open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
73668 1981 EG48

**73668 1981 EG48** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 3,92 yari en meza disto 2,48 au, deskovrita ye la 6ma di marto 1981.
73651 1981 EJ2

**73651 1981 EJ2** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 4,87 yari en meza disto 2,87 au, deskovrita ye la 2ma di marto 1981.
13000 1981 QK3

**13000 1981 QK<sub>3</sub>** o **13000 1992 EL<sub>19</sub>** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 4,27 yari en meza disto 2,63 au, deskovrita ye la 25ma di agosto 1981.
100001 1982 UC3

**100001 1982 UC<sub>3</sub>** o **100001 2005 AW<sub>9</sub>** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 5,4 yari en meza disto 3,07 au, deskovrita ye la 20ma di oktobro 1982.
100002 1983 QC1

**100002 1983 QC<sub>1</sub>** o **100002 1998 TB<sub>36</sub>** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 3,69 yari en meza disto 2,38 au, deskovrita ye la 30ma di agosto 1983.
73671 1984 BH6

**73671 1984 BH<sub>6</sub>** o **73671 2001 LO<sub>10</sub>** esas asteroido de precipua zono encirkliganta Suno dum 4,04 yari en meza disto 2,54 au, deskovrita ye la 26ma di januaro 1984.
6265 1985 TW3

**6265 1985 TW<sub>3</sub>**,  **6265 1990 CX**,  **6265 1987 GD<sub>1</sub>**,  **6265 1985 VQ<sub>1</sub>**,  **6265 1979 YG<sub>9</sub>**, **6265 1969 TZ<sub>4</sub>** o **6265 1953 RK<sub>1</sub>** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 3,19 yari en meza disto 2,16 au, deskovrita ye la 11ma di oktobro 1985.
73672 1986 QR

**73672 1986 QR**,  **73672 1996 TF<sub>60</sub>** o **73672 1953 RH<sub>2</sub>** esas asteroido de precipua zono encirkliganta Suno dum 3,3 yari en meza disto 2,22 au, deskovrita ye la 26ma di agosto 1986.
73674 1988 BN5

**73674 1988 BN5** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 5,62 yari en meza disto 3,16 au, deskovrita ye la 28ma di januaro 1988.
73676 1988 CD5

**73676 1988 CD5** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 5,39 yari en meza disto 3,07 au, deskovrita ye la 13ma di februaro 1988.
73675 1988 CF

**73675 1988 CF** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 4,14 yari en meza disto 2,58 au, deskovrita ye la 8ma di februaro 1988.
100009 1988 RQ4

**100009 1988 RQ<sub>4</sub>** o **100009 1998 MU<sub>42</sub>** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 3,39 yari en meza disto 2,25 au, deskovrita ye la 1ma di septembro 1988.
73680 1989 SP10

**73680 1989 SP<sub>10</sub>** esas asteroido de precipua zono encirkliganta Suno dum 3,4 yari en meza disto 2,26 au, deskovrita ye la 28ma di septembro 1989.
73679 1989 SQ2

**73679 1989 SQ<sub>2</sub>** o **73679 2003 QY<sub>63</sub>** esas asteroido de precipua zono encirkliganta Suno dum 3,49 yari en meza disto 2,3 au, deskovrita ye la 26ma di septembro 1989.
8012 1990 HO3

**8012 1990 HO<sub>3</sub>**, **8012 1992 YL<sub>4</sub>**, **8012 1991 RR<sub>28</sub>** o **8012 1977 CV<sub>1</sub>** esas asteroido de precipua zono encirkliganta Suno dum 5,45 yari en meza disto 3,1 au, deskovrita ye la 29ma di aprilo 1990.
58165 1990 HQ5

**58165 1990 HQ<sub>5</sub>** o **58165 1999 CQ<sub>24</sub>** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 3,36 yari en meza disto 2,24 au, deskovrita ye la 29ma di aprilo 1990.
73682 1990 HU5

**73682 1990 HU<sub>5</sub>** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 5,68 yari en meza disto 3,18 au, deskovrita ye la 29ma di aprilo 1990.
48443 1990 HY5

**48443 1990 HY<sub>5</sub>**,  **48443 1999 VW<sub>112</sub>** o **48443 1995 WH<sub>39</sub>** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 3,72 yari en meza disto 2,4 au, deskovrita ye la 29ma di aprilo 1990.
8361 1990 JN1

**8361 1990 JN<sub>1</sub>**, **8361 1991 RD<sub>9</sub>** o **8361 1972 TN<sub>3</sub>** esas asteroido de precipua zono encirkliganta Suno dum 4,76 yari en meza disto 2,83 au, deskovrita ye la 1ma di mayo 1990.
73683 1990 RV3

**73683 1990 RV3** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 4,1 yari en meza disto 2,56 au, deskovrita ye la 14ma di septembro 1990.
73685 1990 SE9

**73685 1990 SE<sub>9</sub>** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 4,22 yari en meza disto 2,61 au, deskovrita ye la 22ma di septembro 1990.
73689 1991 FK

**73689 1991 FK** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 2,7 yari en meza disto 1,94 au, deskovrita ye la 17ma di marto 1991.
73691 1991 PB3

**73691 1991 PB3** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 5,49 yari en meza disto 3,11 au, deskovrita ye la 2ma di agosto 1991.
73694 1991 RL15

**73694 1991 RL15** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 5,6 yari en meza disto 3,15 au, deskovrita ye la 15ma di septembro 1991.
73695 1991 RL17

**73695 1991 RL17** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 3,77 yari en meza disto 2,42 au, deskovrita ye la 11ma di septembro 1991.
73684 1990 SV

**73684 1990 SV** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 4,06 yari en meza disto 2,54 au, deskovrita ye la 16ma di septembro 1990.
73697 1991 RT29

**73697 1991 RT29** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 3,83 yari en meza disto 2,45 au, deskovrita ye la 12ma di septembro 1991.
73698 1991 TE

**73698 1991 TE** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 5,61 yari en meza disto 3,16 au, deskovrita ye la 1ma di oktobro 1991.
73702 1991 TQ10

**73702 1991 TQ10** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 5,44 yari en meza disto 3,09 au, deskovrita ye la 10ma di oktobro 1991.
73705 1991 UR2

**73705 1991 UR2** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 3,82 yari en meza disto 2,44 au, deskovrita ye la 31ma di oktobro 1991.
73706 1991 VC9

**73706 1991 VC9** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 3,79 yari en meza disto 2,43 au, deskovrita ye la 4ma di novembro 1991.
73709 1992 DV7

**73709 1992 DV7** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 3,71 yari en meza disto 2,4 au, deskovrita ye la 29ma di februaro 1992.
73712 1992 RB4

**73712 1992 RB4** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 3,63 yari en meza disto 2,36 au, deskovrita ye la 2ma di septembro 1992.
73715 1992 SC21

**73715 1992 SC21** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 4,87 yari en meza disto 2,87 au, deskovrita ye la 22ma di septembro 1992.
73708 1992 DV

**73708 1992 DV** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 4,38 yari en meza disto 2,68 au, deskovrita ye la 25ma di februaro 1992.
73707 1991 VS10

