open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ignacy Daszyński

**Ignacy Ewaryst Daszyński** (1866 til 1936) jurnalisto e politikistulo, esis chefministro di Polonia de 6 til 14 di novembro 1918.
Aleksander Skrzyński

**Aleksander Józef Skrzyński** (1882 til 1931) yuristo e politikistulo, esis chefministro di Polonia de 1925 til 1926.

## Referi
Ekonomio di Malta

L'ekonomio di Malta esas multe industriizita, e havas kom bazo servadi. Ol esas la min granda del Eurozono, e dependas multe di komerco di vari e di servadi, nome kun altra Europana landi. Malta adoptis euro kom monetaro ye la 1ma di januaro 2008.

La lando havas poka aquo ed importacas energio, e produktas nur 20% ek la nutrivi quin ol bezonas. Lua geografiala situo, transformas ol en eniro-loko por nelegala enmigrado, nome de nordal Afrika. Tamen, ca lokizo anke faciligas lua komerco kun altra Mediteranea landi. Lua laboro-povo esas multe produktema e poliglota - cirkume 88% de Maltani anke parolas l'Angla. La lando anke havas basa imposti por entraprezi, e financala sektoro multe developita.

## Referi
Ekonomio di Sudafrika

Sudafrika esas ekonomio kun abundanta naturala resursi, ed un ek la 20 maxim importanta borsi de la mondo e la maxim importanta de Afrika. Lua sektori financala, legala, komunikala e transportala esas bone developita. Tamen, la neegaleso ekonomiala - un ek la maxim alta de la mondo -la  chomeso e la povreso duras esar defii.

Lua ekonomiala kresko diminutis dum recenta yari, til 0,7% en 2017. Ol kreskis 0,3% en 2019, ma en 2020 ol diminutis 6,34% pro l'epidemio di KOVID-19. En 2021 la kresko durigis, e la lando kreskis per 4,91% relate l'antea yaro.

## Referi
Czesław Kiszczak

**Czesław Jan Kiszczak** (n. ye la 19ma di oktobro 1925, m. 5 di novembro 2015) militestro (generalo), esis chefministro di Polonia de la 2ma til la 19ma di agosto 1989.
Ekonomio di Nederlando

La 6ma maxim granda ekonomio de Europana Uniono, Nederlando havas aperta e prospera ekonomio di merkato, kun basa chomeso ed inflaciono, e dependas forte de extera komerco. Sua sistemo di sociala sekureso esas un ek la maxim efikiva e forta inter la membri di OKED. La spensi kun sociala sekureso reprezentas cirkume 25,3% de la TNP.

En 1959, granda jaceyi di naturala gaso deskovresis che provinco Gronigen ed en altra regioni. Nun, cirkume 25% ek la jaceyi konocata di naturala gaso del Europana Uniono jacas en Nederlando. Kontraste, lua jaceyi di petrolo che Norda maro esas poke importanta.

Historiale, la Borso inventesis en Nederlando. Cirkume la duimo dil 17ma yarcento la lando ja esis dominacanta komercala povo en Europa. Dum la 20ma yarcento, Nederlando partoprenis en la kreado di Benelux, dil Europana Ekonomiala Komunitato e pose dil Europana Uniono, esanta un ek la landi qui unesme adoptis Euro kom monetaro, ye la 1ma di januaro 2002. Ol ank esis un ek la fonderi di OKED e di la Mondal organizuro pri komerco.

La lando havas la maxim importanta portuo del mondo: Rotterdam. Turismo ank esas importanta por l'ekonomio, nam ol originis 5,4% de la TNP di la lando ed employis 9,6% de la laboro-povo en 2012. La lando havas 9 loki judikata kom Mondala Patrimonii di la Homaro da UNESKO.

## Referi
Ekonomio di Nijer

Nijer esas un del maxim povra landi en la mondo. Lua precipua vivmoyeni esas agrokultivo ed edukado di bovaro. Pos la devaluo di Franko CFA di Westal Afrika en januaro 1994, l'exportaci di bovaro, fazeolo, onyono e kotono augmentis. La vendo di bovi, arakido e petrolo por vicina Nigeria duras esar la precipua fonto di revenui kun exportaci, ultre l'exportaco di minerali.

La lando havas jaceyi di uranio, oro e petrolo.

## Referi
Ekonomio di Republiko Irlando

Republiko Irlando havas mikra ekonomio moderna e dependanta del exportaci. Ol esis un ek la 12 landi qui komencis uzar Euro kom monetaro en 2002. Lua ekonomio kreskis mezvalore 6% omnayare de 1995 til 2007; pro to ol surnomizesis "Kelta Tigro". Tamen, l'ekonomiala agado diminutis en 2008, konseque del internaciona krizo qua komencis ta yaro. En 2010, yaro kun stagnanta ekonomial aktiveso, lua budjetala deficito atingis 32,4% de la TNP. En 2011, lua TNP kreskis per 2,2%, ed en 2012 ol kreskis per 0,2%, fakte reala diminutado ekonomiala. En 2013 ol kreskis per 1,1%, ed en 2014 ol kreskis per 2,2%. En 2015, pro diversa motivi, l'ekonomio kreskis per 26,3%, tamen ca chifro kontestesis da diversa ekonomisti, exemple Paul Krugman.

En 2022, servadi esis la maxim importanta sektoro di Irlandan ekonomio. Existis  entraprezi di servadi enrejistrita en la lando.

## Referi
Ekonomio di Burkina Faso

Burkina Faso esas un ek la maxim povra landi de la mondo. Cirkume 90% de lua habitantaro transvivas de agrokultivo. Kotono esas la precipua produkturo por exportaco.

En novembro 2017 inauguresis 33-Megawatt-a solala energiferio en Zagtouli, proxim Ouagadougou. Kande ol inauguresis ol esis la maxim granda solala energiferio di Westal Afrika.

## Referi
Ekonomio di Gibraltar

L'ekonomio di Gibraltar dependas precipue de turismo (7 milion viziteri omnayare) e de mikra industriala sektoro. Brekiro afektis multe financala servadi, transporto e turismo, e nun la teritorio negocias rijuntado a Schengen-konvenciono.

## Referi
Ekonomio dil Unionita Araba Emirii

L'Unionita Araba Emirii havas libera ekonomio kun alta TNP po persono. Pos sucesoza esforci pri diversigar lua ekonomio, nun l'exploto di petrolo reprezentas 30% de lua exportaci. Depos ke petrolo deskovresis en la regiono plua kam 60 yari ante nun, la regiono transformesis de povra princii meze dezerto, en moderna stato kun alta vivo-stando. En 2020, l'ekonomio afektesis serioze pro la pandemio di KOVID-19, e diminutis per 6,1% ta yaro. La rekupero komencis ye la sequanta yaro, e l'ekonomio kreskis per 4,35% en 2021, per 7,51% en 2022, ed en 2023 ol kreskis per 3,62%.

La guvernerio augmentis spenso kun skopo krear plusa employi e plubonigar la substrukturo, e nun stimulas l'augmento di privata koloko. Recente, turismo divenis un ek la maxim importanta fonti di revenui ultre petrolo. La konstrukto di imobli, l'industrio e la sektoro di servadi anke kreskis, e diversigis lokal ekonomio.

