open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stelo

**Stelo** esas granda flamanta bulo de gasi kontenata per sua propra gravito. La suno esas normala stelo segun kompozeso, parametri e koloro.

La vivtempo di steli dependas de lua maso e lumozeso: tre lumoza stelo duras forsan kelka milion yari, la suno dek miliardi di yari, la minim lumoza steli dek bilion yari.

Steli dividesas en du tipi, I e II. La steli de tipo I movas lente, e ordinare trovesas en la spirala "brakii" di la galaxii. Steli di tipo II esas ordinare plu brilanta, plu rapida e trovesas precipue en la sferatra ringo de steli cirkum galaxio.

Multa steli esas duopla steli.
Roseau

**Roseau** esas la chef-urbo e maxim populizita urbo di Dominika. Segun statistiki dil yaro 2011, ol havis  habitanti.
1501

La yaro **1501** (MDI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 501ma yaro di la duesma yarmilo, la 1ma yaro di la 16ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 1500a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Pedro Álvares Cabral, Portugalana exploristo, retronavigas a Portugal de Brazilia ed India.

### [[Azia]]
* Ismail la 1ma duktas shiiana Safavidi, qui asertas ke li decendas de kuzo di profeto Muhamad. Ismail konquestas tota Persia e divenas unesma safavido-shaho, til 1524. Ilu konvertas tota la habitantaro a shiia-islamo. Ilu selektas Tabriz kom chef-urbo dil rejio.

### [[Amerika]]
* Rodrigo de Bastidas deskovras Panama.
* Amerigo Vespucci vizitas la nord-esto di la nuna Brazilia.

## Naski
* 6ma di mayo - Papo Marcellus la 2ma (m. 1555)
* (o 1507) - Anne Boleyn, duesma spozino di Henry la 8ma (m. 1536)

## Morti
1502

La yaro **1502** (MDII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 502ma yaro di la duesma yarmilo, la 2ma yaro di la 16ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 1500a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 10ma di februaro - Portugalano Vasco da Gama komencas lua duesma voyajo ad India.
* 11ma di mayo - Cristoforo Colombo departas de Cádiz por lua quaresma voyajo vers Amerika. Il vizitos Honduras, Nikaragua, Kosta Rika, Panama e Kolumbia.

### [[Afrika]]
* 21ma di mayo - Portugalan explorero João da Nova deskovras l'insulo Santa Helena.

### [[Amerika]]
* 1ma di januaro - Portugalano Gaspar de Lemos deskovras la bayo di Guanabara, en Brazilia.
* 15ma di junio - Cristoforo Colombo deskovras insulo Martinik.
* 14ma di agosto - Cristoforo Colombo desembarkas en Honduras.
* 18ma di septembro - Cristoforo Colombo exploras la nuna Kosta Rika.
* 13ma di decembro - Cristoforo Colombo deskovras insulo Santa Lucia.

## Naski

* 7ma di januaro - Papo Gregorius la 13ma (m. 1585)
* 2ma di februaro - Damião de Góis, Portugalana filozofo (m. 1574)
* 6ma di junio - Rejulo João la 3ma di Portugal (m. 1557)

## Morti
1503

La yaro **1503** (MDIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 503ma yaro di la duesma yarmilo, la 3ma yaro di la 16ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 1500a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 13ma di mayo - Hispani kaptas Napoli.
* 22ma di septembro - Pius la 3ma divenas papo.
* 31ma di oktobro - Julius la 2ma divenas papo.

### [[Azia]]
* Vasco da Gama establisas l'unesma Portugalana fortreso en Cochim, India.

### [[Central Amerika]]
* Juan de Bermúdez deskovras Bermuda.
* 10ma di mayo - Cristoforo Colombo diskovras l'Insuli Kaiman.

## Naski

* 11ma di januaro - Girolamo Francesco Maria Mazzola (Parmigianino), Italiana piktisto (m. 1540)
* 17ma di novembro - Agnolo Bronzino, Italiana piktisto (m. 1572)
* 14ma di decembro - Nostradamus, Franca profeto (m. 1566)
* Tomé de Sousa, Portugalana nobelo, unesma guberniestro di Brazilia (m. 1579)

## Morti
* 18ma di agosto - Papo Alexander la 6ma (n. 1431)
* 18ma di oktobro - Papo Pius la 3ma (n. 1439)
1504

La yaro **1504** (MDIV per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 504ma yaro di la duesma yarmilo, la 4ma yaro di la 16ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 1500a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 1ma di januaro - Franci cedas Gaeta a Hispani komandita da Gonzalo Fernández de Córdoba, duko de Santángelo.
* 31ma di januaro - Franci cedas Napoli ad Aragon.
* Michelangelo Buonarroti kompletigas la statuo pri Goliat.

### [[Amerika]]
* 29ma di februaro - Cristoforo Colombo uzas lua konoco pri eklipsi por konvinkar Jamaikan indijeni a furnisar provizuri ad il.

## Naski
* 17ma di januaro - Papo Pius la 5ma (m. 1572)

## Morti
*  18ma di aprilo - Filippino Lippi, Italiana piktisto (n. 1457)

* 26ma di novembro - Rejino Isabel la 1ma di Kastilia (n. 1451)
1507

La yaro **1507** (MDVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 507ma yaro di la duesma yarmilo, la 7ma yaro di la 16ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 1500a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 25ma di aprilo - Martin Waldseemüller, profunda paroko e kartografo, publikigas mapo dil mondo e donas a nova kontinento nomo *Amerika* segun deskovristo Amerigo Vespucci.
* Polona Nikolaus Kopernikus rezonas ke la Tero ed altra planeti cirkulas la Suno alonge regulala orbiti.

### [[Afrika]]
* Portugalani unesmafoye vidas l'insulo Maurico.
* Kristana Nzinga Mbemba, unioninta kun Portugalani, divenas rejino di Kongo.

### [[Central Amerika]]
* Hispan episkopo Bartolomé de las Casas sugestas transportar negro-sklavi vers Haiti, e Fernando la Katolika konkordas lo.

## Naski
* (o 1501) - Anne Boleyn, duesma spozino di Henry la 8ma di Anglia (m. 1536)

## Morti
* 23ma di februaro - Gentile Bellini, Italiana piktisto (n. c. 1429)
* 12ma di marto - Cesare Borgia, Italiana generalo, mortigita (n. 1475)
1509

La yaro **1509** (MDIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 509ma yaro di la duesma yarmilo, la 9ma yaro di la 16ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 1500a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 21ma di aprilo - Henry la 8ma divenas rejo di Anglia. L'imperio esas en bona stando.

