamyanske* en yari 1963-1964. Ol jacas en provinci: Dnipropetrovsk, Kirovohrad e Poltava, e la damo en urbo Kamyanske.
Rezervuyo Kaniv

**Rezervuyo Kaniv** esas artificala rezervuyo an fluvio Dnepr en Ukraina. Esis plenigita pos konstrukto *Hidroelektro Kaniv* en yari 1974-1976. Ol jacas en republikurbo Kiyiv e provinco Cherkasi e provinco Kiyiv, e la damo cirkum 5 km de Buchak.
Rezervuyo Dnister

**Rezervuyo Dnister** esas artificala rezervuyo an fluvio Dnister en Ukraina. Esis plenigita pos konstrukto *Hidroelektro Dnister* (tri parti) en yari 1981-1987. Ol jacas en provinci: Chernivci e Hmelnickiy e Vinnicya, e un ek tri dami esas che urbo Novodnistrovsk.
Transdnistria

**Transdnistria** o **Republiko Moldovana Transdnistria** esas *de facto* lando en estal Europa, inter Ukraina este e Moldova weste. *De jure* (e internacione) ol esas parto (kun mikra areala diferi) di Moldova sub nomo Administrala-Teritoriala Subdividuro di Sinistrarivala Dnister. Lua chef-urbo esas Tiraspol. Anke ad Transdnistria koncernas urbo Benderi sur dextra rivo di Dnister.

Etnikala linguo dil regiono esas rusa, ma onu uzas anke moldovana e ukrainana.

## Historio
Ad 2ma di septembro 1990, kande Transdnistria anoncis sua nedependeso, ol esis parto di Sovietia en Republiko Socialista Sovietiana Moldova. De decembro 1991 a junio 1992 esis Batalio di Transdnistria. Armeo di Moldova perdis, ma precipue dum batali di Dubossari e Benderi kelk mil transdnistrani mortis. 17ma di septembro 2006 prezidanto Igor Smirnov organizis plebicito pri futuro dil regiono. 97,2% deziris nedependeso (kontre 1,9%).

## Subdividuri di Transdnistria
De 7 distrikti esas 2 urbi kom legitima distrikti: Tiraspol e Benderi. La cetera 5 distrikti esas: Dubossari, Grigoriopol, Kamenka, Ribnica e Slobodzeya.

## Fotografuri

Верховный совет и правительство ПМР.jpg|Administreyo dil Transdnistria.
Берег Днестра Тирасполь.jpg|Dnister en Tiraspol.
Курган СЛАВЫ.JPG|Tombo di laudo en Dubossari.
Listo pri prezidanti di Transdnistria

La prezidanto esas la chefo di stato di Transdnistria (stato sen internaciona agnosko, jacanta norde de Moldova (*de jure* lua parto), e sude de Ukraina. L'ofico establisesis ye la 3ma di decembro 1991, pos la fino di Sovietia.

## Videz anke
* Chefministri di Transdnistria
Administrala-Teritoriala Subdividuro di Sinistrarivala Dnister

**Administrala-Teritoriala Subdividuro di Sinistrarivala** (ank *Transnistria*) esas un ek la subdividuri di Moldova, che Ukraina (este). Ol esis fondita en 2005. Internacione e *de jure* ol esas parto di Moldova, ma fakte de 1990 la regiono esas nedependanta lando (ne agnoskata internacione).

Etniale, la linguo di la regiono esas la rusa, ma onu uzas anke rumana (nomizita kelkafoye *moldovana*) e ukrainana.

## Historio
Transdnistria anuncis sua nedependo ye la 2ma di septembro 1990. Plu frue ol esis parto di Sovietia en Republiko Socialista Sovietiana Moldova. De decembro 1991 til junio 1992 eventis la Batalio di Transdnistria. L'armeo Moldovana vinkesis. Ye la 17ma di septembro 2006, 97,2% de la habitanti di ta regiono manifestis deziro di nedependo en plebiscito, kontre 1,9% qui deziris durar parto de Moldova.
Listo pri chefministri di Transdnistria

Suba listo di chefministri esas pri Transdnistria (neagnoskita internacione stato inter Moldova (*de jure* lua parto) e Ukraina). L'ofico establisesis fakte nur ye la 18ma di januaro 2012, do multe yari pos la fino di Sovietia e anonco sua nedependeso.

