1959

La yaro **1959** (MCMLIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Gregoriala kalendario. Ol esis la 959ma yaro di la duesma yarmilo, la 59ma yaro di la 20ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 1950a.

## Eventi
### [[Kosmo]]
* 2ma di januaro - *[[Luna 1]]* sendesas aden kosmo.
* 3ma di marto - *[[Pioneer 4]]* sendesas aden kosmo.
* 28ma di mayo - Du simii sendita aden kosmo per fuzeo *Jupiter AM-18* de Usa transvivas e rivenas a la Tero.
* 15ma di septembro - Sovietiana Luno-probilo *Luna 2* sendas unesma fotografuri de dopa latero de la Luno.

### [[Mondo]]
* 17ma di novembro - General asemblo dil Unionita Nacioni kondamnas rasala politiko di Sudafrika.
* 20ma di novembro - General asemblo dil Unionita Nacioni aceptas la Deklaro pri Infantala Yuri.
* Neutrino deskovresas unesmafoye per experimento.

### [[Europa]]
* 8ma di januaro - Charles de Gaulle divenas prezidanto di la 5ma Franca Republiko.
* 13ma di julio - Prezidanto Charles de Gaulle amnestias 5.000 Aljeriana kaptiti.
* 22ma di julio - Richard Nixon, vice-prezidanto di Usa, vizitas Sovietia.
* 31ma di julio - Baskiana organizuro ETA fondesas.
* 2ma di agosto - Richard Nixon, vice-prezidanto di Usa, vizitas Polonia.
* 15ma di agosto - Chipro nedependanteskas de Unionita Rejio. Ol membreskos l'Unionita Nacioni ye la 24ma di agosto.
* 29ma di oktobro - Desegnita heroulo *[[Asterix]]* debutas en l'unesma numero di la kartunala kayero “Pilot”.
* 29ma di decembro - Lisboa inauguras lua unesma lineo di urbala fervoyo.

### [[Azia]]
* 8ma di marto - En Irak, militisti probas kaptar povo.
* 31ma di marto - Dalai-lamao Tenzin Gyatso fugas de Tibet, okupita da Popul-Republiko Chinia, ad India.
* 2ma di agosto - En Laos eventas revolto organizata da komunisti.
* 28ma di agosto - Chinian armeo trairas la limito kontra India.
* 4ma di septembro - Laos pregas ke trupi di Unionita Nacioni enirez la lando por represar atako da komunista rebeli.
* 26ma di septembro - Solomon West Ridgeway Dias Bandaranaike, chefa ministro di Ceylon, ocidesas en Colombo da budista monako.

### [[Afrika]]
* 1ma di mayo - Félix Houphouët-Boigny, divenas chefministro di Ivora Rivo.
* 1ma di mayo - Philibert Tsiranana elektesas prezidanto di Madagaskar.
* 1ma di junio - Tunizia promulgas lua konstituco.
* 22ma di julio - Milito di Aljeria: Franci atakas forte Aljeriana rebeli.

### [[Nord-Amerika]]
* 3ma di januaro - Alaska divenas la 49ma Usana stato.
* 3ma di februaro - Aviono transportanta muzikisti Charles Hardin Holley, alias Buddy Holly, Richard Steven Valenzuela, alias Ritchie Valens e Jiles Perry Richardson Jr., alias The Big Bopper, falas en Iowa, Usa, e la 3 mortas.
* 15ma di septembro - Nikita Hrushchyov vizitas Usa.

### [[Central Amerika]]
* 1ma di januaro - Kubana revoluciono: Kubana prezidanto Fulgencio Batista fugas e Fidel Castro kaptas povo.

* 13ma di februaro - Fidel Castro divenas chefministro di Kuba.

### [[Sud-Amerika]]
* 13ma di februaro - Rómulo Betancourt divenas prezidanto di Venezuela.

### [[Oceania]]
* 21ma di agosto - Havayi divenas la 50ma Usana stato.

### [[Antarktika]]
* 1ma di decembro - Pri Antarktika, paktesas ke la kontinento esos loko nur por ciencala laboro. Omna militala agado refuzesas.

