1994

La yaro **1994** (MCMXCIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Gregoriala kalendario. Ol esis la 994ma yaro di la duesma yarmilo, la 94ma yaro di la 20ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 1990a.

## Eventi
### [[Kosmo]]
* 16ma til la 22ma di julio - Parti ek granda kometo *Shoemaker-Levy 9* kolizionas kontre Jupitero.

### [[Mondo]]
* 15ma di agosto - Teroristo "Shakalo" alias Ilich Ramirez Sanchez arestesas en Sudan. Ilu havis kontakti exemple kun Germana terorista grupo Baader-Meinhof.

### [[Europa]]
* 6ma di februaro - En Finlando, Martti Ahtisaari elektesas prezidanto per 53,9 % ek la voti.
* 12ma di februaro - “La Krio” da Edvard Munch furtesas en Nacionala Galerio, en Oslo. La pikturo obtenesas retroe en mayo.
* 4ma di marto - Austria, Suedia e Finlando kontratas pri membresko en Europana Uniono. 
* Marto - En Italia le dextra vinkas elekti. Un ek la vinkinti esas Silvio Berlusconi.
* 6ma di mayo - Rejino Elizabeth la 2ma di Unionita Rejio e Franca prezidanto François Mitterrand inauguras la tunelo sub l'Angla Kanalo inter Unionita Rejio e Francia.
* 21ma di julio - Tony Blair divenas prezidanto di Laborista-partiso.
* 29ma di agosto - Lasta Sovietiana trupi foriras Estonia e Latvia.
* 28ma di septembro - Pasajero-navo "Estonia" sinkas en Baltika Maro, e 852 homi dronas su.
* 9ma di oktobro - En Austria extremista-dextra "Libereso-partiso" sucesas en elekti, ma socialdemokrati e kristdemokrati prenos povo.
* 16ma di oktobro - En Finlando 56.9 % votas yes pri la membreso en Europana Uniono.
* 13ma di novembro - En Suedia 52,2% votas yes pri la membreso en Europana Uniono. 
* 14ma di novembro - Reguloza treno-trafiko inter London e Paris komencas tra la Tunelo sub l'Angla kanalo.
* 28ma di novembro - Per 52,2% ek la valida voti, plebicito pri membresko che Europana Uniono Norvegia rezultas la vinko dil "no".
* 30ma di novembro - Fairo che krozonavo *MS Achille Lauro* proxim la litoro di Somalia, produktas 4 morti e plusa 8 homi vuntida.
* 11ma di decembro - Rusa trupi atakas Chechenia por supresar volo di Checheni pri nedependo.

### [[Azia]]
* 2ma di mayo - Ciklono en Bangladesh produktas 400 morti.
* 8ma di julio - Kim Il Sung mortas en Nord-Korea. Lia filiulo, Kim Jong Il asumas povo.
* 25ma di julio - Israel e Jordania deklaras en Washington DC, ke militala stando depos 1948 inter li finos.
* 6ma di septembro - Tajikistan adoptas lua nuna konstituco.
* 26ma di oktobro - Israel e Jordania paktas pri paco.

### [[Afrika]]
* 1ma di marto - Sudafrika transferas la suvereneso sur Walvis Bay a Namibia.
* 6ma di aprilo - Aeroplano di prezidanto di Ruanda, Habyarimanaja, pafesas infre super Kigali.
* 7ma di aprilo - Le Hutu komencas masakrar le Tutsi en Ruanda.
* 27ma di aprilo - En Sudafrika eventas l'unesma demokratial elekto, ube negra civitani anke povas votar.
* 9ma di mayo - En Sudafrika Nelson Mandela divenas unesma nigra prezidanto.
* 3ma di julio - En l'unesma libera votado por prezidanto en Guinea-Bisau João Bernardo Vieira vinkas l'unesma baloto.
* agosto - Ter-tremo en Aljeria produktas 171 morti.
* 28ma di decembro - En Centrafrika aprobesas nova konstituco.