## Naski
* 10ma di julio - Jean Calvin, Franca teologiisto e pastoro (m. 1564)

## Morti
* 21ma di aprilo - Rejulo Henry la 7ma di Anglia (n. 1457)
1511

La yaro **1511** (MDXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 511ma yaro di la duesma yarmilo, la 11ma yaro di la 16ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 1510a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 29ma di agosto - Batalio di Mohács: trupi di János la 1ma di Hungaria vinkas Otomani.
* 17ma di novembro - Hispana imperio ed Anglia unionas su kontre Francia.

### [[Azia]]
* Portugalani konquestas Malaka, granda komerco-centro en Malaizia.
### [[Oceania]]
* Portugalana navigisti venas a Pacifiko.

## Naski
* 30ma di julio - Giorgio Vasari, Italian arkitekto, piktisto e skriptisto (m. 1574)
* Francisco de Orellana, Hispana explorero (m. 1546)

## Morti
1512

La yaro **1512** (MDXII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 512ma yaro di la duesma yarmilo, la 12ma yaro di la 16ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 1510a.

## Eventi
### [[Oceania]]
* Portugalani deskovras Moluki, arkipelago ube spici produktesas.

## Naski
* 31ma di januaro - Rejulo Henrique la 1ma di Portugal (m. 1580)
* 5ma di marto - Gerardus Mercator, Belga kartografo (m. 1594)

## Morti
* 22ma di februaro - Amerigo Vespucci, Italian explorero (n. 1454)
1514

La yaro **1514** (MDXIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 514ma yaro di la duesma yarmilo, la 14ma yaro di la 16ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 1510a.

## Eventi
### [[Azia]]
* Portugalani rivovenas kom unesma Europani tra maro a Kanton (nuna Guangzhou), en Chinia.

## Naski
* 31ma di decembro - Andreas Vesalius, Belga anatomiisto (m. 1564)

## Morti
* 5ma di januaro - Rejino Anna di Francia e dukino di Bretonia (n. 1477)
1515

La yaro **1515** (MDXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 515ma yaro di la duesma yarmilo, la 15ma yaro di la 16ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 1510a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 1ma di januaro - Franciskus la 1ma divenas rejo di Francia. Il militos longe kontre Karolus la 5ma di Germania ed en nord-Italia) (batalio di Marignano).

### [[Central Amerika]]
* Diego Velázquez de Cuéllar fondas Santiago de Cuba.

## Naski
* 4ma di oktobro - Lucas Cranach la yuna, Germana piktisto (m. 1586)

## Morti
* 1ma di januaro - Louis la 12ma, rejulo di Francia (n. 1462)
* 5ma di novembro - Mariotto Albertinelli, Italiana piktisto (n. 1474)
* 16ma di decembro - Afonso de Albuquerque, Portugalana konquestero (n. c. 1453)
1516

La yaro **1516** (MDXVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 516ma yaro di la duesma yarmilo, la 16ma yaro di la 16ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 1510a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Carlos la 1ma divenas rejo di Hispania. Carlos la 1ma esas sama kam Karl la 5ma di Germania depos 1519.
* 13ma di agosto - Hispania e Francia signatas pakto di Noyon. François la 1ma di Francia agnoskas Hispana revendiko pri Napoli, dum ke Karolus la 1ma agnoskas Franca revendiko pri Milano.

## Naski
* 18ma di februaro - Mary Tudor, rejino di Anglia (m. 1558)
* (probable) Vasco da Gama, Portugalana navigisto (m. 1542)

## Morti
* 20ma di januaro - Juan Díaz de Solís, Hispana explorero (n. 1470)
* 23ma di januaro - Rejulo Fernando la 2ma di Aragon (n. 1452)
* 13ma di marto - Rejulo Ulászló la 2ma de Hungaria (n. 1456)
1508

La yaro **1508** (MDVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 508ma yaro di la duesma yarmilo, la 8ma yaro di la 16ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 1500a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Februaro - Maximilian la 1ma, Santa Romana imperiestro, atakas Republiko Venezia.
### [[Azia]]
* Portugalani komencas okupar Oman.

## Naski
* Pieter Aertsen, Nederlandana piktisto (m. 1575)

## Morti
1518

La yaro **1518** (MDXVIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 518ma yaro di la duesma yarmilo, la 18ma yaro di la 16ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 1510a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Sklavo-komerco komencas oficale.

### [[Afrika]]
* Piratestro Khair ed-Din Barbarossa, Aljerian regnanto, unionas kun Otomana sultano, qua nominas il grand-admiralo. Barbarossa terorigas tota Mediteraneo.

## Naski

## Morti
1519

La yaro **1519** (MDXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 519ma yaro di la duesma yarmilo, la 19ma yaro di la 16ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 1510a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Kakao importesas unesmafoye ad Europa de Amerika.
* L'arkiduko di Austria e rejo di Hispania Karolus la 5ma divenas imperiestro di Santa Romana Imperio. Ilu renuncos en 1566.
* 10ma di agosto - Fernão de Magalhães departas de Sevilla, Hispania, por lua cirkum-navigado dil mondo.
* 20ma di septembro - Portugalana Fernão de Magalhães departas de Sevilla per kin bateli por navigor cirkum la mondo.

### [[Central Amerika]]
* 8ma di novembro - Hernán Cortés arivas a Tenochtitlán. Navi, soldati, kavali, kanoni, musketi e hundi impresas Azteki, ed en novembro Hispani aceptesis quale dei en Tenochtitlán.
* novembro -  Imperiestro Moctezuma la 2ma recevas Cortéz e submisas su ad il. L'expediciono di Cortés divenas tre sangoza raptado. Kun Hispani venas anke variolo, qua efektigos mortado en tota Mexikia.
* Havana fondesas en lua nuna loko.
* Hispani komencas koloniigar Guatemala.
* 15ma di agosto - Pedro Arias de Ávila fondas Panama-urbo.

## Naski
* 15ma di februaro - Pedro Menéndez de Avilés, Hispana admiralo (m. 1574)
* 31ma di marto - Rejulo Henri la 2ma di Francia (m. 1559)
* 29ma di aprilo - Tintoretto, Italiana piktisto (m. 1594)
* 20ma di julio - Papo Inocentius la 9ma (m. 1591)

## Morti
* 12ma di januaro - Maximilian la 1ma, Santa Romana Imperiestro (n. 1459)
* 15ma di januaro - Vasco Núñez de Balboa, Hispanian explorero (n. 1475)
* 2ma di mayo - Leonardo da Vinci, italian arkitekto, muzikisto, anatomisto, inventisto, injenioro, skultisto e piktisto (n. 1452)
* 2ma di julio - Francesco Bonsignori, Italiana piktisto (n. c. 1460/1465)

## Referi
1520

La yaro **1520** (MDXX per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 520ma yaro di la duesma yarmilo, la 20ma yaro di la 16ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 1520a.

