open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Max Jacob

**Max Jacob** esis fratulo di Heinz (pose Henry) Jacob e filiulo di Hermann Jacob ed Else Jacob. Omni parolis Ido ed omni laboris por la linguo e partoprenis la Ido-movemento en Berlin.

Max e Heinz exekutis importanta laboro redaktal ed imprimal por Ido-Centrale, imprimerio ed editerio fondita ed olim proprietata da lua patro Hermann. Li anke kunredaktis *[[Mikra Buletino]]*, importanta Ido-revuo monatala qua aparis inter 1923 e 1936. 

### Ido-verki

*Claire Richter: *La Europana Uniono*. Trad. da Max Jacob. Berlin: Ido-Centrale (Hermann Jacob) /1925/. 2+30 p.
*Laotse: Sentenci. En Ido /trad./ da Max Jacob. Berlin: Ido-Centrale /1927/:. 4 folii.
*. Berlin: Ido-centrale 1934. 8 folii. 2ma ed. Editerio Sudo 2020.
**Dhammapada*. Budhista versaro. Tradukita da Max Jacob segun la germana. Waldkappel 1994: Germana Ido-Societo.
*Max Jacob (red. e trad.): *Hindua legendo e tri anekdoti*. Berlin-Charlottenburg s.d.: Ido-Centrale. 12 p
Jean-Baptiste Colbert

**Jean-Baptiste Colbert** (n. ye la 29ma di agosto 1619 til la 6ma di septembro 1683) esis Franca politikisto, qua esis la ministro pri Financi del rejulo Louis la 14ma.

Colbert probis developar l'ekonomio di Francia tra augmento di tarifi ed expanso di publika projeti, e stimulis l'aceso di la Franca Kompanio di Estal India a exterlanda merkati.
Adriaen van Ostade

**Adriaen van Ostade** (n. ye la 10ma di decembro 1610 til la 28ma di aprilo 1685) esis Nederlandana piktisto.
Terence McKenna

**Terence McKENNA** (naskinta ye la 16ma di novembro 1946, mortinta ye la 3ma di aprilo 2000) esis Usana filozofo, linguisto, skriptisto, biologiisto, matematikisto, psikologo, exploristo di koncio, historiisto e pioniro pri etnofarmakologio. Un del foki di lua explora laboro esis la explorado di shamanismo. Il publikigis multa libri ante omno pri plularjigo di koncio, diversa plantala drogi e psikoaktiva fungi, precipue pri la fungi *[[Amanita muscaria]]*, *[[Psilocybe cubensis]]* ed altra speci del genero *[[Psilocybe]]*.

Dennis McKenna esas Usana botanikisto e fratulo di Terence McKenna.

## Teorio pri la narkotigita [[simio]]
Terence McKenna kredis ke psikoaktiva fungi quala *Psilocybe cubensis* evolucionis kun la *Homo sapiens*.

**En Ido aparis:**

. McKenna diskutas kun radio-hosto Art Bell che Coast to Coast AM en mayo 1997. Tradukita da James Chandler. 106 p. 2020. (pdf-edituro)
Kim Ji-soo

**Kim Ji-soo** (n. ye la 3ma di januaro 1995) esas Sud-Koreana kantistino ed aktorino. El esas membro di homina muziko-grupo *Blackpink*, ed elua muzikala stili esas k-pop, dance-pop e hip hop.

## Referi
Thomas Kuhn

**Thomas Samuel Kuhn** (n. ye la 18ma di julio 1922 til la 17ma di junio 1996)  esis Usana filozofo. Ilu studiis precipue la modifiki en la socii produktata dal evoluciono di la cienci.
Neelam Sanjiva Reddy

**Neelam Sanjiva Reddy**, advokato e politikisto n. ye la 19ma di mayo 1913 til la 1ma di junio 1996, esis prezidanto di India de 1977 til 1982.
Muhammad Saeed al-Sahhaf

**Mohammed Saeed al-Sahhaf** (n. 30 julio 1940), anke konocata kom **Baghdad Bob** o **Comical Ali**, esas olima irakana diplomacisto e politikisto.

Il divenis mondvaste famoza lor la invado di Irak en 2003, dum qua il esis la Informo-Ministro sub Irak-prezidanto Saddam Hussein, ed agis kom vice-parolanto por la Araba Socialista Ba'ath-Partiso e la guvernerio di Saddam.

###### '''Nomi'''
Al-Sahhaf konocesas pro lua diala jurnalistaro-konferi en Bagdad dum la invado di Irak en 2003.  Pro lua koloroza diskursi il nomizesis "Baghdad Bob" da komenteri en Usa.  il anke nomizesis "Comical Ali" (Komika Ali) (vorto-ludal aludo a "Chemical Ali" (Kemial Ali), la surnomo dil olima Defenso-Ministro di Irak Ali Hassan al-Majid) da komenteri en Britania; komenteri en Italia simile nomizis ilu "Alì il Comico".

###### '''Biografio'''
Al-Sahhaf naskis en Hilla, proxim Karbala a Shi'ista-Araba familio.  Pos studiar jurnalismo che la Universitato di Bagdad il diplomizesis per maestro-grado pri Angla literaturo.  Il projetis divenar docisto dil Angla ante ke il adheris l'Araba Socialista Ba'ath Partiso en 1963.  Dum la frua dii dil Ba'athista rejimo, il lektis reguloza anunci pri recente mortigita irakani ye statala televiziono.

Il servis kom ambasadisto a Suedia, Burma, la Unionita Nacioni, ed Italia, ante retroirar ad Irak por servar kom Exterlandala Ministro en 1992.  La motivi por lua desengajeso de ta rolo en aprilo 2001 esas neklara, ma lua atingi en ta rolo ofte egardesis kom min kontentiganta kam ti da lua preirinto, Tariq Aziz.  Adminime un raporto sugestas ke Uday Hussein (la filiulo di Saddam Hussein) responsis pri lua desengajeso.

En marto 2008, raportesis en la britaniana jurnalaro ke Ali habitis la Unionita Araba Emirii.
Charles Crodel

**Charles Crodel** (n. ye la 16ma di septembro 1894 til la 11ma di novembro 1973) esis Germana piktisto.
Sintra

**Sintra** esas urbo e municipo en la Lisboa-regiono di Portugal, situita an la Riviera di Portugal.

La habitantaro dil municipo en 2011 esis 377.835, en areo de 319,23 km2.  Sintra esas importanta turisto-destino en Portugal, famoza pro sua pitoreskeso e pro sua multa historiala palaci e kasteli.  Sintra esas anke un ek la maxim richa municipi en ta lando, e konocesas pro la notinda eventi qui eventis ibe, quala la Bilderberg-Konferi e la golfo-turniro Open de Portugal.

La historiala centro dil *Vila de Sintra* esas famoza pro sua 19ma-yarcenta romantikista arkitekturo, historial domeni e "villa"-i, gardeni, e multa rejala palaci e kasteli, qui rezultis en klasifiko dil urbo ed olua historiala paseyo kom Mondala Heredajo-Situo di UNESCO.

Sintra simile konocesas pro sua multa gardeni e naturo-parki, inkluze la Naturo-Parko Sintra-Cascais e la Sintra-Monti.  Vidindaji en Sintra inkluzas la mezepokala *Castelo dos Mouros*, la romantikista Nacionala Palaco da Pena, e la Nacional Palaco di Sintra de la Portugalana Renesanco.

