Saga

**Saga** esas rakonti maxim ofte pri anciena Nordala e Germanala historio, pri frua Vikingo-voyaji, la batalii qui eventis dum ta voyaji, pri migrado ad Islando, e pri disputi inter islandana familii.

Li skribesis en la Anciena Nordala linguo, precipue en Islando.

La texti esas rakonti en prozo qui havas similesi kun la epiko, ofte kun stanci o tota poemi en aliteracanta verso en la texto, o heroala agi de dii longe pasinta, "rakonti pri digna homi," ofte Vikingi, kelkafoye pagana, kelkafoye kristana.  La rakonti esas normale realista, ecepte legendala *saga*, *saga* pri santi, *saga* pri episkopi, e tradukita o rikompozita romantikaji.  Li esas kelkafoye romantikigita e fantaziala.

La termino *saga* devenas del Nordala *saga* (pl. *sögur*), e referas (1) "dicajo, aserto", o (2) "naraco, rakonto, historio".  Ol esas parenta kun la angla vorto *saw* ("dicajo"), e la germana vorto *Sage*.  Islandana *saga* esas fondita sur parolala tradicioni, e multa resercho enfokigis lo reala e lo fiktiva en singla rakonto.  La korekteso di le *saga* esas ofte tre disputata.  La maxim multa manuskripti en qui le *saga* prezervesas portesis a Dania e Suedia en la 17ma yarcento, ma pose retro ad Islando. 

Klasika *saga *kompozesis en la 13ma yarcento.  Experti olim kredis ke ta *saga* transmisesis parole de generaciono a generaciono til ke skribisti skribis oli en  la 13ma yarcento.  Tamen, la maxim multa experti nun kredas ke le *saga* esis koncianta artala kreuri, fondita sur e parolala e skribita tradiciono.  Studio pri la deskripto dil vesti mencionita en le *saga* konkluzas ke la autori probis krear historiala "sento" per la rakonto, per vestizar la karakteri en tatempa "anciena vesti".  Tamen, tala vestaro ne fitas l'eventi di la *saga* nam ol plu similesas la vesti portita dum la 12ma yarcento.

Esas multa rakonti pri reji (ex. *[[Heimskringla]]*), omnadiala homi (ex. *[[Bandamanna saga]]*) ed extraordinara karakteri (e.g. *[[Egils saga]]*).  Le *saga* deskriptas parto de la historio di ula Nordala landi (ex. la lasta chapitro di *[[Hervarar saga]]*).  La Britana Insuli, norda Francia e Nord-Amerika anke mencionesas.  Erste recente (frua 20ma yarcento) la rakonti pri la voyaji a Nord-Amerika (moderna Kanada) konfirmesis kom autentika.

Maxim multa *saga* pri islandani eventas dum la periodo 930-1030, nomizita *[[söguöld]]* (Epoko di le Saga) en islandana historio.  Le *saga* pri reji, episkopi, e tatempa *saga* havas sua propra tempizo.  la maxim multa skribesis inter 1190 e 1320, kelkafoye existis kom parolala tradicioni longe antee, altri esas pure fiktiva, e di uli on ya savas la fonti: l'autoro di la *[[Saga di Rejo Sverre]]* renkontris la rejo ed uzis il kom fonto.

### '''Moderna uzado'''
"Saga" esas vorto del Old Norse od islandana linguo ("Saga" esas anke la moderna islandana e sueda vorto por "rakonto" od, aparte en la sueda, feo-rakonto).  *Saga* esas parento dil angla vorto *say*: olua diversa senci en la  islandana cirkume equivalas "dicajo" o "naraco en prozo", quala "naraco", "rakonto" o "historio".  Tra la yarcenti, la vorto *saga* ganis plu larja senco en Nordala lingui.  En moderna sueda e dana ol deskriptas ne-realista od epikala verko fiktiva.  *Folksaga* signifikas folklorala rakonto; feo-rakonto da nekonocat autoro, en la sueda e dana.  *Konstsaga* esas la sueda termino por feo-rakonto da konocat autoro, quala Hans Christian Andersen od Astrid Lindgren, dum ke la dana e norvegiana termino esas *eventyr* ("aventuro").

*Saga* povas anke esar verko fantazio-fiktiva.  La serio *[[The Lord of the Rings]]* da J. R. R. Tolkien tradukesis aden la sueda da Åke Ohlmarks kun la titulo *Sagan om ringen*: "La *Saga* di la Ringo".  La tradukuro di 2004 titulizesis *Ringarnas herre*, literala tradukuro del originalo.  La islandana jurnalisto Þorsteinn Thorarensen (1926-2006) tradukis la verko kom *Hringadróttins saga* o "*Saga* di la Sinioro di la Ringi".