open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aldo Moro

**Aldo Moro**, profesoro e politikistulo n. 23ma di septembro 1916 til la 9ma di mayo 1978, esis dufoye chefministro di Italia: de 1963 til 1968, e de 1974 til 1976.
Listo pri chefministri di Italia

La chefministro esas la chefo di guvernerio di Italia. Yen la kompleta listo pri chefministri di Italia pos l'unigo en 1861, til nun.

## Chefministri dil rejio Italia (1861 til 1946)

## Prezidanti di la Konsilistaro di Ministri di la Republiko Italiana

## Videz anke
* Reji di Italia
* Prezidanti di Italia
Mariano Rumor

**Mariano Rumor** (1915 til 1990) politikistulo, esis chefministro di Italia 2 foyi: de 1968 til 1970, e de 1973 til 1974.
Edward Seaga

**Edward Philip George Seaga** (n. ye la 28ma di mayo 1930) politikistulo, esis chefministro di Jamaika de 1980 til 1989.
Agostino Depretis

**Agostino Depretis** (1813 til 1887) politikistulo, esis prezidanto di la Konsilantaro di Ministri (chefministro) di Italia 3 foyi: 1876 til 1878, 1878 til 1879, e 1881 til 1887.
Kārlis Ulmanis

**Kārlis Vilhelms Augusts Ulmanis**, n. ye la 4ma di septembro 1877 til la 20ma di septembro 1942, esis un ek la maxim importanta politikisti di Latvia del unesma duimo dil 20ma yarcento. Il esis quarfoye chefministro di la lando, unesmafoye de 1918 til 1921, e lastafoye kom chefo di autoritatema rejimo, de 1936 til l'invado di Latvia da Soviet-Uniono, en 1940.
Carlos Tévez

**Carlos Tévez** (n. **Carlos Alberto Martínez** en 1984) esas Arjentiniana futbalisto, qua ludis por *[[Boca Juniors]]*, *Corinthians*, por *[[Manchester City]]*, ed itere por *Boca Juniors*.
The Beatles

**The Beatles** (pron.: *de-bitols*) esis muzikala grupo del Unionita Rejio. La grupo fondesis en 1960 ed esis finata en 1970. La grupo konsistis ek John Lennon, Paul McCartney, George Harrison e Ringo Starr. Stuart Sutcliffe livis la grupo en 1961, e Ringo Starr remplasis Pete Best en 1962.

The Beatles ordinare judikesas la maxim influiva, populara e sucesoza grupo de la yari 1960a.

## Frua yari
En 1956, John Lennon fondabis la grupo The Quarrymen en Liverpool. En 1957, Lennon rekontris Paul McCartney. Dum la somero sam yaro, ambe skribis l'unesma kansoni. En februaro 1958 Lennon rekontris George Harrison, amiko di McCartney. 

## Liverpool e Hamburg
The Beatles muzikifis en Liverpool ma ank en Hamburg de la 18ma di agosto 1960. La grupo kreis sua specala pilo-formo, la *moptop*. La grupo kontaktis tie kun fotografistino Astrid Kirchherr e fotografisto Jürgen Vollmer ed artisto Klaus Voormann. Li esis importanta por la vestizo di la grupo. The Beatles rivenis a Liverpool e muzikifis de la 9ma di februaro 1961 en la Cavern Club.

## Brian Epstein e George Martin
Brian Epstein divenis la unesma direktisto dil grupo, en 1961.

## Fino dil grupo
The Beatles anuncis sua separo ye la 31ma di decembro 1970.

## Kansoni da The Beatles
* Penny Lane
* Strawberry Fields Forever

## Albumi
* *Please Please Me* (1963)
* *With the Beatles* (1963)
* *A Hard Day's Night* (1964)
* *Beatles for Sale* (1964)
* *Help!* (1965)
* *Rubber Soul* (1965)
* *Revolver* (1966)
* *Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band* (1967)
* *Magical Mystery Tour* (1967)
* *The Beatles* (1968)
* *Yellow Submarine* (1969)
* *Abbey Road* (1969)
* *Let It Be* (1970)
* *Past Masters* (1988)
Lago Viktoria

