1969

La yaro **1969** (MCMLXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta en merkurdio segun Gregoriala kalendario. Ol esis la 969ma yaro di la duesma yarmilo, la 69ma yaro di la 20ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 1960a.

## Eventi
### [[Kosmo]]
* 15ma di januaro - Sovietia lansas *[[Soyus 5]]*, qua unionos kun *Soyus 4* por transferar la krui.
* 3ma di marto - Kosmonavo *[[Apollo 9]]* sendesas aden kosmo da NASA.
* 16ma di mayo - Kosmoprobilo *[[Venera 5]]* de Sovietia venas adsur Venuso.
* 18ma di mayo - Kosmonavo *[[Apollo 10]]* sendesas aden kosmo da NASA.
* 16ma di julio - Apollo 11 ekvenas Tero vers la Luno de Kabo Kennedy, Florida, Usa. L'astronauti esos l'unesma sur la Luno.
* 20ma di julio - Unesma flugo adsur Luno per *[[Apollo 11]]*.
* 21ma di julio - Astronauto Neil Armstrong pazas kom unesma e Buzz Aldrin kom duesma homi adsur Luno.
* 24ma di julio - Apollo 11 retrovenas a Tero.
* 15ma di agosto - Komenco di muzik-festo di Woodstock, Usa
* 14ma di novembro - Kosmonavo *[[Apollo 12]]* sendesas aden kosmo da NASA.
* 19ma di novembro - Astronauti Charles Conrad Jr ed Alan Bean pazas adsur Luno.

### [[Mondo]]
* 22ma di aprilo - Angla maristo Robin Knox-Johnston arivas en Falmouth, Anglia,  en batelo *Suhaili*, tale kompletiganta cirkumnavigado di la Tero, sole e sen pauzo. Il esis l'unesma individuo qua facis lo. Ilu komencabis lua voyajo ye la 4ma di junio 1968.
* 17ma di novembro - Sovietia ed Usa komencas negociar en Helsinki pri limitar atom-fuzei (SALT 1).
* 21ma di novembro - Eventas l'unesma kontakto per *[[Arpanet]]*, preirinto di *[[Interreto]]*.

### [[Europa]]
* 16ma di januaro - En Praha, studento Jan Palach acendas su ipsa kom protesto kontre invado da Sovietia en Chekoslovakia. Il mortos tri dii pos, ye la 19ma di januaro.
* 30ma di januaro - Eventas lasta akto di bando *[[The Beatles]]*, sur tekto di *Apple Records*.
* 2ma di marto - Aviono *[[Concorde]]* flugas unesmafoye.
* 6ma di julio - Francisco Franco imperas la klozado di la frontiero e di la komuniki inter Hispania e Gibraltar.
* 14ma di agosto - Unionita Rejio sendas trupi a Nord-Irlando.
* 1ma di oktobro - L'aeroplano *[[Concorde]]* unesmafoye flugas plu rapide kam sono.
* 18ma di decembro - Unionita Rejio abolisas mortopuniso.

### [[Azia]]
* 4ma di februaro - Yasser Arafat elektesas chefo dil OLP.
* 7ma di marto - Golda Meir divenas l'unesma muliero elektita chefministro di Israel.
* 18ma di marto - Usa komencas bombardar sekrete Kambodja.
* 13ma di mayo - En Kuala Lumpur, Malaizia, eventas grava konflikti inter Malayi e Chiniani, qui efektigos l'adopto dil "stato di urjanteso" la sequanta dio. On mortigesas 800 personi dum la konflikti.
* 25ma di julio - Milito di Vietnam: Richard Nixon lansas lua doktrino pri progresiva abandono di la milito.
* 13ma di agosto - Severa militala incidenti che limito inter Sovietia e Popul-Republiko Chinia.
* 16ma di septembro - Milito di Vietnam: 35.000 Usana soldati foriras Sud-Vietnam.

### [[Afrika]]
* 1ma di januaro - Marien Ngouabi divenas prezidanto di Republiko Kongo.
* 4ma di januaro - Hispania abandonas Ifni.
* 15ma di oktobro - En Somalia, lora prezidanto Abdirashid Ali Shermarke asasinesas.
* 21ma di oktobro - Pos stato-stroko en Somalia, Siad Barre asumas la povo.