## Naski
* 1ma di januaro - Azali Assoumani, prezidanto di Komori
* 9ma di januaro - Rigoberta Menchú, Indijenina feministo, Nobel-laureato pri paco
* 15ma di januaro - Pete Trewavas, Britaniana muzikisto (Marillion)

* 16ma di januaro - Sade Adu, Nigeriana kantistino
* 17ma di januaro - Winy Maas, Nederlandan arkitekto, peizajifisto, profesoro ed urbala desegnisto
* 21ma di januaro - Sergei Alifirenko, Sovietiana e Rusa sporta pafisto
* 22ma di januaro - Linda Blair, Usan aktorino
* 28ma di januaro - Eugen Bejinariu, chefministro di Rumania
* 30ma di januaro - Jody Watley, Usana kantistino e kompozistino (Shalamar)
* 3ma di februaro - Chan Santokhi, prezidanto di Surinam
* 8ma di februaro - Mauricio Macri, prezidanto di Arjentinia
* 9ma di februaro - Filipe Nyusi, prezidanto di Mozambik
* 9ma di februaro - Ali Bongo Ondimba, prezidanto di Gabon

* 11ma di februaro - Zeca Pagodinho, Braziliana kantisto e kompozisto
* 12ma di februaro - Suret Huseynov, chefministro di Azerbaijan
* 13ma di februaro - Abdul Hamid Dbeibeh, chefministro di Libia
* 16ma di februaro - John MacEnroe, Usana tenisistulo
* 26ma di februaro - Ahmet Davutoğlu, chefministro di Turkia
* 5ma di marto - Vazgen Sargsyan, chefministro di Armenia (m. 1999)
* 9ma di marto - Takaaki Kajita, Japoniana fizikisto, Nobel-laureato
* 10ma di marto - Taneli Mäkelä, Finlandan aktorino

* 16ma di marto - Jens Stoltenberg, Norvegiana politikisto, chefministro du foyi
* 18ma di marto - Luc Besson, Franca filmifisto, manuskriptisto
* 18ma di marto - Irene Cara, Usana kantistino (m. 2022)
* 19ma di marto - Terry Hall, Britaniana kantisto (m. 2022)
* 28ma di marto - Yakaw Navumienka, Bielorusa kantisto (m. 2012)
* 28ma di marto - Laura Chinchilla Miranda, prezidantino di Kosta Rika
* 2ma di aprilo - Alberto Ángel Fernández, prezidanto di Arjentinia
* 17ma di aprilo - Peter Doig, Skota piktisto
* 20ma di aprilo - Boris Kokorev, Sovietiana e Rusa sporta pafistulo (m. 2018)

* 27ma di aprilo - Sheena Easton, Skota kantistino
* 27ma di aprilo - Andrew Zachary Fire, Usana biologiisto, Nobel-laureato
* 30ma di aprilo - Stephen Harper, chefministro di Kanada
* 5ma di mayo - Ian McCulloch, Angla muzikisto, kantisto e kompozisto (Echo & The Bunnymen)
* 7ma di mayo - Mike Pence, Usana politikisto
* 9ma di mayo - János Áder, prezidanto di Hungaria
* 14ma di mayo - Markus Büchel, chefministro di Liechtenstein (m. 2013)
* 17ma di mayo - Andy Strassmeir, Germana-Usana militisto

* 21ma di mayo - Abdulla Yameen Abdul Gayoom, prezidanto di Maldivi
* 24ma di mayo - Prithvirajsing Roopun, prezidanto di Maurico
* 27ma di mayo - Donna Strickland, Kanadana fizikisto, Nobel-laureato
* 7ma di junio - Mike Pence, Usana politikisto
* 11ma di junio - Hugh Laurie, Britanian aktoro
* 13ma di junio - Klaus Iohannis, prezidanto di Rumania
* 13ma di junio - Maurice Georges Dantec, Franca skriptisto
* 13ma di junio - Boyko Borisov, chefministro di Bulgaria
* 19ma di junio - Christian Wulff, prezidanto di Germania
* 19ma di junio - Anne Hidalgo, Franca politikistino, urbestrino di Paris
* 27ma di junio - Hayedeh Safiyari, Iranana filmo-muntistino
* 2ma di julio - Erwin Olaf, Nederlandana fotografisto (m. 2023)