## Eventi
### [[Europa]]
* agosto - En Germania, Martin Luther skribas revoluciona programo por novigar katolik-eklezio.
* 1ma di novembro - Dana rejo di Kalmar-uniono Kristian la 2ma elektesas rejulo di Suedia. Ilu kronizesos ye la 4ma di novembro.
* 8ma til la 10ma di novembro - En Skandinavia, Kristian la 2ma igas masakro en Stockholm por subordinar chefi di Sueda nacionalisti: 82 nobeli e kleriki recevas mortopuniso.

### [[Nord-Amerika]]
* 21ma di oktobro - Portugalana navigisto João Álvares Fagundes deskovras Santa Pierre e Mikelon.

### [[Central Amerika]]
* Hispana explorero Gil González Dávila fondas l'unesma kolonio en la nuna Nikaragua.

### [[Sud-Amerika]]
* 31ma di marto - Fernão de Magalhães atingas l'estuario dil fluvio Plata, inter nuna Arjentinia ed Uruguay.
* 6ma di novembro - Fernão de Magalhães deskovras la stretajo qua hodie havas lia nomo.

### [[Azia]]
* 22ma di septembro - Soliman la 1ma divenas Sultano di Otoman imperio til 1566. Dum sua regno Otomana povo esas maximala.

## Naski
* 1ma di agosto - Zygmunt la 2ma August, rejo di Polonia e grandaduko di Lituania (m. 1572)
* 13ma di decembro - Papo Sixtus la 5ma (m. 1590)
* Estácio de Sá, Portugalana soldato qua fondis Rio de Janeiro (m. 1567)

## Morti
* 16ma di marto - Martin Waldseemüller, Germana kartografo (n. 1470)
* 6ma di aprilo - Raffaello Sanzio, Italiana piktisto (n. 1483)
* (o 1526) Pedro Álvares Cabral, Portugalana explorero (n. 1467 o 1468)
1522

La yaro **1522** (MDXXII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 522ma yaro di la duesma yarmilo, la 22ma yaro di la 16ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 1520a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 9ma di septembro - Adriaan Florensz divenas papo Adrianus la 6ma.
*Nur un ek la kin navi komandita da Fernão de Magalhães retronavigas a Hispania.
*Unesma Lituana-linguala libro publikigesas.

### [[Azia]]
*Portugalani obtenas areo en Java.

### [[Central Amerika]]
* 31ma di mayo - Hispani komandita da Andrés Niño desembarkas an l'insulo lore nomizita «Petronila» (nune (Meanguera, en Salvador).

## Naski
* (o 1521) - Imperiestro Gelawdewos de Etiopia (m. 1559)

## Morti

## Referi
1523

La yaro **1523** (MDXXIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 523ma yaro di la duesma yarmilo, la 23ma yaro di la 16ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 1520a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 6ma di junio - Gustaf la 1ma Vasa divenas rejo di Suedia.
* 10ma di junio - Trupi komandata da Frederik la 1ma asiejas Kobehavn, pro ke la urbo ne agnoskas ilu kom sucedanto di Kristian la 2ma.
* 26ma di novembro - Klemens la 7ma divenas papo.

## Naski

## Morti
* 29ma di agosto - Ulrich von Hutten, Germana poeto (n. 1488)
* 14ma di septembro - Papo Adrianus la 6ma (n. 1459)
1525

La yaro **1525** (MDXXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 525ma yaro di la duesma yarmilo, la 25ma yaro di la 16ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 1520a.

## Eventi
### [[Europa]]
* La maxim anciena imprimuro, la Germana-lingua ABC-libro, imprimesas.

### [[Nord-Amerika]]
*28ma di februaro - Cuauhtémoc, lasta imperiestro dil populo Azteka, mortigesas sub impero da Hernán Cortés.

### [[Sud-Amerika]]
* Inkao imperiestro Huayna Capac dividas l'imperio a sua filii Atahualpa e Huascar, ma li komencas fratala milito.

### [[Oceania]]
* Diego Ribeiro, mapisto di Hispana korto, desegnas unesma mapo pri Oceania.

## Naski

## Morti
* 28ma di februaro - Cuauhtémoc, lasta imperiestro di Mexikia (n. c. 1496)
* Huayna Capac, imperiestro dil imperio Inkao (n. 1464 o 1468)
1526

La yaro **1526** (MDXXVI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 526ma yaro di la duesma yarmilo, la 26ma yaro di la 16ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 1520a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 10ma di novembro - János Zápolya proklamesas rejulo János la 1ma di Hungaria.
* Sultano Soliman la 2ma di Otoman imperio  konquestas Hungaria.

### [[Azia]]
* Unesma granda-mogulo Babur, heredanto di Chingiz-kano e Timur Lenk, invadas India e konquestas Delhi ed Agra.

### [[Oceania]]
* Portugalani rivovenas en Nova-Guinea.

## Naski

## Morti
* 4ma di agosto - Juan Sebastián Elcano, Hispana explorero (n. 1476)
* (o 1520) Pedro Álvares Cabral, Portugalana explorero (n. 1467 o 1468)
1527

La yaro **1527** (MDXXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 527ma yaro di la duesma yarmilo, la 27ma yaro di la 16ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 1520a.

## Eventi
### [[Europa]]
* La hordi dil imperiestro Karolus la 5ma kaptas Roma. Chera renesanco-trezori domajesas.
* Statala kunveno en Västerås exkomunikas Suedia de Katolik eklezio. Rejo Gustav la 1ma divenas la chefo di Sueda eklezio.

### [[Afrika]]
* Mohamedana Somaliana chefo Ahmed Gran vinkas Etiopiani uzante pulvero-fusili, tillore nekonocata en Etiopia.

## Naski
* 21ma di mayo - Felipe la 2ma, rejulo di Hispania, filiulo di Karolus la 5ma di Germania e la 1ma di Hispania (m. 1598)
* 21ma di junio - Niccolò Machiavelli, Italiana filozofo (n. 1469)
* Giuseppe Arcimboldo, Italiana piktisto (m. 1593)
* (posible) Mikalojus Daukša, Lituaniana skriptisto (m. 1613)

## Morti
1528

La yaro **1528** (MDXXVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 528ma yaro di la duesma yarmilo, la 28ma yaro di la 16ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 1520a.