### [[Nord-Amerika]]
* 20ma di januaro - En Usa, Richard Nixon komencas lua prezidanteso.
* 9ma di februaro - Boeing 747 flugas unesmafoye.
* 28ma di junio - En New-York, polico invadas drinkerio *Stonewall Inn* frequentita da homeosexuali, e komencas tumulto pose konocata kom "revolto di Stonewall".
* 15ma til 18ma di agosto - Eventas muziko-festivalo di Woodstock.
* 16ma di agosto - Charles Manson arestesas en Spahn Ranch, Kalifornia.

### [[Central Amerika]]
* 14ma til la 18ma di julio - Eventas tale nomizita "Futbalo-milito", inter Salvador e Honduras. Ye la 18ma di julio signatesas pafo-ceso inter la du landi.

### [[Sud-Amerika]]
* 29ma di mayo - En Córdoba, Arjentinia, eventas violentoza protesti konocata kom *Cordobazo* kontre diktatoreso di Juan Carlos Onganía.
* 31ma di agosto - En Brazilia, pos maladeso dil prezidanto Artur da Costa e Silva, uniono di militisti asumas la povo.
* 4ma di septembro - Charles Burke Elbrick, Usana ambasadisto en Brazilia, kidnapesas dum 78 hori da gerileri* de la politikal organizuro MR-8.

## Naski
* 1ma di januaro - Verne Troyer, Usan aktoro
* 2ma di januaro - Christy Turlington, Usana manekino

* 3ma di januaro - Michael Schumacher, Germana automobilisto
* 5ma di januaro - Marilyn Manson, Usana kantisto
* 14ma di januaro - Jason Bateman, Usan aktoro
* 15ma di januaro - Kellita Smith, Usan aktorino e manekinino
* 17ma di januaro - Tiësto, Nederlandana disk-jokeo
* 27ma di januaro - Bisher Al-Khasawneh, chefministro di Jordania
* 30ma di januaro - Alexei Dreyev, Rusa shakoludisto
* 1ma di februaro - Gabriel Batistuta, Arjentiniana futbalisto

* 11ma di februaro - Jennifer Aniston, Usan aktorino
* 17ma di februaro - Chimediyn Saihanbileg, chefministro di Mongolia
* 17ma di februaro - David Douillet, Franca judoisto
* 1ma di marto - Javier Bardem, Hispan aktoro
* 6ma di marto - Atefeh Razavi, Iranan aktorino e fardizistino
* 10ma di marto - Paget Brewster, Usana aktorino e kantistino
* 16ma di marto - Pavel Augusta, Chekiana hokeisto
* 18ma di marto - Jimmy Morales, prezidanto di Guatemala
* 18ma di marto - Vasil Ivanchuk, Ukrainana shakoludisto
* 20ma di marto - Natalia Gherman, chefministro di Moldova

* 24ma di marto - Ilir Meta, chefministro di Albania
* 27ma di marto - Keith Flint, Britaniana kantisto (The Prodigy)
* 27ma di marto - Mariah Carey, Usana kantistino
* 29ma di marto - Michał Banach, Polon aktoro e jurnalisto
* 5ma di aprilo - Ravindra Prabhat, Indiana poeto
* 8ma di aprilo - Dulce Pontes, Portugalana kantistino
* 25ma di aprilo - Renée Zellweger, Usan aktorino
* 28ma di aprilo - Olga Anatolyevna Slyusareva, Rusa ciklisto e politikisto					
* 6ma di mayo - Vlad Filat, chefministro di Moldova
* 10ma di mayo - Bob Sinclar, Franca disk-jokeo e muzikala produktisto
* 14ma di mayo - Cate Blanchett, Australian aktorino
* 25ma di mayo - Glen Drover, Kanadana muzikisto (Megadeth)
* 2ma di junio - Sodnomdarjaagiyn Altansüh, Mongoliana boxisto

* 14ma di junio - Brooks Ashmanskas, Usan aktoro
* 14ma di junio - Steffi Graf, Germana tenisisto
* 15ma di junio - Cédric Pioline, Franca tenisisto
* 15ma di junio - Oliver Kahn, Germana futbalisto
* 20ma di junio - Alexander Schallenberg, kancelero di Austria
* 23ma di junio - Martin Klebba, Usan aktoro
* 25ma di junio - Dorota Dziekiewicz-Pilich, Polona skultistino
* 30ma di junio - Alexei Bezgodov, Rusa shakoludistulo
* 9ma di julio - Dorjsürengiyn Mönhbayar, Mongoliana e Germaniana sport-pafistino
* 11ma di julio - Kellita Smith, Usan aktorino e manekinino
* 22ma di julio - Despina Vandi, Greka kantisto