## Referi
Ekonomio di Katar

Kun la deskovro di granda jaceyi di petrolo e naturala gaso pos 1939 l'ekonomio di Katar divenis richa e prosperoza. Petrolo e naturala gaso reprezentas cirkume 92% de la profiti kun exportaco, e 62% de la revenui dil guvernerio. Entote la jaceyi konocata di naturala gaso en Katar superiras  km³, to esas, plu kam 5% de la jaceyi konocata en la mondo.

Ante la deskovro di petrolo, l'ekonomio di Katar dependis precipue de la pesko di perli, e la lando esis un ek la maxim povra de la mondo. En 1973 la produktado di petrolo kreskis enorme, e la TNP po persono divenis un ek la maxim granda de la mondo.

Katarana guvernerio judikas industriizo kom importanta por diversigar l'ekonomio di la lando, ed augmentar l'exportaci. En 1949 instalesis industriala centro en Al Wakrah, ed en 1996 inauguresis industriala centro *Ras Laffan*, en Al Khor, municipo distanta 80 km de Doha. Ca industriala centri produktas petrokemiala produkturi, kemiala dungi, stalo e materiari por konstrukto.

## Referi
Ekonomio di Jersey

L'ekonomio di Jersey dependas de financala servadi e legala servadi, qui reprezentis 39,5% de la produktado totala en 2019, signifikanta kresko di 4% kompare 2018. Turismo ank esas importanta fonto di revenuo. Altra importanta sektori esas konstrukto, komerco, agrokultivo e telekomuniki.

Jersey povus esar mikra-stato nedependanta, tamen ol esas dependo de la Krono Britaniana, kun propra guvernado. Ol judikesas komo "fiskala paradizo" por ke korporacioni pagez min imposti.

## Referi
Ekonomio di Bermudi

L'ekonomio di Bermuda dependas de financala sektoro, de turismo da richa individui e de konstrukto-sektoro. Lua TNP po persono esas 50% plu granda kam olta di Usana. En 2020, l'ekonomio diminutis per 6,84% konseque de la diminutado di turismo pro l'epidemio di KOVID-19. Tamen, en 2021 komencis rekupero, e l'ekonomio augmentis 5,41%. Dum recenta yari, l'inflaciono augmentabas.

## Referi
Ekonomio dil Insuli Marshall

Usana helpo esas la precipua fonto di financala moyeni por Insuli Marshall. De 1986 til 2002 la lando recevis 1 miliard dolari en ekonomiala helpo de Usa.

La precipua agrokultivala produkturi esas kopro (pulpo de kokoso), artokarpo-frukto e produkturi de pesko. Turismo employas min kam 10% de tota laboro-povo, ma povas kreskar future. Tamen, la guvernerio di la lando esas la maxim granda employanto, ed employas 30,6% de la laboro-povo di la lando.

Ye la 2ma di aprilo 2025, Donald Trump anuncis tarifo di 10% sur la produkturi de la lando.

## Referi
Ekonomio di Ghana

Ghana havas ekonomio di merkato kon poka restrikti koncerne kolokado e komercal agadi, kompare lua vicini, e havas importanta naturala moyeni, exemple minerali, ligno, ed agrokultivala produkturi. La precipua produkturi por exportaco esas diamanti, oro, kakao e petrolo.

La lando esas un ek la maxim richa de westal Afrika, tamen la manko di suficanta elektro e solida domestika merkato e la granda debo desfaciligas l'ekonomiala kresko. En 2020, la forta kresko ekonomiala interuptesis pro la pandemio di KOVID-19, tamen en 2021 la lando rekuperis su e kreskis 5,36%.

## Referi
Ekonomio di Sierra Leone

Sierra Leone esas un ek la maxim povra landi de la mondo. La lando havas importanta naturala resursi, exemple minerali, agrokultivo e peskado, tamen lua sociala e fizikala substrukturo esas subdevelopita. La rekupero di lua ekonomio pos l'interna milito di Sierra Leone, eventinta dum la yari 1990a, esas lenta

Cirkume 50% de la habitantaro laboras en agrokultivo. L'industrio konsistas ek procesado di kruda materiari. La lando havas jaceyi di diamanto, aluminio e fero. Sistemala korupto, extera debo judikata kom riskoza e granda chomeso di yuni esas defii por la kresko ekonomiala

## Referi
Tandja Mamadou

**Tandja Mamadou**, militestro (lietnanto-kolonelo) n. 1938, esis prezidanto di Nijer de 1999 til 18ma di februaro 2010, kande ilu revokesis de la povo per stato-stroko.
Ekonomio dil Unionita Rejio

L'ekonomio dil Unionita Rejio esas la 10ma maxim granda del mondo e la 3ma maxim granda de Europa, dop Germania e Francia. Globale, ol esas la 6ma maxim granda exportacero e la 6ma maxim granda importacero di vari de la mondo. Lua agrokultivo esas intensiva, e produktas 60% de la nutrivi quin la lando bezonas, uzanta min kam 2% de tota laboro-povo. La lando havas importanta jaceyi di karbono, petrolo e naturala gaso che Norda Maro, ma lua produktado diminutabas de recenta yari: pos 2005 la lando esas granda importacero di fueli. Servadi, nome bankala servadi, asekuri e komerco esas la precipua fonti por la kresko dil ekonomio. Samatempe, l'industrio perdabas importo, ma ankore reprezentas plua kam 20% de la TNP. L'aeronavala industrio Britaniana esas la 2ma maxim granda del mondo, dop Usana, e lua farmaciala industrio esas la 10ma maxim granda del mondo.

London esas un ek la maxim importanta financala centri de la mondo, ed un ek la maxim richa de Europa segun TNP. Pundo, la valuto dil Unionita Rejio, esas la 3ma maxim uzata valuto por formacar internaciona monetala rezervi, dop la dolaro di Usa e l'Euro.

## Videz anke
* Brekiro

## Referi
Ekonomio di Butan

La precipua ekonomial agadi di Butan esas agrokultivo, edukado di bovi, l'extraktado di forestala produkturi, turismo e la vendo di hidroelektrala energio ad India. Agrokultivo furnisas vivo-moyeno por 80% de lua habitantaro. India esas lua precipua komercala partenero.
 
Quankam l'ekonomio di Butan esas un ek la min granda del mondo, ol kreskabas forte. En 2005 ol kreskis 5%, en 2006 14%, ed en 2007, kande komparata al altra landi, lua ekonomio esis la 2ma maxim granda segun la procento di kresko: 22,4%. Lua monetaro esas ngultrum, kun kurso di kambio stiftita a la rupio di India.
 
## Referi
Ekonomio di Santa Kitts e Nevis

Dum la historio, l'ekonomio di Santa Kitts e Nevis dependis de agrokultivo, nome sukrokano. Depos la yari 1970a, turismo divenis la maxim importanta fonto di revenui di la lando. Pos la rekolto di 2005, la guvernerio klozis fabrikerii di sukro, pos diversa yardeki di perdaji. Por kompensar la perdajo di employi, la guvernerio stimulis altra sektori de l'ekonomio, nome l'exportaco di industriizita produkturi e l'agado di exterlanda banki.

## Referi
Denzil Douglas

**Denzil Llewellyn Douglas** (n. 1953), mediko, esis chefministro di Santo Kitts e Nevis de 1995 til 2015.
Ekonomio di Republiko Kongo

La bazo ekonomiala di Republiko Kongo esas l'exploto di petrolo ed altra naturala resursi. La rekupero dil ekonomio pos la diminutado di preci di petrolo dum la yari 2010a esabas lenta, e diminutesis en 2020 e 2021 pro la pandemio di KOVID-19.