Sintra ofte rangizesas kom un ek la maxim richa e chera municipi en e Portugal e l'Iberiana Peninsulo.  Sintra esas un ek la maxim chera e dezirinda imoblo-merkati di Portugal, famoza pro sua multa historiala "villa"-i, luxala domeni, e restorerii Michelin-stelizita.  Ol esas anke hemo dil un ek la maxim granda ekmigrinto-komunesi alonge la Riviera di Portugal.  Sintra anke konocesas pro sua alta vivo-nivelo; ol ofte rangizesas kom un ek la maxim bona rezideyi en Portugal.
Zandvoort

**Zandvoort** esas municipo en la provinco Nord-Holando, Nederlando.

Ol esas un ek la importanta plajo-vakanceyi di Nederlando; ol havas longa sabloza plajo, bordizita da litorala duni.  Ol esas anke la hemo dil maxim importanta automobilo-lico di Nederlando, *Circuit Zandvoort*.

Esas nudistala plajo situita cirkume 2 km sude, kun 6 kafeerii o restorerii.  La municipo Zandvoort konsistas ek la komunesi Bentveld e Zandvoort; ol havis habitantaro de 16.954 en 2017.

###### '''Historio'''
On savas ke Zandvoort existis en 1100, lore *Sandevoerde* (kombinuro de "sand", *sablo* e "voorde", *vadeyo*).  Til 1722 l'areo regnesis da la Siniori di Van Brederode.  La vilajo dependis de peskado dum multa yarcenti til la 19ma yarcento kande ol komencis transformar su aden litorala vakanceyo, segun la maniero di simila urbi en Britania.

En 1828 l'unesma vakanceyo inauguresis.  Pose multa notinda personi kustumis vizitar Zandvoort, inkluze Elisabeth di Bavaria en 1884 e 1885.  Meze dil sama yarcento, on komencis kultivar terpomi en la duni.

En 1881 la fervoyo-staciono proxim la marbordo apertesis, e pose tram-konekto kun Haarlem en 1899, qua multe augmentis plajo-turismo.

###### '''Transporto'''
Zandvoort havas fervoyo-staciono, kun servi dufoye po horo a Haarlem ed Amsterdam, kun extra servi de Haarlem dum la somero.  La staciono nomesas *Zandvoort aan Zee*.
K-pop

**K-pop** (abreviuro di ***K'''oreana '''pop***) esas jenro de populara muziko originale de Sud-Korea.

Dum ke la moderna formo de K-pop devenas de la frua 1990a yari, la termino ipsa populareskis depos la 2000a yari, remplasinta la termino *Gayo*, qua anke referas *pop*-muziko en Sud-Korea.

Malgre ke ol generale indikas "populara muziko" en Sud-Korea, la termino ofte uzesas plu streta-sence por deskriptar moderna formo de Sud-Koreana *pop* qua influesas da stili e jenri de cirkum la mondo, quala muziko experimental, *[[rock]]*, jazo, *gospel*, *[[hip hop]]*, R&B, *[[reggae]]*, elektronikala *dance*, *folk*, *[[country]]*, e klasika muziko, ultre sua tradicionala koreana muzikala radiki.

La plu moderna formo del jenro emersis per la formaceso di un ek la unesma K-pop-grupi, Seo Taiji and Boys, en 1992.  Lia experimento per diferanta stili e jenri de muziko ed integrigo di stranjera muzikal elementi helpis riformizar e modernigar la nuntempa muziko-ceno di Sud-Korea.

La "idolo"-kulturo di moderna K-pop komencis per la yunulo-bando H.O.T. en 1996, kande K-pop kreskis aden subkulturo qua atraktis enorma fanatikari de adolecanti e yuna adulti.  Pos despopularesko di frua K-pop, depos 2003 la duo TVXQ e la kantistino BoA startis nova generaciono de K-pop-idoli qui exportacis la muziko-jenro aden la vicina japoniana merkato e dure popularigas K-pop internacione hodie.

Per l'adveno di enreta sociala reto-servi e koreana TV-programi, la nuna difuzeso di K-pop e koreana amuzo, konocata kom la *Koreana Ondo*, esas videbla ne nur en Est-Azia e Sudest-Azia, ma anke en Pakistan, Bangladesh, India, Latin-Amerika, Nord-Afrika, Sudala Afrika, la Proxima Oriento e tra la Westana mondo, ganinta vasta global audantaro.

## <small>Suocidi</small>
Kontrastante la gaya kansoni e dansi dal artisti di K-pop, la vivo dil artisti esas harda pro la senkompata muzik-industrio. Artisti kontinue devas esar pronta por la sociala komunikilaro, jurnalaro e televiziono. Por ne domajar la perfekt imajo dil artisti, ne esas permisita sexuagar ante od exter la mariajo. Postulesas perfekt aspekto (severa dieti, plastica kirurgio), perfekta konduto, perfekt karaktero. La presuro duktis a suocidi inter diversa K-pop-artisti.

## <small>Referi</small>
Theodor Fontane

**Heinrich Theodor Fontane** (1819 til 1898) esis Germana skriptisto, jurnalisto e kritikisto. Ilu reputesas quale importanta reprezanto dil literaturala realismo.
Neuruppin

**Neuruppin** esas urbo en Germana stato Brandenburg, en disto de cirkum 60 kilometri nordala de Berlin. Neuruppin apartenas al distrikto Landkreis Ostprignitz-Ruppin.

En Neuruppin naskis ye la yaro 1819 la famoza germana skripisto Theodor Fontane. Por honorar Theodor Fontane la urbo portas la sur-nomo *Fontanestadt* (Urbo di Fontane).

Neuruppin esas la centro dil historiala peizajo Ruppiner Land. La lago Ruppiner See apartenas a la urbo. 

Pro lua arkitekturo Neuruppin reputesas kom maxim prusiana de omna prussiana urbi. La arkitekturo de Neuruppin sequo dil historio dil urbo, pro ke olu esis prusiana garnisono-urbo. Kelka edifici konstruktesis da la famoza arkitekto prusiana Karl Friedrich Schinkel qua anke naskis en Neuruppin.
Estoril

**Estoril** esas urbo en la municipo Cascais, Portugal, an la Portugalana Riviera.

Estoril esas famoza kom luxala amuzo-destino an la Portugalana Riviera, e hemo dil kazino *Casino Estoril*.  Estoril esas un ek la maxim chera rezideyi en Portugal e l'Iberiana Peninsulo.  Ol esas la hemo di granda ekmigrinto-komuneso e konocata pro sua luxala restorerii, hoteli, ed amuzo.  Cascais ofte rangizesas pro sua alta vivo-qualeso; pro to ol esas un ek la maxim dezirinda habiteyi en Portugal.

Estoril esas importanta internaciona turisto-destino en Portugal, konocata pro sua luxala hoteli, plaji, e *Casino Estoril*, e kom la olima hemo di multa rejala familii e famoza personi.  Livinta London pos la Abdiko-krizo en 1936, l'olima rezidanto di Francia la Duko di Windsor (ex-Rejo Edward la 8ma dil Unionita Rejio) voyajis per Estoril, pos livir Francia dum la Nazi-invado en 1940.  Estoril esas anke konocata pro la notinda eventi quin ol gastigas, quala la teniso-turniro *Estoril Open* e la Filmo-Festivalo di Lisbon ed Estoril.