* 24ma di julio - Jennifer López, Usana kantistino ed aktorino
* 27ma di julio - Dacian Cioloș, chefministro di Rumania
* 4ma di agosto - Max Cavalera, Braziliana muzikisto (Sepultura)
* 11ma di agosto - Vanderlei Cordeiro de Lima, Braziliana maratonisto
* 12ma di agosto - Tanita Tikaram, britaniana kantisto
* 18ma di agosto - Edward Norton, Usan aktoro
* 26ma di agosto - Alexandr Chernyayev, Rusa shakoludistulo
* 28ma di agosto - Jack Black, Usan aktoro
* 29ma di agosto - Ermek Marjıqpayev, Kazakstanan politikisto
* 4ma di septembro - Giorgi Margvelashvili, prezidanto di Gruzia
* 8ma di septembro - Mojtaba Kamenei, maxim alta religioza guidero di Iran
* 19ma di septembro - Konstantin Czyu, Rusa, Sovietiana, ed Australiana boxisto
* 21ma di septembro - Teresa Moure, Hispana skriptistino

* 25ma di septembro - Catherine Zeta-Jones, Walsan aktoro
* 27ma di septembro - Keith Flint, Britaniana kantisto (The Prodigy)
* 1ma di oktobro - Marcus Stephen, prezidanto di Nauru
* 17ma di oktobro - Wyclef Jean, Haitiana kantisto e muzikisto
* 22ma di oktobro - Helmut Lotti, naskinta Helmut Lotigiers, Belga kantisto
* 24ma di oktobro - Adela Noriega, Mexikiana televizion-aktorino
* 25ma di oktobro - Josef Beránek, Chekoslovakiana e Chekiana hokeisto
* 25ma di oktobro - Nika Futterman, Usan aktorino
* 30ma di oktobro - Stanislav Gross, chefministro di Chekia (m. 2015)
* 3ma di novembro - Petteri Orpo, chefministro di Finlando

* 4ma di novembro - Sean John Combs, surnomizita Puff Daddy o [P. Diddy, Usana kantisto di [hip-hop
* 10ma di novembro - Faustino Asprilla, Kolumbiana futbalisto
* 10ma di novembro - Ângela Freitas, Est-Timorana politikistino
* 13ma di novembro - Patrik Augusta, Chekoslovakiana hokeisto
* 1ma di decembro - Siarhiey Rumas, chefministro di Bielorusia

* 11ma di decembro - Viswanathan Anand, Tamila shakoludo-championo en yari 2000-2002 e 2007-2013
* 16ma di decembro - Adam Guy Riess, Usana fizikisto, Nobel-laureato
* 28ma di decembro - Linus Torvalds, Finlandana developero dil sistemo *[[Linux]]*
* 30ma di decembro - Jay Kay, Britaniana kantisto, kompozisto e muzikisto (Jamiroquai)
* 30ma di decembro - Kersti Kaljulaid, prezidanto di Estonia
* Lionel Aingimea, prezidanto di Nauru
* Hussein Abbass, Egipt-Australa informatikisto pri artifical inteligenteso

## Morti
* 18ma di januaro - Felipe Seade, Chiliana-Uruguayana piktisto (n. 1912)
* 19ma di januaro - Jan Palach, Chekoslovakiana studento (n. 1948)

* 30ma di januaro - Dominique Pire, Belga monako, Nobel-laureato pri paco (n. 1910)
* 2ma di februaro - Boris Karloff, Britanian aktoro (n. 1887)
* 26ma di februaro - Levi Eshkol, chefministro di Israel (n. 1895)
* 26ma di februaro - Karl Jaspers, Germana filozofo (n. 1883)
* 6ma di marto - Óscar Osorio, prezidanto di Salvador (n. 1910)
* 6ma di marto - Nadya Rusheva, Rusa artistino (n. 1952)
* 10ma di marto - Byeon Yeong-tae, chefministro di Sud-Korea (n. 1892)
* 23ma di marto - Arthur Lismer, Angla-Kanadana piktisto (n. 1885)
* 24ma di marto - Joseph Kasa-Vubu, prezidanto di Demokratial Republiko Kongo (n. 1915)