## Eventi
### [[Nord-Amerika]]
* 6ma di novembro - Hispana Álvar Núñez Cabeza de Vaca arivas en nuna Texas.

## Naski
* Paolo Veronese, Italiana piktisto (m. 1588)
* Jerónimo Luis de Cabrera, Hispana militisto e koloniala guberniestro (m. 1574)

## Morti
* 6ma di aprilo - Albrecht Dürer, Germana piktisto (n. 1471)
* 31ma di agosto - Matthias Grünewald, Germana piktisto (n. 1470)
1529

La yaro **1529** (MDXXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 529ma yaro di la duesma yarmilo, la 29ma yaro di la 16ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 1520a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 22ma di aprilo - Kontrato di Zaragoza dividas estala misfero inter Hispania e Portugal. La divido-lineo jacis 17° este del insuli Maluku.
* Germania e Francia militabis longe. La matro di François la 1ma di Francia e l'onklino di Karolus la 5ma di Germania e la 1ma di Hispania paktas pri paco. La viri ne komprenas lo, e milito duros ankore 15 yari.
* Sultano Soliman la 2ma di Otoman imperio siejas Wien. Siejanti esas  e siejita nur . Pos quar semani Turki, retretas pro koldeso e pluvego. En kampo di Turki, Wienani trovas mili de restaji di mulieri e filii en rogi.
* Otomani siejas Budapest.

### [[Afrika]]
* 7ma til la 9ma di marto - Mohamedani vinkas Kristani di Etiopia en la batalio di Shimbra Kure. La milito duros til 1543.

## Naski
* 1ma di septembro - Taddeo Zuccari, Italiana piktisto (m. 1566)

## Morti
1530

La yaro **1530** (MDXXX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 530ma yaro di la duesma yarmilo, la 30ma yaro di la 16ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 1530a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 26ma di oktobro - Malta donesas a la Kavalieri di Malta da Karolus la 5ma.
* La Biblo, tradukita a la Germana da Martin Luther, publikigesas.
* Portugal kreas la sistemo di heredala kapitanii por koloniigar Brazilia.

## Naski
* 25ma di agosto - Ivan la 4ma, "la Kruela", caro di Rusia (m. 1584)
* 11ma di novembro - Étienne de La Boétie, Franca skriptisto (m. 1563)
* Jean Bodin, Franca filozofo ed advokato (m. 1596)
* Jean Nicot, Franca diplomacisto (m. 1600)

## Morti
* 28ma di aprilo - Niklaus Manuel, Germana piktisto (n. c. 1484)
* 14ma di septembro - Quinten Matsijs, Flandriana piktisto (n. 1466)
* 29ma di septembro - Andrea del Sarto, Italiana piktisto (n. 1486)
1524

La yaro **1524** (MDXXIV per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 524ma yaro di la duesma yarmilo, la 24ma yaro di la 16ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 1520a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Dindo importacesas unesmafoye ad Anglia de Sud-Amerika.

### [[Nord-Amerika]]
* 17ma di aprilo - Explorero Giovanni da Verrazzano atingas la regiono di la nuna New-York.

### [[Central Amerika]]
* 25ma di julio - Hispani fondas Tecpan Guatemala, unesma chef-urbo di Guatemala.

## Naski
* 4ma di februaro - Luís Vaz de Camões, Portugalana poeto (m. 1580)

## Morti
* 23ma di mayo - Shaho Ismail la 1ma di Persia (n. 1487)
* 24ma di decembro - Vasco da Gama, Portugalana navigisto (n. 1469)
* Hans Holbein la olda, Germana piktisto (n. c. 1460)
Yari 1530a

Dum la yari 1530a dil 16ma yarcento eventis, inter altri:

### [[Afrika]]
* Portugalani organizas sklavo-transporto preter Atlantiko.
1531

La yaro **1531** (MDXXXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 531ma yaro di la duesma yarmilo, la 31ma yaro di la 16ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 1530a.

## Eventi
### [[Mondo]]
* Kometo di Halley terorigas homi.

### [[Europa]]
* 26ma di januaro - Ter-tremo frapas Lisboa, e produktas mili di morti.
* 27ma di februaro - Luterana princi che Santa Romana imperio formacas federo, konocata Germane kom *Schmalkaldischer Bund*.

### [[Sud-Amerika]]
* Hispana Francisco Pizarro departas de Panama por serchar la richaji di Inkao-stato. Il duktas grupo di 180 soldati ma li sucesas destruktar l'imperio Inkao.

## Naski

## Morti
1534

La yaro **1534** (MDXXXIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 534ma yaro di la duesma yarmilo, la 34ma yaro di la 16ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 1530a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 3ma di novembro - Paulus la 3ma divenas papo.
* Henry la 8ma di Anglia ruptas relati kun la papo e kreas l'Anglikan eklezio. Reformo en Angla eklezio komencas.
* En Dania interna milito komencas inter Kristian la 2ma e Kristian la 3ma, e duros til 1536.

### [[Afrika]]
* Piratestro Khair ed-Din Barbarossa konquestas Tunis.

### [[Nord-Amerika]]
* 20ma di aprilo - Jacques Cartier komencas lua unesma voyajo a nuna Newfoundland e Labrador, en Kanada, e konquestas l'areo por Francia.
* 9ma di junio - Jacques Cartier deskovras fluvio Saint Lawrence, en la nuna Kanada.

### [[Central-Amerika]]
* Hispaniani fondas urbo "Villa de la Vega" - la nuna Spanish Town - qua divenos chef-urbo di la kolonio Jamaika.

### [[Sud-Amerika]]
* 6ma di decembro - Quito, la nuna chef-urbo di Equador, fondesas.
* Francisco Pizarro fondas urbo Guayaquil kun la nomo *Ciudad de los Reyes*, ma ol destruktesos ye la sam yaro.

## Naski
* 19ma di marto - José de Anchieta, Hispana jezuito qua laboris en Brazilia (m. 1597)

## Morti
* 25ma di septembro - Papo Klemens la 7ma (n. 1478)
1535

La yaro **1535** (MDXXXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 535ma yaro di la duesma yarmilo, la 35ma yaro di la 16ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 1530a.

## Eventi
### [[Sud-Amerika]]
* 18ma di januaro - Francisco Pizarro fondas Lima, la nuna chef-urbo di Peru.
* 23ma di mayo - En Brazilia, Vasco Coutinho fondas l'urbo Vila Velha.

## Naski
* 11ma di februaro - Papo Gregorius la 14ma (m. 1591)
* 2ma di junio - Papo Leo la 11ma (m. 1605)
* (o 1539) - Martin Frobisher, Angla maristo ed explorero (m. 1594)

## Morti
* 18ma di februaro - Heinrich Cornelius Agrippa, Germana mediko, skriptisto, teologo e soldato (n. 1486)
* 6ma di julio - Thomas More, Angla filozofo, politikisto e katolika santo (n. 1478)
1537

La yaro **1537** (MDXXXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 537ma yaro di la duesma yarmilo, la 37ma yaro di la 16ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 1530a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 6ma di januaro - Alessandro de' Medici, duko de Firenze, asasinesas.
* Hispani portas terpomo ad Europa.