### [[Nord-Amerika]]
* 1ma di januaro - Kontrato pri libera-komerco di Nord-Amerika, nomizita NAFTA, efikeskas inter Usa, Kanada e Mexikia.
* 17ma di januaro - Eventas violentoza ter-tremo en Los Angeles, qua efektigas granda destruktado. Cirkume  personi vundesas e  plusa homi perdas sua hemi.
* februaro - En Usa, koldego e nivo produktas 140 morti.
* 12ma di junio - Nicole Brown Simpson e lua amikulo Ronald Goldman mortigesas en Los Angeles. La ludisto di Usan-futbalo O. J. Simpson akuzesas pri l'ago.
* 17ma di julio - Brazilia vinkas Italia en maxima puniso e ganas Mondala Kupo di Futbalo.
* 19ma di decembro - Valoro di Mexikiana peso krakas relate dolaro di Usa (de relato 3 : 1 til 10 : 1). Usa salvas Mexikia donante presto di 50 miliardi dolari.

### [[Central Amerika]]
* 19ma di septembro - Usa duktas milital operaco en Haiti por suplantar militisti per demokratiale elektita prezidanto Jean-Bertrand Aristide.
* 15ma di oktobro - Jean-Bertrand Aristide retrosendesas a la povo en Haiti.

### [[Sud-Amerika]]
* 2ma di julio - Kolumbiana futbalisto Andrés Escobar asasinesas pos arivo a hemlando, pro ke il nochizis un punto kontre lia esquado, en ludo dum la Mondala Kupo di Futbalo.
* 18ma di julio - Atako per bombo a sideyo di AMIA (mutual asociuro Israel-Arjentinia) en Buenos Aires produktas 84 morti.
* 3ma di oktobro - En Brazilia, Fernando Henrique Cardoso vinkas prezidantal elekto.

### [[Oceania]]
* 15ma til la 25ma di agosto - Trupi de Papua-Nova-Guinea okupas portuo, aeroportuo e la chef-urbo di Bougainville.
* 1ma di oktobro - Palau nedependanteskas.

## Naski
* 9ma di januaro - Radek Faksa, Cheka hokeisto
* 11ma di januaro - Darya Voit, Rusa shakoludistino
* 1ma di februaro - Anna-Lena Friedsam, Germana tenisistino
* 19ma di februaro - Svetlana Tripapina, Rusa skermistino

* 23ma di februaro - Dakota Fanning, Usan aktorino
* 24ma di februaro - Ilia Ivashka, Bielorusa tenisistulo
* 24ma di februaro - Jessica Pegula, Usana tenisistino
* 1ma di marto - Justin Bieber, Kanadana kantisto
* 7ma di marto - Chase Kalisz, Usana natisto

* 15ma di marto - Georgia Taylor-Brown, Britanian atletino
* 16ma di marto - Tomáš Harkabus, Cheka hokeisto
* 22ma di marto - Aliaxandra Sasnovich, Bielorusa tenisistino
* 11ma di aprilo - Duncan Laurence, Nederlandana kantisto
* 22ma di aprilo - Yulia Karimova, Rusa sporta pafistino
* 30ma di aprilo - Štěpán Csamangó, Cheka hokeisto
* 6ma di mayo - Noah Galvin, Usan aktoro e kantisto
* 6ma di mayo - Grace Min, Usana tenisistino
* 14ma di mayo - Pernille Blume, Dana natistino
* 15ma di mayo - Lara Stalder, Suisa hokeisto
* 16ma di mayo - Mihail Grigorenko, Rusa hokeisto
* 17ma di mayo - Nicolas Hlava, Cheka hokeisto
* 25ma di mayo - Aly Raisman, Usana gimnastikisto
* 31ma di mayo - Martin Bartoň, Cheka hokeisto
* 2ma di junio - Franciszek Boberek, Polona voc-aktoro
* 15ma di junio - Lee Kiefer, Usana skermistino
* 16ma di junio - Fismoll, Polona muzikisto, kantisto, kompozisto e kansonifisto
* 17ma di junio - Alihan Suleimanov, Rusa MMA-luktisto
* 1ma di julio - Chloé Paquet, Franca tenisistino
* 13ma di julio - Mariya Papova, Bielorusa basketbalistino
* 16ma di julio - Caroline Roméo, Franca tenisistino
* 25ma di julio - Natalija Stevanović, Serbiana tenisistino
* 29ma di julio – Michał Grobelny, Polona kantisto
* 8ma di agosto - Saikhom Mirabai Chanu, Indiana halterlevisto