* 28ma di marto - Dwight D. Eisenhower, Usana generalo, 34ma prezidanto di Usa (n. 1890)
* 5ma di aprilo - Rómulo Gallegos, prezidanto di Venezuela (n. 1884)
* 27ma di aprilo - René Barrientos Ortuño, prezidanto di Bolivia (n. 1919)
* 11ma di mayo - T. K. Padmini, Indiana piktistino (n. 1940)
* 2ma di mayo - Franz von Papen, kancelero di Germania e chefministro di Prusia (n. 1879)
* 3ma di mayo - Zakir Hussain Khan, prezidanto di India (n. 1897)							
* 5ma di junio - William Edward Collinson, Britaniana linguisto (n. 1889)
* 12ma di junio - Alexandr Alexandrovich Deineka, Rusa-Sovietiana piktisto, grafik-artisto e skultisto (n. 1899)
* 14ma di junio - Cacilda Becker, Brazilian aktorino (n. 1921) 

* 22ma di junio - Judy Garland, Usan aktorino e kantistino (n. 1922)
* 2ma di julio - Mikio Naruse, Japoniana filmifisto (n. 1905)
* 3ma di julio - Brian Jones, Britaniana gitaristo (The Rolling Stones) (n. 1942)
* 5ma di julio - Walter Gropius, Germana arkitekto (n. 1883)
* 25ma di julio - Otto Dix, Germana piktisto (n. 1891)
* 28ma di julio - Ramón Grau San Martín, prezidanto di Kuba (n. 1881)
* 1ma di agosto - Chang Taek-sang, chefministro di Sud-Korea (n. 1893)
* 6ma di agosto - Theodor Adorno, Germana sociologo e filozofo (n. 1903)
* 7ma di agosto - Louis Bouché, Usan artisto (n. 1896)
* 9ma di agosto - Sharon Tate, aktorino (mortigita) (n. 1943)
* 9ma di agosto - Cecil Frank Powell, Britaniana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1903)
* 17ma di agosto - Otto Stern, Germana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1888)
* 17ma di agosto - Ludwig Mies van der Rohe, German-Usana arkitekto (n. 1886)
* 19ma di agosto - Matthew Perry, Usan aktoro (m. 2023)

* 2ma di septembro - Ho Chi Minh, chefo di Nord-Vietnam (n. 1890)
* 22ma di septembro - Adolfo López Mateos, prezidanto di Mexikia (n. 1910)
* 22ma di septembro - Aleksandras Stulginskis, prezidanto di Lituania (n. 1885)
* 27ma di septembro - Nicolas Grunitzky, Prezidanto di Togo (n. 1913)
* 28ma di septembro - Kimon Georgiev, chefministro di Bulgaria (n. 1889)
* 12ma di oktobro - Serge Poliakoff, Rusa-Franciana piktisto (n. 1900)
* 15ma di oktobro - Abdirashid Ali Shermarke, prezidanto di Somalia (n. 1919)
* 21ma di oktobro - Jack Kerouac, Usana skriptisto (n. 1926)
* 28ma di oktobro - Kornei Ivanovich Chukovski, Rusa-Sovietiana skriptisto (n. 1882)
* 29ma di oktobro - Francisco Orlich Bolmarcich, prezidanto di Kosta Rika (n. 1907)
* 12ma di novembro - Iskander Mirza, chefministro di Pakistan (n. 1899)
* 13ma di novembro - Stanisław Modzelewski, Polona serial-ocidero (n. 1929)
* 21ma di novembro - Edward Frederick Mutesa, prezidanto di Uganda (n. 1924)
* 2ma di decembro - José María Arguedas, Peruana skriptisto (n. 1911)
* 17ma di decembro - Arthur da Costa e Silva, prezidanto di Brazilia (n. 1902)
* 23ma di decembro - Tiburcio Carías Andino, prezidanto di Honduras (n. 1876)
* 29ma di decembro - Ricardo Adolfo de la Guardia Arango, prezidanto di Panama (n. 1899)
* Joachim Estruch Simó, Hispana skriptisto, pedagogo, editisto, anarkiisto, politikal aktivisto ed Idisto (n. 1884)
* Zygmunt Radnicki, Polona piktisto (n. 1894)

## Nobel-premiiziti
* Fiziko: Murray Gell-Mann
* Kemio: Derek Harold Richard Barton, Odd Hassel
* Fiziologio o Medicino: Max Delbrück, Alfred Hershey, Salvador Luria
* Literaturo: Samuel Beckett
* Paco: Internaciona Organizuro pri Laboro
* Ekonomiko: Ragnar Anton Kittil Frisch, Jan Tinbergen

## Referi