###### '''Nomo'''
Del Anciena Portugalana *estorga* (eriko) - frequa planto en ta areo - kun la senco "loko ube eriko kreskas od abundas".  Alternative, de Anciena Portugalana *astor* (Nordala Acipitro), kun la senco "loko ube tal uceli habitas".

###### '''Historio'''
La teritorio di Estoril habitesas dum yarcenti, pro sua klimato e favoroza ambiento.  En l'areo esas restaji de ta frua komunesi - Feniciani, Romani ed Arabi selektis ta areo pro lua strategiala loko en Westana Europa.  Esas restaji de Romana "villa"- en l'areo del unesma yarmilo, kande la kolonii litorala dependis de la pesko-portui.  De ta kolonii, Estoril heredis richa kulturala heredajo, arkitekturo, loko-nomi e kustumi.

En 1147, dum la *[[Reconquista]]*, la regiono konquestesis da kristani.

Pro lua strategiala loko, la regiono intime ligesis a la Portugalana Epoko di Deskovro, ed omna social e kultural subversi quin to produktis.

Olua solida fortifikuri atestas la sennombra ataki da hispana, franca ed angla pirati e korsari.  La multa fuorti alonge la litoro simbolizas la rezisto e batali qui sekurigis portugalana nedependo e nacional interesti.
Lor la fino dil monarkio, multi serchis refujo ed eskapo en Estoril.  Aristokrati, nobeli ed altri eskapis per la portui alonge la litoro di Estoril por fugar de la Republikana armeo.

###### '''Kulturo e sporto'''
La Muzeo di Portugalana Muziko *Casa Verdades de Faria* havas importanta kolekturo de muzikal instrumenti qui relatas populara muziko, asemblita da Michel Giacometti.

La precipua lokala sporto-klubo esas la *Grupo Desportivo Estoril Praia*.
Motorosporto-eventi esas frequa che la Circuito do Estoril, malgre ke Formulo Un ne plus eventas ibe.  To esas pro ke la lico ne satisfacas la sekureso-normi dil FIA.

*Estoril Open* esas teniso-turniro en la Mondo-Turo ATP.
Universitato Brandeis

**Universitato Brandeis** esas privata usana resercho-universitato en Waltham, Massachusetts, Usa.
Fondita en 1948 kom ne-sektana, komuna-edukala universitato suportita da la juda komuneso, Brandeis establisesis sur la situo dil olima Universitato Middlesex.  L'universitato nomizesis pro Louis Brandeis, l'unesma juda judiciisto dil Supra Korto di Usa.

En 2018, ol havis entote 5.800 enrejistrita studenti en sua preurbana tereno de 95 hektari.  L'institucuro ofras plu kam 43 majora e 46 minora gradi, e du-triimi ek studento-klasi havas 20 studenti o min multa.  Ol esas membro dil *Association of American Universities* depos 1985 e dil *Boston Consortium*, qua kapabligas studenti kruc-enrejistrar su por asistar kursi che altra institucuri inkluze Boston-Kolegio, Universitato di Boston ed Universitato Tufts.

L'universitato havas forta foko ye liberal arti ed atraktas geografiale ed ekonomiale diversa studentaro, kun 72% de ne-internaciona studenti de altra stati usana, 50% de plen-tempa studenti recevas financala helpo, e 13,5% recevas la federala Pell-Grantajo.  Ol havas la okesma maxim granda internaciona studentaro di irga universitato en Usa.

Ex-studenti ed asociati dil universitato inkluzas l'olima "first lady" (prezidanto-spozino) di Usa Eleanor Roosevelt, Nobel-Premiizito Roderick MacKinnon, e Fields-Medaliizito Edward Witten, ultre stranjera statestri, Kongresani, guvernisti, diplomacisti, e recevinti dil Nobel-Premio, Pulitzer-Premio, Academy-Premio, Emmy-Premio, e *MacArthur Fellowship*.
The Roop

**The Roop** esas Lituana pop-bando kreita en 2014 en Vilnius. Lua nuna membri esas Vaidotas Valiukevičius, Robertas Baranauskas e Mantas Banišauskas. Li selektesis por reprezentar Lituania che l'Euroviziono-Konkurso di Kansono 2020, qua strekizesis pro la pandemio di COVID-19.

## Diskografio
### Albumi di atelier
* To Whom it May Concern (2015)
* Ghosts (2017)

### EP-i
* Yes, I Do (2018)

### Single-i
* "Hello" (2016)
* "Dream On" (2017)
* "Keista Draugystė" (2017)
* "Yes, I Do" (2018)
* "Silly Me" (2019)
* "Dance with Your Hands" (2019)
* "On Fire"	(2020)
* "Discoteque" (2021)
Alternativo por Germania

**Alternativo por Germania** (Germana: Alternative für Deutschland) esas dextra politikala partiso en Germania. La partiso fondesis en la yaro 2013 e olu esas depos la yaro 2017 reprezentata en la nacionala Germana parolamento, la Bundestag. La oficala koloro dil partiso esas blua e la oficala abreviuro esas *AfD*.

## Historio
La partiso Alternativo por Germania fondesis en la yaro 2013 da politikala konservema politikisti qui esis kontre la komuna Europana valuto Euro. Depos la yaro 2015 la maxim importanta polikala temo esas la kritiko kontre enmigrado aden Germania, precipue kontre islama enmigranti.

Depos la yaro 2019 la Alternativo por Germania havas deputati en la parolamemti di omna federala stati di Germania. Depos la yaro 2017 la dextra partiso esas reprezentita en la en la nacionala Germana parolamento, la Bundestag. Depos la yaro 2014 ol anke havas membri en la Europana Parlamento.

## Programo
Alternativo por Germania esas kritikema kontre la Europana Uniono e la amasatra enmigrado aden Germania. La partiso ipse regardas su quale nacionala e konservema, ma altra Germana partisi egardas ol quale dextra-extrema o mem nacional-socialista.

## Prezidanti dil partiso
La partiso ne havas nur un, ma du ed en la komenco mem tri prezidanti.

* 2013-2015 Bernd Lucke, Frauke Petry, Konrad Adam
* 2015-2017 Frauke Petry e Jörg Meuthen
* 2017-2019 Alexander Gauland e Jörg Meuthen
* 2019-2022 Jörg Meuthen e Tino Chrupalla.
* 2022 Tino Chrupalla e Alice Weidel
Long Island City

**Long Island City (LIC)** esas rezidala e komercala vicineyo situita ye l'extrema westala pinto de Queens, New York-urbo, Usa, ye la westala bordo de Long Island.

Olua frontieri esas la vicineyo Astoria norde; l'Est-Rivero weste; Hazen-Strado, 49ma Strado, e Calvary-tombeyo en Sunnyside este; e la rivereto Newtown Creek, qua separas Queens de Greenpoint, Brooklyn, sude.

Diveninta aparta urbo en 1870, Long Island City esis originale la guvernerio-sideyo dil urbo Newtown, ante divenar parto de New York-urbo en 1898.  De la frua 21ma yarcento, Long Island City konocesis pro sua rapida e duranta rezidala kresko e meza-klasesko, apudrivera parki, e sua prosperanta arti-komuneso.  La quartero havas multa arto-gallerii, arto-institucuri, ed ateliero-spaco.