**73707 1991 VS10** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 5,47 yari en meza disto 3,1 au, deskovrita ye la 5ma di novembro 1991.
73714 1992 SW14

**73714 1992 SW14** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 3,59 yari en meza disto 2,34 au, deskovrita ye la 30ma di septembro 1992.
73718 1993 BL5

**73718 1993 BL5** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 5,64 yari en meza disto 3,17 au, deskovrita ye la 27ma di januaro 1993.
73724 1993 FA25

**73724 1993 FA25** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 4,12 yari en meza disto 2,57 au, deskovrita ye la 21ma di marto 1993.
73733 1993 FD83

**73733 1993 FD83** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 4,3 yari en meza disto 2,64 au, deskovrita ye la 19ma di marto 1993.
Sigrid Hjertén

**Sigrid Hjertén**, n. ye la 27ma di oktobro 1885 til la 24ma di marto 1948, esis Sueda modernista piktistino.
73722 1993 FK18

**73722 1993 FK18** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 4,07 yari en meza disto 2,55 au, deskovrita ye la 17ma di marto 1993.
73719 1993 FT

**73719 1993 FT** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 4,09 yari en meza disto 2,56 au, deskovrita ye la 22ma di marto 1993.
73736 1993 QT6

**73736 1993 QT6** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 4,63 yari en meza disto 2,78 au, deskovrita ye la 20ma di agosto 1993.
73737 1993 RH4

**73737 1993 RH4** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 4,38 yari en meza disto 2,67 au, deskovrita ye la 15ma di septembro 1993.
Paris (mitologio)

**Paris** en Greka mitologio esas filiulo di rejo di Troya – Priamos. Ilua matro esis Hekabe.

Il esis fratulo di Hektor, Deifobos, Polixene e Kasandra, ed aminto di rejino di Sparta – Helena di Troya. Paris mortigesis da Filoktetes.
Deifobos

**Deifobos** en Greka mitologio esas filiulo di rejo di Troya Priamos. Ilua matro esis Hekabe.

Il esis fratulo di Hektor, Paris, Polixene e Kasandra. 

Deifobos partoprenis en milito di Troya, pos trahizo di Helena mortigesis da elua spozulo Menelaos.
Kasandra

**Kasandra** en Greka mitologio esas klar-vidistino e filiino di rejo di Troya Priamos. Elua matro esis Hekabe.

El esis fratino di Polixene, Hektor, Paris e Deifobos, ed anke jemela fratino di Helenos. Ameskita pril el Apollon donis ad el donaco – klar-vidado, ma pro Kasandra ne havas la sama senti ad il, Apollon igis ke nulu kredis pri elua klarvidaji. Pro to Troya falis en milito kontre Greki.
Ray Liotta

**Raymond Allen Liotta**, n. ye la 18ma di decembro 1954 til la 26ma di mayo 2022, esis Usana cinem-, teatr- e televizion- aktoro. Il esis maxim bone konocata pro ilua reprezenturo di *Shoeless Joe Jackson* en la cinematografuro *Field of Dreams*, de 1989.
Lotte Schomerus-Gernböck

**Lotte Schomerus-Gernböck** (pron.: *lote-shomerus-gernboyk*; n. Salzburg, la 16ma di decembro 1927 - m. la 7ma di novembro 2009) esis Austrian etnologo. El studiis medicino, antropologio, psikologio ed etnologio en l'Universitato di Wien.

En 1959 el promocesis a Doktoro pri Filozofio per la diserturo "Die Krankheiten bei den Eingeborenen etnologisch und etnomedizinisch betrachtet". En 1961 el voyajis por OUNECKO a Madagaskar, adube el plura foyi voyajis e laboris ibe kom etnologo.

## <small>Noto</small>
François Bocion

**François Bocion**, n. ye la 30ma di marto 1828 til la 12ma di decembro 1890, esis Suisa piktisto. Ilu famaskis por lua pikturi di peizaji cirkondanta lago Genève.
Kilogramo

**Kilogramo**, abreviuro *kg*, esas ponder-unajo dil Internaciona Sistemo di Unaji, uzata por determinar la maso di kozi. Komence, dum la Franca revoluciono, 1 kilogramo definesis kom la maso di 1 litro di aquo. En 1889, kreesis cilindro ek platino ed iridio, qua konocesis kom Internaciona Prototipo dil Kilogramo, qua divenis la pezonormo di ca maso-unajo por tale nomizita "metrosistemo", e duris uzita dum 130 yari. Nun, kilogramo definesas segun tale nomizita "konstanto di Planck", qua equivalas  x 10-34kg.m².s-1, qua efikive definas kilogramo koncerne metro e sekundo.
Ejnar Nielsen

**Einar (Ejnar) August Nielsen**, n. ye la 9ma di julio 1872 til la 21ma di julio 1956, esis Dana piktisto.
Herkules

**Herkules** en Romana mitologio esas heroo, quan kulto en posa periodo tote divenis la sama, qua Greka heroo Herakles. Tamen Romani havas kelka propra miti relate al heroo. Kontre a Greka heroo atributo di Herkules esis liro.
Antoñita Singla

**Antonia Singla Contreras**, **Antoñita Singla** o **La Singla** (pron.: *antonyita-singla*; n. Barcelona, 1948) esas Roma flamenko-dansisto e hispanian aktoro, el naskis en la quartero *Somorrostro de la Barceloneta*.

Kom infanto La Singla divenis komplete surda e muta pro meningito. El ne povis parolar (bone). El lernis dansar vidante sua matro frapar la manui ritmoze dum ke sonis o pleesis muziko. La flamenko divenis por el maniero expresar sua iraco ed altra emoci.

La kariero di La Singla komencis ye evo 12, dansante en taverni di Barcelona. En 1960 el partoprenis en projeto Flamenko-festo Ciganala kun inter altri  Paco de Lucía, Camarón de la Isla, ed El Faraón. La projeto invitesis da Germana organizanti di Bluso e Gospelo-festo, qui havis intereseso en flamenko. En 1965 *Flamenko-festo Ciganala* turis tra Europa ed Amerika.

En 1963 el pleis kom aktoro e dansisto en la filmo *[[Los Tarantos]]* da Francisco Rovira-Beleta. La filmo rakontas la historio di forta konfronti inter du Roma-familii en Barcelona. La Singla pleis la rolo di "Sole", un de la dansanti. La *Los Tarantos* nominesis en 1964 por la premio "Maxim Bona Filmo en Stranjera Linguo" dil Akademio. Dankez la filmo La Singla povis renkontrar Carmen Amaya - konocata flamenko-dansisto, a qua el komparesis.
Oyagros

**Oyagros** en Greka mitologio esas rejulo di Trakia, e probable ilua filiuli esis kantisto e poeto Orfeus, Linus e Marsias, quin il havis kun un ek muzi: Kaliope, Klio o Polimnia.
Neptunus

**Neptunus** o **Neptuno** en Romana mitologio esas deo dil aqui, nuvi e pluvi, qua es equvalento di Greka deo di maro Poseidon. Ilua atributo esis tridento.
Persefone

**Persefone** en Greka mitologio esas spozino di Hades, deino di submondo e protektantino di anmi di mortinti, filiino di Demeter e Zeus. Elua equivalento en Romana mitologio esis Proserpina.
Femme fatale