## Naski
* 12ma di oktobro - Rejulo Edward la 6ma di Anglia (m. 1553)
* 20ma di decembro - Rejulo Johan la 3ma di Suedia (m. 1592)

## Morti
* 6ma di januaro - Alessandro de' Medici, duko de Firenze (n. 1510)
* 12ma di januaro - Lorenzo di Credi, Italiana piktisto e skultisto (n. c. 1459)
* 8ma di februaro - Gerolamo Emiliani, santo katolika italiana (n. 1486)
* 23ma di junio - Pedro de Mendoza, Hispana explorero, fondinto di Buenos Aires (n. 1499)
* 4ma di septembro - Johann Dietenberger, Germana teologiisto (n. c. 1475)
* 9ma di oktobro - Hans Cranach, Germana piktisto (n. 1513)
* Thomas Murner, Germana satiristo e tradukisto (n. 1475)
1538

La yaro **1538** (MDXXXVIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 538ma yaro di la duesma yarmilo, la 38ma yaro di la 16ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 1530a.

## Eventi
### [[Europa]]
* L'unesma libro en Finlandana linguo libro, la ABC-libro da Mikael Agricola, imprimesas. (Altra posibla yaro esas 1543).

### [[Sud-Amerika]]
* 25ma di julio - Francisco de Orellana fondas Guayaquil, en la nuna Equador.
* 30ma di novembro - Sucre, en Equador, fondesas.

## Naski

## Morti
* 12ma di februaro - Albrecht Altdorfer, Germana piktisto (n. c. 1480)
* 8ma di julio - Diego de Almagro, Hispana explorero (n. 1475)
* 2ma di oktobro - Carlo Borromeo, katolika santo (m. 1584)
1539

La yaro **1539** (MDXXXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 539ma yaro di la duesma yarmilo, la 39ma yaro di la 16ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 1530a.

## Eventi
### [[Nord-Amerika]]
* 3ma di junio - Hernando de Soto reklamacas Florida por Hispania.

### [[Central Amerika]]
* 14ma di januaro - Hispana imperio anexas insulo Kuba.

### [[Sud-Amerika]]
* 27ma di aprilo - Nikolaus Federmann e Sebastián de Belalcázar rifondas l'urbo Bogota, nuna chef-urbo di Kolumbia.

## Naski
* (o 1535) Martin Frobisher, Angla maristo ed explorero (m. 1594)

## Morti
1540

La yaro **1540** (MDXL per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 540ma yaro di la duesma yarmilo, la 40ma yaro di la 16ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 1540a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 1ma di januaro - Pedro de Valdivia komencas lua expediciono vers Chili.
* 6ma di januaro - Henry la 8ma mariajas Anne de Cleves, lua 4ma spozino.
* 1ma di aprilo - Per la nomizita "dekreto di Fontainebleau", François la 1ma di Francia proskriptas kredo protestanta.
* 9ma di julio - Henry la 8ma divorcigas de Anne de Cleves, lua 4ma spozino.
* 27ma di septembro - Papo Paulus la 3ma konfirmas la reguli di Jezuita kongregaciono e nominas Ignatius de Loyola kom chefo di Jezuiti. La kreo di la kongregaciono esas reakto kontre reformisti.

### [[Azia]]
* Sher Khan suplantas Humajun, filio di Babur, en Granda-Mogulio di India.

### [[Sud-Amerika]]
* 27ma di junio - Santa Fe de Bogota, nun la chef-urbo di Kolumbia, divenas urbo.
* 15ma di agosto - Arequipa, en Peru, fondesas.

## Naski
* François Viète, Franca matematikistulo (m. 1603)
* Francis Drake, Angla korsaro (m. 1596)

## Morti
* 17ma di julio - Rejulo János la 1ma di Hungaria (n. 1487)
* 24ma di agosto - Girolamo Francesco Maria Mazzola, konocata kom *[[Parmigianino]]*, Italiana piktisto (n. 1503)
* (probable) Tristão da Cunha, Portugalan explorero (n. 1460)
1532

La yaro **1532** (MDXXXII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 532ma yaro di la duesma yarmilo, la 32ma yaro di la 16ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 1530a.

## Eventi
### [[Sud-Amerika]]
* 22ma di januaro - En Brazilia, Martim Afonso de Sousa fondas urbo São Vicente.
* 13ma di mayo - *[[Conquistador]]* Francisco Pizarro desembarkas en nordala litoro di Peru.
* 16ma di novembro - *[[Conquistador]]* Francisco Pizarro arestas Inkao imperiestro Atahualpa.

## Naski
* (posible) Orlando di Lasso, Belga kompozisto (m. 1594)

## Morti
* Huáscar, imperiestro dal Inkai, mortigita segun imperi da Atahualpa (n. c. 1491)
1533

La yaro **1533** (MDXXXIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 533ma yaro di la duesma yarmilo, la 33ma yaro di la 16ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 1530a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Tri yar evanta Ivan la 4ma divenas granda-princo di Moskva.

### [[Sud-Amerika]]
* 14ma di novembro - Hispani komandita da Francisco Pizarro arivas en la regiono di la nuna Cajamarca, Peru, lor parto dil imperio Inkao.
* 15ma di novembro - Pizarro e 450 Hispana soldati marchas a Cuzco, e kaptas la urbo. Marioneto-regnanto Manco Inca rebeleskas, e la desesperanta revolto kontre Hispani duros dum 40 yari.

## Naski
* 28ma di februaro - Michel de Montaigne, Franca filozofo e skriptisto (m. 1592)
* 7ma di septembro - Rejino Elizabeth la 1ma di Anglia (m. 1603)
* 13ma di decembro - Rejulo Erik la 14ma di Suedia (m. 1577)

## Morti
* 10ma di aprilo - Rejulo Frederik la 1ma di Dania (n. 1471)
* 6ma di julio - Ludovico Ariosto, Italiana poeto (n. 1474)
* 26ma di julio - Atahualpa, Imperiestro dil Inkai, mortigita dal Hispani (n. c. 1498)
* 8ma di agosto - Lucas van Leyden, Nederlandana piktisto (n. 1494)
* 3ma di decembro - Caro Vasili la 3ma di Rusia (n. 1479)
Yari 1540a

La **yari 1540a** komencis ye la 1ma di januaro 1540 e finis ye la 31ma di decembro 1549. Dum la yari 1540a dil 16ma yarcento eventis, inter altri:

## [[Nord-Amerika]]
* Hispani venas a Kalifornia.

## [[Central Amerika]]
* Hispani duktita da Francisco de Montejo vinkas populi Maya e Nahua en Yukatan.

## [[Sud-Amerika]]
* 1540 - Ye la 15ma di agosto, Garcí Manuel de Carbajal fondas Arequipa, nun en Peru.
* 1549 - En Brazilia, Tomé de Sousa fondas Salvador ye la 29ma di marto.
1541

La yaro **1541** (MDXLI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 541ma yaro di la duesma yarmilo, la 41ma yaro di la 16ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 1540a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Otomani okupas la nuna Rumania.