* 15ma di agosto - Kosuke Hagino, Japoniana natistulo
* 16ma di agosto - Jesika Malečková, Cheka tenisistino
* 19ma di agosto - Nafissatou Thiam, Belga atletino
* 30ma di agosto - Nikita Tryamkin, Rusa hokeisto
* 1ma di septembro - Margarita Betova, Rusa tenisistino
* 13ma di septembro - Anna Schmiedlová, Slovakiana tenisistino
* 17ma di septembro - Stephanie Wagner, Germana tenisistino
* 20ma di septembro - Polina Leikina, Rusa tenisistino
* 23ma di septembro - Yerry Mina, Kolumbiana futbalisto
* 29ma di septembro - Halsey, Usana kantistino
* 10ma di oktobro - Ilya Miheyev, Rusa hokeisto
* 10ma di oktobro - Tereza Smitková, Cheka tenisistino
* 19ma di oktobro - Samra Rahimli, Azerbaijanana kantistino
* 23ma di oktobro - Magomedrasul Gasanov, Rusa MMA-luktisto
* 24ma di oktobro - Audrey Albié, Franca tenisistino
* 24ma di oktobro - Tereza Martincová, Cheka tenisistino
* 28ma di oktobro - Szymon Chodyniecki, Polona muzikisto, kantisto, kompozisto e kansonifisto
* 28ma di oktobro - Amy Zhu, Usana tenisistino
* 31ma di oktobro - Tamara Čurović, Serbiana tenisistino
* 9ma di novembro - Marine Partaud, Franca tenisistino
* 10ma di novembro - Andre De Grasse, Kanadan atletulo
* 15ma di novembro - Yekaterina Alexandrova, Rusa tenisistino
* 3ma di decembro - Bernarda Pera, Usana tenisistino
* 28ma di decembro - Anna Dementyeva, Rusa gimnastikistino

## Morti
* 1ma di januaro - Cesar Romero, Kuban-Usana cinem-aktoro (n. 1907)
* 7ma di januaro - Phoumi Vongvichit, prezidanto di Laos (n. 1909)
* 17ma di januaro - Chung Il-kwon, chefministro di Sud-Korea (n. 1917)

* 22ma di januaro - Telly Savalas, Usan aktoro (n. 1924)
* 29ma di januaro - Yevgeni Pavlovich Leonov, Rus aktoro (n. 1926)
* 2ma di februaro - Marija Gimbutas, Lituanian-Usan arkeologiistino (n. 1921)
* 6ma di februaro - Joseph Cotten, Usan aktoro (n. 1905)
* 7ma di februaro - Witold Lutosławski, Polona kompozistulo (n. 1913)
* 9ma di februaro - Howard Martin Temin, Usana genetikisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1934)
* 11ma di februaro - Paul Feyerabend, filozofo (n. 1924)
* 12ma di februaro - Donald Judd, Usan artisto, minimalisto en piktado (n. 1928)

* 9ma di marto - Charles Bukowski, Usana skriptisto e poeto (n. 1920)
* 13ma di marto - Jacques Doucet, Franca piktisto (n. 1924)
* 22ma di marto - Walter Lantz, Usana kartunisto, animisto, cenaristo, cinematografisto e produktisto pri animi (n. 1899)
* 28ma di marto - Eugène Ionesco, Rumana skriptisto por teatro (n. 1909)
* 31ma di marto - Léon Degrelle, Belga politikisto, fondinto di fashista movado nomizita "rexismo" (n. 1906)
* 5ma di aprilo - Kurt Cobain, Usana muzikisto (Nirvana) (n. 1967)
* 6ma di aprilo - Juvénal Habyarimana, prezidanto di Ruanda (n. 1937)
* 6ma di aprilo - Cyprien Ntaryamira, prezidanto di Burundi (n. 1956)
* 7ma di aprilo - Golo Mann, Germana skriptisto e historiisto (n. 1909)
* 17ma di aprilo - Roger Wolcott Sperry, Usana neuropsikologiisto, Nobel-laureato (n. 1913)

* 22ma di aprilo - Richard Nixon, 37ma prezidanto di Usa (n. 1913)
* 1ma di mayo - Ayrton Senna, Brazilian automobilisto (n. 1960)
* 5ma di mayo - Mário Quintana, Braziliana skriptisto e tradukisto (n. 1906)
* 8ma di mayo - George Peppard, Usana cinem-aktoro (n. 1928)
* 10ma di mayo - John Wayne Gacy, Usana serial-asasinero (mortigita) (n. 1942)
* 10ma di mayo - Lucebert, Nederlandana piktisto (n. 1924)
* 19ma di mayo - Jacqueline Kennedy Onassis, ex-spozino di John F. Kennedy ed Aristoteles Onassis (n. 1929)