**Femme fatale** o **muliero fatala** esas frazeologiajo signifikanta muliero portanta a viro nur falio e ruinajo.

La termino devenas de antigua kredi, ed exempli di tala personi esis Sumera deino Ishtar, biblala Dalila e Salome ed en folkloro judala Lilit. En Greka mitologio kom *mulieri fatala* on povas konsiderar sireni, Sfinxo, Skilla e Klitemnestra.
Sireno (alarmilo)

**Sireno** esas instrumento en qua sprico di vaporo, o di aero kompresita, produktas sono stridanta, qua uzesas kom signalo sur la navi; nun ol esas generale elektronikala instrumento.
Sireno (homonimo)

**Sireno** esas:
* sireno – en folkloro: aqual ento mimuliera, mifisha, qua existas en multa kulturi en tota mondo
* sireno – en Greka mitologio: danjeroza e ruzoz ento femme fatale imaginita kom mimuliero e mi-ucelo, e pose mimuliero e mifisho
* sireno – alarmilo sonala
* sireno – metafore: muliero tre seduktiva
Orfeus

**Orfeus** en Greka mitologio esas Traka kantisto e poeto, kreinto di orfismo.

Ilua matro esis un ek muzi: Kaliope, Klio o Polimnia, e patro – rejo di Trakia Oyagros (en kelk fonti Apollon). Ilua fratuli esis Linus di Trakia e Marsias.

Orfeus kantante ludis per liro o *kitaro *en*. Ca ludado helpas ad argonauti evitar morto pro sirenala kantado dum expediciono di navo Argo por orea lanofelo.

Maxim famoza mito pri Orfeus esas qua relatas ad amo – granda sento plu forta kam morto.

Kande ilua spozino Euridike mortis pro pikar di serpento e atingar subterala lando di mortinti, Orfeus iris adibe e ludis, e delektita rejala paro regnanta ibe Hades e Persefone konsentis pri riveno di Eridike. Tamen kondicione ke el esos duktita da Hermes jus dop Orfeus, qua ne povos regardar sua spozino til omni ekirar de Hades-lando. Orfeus spektis e perdis Euridike por sempre.
Penelope

**Penelope**  (en l'ancien-Greka: Πηνελόπη, *Penelope*), la filiino di Ikaros - fratulo di la Spartana rejo Tindareos e Periboya - esis la belega spozino di Odiseus qua restis fidela dum ilua absenteso, anke pos la milito di Troya. Per ruzajo el sucesis eskapar elua amoranti qui asaltis la trono. El promisis mariajesor un de li tam balde kam el esis pronta texar la sepulto-tuko por elua bopatro Laertes. Nokte el sekrete ektiris la fili di la tuko. Odiseus e Penelope havis un filiulo: Telemahos.

## <small>Etimologio</small>
Elua nomo forsan esas veninta de πήνη / *pene* (texo, texuro) e λέπειν / *lepein* (de-lacerar) o ὤψ / *ops* (vizajo).
Religio di antiqua Grekia

**Religio di antiqua Grekia** esas politeismala kulto di antiqua Grekia. La religio esis sub forta influo dil estala kulti, e fine formacesis en klasika Grekia (5ma e 4ma yarcento a.K.).
Orfismo

**Orfismo** esas tendenco religiala en antiqua Grekia kreita en 7ma yarcento a.K., qua relatas a kulto di Dionisos. Segun ol on kredas pri metempsikoso di anmi e pri lia alteso kompare a korpo.

Kom kreinto dil religiala movado konsideresis Orfeus.
Normand Baker

**Normand Henry Baker**, n. ye la 9ma di julio 1908 til la 24ma di mayo 1955, esis Australiana piktisto.
Sireno (mitologio)

**Sireno** en Greka mitologio esas danjeroza e ruzoz ento femme fatale imaginita kom mimuliero e mi-ucelo, e pose, simile a Romana mitologio, kom nimfo marala imaginita kom fisho kun kapo di muliero o forme mimuliero e mifisho.

## Gelerio di imaginitaji

NAMA Sirène.jpg|Funerala statuo di sireno (c. 370 a.K.).
Funerary siren Louvre Myr148.jpg|Funerala statuo di sireno (unesma yarcento a.K.).
Vasnetsov Sirin Alkonost.jpg|*Sirin e Alkonost. Uceli di joyo e desespero* da Viktor Vasnecov (1896).
Play of the Nereides by Arnold Böcklin.jpg|*Ludi di sireni* da Arnold Böcklin (1886).
John William Waterhouse - Ulysses and the Sirens (1891).jpg|*[[Odiseus|Ulises]] e sireni* da John Waterhouse *en* (1891).
Waterhouse Hylas and the Nymphs Manchester Art Gallery 1896.15 n2.jpg|*Hilas e nimfi* da John Waterhouse *en* (1896).
Giulio Aristide Sartorio - La Sirena, 1893.jpg|*La sireno* da Giulio Sartorio *it* (1893).
Perseus

**Perseus** (en l'ancien-Greka: Περσεύς) esis heroo, filiulo di Zeus e Danae, qua sucesis mortigar la "gorgo" Meduzo. Il helpesis da Hermes ed Atena qui donis a lu magial espado, spegulaganta shildo ed alizita shui, e tale povis aproximar Meduzo. Il uzis la shildo kom spegulo e tale povis senkapigar el sen regardar el: omnu qua regardis la vizajo di "gorgo" chanjis a  petro.
Amo

**Amo** o **amoro** esas sentimento, sorto di interhomala relati, konduti, atitudi. Ofte ol es inspiro por verki o pikti, ed ank esas grav aspekto en psikologio, filozofio e religio.
Euridike

**Euridike** en Greka mitologio esas un ek hamadriadi o menadi, qui nokte renkontris sur senhomala tereni di Trakia honorigar Dionisos ed organizar bakanali.

El esis spozino di Orfeus. Kande Euridike mortis pro pikar di serpento e atingar subterala lando di mortinti, elua spozulo iris adibe e ludis, e delektita rejala paro regnanta ibe Hades e Persefone konsentis pri riveno di Eridike. Tamen kondicione ke el esos duktita da Hermes jus dop Orfeus, qua ne povos regardar sua spozino til omni ekirar de Hades-lando. Orfeus spektis e perdis Euridike por sempre.
Amorodrinkajo

**Amorodrinkajo** esas magiala drinkajo kreita skope ekvokar sentimento di amo adpor persono, qua ol servis.
Fenixo

**Fenixo**  (de la Greka: φοῖνιξ, *foynix*).esas mitologial ucelo qua brulis su ipsa e riacensis kom yun ucelo de la cindro. Dum la mezepoko la mito uzesis da la Kristanismo por Iesu.
Tristan

**Tristan** esas persono de folkloro konocata de legendo pri Tristan e Isolda. En ca legendo il akompanar Kelta princino Isolda di Irlando en voyo ad ilua onkulo rejo Mark di Kornwal, kun qua la puerino mariajez. Paro nekonciante drinkis amorodrinkajo en ameskar do komencante relato qua povas duktar Tristan exilo e morto.

Tristan mortis en Bretonia kom spozulo di Isolda di Bretonia, vartinte sua plu frua amorantino.