Long Island City esas l'estala termino dil Queensboro-Ponto, l'unika sen-imposta autovoyo qua konektas Queens kun Manhattan.  Nordweste del ponto esas *Queensbridge Houses*, developuro da la *New York City Housing Authority* qua esas la maxim granda publika apartamento-komplexo en la Westana Misfero.

Long Island City patroliesas dal 180ma distrikto dil Polico di New York-urbo.  Politikale, Long Island City reprezentesas da la 26ma distrikto dil Urbo-Konsilistaro di New York-urbo.
Haroldo de Campos

**Haroldo Eurico Browne de Campos** (n. ye la 19ma di agosto 1929 til la 16ma di agosto 2003) esis Braziliana poeto e tradukisto.
Atal Bihari Vajpayee

**Atal Bihari Vajpayee**, politikisto n. ye la 25ma di decembro 1924 til la 16ma di agosto 2018, esis dufoye chefministro di India: de mayo til junio 1996, e de 1998 til 2004. Il esis un ek la fonderi dil partiso *Bharatiya Janata* (BJP), ed anke skriptisto e poeto.

Il esis parlamentano dum plu kam 5 yardeki, elektita 10-foye por *Lok Sabha*, la chambro di deputati Indiana, e 2-foye por *Rajya Sabha*, la supera chambro dil parlamento. Dum ilua mandato kom chefministro, ilu probis plubonirar diplomacala relati kun Pakistan, e voyajis a Lahore por renkotrar lora chefministro Pakistanana Nawaz Sharif.
American Zoetrope

**American Zoetrope** (anke konocita kom **Zoetrope Studios** de 1979 til 1990) esas privata usana filmo-kompanio, kun chefkontoro en San Francisco, Kalifornia e fondita da Francis Ford Coppola e George Lucas.

Apertita ye 12 decembro 1969, la kompanio produktis ne nur la filmi da Coppola (inkluze *Apocalypse Now, Bram Stoker's Dracula* e *Tetro*), ma anke la pre-*Star Wars*-a filmi da George Lucas (*THX 1138, American Graffiti*), ultre mult altri da *[[Avantgarde|avant-garde]]*-a direktisti quala Jean-Luc Godard, Akira Kurosawa, Wim Wenders e Godfrey Reggio.

*American Zoetrope* esis frua adoptanto di dijitala filmifo, inkluze frua uzi di HDTV (televiziono alta-definala).

Filmi produktita da *American Zoetrope* recevis 15 Academy-Premii e 68 nominesi.

Unesme situita en magazino en Folsom-Strado, la chefkontoro dil kompanio esas depos 1972 en la historiala Sentinel-edifico, ye 916 Kearny-Strado en la vicineyo North Beach di San Francisco.

Coppola nomizis la kompanio pro zoetropo* quan il donesis dum la tarda 1960a yari da la filmifisto e kolektero di frua film-aparati, Mogens Skot-Hansen.   "Zoetrope" esas anke la nomo per qua la fiktivo-revuo da Coppola, *Zoetrope: All-Story*, ofte konocesas.

American Zoetrope esas nun proprietata tote da la filiulo e filiino di Coppola, la direktisti Roman Coppola e Sofia Coppola, e majoritato de olua filmaro esas nun proprietata da la kompanio Lionsgate.
Serge Gainsbourg

**Serge Gainsbourg** (n. **Lucien Ginsburg** ye la 2ma di aprilo 1928 til la 2ma di marto 1991) esis Franca kantisto, kompozisto, pianisto, skriptisto ed aktoro.
Variolo

**Variolo** esis virusala infektiva morbo qua havis du varianti: *Variola major* e *Variola minor*. La lasta kazo diagnozita qua originis de naturala transmisado trovesis en oktobro 1977, ed en 1980 la Mondal Organizuro pri Saneso deklaris ke ca morbo extirpesis de la mondo.

La komencala simptomi de ca morbo esis febro e vomi. Pose, aparis ulceri en la boko ed erupti en la pelo. Pos kelka dii, l'erupti divenis saliaji kun liquidi. La saliaji pose krustizis e livis cikatri en la pelo. Variolo esis multe kontagioza, e lua hemoragioza formo produktis morti en multa kazi.

Angla mediko Edward Jenner developis la vacino kontre variolo en 1796.
Lèse-majesté

**Lèse-majesté**, Franca termino qua signifikas "agar neyuste vers majesto", esas ofenso kontre la digneso di regnanta suvereno o kontre stato.

Ta konduto unesme klasifikesis kom kriminal ofenso kontre la digneso di la Republiko di Anciena Roma.  Dum la tarda Romana Imperio, imperiestri eliminis la Republikana kustumi di sua preirinti e komencis identigar la Stato kun sua persono.

Malgre ke legale la *princeps civitatis* (lua oficala titulo, kun senco, cirkume, 'unesma civitano') nultempe povus divenar suvereno pro ke la republiko nultempe oficale abolisesis, imperiestri deigesis kom *divus*, unesme posmorte, ma dum la tarda Romana Imperio, dum lia regno.  Deigita imperiestri juis la sama legala protekteso kam la dei di la stato-kulto; kande to remplasesis per kristanismo, esence monarkiala tradiciono ja divenabis bone establisita.

Plu streta koncepti di ofensi kontre Majesto kom ofensi kontre la Krono preponderis en l'europana rejii qui emersis dum la frua mezepokala periodo.  En feudal Europa, ula krimini klasifikesis kom *lèse-majesté* mem se li ne intence direktesis kontre la Krono.  Exemplo esas kontrafaktar, tale klasifikita pro ke moneto-peci portis l'imajo ed/o blazono dil monarko.

Lor la desaparo di absoluta monarkio en Europa (ecepte en Vatikan-Urbo), *lèse-majesté* egardesis kom min grava krimino.  Tamen, certena maligna agi qui untempe klasifikesabus kom la krimino *lèse-majesté* ankore povus persequesar kom trahizo.  Futura republiki qui emersis kom Granda Povi generale ankore klasifikis kom krimino, irga ofenso kontre la maxim alta reprezentanti dil stato.  Ta legi ankore aplikesas anke en monarkii exter Europa, quala moderna Tailando e Kambodja.
Akio Toyoda

**Akio Toyoda** (Japoniane:豊田章男, n. ye la 3ma di mayo 1956) esis entraprezisto di Automobilala kompanio Toyota Motor Co..
Logan's Run (filmo)

**Logan's Run** esas usana filmo cienco-fiktiva di 1976, direktita da Michael Anderson e kun stel-aktori Michael York, Jenny Agutter, Richard Jordan, Roscoe Lee Browne, Farrah Fawcett, e Peter Ustinov.

La rakonto skribesis da David Zelag Goodman surbaze la libro *Logan's Run* da William F. Nolan e George Clayton Johnson.  Ol deskriptas utopiana futura socio surfacale, qua revelesas kom distopio ube la populo e la konsumeso di resursi mantenesas en equilibro per ocidar omnu qua atingas l'evo **triadek yari**.  La rakonto sequas l'agi dal karaktero Logan 5, "Sandman" qua ja mortigis altri qui probis eskapar morto e nun ipsa afrontas mortigeso.

Produktita da Metro-Goldwyn-Mayer, la filmo uzas nur la du bazala premisi dil romano: ke omnu mustas mortar ye fixa evo, e ke Logan e lua kompano Jessica probas eskapar dum chasesar da altra "Sandman" nomizita Francis.  Pos sensucesa probi adaptar la romano, rakonto-chanji facesis, inkluze plualtigar l'evo di "Lasta Dio" de 21 a 30 yari, ed enduktar l'ideo di "Carrousel" por eliminar ti qui atingas 30 yari.

