1981

La yaro **1981** (MCMLXXXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Gregoriala kalendario. Ol esis la 981ma yaro di la duesma yarmilo, la 81ma yaro di la 20ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 1980a.

## Eventi
### [[Kosmo]]
* 12ma di aprilo - Spaco-paromo *Columbia* flugas unesmafoye.
* 25ma di agosto - *[[Voyager 2]]* preterflugas Saturno.
* 12ma di novembro - Spaco-paromo ''Columbia'' flugas duesmafoye.

### [[Mondo]]
* 30ma di novembro - Usa e Sovietia komencas negociar en Genève pri diminuto di nukleara fuzei en Europa. 
* 17ma di decembro - Negocio inter Usa e Sovietia pri nukleara fuzei finas sen ula pakto.

### [[Europa]]
* 1ma di januaro - Grekia membreskas Europana Ekonomiala Komunitato.
* 9ma di januaro - Francisco Pinto Balsemão divenas chefministro di Portugal.
* 4ma di februaro - Gro Harlem Brundtland divenas l'unesma muliero chefministro di Norvegia.
* 23ma di februaro - Antonio Tejero Molina kun lua armizita grupo invadas parlamento di Hispania. La povo-kapto falias.
* 24ma di februaro - Ter-tremo kun forteso 6.7 che skalo di Richter frapas Athina e produktas 16 morti.
* 13ma di mayo - Papo Ioannes Paulus la 2ma vundesas da Mehmet Ali Ağca en Roma.
* 21ma di mayo - François Mitterrand divenas prezidanto di Francia.
* 5ma di julio - En Liverpool, Anglia, 30 policisti vundesas dum strada konflikti, qui komencis pos aresto di negra motorciklisto.
* 29ma di agosto til la 3ma di septembro (c.) - Ido-konfero en Jongny/Vevey, Suisia.
* 18ma di septembro - Parlamento di Francia aprobas fino di mortopuniso.
* 22ma di septembro - François Mitterrand inauguras treno di granda rapideso - TGV - inter Paris e Lyon.
* 9ma di oktobro - Lego abolisanta mortopuniso promulgesas en Francia, la lasta Europana lando qua abolisas ol.
* 26ma di oktobro - En Finlando, Urho Kekkonen renuncas pos 25-yara prezidanteso.
* 25ma di novembro - Ari Vatanen divenas l'unesma Finlandano qua vinkas mondala championkonkurso en automobila ralio*.
* 1ma di decembro - Yugoslavian aeroplano kolizionas monto proxim Ajaccio, Korsika, e produktas 178 morti.
* 13ma di decembro - En Polonia, Wojciech Jaruzelski imperas militala stando pro preventor krulo di komunista socio.

### [[Azia]]
* 20ma di januaro - En Iran la 52 kidnapita Usani liberigesas, pos 14-monata kapto.
* 23ma di januaro - Ter-tremo kun forteso 6.8 che la skalo di Richter en provinco Sìchuān, Popul-Republiko Chinia, produktas 150 morti.
* 30ma di mayo - Prezidanto di Bangladesh, Ziaur Rahman, asasinesas en Chittagong.
* 7ma di junio - Milital aeroplani Israelana atakas atom-elektriferio *Osiraq*, en Irak.
* 16ma di julio - Mahathir bin Mohamad divenas chefministro di Malaizia.
* 17ma di julio - Israel bombardas Beirut.

### [[Afrika]]
* 25ma di januaro - Granda inundado en Laingsburg, Sudafrika produktas adminime 100 morti.
* 24ma di aprilo - Reformo en Senegalana konstituco posibligas plurapartisala sistemo.
* 19ma di agosto - Libia sendas du milital avioni por interceptar Usan avioni super Sirte-gulfo. Amba Libian aeroplani destruktesas.
* 28ma di agosto - Sudafrikana trupi invadas Angola.
* 6ma di oktobro - Prezidanto di Egiptia, Anwar Sadat, mortigesas dum militala parado.
* 14ma di oktobro - Vice-prezidanto Hosni Mubarak divenas prezidanto di Egiptia.
* 9ma di novembro - Mauritania abolisas sklaveso, la lasta lando del mondo qua abolisas ta kustumo.