Multa familii kultivas nutrivi nur por propra konsumo, sen kapaceso por profitar de lua vendo. La povreso extrema augmentabas, nome en rural arei sude de la lando.

Petrolala sektoro superiris forestala extraktado kom la precipua ekonomial agado di la lando, la precipua exportaco-produkturo, e la precipua fonto di revenui por la guvernerio. Gradope, la produktado di naturala gaso komencis uzesar por produktar elektro, vice esar brulata dum l'extraktado di petrolo. La nova projeti por minerala explotado, nome feroerco, povas adjuntar US$ 1 miliardo a la revenui dil guvernerio.

Quale altra vicina landi, Republiko Kongo adoptas Franko CFA di Central Afrika kom monetaro. Publika debo augmentabas – en 2017 ol reprezentis 130.8% de la totala nacionala produkturo – ed on kredas ke la guvernerio ne esos kapabla pri pagar ol.

## Referi
Ekonomio di Madagaskar

Agrokultivo, peskado ed extraktado di forestala produkturi esas la precipua ekonomial agadi di Madagaskar, reprezentas plu kam 25% de la Totala nacionala produkturo e employas 80% de la laboro-povo. La rapida perdajo di foresti e l'erodo, plugravigata pro l'uzo di ligno kom fuelo, esas serioza problemi.

De 1997 til 2001 povreso restis rigide alta, nome en rurala regioni. La krizo duris dum 6 monati, pos la prezidantal elekto di decembro 2001. La totala nacionala produkturo diminutis per 12,7% en 2002. En 2003 l'ekonomio kreskis 9% pro l'eniro di extera kolokadi.

En 2005 pro la kresko dil inflaciono, Madagaskar adoptis ariany kom monetaro, remplasante la "Franko di Madagaskar".

## Referi
Andry Rajoelina

**Andry Nirina Rajoelina**, entraprezisto n. ye la 30ma di mayo 1974, esis prezidanto de Madagaskar de 2009 til 2014. Ilu asumis la povo pos stato-stroko, qua revokis Marc Ravalomanana.
Ekonomio di Brazilia

Historiale, l'ekonomio di Brazilia esas la maxim granda de Latin-Amerika e de sudala misfero, e la 9ma maxim granda de la mondo, segun *The World Factbook*. Komerco e servadi reprezentis 67% de lua TNP, l'industrio 27,5% e l'agrokultivo 5,5% en 2011. En 2017, la procentala reprezento esis rispektive 72,7%, 20,7% e 6,6%. En 2021, la TNP po persono esis  dolari.

La lando esas richa en naturala resursi, e havas la duesma maxim granda industriala sektoro di Amerika, dop Usa. De 2000 til 2012 ol esis un ek la landi kun maxim rapida ekonomiala kresko en la mondo. Tamen, en 2013 la procentala kresko dil ekonomio diminutis, ed en 2014 l'ekonomio subisis krizo e diminutis til 2017, kande gradope komencis rekuperar su. Quale en altra landi, Brazilian ekonomio subisis efekti de la pandemio di KOVID-19 e diminutis per 3,88% en 2020. En 2021 komencis rekupero, e la lando kreskis 4,62%, tamen, la povreso en tota la lando augmentis de 2019 til 2021, kande 62,9 milion individui, o 29% ek la tota habitantaro, transvivis kun min kam 497 "reais" po monato. En du yari, plusa 9,6 milion individui subiris la povreso-lineo. Antralatere, en 2020 la lando havis la 7ma maxim granda quanto di miliardieri de la mondo, segun revuo *[[Forbes (revuo)|Forbes]]*. To montras la granda koncentro di richeso en manui di poka individui.

En 2008, Brazilia produktis 2,9 milion automobili. Brazilia produktas ed exportacas anke avioni (EMBRAER), mashini, elektrikal equipuri, shui, nutrivi e drinkaji. Granda parto di lua industrio koncentresas en la Sud-estala regiono (Sao Paulo, Rio de Janeiro e Minas Gerais), ma ank altra stati havas importanta industriala agado. La precipua agrokultivala produkturi por exportaco esas soyo, kafeo, oranjo, karno, sukro e tropikala frukti.

La precipua komercala konsorti di Brazilia esas Europana Uniono, stati membri di Mercosur, Popul-Republiko Chinia ed Usa.

## Referi
Listo pri monarki di Bhutan

Bhutan fondesis kom stato da Shabdrung Ngawang Namgyal dum la yari 1630a. La lando havas du chefi, l'administrala chefo (*Druk Desi*) e la religiala chefo (*Je Khenpo*) til 1907, kande Ugyen Wangchuk, unionis administrala e religiala povi.  Ugyen Wangchuk esis l'unesma rejulo di la dinastio Wangchuck, qua guvernas Bhutan til nun.

## Listo pri ''Druk Desi'' de 1680 til 1905
Inter parentezi, nask-yari e mort-yari, sequita da periodo di rejeso.

*Tenzin Rabgye (1638-1696) 1680-1694  
*Gedun Chomphel (-1701) 1695-1701 
*Ngawang Tshering 1701-1704  
*Umdze Peljor 1704-1707  
*Druk Rabgye (-1729) 1707-1719  
*Ngawang Gyamtsho (-1729) 1719-1729  
*Mipham Wangpo 1729-1736  
*Khuwo Peljor 1736-1739 
*Ngawang Gyaltshen 1739-1744  
*Sherab Wangchuck 1744-1763 
*Druk Phuntsho 1763-1765  
*Druk Tendzin 1ma 1765-1768  
*Donam Lhundub (-1773) 1768-1773  
*Kunga Rinchen 1773-1776  
*Jigme Singye (1742-1789) 1776-1788  
*Druk Tendzin 2ma 1788-1792  
*Tashi Namgyal 1792-1799  
*Druk Namgyal 1799-1803 
*Tashi Namgyal (2ma foyo) 1803-1805 
*Sangye Tendzin 1805-1806  
*Umdze Parpop 1806-1808  
*Bop Choda 1807-1808 
*Tsulthrim Drayga (1790-1820) 1809-1810  
*Jigme Dragpa II 1810-1811 
*Yeshey Gyaltshen (1781-1830) 1811-1815  
*Dorji Namgyel 1815  
*Sonam Drugyal  1815-1819  
*Tendzin Drugdra 1819-1823 
*Choki Gyaltshen 1823-1831  
*Dorji Namgyal 1831-1832  
*Adap Thrinley 1832-1835 
*Choki Gyaltshen (2ma foyo) 1835-1838  
*Dorji Norbu 1838-1847  
*Tashi Dorji 1847-1850 
*Wangchuk Gyalpo 1850  
*Jigme Norbu (en Thimphu) 1850-1852  
*Chagpa Sangye (en Punakha) 1851-1852 
*Damcho Lhundrup 1852-1856  
*Kunga Palden (en Punakha) 1856-1861 
*Sherab Tharchin (en Thimphu) 1856-1861  
*Phuntsho Namgyal 1861-1864 
*Tshewang Sithub 1864 
*Tsulthrim Yonten 1864 
*Kagyu Wangchuk 1864  
*Tshewang Sithub (2ma foyo) 1864-1866 
*Tsondru Pekar 1866-1870  
*Jigme Namgyal (1825-1881) 1870-1873 
*Dorji Namgyal 1873-1877  
*Jigme Namgyal (2ma foyo) 1877-1878  
*Dorji Namgyal (2ma foyo) 1878-1879  
*Chogyal Zangpo (-1880) 03.1879-06.1880  
*Jigme Namgyal (3ma foyo) 1880-07.1881  
*Lam Tshewang (1836-1883) 1881-05.1883  
*Gawa Zangpo 16ma di mayo 1883 - 23ma di agosto 1885
*Sangye Dorji (-1901) 1885-1901 
*Yeshe Ngodub (1851-1917) 1903-1905