## Videz anke
* Prezidanti di Transdnistria
Santo Amaro, Bahia

**Santo Amaro**, anke konocata kom **Santo Amaro da Purificação**, esas urbo en la stato Bahia, Brazilia. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 493 km².

En l'urbo prezervesas multa konstrukturi del epoko koloniala en Brazilia, exemple l'antiga domego *Solar do Biju*, konstruktita en 1804 e nun uzata dal Universitato Statala di Feira de Santana.
Äkejan Mağjanulı Qajıgeldïn

**Äkejan Mağjanulı Qajıgeldïn** (n. ye la 27ma di marto 1952) esis chefministro di Kazakstan, e guvernis la lando de la 12ma di oktobro 1994 til la 10ma di oktobro 1997.
Sergeý Aleksandrovïç Tereşçenko

**Sergeý Aleksandrovïç Tereşçenko**, Ruse *Sergei Alexandrovich Tereshchenko*, n. ye la 30ma di marto 1951 til la 10ma di februaro 2023) esis chefministro di Kazakstan, e guvernis la lando de la 14ma di oktobro 1991 til la 12ma di oktobro 1994.
Jules-Henri Guignon

**Jules-Henri Guignon** († 15ma di decembro 1933 en Meaux (Seine-et-Marne)), plu bone konocata kom **Abado Guignon** esis Franca Idisto ed abado qua tradukis religioza texti aden Ido-linguo.

## Biografio
Il esis sacerdoto en Vulaines-sur-Seine, Seine-et-Marne, til 1925.

Abado di Meaux, til 1931. Chanoine de Meaux.

Entomologo, skribis libri pri paraziti di planti en la Franca linguo.

Comité des travaux historiques et scientifiques
Nikolai Vladimirovich Yushmanov

**Nikolai Vladimirovich Yushmanov** (Zïriana) naskis ye la 24ma di februaro 1896 en Sankt-Peterburg, e mortis ye la 2ma di aprilo 1946 en Leningrad. Il frequentis  la privata gimnazio di Georgius *Shtemberg* e kursi dil Orientalista fakultato en l’universitato Petrograd-Leningrad. Lua ciencala fako esis la generala linguistiko, la komparala gramatiko dil Semida lingui, l’Arabistiko. Lua kandidat-verko (1919) komentis la fonetikala teorii dal Araba filologi, lua aspirant-verko (1923) exploris experimentale la mekanismo dil trio *s-sh-kh.* De 1924 lu esis « aspiranto » pri la generala e Semida linguistiko, preparis su al docenteso. Ma la longa milit-servo e la desemployeso (del 1923) multe nocis lua studii. Idisti advokis sustenar il per la mediaco dil Internaciona Laboristala Sokurso. Nur danke al pekunial sokurso dal Idista amiki lu sucesas durigar sua studii. 

En 1925 il elektesis kom sekretario dil seciono dil Khamido-Semida linguistiko en la Exploristal Instituto Leningrad.

Sub guidado da W. Rosenberger ♀ 1918 lu studiis la  historio e la teorio dil mondolinguo; pose lu relateskis kun plur autori di sistemi ed amikale korespondas kun li. Entote til 1926 lu publikigis 167 imprimuri (precipue artikli) e studiis plu kam 20 lingui.

Esperantisto de 1910, lu balde transiris ad Ido; kunlaboris en Ido-revui de 1911 (plu kam 100 artikli), kompozis du Rusa-Ido lexiki, «Manualo di Ido por Rusi» 1922, «Lernolibro di Ido por laboristi» kun F. Milter 1924, tradukis en Ido plura prozaji.

Il redaktis la revuo « Pioniro » e helpis la nova Idisti divenar plu experiencoza.

En 1923 il elektesis kom membro dil Ido-Akademio. 

I.a. il skribis artikli pri gramatikala problemi. Tre konocata esas lua «100 Fundamental defekti di Esperanto.»

En mayo 1926 eventis en Leningrad la unesma konfero dil laboristal Idisti dil nordo-westala regiono. Nik Yushmanov debutis kun interesiva diskurso pri la temo «La mondolingual sistemi e la rolo di Ido inter li.»