### [[Sud-Amerika]]
* 12ma di februaro - Pedro de Valdivia fondas Santiago, nuna chef-urbo di Chili.

## Naski
* 1ma di oktobro - Domenikos Theotokopoulos, "El Greco", Hispana piktisto (m. 1614)
* (o 1540) Federico Zuccari, Italiana piktisto (m. 1609)

## Morti
* 26ma di junio - Francisco Pizarro, Hispana *conquistador*, mortigita (n. 1471 o 1476)
* 4ma di julio - Pedro de Alvarado, Hispaniana *conquistador* (n. 1485)
* 24ma di septembro - Paracelsus, Suisa kemiisto (n. 1493)
* Stanisław Samostrzelnik, Polona piktisto (n. c. 1490)
1542

La yaro **1542** (MDXLII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 542ma yaro di la duesma yarmilo, la 42ma yaro di la 16ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 1540a.

## Eventi
### [[Azia]]
* 6ma di mayo - Franciskus Xavier arivas en Goa, India.

### [[Afrika]]
* 2ma di februaro - Batalio di Bacente: Portugalani, komandita da Cristóvão da Gama, vinkas armeo di sultano Ahmad ibn Ibrahim al-Ghazi en nuna Etiopia.
* 4ma til la 16ma di aprilo - Batalio di Jarte: Portugalani komandita da Cristóvão da Gama vinkas armeo di Ahmad ibn Ibrahim al-Ghazi en du batalii.
* 28ma di agosto - Batalio di Wofla - Sultano Ahmad ibn Ibrihim al-Ghazi vinkas Portugalani ed Etiopiani komandita da Cristóvão da Gama, qua enkarcerigesas e mortigesas.

## Naski
* 1ma di oktobro - Álvaro de Mendaña de Neira, Hispana deskovristo (m. 1595)
* 8ma di decembro - Mary Stuart, rejino di Skotia (m. 1587)

## Morti
* 31ma di julio - Dosso Dossi, Italiana piktisto (n. c. 1490)
* 29ma di agosto - Cristóvão da Gama, Portugalana soldato (n. c. 1516)
1543

La yaro **1543** (MDXLIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 543ma yaro di la duesma yarmilo, la 43ma yaro di la 16ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 1540a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Polona Nikolaus Kopernikus publikigas sua verko pri suno-centrala planeto-sistemo.
* On imprimas l'unesma Fina-lingua libro, la ABC-libro da Mikael Agricola. (Altra posibla yaro esas 1538).

### [[Afrika]]
* Portugalani helpas Kristani di Etiopia vinkar Mohamedani.

### [[Amerika]]
* Omna Indiani di Hispana kolonii esas deklamita libera. Pro to en multa loki Amerikana Hispani revoltas pro ke la blanka pioniri bezonas sklavi. Negro-sklavi esos transportita vicee.

## Naski

## Morti
* 24ma di mayo - Nikolaus Kopernikus, Polona astronomo (n. 1473)

## Referi
1545

La yaro **1545** (MDXLV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 545ma yaro di la duesma yarmilo, la 45ma yaro di la 16ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 1540a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Sinodo kunvenas en Trento, e probas novigar Katolik-eklezio.

## Naski
* 11ma di januaro - Guidobaldo del Monte, Italian astronomo e matematikisto (m. 1607)

## Morti
1548

La yaro **1548** (MDXLVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 548ma yaro di la duesma yarmilo, la 48ma yaro di la 16ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 1540a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Portugalani importacas unesma apelsini en Europa.
* Komencas kultivo di tabako en Hispania.
* Unesma Finlandana Nova Testamento (*Se wsi Testamenti*) publikigesas da Mikael Agricola.

## Naski

## Morti
1549

La yaro **1549** (MDXLIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 549ma yaro di la duesma yarmilo, la 49ma yaro di la 16ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 1540a.

## Eventi
### [[Azia]]
* Januaro til la 3ma di februaro - Dum milito inter Burma e Siam, komencinta en 1547, Burmani komencas atakar la rejio Ayutthaya. Burmani vinkos la milito pos mortigar rejino Suriyothai de Ayutthaya dum batalio ye la 3ma di februaro.
* 27ma di julio - Portugalana jezuito Franciskus Xavier arivas en Japonia.

### [[Sud-Amerika]]
* 29ma di marto - Tomé de Sousa fondas Salvador, l'unesma chef-urbo di Brazilia.

## Naski

## Morti
* 10ma di novembro - Papo Paulus la 3ma (n. 1468)
1551

La yaro **1551** (MDLI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 551ma yaro di la duesma yarmilo, la 51ma yaro di la 16ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 1550a.

## Eventi
### [[Azia]]
* Jezuito Santa Franciskus Xavier retrovenas de misiono en Japonia.
* Bayinnaung divenas regnanto di Burma. Ilu konquestos Tailando.

### [[Afrika]]
* Otomani, komandita da Sinan Pasha, konquestas Libia.

## Naski
* 19ma di septembro - Rejulo Henri la 3ma di Francia (m. 1589)

## Morti
* julio - Adriaen Isenbrandt, Flandriana piktisto (n. c. 1480 o 1490)
1546

La yaro **1546** (MDXLVI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 546ma yaro di la duesma yarmilo, la 46ma yaro di la 16ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 1540a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 26ma di januaro - Ter-tremo en Lisboa, Portugal produktas cirkume 30 mil morti.
* 19ma di decembro - Rejulo Henry la 8ma di Anglia fondas Trinity College, un ek l'unesma fakultati dil universitato di Cambridge.
* Michelangelo divenas chef-arkitekto di la baziliko di Santa Petrus, en Roma.

### [[Azia]]
* En Burma, Tabinshwehti kaptas povo de le Monsi di Pegu e komencas procedar kom rejo.

## Naski
* 14ma di decembro - Tycho Brahe, Dana astronomo (m. 1601)

## Morti
* 18ma di februaro - Martin Luther, Germana teologiisto (n. 1483)

## Referi
1552

La yaro **1552** (MDLII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 552ma yaro di la duesma yarmilo, la 52ma yaro di la 16ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 1550a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Rusa imperio konquestas Kazan. La Kazanana Khanio krulas.