La filmo ganis Specala Academy-Premio pro sua vidala efekti e sis Saturn-Premii, inkluze Maxim Bona Filmo Cienco-Fiktiva.  En 1977, TV-serio brodkastesis, ma nur 14 epizodi produktesis.

###### '''Rakonto'''
En la yaro 2274, la restaji di homala civilizuro habitas en klozita urbo sub grupo de geodeziala kupoli, utopio jerata da komputoro prisorgas omna lateri dil vivo, inkluze genito.  La civitani vivas hedonista* vivo ma, por preventar tropopulozeso, omnu mustas subisar la rituo "Carrousel" kande lu atingas l'evo 30.  Ibe, lu ocidesas ye la fingo di "rinovigesar.”

Por sequar to per la traci, singla persono enplantacesas ye nasko per "vivo-horlojo"-kristalo en lua manuo-palmo qua altrakoloreskas dum ke lu oldeskas, e cintilifeskas dum ke lu proximeskas sua "Lasta Dio.”  La maxim multa rezidanti aceptas ica chanco di rinasko, ma ti qui ne, e do probas fugar del urbo konocesas kom "Runners.”  Elitala esquado de policani konocata kom "Sandmen,” qui portas grandaparte nigra uniformi e servas agenterio dil urbo nomizita "Deep Sleep” (profunda dormo) engajesas por persequar e mortigar Runners dum ke li probas eskapar.
Apollo 13

**Apollo 13** esis Usana misiono a la luno.

Ye 11 di aprilo 1970 James Lovell, John Swigert e Fred Haise livis Tero ye komenco di la voyajo. La intenco esis atingar la surfaco ed explorar areo proxim la kratero Fra Mauro.

Dum la voyajo, tanko kontenanta oxo faliis, e la intencata misiono ne povis durar. Lovell e lua kolegi mustis transferar su a la lunala modulo, por transvivar voyajo cirkum la luno e retroe vers Tero; restriktita vivo-moyeni en la komando-modulo tale esis konservata til la finala parto di la voyajo. Li sucesoze rivenis ye 17 aprilo.
Willem la 1ma di Nederlando

**Willem la 1ma** (n. ye la 24ma di agosto 1772 til la 12ma di decembro 1843) esis rejulo di Nederlando de la 16ma di marto 1815 til la 8ma di oktobro 1840. Pluse, il anke esis princulo di Limburg.

Naskinta en Den Haag, Nederlandana republiko, il esis filio di Willem la 5ma, princo di Orange, e la princino Frederika Sophia Wilhelmina di Prusia. Dum lua regno, eventis revolto en la sudala provinci di Nederlando, qua efektigis la nedependo di Belgia.
Jean Tinguely

**Jean Tinguely** (n. ye la 22ma di mayo 1925 til la 30ma di agosto 1991) esis Suisa skultisto e piktisto.
ICA Gruppen

**ICA Gruppen AB (publ)** (de Sueda **''I**nköps**c**entralernas **a**ktiebolag*) esas [[Suedia|sueda]] endetalo-kompanio qua enfokigas nutrivo e [[saneso]].

La grupo anke proprietas [[banko]], [[imoblo]]-fako, [[apoteko]]-kateno, e la [[Moblo|mobli]]-kateno Hemtex.

La kompanio startesis en 1938, surbaze komerco-modelo qua enduktesis da Hakonbolagen en 1917.  La maxim multa operaci esas en [[Skandinavia]], e la kompanio esas la duesma maxim granda endetalo-kompanio en la Nordala Landi.

La kompanio proprietesis dal partoprenanta [[Butiko|butikestri]] til 2000, kande duimo del kompanio vendesis a la [[Nederlando|nederlandana]] firmo Ahold.  Ahold aquiris plusa 10% en 2004.

En 2013 Ahold vendis sua [[Aciono|acioni]] a Hakon po $3,1bn.

====== *'En Suedia** ======
En Suedia, ''ICA Sverige AB'' operacas cirkume 1.350 butiki (en 2009).  La butiki havas diferanta tipi, depende de loko, ofrata produkturi, e grandeso:

* **ICA Nära** - Konveno-tipa butiki por diala bezoni.
* **ICA Supermarket** - Meza-grandesa supermerkati, situita proxim ube klienti lojas o laboras, o proxim granda stradi, ofras diversa produkturi.
* **ICA Kvantum** - Supermerkati por granda, projetita kompri.  Granda spaci provizesas por trafiko ed [[Automobilo|automobili]].  Normale situita exter urbi.
* **MAXI ICA Stormarknad''' - Hipermerkati kun plena diverseso de nutrivo, ultre modi, hemovari, amuzo-vari e konsumer-elektronikaji.  Plu mikra butiki ne ofras modi ed elektronikaji, dum ke la maxim granda butiki anke havas dekoro- e gardeno-faki.
Great Yarmouth

**Great Yarmouth**, o kurte **Yarmouth**, esas urbo an la estala marbordo di Anglia.

Ol esas en la komtio Norfolk e jacas an la rivero Yare.  En 2011 ol havis habitantaro de 38.693.

Yarmouth esas vakanceyo depos 1760 e havas plajo e "pier".  Ol anke esas parto de la granda navigebla rivero-sistemo Norfolk Broads.
Papo Alexander la 4ma

**Alexander la 4ma** (n. **Rinaldo di Jenne** c. 1185 o 1199 til la 25ma di mayo 1261) esis la 181ma papo di katolik-eklezio.
Up series

La **Up series** esas britaniana serio de dokumentalo-filmi produktita da Granada Television por ITV, qua sequas la vivi di dek-e-quar britaniana pueri depos 1964, kande li evis sep yari.

La dokumentalo havis non epizodi - un epizodo ye singla sep yari - tale trans periodo de 56 yari.  Omna epizodi brodkastesis che ITV, ecepte la sisesma, qua brodkastesis che BBC One.  Ed individua filmi, e la serio entote recevis plura premii.

La pueri selektesis por l'originala programo, *Seven Up!* (1964), por reprezentar la diverseso de socio-ekonomiala fundi en Britania tatempe, kun l'explicita supozo ke la sociala klaso di singla puero predeterminas lua futuro.

L'unesma epizodo facesis kom "unika epizodo" dil serio da Granada Television, *World in Action*, direktita dal kanadano Paul Almond, kun kontributo da "fresha yuna reserchero, meza-klasana gradizito de [l Universitato di] Cambridge", Michael Apted, di qua la rolo en l'unesma programo inkluzis "parserchar la skoli dil naciono por trovar 14 apta pueri".  Pri ta unesma programo, Apted dicis,

*"Ol esis filmo di Paul ... ma plu interesis lu facar bela filmo pri evar sep yari, kontre ke me volis facar desneta verko pri *'ca** pueri qui havas omno, e **ta*' altra pueri qui havas nulo."*

Pos ke Almond direktis l'originala programo, la direktisto Michael Apted durigis la multa-parta serio per nov epizodi ye singla sep yari, e cinematografis materio pri ti, ek la dek-e-quar originala partopreninti, qui selektis partoprenar.  La skopo dil duranta serio asertesis ye la komenco di *7 Up* tale:  "Pro quo ni asemblis ica [pueri]?  Pro ke ni deziris regardeto di Anglia en la yaro 2000.  La sindikatestro e la komerco-exekutivo di la yaro 2000 evas nun sep yari."