Pos 1926 perdesis lua traco en la Ido-movemento.

Ma plu tarde (1952) lua nomo itere aparis en ciencala artiklo:

*Yusmanov N. V. Studies in general phonetics based on the material of non-Indo-European languages (an extract from the author's linguistic study «Stadial phonetics» planned for 1940—1942)*

## Referi
Provinco Nijni Novgorod

**Provinco Nijni Novgorod** esas un ek la subdividuri di Rusia. Ol subdividesas en 52 distrikti (13 urbala), ed olua chefurbo esas Nijni Novgorod.

## Precipua loki
Yen loki en la provinco kun plu kam 50 000 habitanti:

## Distrikti
Ek la 52 distrikti, 13 ank esas urbi: Arzamas, Bor, Dzerjinsk, Kulebaki, Navashino, Nijnij Novgorod, Perevoz, Pervomaisk, Sarov, Semyonov, Ukalovsk, Shahunya, Vixa. La cetera 39 distrikti esas: Ardatov, Arzamas, Balahna, Bogorodsk, Bolshoye Boldino, Bolshoye Murashkino, Buturlino, Dalneye Konstantinovo, Diveyevo, Gagino, Gorodec, Knyaginino, Kovernino, Krasniye Baki, Kstovo, Liskovo, Lukoyanov, Pavlovo, Pilna, Pochinki, Sechenovo, Sergach, Sharanga, Shatki, Sokolskoye, Sosnovskoye, Spasskoye, Tonkino, Tonshayevo, Urazovka, Uren, Vacha, Vad, Varnavino, Vetluga, Volodarsk, Vorotinec, Voskresenskoye e Voznesenskoye.

## Referi
Provinco Vladimir

**Provinco Vladimir** esas un ek la subdividuri di Rusia. Ol subdividesas en 21 distrikti (5 urbala), ed olua chefurbo esas Vladimir.

## Precipua loki
Yen loki en la provinco kun plu kam 40 000 habitanti:

## Distrikti
Ek la 21 distrikti, 5 esas urbi kom legitima urbala distrikti: Gus-Hrustalni, Kovrov, Murom, Radujni (urbo klozita) e Vladimir. La cetera 16 distrikti esas: Alexandrov, Gorohovec, Gus-Hrustalni, Kameshkovo, Kolchugino, Kovrov, Krasnaya Gorbatka, Kurjach, Melenki, Murom, Petushki, Sobinka, Sudogda, Suzdal, Vyazniki e Yuryev-Polski.

## Referi
Ford Madox Brown

**Ford Madox Brown** (n. ye la 16ma di aprilo 1821 til la 6ma di oktobro 1893) esis Angla piktisto. Ilu piktis precipue historiala e biblala temi, e montris intereso pri sociala temi de sua epoko.
Charles Conder

**Charles Edward Conder** (n. ye la 24ma di oktobro 1868 til la 9ma di februaro 1909) esis Angla-Australiana piktisto. Naskinta en Tottenham, Middlesex, il ekmigris ad Australia evinta 16 yari, e komence rezidis en Sydney, pose en Melbourne. Ilu retroiris ad Europa en 1890, e rezidis precipue en Britania, ma kelkafoye vizitis Francia.
David Garshen Bomberg

**David Garshen Bomberg** (n. ye la 5ma di decembro 1890 til la 19ma di agosto 1957) esis Angla piktisto. Ilu facis serio di pikturi geometriala influita da kubismo e futurismo.
Sosnovi Bor (urbo)

**Sosnovi Bor** esas urbo (de 1973) an bayo Koporye en westal Rusia. Ol jacas en provinco Leningrad e samtempe un ek lua distrikti. Segun statistiki dil yaro 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 88,41 km², ed ol distas cirkume 685 kilometri sud-este de Moskva. En 2010 la granda majoritato di la habitanti esis Rusi (92,6 %), kun minoritati di Ukrainani (2,8 %) e Bielorusi (1,5 %). 

## Fotografuri

Andersengrad.JPG|"Andersengrad"...
Андерсенград_170822.jpg| ... - centro por pueri.