### [[Nord-Amerika]]
* 20ma di januaro - Prezidanteso di Jimmy Carter finas e Ronald Reagan divenas Usana prezidanto.
* 30ma di marto - John Hinckley Jr. probas mortigar Ronald Reagan en Washington DC.
* 5ma di junio - Unesma AIDS-kuracati en Los Angeles, Kalifornia, Usa.
* 1ma di agosto - Muziko-televizionokanalo MTV komencas brodkastar.
* 28ma di agosto - Sudafrikan armeo invadas Angola.
* 23ma di novembro - Ronald Reagan sekrete signatas posibligo a CIA por rekrutar *Contra*-partizani en Nikaragua.

### [[Central Amerika]]
* 21ma di septembro - Belize nedependanteskas del Unionita Rejio.

* 1ma di novembro - Antigua e Barbuda nedependanteskas del Unionita Rejio.
* 10ma til la 12ma di decembro - En Salvador eventas masakro di civili en la vilaji El Mozote, La Joya e Los Toriles. Cirkume 900 personi mortigesas dal militisti.

### [[Sud-Amerika]]
* 21ma di marto - Roberto Eduardo Viola divenas prezidanto di Arjentinia.
* novembro - Modifiko en elektala lego itere posibligas populo elektar direte la guberniestri di stati en Brazilia. En 1982 eventos elekto por guberniestri unesmafoye pos 1964.

### [[Oceania]]
* 1ma di januaro - Palau divenas autonoma.
* 15ma di septembro - Vanuatu membreskas l'Unionita Nacioni.

## Naski
* 2ma di januaro - Maxi Rodríguez, Arjentiniana futbalisto
* 3ma di januaro - Bartłomiej Kielar, Polona kantistulo
* 14ma di januaro - Jadranka Đokić, Kroata aktorino
* 20ma di januaro - David J. Peterson, Usana skriptistulo ed artistulo
* 24ma di januaro - Maria Elena Boschi, Italiana politikistino

* 25ma di januaro - Alicia Keys, Usana kantistino
* 25ma di januaro - Toše Proeski, Macedoniana kantisto (m. 2007)
* 28ma di januaro - Elijah Wood, Usan aktoro
* 31ma di januaro - Justin Timberlake, Usana kantisto ('N Sync)
* januaro - Paul-Henri Sandaogo Damiba, prezidanto di Burkina Faso
* 17ma di februaro - Paris Hilton, Usan aktorino ed heredantino di Hoteli Hilton
* 21ma di februaro - Floor Jansen, Nederlandana kantistino (Nightwish)

* 24ma di februaro - Lleyton Hewitt, Australiana tenisistulo
* 1ma di marto - Ana Hickmann, Braziliana manekinino e hostino di televiziono
* 1ma di marto - Will Power, Australian automobilisto
* 2ma di marto - Mirna Funk, Germana jurnalistino e feministino
* 2ma di marto - Ruslan Nasibulin, Rusa skermistulo
* 4ma di marto - Daniel Moszczyński, Polona kantistulo
* 11ma di marto – Ignacy Ereński, Polona kantisto

* 15ma di marto - Brice Guyart, Franca skermisto, Olimpiala championo
* 23ma di marto - Pavel Brendl, Cheka hokeisto
* 30ma di marto - Sergei Mozyakin, Rusa hokeisto
* 31ma di marto - Maarten van der Weijden, Nederlandana natisto
* 11ma di aprilo - Alessandra Ambrosio, Braziliana manekinino
* 12ma di aprilo - Yuri Borzakovski, Rusa atleto pri 800-metra kurado
* 19ma di aprilo - Martin Havlát, Cheka hokeisto
* 19ma di aprilo - Catalina Sandino Moreno, Kolumbiana cinem-aktorino
* 25ma di aprilo - Anja Pärson, Sueda Alpala skiistino
* 25ma di aprilo - Felipe Massa, Brazilian automobilisto