**Lago Viktoria** (Angle *Lake Victoria*, Swahilie *Ziwa Nyanza* o *Ziwa Viktoria*) esas la maxim granda lago di Afrika. Jacanta centre-este de Afrika, inter Kenia, Uganda e Tanzania e havanta tota  surfaco di  km², Viktoria ank esas la maxim granda lago en regiono tropikala e la 2ma maxim granda lago de la mondo, dop Supera lago, an la frontiero inter Usa e Kanada.

Britanian explorero John Hanning Speke esis l'Europano qua deskovris la lago, e nomizis ol *Victoria* homaje rejino Viktoria del Unionita Rejio. La maxima profundeso di la lago esas 84 metri.

Un ek la branchi de la fluvio Nilo originas che Lago Viktoria.
John Hanning Speke

**John Hanning Speke** (1827 til 1864) esis Britanian oficiro di armeo ed explorero, qua deskovris Lago Viktoria en 1859.
Tunku Abdul Rahman

**Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj ibni Almarhum Sultan Abdul Hamid Halim Shah** (1903 til 1990) advokato e politikistulo, esis l'unesma  chefministro di Malaizia. Ilu guvernis de 1957 til 1970.
Muhammad Rafiq Tarar

**Muhammad Rafiq Tarar** judiciisto e politikistulo n. ye la 2ma di novembro 1929, esis prezidanto di Pakistan de 1998 til 2001.
Diego Armando Maradona

**Diego Armando Maradona Franco** (n. ye la 30ma di oktobro 1960 til la 25ma di novembro 2020) esis notora Arjentiniana futbalisto. Ilu helpis Arjentinia vinkar la Mondala Kupo di Futbalo en 1986.
Norda Mariani

**Norda Mariani** esas insul-grupo unionita politikale kun Usa. Ol konsistas ek 15 insuli inter Havayi e Filipini. Lua tota surfaco esas 463.63 km².

**Bazala fakti pri Norda Mariani:**
## Historio
L'insuli deskovresis en 1521 da Fernão de Magalhães, qua nomizis ol *Islas de los Ladrones* (insuli di la furteri). En 1668 Hispana sacerdoto Diego Luis de San Vitores rinomizis l'arkipelago *Las Marianas*, homaje la rejino Mariana di Austria.

La Norda Mariani recevis enmigranti del insuli Karolini dum la 19ma yarcento. Karoliniani qui habitis Mariani mantenis lia lingui e kulturo.

Pos la milito Usana-Hispana en 1898, Hispania cedis Guam al Usani e vendis la cetera Mariani kune la Karolini a la Germani. Germani administris l'insuli kom parto di la Germana Nova-Guinea.

Dum la komenco dil unesma mondomilito, Japonian imperio deklaris milito kontre Germana imperio ed invadis Norda Mariani. En 1919, la Ligo di la nacioni donis omna insuli administrita dal Germani norde del Equatoro a Japonia. Dum Japonian administrado, sukrokano divenis la precipua produkturo dil insuli.

## Geografio

L'insuli Norda Mariani, kune Guam, formacas l'arkipelago Mariani. La sudal insuli konsistas ek kalkopetro e koralia rifi. La nordala insuli originis de volkanal aktiveso, e la volkano dil insulo Agriham esas la maxim alta monto del arkipelago, kun 965 metri di altitudo.

L'insulo Anathan esas mikra volkanal insulo qua distas 130 km norde de Saipan. Ol esas longa de 10 km e larja de 3 km. La kratero di Anatham komencis eruptar ye la 10ma di mayo 2003.

La klimato dil insuli esas tropikala pluvoza (*Af* segun la klimatala klasifikuro da Köppen), atenuata dal venti alizei. La mezavalora yarala temperaturo esas 25°C.