La maxim recenta epizodo, la nonesma, titulizita *63 Up*, brodkastesis en la Unionita Rejio che ITV ye 4 junio 2019.  Apted reportite dicis, "Me esperas facor *84 Up* kande me evos 99 yari."
Roy Lichtenstein

**Roy Fox Lichtenstein** (n. ye la 27ma di oktobro 1923 til la 29ma di septembro 1997) esis Usana piktisto, de la movado pop arto.

Il studiis arto ye la Universitato di Ohio, e pose esis docisto pri arto. La unesma expozo di ilua pikturi eventis en 1951. Ilua frua verki influesis da expresionismo e kubismo. Pose, de 1960 til 1965, il produktis ilua maxim famoza pikturi, imaji derivita de kartuni en populara edituri. Tala pikturo esas *Whaam!* (1963), granda diptiko montranta, en stilo di kartuno, kombato-aeroplano pafanta vers enemika aeroplano. La Tate-galerio kompris ol en 1966, e nuntempe ol expozesas en la galerio Tate Modern en London.
İskenderun

**İskenderun** (Greke Αλεξανδρέττα, *Alexandretta*) esas urbo en Turkia. Segun statistiki dil yaro 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 247 km².
Wyoming (homonimo)

**Wyoming** esas Usana stato. Ma anke existas:

* Wyoming, Illinois
* Wyoming, Iowa
* Wyoming, Minnesota
Niš

** Niš** esas la triesma maxim granda urbo di Serbia. Ol esas la centro dil region Sud-Ost Serbia. Niš esas la urbo di tri Romana Imperiestro dum la epoko dil Romana Imperio e la urbo ludas importanto rolo en la epoko dil Bizancana Imperio

Hodie la urbo esas industriala, administrala e komercala centro. Segun statistiki dil yaro 2011, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 596.73 km². La rivero Morava flua tra la urbo.
Guillaume Cornelis van Beverloo

**Guillaume Cornelis van Beverloo**, surnomizita **Corneille**, (pron,: *korneye*; n. ye la 3ma di julio 1922 til la 5ma di septembro 2010), esis Nederlandana piktisto e skultisto e membro di la grupo KOBRA.
Papo Klemens la 4ma

**Klemens la 4ma** (n. **Gui Foucois** ye la 23ma di novembro 1190 til la 29ma di novembro 1268) esis la 183ma papo dil katolik-eklezio.
Spokane, Washington

**Spokane** esas urbo en komtio Spokane en la stato Washington en nordwesta Usa. Segun la demografiala kontado di 2020, ol havis  habitanti, kontre  habitanti en 2010. Tale, ol esas la duesma maxim granda urbo en stato Washington, e la 100ma maxim granda urbo en Usa. Lua tota surfaco esas 179,99 km², equivalanta a 69,50 quadrata milii.

L'urbo situesas en estala Washington alonge la rivero Spokane, adjacanta la Selkirk-Monti e weste de la Rocky-Monti - 148 km sude de la frontiero inter Kanada ed Usa, 30 km weste de la frontiero inter Washington ed Idaho, e 449 km este de Seattle alonge l'autovoyo Interstate 90.

Konocata kom la naskeyo di Patro-Dio, l'oficala surnomo di Spokane esas la "*Lilac City*" (Lilaco-Urbo). Rozea, duopla-flora varianto dil ordinara lilaco, konocata kom *Syringa vulgaris* 'Spokane', esas nomizita pro l'urbo.

Ol esas la sideyo di komtio Spokane e l'ekonomial e kultural centro dil metropolala areo Spokane, dil areo Spokane-Coeur d'Alene, e la Interna Nordwesto. L'urbo, kun la tota Interna Nordwesto, servesas dal aeroportuo *Spokane International Airport*, 8 km weste de centrala Spokane.

L'unesma habitanti dil areo, la tribuo Spokane sustenis su per abundanta vildo. David Thompson exploris l'areo ed establisis *Spokane House* dil *North West Company* en 1810. Ta faktorio esis l'unesma longa-tempa europana kolonio en stato Washington. La kompletigeso dil fervoyo *Northern Pacific Railway* en 1881 atraktis koloniani a Spokane. Samayare ol oficale divenis urbo kun la nomo *Spokane Falls* (ol adoptis sua nuna nomo dek yari pose).

Dum la tarda 19ma yarcento, oro ed arjento deskovresis en la Interna Nordwesto. La lokala ekonomio dependis de minado, ligno, ed agrokultivo til la 1980a yari. Spokane gastigis l'unesma ambiento-tema Mondo-Ferio che Expo '74.

Multa anciena edifici en centrala Spokane desegnesis dal arkitekto Kirtland Kelsey Cutter pos la Granda Fairo di 1889. En l'urbo anke trovesas la parki Riverfront e Manito, la muzeo *Northwest Museum of Arts and Culture*, la Davenport-Hotelo, e la teatri Fox e Bing Crosby.

## Referi
Arvid Lindman

**Salomon ''Arvid'' Achates Lindman** (n. ye la 19ma di septembro 1862 til la 9ma di decembro 1936) esis chefministro di Suedia de la 29ma di mayo 1906 til la 7ma di oktobro 1911, e de 1928 til 1930.
Papo Martinus la 4ma

**Martinus la 4ma** (n. **Simon de Brion** c. 1210 o 1220 til la 28ma di marto 1285) esis la 189ma papo dil katolik-eklezio.
Anatolia

**Anatolia** (de la Greka *Ἀνατολή* – *Anatolḗ*) esas historiala regiono kontenanta peninsulo Avan-Azia ed areo este de lo. Ol formacas la majoritato (cirkum 2/3) de la teritorio di la moderna Turkia.
Juvénal Habyarimana

**Juvénal Habyarimana**, militisto e politikisto n. ye la 8ma di marto 1937 til la 6ma di aprilo 1994, esis prezidanto di Ruanda de 1973 til 1994.
Grégoire Kayibanda

**Grégoire Kayibanda**, politikisto n. ye la 1ma di mayo 1924 til la 15ma di decembro 1976, esis prezidanto di Ruanda de 1962 til 1973.
Unesma batalio di Marne

L**'unesma batalio di Marne** (France *Première bataille de la Marne*) esis batalio del unesma mondomilito qua eventis de la 6ma til la 12ma di septembro 1914. L'armei Franca e Britaniana sucesis haltar l'avanco Germana vers Paris. Sequante, sis armei Franca kontreatakis e koaktis Germani retretar nord-weste.

Ca batalio esis punto decidigiva por la federiti: en agosto 1914, intensa atako Germana koaktis la retreto di Franca e Britaniana trupi adweste, vers Paris, e Britaniani komencis projetar retreto til portuala urbi apud l'Angla Kanalo. Joseph Simon Gallieni, lor la guberniestro di Paris, decidis organizar Britaniana e Franca trupi por impedar l'avanco Germana. La projeto da Gallieni esis simpla: omna armei kontre-atakus la Germani alonge la rivero Marne, por impedar Germana avanco.