* 21ma di mayo - Giovanni Goria, chefministro di Italia (n. 1943)
* 29ma di mayo - Erich Honecker, ex-chefo di Est-Germania (n. 1912)
* 30ma di mayo - Ezra Taft Benson, prezidanto dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi (n. 1899)
* 4ma di junio - Roberto Burle Marx, Brazilian arkitekto (n. 1909)
* 9ma di junio - Jan Tinbergen, Nederlandan ekonomikisto, Nobel-laureato pri ekonomiko (n. 1903)
* 14ma di junio - Henry Mancini, Usana kompozisto, pianisto e maestro (n. 1924)
* 22ma di junio - Otto Bradfisch, Germana ekonomikisto e kolonelo di SS (n. 1903)
* 2ma di julio - Andrés Escobar, Kolumbiana futbalisto (n. 1967)

* 8ma di julio - Kim Il Sung, chefo di Nord-Korea (n. 1912)
* 8ma di julio - Dick Sargent, Usan aktoro (n. 1930)
* 16ma di julio - Julian Schwinger, Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1918)
* 20ma di julio - Paul Delvaux, Belga piktisto (n. 1897)
* 29ma di julio - Dorothy Crowfoot Hodgkin, Britaniana kemiistino, Nobel-laureato (n. 1910)
* 4ma di agosto - Giovanni Spadolini, chefministro di Italia (n. 1925)
* 11ma di agosto - Peter Cushing, Angla aktoro (n. 1913)

* 14ma di agosto - Elias Canetti, Bulgara-Germana skriptisto (n. 1905)
* 18ma di agosto - Richard Laurence Millington Synge, Britaniana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1914)
* 19ma di agosto - Linus Pauling, Usana kemiisto, Nobel-laureato pri kemio en 1954 e pri paco en 1962 (n. 1901)
* 6ma di septembro - Paul Xuereb, prezidanto di Malta (n. 1923)
* 8ma di septembro - Sonia Martínez, Hispana prizentistino di televiziono (n. 1963)
* 11ma di septembro - Jessica Tandy, Britanian-Usana cinem-aktorino (n. 1909)
* 15ma di septembro - Moana Pozzi, Italian aktorino en pornografiala cinematografuri (n. 1961)
* 17ma di septembro - Karl Popper, Britaniana filozofo (n. 1902)
* 27ma di septembro - Carlos Lleras Restrepo, prezidanto di Kolumbia (n. 1908)
* 30ma di septembro - André Michel Lwoff, Franca mikrobiologiisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1902)
* 30ma di septembro - Roberto Eduardo Viola, prezidanto di Arjentinia (n. 1924)
* 3ma di oktobro - Heinz Rühmann, Germana cinem-aktoro e filmifisto (n. 1902)
* 7ma di oktobro - Niels Kaj Jerne, Dana-Angliana biologiisto, Nobel-laureato (n. 1911)
* 16ma di oktobro - Raúl Juliá, Portorikan aktoro (n. 1940)

* 20ma di oktobro - Burt Lancaster, Usan aktoro (n. 1913)
* 24ma di oktobro - Raúl Juliá, Porto-Rikan aktoro (n. 1940)
* 4ma di novembro - Sam Francis, Usana piktisto (n. 1923)
* 10ma di novembro - Carmen McRae, Usana kantistino di jazo (n. 1920)
* 18ma di novembro - Cab Calloway, Usana kantisto e muzikistulo (n. 1907)
* 25ma di novembro - Vladimir Zak, Ukrainana ludisto e entrenero pri shakoludo (n. 1913)
* 8ma di decembro - Tom Jobim, Braziliana kompozisto e muzikisto (n. 1927)
* 13ma di decembro - Antoine Pinay, chefministro di Francia (n. 1891)
* 25ma di decembro - Zail Singh, prezidanto di India (n. 1916)

## Nobel-premiiziti
* Fiziko: Bertram N. Brockhouse, Clifford Glenwood Shull
* Kemio: George Andrew Olah
* Medicino: Alfred Goodman Gilman, Martin Rodbell
* Literaturo: Kenzaburo Oe
* Paco: Yasser Arafat, Shimon Peres, Ichak Rabin
* Ekonomiko: Reinhard Selten, John Forbes Nash, John Harsanyi

## Referi