La pluvoza sezono iras de julio til novembro. La mezavalora yarala pluvo-quanto esas 2118 mm, e la maxim pluvoza monato esas agosto, kun mezavalore 315 mm.

## Ekonomio

## Referi
Mercedes Sosa

**Mercedes Sosa** (1935 til 2009) esis Arjentiniana kantistino. 

## Verki
* *La voz de la zafra* (1962)
* *Canciones kun fundamento* (1965)
* *Yo no canto por cantar* (1966)
* *Hermano* (1966)
* *Para cantarle a mi gente* (1967)
* *Con sabor a Mercedes Sosa* (1968)
* *Mujeres argentinas* (1969)
* *Navidad kun Mercedes Sosa* (1970)
* *El grito de la tierra* (1970)
* *Homenaje a Violeta Parra* (1971)
* *Hasta la victoria* (1972)
* *Cantata sudamericana* (1972)
* *Traigo un pueblo en mi voz* (1973)
* *Niño de mañana* (1975)
* *A que florezca mi pueblo* (1975)
* *En dirección del viento* (1976)
* *O cio da terra* (1977)
* *Mercedes Sosa interpreta a [[Atahualpa Yupanqui]]* (1977)
* *Si se calla el cantor* (1977)
* *Serenata para la tierra de uno* (1979)
* *A quién doy* (1980)
* *Gravado ao vivo no Brasil* (1980, ‘enrejistrita direte en Brazilia’)
* *Mercedes Sosa en Argentina* (1982)
* *Mercedes Sosa* (1983)
* *Como un pájaro libre* (1983)
* *Recital* (1983)
* *¿Será posible el sur?* (1984)
* *Vengo a ofrecer mi corazón* (1985)
* *Corazón americano* (1985, kun Milton Nascimento e León Gieco)
* *Mercedes Sosa ’86* (1986)
* *Mercedes Sosa ’87* (1987)
* *Gracias a la vida* (1987)
* *Amigos míos* (1988)
* *En vivo en Europa* (1990)
* *De mí* (1991)
* *30 años* (1993)
* *Sino* (1993)
* *Gestos de amor* (1994)
* *Oro* (1995)
* *Escondido en mi país* (1996)
* *Alta fidelidad* (1997, kun Charly García)
* *Al despertar* (1998)
* *Misa Criolla* (2000)
* *Acústico* (2002)
* *Argentina quiere cantar* (2003, kun Víctor Heredia e León Gieco)
* *Corazón libre* (2005)
* *Cantora* (2009)

## Referi
Milton Nascimento

**Milton Nascimento** (n. ye la 26ma di oktobro 1942) esas notora Braziliana kantistulo.

## Verki lansita en Brazilia
* *Milton Nascimento* - A&M, 1967
* *Courage* - A&M/CTI, 1968
* *Milton Nascimento* - EMI Odeon, 1969
* *Milton* - EMI Odeon, 1970
* *Clube Da Esquina* ( kun Lô Borges) - EMI Odeon, 1972
* *Milagre Dos Peixes* - EMI Odeon, 1973
* *Milagre Dos Peixes Ao Vivo* - EMI Odeon, 1974
* *Minas* - EMI Odeon, 1975
* *Geraes* - EMI Odeon, 1976
* *Milton* - A&M, 1976
* *Clube da Esquina 2* - EMI Odeon, 1978
* *Travessia* - A&M, 1978
* *Journey To Dawn* - A&M, 1979
* *Sentinela* - Verve, 1980
* *Caçador De Mim* - BMG Ariola, 1981
* *Anima* - Verve, 1982
* *Quilombo* - Verve, 1982
* *Ao Vivo* - Barclay, 1983
* *Encontros E Despedidas* - Polydor, 1985
* *A Barca Dos Amantes* - Verve, 1986
* *Yauarate* - Columbia, 1987
* *Miltons* - Columbia, 1989
* *Txai* - Columbia, 1990
* *O Planeta Blue Na Estrada Do Sol* - Columbia, 1992
* *Angelus* - Warner Brothers, 1994
* *Amigo* - Warner Brothers, 1995
* *Nascimento* - Warner Brothers, 1997
* *Tambores De Minas* - Warner Brothers, 1997
* *Milton Nascimento 'Crooner*' - Warner, 1999
* *Brazilian Rhapsody* (kun Daniel Barenboim) - Teldec, 2000
* *Gil & Milton* (kun Gilberto Gil) - Warner, 2000
* *Pietà* - Warner, 2002
Eurolang