*Refero*
* La Marne, une victoire opérationnelle
Javier Pérez de Cuéllar

**Javier Felipe Ricardo Pérez de Cuéllar y de la Guerra**, diplomacisto e politikisto n. ye la 19ma di januaro 1920 til la 4ma di marto 2020, esis chef-sekretario dil Unionita Nacioni de 1982 til 1991. Il ank esis chefministro di Peru de 2000 til 2001.

Javier Pérez de Cuéllar komencis laborar en la Ministerio pri Exteral Aferi di Peru en 1940, e divenis diplomacisto en 1944, komence en l'ambasadeyo di Peru che Francia.

## Referi
Oliver Spasovski

**Oliver Spasovski**, advokato e politikisto n. ye la 21ma di oktobro 1976 esas chefministro di Norda Macedonia depos li 2ma di januaro 2020.

Ilu studiis yuro-cienco en Skopje. Pos su studio Spasovski laboris kom advokato, konsiliisto e sekretario di la statala advokato en la urbo Kumanovo. Oliver Spasovski esas mariajata e havas du infanti.

## Politikala kariero
* 2006-2008 Deputato di la parlament de Norda Macedonia por li Socialdemokrata Uniono di Macedonia.
* 2011-2014 Itere membro di la parlament de Norda Macedonia por li Socialdemokrata Uniono di Macedonia.
* 2013-2016 Chef-sekretario di la Socialdemokrata Uniono di Macedonia.
* 2016-2017 Itere membro di la parlament de Norda Macedonia por li Socialdemokrata Uniono di Macedonia.
* 2017-2020 Ministro por interna aferi di Norda Macedonia en la guvernerio de Zoran Zaev.
* 2020 Oliver Spasovski divenas ye la 2ma di januaro 2020 chefministro di Norda Macedonia.
Stevo Pendarovski

**Stevo Pendarovski**, politiko-ciencisto e politikisto n. ye la 3ma di aprilo 1963, esis prezidanto di Norda Makedonia de 2019 til 2024. Stevo Pendarovski esas membro dil Socialdemokrata Uniono di Makedonia.

Ilu studiis yuro-cienco e politiko en Skopje. Depos la yaro 2008 laboris kom profesoro por politiko che la Santa Kyril e Metodius universitato en Skopje.

Stevo Pendarovski esas mariajata kun Elizabeta Gjorgievska e la paro havas un filiulo.

## Politikala kariero
* 2001-2004 Konsiilisto di la prezidanto Boris Trajkovski.
* 2004-2005 Prezidanto di la Centrala Elekto Komisiono di Norda Makedonia.
* 2005-2009 Konsiliisto di la prezidanto Branko Crvenkovski por externa politikala aferi.
* 2014 Stevo Pendarovski kandidatesis quale prezidanto di Norda Makedonia por li  Socialdemokrata Uniono di Makedonia, ma ilu perdis kontre Gjorge Ivanov di la nacional-konservema partiso VMRO-DPMNE.
* 2019 Stevo Pendarovski elektesis quale prezidanto di Norda Makedonia e divenis la chefo dil stato ye la 12ma di mayo 2019.
Albert Uderzo

**Alberto Aleandro Uderzo** (25ma aprilo 1927 - 24ma marto 2020) esis franca desegnisto di desegnita rakonti.

Kun René Goscinny (1959-1977) il prilaboris 26 libri di *[[Astérix]]*, e plusa 8 libri sola pos la morto di Goscinny.

Alberto Aleandro Uderzo naskis ye 25ma aprilo 1927 en Fismes en la franca departmento Marne kom filio di italiana enmigrinti.
Vladimir Mihailovich Komarov

**Vladimir Mihailovich Komarov** (n. ye la 16ma di marto 1927 til la 24ma di aprilo 1967) esis Sovietiana kosmonauto. Ilu mortis dum probo di la kosmonavo *Soyuz 1*, kande la parashuto di la kosmonavo faliis ante terveno.
Barão de Cocais

**Barão de Cocais** esas urbo en la stato Minas Gerais, Brazilia. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 340,6 km². Olua mezavalora altitudo esas 791 metri sur la marala nivelo.

L'urbo fondesis dum la 18ma yarcento, da Braziliana e Portugalana exploreri, qui trovis oro en la regiono. Multa edifici de la kolonial epoko, exemple kirki, prezervesas en la urbo.

## Referi
Albin Kurti

**Albin Kurti** esas politikisto di Kosovo. Ilu esis inter la 3ma di februaro 2020 e la 3ma di junio 2020 chefministro di Kosovo. Albin Kurti fondis e duktis quale prezidanto la politikala partiso Vetëvendosje (*Nedependo*).

Albin Kurti studiis elektro-tekniko che la universitato de Prishtinë dum la eceptala stando kande la universitati esis nelegala sub la regno di Serbia. Kurti organizis la rezisto kontre la serbiana regno en uniono di studenti di la universitato Prishtinë.

Ye la yaro 2003 Kurti finis sua studio di telekomunikal e komputoro-cienci. Ilu esas mariajata kun la Norvegino Rita Augestad Knudsen e la paro havas un filiulo.

## Politikala kariero
* 1997 Kurti divenis membro di la libera trupo UÇK. Ilu laboris en la kontoro di la politikala reprezentanto di la UÇK Adem Demaçi.
* 1997-1999 Kurti organizis protesti di la studenti kontre la Serbiana regno en Kosovo.
* 2000-2001 Kurti arestesis pro sua aktivesi en Niš en Serbia.
* 2005 Kurti fondis la movado e politikala partiso Vetëvendosje.
* 2005-2015 Prezidanto di Vetëvendosje.
* 2018 Albin Kurti divenis itere prezidanto di Vetëvendosje.
* 2019 Albin Kurti ganis quale la parlamentara elekti di Kosovo kun sua partiso Vetëvendosje.
* 2020 Albin Kurti elektesis 3ma de februaro 2020 kom chefministro di Kosovo. Pos la rupto dil koaliso inter Vetëvendosje e la Demokratala Ligo di Kosovo (LDK) la 25ma di marto 2020 Kurti perdis sua ofico la 3ma di junio 2020. Avdullah Hoti de la Demokratala Ligo di Kosovo (LDK) divenis la 3ma di junio 2020 la sucedanto di Kurti.

## Politiko
Albin Kurti esas kontre la dominancanta prezenteso di internaciona organizuri en Kosovo e favoras la unigo di Kosovo kun Albania.
René Goscinny

**René Goscinny** (14 agosto 1926 - 5 novembro 1977) esis franca editero e skribisto di kartuno-libri.

Kun Albert Uderzo (1927-2020) il prilaboris 26 libri di *[[Astérix]]* inter 1961 e 1977, e libri skribita da lu editesis til 2003.

René Goscinny naskis en Paris, Francia ye 14ma agosto 1926 kom filio di juda enmigrinti de Polonia.
Ólafur Jóhannesson

**Ólafur Jóhannesson**, advokato, kontisto e politikisto n. ye la 1ma di marto 1913 til la 20ma di mayo 1984 esis Chefministro di Islando du foyi: de 1971 til 1974, e de 1978 til 1979.
Mandiraja

**Mandiraja** esas urbo en Indonezia. segun statistiki dil yaro 2010, ol havis 63.679 habitanti, lua tota surfaco esas 52.61 km². 