Tristan esis un ek Kavalieri di Ronda Tablo.
Ronda tablo (moblo)

**Ronda tablo** esas moblo, qua ne havas "kapo" o "latero". 

Nuntempe la moblo divenis, relate a tablo de legendi pri rejulo Artur, simbolo di debati e interkonsenti, pro ke nulu sidita che ol donesas privilejizita situeso e omna traktesas quale egala.
Lucifero

**Lucifero** (de la Latina: *lucifer*, kompozita de *lux* e *ferre*; en la Greka: φωσφόρος - *fosforos*, kompozita de φῶς - *fos* e φέρω - *fero*, en amba lingui literale: lumo-portanto). La nomo donesis a Venus, la Matinostelo. En la mezepokala teologio la nomo donesis a rebel anjelo qua jetesis aden inferno. Depos lore Lucifero reprezentas *Satan*.
Ronda tablo (diskuto)

**Ronda tablo** esas formo di diskutado, en qua partoprenanti konsentas por konkreta temo e omnu ek li havas la sama privileji quo simbolizas formo di moblo.

Tala formi di debati esas larje uzata en politiko.
Ronda tablo (homonimo)

**Ronda tablo** esas:
* **[[ronda tablo]]** – famoza tablo de legendi pri rejulo Arthur
* ronda tablo – moblo kun ronda surfaco
* ronda tablo – formo di diskutado o debato
Santa Graal

**Santa Graal** (o simple **Graal**) esas sekretoza objekto (maxim ofte kalico o poto) existanta en legendi pri rejulo Artur.

En kelk versiono di le legendi ol esas kalico, qua uzesis da Iesu de Nazaret dum Lasta vesperomanjo, e pose uzita por prenar ilua sango pos la krucago.

Trovar la Graal esis skopo di Kavalieri di Ronda Tablo.
Kavalieri di Ronda Tablo

**Kavalieri di Ronda Tablo** segun legendi pri rejulo Artur esas kavalieri sidanta che granda ronda tablo. Lia quanteso esis 150, ma quankam segun altra fonti ol es 25 o 50. Formo dil tablo preventez disputi.

Skopo dil kavalieri esis trovar Santa Graal.
Lasta vesperomanjo

**Lasta vesperomanjo** segun Evangelio esis lasta manjado di Iesu de Nazaret kun apostoli, qua eventis vespere ante arestar li.
Mariajofestala nokto

**Mariajofestala nokto** esas nokto sequanta direte pos mariajo, olime ed en kelk nuntempa kulturi relata a perdar virgineso.
Isolda di Irlando

**Isolda di Irlando** od **Isolda Belega** esas princino Irlandana, persono de antiqua legendo Kelta Tristan e Isolda.

El esis filiino di rejulo Anguish e rejino Isolda (Plu Olda). Unesme el aparas en legendo, kande pansas vundi di kavaliero Tristan pos ilua kombato kontre onklo di Isolda Morholt. Pose Tristan eskapis e aparis en Irlando por akompanar Isolda, kom futura spozino di ilua onklo rejulo Mark, a Kornwal. Ante voyajo la matro donis a servistino di Isolda amorodrinkajo por uzar dum mariajofestala nokto. En voyo nekonciante Isolda e Tristan drinkis la mixturo e li ameskas, e pos la paro havas amorala afero, qua finas pos exilar il de Kornwal.

Isolda moris pro despero, kande saveskis pri morto di Tristan.

Honore dil Irlandana princino Isolda es nomo di asteroido 211 Isolda deskovrita en 1879.
Isolda di Bretonia

**Isolda di Bretonia** od **Isolda di Blanka Palmi** esas princino Bretona, persono de antiqua legendo Kelta Tristan e Isolda.

El ameskis en exilinta de Kornwal kavaliero Tristan pos amorala afero kun Isolda di Irlando (spozino di ilua onklulo rejulo Mark). La kavaliero mariajis la Bretonino pensinte ke olima amorantino obliviis ilu. Kande komprenis ke eroris, volinte esar fidela al Irlandanino, konvinkis la spozino ke il facar vovi por ke ne kopulacar dum un yaro depos mariajo. Isolda fine deskovris fraudo di sua spozulo e venjis: rezulte di elua intrigi Tristan mortis vartinte Irlanda princino.

Pos la morto Isolda dementeskis.
Tristan e Isolda

**Tristan e Isolda** esas personi de Kelta legendo, relata a legendi pri rejulo Artur. Maxim olda skriptita versioni di la legendo devenas de 12ma yarcento, e ol ipsa divenis inspiro por multa antiqua verki di Europana literaturo. Baze dil legendo en 1959 Richard Wagner kreis dramo muzikala.

La legendo esas pri tragediala e deceptanta amo, e precipua personi di ol es: Tristan, ilua amorantino e samatempe spozino di ilua onklo rejulo Mark Irlandana princino Isolda, ed ank ilua spozino Isolda di Bretonia.
211 Isolda

**211 Isolda** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 5,31 yari en meza disto 3,04 au, deskovrita ye la 10ma di decembro 1879.

La nomo es honore di persono de un ek legendi Kelta – Isolda di Irlando.
Morholt

**Morholt** esas Irlandana kavaliero, qua en legendi pri rejulo Artur es un ek Kavalieri di Ronda Tablo.

Il mortigesis da Tristan – kavaliero di rejulo Mark de Kornwal.
Itacoatiara

**Itacoatiara** esas urbo en la stato Amazonas, en Brazilia. Segun la demografiala kontado di 2022 ol havis  habitanti, esanta la 2ma maxim populoza urbo dil stato. Lua tota surfaco esas  km², de qui 13,5 km² esas urbal areo.

La dominacanda biomo* dil municipo esas Amazoniana foresto. Lua minima mezavalora temperaturo esas 25°C, kontre ke la maxima mezavalora temperaturo esas 32°C.
Arturala legendi

**Arturala legendi** o **Arturala ciklo** esas ensamblo di rakonti pri rejulo Artur e Kavalieri di Ronda Tablo.
Bedivere

**Bedivere** esas kavaliero di rejulo Artur ed un ek Kavalieri di Ronda Tablo de Arturala legendi. Segun Walsana mitologio il esis unmanuala kavaliero.

Kom nura il restis che mortadinta rejulo Artur, e pos ilua morto jetis Exkalibur aden lago. La kadavro dil rejo portis a batelo, per qua seglirez ad Avalon.
Avalon (mitologio)

**Avalon** esas Kelta paradizo o lando di mortinti, insulo en mitologiala *Westala Oceano*, altre nomata *Tero di Mulieri*, *Insulo di Pomi* o *Insulo di Pomiero*.
Kambion

**Kambion** en antiqua mitologio esas ento naskita kom filio di inkubo e mortala muliero, o filio di sukubo e mortala viro.