## Referi
Sosnovi Bor (homonimo)

**Sosnovi Bor** – loki en Rusia, inter altri:

* Sosnovi Bor, vilajo en provinco Amur, distrikto Zeya
* Sosnovi Bor, vilajo en republiko Bashkortostan, distrikto Birsk
* Sosnovi Bor, vilajo en republiko Bashkortostan, distrikto Belebei
* Sosnovi Bor, vilajo en republiko Bashkortostan, distrikto Karaidel
* Sosnovi Bor, kolonieto ruraltipa en provinco Bryansk, distrikto Zlinka
* Sosnovi Bor, kolonieto ruraltipa en republiko Buryatia, distrikto Ulan-Ude
* Sosnovi Bor, vilajo en provinco Irkutsk, distrikto Irkutsk
* Sosnovi Bor, kolonieto ruraltipa en provinco Kaluga, distrikto Kaluga
* Sosnovi Bor, kolonieto ruraltipa en provinco Kirov, distrikto Orichi
* Sosnovi Bor, kolonieto ruraltipa en regiono Krasnoyarsk, distrikto Bolshoi Ului
* Sosnovi Bor, kolonieto ruraltipa en provinco Kursk, distrikto Belaya
* **[[Sosnovi Bor (urbo)|Sosnovi Bor]]**, urbo en provinco Leningrad
* Sosnovi Bor, vilajo en provinco Leningrad, distrikto Boxitogorsk

* Sosnovi Bor, kolonieto ruraltipa en provinco Vladimir, distrikto Petushki
* Sosnovi Bor, vilajo en provinco Vladimir, distrikto Yuryev-Polski
* Sosnovi Bor, vilajo en provinco Vologda, distrikto Belozersk
Gatchina

**Gatchina** (ad 1923 – Gatchino, Gatchina, 1923-1927 – Trock, 1927-1944 – Krasnogvardeisk) esas urbo (de 1796) an lagi Beloye e Chernoye en westal Rusia. Ol esas chefurbo (de 2021) di provinco Leningrad (parte kun urbo-subdividuro Sankt-Peterburg). Segun statistiki dil yaro 2022, ol havis  habitanti. Entote ol havas 28,75 km² e distas cirkume 615 kilometri sud-este de Moskva. 

## Fotografuri

Beloe lake.jpg|Lago Beloye.
Черное озеро в Гатчине.jpg| Lago Chernoye.
Roschinskaya street.jpg|Strato Roshchinskaya.
Gatchina bus.jpg|Lokala autobuso n-ro 22.
Редакция газеты Гатчинская правда (Гатчина).jpg|Redakteyo di jurnalo "Gatchinskaya pravda".
Administration building of Gatchina.jpg|Urbala administreyo.
Chesma Gallery Hau.jpg|Halo en kastelo di Pavel la 1ma di Rusia.


## Referi
Robert Bateman (Angla artisto)

**Robert Bateman** (n. 1842 til la 4ma di agosto 1922) esis Angla piktisto. Ilu studiis che Rejal Akademio pri Arto (*Royal Academy of Arts*) de 1863 til 1867. Inter lua precipua pikturi esas *La Mortinta Kavaliero*, *Balneyo di Bethesda* e *Tri Personi Tiranta Mandragoro*.
Provinco Leningrad

**Provinco Leningrad** esas un ek la subdividuri di Rusia. Ol subdividesas en 18 distrikti (1 urbala), ed olua chefurbo esas Gatchina e urbo-subdividuro Sankt-Peterburg.

## Precipua loki
Yen loki en la provinco kun plu kam 40 000 habitanti:

## Distrikti
Ek la 18 distrikti, 1 ank esas legitima urbala distrikto, Sosnovi Bor. La cetera 17 distrikti esas: Boxitogorsk, Gatchina, Kingisepp, Kirishi, Kirovsk, Lodeinoye Pole, Lomonosov, Luga, Podporojye, Priozersk, Slanci, Tihvin, Tosno, Volhov, Volosovo, Viborg e Vsevolojsk.