* 28ma di aprilo - Jessica Alba, Usan aktorino
* 3ma di mayo - Murilo Endres, Braziliana volebalisto
* 4ma di mayo - Alexandr Kolobnev, Rusa ciklisto
* 7ma di mayo - Lorena Guréndez García, Hispana gimnastikistino
* 8ma di mayo - Dušan Frosch, Cheka hokeisto
* 17ma di mayo - Cosma Shiva Hagen, Germana aktorino
* 18ma di mayo - Matthew Yglesias, Usana politikala jurnalisto e *blogisto
* 20ma di mayo - Iker Casillas, Hispana futbalistulo
* 21ma di mayo - David Appel, Cheka hokeistulo
* 2ma di junio - Nikolai Davidenko, Rusa tenisistulo
* 7ma di junio - Anna Kurnikova, Rusa tenisistino

* 9ma di junio - Natalie Portman, Israelan-Usan aktorino
* 12ma di junio - Adriana Lima, Braziliana manekinino
* 26ma di junio - Natalya Antyuh, Rusa atletino pri 400-metra kurado
* 1ma di julio - Karen Shainyan, Rusa jurnalisto, videoblogero e HBTI-aktivisto
* 5ma di julio - Gianne Albertoni, Braziliana manekinino
* 9ma di julio - Dado Cavalcanti, Braziliana futbalo-entrenisto
* 13ma di julio - Martin Adamský, Cheka hokeisto
* 23ma di julio - Dmïtrïý Karpov, Kazakstanan atleto pri dekatlo
* 24ma di julio - Nayib Bukele, prezidanto di Salvador
* 27ma di julio - Fernando Alonso, Hispana automobilisto di Formulo 1
* 30ma di julio - Dado Cavalcanti, Braziliana entrenisto di futbalo

* 8ma di agosto - Roger Federer, Suisa tenisisto
* 14ma di agosto - Michał Rudaś, Polona kantistulo
* 20ma di agosto - Alexandr Blinov, Rusa sporta pafistulo
* 28ma di agosto - Jessica Alba, Usan aktorino
* 29ma di agosto - Martin Erat, Cheka hokeisto
* 4ma di septembro - Beyoncé Knowles, Usana kantistino
* 26ma di septembro - Serena Williams, Usana tenisistino
* 26ma di septembro - David Weigel, Usana jurnalisto
* 29ma di septembro - Tomoka Nakagawa, Japoniana luktistino
* 2ma di oktobro - Andrzej Lampert, Polona kantistulo

* 3ma di oktobro - Zlatan Ibrahimović, Sueda futbalisto
* 14ma di oktobro - Mihail Yelgin, Rusa tenisistulo
* 15ma di oktobro - Yelena Dementyeva, Rusa tenisistino
* 30ma di oktobro - Ivanka Trump, Usana manekinino, spozino di Donald Trump
* 2ma di novembro - Monica Iozzi, Brazilian aktorino e raportistino
* 10ma di novembro - Lukáš Havel, Cheka hokeisto
* 22ma di novembro - Michal Důras, Cheka hokeisto

* 25ma di novembro - Xabi Alonso, Hispana futbalisto
* 2ma di decembro - Britney Spears, Usana kantistino
* 2ma di decembro - Andrea Lehotská, Slovakiana manekino ed aktorino kun civitaneso italiana
* 11ma di decembro - Saviola, Arjentiniana futbalisto
* 24ma di decembro - Dima Bilan, Rusa kantisto ed aktoro
* 27ma di decembro - Emilie de Ravin, Australian aktorino

## Morti

* 5ma di januaro - Harold Clayton Urey, Usana fiziko-kemiisto, Nobel-laureato pri kemio (n. 1894)
* 19ma di januaro - Alberto Héber Usher, prezidanto di Uruguay (n. 1918)
* 31ma di januaro - William Gopallawa, prezidanto di Sri-Lanka (m. 1896)
* 9ma di februaro - Bill Haley, Usana kantisto (n. 1925)
* 28ma di februaro - Álvaro Cunqueiro, Hispana skriptisto (n. 1911)
* 1ma di marto - Roberto Francisco Chiari Remón, prezidanto di Panama (n. 1905)
* 9ma di marto - Max Delbrück, Germana biologiisto, Nobel-laureato (n. 1906)
* 29ma di marto - Eric Eustace Williams, chefministro di Trinidad e Tobago (n. 1911)
* 5ma di aprilo - Pinchus Kremegne, Lituana-Franciana skultisto e piktisto (n. 1890)
* 12ma di aprilo - Joe Louis, Usana boxisto, mondala championo 1937-1949 (n. 1914)
* 23ma di aprilo - Josep Pla i Casadevall, Kataluniana skriptisto (n. 1897)
* 3ma di mayo - Boris Kobe, Sloveniana piktisto (n. 1905)

