Franca republikala kalendario

**Revoluciona kalendario** esis kalendario kreita ye la 21ma di septembro 1792 dum Franca revoluciono.

Anciena nomi di 12 monati esis chanjita a novi. Omna monato havis 30 dii, ed extra kin dii esis dedikita por laboro, genieso e bona igi en fina. En omna monato esis tri dek-dii semani, do nur omna dekesma dio esis por repozo. Nov-yaro esas autunala equinoxo dio (maxim-multa-kaze 22 di septembro).

Napoléon Bonaparte abolisis ol 1806 retrouzante Gregoriala kalendario.

Ol esis oficale uzita ye 1871 da Paris-komono.

## Monati
La yaro di la kalendario republikala komencis sur la dio la autumnal equinox eventis en Paris, e havis dek-e-du monati de 30 dii single, qua esis nomizita apogita sur naturo, principe ralatas al ordinara vetero en e cirkum Paris.
* Autuno:
** Vendémiaire (de Franciana *vendange*, derivita de Latina *vindemia*, «rekolto di vitbero»), komencanta ye 22, 23, o 24 di septembro
** Brumaire (de Franciana *brume*, «nibulo»), komencanta ye 22, 23, o 24ma di oktobro
** Frimaire (de Franciana *frimas*, «frosto»), komencanta ye 21, 22, o 23 di novembro
* Vintro:
** Nivôse (de Latina *nivosus*, «nivoza»), komencanta ye 21, 22, or 23 December
** Pluviôse (de Franciana *pluvieux*, derivita de Latina *pluvius*, «pluvoza»), komencanta ye 20, 21, o 22ma di januaro
** Ventôse (de Franciana *venteux*, derivita de Latina *ventosus*, «ventoza»), komencanta ye 19, 20, o 21 di februaro
* Printempo:
** Germinal (de Franciana *germination*, «jermala»), komencanta ye 20 o 21ma di marto
** Floréal (de Franciana *fleur*, derivita de Latina *flos*, «florala»), komencanta ye 20 o 21ma di aprilo
** Prairial (de Franciana *prairie*, «pratala»), komencanta ye 20 o 21ma di mayo
* Somero:
** Messidor (de Latina *messis*, «rekolto»), komencanta ye 19 o 20 di junio
** Thermidor (o Fervidor) (de Grekiana *thermon*, «somrala varmeso»), komencanta ye 19 o 20ma di julio
** Fructidor (de Latina *fructus*, «frukto»), komencanta ye 18 o 19ma di agosto

Remarkez: Sur multa imprimita kalendarii di la yaro II (1793–94), la monato di *Thermidor* esis nomita *Fervidor* (de Latina *fervens*, "varma").

Multa di la monato-nomi esis nova vorti inventita de Franciana, Latina, o Grekiana. La dezinenco di la nomi esas grupigata per sezono. *Dor* signifikas «dono» en Grekiana.

En Britania, samtempa joko mokis la Kalendario republikala per nomas la monati: *Wheezy* («Siflive»), *Sneezy* («Sternutive») e *Freezy* («Frostive»); Slippy («Glitive»), *Drippy* («Gutifive») e *Nippy* («Koldive»); *Showery* («Pluvive»), *Flowery* («Florive») e *Bowery* («Foliive»); *Hoppy* («Saltetive»), *Croppy* («Koliajive») e *Poppy* («Papaverive»). La Skotiana historiisto Thomas Carlyle sugestis kelktete plu serioza Angliana nomi en ilua verko de 1837 *[[The French Revolution: A History]]*, nomate Vintagearious, Fogarious, Frostarious, Snowous, Rainous, Windous, Buddal, Floweral, Meadowal, Reapidor, Heatidor, e Fruitidor. Simila a la Franciana originali, li sugestis signifiko relatanta a la sezono ma esas neologismi, vice vorti ja existanta.

## La dek dii de la semano

La monato esis dividita aden tri *décades* o «semano» ek dek dii single, simple nomita:
* *primidi* (unesma dio, o prima dio)
* *duodi* (duesma dio)
* *tridi* (triesma dio)
* *quartidi* (quaresma dio)
* *quintidi* (kinesma dio)
* *sextidi* (sisesma dio)
* *septidi* (sepesma dio)
* *octidi* (okesma dio)
* *nonidi* (nonesma dio)
* *décadi* (dekesma dio)

Décades (dio-deki) esis abandonita en Floréal an X (aprilo 1802).

## Referi