Maxim famoza *kambion* es sorcisto Merlin.
Sorcisto

**Sorcisto** en miti, okultismo, legendi ed en fantasi-literaturo, persono qua magias.

Le sorcisti maxim-multe-kaze helpis a homi, e maxim famoza ek li es Merlin de Kelta mitologio e Gandalf de legendaro di Tolkien.
Merlin

**Merlin** esas un ek personi de Arturala legendi, granda sorcisto. Il esis kambion – filiulo di inkubo e mortala muliero.
Artoverko

**Artoverko** esas kompleta e sintezala produkturo artala pri specifik intenco, karakterizanta per alt estetikala valori (beleso).
Mark di Kornwal

**Mark di Kornwal** esas milegendala rejo de Unionita Rejio, persono de antiqua legendo Tristan e Isolda, onklulo (o patro) di Tristan, ed ank spozulo di Isolda.

En historio probable il regnis Devon e Kornwal en duimo di 6ma yarcento.
Exkalibur

**Exkalibur** (de Walsana *espado di lumo*) esas espado de Arturala legendi. Ol recevesis da rejulo Artur de Damo di Lago, pos destruktar ilua antea petral espado.

Pos morto di rejulo Artur ilua kavaliero Bedivere jetis Exkalibur aden lago.
Encenigo

**Encenigo** esas un ek bazal elementi dil artoverko, portanta en su ipse informi relate a toto di mondo montrata en determinita verko quale: tempo e loko di agado, enti, eventi, procesi vivala o tota mondo fizikala.
Cinematografo

**Cinematografo** esas domeno di homala agado relata a produktar cinematografuri e distributar li, ed ank montrar li en cinemi.

Ol es l'arto di expresar e registragar naraco o rakonto en imaji quaze movanta (filmo), e qua inkluzas rejiso e tekniko, cinemi, sorto di filmo, prizento, film-historio, edc.
Rudolf Schlichter

**Rudolf Schlichter** (n. ye la 6ma di novembro 1890 til la 3ma di mayo 1955) esis Germana piktisto. Il apartenis ad artala movado Dadaismo, ed ank esis skriptisto.
Johann Michael Ferdinand Heinrich Hofmann

**Johann Michael Ferdinand Heinrich Hofmann** (n. ye la 19ma di marto 1824 til la 23ma di junio 1911) esis Germana piktisto. Ilu fameskis pro ilua pikturi pri la vivo di Iesu Kristo.
Franz Marc

**Franz Moritz Wilhelm Marc** (n. ye la 8ma di februaro 1880 til la 4ma di marto 1916) esis Germana piktisto. Ilu apartenis ad artala movado expresionismo, ed esis fondinto di jurnalo *Der Blaue Reiter*.
Josef Albers

**Josef Albers** (n. ye la 19ma di marto 1888 til la 25ma di marto 1976) esis Germana piktisto, fotografisto, skultisto e profesoro pri arto.
Tabuo

**Tabuo** esas profunda e fundamentala despermiso kulturala, quan ne obediar efektigar spontana ed ofte subita reakto di membri dil kulturo, por qui ol es atako por tota strukturo ed integreso kulturala, do kom danjero por existar socio. Tabuo povas relatar ad: agado, loki, kozi, personi o vorti.
Stacioni dil Kruco

La **Stacioni dil Kruco** o **La Voyo dil Kruco**, anke konocata kom **La Voyo di Dolori** o **La Via Crucis**, esas serio di imagi reprezentanta Iesu Kristo en la dio di Sua krucago, kun akompananta pregari. La stacioni evoluis de imituri dil *Via Dolorosa* en Ierusalem, qua esas tradiciona procesionala voyo simboliganta la voyo kaminita da Iesu al monto Kalvario. La celo dil stacioni esas helpar la Kristana fideluli facar spiritala pilgrimado per kontemplo dil Pasiono di Kristo. Ol esis adoptita kom unu dil maxim populara devocioni, e la stacioni povas esar trovita en multa Ocidenta Kristana kirki, inkluzante ti dil Katolika, Luterana, Anglikana, e Metodista tradicioni.

Komune, serio di 14 imagi esas arangita en numerizita ordo lungo voyo, che qua la adoranti — individue o en processiono — movas sin en ordo, haltante che singla staciono por pregar e meditacar pri la aferi asociita kun ta staciono. Ti devocioni esas maxim komuna dum la Karesmo, speciale en la Bona Venerdio, e reflektas spirito di repareso por la suferi e insulti qua Iesu toleris dum Sua pasiono. Kom fisika devociono implicanta stari, genu-flexi, e klini, la Stacioni dil Kruco esas ligita kun la Kristana temi di pento e mortifikado dil karno.

La stilo, formo e poziciono di la stacioni varias multe. La tipa stacioni esas mikra plaki kun reliefo o pikturi pozicionita cirkum nave di kirko. Moderna minimalistika stacioni povas esar simpla kruco kun numeralo en la centro. Kelkafoye, la fidel esas povas dicar la stacioni di la kruco sen ke irga imajo esas, exemple kande la papo duktas la stacioni di la kruco cirkum la Koloseo en Roma ye la Santa Venerdio.

## Referi
Mastodon

**Mastodon** depos 2016 esas molvaro di publika fonto por ipse hostigar enlinea sociala reto. Ol uzas la standardo di ActivityPub pro-quo altra simila siti senprobleme povas interkomunikar. La kompleta retaro di ca siti esas descentrala sociala retaro, anke nomesas Fediverse.

Sito che Mastodon komparesas a Twitter o Facebook, ma havas kelka importanta diferi. La siti ne esas limitizita a komuniko inter uzanti di la sama sito, e singla sito (ofte) esas nedependante administrata. Mesajo che Mastodon nomesas "toot" (pronuncez: *tut*; dento) e kontenas admaxime 500 signi.
Signal

**Signal** esas nedependanta kriptografanta komunikilo developita da ne-profitema Fonduro Signal e Mesajero Signal LLC. Ol uzas interreto por sendigar privat- e grupala mesaji kun posibleso inkluzar fotografuri, imaji, video-filmeti od altra dokumenti. Anke (video-)telefonar e partigar texti, imaji e video-rakonti esas posibla.
Neprofital organizuro

**Neprofital organizuro** (o **ne-profitema organizuro**, **ne-profitem organizuro**, **organizuro sen profit-skopo** od **organizuro ne-profit-skopa**) esas organizuro qua ne havas profito kom skopo, ma social interesti. Ol darfas profitar, ma la profito esas uzata por funcionigo dil organizuro ipsa, qua servas la suporto od avancigo di social afero.
Margaret Leiteritz

**Margaret Leiteritz** (n. ye la 19ma di aprilo 1907 til la 29ma di marto 1976) esis Germana piktisto. El studiis che artala skolo Bauhaus en Dessau, de 1928 til 1931.
Karl Schmidt-Rottluff

**Karl Schmidt-Rottluff** (n. ye la 1ma di decembro 1884 til la 10ma di agosto 1976) esis Germana piktisto. Il esis un ek la fondinti di artala grupo *Die Brücke*.
Katolika devocaji a Iesu

La Katolika tradiciono inkluzas plura devocaji a Iesu Kristo. Same kom omna Katolika devocaji, ca formi di prego ne esas parto di l'oficala publika liturgio di l'eklezio ma fondesas sur la populara spiritala praktiki di Katoliki. Multi esas oficale aprobita dal Santa Sideyo kom konvenanta por spiritala kresko ma ne necesa por salvo.