## Naski
* 17ma di septembro - Papo Paulus la 5ma (m. 1621)
* Hans von Aachen, Germana piktisto (m. 1615)

## Morti
* 19ma di aprilo - Olaus Petri, Sueda kleriko (n. 1493)
* 20ma di decembro - Katharina von Bora, spozino di Martin Luther (n. 1499)
1553

La yaro **1553** (MDLIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 553ma yaro di la duesma yarmilo, la 53ma yaro di la 16ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 1550a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 19ma di julio - Mary la 1ma di Anglia divenas rejino.

## Naski
* 29ma di marto - Vicentzos Kornaros, Greka poeto (m. 1613 o 1614)
* 13ma di decembro - Rejulo Henri la 4ma di Francia (m. 1610)

## Morti
* 9ma di aprilo - François Rabelais, Franca skriptisto (n. 1493?)
* 6ma di julio - Rejo Edward la 6ma di Anglia (n. 1537)
* 16ma di oktobro - Lucas Cranach la olda, Germana piktisto (n. c. 1472)
* 24ma di decembro - Pedro de Valdivia, Hispana militisto ed explorero (n. 1497)
1547

La yaro **1547** (MDXLVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 547ma yaro di la duesma yarmilo, la 47ma yaro di la 16ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 1540a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 6ma di januaro - Ivan la 4ma, surnomizita "La Terorigiva", divenas caro di Rusa imperio.

## Naski
* 29ma di septembro - Miguel de Cervantes, Hispana skriptisto (m. 1616)

## Morti
* 28ma di januaro - Rejulo Henry la 8ma di Anglia (n. 1491)
* 31ma di marto - Rejulo François la 1ma di Francia (n. 1494)
* 2ma di decembro - Hernán Cortés, Hispana soldato qua konquestis Mexikia (n. 1485)
1554

La yaro **1554** (MDLIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 554ma yaro di la duesma yarmilo, la 54ma yaro di la 16ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 1550a.

## Eventi
### [[Europa]]
* En Anglia, Mary Tudor (la "Sangoza") restauras relati kun l'eklezio di la papo.
* Caro Ivan la 4ma di Rusia, surnomizita "la kruela", konquestas Kazan, chef-urbo dil khanio. La voyo di Rusi ad esto komencas.

### [[Sud-Amerika]]
* 25ma di januaro - Jezuiti fondas l'urbo Sao Paulo, en Brazilia.

## Naski
* 9ma di januaro - Papo Gregorius la 15ma (m. 1623)
* 20ma di januaro - Rejulo Sebastião la 1ma di Portugal (m. 1578)

## Morti
* 12ma di februaro - Jane Grey, rejino di Anglia (n. c. 1537)
* 22ma di septembro - Francisco Vázquez de Coronado, Hispana explorero (n. 1510)
1555

La yaro **1555** (MDLV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 555ma yaro di la duesma yarmilo, la 55ma yaro di la 16ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 1550a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 9ma di aprilo - Marcellus la 2ma divenas papo.
* 23ma di mayo - Paulus la 4ma divenas papo, pos la morto di Marcellus la 2ma.
* 12ma di julio - Paulus la 4ma kreas ghetto por la judi en Roma.
* 25ma di septembro - Ferdinandus la 1ma, Santa Romana imperiestro, reprezentanta sua frato Karlolus la 5ma, subskribas pacala pakto kun Protestanti en Augsburg, qua divenos konocata kom "Paco di Augsburg". La principo dil pakto esas "tala religio, quala regnanto".
* 12ma di novembro - Angla parlamento riestablisas katolikismo.
* Gjon Buzuku publikigas *Meshari*, l'unesma libro skribita en Albaniana.

### [[Sud-Amerika]]
* 10ma di novembro - Nicolas Durand de Villegaignon arivas kun 600 soldati en la bayo di Guanabara, Brazilia, por fondar Franca kolonio *France Antarctique*.

## Naski
* 21ma di aprilo - Ludovico Carracci, Italiana piktisto (m. 1619)
* 13ma di junio - Giovanni Antonio Magini, Italiana matematikisto (m. 1617)

## Morti

* 23ma di marto - Papo Julius la 3ma (n. 1487)
* 1ma di mayo - Papo Marcellus la 2ma (n. 1501)
* 21ma di novembro - Georg Agricola, Germana ciencisto (n. 1494)
1556

La yaro **1556** (MDLVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 556ma yaro di la duesma yarmilo, la 56ma yaro di la 16ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 1550a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Karolus la 5ma donas la trono di Hispania a sua filio Felipe, qua divenas rejo til 1598 kun la titulo Felipe la 2ma. Karolus la 5ma anke donas la trono di Germania a sua frato Ferdinand. Tale, la dinastio Habsburg dividas su en Hispana ed Austriana brancho.
* 16ma di januaro - Felipe la 2ma divenas rejulo di Hispana imperio.
* Caro Ivan la 4ma di Rusia konquestas "khanio" di Astrahan.

### [[Azia]]
* 23ma di januaro - Ter-tremo en Shaanxi, Chinia, produktas posible  morti. La quanteso esas maxim granda en la historio di ter-tremi. Eventas granda destruktado en areo kun diametro 840 km. Multa homi ye ta epoko lojis en kavi en klifi, e mortis kande oli krulis. Che urbo Huaxian, proxim la centro di la ter-tremo, omna strukturi krulas e plua kam duimo de la rezidanti mortas.
* Akbar, nepotulo di Babur, divenas regnanto di India, til 1605. Ilu fakte meritas la surnomo “la Granda” pro ke il kreas l'imperio di granda-moguli, en quo prevaloras digneso e paco inter Hinduisti e Mohamedani. Ilu perseveras Mohamedano ma interdiktas bucho di bovi pro la Hinduisti. Il opozas mortigo di jus-naskinta infanti e brulado di vidvini. Anke cienci florifas dum sua regno.

## Naski
* 16ma di agosto - Bartolomeo Cesi, Italiana piktisto (m. 1629)
* Carlo Maderno, Italiana piktisto (m. 1629)

## Morti
* 31ma di julio - Santa Iñigo de Loyola, santo di katolik-eklezio, fondinto di la Societo di Iesu (n. 1491)

## Referi
1558

La yaro **1558** (MDLVIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 558ma yaro di la duesma yarmilo, la 58ma yaro di la 16ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 1550a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 7ma di januaro - Francia okupas Calais, lasta Angla domeno en Franca teritorio.
* 12ma di marto - Ferdinandus la 1ma divenas imperiestro dil Santa Romana Imperio
* 17ma di novembro - Protestanta Elizabeth la 1ma divenas rejo di Anglia (til 1603). Dum sua regno Anglia prosperos.
* La legato di Francia en Hispania, Jean Nicot, provizas tabako a Paris. Tale Franci unesmafoye juas la nikotino.
* Portugalani docas quale sniflar tabako.