## Referi
Oussama Mellouli

**Oussama Mellouli** (n. ye la 16ma di februaro 1984) esas Tuniziana natisto, qua ganis tri Olimpiala medalii pri natado, di qui du ora (en Beijing - 2008 pri 1500-metra natado libera stilo, e London - 2012 pri aquala maratono), ed 1 bronza (en London - 2012, pri 1500-metra natado libera stilo).
Diego Godín

**Diego Roberto Godín Leal** (n. ye la 16ma di februaro 1986) esas Uruguayana futbalisto. Ilu nune ludas por *FC Internazionale Milano* e por la nacionala futbalo-esquado di Uruguay.
Zygmunt Vogel

**Zygmunt Vogel** (n. ye la 15ma di junio 1764 til la 20ma di aprilo 1826) esis Polona piktisto, ilustristo e docisto.
Patrick Manning

**Patrick Augustus Mervyn Manning**, geologo e politikisto n. ye la 17ma di agosto 1946 til la 2ma di julio 2016, esis chefministro di Trinidad e Tobago du foyi: de 1991 til 1995, e de 2001 til 2010.
Basdeo Panday

**Basdeo Panday**, advokato, sindikatano, docisto e politikisto n. ye la 25ma di mayo 1933 til la 1ma di januaro 2024, esis chefministro di Trinidad e Tobago de 1995 til 2001.
Daveigh Chase

**Daveigh Chase** (n. ye 24 di julio 1990 kom *Daveigh Elizabeth Schwallier Chase*) esas Usana cinem-aktorino.

Elu divenis famoza pro sua rolo en la hororo-filmo *The Ring*, en qua elu pleis fantomo-yunino *Samara Morgan*. Chase anke pleis yunino en la ikonatra cienco-fiktiva filmo *Donny Darko*, la fratino di Donny Darko.
Janet Jagan

**Janet Rosenberg Jagan**, flegistino e politikistino n. ye la 20ma di oktobro 1920 til la 28ma di marto 2009, esis chefa ministro di Guyana de marto til decembro 1997, e prezidanto di la lando de decembro 1997 til 1999. El esis l'unesma prezidantino de la historio di Guyana.

Elua spozino, Cheddi Jagan, ank esis prezidanto di Guyana, de 1992 til lua morto en 1997. Cheddi e Janet Jagan esis kofonderi de la partiso *People's Progressive Party*.
Duško Marković

**Duško Marković** (n. ye la 6ma di julio 1958) advokato e politikisto esis chefministro di Montenegro inter 2016 e 2020.

Duško Marković studiis yuro-cienco che la universitato en Kragujevac (Yugoslavia, hodie: Serbia). Pos sua studio ilu laboris quale advokato che mineyo en Berane inter 1983 e 1986.  Duško Marković esis sekretario di la municipo Mojkovac inter 1986 e 1989.

Ilu esas mariajata e havas tri infanti.

## Politikala kariero
Duško Marković esas membro di la Demokrata Partiso di Socialisti di Montenegro.

* 1989-1991 Urbestro di la municipo Mojkovac.
* 1991-1998 Sekretario di la guverno di Montenegro.
* 1998-2005 Helpanto di la ministro por interni aferi di Montenegro.
* 2005-2010 Chefo di la Montenegriania sekrata servado Agenterio por la nacionala sekureso.
* 2010-2016 Duško Marković esis ministro di judiciado di Montenegro.
* 2016-2020 Duško Marković esiss Chefministro di Montenegro inter ye 28ma di novembro 2016 til 4ma di decembro 2020.
Mikael Lustig

**Carl Mikael Lustig** (n. ye la 13ma di decembro 1986) esas Sueda futbalisto. Ilu nune ludas por *K.A.A. Gent* e por la nacionala futbalo-esquado di Suedia.
Roberto Micheletti

**Roberto Micheletti Baín**, entraprezisto n. ye la 13ma di agosto 1943, esis prezidanto di Honduras de 2009 til 2010. Il asumis la povo kom rezulto de la stato-stroko qua revokis lora prezidanto Manuel Zelaya. Tamen, nula guverno od internaciona organizuro agnoskis lua prezidanteso.
Boris Johnson

**Alexander Boris de Pfeffel Johnson**, politikisto n. ye la 19 di junio 1964, esis chefministro di Unionita Rejio. Ilu asumis povo ye la 24ma di julio 2019 pos la renunco da Theresa May, e decidis renuncar pos diversa skandali en lua ministraro. Ye la 6ma di septembro 2022 ilu transferis la povo a konservema deputatino Liz Truss.

Inter 2008 e 2016 Boris Johnson esis urbestro di London. Ilu esis granda adheranto di la Brekiro. Kom chefministro dil Unionita Rejio Johnson finigis la Brekiro ye januaro 2020.

Boris Johnson esis dufoye mariajata: inter 1987 e 1993 kun Allegra Mostyn-Owen e inter 1993 e 2018 kun Marina Wheeler. La nuna partenerino di Boris Johnson esas Carrie Symonds.

En printempo 2020 Boris Johnson aquiris KOVID-19 e mustis pasar kelka dii en hospitalo en London.
Ipojuca

**Ipojuca** esas urbo en la stato Pernambuco, Brazilia. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis   habitanti. Lua tota surfaco esas 527,3 km².

La famoza plajo Porto de Galinhas, e parto ek l'importanta portuo Suape jacas en Ipojuca.

## Referi
Festivalo Pinkpop

**Festivalo Pinkpop**, o simple **Pinkpop**, esas granda, yarala muziko-festivalo qua eventas en Landgraaf, Nederlando.

Ol normale eventas dum la pentekosto-semanfino (*Pinksteren* en la Nederlandana, do la nomo *Pinkpop*).  Se pentekosto esas ye frua dato en mayo, la festivalo eventas plu tarde dum junio.

Komencinta en 1970, ye *Burgemeester Damen Sportpark* en l'urbo Geleen, PinkPop esas la maxim longe eventanta yarala muziko-festivalo di *pop* e rock en la mondo.

Nunadie, Pinkpop esas tri-dia festivalo, de saturdio til lundio kande ol eventas dum la pentekosto-semanfino, o venerdio til sundio altrakaze, kun kapaceso por 60.000 homi singladie, e plei sur 4 aparta estradi.

De 2006 til 2011, bilieti por Pinkpop parvendesis dum sis intersequanta yari.  Dum 44 festivali, plu kam 2 milion homi asistis Pinkpop.  Cirkume 700 bandi e muzikisti pleis che la festivalo dum la yari.
Isola della Scala

**Isola della Scala** esas komono (municipo) en la provinco Verona en la italiana regiono Veneto. Segun statistiki de 2019, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 69,83 km².

Ol situesas c. 90 kilometri weste de Venezia e c. 20 kilometri sudeste de Verona.

Isola della Scala havas frontieri kun la sequanta municipi: Bovolone, Buttapietra, Erbè, Nogara, Oppeano, Salizzole, Trevenzuolo e Vigasio.

L'urbeto esas famoza pro la rizo-disho *risotto*.
Habib Bourguiba

**Habib Bourguiba**, advokato e politikisto n. ye la 3ma di agosto 1903 til la 6ma di aprilo 2000 esis l'unesma prezidanto di Tunizia, e guvernis la lando dum cirkume 30 yari, de 1957 til 1987. Antee, il esis chefministro di la lando de 1956 til 1957, dum la kurta monarkial epoko.

Advokato e politikal aktivisto, il esis chefo di la movado por finar la 75-a yara protektorato Franca e nedependigar Tunizia.Ilu komencis partoprenar en la nedependo-movado dum la yari 1930ma.