**Eurolang** esas linguo artificala internaciona kreita da Philip Hunt inter 1995 e 1998 por esar linguo por l'Europana Uniono. L'autoro specifikis kom kriterio dil dizigno ke la linguo devas esar tre facila a lernar por Europani. Kontre altra lingui kom l'esperanto, Eurolang inkluzas multa vorti direte pruntita dil Angla.

Nun ne esas konocata ula komuneso di paroleri aktiva di Eurolang. La pagino dil web dil autoro in qua ilu deskriptis la linguo desaparabas dil reto.

## Specimeno
*Eurolang est actifacta lang, qui me creatab estar comuna 2a lang per la Europa Unized (EU). Its word-list est baseda super England-lang, Deutsh-lang, France-lang, Italia-lang, Espanja-lang et Latin. Me desinab it estar facila lernar et usar.*

*Detail est, que lernabera Europa person, qui deja sav un or plus un de da langs, probablae pos lectar Eurolang (no tropa usation de dictionary), si ge est lernabera it per 2 days. Evidentae, facation it est plus unfacila rel lection it.*

## Altra web-pagini
* Pagino di Eurolang da l'autoro (nun ne existanta; masho al arkivo Wayback Machine)
Benjamin Franklin

**Benjamin Franklin**, n. ye la 17ma di januaro 1706 til la 17ma di aprilo 1790, esis Usana politikisto ed inventisto. Ilu inventis parafulmino en 1749. Il pruvis per kaito ke sturmo produktas elektro.

La rolo di Benjamin Franklin persuadis Britania pulsar Francia ek Kanada e kinadek yari pose persuadis Francia helpar pulsar Britania ek Usa esas extrema pruvo di paktal arto.

Franklin esis un ek la fondinti di Usa e kunkompilinti dil Usana konstituco de 1776.
Sylvester Stallone

**Sylvester Gardenzio Stallone** (n. ye la 6ma di julio 1946) esas Usana cinem-aktoro, cinematografisto, cenaristo, produktisto.
Willis E. Lamb

**Willis Eugene Lamb, Jr.** (12ma di julio 1913 til la 15ma di mayo 2008) esis Usana fizikisto qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri fiziko en 1955 kun Polykarp Kusch.
Parafulmino

**Parafulmino** esas bastono di metalo qua instalesas che somito di edifico od en altra alta loko, elektrale konektata a sulo per metalfilo, por protektar lua cirkumajo del efekti di fulmini. Kande ula fulmino frapas la strukturo, ol preferate frapas la parafulmino, e duktesas  a la sulo sen atingar l'internajo dil edifico, ube ol povus efektigar incendio o mortigar ulu per elektro.

L'unesma parafulmino inventesis da Benjamin Franklin en 1749.
Jorge Amado

**Jorge Amado de Faria** (1912 til 2001) esis Braziliana skriptisto, un ek la maxim konocata exterlande. Lua verki tradukesis en 30 lingui, e lua unesma libro, *O País do Carnaval*, publikigesis en 1931.
Han Duck-soo

**Han Duck-soo** (n. ye la 18ma di junio 1949) ekonomikisto, diplomacisto e politikistulo, esis chefministro di Sud-Korea de 2007 til 2008. Antee, il esis provizore la chefministro di la lando de la 14ma di marto til la 19ma di aprilo 2006.
Emerson Fittipaldi