* 4ma di julio - Victoria Abril, Hispana aktorino
* 4ma di julio - Eiríkur Hauksson, Islandana kantisto e muzikisto di *[[heavy metal]]*
* 11ma di julio - Suzanne Vega, Usana kantistino
* 12ma di julio - Rejulo Tupou la 6ma di Tonga
* 16ma di julio - Ángeles Caso, Hispana skriptisto e jurnalistino
* 22ma di julio - David Shulkin, Usana mediko e guvernal oficisto
* 26ma di julio - Kevin Spacey, Usan aktoro
* 27ma di julio - Carlos Vila Nova, prezidanto di San-Tome e Principe
* 29ma di julio - Ruud Janssen, Nederlandan artisto
* 3ma di agosto - Koichi Tanaka, Japoniana kemiisto, Nobel-laureato
* 8ma di agosto - Leonid Yudasin, Rusa shakoludistulo
* 9ma di agosto - Kurtis Blow, Usana kantisto, kompozisto e disk-jokeo

* 10ma di agosto - Rosanna Arquette, Usan aktorino
* 14ma di agosto - Thom Adcox-Hernandez, Usan aktoro
* 14ma di agosto - Magic Johnson, Usana basketbalisto
* 25ma di agosto - Bernardo Rezende, *[[Bernardinho]]*, Braziliana ex-volebalisto ed entrenisto
* 27ma di agosto - Juan Fernando Cobo, Kolumbiana piktisto
* 5ma di septembro - Waldemar Pawlak, chefministro di Polonia
* 7ma di septembro - Drew Weissman, Usana mediko ed imunologiisto, Nobel-laureato
* 9ma di septembro - Matti Rönkä, Finlandana jurnalisto

* 22ma di septembro - Saul Perlmutter, Usan astrofizikisto, Nobel-laureato
* 23ma di septembro - Hortência Marcari, Braziliana basketbalistino
* 29ma di septembro - Jon Fosse, Norvegiana skriptisto
* 1ma di oktobro - Youssou N'Dour, Senegalana kantisto
* 4ma di oktobro - Chris Lowe, Angla kantisto e muzikistulo (Pet Shop Boys)
* 10ma di oktobro - Kirsty MacColl, Britaniana kantistino (m. 2000)
* 17ma di oktobro - Francisco Flores Pérez, prezidanto di Salvador (m. 2016)
* 17ma di oktobro - Ameenah Gurib-Fakim, prezidanto di Maurico

* 18ma di oktobro - Carlos Mauricio Funes, prezidanto di Salvador (m. 2025)
* 22ma di oktobro - Todd Graff, Usan aktoro e cinematografisto
* 29ma di oktobro - John Pombe Magufuli, prezidanto di Tanzania (m. 2021)
* 26ma di oktobro - Evo Morales, prezidanto di Bolivia
* 5ma di novembro - Bryan Adams, Kanadana muzikistulo, kantisto e kompozistulo
* 9ma di novembro - Jens Christian Grøndahl, Dana skriptisto
* 13ma di novembro - Hari Kostov, chefministro di Norda Makedonia
* 24ma di novembro - Ion Gigurtu, chefministro di Rumania (n. 1886)
* 28ma di novembro - Judd Nelson, Usana cinem-aktoro
* 1ma di decembro - Billy Childish, Britaniana piktisto, skriptisto, fotografisto, kantisto e muzikisto
* 5ma di decembro - Yoshitomo Nara, Japoniana piktisto e skultisto

* 20ma di decembro - Kazimierz Marcinkiewicz, chefministro di Polonia
* 21ma di decembro - Florence Griffith-Joyner, Usan atletino (m. 1998)
* 25ma di decembro - Đặng Thị Ngọc Thịnh, provizora prezidanto di Vietnam
* 29ma di decembro - László Kövér, prezidanto di Hungaria
* 31ma di decembro - Val Kilmer, Usan aktoro
* 31ma di decembro - Baron Waqa, prezidanto di Nauru
* Yevgeni Shchukin, Rusa piktisto