## Listo pri reji pos 1907

## Videz anke
* Listo pri chefa ministri di Bhutan
Ekonomio di Bosnia e Herzegovina

L'ekonomio di Bosnia e Herzegovina esas en transformo, ma duras dependar del exportaci di metali, vestaro e produkturi de ligno, ed anke de pekunio sendita da Bosniani qui rezidas exterlande, e de extera helpo. La guverno mankas centrala koordino, existas ecesiva burokratismo e la merkato esas multe segmentizata. To desfaciligas l'extera kolokado. La lando duras esar un ek la maxim povra de Europa, e la chomeso esas granda.

Kun la fino dil interna milito qua duris de 1992 til 1995, l'ekonomio kreskis forte de 1996 til 1999. De 2003 til 2008 la mezavalora kresko esis 5% omnayare. Turismo rekuperis su pos la milito, e la loki por skiago e historiala loki esas multe populara. En 2017 la lando recevis  viziteri. Dum recenta yari, Popul-Republiko Chinia komencis kolokar en la produktado di energio.

## Referi
Ekonomio di Santa Vincent e Grenadini

L'ekonomio di Santa Vincent e Grenadini dependas precipue del agrokultivo e de turismo. Pro to, ol esas vundebla ad extera faktori. Lua produktado di banano profitas de preferata aceso a la merkato di Europana Uniono, ma pos ke l'organizuro anuncis l'extingo di preferaji, la diversigo ekonomiala divenis prioreso, exemple stimuli a tale nomizita "kreiva industrii".

## Referi
James Callaghan

**Leonard James Callaghan** (1912 til 2005) advokato e politikisto, esis chefministro di Unionita Rejio de 1976 til 1979.
Alassane Ouattara

**Alassane Dramane Ouattara** (n. ye la 1ma di januaro 1942) publik administristo e politikistulo, esas la prezidanto di Ivora Rivo depos la 11ma di aprilo 2011. Il anke esis chefa ministro di la lando de 1990 til 1993.
Anerood Jugnauth

**Anerood Jugnauth**, advokato e politikistulo n. ye la 29ma di marto 1930 til la 3ma di junio 2021, esis prezidanto di Maurico de 2003 til 2012. Il anke esis trifoye chefministro di la lando: de 1982 til 1995, de 2000 til 2003, e de 2014 til 2017.
Vacoas-Phoenix

**Vacoas-Phoenix** esas un di la maxim importanta urbi di Maurico. Segun statistiki de 2019, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 110,2 km².

Anerood Jugnauth, olim prezidanto di Maurico, naskis en Vacoas-Phoenix.

## Referi
Alec Douglas-Home

**Alexander Frederick Douglas-Home, Barono Home** (1903 til 1995) politikistulo, esis chefministro di Unionita Rejio de 1963 til 1964.
Grand Rapids, Michigan

**Grand Rapids** esas la duesma maxim populoza urbo dil Usana stato Michigan, pos Detroit. Ol konocesas kom "l'urbo dil moblaro" por lua granda quanto di manufakturi di moblaro.

Lua mezavalora altitudo esas 186 metri adsur la marala nivelo.
Plutarco Elías Calles

**Francisco Plutarco Elías Campuzano** (1877 til 1945) militestro, profesoro e politikistulo, esis prezidanto di Mexikia de 1924 til 1928.
Muzeo d'Orsay

Muzeo d'Orsay (pron.: *dorsey*) esas muzeo en Paris, Francia qua jacas en la sinistra rivo di Seine. La muzeo havas kolektajo de ocidentala arto (pikti, skulti, arkitekturo) de 1848 til 1914.

## Extera ligili

* Oficala pagino, en Franciana].
Champs-Élysées

**Champs-Élysées** esas importanta avenuo en Paris, Francia, kun cinemi, kafeerii e luxoza butiki. Ol havas 1910 metri di longeso ed 70 metri di larjeso.

Kelka lokaci di spaco por oficeyi povas atingar 1,5 miliono di dolari po 1000 quadrata pedi (92,9 m²), la maxim kustoza lokaco-preco di Europa.

## Extera ligili

* www.champselysees.org
Listo pri chefministri di India

La **chefministro di India** esas la chefo di guvernerio di la lando. La prezidanto di la republiko invitas la chefo dil partiso qua havas la majoritato en la Kongreso a divenar chefministro e formacar nova guvernerio.

Yen la listo pri chefministri di India pos la nedependo di la lando, en 1947.

## Videz anke
* Prezidanti di India

## Extera ligilo
* Pagino di la chefministro di India
Konfucius

**Kong Zi**, konocata en l'Ocidento kom **Konfucius** (551 aK til 479 aK) esis Chiniana filozofo.

Il esis studento di Lao Zi e l'instruktero di Zeng Zi.
Murcia

**Murcia** esas urbo en Hispania, chef-urbo di regiono autonoma samnoma. Segun la demografiala kontado di 2021, ol havis  habitanti, esanta la 7ma maxim populoza urbo di la lando. Lua tota surfaco esas 881,86 km². Lua metropolala regiono konsistas ek 10 municipi, kovranta 1230,92 km² e havanta entote  habitanti en 2020.

Nun, lua maxim importanta ekonomial agado esas la sektoro di servadi, qua divenis plu importanta kam l'exportaco di agrokultiva produkturi.

Murcia probable fondesis en 825, sub la nomo *Madina Mursiya* dal emiro di Al-Andalus Abderraman la 1ma, an la rivo dil rivero Segura. Lua unesma universitato kreesis en 1272.

En 1651, granda inundado di Segura devastis l'urbo e produktis 1000 morti.Ye la 15ma di oktobro 1879 altra granda inundado produktis 800 morti.
Ekonomio di Bahrain

Petrolo esas la precipua ekonomiala produkturo di Bahrain, e reprezentas 60% del exportaci, 70% de la guvernala revenui e 11% de la TNP di la lando, malgre l'esforci pri variigar lua ekonomio. Altra importanta ekonomial agadi esas l'exportaco di aluminio - la duesma produkturo por exportaco di la lando - la financala sektoro e la konstrukturo. En 2023, la TNP di Bahrain kreskis 2,45%, ma altra sektori ultre petrolo kreskis 4,48%, montranta ke l'esforci di la lando pri diversigo ekonomiala esis sucesoza. La taxado di kompanii qui explotas petrolo e gaso atingas 46%, ma ne existas personala imposto pri revenuo en en la lando.

Segun informo del Indexo pri Ekonomiala Libereso por la yaro 2019, Bahrain havas la 5ma maxim libera ekonomio inter 14 landi de Proxim Oriento ed Afrika. En agosto 2006, la lando adoptis kontrato pri libera komerco kun Usa, l'unesma kontrato di ca tipo inter lando de Persiana gulfo ed Usa.