**Emerson Fittipaldi** (n. en 1946) esis notora Braziliana automobilisto di la Formulo 1, qua ganis du mondala championokonkursi: en 1972 ed en 1974.
Ronaldinho Gaúcho

**Ronaldinho Gaúcho**, anke konocata kom **Ronaldinho** (n. **Ronaldo de Assis Moreira** en 1980) esas Braziliana ex-futbalisto. Ilu ludis en Paris Saint-Germain, FC Barcelona e pose en Milan FC.
Dunga

**Carlos Caetano Bledorn Verri**, konocata kom **Dunga** (n. ye la 31ma di oktobro 1963) esis Braziliana futbalisto qua ludis por Braziliana futbalo-esquado dum la Mondala Kupo di Futbalo di 1994. Il pose esis entrenisto di Braziliana esquado.
Listo pri chefministri di Sud-Korea

Segun la konstituco di Sud-Korea, la chefministro esas la chefo di guvernerio di la lando. Lu indikesas dal prezidanto ed apobresas dal Nacional Asemblitaro.

Yen la listo pri chefministri di Sud-Korea, de 1948 til nun.

## Listo pri chefministri

## Videz anke
* Prezidanti di Sud-Korea

## Extera ligili
*Listo pri chefministri, kun fotografuri
* Sud-Korea
Republiko Socialista Sovietiana Lituania

La **Republiko Socialista Sovietiana di Lituania** (Lituaniane: *Lietuvos Tarybų Socialistinė Respublika*), anke konocata kom Lituaniana SSR, esis un ek la republiki di Sovietia. Ol establisesis pos l'anexo di Lituania da Sovietia en 1940, e duris til 1990. De 1941 til 1944, kun l'invado di Lituania da Naziista Germania, ol desaparis *de facto*, ma kun la retreto di Germani, la republiko riestablisesis. Ante, de 1918 til 1919, la Reda Armeo probis sensucese krear la Sovietiana republiko.
Republiko Socialista Sovietiana Moldova

**Republiko Socialista Sovietiana di Moldova** (Moldovane: *Република Советикэ Сочиалистэ Молдовеняскэ* o *Republica Sovietică Socialistă Moldovenească*, anke konocata kom RSS Moldova, esis un de la republiki di Sovietia. Ol formacesis da parti de Besarabia (ante 1940, teritorio di Rumania) e duris til 1991 kande Moldova ganis nedependo de Sovietia.

## Origino
Ye la 24ma di agosto 1939 Sovietia e Naziista Germania signatis la pakto Ribbentrop-Molotov, qua establisis 10-yara pakto pri neatako inter la du landi, ed establisis per sekreta klauzo la divido di nordala ed estala Europa en zoni di influi. La pakto pozis Besarabia sub Sovietian influo.

Ye la 26ma di junio 1940, du dii pos ke Francia solicitis armistico a Germania, Sovietia emisis ultimato a Rumania en qua demandis la cedo di Besarabia e Bukovina. Kande Sovietiani konkordis en limitar lua postulo pri Bukovina nur a nordo di la regiono, Germania exhortis Rumania ad aceptar l'ultimato. Rumania aceptis ol du dii pose. La Republiko Socialista Sovietiana di Moldova kreesis konseque pos l'eniro di Sovietiana trupi, ye la 28ma di junio 1940.

Dum la yari 1970ma e 1980ma Moldova recevis signifikiva kolokadi de Sovietia por instalar fabrikerii e ciencala centri, ed anke por konstruktar domi. En 1971 la konsilantaro di ministri di Sovietia decidis developar l'urbo Chișinău (lore Kishinev) e por to rezervis 1 miliardo di rubli de Sovietiana budjeto por kolokado. La kolokado finis en 1991 kun la dissolvo di Sovietia.