Ula devoci devenas de privata revelaji, o personala religiala experienci di santi. L'eklezio havas tradiciono di exhaustiva inquesto pri tala privata revelaji e la vivi di kandidati por santeso por certigar ke nula naturala o ciencala expliko povas, ye la tempo dil inquesto, explikar irga mirakli implikata. Ofte aprobita devo di l'eklezio relatas partikulara prego-formo, o imajo.
Ciencala fiktiveso

**Ciencala fiktiveso**, **cienco fiktiva**, kurtigit a **CiFi** o **CF** (adjektive: cienco-fiktiva), esas formo di spekuliva cienco mixita kun fantaziita teknologio pri socio e personi. 

Ol es un ek tri jenri di spekulema fiktiveso, apud fantazio e hororofiktiveso. Li tri esas separata, tamen mult artaji mixar li.

L'unesma verko cienco-fiktiv en Ido redaktesis da G.T. Romanin en 1999 e titulizesas *[http://www.literaturo.ido.li/lasunoditiahuanako.pdf La suno di Tiahuanako]*. Ol esas enretigita che la listo dil ULI-libraro.
Fantazio (artojenro)

**Fantazio** o **fantasi** (del Angla *fantasy*) esas jenro literaturala o filmala uzanta magiala ed altra supernatura formi, motivi, kom bazala kompozanto dil intrigo, di precipua pensajo, di tempo e loko, di figuri e cirkonstanci dil eventi.

Ol es un ek tri jenri di spekulema fiktiveso, apud ciencala fiktiveso e hororofiktiveso. Li tri esas separata, tamen mult artaji mixar li.
Fantazio (psikologio)

**Fantazio** esas imaginado senregula e kapricoza, ofte arbitriala. Pluse, ta vorto ne aplikesas propre a fakultato (qua esas nulo altra kam imaginado ipsa), ma a l'agi di ta fakultato; on parolas pri un fantazio.
Fantazio (homonimo)

**Fantazio** esas:
* fantazio – en psikologio: imaginado senregula e kapricoza, ofte arbitriala
* fantazio – jenro artala uzanta magiala ed altra supernatura formi
Hororo-fiktiveso

**Hororofiktiveso** esas jenro literaturala o filmala uzanta supernatura formi por explikar fenomeni di realeso artala skope ekvokar timo o expresuro di teroro inter spektanti.

Ol es un ek tri jenri di spekulema fiktiveso, apud ciencala fiktiveso e fantazio. Li tri esas separata, tamen mult artaji mixar li.
Spekulema fiktiveso

**Spekulema fiktiveso** o **fantastiko** esas jenro literaturala, ed anke filmala, rakont-imajarala, videoludala, e mem pikt-artala. En ol kreesas encenigo, qua tota o parte diferas kompare ad realeso, exemple per adjuntar elementi supernatura o kreita teknologio.

Ol kontenas tri separata jenri ciencala fiktiveso, fantazio e hororofiktiveso, qui tamen ofte mixar su.
Gandalf

**Gandalf** esas sorcisto de Legendaro di Tolkien, qua aparis en Mezotero dum Triesma Ero. J.R.R. Tolkien kreante Gandalf inspiris de Odin.
22 Kaliope

**22 Kaliope** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 4,96 yari en meza disto 2,91 au, deskovrita ye la 16ma di novembro 1852.

La nomo es honore di mitologiala muzo – Kaliope.
Kaliope

**Kaliope** en Greka mitologio esas muzo di poezio epikala.

El esis filiino di deo Zeus e titanido Mnemosine, e fratino di: Erato, Euterpe, Klio, Melpomene, Polimnia, Talia, Terpsikore e Urania.

Kelkafoye el konsideresis kom matro di Orfeus.

Honore di la muzo esas nomo di asteroido – 22 Kaliope.
30 Urania

**30 Urania** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 3,64 yari en meza disto 2,366 au, deskovrita ye la 22ma di julio 1854.

La nomo es honore di mitologiala muzo – Urania.
Literaturala fiktiveso

**Literaturala fiktiveso** esas proprajo di encenigo, qua ne esas kreajo posibla por verifikar per komparar a realeso exter a la verko.
62 Erato

**62 Erato** (olim: *62 2002 JN<sub>104</sub>*,  *62 1953 OS*,  *62 1935 FW*,  *62 1910 VA*,  *62 1907 GE*, *62 1906 BE* e *62 1860 RD*) esas asteroido de precipua zono encirkliganta Suno dum 5,53 yari en meza disto 3,13 au, deskovrita ye la 14ma di septembro 1860.

La nomo es honore di mitologiala muzo – Erato.
27 Euterpe

**27 Euterpe** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 3,6 yari en meza disto 2,35 au, deskovrita ye la 8ma di novembro 1853.

La nomo es honore di mitologiala muzo – Euterpe.
Klio

**Klio** o "**Kleyo**" en Greka mitologio esas muzo di historio.

El esis filiino di deo Zeus e titanido Mnemosine, e fratino di: Urania, Erato, Melpomene, Euterpe, Polimnia, Talia, Terpsikore e Kaliope.

Klio havis filiulo Yakintos.

Honore di la muzo esas nomo di asteroido – 84 Klio.
84 Klio

**84 Klio** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 3,63 yari en meza disto 2,36 au, deskovrita ye la 25ma di agosto 1865.

La nomo es honore di mitologiala muzo – Klio.
81 Terpsihore

**81 Terpsihore** esas asteroido de asteroido-zono encirkliganta Suno dum 4,82 yari en meza disto 2,86 au, deskovrita ye la 30ma di septembro 1864.

La nomo es honore di mitologiala muzo – Terpsihore.
Titani

**Titani** en Greka mitologio esas dei de generaciono di giganti, existanta ante Olimpani.

Li esis filii di Uranos e Gaya. Titanuli esis i.a.: Ofion, Hiperion, Yapetos, Koyos, Krios, Kronos e Okeanos, e titanini (nomita *titanidi*) esis i.a.: Febe, Mnemosine, Rea, Teya, Temis e Tetida.
Mnemosine

**Mnemosine** en Greka mitologio esas titanido, deino e person-enkorpigo di memoro.

El esis matro (patro – deo Zeus) non muzi: Urania, Erato, Melpomene, Euterpe, Klio, Talia, Polihimnia, Terpsihore e Kaliope.
Tartaros

**Tartaros** en Greka mitologio esis deo e samatempe personigulo di abismo di subtero vinkita da Hades, maxim obskura e basa regiono di subtero, en qua restas anmi kondamnita por eterna damneso.

Disto inter Tartaros e Hades esis la sama quale inter cielo e tero.
Titanomakio

**Titanomakio** en Greka mitologio esas batalio di dei kun chefeso di Zeus kontre titani pri regnar la mondo. Le titani vinkesis e jetesis ad abismo di Tartar.
Hekatonheiri

**Hekatonheiri**, **hekatonkeiri** o simple **centmanuuli** en Greka mitologio esas tri filiuli di Uranos e Gaya; 3 giganti havanta cent manui e kindek kapi. Kune kun ciklopi li jetesis da sua patro a Tartar. Li partoprenis en titanomakio – du ek li kun Zeus kontre titani. Le nomi di li esis: Briareos, Kotos e Giges.
Briareos

**Briareos** en Greka mitologio esas hekatonheiro, filiulo di Uranos e Gaya, fratulo di Kotos e Giges. Il partoprenis en titanomakio kun Zeus kontre titani. Pos vinkar titani Briareos esi lia gardisto en Tartar.