## Referi
Regiono Murcia

L**'Autonoma Komunitato Murcia** esas regiono di Hispania, jacanta sude de la lando. Ol havas kom vicini Kastilia-La Mancha norde, Valencia este, Andaluzia weste e Mediteraneo sude.

## Historio

La maxim anciena restaji pri homala habitado en la regiono troveis che la kaverno *Cueva Negra*, kun fosili del *[[Homo heidelbergensis]]*, qua habitis ibe c. 1 milion yari ante nun, ante l'arivo dil Homo neanderthalensis. Che groto Cueva Victoria trovesis fosili qui identifikesis kom homala, evanta 1,2 milion yari. Restaji del Homo neanderthalensis, de 150 mil til 35 mil yari aK, trovesis en monto Cabezo Gordo. De neolitiko trovesis pikturo en roki en Cañaica del Calar.

Iberi habitis la regiono ante l'arivo di Kartagani e Romani, e komercis kun Feniciani. En 227 aK, Asdrubal (*Azroba*) fondis urbo Cartagena e nomizis ol *Qart Hadasht* ("nova urbo"). En 209 aK, l'urbo konquestesis da Romana generalo Publius Cornelius Scipio, qua ribaptis ol "Nova Kartago". Sub Romana dominaco la regiono esis parto di provinco Hispania Citerior, e pose di provinco Terraconense.

## Geografio
La maxim granda urbo di la regiono esas anke lua chef-urbo, Murcia. Altra importanta urbi esas Cartagena, Lorca e Caravaca de la Cruz.

La maxim alta monto di la regiono esas *Revolcadores*, kun 2.027 metri di altitudo.

## Ekonomio

Quale en l'altra regioni Hispana, la maxim multa employi koncentresas en la sektoro di servadi, pose industrio e fine agrokultivo. Pos sika sezoni dum la yari 1990a e samatempe la kresko di imoblala sektoro, konstrukto e turismo divenis la bazo dil ekonomio regionala. Dum recenta yari, ekonomiala krizo afektis konstruktala sektoro.

Turismo nun reprezentas cirkume 50% de la totala produkturo regionala, e koncentresas en Cartagena ed altra municipi plajala, exemple San Javier. Anke tale nomizita "turismo di kongresi" atraktas viziteri a la regiono.

L'exportaci dil industrio, nome energiala e petrokemiala, ank esas importanta por l'ekonomio regionala. Industrii koncentresas en valo Escombreras, en Cartagena. Importanta kompanii, exemple Repsol, Enagás, Iberdrola, Engie, Naturgy e Química del Estroncio, havas fabrikerii ibe. Petrolo-refinerio konstruktita da Repsol en 1950 recevis en 2012 la maxim granda kolokado en industrial afero de la historio di Hispania.

Agrokultivo, edukado e pesko reprezentas 5,99% de lokala produkturo totala, e 35,95% de la sulo di la regiono uzesas por agrokultivo. Extrakto-industrii e transformo-industrii reprezentas 18,32% de totala regionala produkturo. Turismo reprezentis 11,4% de totala regionala produkturo en 2018.

## Referi
Cartagena

**Cartagena** povas esar:

Urbi:
* Cartagena, Hispania, la duesma maxim granda urbo de la Regiono Murcia, Hispania
* Cartagena de Indias, importanta urbo en Kolumbia
* Cartagena del Chairá, urbeto en Kolumbia.

Altra:
* Fútbal Club Cartagena, klubo di futbalo en Cartagena, Hispania.
Monja Roindefo

**Monja Roindefo Zafitsimivalo** (n. en 1965), politikistulo, esis chefministro di Madagaskar de marto til oktobro 2009.
Monako

**Monako** (de Greka μοναχός, *monachos*, "singla", "solitara") esas (religio katolika) religiero enklostrigita qua vivas for la socio ordinara.
Malam Bacai Sanhá

**Malam Bacai Sanhá** (1947 til 2012), politikistulo, esis prezidanto di Guinea-Bisau de 2009 til lua morto ye la 9ma di januaro 2012. Ilu asumis povo ye la 8ma di septembro 2009.

Bacai Sanhá anke esis prezidanto di la lando de 1999 til 2000.
Philibert Tsiranana

**Philibert Tsiranana** (1912 til 1978) profesoro di Franciana linguo e di matematiko, esis l'unesma prezidanto di Madagaskar, e guvernis de 1959 til 1972.
Piet de Jong

**Petrus Josef Sietse "Piet" de Jong** (n. ye la 3ma di aprilo 1915 til la 27ma di julio 2016) oficiro di mar-armeo, esis chefministro di Nederlando de 1967 til 1971.

## Referi
Jozef Lenárt

**Jozef Lenárt** (1923 til 2004) kemiisto e politikistulo, esis chefministro di Chekoslovakia de 1963 til 1968. Il anke esis provizora prezidanto di lando, de 22 til 30 di marto 1968.
Barend Biesheuvel

**Barend Willem Biesheuvel** (1920 til 2001) yuristo, esis  chefministro di Nederlando de 1971 til 1973.
Listo pri prezidanti di Sud-Korea

La **prezidanto** esas la chefo di stato di Sud-Korea. Segun la konstituco, lu elektesas dal populo por 5 yari.

Yen la listo pri prezidanti di Sud Korea, de 1948 til nun.

### Videz anke
* Chefministri di Sud-Korea
* Sud-Korea
Listo pri chefministri di Chekia

La **[[chefministro]]** esas la chefo di guvernerio di Chekia. Yen la listo pri chefministri di Chekia de 1993 (nedependo) til nun.

## Chefministri di Chekia

## Videz anke
* Listo pri prezidanti di Chekia
* Listo pri chefministri di Chekoslovakia
Listo pri prezidanti di Chekoslovakia

Yen la listo pri la prezidanti di Chekoslovakia de la nedependo di la lando en 1918 til la separo di Chekia e Slovakia ye la 1ma di januaro 1993.

## Prezidanti e chefi di stato di Chekoslovakia (1918 til 1939)

En 1939 Germania invadis Chekoslovakia, e dividis lua teritorio en du: kreesis la mi-autonoma Protektorato di Bohemia e Moravia, e la Stato Slovaka. Ambe duris til 1945, kande nacional-socialisti vinkesis. En 1945 Chekoslovakia itere unionesis e nedependanteskis.

## Prezidanti e chefi di stato di Chekoslovakia (1945 til 1989)

## Generala Sekretarii de la Komunista Partiso di Chekoslovakia (1945 til 1989)

## Cheka e Slovaka Republiko (1989 til 1992)

Pos tale nomizita Velura Revoluciono, en 1ma di januaro 1993, Chekoslovakia cesis existar, e remplasesis da du nedependanta republiki, Chekia e Slovakia.

## Videz anke
* Chekoslovakia
* Listo pri prezidanti di Chekia
* Listo pri prezidanti di Slovakia
* Listo pri chefministri di Chekoslovakia
Listo pri prezidanti di Chekia

La **[[prezidanto]]** esas la chefo di stato di Chekia pos la nedependo di la lando en 1993. Til nun, lando havis tri prezidanti.