## Referi
Primorsk (Leningrad)

**Primorsk** (ad 1323 – *Beryozovskoye*; 1323-1709 – *Byorke* (suede *Björkö*); 1709-1920 – *Beryozovoye*, *Byorke*, *Koivisto*; 1920-1948 – fine *Koivisto*) esas urbo (de 1940) an Gulfo di Finlando en westal Rusia. Ol jacas en provinco Leningrad. Segun statistiki dil yaro 2022, ol havis  habitanti. Ol distas cirkume 735 kilometri sud-este de Moskva. 

## Fotografuri

Bundesarchiv Bild 183-R43302, Kaiser Wilhelm II. und Zar Nikolaus II..jpg|Wilhelm II e Nikolai II en Byorke
Вики-встреча в Приморске 17 августа 2020 - 26.jpg|Urbocentro.
Приморск Церковь Святой Марии Магдалины.jpg|Ortodoxala kirko.


## Referi
Primorsk (homonimo)

**Primorsk** – loki en Abhazia, Rusia e Ukraina:

## Abhazia
* Primorsk, vilajo

## Rusia
* **[[Primorsk (Kaliningrad)|Primorsk]]**, urbo en provinco Kaliningrad, distrikto Baltiysk
* Primorsk, kolonieto ruraltipa en regiono Krasnoyarsk, distrikto Balahta
* **[[Primorsk (Leningrad)|Primorsk]]**, urbo en Rusia, provinco Leningrad, distrikto Viborg
* Primorsk, vilajo en provinco Orenburg, distrikto Kvarkeno
* Primorsk, vilajo en provinco Volgograd, distrikto Bikovo

## Ukraina
* **[[Primorsk (Ukraina)|Primorsk]]**, urbo en provinco Zaporijjya
Primorsk (Ukraina)

**Primorsk** esas urbo (de 1967) an rivero Obitichna en estala Ukraina. Ol jacas en provinco Zaporijjia. Segun statistiki dil yaro 2019, ol havis  habitanti. Entote ol havas 24.99 km² e distas cirkume 695 (per voyi) kilometri este de Kiyiv.
Primorsk (Kaliningrad)

**Primorsk** (til 1946 – germ. *Fischhausen*) esas urbo (de 2008; en 2005-2008 – kolonieto urbaltipa) en westala Rusia, provinco Kaliningrad. Ol jacas an distrikto Baltiysk e esas minim mikra urbo en la provinco. Segun statistiki dil yaro 2021, ol havis  habitanti. Entote ol havas 4 km² e distas cirkume 1125 kilometri weste de Moskva.

## Fotografuri

Kirche Fischhausen.jpg|Kirko (c. 1930).
Фишхаузен.jpg|Ruini di kastelo "Fischhausen" (1268)


## Personi qui naskis en Primorsk
* Wilhelm Wien, Germana Nobel-laureato pri fiziko en 1911
* Nikita Burmistrov, Rusa futbalisto di FK Sochi (2022)

## Referi
Pushkin (homonimo)

**Pushkin** – rusa familionomo e loki, inter altri:

* **[[Alexandr Sergeyevich Pushkin]]**, skriptisto

* **[[Pushkin (urbo)|Pushkin]]**, urbo en (federalurbo – urbo-subdividuro) Sankt-Peterburg, distrikto Pushkin
Pushkin (urbo)

**Pushkin** (ad 1710 – *Sarskaya Miza*; 1710-1724 – *Sarskoye Selo*; en 1724 – *Blagoveshchenskoye*; 1724-1780 – *Sarskoye Selo*; 1780-1917 – *Carskoye Selo* 1917-1918 – *Soldatskoye Selo*; 1918-1937 – *Detskoye Selo*) esas urbo (de 1808) en westal Rusia, kom parto di urbo-subdividuro Sankt-Peterburg. Segun statistiki dil yaro 2022, ol havis  habitanti. Ol distas cirkume 615 kilometri sud-este de Moskva.

En Pushkin trovas palaceyo Carskoye Selo, inter altri kun palaco di Yekaterina.

## Fotografuri

Catherine Palace in Tsarskoe Selo 02.jpg|[[Palaco di Yekaterina (muzeo Carskoye Selo en Pushkin).
Ponds of the New Garden in Tsarskoe Selo 03.jpg|Parko di Alexandr.
Chinese Village in Tsarskoe Selo.jpg|Chiniana vilajo.
White Tower in Tsarskoe Selo 01.jpg|"Blanka turmo".


