1ma di marto

Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di yaro.

La **1ma di marto** esas la 60ma dio di la yaro (61ma en bisextila yari) segun Gregoriala kalendario. Restas 305 dii til la fino di la yaro.
----
## Dio
* Dio dil Heroi, en Paraguay.
* Dio di la Nedependo, en Bosnia e Herzegovina.

## Eventi
* 293 - Imperiestri Valerius Diocletianus e Valerius Maximianus indikas Constantius Chlorus e Gaius Galerius kom cezari. To esas la komenco di la nomizita "Tetrarkeso", konocata kom *Quattuor Principes Mundi*.
* 492 - Gelasius la 1ma divenas papo.
* 705 - Ioannes la 7ma divenas papo.
* 834 - Louis la 1ma, la pia restauresas kom imperiestro del Imperio di la Franki. Pos lua restauro, ilua filiulo Lothair la 1ma fugas a Burgundia.
* 1131 - Béla la 2ma (Vak), nevulo di Kálmán, divenas rejulo di Hungaria. Ilu kronizesos ye la 28ma di aprilo sam yaro.
* 1565 - En Brazilia, Estácio de Sá fondas Rio de Janeiro.
* 1694 - Angla navo *HMS Sussex* e 12 plusa navi de lua floto sinkas che Mediteraneo. To produktas cirkume 1200 morti.
* 1700 - Germania e Dania-Norvegia adoptas Gregoriala kalendario.
* 1790 - Lego qua posibligas l'unesma demografiala kontado di Usa signatesas.
* 1803 - Ohio divenas la 17ma Usana stato.
* 1836 - Texas deklaras nedependo de Mexikia.
* 1845 - John Tyler signatas lego qua posibligas Texas divenar stato di Usa.
* 1847 - Usana stato Michigan abolisas mortopuniso.
* 1867 - Nebraska divenas Usana stato.
* 1870 - Milito di Paraguay kontre Brazilia, Arjentinia ed Uruguay finas, pos la morto dil prezidanto Francisco Solano López en kombato. Paraguay esas preske komplete devastata.
* 1920 - Miklós Horthy divenas regento di Hungaria.
* 1923 - Grekia adoptas Gregoriala kalendario.
* 1932 - Japonia proklamas Mandjuria nedependanta stato, kun Puyi kom imperiestro.
* 1943 - Juan José de Amézaga divenas prezidanto di Uruguay.
* 1949 - Indonezia kaptas Yogyakarta de Nederlandani.
* 1954 - Armeal interveno finas en Siria, e Hashim al-Atassi itere divenas prezidanto. Sabri al-Asali divenas chefministro.
* 1954 - Usa probas hidrogena bombo che atolo Bikini.
* 1957 - U Nu divenas chefministro di Burma.
* 1961 - Uganda recevas propra guvernerio e l'unesma elekti eventas en la lando.
* 1975 - En Australia, eventas l'unesma transmiso di televiziono en koloro.
* 1985 - En Uruguay, demokratio riestablisesas, kande prezidanto elektita Julio María Sanguinetti asumas la povo.
* 1986 - En Brazilia, José Sarney anuncas *plano Cruzado*, ekonomiala programo por kontrolar inflaciono.
* 1992 - En Bosnia e Herzegovina, mohamedani e Kroati votas por nedependo. Interna milito komencas.
* 1994 - Sudafrika transferas la suvereneso sur Walvis Bay a Namibia.
* 1995 - En Polonia, chefministro Waldemar Pawlak renuncas. Ex-komunista Jozef Oleksy sucedas lu.
* 1999 - La pakto pri abnego dil uzo dil landala torpedi efikeskas.
* 1999 - En Zambia, Lusaka, bombo destruktas ambasado di Angola.
* 1999 - En Uganda, le Hutu mortigas ok turisti.
* 2000 - Finlando adoptas nova konstituco.
* 2002 - Spaco-paromo Columbia lansesas. Inter altra skopi, lua kruo sorgos kosmala teleskopo ''Hubble''.
* 2007 - Tornadi frapas la sudo di Usa e produktas adminime 20 morti.
* 2016 - En Usa, 11 stati votas por selektar la kandidati de Republikana e Demokrata partisi a la prezidanteso di Usa.