## Prezidanti di Cheka Republiko

**La chefministro e la chefo di la Chambro di Deputati guvernis kom provizora chefi di stato:**
*Václav Klaus e Milan Uhde (de la 1ma di januaro til la 2ma di februaro 1993)
*Vladimír Špidla e Lubomír Zaorálek (de la 3ma di februaro til la 7ma di marto 2003)

## Videz anke
* Listo pri chefministri di Chekia
* Listo pri prezidanti di Chekoslovakia
Tacloban

**Tacloban** esas portuala urbo en Filipini, chef-urbo di provinco Leyte, e la precipua urbo di la regiono Estala Visayas. Segun la demografiala kontado di 2020, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 201,72 km².

Tacloban esas autonoma relate provinco Leyte, tamen ol funcionas kom chef-urbo di la provinco. Ol distas cirkume 360 milii (576 km) de Manila.
Aurora

**Aurora**, en Latina linguo signifikas auroro. Ol anke povas signifikar:

;Loki en Usa:
* Aurora, Illinois
* Aurora, Indiana
* Aurora, Iowa
* Aurora, Kansas
* Aurora, Minnesota
* Aurora, Missouri
* Aurora, Nebraska
* Aurora, Ohio
* Aurora, Oregon

;Altra loki:
* la provinco Aurora, en Filipini
* l'urbo Aurora, Ontario

;Altra signifiki:
* Aurora (deino), deino di l'auroro.
* la Protektata kroz-navo Aurora en Sankt Peterburg, Rusia, ube komencis la Revoluciono oktobrala di 1917
Advokato

**Advokato** esas homo di qua la profesiono konsistas ek pledar por la personi qui procesas koram tribunalo. L'origino di vorto esas latina frazo **ad vocatus**, qua signifikas "on qua esas vokata" por defensar un altra persono o postular vice lu. La rolo di advokati varias en diferanta judiciala resortisi.

Posible la profesiono aparis en anciena Roma, e l'unesma advokati esis entrenita en retoriko (tekniki por persuadar), ne en yuri, e la judiciisti anke ne esis entrenita en yuri. Ma balde la Romani developis un sorto di specalisti en yuro, nomizita juriskonsulto (*iuris consulti*). La juriskonsulti en anciena Roma ne esis profesionala homi, ma diletis en yuro kom un hobio. Li donis legala opinioni (*responsa*) en legala problemi de tota anguli (*publice respondere*).

Kande komencis Bizancana Imperio, la profesiono di advokato divenis bone establisita e grave regulita.

## Referi
Gravito

**Gravito** o **gravitado** esas naturala fenomeno per quo omna kozi kun maso od energio - inkluzite planeti, steli, galaxii e mem la lumo - mantenesas proxime (o gravitas proxime) l'unu l'altru. La molekuli interatraktas proporcionale lia maso. Ordinare, *gravitado* esas konocata kom l'agento qua donas pezo a l'objekti kun maso.

La gravitado mantenas la Tero e l'altra planeti en l'orbito di Suno, mantenas la Luno en l'orbito di la Tero, produktas la marei ed altra fenomeni.
John Stuart, Komto de Bute

**John Stuart, Komto di Bute** (1713 til 1792) skriptisto e naturalisto, esis chefministro di Unionita Rejio de 1762 til 1763.
Mikuláš Dzurinda

**Mikuláš Dzurinda** (n. en 1955) ekonomikisto e politikistulo, esis chefministro di Slovakia de 1998 til 2006.
Listo pri chefministri di Slovakia

La **[[chefministro]]** esas la chefo di guvernerio di Slovakia. Segun la nuna konstituco Cheka, adoptita pos la nedependo en 1993, la prezidanto indikas la chefo di la precipua partiso di parlamento kom nova chefministro di la lando.

## Chefministri di Slovakia (1939 til 1945)
Slovakia esis parto di la Republiko Chekoslovaka til 1939. Ye la 15ma di marto ca yaro, Chekoslovakia invadesis dal Naziisti e dividesis en du teritorii: tale nomizita Protektorato di Bohemia e Moravia enkorpigesis a la teritorio Germana, kontre ke Slovakia recevis nedependo, tamen ol divenis satelita-stato di Naziista Germania.

Yen listo pri chefi di guvernerio di Slovakia de 1939 til 1945, kande nacional-socialista Germania vinkesis, e Slovakia itere divenis parto di Chekoslovakia.

## Chefministri di Republiko Slovakia (1993 til nun)
En 1992, pos tela nomizita Velura Revoluciono, Slovakiani decidis separar su de Chekia e divenar nedependanta republiko. La nedependo di Slovakia efikestis ye la 1ma di januaro 1993.

Yen la listo pri chefministri di Slovakia depos lua nedependo en 1993, til nun.

## Videz anke
* Prezidanti di Slovakia
* Chefministri di Chekoslovakia
Periskopo

**Periskopo** esas optiko-tubo, uzata dat-unesme da submarnavi, kom aparato qua posibligas vidar dum submerseso.

File:Zeiss U Boath Periscope 1943.png|Zeiss submarine periscope optical design.
File:Attack periscope.png|Submarine monocular attack periscope.
Varna

**Varna** esas la 3ma maxim populoza urbo di Bulgaria, e chef-urbo di la provinco Varna. Segun statistiki de 2024, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 154,3 km².

## Referi
Dante Alighieri

**Dante Alighieri** (naskinta **Durante degli Alighieri** en 1265 til 1321) esis italiana poeto, autoro di la *[[Divina Commedia]]*, konsistanta ek 3 parti: *Inferno*, *Purgatorio* e *Paradiso*. Ilu judikesas kom un ek la maxim precipua skriptisti en Italiana linguo ed un ek la precipua skriptisti del mondo.

## Extera ligili
* La mondo di Dante - texti, mapi ed imaji.
* Guardian Books: mikra pagino pri la poeto
Patrick Swayze

**Patrick Wayne Swayze** (18ma di agosto 1952 til la 14ma di septembro 2009) esis notora artisto Usana. 

Esis bone konocata por lua partopreni en la filmi *Ghost*, *Dirty Dancing* e en la televiziono miniserii *North and South* e *The Beast*.

Swayze deskovris ke havis kancero en pankreato, ma duris verkar malgre la morbo til divenar tante malada ke ilu ne povis verkar. Segun lua vice parolanto Annet Wolf, ilu e lua familio savis pri la morbo dum 20 monati. Ilu mortis ye la 14ma di septembro 2009 pro la morbo.

## Referi
Listo pri monarki di Norvegia

Dum diferanta historial epoki, membri de Rejala familii de Norvegia, Suedia e Dania esis monarki di Norvegia. Norvegia ne esis unionita teritorio til 860, kande Harald Hårfagre unionis ol e kreis Norvegiana rejio.

Pos 1905, Norvegia esas nedependanta stato e konstitucala monarkio, e lua suvereni apartenas a la dinastio Glücksburg.

Yen la listo pri tota monarki di Norvegia, de 862 til nun.

## Klefi

## Monarki pos 862

### Dinastio Bernadotte (uniono kun Suedia)

### Monarki pos la nedependantesko (1905 til nun)

## Referi
Tomáš Masaryk

**Tomáš Garrigue Masaryk** (1850 til 1937) politikistulo, sociologo e filozofo, esis prezidanto di Chekoslovakia, de 1918 til 1935.