Homi nomis la hekatonheiro per *Aigayon*.
Giges

**Giges** en Greka mitologio esas hekatonheiro, filiulo di Uranos e Gaya, fratulo di Briareos e Kotos. Il partoprenis en titanomakio kun titani kontre Zeus.

Il esis enkarcerigita en Tartar.
Lidia

**Lidia** esas historiala regiono en Avan-Azia, westal Anatolia, jacanta en baseni di riveri Kaistros e Hermos, ed anke nomo di antigua lando  kun chef-urbo en Sardes, existanta til 546 a.K.
Kandaules

**Kandaules** esis rejo di Lidia, regninta probable en yari 717-687 a.K. Il mortigesis da sua soldato Giges.
Arges (ciklopo)

**Arges** en Greka mitologio esas un ek ciklopi en forjeyo di Hefaistos.

Il es de unesma generaciono di ciklopi kom filio di Uranos e Gaya. Ilua frati esis Brontes e Steropes.
Monto Olimpo

**Olimpo** o **Olimpus** esas montala masivo maxim alta en Grekia. Olua maxim alta montopinto esas Mitikas – 2917,727 m super marala nivelo.

En Greka mitologio ol es la loyeyo di le dei kun maxim grava – Zeus. Li esis nomita Olimpani.
Olimpani

**Olimpani** en Greka mitologio esas dei lojanta monto Olimpo.

Quanteso di li esis 12, tamen ne sempre fonti donis la sama nomi. En omna fonto es: Afrodite, Apollon,  Ares,  Artemis, Atena, Hefaistos, Hera, Hermes, Poseidon, Zeus, e de la altra du cetera pozesi povus havar: Demeter, Dionisos, Hades e Hestia.
Gigantomakio

**Gigantomakio** en Greka mitologio esas batalio inter Olimpani e giganti.

Chefo dil giganti esis Porfirion, e ilua maxim bona soldato esis Alkioneus.

Fine Olimpani vinkis: Alkioneus mortigesis da Herakles (un ne deala patronanto dil batalio), Enkelados – da Atena, e Perfirion – da Zeus e Herakles.
Giganti

**Giganti** en Greka mitologio esas gigant enti kun serpentala plekto vice ke gambi.

Li esis filiuli di Tartaros e Gaya, o Gaya e Uranos naskita de ilua sango de vundo efektigita da Kronos.

Le giganti esis i.a.: Alkioneus, Agrios, Anteus, Atos, Damisos, Ehion, Efialtes, Enkelados, Euritos, Gration, Hipolitos, Klitias, Mimas, Otis, Palas, Polibotes, Porfirion e Toas.

Le giganti vinkesis da Olimpani dum gigantomakio.
Priamos

**Priamos** o **Priam** en Greka mitologio esas rejulo di Troya, filiulo di Laomedon, un ek figuri di Iliado da Homero.

Il havis 20 spozini, e kun eli 50 filiuli e 12 filiini. Priamos esis spozulo di Arisbe, e pose (ja kom rejulo) di Hekabe, kun qua havis i.a. filii: Hektor, Paris, Deifobos, Helenos, Polixene e Kasandra. Ilua fratino esis interaltre Astiohe.

Priamos mortigesis da Neoptolemos (filiulo di Ahileus) ja pos enirar Greki a Troya.
Hekabe

**Hekabe** o **Hekuba** en Greka mitologio esas rejino di Troya, un ek personi di Iliado da Homero.

El esis un ek 20 spozini di Priamos, e havas kun il 9 ek ilua 50 filii, i.a.: Hektor, Paris, Deifobos, Helenos, Polixene e Kasandra.

Dum ruinigar Troya el travivis mortigi di sua omna filii e pose divenis sklavino di Odiseus.
Menelaos

**Menelaos** en Greka mitologio esas rejuloo di Sparta e partoprenanto di Troya-milito, un di heroi e un ek personi di Iliado da Homero.

Il esis filio di rejulo di Mikene Atreus e Kritiana rejidino Aerope, e fratulo di Agamemnon. Ilua spozino esis Helena, kun qua havis filiino Hermione.

Kidnapar ilua spozino da Troyana rejido Paris divenis kauzo di milito pos qua il riganis elu.
Karolus la Kalva

**Karolus la Kalva** (n. ye la 13ma di junio 823 til la 6ma di oktobro 877) esis rejo di West-Frankia de 843 til lua morto, ye la 6ma di oktobro 877. Depos 875 il esis imperiestro di Karolingiana imperio.
Filipus de Belgia

**Filipus** (France: *Philippe Léopold Louis Marie* Nederlandane: *Filip Leopold Louis Marie*; n. ye la 15ma di aprilo 1960) esas la rejo di Belgia depos la 21ma di julio 2013.
Raica Oliveira

**Raica Oliveira**, n. ye la 22ma di januaro 1984, esas Braziliana manekinino. El laboris por diversa modo-entraprezi, exemple Emanuel Ungaro, Dior, Dolce & Gabbana, Yves Saint Laurent, Vogue, Chanel, Lancôme, Victoria Secret, Illustrated Swimsuit Issue, ed altri.
Humanoido

**Humanoido** esas omna estajo quan vidajo es homatra. Do la termino kontenas mamiferi homatra quale simii, ma ank mitologiala enti e artificala figuri quale androidi, specale relate a ciencala fiktiveso e fantasi.

Maxim-multe-kaze fiktiva humanoidi esas dugambala kun formo di korpo simila al humana.
Androido

**Androido** esas humanoidala roboto do artificale kreita esajo od aparato facanta automate ula  taski.

Humana formo maxim-multe-kaze es virala, ed androidi simila a mulieri nomizesis ginoidi.
Ginoido

**Ginoido** esas humanoidala roboto simila a muliero.

Ol diferas de androido, qua maxim-multe-kaze havas virala o neutra propraji anatomiala.
Marianne Faithfull

**Marian Evelyn Gabriel (Marianne) Faithfull** (pronuncez: *meriyen-feytful*; Hampstead (Londen), la 29ma di decembro 1946 – London, la 30ma di januaro 2025) esis Britaniana kantisto.

Marianne Faithfull deskovresis dum festo di la Rolling Stones. Mick Jagger e Keith Richards skribis kansoni por el, di qui "Ass tears go by" (1964) e "Summer Nights" (1965) esis granda sucesi. El havis amorala relato kun Mick Jagger. El divenis narkotigivo-dependanta, pro quo el cesis okupar pri muziko.

En 1979 el sucesis retrovenar en la muzik-industrio, el editis disko "Broken English", elua voco chanjesis, acesita da alkoholo e narkotigivi.
Dinastio (televizion-serio)

**Dinastio** (en l'Angla: *Dynasty*, pronuncata: *daynasti*) esis Usana sapon-serio de 1981. *Dinastio* kreesis e produktesis da Richard Shapiro ed Esther Shapiro por kanalo ABC. Ol devis konkurencar la populara televizion-serio *[[Dallas (televizion-serio)|Dallas]]* brodkastita da CBS. Ye debuto la serio nur poke spektesis, nur pos l'aparo en la duesma sezono di *Alexis* (Joan Collins) la serio ganis enorma populareso.