## Naski
* 1105 - rejulo Alfonso la 7ma di Leon e Kastilia (m. 1157)
* 1445 - Sandro Botticelli, Italiana piktisto (m. 1510)
* 1456 - Rejulo Ulászló la 2ma de Hungaria (m. 1516)
* 1683 - Tsangyang Gyatso, la 6ma dalai-lamao (m. 1706)
* 1807 - Wilford Woodruff, prezidanto dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi (m. 1898)
* 1810 - Frédéric Chopin, Polona-Franciana kompozisto e pianisto (m. 1849)
* 1812 - Nicolae Crețulescu, chefministro di Rumania (m. 1900)
* 1839 - Luigi Pelloux, chefministro di Italia (m. 1924)
* 1858 - Georg Simmel, Germana filozofo e sociologo (m. 1918)
* 1877 - Mary Elizabeth Price, Usana piktistino (m. 1965)
* 1886 - Oskar Kokoschka, Austriana piktistulo e poeto (m. 1980)
* 1892 - Ryunosuke Akutagawa, Japoniana skriptisto (m. 1927)
* 1904 - Glenn Miller, Usana muzikistulo ed orkestrestro (m. 1944)
* 1906 - Phạm Văn Đồng, chefministro di Vietnam (m. 2000)
* 1906 - Abdus Sattar, prezidanto di Bangladesh (m. 1985)
* 1910 - David Niven, Britanian aktoro (m. 1983)
* 1910 - Archer John Porter Martin, Britaniana kemiisto, Nobel-laureato (m. 2002)
* 1913 - Ólafur Jóhannesson, chefministro di Islando (m. 1984)
* 1918 - João Goulart, prezidanto di Brazilia (m. 1976)
* 1922 - Ichak Rabin, chefministro di Israel (m. 1995)
* 1927 - Harry Belafonte, Usan aktoro e kantisto
* 1931 - Lamberto Dini, chefministro di Italia
* 1937 - Thomas Cornell, Usana piktisto (m. 2012)
* 1944 - Roger Daltrey, Britaniana kantisto e kompozisto (The Who)
* 1947 - Alan Thicke, Kanadan aktoro (m. 2016)
* 1955 - Denis Mukwege, mediko di la Demokratial Republiko Kongo, Nobel-laureato pri paco
* 1956 - Dalia Grybauskaitė, prezidantino di Lituania
* 1963 - Thomas Anders, Germana kantisto (Modern Talking)
* 1963 - Bryan Batt, Usan aktoro
* 1964 - Ibrahim Mohamed Solih, prezidanto di Maldivi
* 1969 - Javier Bardem, Hispan aktoro
* 1981 - Ana Hickmann, Braziliana manekinino e prizentisto di televiziono
* 1981 - Will Power, Australian automobilisto
* 1985 - Anton Avdeyev, Rusa kantisto ed aktoro
* 1987 - Kesha, Usana kantistino
* 1987 - Anne Schäfer, Germana tenisistino
* 1989 - Dzmitriy Jirmont, Bielorusa tenisistulo
* 1989 - Carlos Vela, Mexikiana futbalisto
* 1991 - Marat Adjiniyazov, Kirgiziana futbalistulo
* 1994 - Justin Bieber, Kanadana kantisto
* 1996 - Ye Shiwen, Chiniana natistino

## Morti
* 492 - Papo Felix la 3ma
* 965 - Papo Leo la 8ma
* 1868 - Józef Simmler, Polona piktisto (n. 1823)
* 1870 - Francisco Solano López, prezidanto di Paraguay (n. 1827)
* 1890 - Rafael Campo Pomar, prezidanto di Salvador (n. 1813)
* 1897 - Jules de Burlet, chefministro di Belgia (n. 1844)
* 1910 - José Domingo de Obaldía, prezidanto di Panama (n. 1845)
* 1911 - Jacobus Henricus van 't Hoff, Nederlandana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1852)
* 1914 - Carlos Felipe Morales Languasco, prezidanto di Dominikana Republiko (n. 1867)
* 1925 - Ramon Pichot, Franca piktisto (n. 1871)
* 1938 - Gabriele D'Annunzio, Italiana skriptisto, heroo e politikistulo (n. 1863)
* 1958 - Giacomo Balla, Italiana piktisto (n. 1871)
* 1968 - Leroy De Maistre, Australiana piktisto (n. 1894)
* 1981 - Roberto Francisco Chiari Remón, prezidanto di Panama (n. 1905)
* 1983 - Arthur Koestler, Austriana skriptisto (n. 1905)
* 1995 - Georges J. F. Köhler, Germana biologiisto, Nobel-laureato (n. 1946)
* 2012 - Lucio Dalla, Italiana kantisto ed aktoro (n. 1943)
* 2019 - Jares Alfioraw, Bielorusa-Sovietiana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1930)
* 2020 - Ernesto Cardenal, Nikaraguana sacerdoto e poeto (n. 1925)
* 2023 - Just Fontaine, Franca futbalisto (n. 1933)
* 2024 - Akira Toriyama, Japoniana manga-artisto (n. 1955)
* 2025 - Angie Stone, Usana kantisto (n. 1961)

## Referi