* 11ma di mayo - Bob Marley, Jamaikana *reggae*-muzikisto (n. 1945)
* 11ma di mayo - Odd Hassel, Norvegiana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1897)
* 12ma di mayo - Benjamin Henry Sheares, prezidanto di Singapur (n. 1907)
* 12ma di mayo - Helmut Andreas Paul Grieshaber, Germana piktisto e skultisto (n. 1908)
* 24ma di mayo - Jaime Roldós Aguilera, prezidanto di Equador (n. 1940)
* 30ma di mayo - Ziaur Rahman, prezidanto di Bangladesh (n. 1936)
* 31ma di mayo - Giuseppe Pella, chefministro di Italia (n. 1902)
* 11ma di junio - Eppo Doeve, Nederlandana piktisto (n. 1907)
* 13ma di junio - Amácio Mazzaropi, Brazilian aktoro e filmifisto (n. 1912)
* 23ma di junio - Zarah Leander, Sueda aktorino e kantisto (n. 1907)
* 27ma di julio - William Wyler, Usana filmifisto (n. 1902)
* 29ma di julio - Russell Drysdale, Australiana piktisto (n. 1912)

* 31ma di julio - Omar Torrijos Herrera, prezidanto di Panama (n. 1929)
* 2ma di agosto - Delfo Cabrera, Arjentinian atleto (n. 1919)
* 10ma di agosto - Erich Weferling, Germana linguisto e tradukisto ad Ido ed Interlingue (n. 1889)
* 22ma di agosto - Glauber Rocha, Braziliana filmifisto (n. 1938)
* 27ma di agosto - Valeri Harlamov, Rusa e Sovietiana hokeisto (n. 1948)
* 30ma di agosto - Mohammad-Ali Rajai, prezidanto di Iran (n. 1933)
* 1ma di septembro - Albert Speer, nacional-socialista politikisto, arkitekto (n. 1905)
* 8ma di septembro - Hideki Yukawa, Japoniana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1907)
* 9ma di septembro - Jacques Lacan, Franca psikiatriisto (n. 1901)
* 12ma di septembro - Eugenio Montale, Italiana poeto, Nobel-laureato (n. 1896)
* 17ma di septembro - Raimundo Rolón, prezidanto di paraguay (n. 1903)
* 28ma di septembro - Rómulo Betancourt, prezidanto di Venezuela (n. 1908)
* 6ma di oktobro - Anwar Sadat, prezidanto di Egiptia, Nobel-laureato pri paco (n. 1918)

* 16ma di oktobro - Moshe Dayan, Israelana generalo (n. 1915)
* 29ma di oktobro - Georges Brassens, Franca kantisto e kompozisto (n. 1921)
* 22ma di novembro - Hans Adolf Krebs, Germana mediko e biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1900)
* 29ma di novembro - Natalie Wood, Usan aktorino (n. 1938)
* 8ma di decembro - Ferruccio Parri, Chefministro di Italia (n. 1890)
* 17ma di decembro - Mehmet Shehu, chefministro di Albania (n. 1913)
* 27ma di decembro - Suat Hayri Ürgüplü, chefministro di Turkia (n. 1903)
* Art Frahm, Usana piktisto (n. 1907)

## Nobel-premiiziti
* Fiziko: Nicolaas Bloembergen, Arthur Leonard Schawlow, Kai Siegbahn
* Kemio: Kenichi Fukui e Roald Hoffmann
* Fiziologio o Medicino: Roger W. Sperry, David H. Hubel, Torsten N. Wiesel
* Literaturo: Elias Canetti
* Paco: Supra Komitato dil Unionita Nacioni pri Refujanti
* Ekonomiko: James Tobin

## Referi