## Nedependo
Ye la 31ma di agosto 1989 la Supra Sovieto di Moldova adoptis Moldovana linguo kom oficala, e riintroduktis latinal alfabeto, uzita por skribar ol ante l'epoko Stalinista. En 1990, kande divenis klara ke Moldova ganus nedependo, grupo di Rusa aktivisti en Gagauzia e Transdnistria deklaris la nedependo di ca du regioni.

Ye la 23ma di mayo 1991 Moldovana parlamento chanjis la nomo dil republiko a "Republiko di Moldova" ed, ye la 27ma di agosto sam yaro, la lando deklaris nedependo.

## Referi
Tiraspol

**Tiraspol** internacione agnoskesas kom la duesma maxim granda urbo di Moldova, ma fakte ol esas la chef-urbo di Transdnistria, nedependanta teritorio sen internaciona agnoskeso. Segun statistiki de 2018, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 55,56 km².
Georg von Békésy

**Georg von Békésy** (n. **Békésy György**, 1899 til 1972) esis Hungara-Usana biokemiisto, qua recevis la Nobel premio pri fiziologio o medicino en 1961.
Santiago Ramón y Cajal

**Santiago Ramón y Cajal** (1 di mayo 1852 til 17 di oktobro 1934) esis Hispana mediko e patologiisto kunpremiizita per la Nobel-premio pri fiziologio o  medicino en 1906 kun Camillo Golgi.
Charles Louis Alphonse Laveran

**Charles Louis Alphonse Laveran** (1845 til 1922) esis Franca mediko qua recevis la Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 1907. Ilu deskovris ke la kauzo di malario esas protozoo.
Jerome Karle

**Jerome Karle** (1918 til 2013) esis Usana fiziko-kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 1985.
Ernest Walton

**Ernest Thomas Sinton Walton** (1903 til 1995) esis Irlandana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1951.
John Douglas Cockcroft

**John Douglas Cockcroft** (27 di mayo 1897 til 18 di septembro 1967) esis Britaniana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1951.
Johann Ambrosius Bach

**Johann Ambrosius Bach** (1645 til 1695) esis muzikisto e patro di Johann Sebastian Bach. Il esis la filulo di muzikisto Christoph Bach ek Erfurt. Il komencis la muziko-skolo kun non yari. Il divenis muzikisto en 1667 che Erfurt. Johann Ambrosius Bach esas importanta pro ke ilu komencis la kolektajo di muziki da la familia Bach.
Alain Prost

**Alain Marie Pascal Prost** (n. en 1955) esis Franca automobilisto di Formulo 1.

## Arkivo
* Formulo 1
* Juan Manuel Fangio
Richard Strauss

**Richard Georg Strauss** (1864 til 1949) esis muzikisto e kompozisto. 

Ilua patro, chefa kornisto di la korto-opero dil urbo, instruktis yuna Richard pri muziko. Richard esis multe influata da la muziko di Richard Wagner, operi di qua il unesmafoye audis en 1874. Ilua unesma notinda orkestrala verko, la simfoniala poemo *Don Juan*, aparis en 1888. Il skribis plura plusa simfoniala poemi, exemple *Also sprach Zarathustra* (1896) ed *Ein Heldenleben* (1898); plu tarde en la kariero il kompozis plura operi, exemple *Der Rosenkavalier* (1911).

## ''Till Eulenspiegels lustige Streiche''
Ye la 5ma di novembro 1895 en Köln, ilua simfoniala poemo *Till Eulenspiegels lustige Streiche* ("La joyoza folaji di Till Eulenspiegel") esis unesmafoye pleata. Dum printempo di 1894 Strauss entamis skribar kurta opero pri ca temo, e pose abandonis la projeto; en 1895 il kompozis ca orkestrala verko, quan il kompletigis ye 6ma di mayo en München. Ol deskriptas Till Eulenspiegel, karaktero de mez-epoka folkloro di Germania, qua durante mokas altri per trompiva folaji.
Max Liebermann

**Max Liebermann** (20ma di julio 1847 en Berlin til la 8ma di februaro 1935 en Berlin) esis Germana piktisto de impresionista-movado.