## Referi
Petergof

**Petergof** (ad 1944 – *Petergof*; 1944-1997 – *Petrodvorec*) esas urbo an Gulfo di Finlando en westal Rusia, kom parto di urbo-subdividuro Sankt-Peterburg. Segun statistiki dil yaro 2022, ol havis  habitanti. Ol distas cirkume 645 kilometri sud-este de Moskva.

En Pushkin trovas palaco Peterhof.


St Petersburg Peterhof 23453.jpg|Panoramo dil palaco.


## Referi
Krasnoye Selo

**Krasnoye Selo** (ad 1617 – *Dugorovski Pogost*; 1617-1765 – *Krasnoye*) esas urbo en westal Rusia, kom parto di urbo-subdividuro Sankt-Peterburg. Segun statistiki dil yaro 2022, ol havis  habitanti. Ol distas cirkume 630 kilometri sud-este de Moskva.

## Fotografuri

Krasnoe selo station.jpg|Fervoyala staciono.
Arka pobedy 1.jpg|Arko dil vinko.


## Referi
Krasnoye Selo (homonimo)

**Krasnoye Selo** – loki en Rusia:

* Krasnoye Selo, vilajo en provinco Arhangelsk, distrikto Holmogori
* Krasnoye Selo, vilajo en republiko Dagestan, distrikto Hunzah
* Krasnoye Selo, vilajo en provinco Kaliningrad, distrikto Neman
* Krasnoye Selo, vilajo en provinco Moskva, distrikto Shahovskaya
* **[[Krasnoye Selo]]**, urbo en (federalurbo – urbo-subdividuro) Sankt-Peterburg, distrikto Krasnoye Selo
* Krasnoye Selo, vilajo en provinco Vologda, distrikto Kichmengski Gorodok
Kronshtadt

**Kronshtadt** (de germana *Kronstadt*) esas urbo an Gulfo di Finlando (sur insulo) en westal Rusia, kom parto di urbo-subdividuro Sankt-Peterburg. Segun statistiki dil yaro 2022, ol havis  habitanti. Ol distas cirkume 665 kilometri sud-este de Moskva.

## Fotografuri

Кронштадт сверху зимой.jpg|Vido dil urbo en 2022 vintre.
Kronstadt attack.JPG|Red-Armeo en Kronshtadt (1921).
Warehouse 5 in Kronstadt.jpg|Kanalo en urbocentro.


## Referi
Extera Desvacil-Automato

**Extera Desvacil-Automato (EDA)** esas portebla aparato qua uzesas por rivivigo di persono kun kordiala halto (cirkulo-ceso). Se kordio-halto esas la konsequo di certena vivo-minacanta perturbi di ritmo (ventrikul-vacilo o senpulsa *takikordio*) shoko per EDA povas haltigar la perturbo di (kordio-)ritmo.

Uzo di EDA esas importanta moyeno por la survivo di viktimo kun kordiala halto. Tamen, EDA ne esas aparato por kordiala masajo. Dum KPR ankore esas necesa la kompresi e bok-a-boko-respiro. EDA ne esas remplaso di KPR ma adjunto.
Ventrikul-vacilo

**Ventrikul-vacilo** o **ventrikul-vacilado** esas situeso dum qua la muskulo-fibri di la kordio kontraktas ma ne koordinata, tale ke ne esas pumpo-funciono (la sango ne plu cirkulas e la fibri ne plu esas oxigenizata). Pro to la viktimo perdas koncio inter cirkume 10 sekundi pos komenco di la ventrikul-vacilo, e se ne esas agata, inter cirkume 5 minuti nerisanigebla domajo di la cerebro efektigesos, e pos plu kam cirkum 10 minuti certe mortos biologiale.
Ceno-materialo

**Ceno-materialo** esas objekto quan bezonas aktori en teatrajo, filmo o televizion-produkturo. Ol esas parto dil encenigo di la teatrajo od audo-vidala produkturo. Ceno-materiali povas esas kozi quin tenas l'aktori en manuo, quale sabro o pistolo, od objekti qui povas esar pozata sur la ceneyo, quale tabli, stuli, horloji e/o pikturi.
Provinco Kostroma

**Provinco Kostroma** esas un ek la subdividuri di Rusia. Ol subdividesas en 29 distrikti (10 urbala), ed olua chefurbo esas Kostroma.