Literature:

Vratislav Preclík, Masaryk a legie (Masaryk and legions), váz. kniha, 219 pages, first issue vydalo nakladatelství Paris Karviná, Žižkova 2379 (734 01 Karvina, Czech Republic) ve spolupráci s Masarykovým demokratickým hnutím (Masaryk Democratic Movement, Prague), 2019, (ISBN 978-80-87173-47-3), pages 8 - 34, 36 - 39, 41 - 42, 106 - 107, 111-112, 124–125, 128, 129, 132, 140–148, 184–215.
Austrian Imperio

**Austrian Imperio** esis la sucedinto di Santa Romana Imperio, kun lua centro en la nuna Austria, qua existis de 1804 til 1867.

Komence l'imperio ne inkluzis la Rejio Hungaria, anexita pos la vinko di la revolucioneri dum la Revolucioni di 1848 en l'arei regnita da Habsburg monarki. Pos la nesuceso di Austria en la milito Prusiana-Austriana en 1866, Austrian imperio transformis su en Austria-Hungaria e abandonis Germaniana Kunfederuro.
Jens Bratlie

**Jens Kristian Meinich Bratlie** (1856 til 1939) advokato e politikistulo, esis chefministro di Norvegia de 1912 til 1913.

## Referi
Nord-Vietnam

**Demokrata Republiko Vietnam** (DRV), maxim konocata kom **Nord-Vietnam**, esis komunista lando qua existis norde de la nuna Vietnam de 1945, inkluzite granda parto dil nordo di Vietnam de la 2ma di septembro 1945 til la 18ma di decembro] 1946, altra mikra porcioni dil teritorio til 7ma di mayo 1954, e omna teritorii norde de paralelo 17°N til 1976. 

### Historio
En 1883 Vietnam divenis Franca protektorato sub la nomo Franca Indochinia. Dum la Duesma mondomilito Vietnam esis Franca kolonio sub Japonian okupeso. Kande Japonia kapitulacis, la DRV proklamesis da Ho Chi Minh, en 2ma di septembro 1945. Francia ne aceptis ol, e komencis l'Unesma Indochiniana milito qua duris til 1954. En ca milito, Nord-Vietnamana trupi komandesis precipue da generalo Vo Nguyen Giap. La kulmino di ca milito esis la batalio di Dien Bien Phu, de la 13ma di marto til la 7ma di mayo 1954, kande Francia perdis e aceptis negociar paco.

Pos la milito, Vietnam dividesis en Nord-Vietnam (kun chefurbo en Hanoi) e Sud-Vietnam (kun chefurbo en Saigon, la nuna Ho Chi Minh urbo), kun provizora frontiero en la paralelo 17°N.

## Videz anke
* Milito en Vietnam
* Suda-Vietnam
* Vietnam
Granda Kolumbia

**Granda Kolumbia** esas la nomo donata dal historiisti a granda Sud-Amerikana stato kreita en 1821 da la Kongreso di Cúcuta kun la nomo **Republiko di Kolumbia**. La frazo *granda Kolumbia* uzesas por distingar ol de nuna Kolumbia, qua en l'epoko nomezis **[[Vicerejio Nova-Granada|Nova-Granada]]**. Lua teritorio kovris la nuna Venezuela, Kolumbia, Equador, Panama, la nord-westo di Peru e parto di la nordo di Brazilia.

Granda Kolumbia divenis nedependanta de Hispania en 1819, ma lua unesma konstituco promulgesis en 1821 dum la Kongreso de Cúcuta. Ante ke lua konstituco skribesis, la Kongreso di Angostura indikis Simón Bolívar kom prezidanto e Francisco de Paula Santander kom viceprezidanto.
Mount Vernon, Nova-York

**Mount Vernon** esas urbo en Usana stato di Nova-York. Ol jacas en la komtio di Westchester, an la frontiero kun la municipala distrikto di Bronx, en New York.

Segun la Konsuleso di Brazilia en New York, preske 10% di la habitanti di Mount Vernon esas Braziliani, e cirkum 2/3 de ol havas originis del urbo Poços de Caldas

### Kelka famoza personi qua naskis o vivis en Mount Vernon
* Victor Francis Hess, Austrian-Usana fizikistulo, Nobel-laureato
* Denzel Washington, Usan aktoro e filmifisto
* Sean John Combs, sur-nomachi Puff Daddy o P. Diddy, Usana kantisto e muzikala produktisto di rap
* Al B. Sure!, Usana kantisto e kompozisto di R&B.

### Referi
Gabriel Ramanantsoa

**Gabriel Ramanantsoa** (1906 til 1979) militestro e politikisto esis prezidanto e chefministro di Madagaskar de 1972 til 1975.
Bloomington, Illinois

**Bloomington** esas urbo en Usana stato Illinois. Segun la demografiala kontado di 2020, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 70,56 km², equivalanta a 27,24 mi², di qui 70,24 km² (27,12 mi²) esas lando, e la cetera esas aquo.

## Referi
Joaquim Chissano

**Joaquim Alberto Chissano**, politikistulo n. ye la 22ma di oktobro 1939, esis prezidanto di Mozambik de 1986 til 2005. Il ank esis chefa ministro di la lando de 1974 til 1975, ante la nedependo-deklaro.
Listo pri prezidanti di Mozambik

La prezidanto esas la chefo di stato ed anke chefo di guvernerio di Mozambik. Lu anke esas supra chefo di l'armeala forci. Lu elektesas direte dal populo por 5-yara periodo.

Yen la **listo di prezidanti di Mozambik** pos la nedependo en 1975 til nun.

## Videz anke
* Listo pri chefa ministri di Mozambik
Mikrobo

**Mikrobo** o **mikroorganismo** (de Grekiana vorti μικρός, *mikrós* (mikra) e ὀργανισμός, *organismós* (organismo)) esas mikroskopala formi di vivo ke generale ne povas esar vidata sen granda augmento di lua imajo kun la helpo di un mikroskopo. La studio di mikrobi komencis ye 1675 kun Anton van Leeuwenhoek qua konstruktis l'unesma mikroskopo kun unika lenso.

Mikr-organismi povas esar bakterii, fungi, *archaea*, protisti, mikr-algi e mikra animali, kom planktono. Kelka mikrabiologiisti anke konsideras virusi kom mikrobi, ma altra konsideras ol kom ne-vivanta.

## Referi
Unionita Araba Republiko

L**'Unionita Araba Republiko**, **UAR** (Arabe **الجمهورية العربية المتحدة**, *Al-Gumhuriyah al-Arabiyah al-Muttahidah*) esis suverena stato che Mez-Oriento qua existis de 1958 til 1971. Ol konsistis ek l'uniono inter Egiptia e Siria, qua komencis en 1958 e finis en 1961. Egiptia duris uzar la nomo *Unionita Araba Republiko* til 1971.

L'unika prezidanto di la federuro esis Gamal Abdel Nasser. Dum lua kurta existo, la republiko formacis, kune Nord-Yemen, la kunfederuro konocata kom Unionita Araba Stati (UAS), qua dissolvesis ank en 1961.

## Origino

Establisita ye la 1ma di februaro 1958 kom embriono di futura tot-Araba stato, L'UAR kreesis kande grupo di politikisti e militisti de Siria propozis ca ideo a lor Egiptiana prezidanto, Gamal Abdel Nasser. L'ideo pri unionar omna stati Araba esis forta en Siria, e Nasser lor esis populara chefo di stato en la regiono, pos lua agado dum la milito di Suez en 1956. La Partiso Socialista *Ba'ath* esis la precipua propozero di ca ideo.