Liebermann studiis en Weimar, Paris e Nederlando. En la komenco il formacis pikturi kun sociala temo. Sua verko simbolizas la transito dil arto di 19ma yarcento til la klasika modernismo.
Mário de Sá-Carneiro

**Mário de Sá-Carneiro** (1890 til 1916) esis Portugalana skriptisto e poeto dil komenco de la 20ma yarcento.

## Referi
Herta Müller

**Herta Müller**, naskinta en 1953 en Niţchidorf Rumania, esas Germaniana-Rumaniana skriptisto e poetino. Elu habitis til 1987 en Rumania. Hodie elu habitas en Berlin, Germania. Elu apartenas a la Germana minoritato en Rumania.

Herta Müller ganis la Nobel-premio pri literaturo en 2009.

Elu deskriptis en sua verki la komunista rejimo en Rumania e la perdo di sua patrio.
Billy Ocean

**Billy Ocean** (n. **Leslie Sebastian Charles** ye la 21ma di januaro 1950) esas Britaniana kantistulo e kompozistulo di rhythm and blues.
Paul Krugman

**Paul Robin Krugman** (n. ye la 28ma di februaro 1953) esas Usan ekonomikisto qua recevis la Nobel-premio pri ekonomiko en 2008
Listo pri prezidanti di Chipro

La **[[prezidanto]]** esas chefo di stato, chefo di guvernerio e chef-komandanto dil armei di Chipro. L'ofico kreesis en la konstituco di 1960, kande la lando nedependanteskis. Chipro esas la sola lando che Europana Uniono en qua la chefo di stato e la chefo di guvernerio esas la sama persono.

Segun la konstituco, la prezidanto mustas esar Greka-Chiprano, ed evar 35 yari o pluse. Lu elektesas direte dal populo por 5-yara mandato, e povas rielektesar unfoye nemediate pose.

Yen listo pri prezidanti di Chipro de la nedependo di la lando til nun.
Dimitris Kristofias

**Dimitris Kristofias**, politikistulo n. ye la 29ma di agosto 1946, esis prezidanto di Chipro de 2008 til 2013.
Gunnar Myrdal

**Karl Gunnar Myrdal** (1898 til 1987) esis Sueda ekonomikisto qua recevis la Nobel-premio pri ekonomiko en 1974.
Listo pri prezidanti di Peru

La prezidanto esas la chefo di stato e chefo di guvernerio di Peru. Segun la nuna konstituco di la lando, promulgita ye la 29ma di decembro 1993, lu elektesas demokratale dal populo por 5-yara mandato, e ne povas rielektesas por la sequanta periodo.

Yen la listo pri prezidanti di Peru pos la nedependo di la lando en 1821.

## Videz anke
* Listo pri chefa ministri di Peru
Whitney Houston

**Whitney Elizabeth Houston** (1963 til 2012) esas Usana kantistino di R&B, Pop, Dance Pop e Soul. El esas filiino di Cissy Houston e kuzino di Dionne Warwick.

### Albumi
* 1985: *Whitney Houston*
* 1987: *Whitney* 
* 1990: *I'm Your Baby Tonight*
* 1998: *My Love Is Your Love*
* 2002: *Just Whitney*
* 2003: *One Wish: The Holiday Album*
* 2009: *I Look To You*

### Kolektaji
* 1999: *You Are Loved* (Limited Edition)
* 2000: *Whitney: The Greatest Hits*
* 2000: *Whitney: The Unreleased Mixes* (Limited Edition)
* 2001: *Love, Whitney*
* 2004: *Artist Collection: Whitney Houston* 
* 2007: *Whitney Houston: The Best So Far* (USA: The Ultimate Collection)
* 2007: *A Song For You: Live*
* 2009: *The Collection: Whitney Houston*