### [[Azia]]
* Portugalani establisas mikra garnizono en Maldivi.

## Naski

## Morti
* 17ma di novembro - Rejino Mary la 1ma di Anglia (n. 1516)
1559

La yaro **1559** (MDLIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 559ma yaro di la duesma yarmilo, la 59ma yaro di la 16ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 1550a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 3ma di aprilo - Segun paco-pakto signatita en Le Câteau Cambrésis, Francia cedas politikale pri Italia favorante Hispania. Hispania divenas la chefa imperio di Europa.
* 25ma di decembro - Pius la 4ma divenas papo.

## Naski

## Morti
* 25ma di januaro - Kristian la 2ma di Dania, rejulo di Dania, Norvegia e Suedia (n. 1481)
* 23ma di marto - Imperiestro Gelawdewos di Etiopia (n. 1521 o 1522)
* 10ma di julio - Rejulo Henri la 2ma di Francia n. 1519)
* 18ma di agosto - Papo Paulus la 4ma (n. 1476)
* Jan Cornelisz Vermeyen, Nederlandana piktisto (n. 1500)
* (probable) Álvar Núñez Cabeza de Vaca, Hispana explorero (n. dum la yari 1480a)
Yari 1550a

La **yari 1550a** komencis ye la 1ma di januaro 1550 e finis ye la 31ma di decembro 1559. Dum la yari 1550a dil 16ma yarcento eventis, inter altri:

## [[Europa]]
* 1555 - Ye la 9ma di aprilo, Papo Marcellus la 2ma sucedas papo Julius la 3ma, mortinta ye la 23ma di marto sam yaro.
* 1555 - Ye la 23ma di mayo, Paulus la 4ma divenas papo, pos la morto di Marcellus la 2ma ye la 1ma di mayo.
* En Italia on uzas linala kondomo, unesme por preventar venerala morbi, ma pose on remarkas ke ol preventas anke konceptajo.

## [[Oceania]]
* Maori konstruktas *pa*-fortresi.
1561

La yaro **1561** (MDLXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 561ma yaro di la duesma yarmilo, la 61ma yaro di la 16ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 1560a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 8ma di mayo - Felipe la 2ma deklaras Madrid chef-urbo di Hispania.
* 6ma di junio - Suedia konquestas Livonia (nuna Estonia). Baltika ordeno-stato krulas.
* 29ma di julio - Erik la 14ma kronizesas rejulo di Suedia.
* Teokratal epoko komencas en Montenegro, e duros til 1851.
* Unesma Kalvinisti establisas su en Anglia.

### [[Sud-Amerika]]
* 2ma di marto - Hispana Pedro del Castillo fondas l'urbo Mendoza, en la nuna Arjentinia.

## Naski
* 22ma di januaro - Francis Bacon, Angla filozofo e politikisto (m. 1626)
* 11ma di julio - Luís de Góngora, Hispana poeto (m. 1627)

## Morti
Yari 1560a

La **yari 1560ma** komencis ye la 1ma di januaro 1560 e finis ye la 31ma di decembro 1569. Dum la yari 1560a dil 16ma yarcento eventis, inter altri:

## [[Europa]]
* 1563 - Koncilo di Trento, kunvokita dal papo Paulus la 3ma ye la 13ma di decembro 1545, finas ye la 4ma di decembro ca yaro. La koncilo dekretis multa dogmati ed establisis, inter altri, doktrini pri salvo, la sep sakramenti, la celibeso di la sacerdoti e la liturgio katolika, kun skopo reaktar kontre protestanta reformo.
* 1565 - Papo Pius la 4ma mortas.
* 1566 - Ye la 7ma di januaro, Papo Pius la 5ma sucedas Pius la 4ma.

## [[Afrika]]
* Unesma delegacioni di Portugalani vizitas Timbuktu, en westal Afrika.
1560

La yaro **1560** (MDLX per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 560ma yaro di la duesma yarmilo, la 60ma yaro di la 16ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 1560a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 29ma di septembro - Erik la 14ma divenas rejo di Suedia.
* 5ma di decembro - Charles la 9ma divenas rejulo di Francia.

### [[Azia]]
* En Japonia, Oda Nobunaga forchasas la familio Imagawa.

### [[Central Amerika]]
* Franci fondas Castries, en nuna insulo Santa Lucia.

## Naski
* 3ma di novembro - Annibale Carracci, Italiana piktisto (m. 1609)

## Morti
* 19ma di aprilo - Philipp Melanchthon, Germana teologiisto (n. 1497)
* 29ma di septembro - Gustaf la 1ma Vasa, regento e pose rejo di Suedia (n. 1496)
1564

La yaro **1564** (MDLXIV per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 564ma yaro di la duesma yarmilo, la 64ma yaro di la 16ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 1560a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 26ma di januaro - Che batalio di Ula, Lituaniana trupi vinkas Rusi.

## Naski
* 15ma di februaro - Galileo Galilei, Italiana ciencisto (m. 1642)
* (baptita ye ca dio) 23ma di aprilo - William Shakespeare, Angla dramatisto (m. 1616)
* inter la 23ma di mayo e la 10ma di oktobro - Pieter Brueghel la yuna, Nederlandana piktisto (m. 1638)

## Morti
* 18ma di februaro - Michelangelo Buonarroti, Italiana piktisto (n. 1475)
* 21ma di julio - Martim Afonso de Sousa, kolonial administristo Portugalana en Brazilia (n. c. 1490/1500)
* 15ma di oktobro - Andreas Vesalius, Nederlandana mediko (n. 1514)
1565

La yaro **1565** (MDLXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 565ma yaro di la duesma yarmilo, la 65ma yaro di la 16ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 1560a.

## Eventi
### [[Europa]]
* En London, Anglia, apertesas Rejala Borso.
* Jean Parisot de Valette vinkas Otomani qui siejis Malta.

### [[Azia]]
* Hispani komencas koloniigar Filipini.

### [[Nord-Amerika]]
* Hispana Pedro Menéndez de Avilés fondas l'urbo St. Augustine, Florida.

### [[Sud-Amerika]]
* 1ma di marto - Estácio de Sá fondas Rio de Janeiro, en Brazilia.

## Naski
* 30ma di novembro - Pierre Fourier, katolika santo (m. 1640)
* Reza Abbasi, Persa piktisto (n. 1635)

## Morti
* 9ma di decembro - Papo Pius la 4ma (n. 1499)