La serio rakontas la vivo di richega oleo-magnato Blake Carrington en sua familio en Denver (Kolorado). La rival-entraprezuro *Colbyco* tre jenas entraprezuro *Denver-Carrington*.

## <small>Roli ed aktori</small>

* Danny - Justin Burnette (filiulo di Steven e Sammy Jo)
* L.B. - Brandon Bluhm (filiulo di Fallon e Jeff)
* Amanda Bedford Carrington - Catherine Oxenberg
* Joseph Anders - Lee Bergere (servisto di Blake e Krystle)
* Kirby Anders Colby - Kathleen Beller (filiino di Joseph Anders)
* Caresse Morelle - Kate O'Mara (frato di Alexis)
* Dex Dexter - Michael Nader
* Sammy Jo Dean Carrington - Heather Locklear
* Claudia Blaisdel Carrington - spozo di Matthew Blaisdel - Pamela Bellwood
* Mathew Blaisdel - Bo Hopkins
* Dominique Deverraux - Diahann Carroll
* Mark Jennings - Geoffrey Scott (exspozo di Krystle Carrington)
* Farouk Ahmed - John Saxon
* Rashid Ahmed - Kabir Bedi
* Clay Fallmont - Ted McGinley
* Lesley Carrington - Terri Garber
* Sarah Curtis - Cassie Yates (matro di filiino qua donis kordio a Krystina)
* Dana Waring Carrington - Leann Hunley (spozo di Adam Carrington)
* Sean Rowan - James Healy (filiulo di Joseph Anders)
* Johhny Zorelli - Ray Abruzzo
* Virginia Metheny - Liza Morrow (kuzino di Krystle/examorato di Dex Dexter)
* Doktoro Hampton - Ben Piazza
* Joanna Sills - Kim Terry-Costin
* Jeannette - Virginia Hawkins (servisto di Blake e Krystle)
* Gerard - William Beckley (servisto di Blake e Krystle)
* Tanner McBride - Kevin Bernhardt
* Fritz Heath - Kenneth Tigar (ekritisto che firmo Colbyco)
Nika Gilauri

**Nikoloz "Nika" Gilauri**, politikisto n. ye la 14ma di februaro 1975, esis Chefministro di Gruzia de la 6ma di februaro 2009 til la 4ma di julio 2012.
Soyuz 17

***Soyuz 17*** esis misioni di Sovietia a la kosmostaciono *[[Salyut 4]]* en 1975.

*Soyuz 17*, portante Georgi Grechko ed Aleksei Gubarev, voyajis a la kosmostaciono *[[Salyut 4]]* ye 10 di januaro 1975; li esis la unesma vizitanti a la kosmostaciono, lansita ye 26 di decembro 1974. Lia periodo en spaco, 29 dii, esis la maxim longa di irga homi ye ta tempo. Dum ta periodo li laboris 15–20 hori irga-die, inkluzante du-e-duimo hori di exercado. Inter altraji, li probis aparato por sequar la itinerarii di navi, e li funcionigis la sunala teleskopo. Li retrovenis a Tero ye 9 di februaro 1975.
Movimento

**Movimento** en muziko esas su-kontenanta parto de muzikala kompozuro.

## Videz ank
* movimento – tempo en muziko
Bonnie e Clyde

**Bonnie Elizabeth Parker** (n. Rowena, Texas, la 1ma di oktobro 1910) e **Clyde Chestnut Barrow** (n. Teliko, Texas, la 24ma di marto 1909), plu bone konocata kom **Bonnie e Clyde** (pronuncez: *boni-e-klayd*) esis kriminala duo en Usa en la yari 30 di la 20ma yarcento. Li renkontris l'un l'altra che komun amiko. Li raptis banki ed esis fiera facar to. Lia reputeso kreskis, precipue pro ke li raptis banki e ne butiki. Kelkafoye li sendis fotografuri de lia rapti (e kelka poemi) a jurnali, quo kontributis a lia reputeso. En 1967 lia historio esis filmigita da Arhur Penn, per qua li divenis internacione konocata.

Li amba mortis en Gibsland, Louisiana, la 23ma di mayo 1934 pos embuskesir da la polico.
Dallas (televizion-serio)

**Dallas** esis Usana sapon-serio brodkastita da CBS de la 2ma di aprilo 1978 til la 3ma di mayo 1991 (en Usa).
Larja linguomodelo

**Larja linguomodelo** o **LLM** (de Angla *large language model*) esas modelo di artifical inteligenteso posebliganta produktar texto o realigar taski relata a laborar pri naturala linguo.
Provinco Santa Fe

**Santa Fe** esas un ek la 23 provinci di Arjentinia, jacanta centr-este de la lando, e norde de provinco Buenos Aires. Lua chef-urbo esas Rosario, fondita en 1573 da Juan de Garay.

**Bazala fakti pri Santa Fe.**
### Historio

### Geografio

### Ekonomio
CBS

**CBS**, olime **Columbia Broadcasting System**, esas Usana brodkasterio. Ol esas de la tri maxim granda komercala brodkasterii en Usa.
Tempo (linguistiko)

**Tempo** en gramatiko esas irga ek la flexioni diversa di un modo, qua indikas ke ago o subiso quan expresas verbo esas prezenta, pasinta o futura.
DeepSeek

**DeepSeek** (Chine *深度求索* – Pinyine *Shēndù Qiúsuǒ*) esas China firmo okupanta pri artifical inteligenteso, qua developas publik-fontala larja linguomodelo, fondita en 2023 e kun sideyo en Hángzhōu.

## Extera ligili
* Oficala pagino di ''DeepSeek''.
Tempo (homonimo)

**Tempo** esas:
* **[[tempo]]** – en fiziko: duro di to quo havas komencopunto e finopunto
* tempo – en gramatiko: flexiono di un modo, qua indikas ke ago o subiso quan expresas verbo esas prezenta, pasinta o futura
* tempo – en muziko: rapidesogrado ye qua frazo muzikala pleesas o kantesas
Automatigado

**Automatigado** esas signifikiva redukto o substitucar homala laboro fizikala e mentala per laboro di mashini aganta kom su-regulanta e facanta determinita taski sen partopreno di homo.
Kontrol injeniorarto

**Kontrol injeniorarto** od **automatiko** esas domeno di tekniko e cienco okupanta pri problemi kontrolar diversa procesi, precipue teknologiala ed industriala, maxim-multe-kaze sen od kun limitizita partopreno di homi.

Ol, kune kun i.a. robotiko e informatikala teknologio, kontributas ad automatigado.
Komplexa sistemo

**Komplexa sistemo** esas sistemo, quan konstruajo o konduto es ulasence komplexa o komplikita. Ol aplikesas en naturala e sociala cienci.
Sistemal injeniorarto

**Sistemal injeniorarto** esas interciencesala domeno dil  injeniorarto e manipular projeti injeniorala, qua fokigas pri projetado, integrigado e direktar komplexa sistemi dum ciklo di lia vivo.