Dum la komenco di 1957, westala povi suciis pri posibla stato-stroko komunista en Siria, qua lore havis Komunista partiso bone organizita, e lora chefo di stabo di lua armeo, Afif al-Bizri, simpatiis komunista idei. Nasser dicis a Siriana delegaciono, qua inkluzis lora Siriana prezidanto Shukri al-Quwatli e lora Siriana chefministro Minister Khaled al-Azem, ke l'unika formo por preventar ula stato-stroko komunista esus unionar komplete Siria ed Egiptia sub unika stato.
Erskine Hamilton Childers

**Erskine Hamilton Childers**, politikistulo n. 1905 til 1974, esis prezidanto di la Republiko Irlando de 1973 til 1974.
Georgios Papadopulos

**Georgios Papadopoulos** (1919 til 1999) militestro, esis chefministro di Grekia de 1967 til 1973. Il anke esis provizora prezidanto di la lando pos la falo di monarkio, e guvernis de la 1ma di junio til la 25ma di novembro 1973.
Heydar Aliyev

**Heydar Alirza oglu Aliyev** (en Azerbaijana, **Heydər Əlirza oğlu Əliyev**) (1923 til 2003) arkitekto e politikistulo, esis prezidanto di Azerbaijan de 1993 til 2003.
Pleyadi

**Pleyadi** esas galaxiala grupo en la stelaro Tauro.

Sep ek la steli esas videbla per la nehelpata okulo, e ci nomesas pro la sep filiini di Atlaso.

Pleyadi esas cirkume 153pc distanta de la suno e cirkondesas da brilanta nebuloso.

Videz anke stel-grupo, galaxio.
Herman Van Rompuy

**Herman Van Rompuy**, n. 1947 esis politikistulo, chefministro di Belgia de 2008 til 2009. Il anke esis prezidanto di Europana Komisitaro de 2009 til 2014.
Janusz Jędrzejewicz

**Janusz Jędrzejewicz** (1885 til 1951), pedagogo e politikistulo, esis chefministro di Polonia de 1933 til 1934.
Aleksander Prystor

**Aleksander Błażej Prystor**, politikistulo (1874 til 1941) esis chefministro di Polonia de 1931 til 1933.
Adrian Năstase

**Adrian Năstase**, advokato e politikistulo n. 22 di junio 1950, esis chefministro di Rumania de 2000 til 2004.
Edvard Beneš

**Edvard Beneš**, profesoro e politikisto n. ye la 28ma di mayo 1884 til la 3ma di septembro 1948, esis un ek la chefi di la movado por la nedependo di Chekoslovakia en 1918. Il esis ministro por Exteral Aferi de 1918 til 1935, chefministro de 1921 til 1922, ed anke dufoye prezidanto di la lando: de 1935 til 1938, e de 1945 til 1948.

## Libro
Ekonomio di Pakistan

Yardeki di politikala disputi e basa exterlanda kolokado efektigis la subdevelopo di Pakistan. La lando havas granda habitantaro qua parolas l'Angla linguo, nome en urbala centri. Malgre kelka progreso dum recenta yari, multa problemi en la sektori di transporto, sekureso ed energio, ed anke la kustoza procedi por kolokar en la lando senkurajigas kolokado.

Kom rezulto di politikala nestabileso la rupio di Pakistan min-valorigis 40% depos 2007. En 2008 l'inflaciono atingis 20,8%. . En novembro sam yaro la guvernerio paktis kun IMF pri financal aranjo pro krizo en la komercala bilanco. Quankam l'ekonomio stabileskis pos la krizo, ol rekuperis su lente. L'extera kolokado ne durigis nemediate, pro la strukturala problemi de la lando e pro l'ekonomiala krizo en tota mondo. La TNP durigis kreskar erste depos 2012, e kreskis 5,3% en 2017.

Quale l'ekonomii de BRICS, Pakistan havas granda potencialo por kresko dum la 21ma yarcento. Texuri esas la precipua produkturi por exportaco, e la nesuceso di la lando pri diversigar l'exportaco di altra industriala produkturi vundegas ol koncerne chanji en mondala demandi. La chomeso esis 6% en 2017 segun oficala statistiki, tamen ca nombro ne montras la reala situaciono, nam granda parto dil ekonomio esas neformala, e la subemployo esas alta.

## Referi
Listo pri prezidanti di Israel

La prezidanto esas la chefo di stato di Israel. Il elektesas da Knesset (parlamento).

Kande Israel divenis nedependanta ye 14 di mayo 1948 David Ben-Gurion divenis lua provizora chefo di stato, til l'elekto di Chaim Weizmann. Yen la listo di Israelana prezidanti, de 1948 til nun.

## Prezidanti di Israel

## Noti
(1) Ante Weizmann, David Ben-Gurion esis provisora chefo di stato di Israel, de la 14ma til la 17ma di mayo 1948. Weizmann esis la prezidanto di la Provizora Konsilantaro dil Stato til la 17ma di februaro 1949, kande il elektesis prezidanto. Kun lua morto ye la 9ma di novembro 1952, lor deputato Yosef Sprinzak asumis provizore la prezidanteso.
(2) Kun la morto di Ben-Zvi ye la 23ma di aprilo 1963, lor deputato Kadish Luz guvernis til ke Zalman Shazar asumis la povo.
(3) Kande Weizman renucis, deputato Avraham Burg asumis til l'elekto di Moshe Katsav.
(4) Kande Katsav cesis guvernar por kurta periodo dum policala inquesti ye la 25ma di januaro 2007, deputatino Dalia Itzik asumis provizore la prezidanteso. El duris en povo de la renunco di Katsav ye la 1ma di julio 2007 til Shimon Peres komencis guvernar, ye la 15ma di julio 2007.


## Videz anke
* Listo pri chefministri di Israel
Ratnasiri Wickremanayake

**Ratnasiri Wickremanayake**, politikistulo n. ye la 5ma di mayo 1933 til la 27ma di decembro 2016, esis chefa ministro di Sri-Lanka du foyi: de 2000 til 2001, ed itere de 2005 til 2010.
José Pedro Montero

**José Pedro Montero** (1878 til 1927) mediko e politikistulo, esis prezidanto di Paraguay de 1919 til 1920.
Harold Wilson

**James Harold Wilson** (1916 til 1995) akademiisto e politikistulo, esis chefministro di Unionita Rejio du foyi: 1964 til 1970 e 1974 til 1976.

Il esis chefministro de 1964 til 1970; komencante duesma periodo kom chefministro en 1974, il komentis ke il perdis entuziasmo pri la ofico. Ye 16ma di marto 1976, il ne-expektite anuncis sua demisiono, asertante ke il esas korpale e mentale fatigita.  La sequanta chefministro, elektita da membri di la Labour-partiso en parliament, esis James Callaghan.

Wilson duris kom membro di parliamento til 1983; pose il esis nominata kom Barono Wilson di Rievaulx. Il ne esis multe aktiva en la Domo di Nobeli, ed en la lasta yari il sufris pro dementeso. Il mortis en 1995.
Benjamin Netanyahu

**Benjamin Netanyahu** (n. 21 di oktobro 1949) arkitekto e politikistulo, esas nuna chefministro di Israel de 2022. Ilu anke esis chefministro, de 1996 til 1999 e de 2029 til 2021.