## Morti
* 21ma di januaro - Cecil B. DeMille, Usana filmifisto (n. 1881)

* 3ma di februaro - Buddy Holly, Usana *rock*-muzikisto (n. 1936)
* 3ma di februaro - Ritchie Valens, Usana kantisto (n. 1941)
* 3ma di februaro - The Big Bopper, Usana disk-jokeo (n. 1930)
* 15ma di februaro - Owen Willans Richardson, Britaniana fizikistulo, Nobel-laureato (n. 1879)

* 3ma di marto - Lou Costello, Usan aktoro e komikisto (n. 1906)
* 7ma di marto - Ichiro Hatoyama, chefministro di Japonia (n. 1883)
* 26ma di marto - Raymond Chandler, Usana skriptisto (n. 1888)
* 29ma di marto - Barthélemy Boganda, chefministro di Centrafrika (n. 1910)
* 9ma di aprilo - Frank Lloyd Wright, Usan arkitekto (n. 1876)
* 16ma di aprilo - Louis Alibert, Franca linguisto (n. 1884)
* 5ma di mayo - Carlos Saavedra Lamas, Arjentiniana politikisto, Nobel-laureato pri paco (n. 1878)
* 9ma di junio - Adolf Otto Reinhold Windaus, Germana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1876)
* 20ma di junio - Hitoshi Ashida, chefministro di Japonia (n. 1887)
* 6ma di julio - George Grosz, Germana piktisto e desegnisto (n. 1893)
* 7ma di julio - Hermenegildo Anglada Camarasa, Kataluniana piktisto (n. 1871)

* 17ma di julio - Billie Holiday, Usana jazo-kantistino (n. 1915)
* 8ma di agosto - Albert Namatjira, Australiana piktisto (n. 1902)
* 21ma di agosto - Jacob Epstein, Usana-Britaniana skultisto (n. 1880)
* 26ma di septembro - Solomon West Ridgeway Dias Bandaranaike, chefa ministro di Sri-Lanka (n. 1899)
* 29ma di septembro - Matthew Smith, Britaniana piktisto (n. 1879)
* 1ma di oktobro - Enrico De Nicola, prezidanto di Italia (n. 1877)
* 14ma di oktobro - Errol Flynn, Usan aktoro (n. 1909)
* 14ma di oktobro - Princo Phetsarath Ratanavongsa, chefministro di Laos (n. 1890)
* 15ma di oktobro - Stepan Bandera, Ukrainana nacionalisto e teroristo (n. 1909)

* 16ma di oktobro - George Marshall, Usana generalo, Nobel-laureato (n. 1880)
* 28ma di oktobro - Camilo Cienfuegos, Kubana revolucionero (n. 1932)
* 29ma di oktobro - Sisavang Vong, rejulo di Laos (n. 1885)
* 31ma di oktobro - Sophie Pemberton, Kanadana piktistino (n. 1869)
* 6ma di novembro - José Paciano Laurel, prezidanto di Filipini (n. 1891)
* 13ma di novembro - Jerzy Fedkowicz, Polona piktisto (n. 1891)
* 15ma di novembro - Charles Thomson Rees Wilson, Britaniana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1869)
* 17ma di novembro - Heitor Villa-Lobos, Braziliana kompozisto (n. 1887)
* 20ma di novembro - Alfonso López Pumarejo, prezidanto di Kolumbia (n. 1886)
* 28ma di decembro - Ante Pavelić, fashista chefo di stato di Kroatia (n. 1889)
* 29ma di decembro - Katay Don Sasorith, chefministro di Laos (n. 1904)

## Nobel-premiiziti
* Fiziko: Emilio Gino Segrè, Owen Chamberlain
* Kemio: Jaroslav Heyrovský
* Fiziologio o Medicino: Severo Ochoa, Arthur Kornberg
* Literaturo: Salvatore Quasimodo
* Paco: Philip John Noel-Baker

## Referi