## Precipua loki
Yen loki en la provinco kun plu kam 15 000 habitanti:

## Distrikti
Ek la 29 distrikti, 10 esas urbala, di qui 6 esas urbi kom legitima distrikto (Bui, Galich, Kostroma, Manturovo, Sharya e Volgorechensk), Georgiyevskoye, Kologriv, Neya e Parfenyevo. La cetera 19 distrikti esas: Antropovo, Bogovarovo, Bohma, Bui, Chuhloma, Galich, Kadi, Kostroma, Krasnoye-na-Volge, Makaryev, Nerehta, Ostrovskoye, Pavino, Ponazirevo, Pishchug, Sharya, Soligalich, Sudislavl e Susanino.

## Referi
Provinco Kaluga

**Provinco Kaluga** esas un ek la subdividuri di Rusia. Ol subdividesas en 26 distrikti (2 urbala), ed olua chefurbo esas Kaluga.

## Precipua loki
Yen loki di la provinco qui havas plu kam  habitanti:

## Distrikti
Ek la 26 distrikti, 2 ank esas urbi: Kaluga e Obninsk. La cetera 24 distrikti esas: Babinino, Baryatino, Betlica, Borovsk, Duminichi, Ferzikovo, Hvastovichi, Iznoski, Jizdra, Jukov, Kirov, Kondrovo, Kozelsk, Lyudinovo, Maloyaroslavec, Medin, Meremishl, Meshchovsk, Mosalsk, Spas-Demensk, Suhinichi, Tarusa, Ulyanovo e Yuhnov.

## Referi
Kostroma (homonimo)

**Kostroma** – nomo en Rusia

* Kostroma, vilajo en provinco Belgorod, distrikto Prohorovka
* Kostroma, vilajo en regiono Kamchatka, distrikto Ossora
* **[[Kostroma]]**, urbo en provinco Kostroma quan esas administrala centro
* Kostroma, vilajo en provinco Sverdlovsk, distrikto Alapayevsk 
* Kostroma, rivero – enfluanto di Volga
Kostroma

**Kostroma** esas urbo an Volga e olua enfluanto Kostroma en westal Rusia. Ol esas chefurbo di provinco Kostroma. Segun statistiki dil yaro 2022, ol havis  habitanti. Entote ol havas 144,5 km² e distas cirkume 300 (370 per voyi) kilometri nord-este de Moskva. 

## Fotografuri

Солнцев Костромская мещанка 1838.jpg|Habitantino di Kostroma (1838).
Памятник Ленину в Костроме.jpg|Monumento di Lenin.
Transport-02-kostroma.jpg|Strado Sovietiana.
Kostroma-vokzal.jpg|Fervoyala staciono "Kostroma-Novaya".
Drama-theater-kostroma.jpg|Dramo-teatro en Kostroma


## Referi
Kaluga (homonimo)

**Kaluga** – loki en Rusia

* **[[Kaluga]]**, urbo en provinco Kaluga
* Kaluga, vilajo en provinco Saratov, distrikto Mokrous
* Kaluga, vilajo en provinco Oryol, distrikto Oryol
Kaluga

**Kaluga** esas urbo apud rivero Oka e olua enfluanti (Kalujka, Kiyovka, Yachenka) en westal Rusia. Ol esas chefurbo di provinco Kaluga. Segun statistiki dil yaro 2022, ol havis  habitanti. Entote ol havas 168,8 km² e distas cirkume 160 kilometri sud-weste de Moskva. 

## Fotografuri

Пристань в центре города.jpg|Che urbocentro.
Вид на площадь Старый торг с птичьего полета.jpg|Placo "Stari torg".
Понтонный мост через Оку.jpg|Ponto tra Oka.
Kaluga 2012 MainSquare 03 1TM.jpg|Precipua placo en Kaluga.
Вид с птичьего полета на р.Оку и Правый берег.jpg|Oka.
Карта Калуги 1912 года. Репринтное издание.jpg|Mapo di Kaluga de 1912.


## Referi