### Fonografuri por filmi
* 1992: *The Bodyguard* 
* 1995: *Waiting to Exhale* 
* 1996: *The Preacher's Wife*

### Singla fonografuri qua atingis 1ma pozeso en Usa
* 1985 - *"Saving All My Love For You"*
* 1986 - *"How Will I Know"* 
* 1986 - *"Greatest Love of All"* 
* 1987 - *"I Wanna Dance with Somebody"*
* 1987 - *"Didn't We Almost Have it All"* 
* 1987 - *"So Emotional"* 
* 1988 - *"Where do Broken Hearts Go"* 
* 1990 - *"I'm Your Baby Tonight"* 
* 1990 - *"All The Man That I Need"* 
* 1992 - *"I Will Always Love You"* 
* 1995 - *"Exhale (Shoop Shoop)"*
Blinda talpo

**Blinda talpo** (*Talpa caeca*) esas speco di talpo de la familio Talpidae. Ol vivas en Europana kontinento de Grekia este til Portugal weste, e til Suisia norde.

Ol mezuras admaxime 13 cm.
Kanadana linco

**Kanadana linco** (*Lynx canadensis*) esas esas speco di linco (mez-staturo felino) ke vivas de Alaska til l'esto di Kanada e nordo di Usa. L'averajala pezo di la speco esas 11 kg, ed animali havas 28 denti.

Adulta linci havas solitara kustumi, dormas dum dio e chasas dum nokto. Dum chasado o periodi di riprodukto, ol povas voyajar kelkafoye 30 km per dio.
Lingua franca

**Lingua franca** (ne **[[Franca linguo]]**) esas la linguo adoptita por mutuala kompreno por grupo di personi qui parolas diferanta lingui. La linguo uzata povas aceptesar por mutuala konkordo od, exemple, pro politikala motivi.

Dum parto del Antiqueso en Europa, adoptesis kom lingui franca la Greka e/o la Latina. 

La Germana, la Portugalana, la Hindi, o la Chiniana en kelka loki funcionis kun ca karakterizivo.

En medii kulturala, ekonomikala e teknologia di la mondo moderna nuna su konsideras ke la *lingua franca* o linguo internaciona esas la Angla.

## Historio
**Lingua franca** (de la Latina *lingua franca*) su apelis originale la Germana linguo (en Germana *teutsch*) parolita an l'epoko di Karolus la Granda; de-pos su apelis tale la Latina.

Dum Mezepoko, **lingua franca** esis la nomo di latinida linguo qua evolucionis de Latina vulgara, Franca, Italiana, Hispana, kun kelka elementi del Araba linguo e de Turka linguo.

Anke existis lingui franca en l'Oriento ed en la nordo di Afrika, nam la habitanti di ca regioni povis komprenar su kun l’Europani en lia relati komercala.

## Videz anke
* Kreola linguo
* Helpolinguo
* Lingua Franca Nova

## Extera ligili
* La lingua franca, glosario en Angla.
O

**O** esas la 15ma litero en la bazala latina alfabeto ed en la bazala alfabeto ISO.

En multa alfabeti, ol povas skribesar kun diakritiki: Ø ø Ǿ ǿ ᶱ[4] Ö ö Ȫ ȫ Ó ó Ò ò Ô ô Ố ố Ồ ồ Ổ ổ Ỗ ỗ Ộ ộ Ǒ ǒ Ő ő Ŏ ŏ Ȏ ȏ Ȯ ȯ Ȱ ȱ Ọ ọ Ɵ ɵ Ơ ơ Ớ ớ Ờ ờ Ỡ ỡ Ợ ợ Ở ở Ỏ ỏ Ō ō Ṓ ṓ Ṑ ṑ Õ õ Ȭ ȭ Ṍ ṍ Ṏ ṏ Ǫ ǫ Ȍ ȍ O̩ o̩ Ó̩ ó̩ Ò̩ ò̩ Ǭ ǭ

## Historio
La litero olim esis imajo di okulo.

## Altra formi por reprezentar O


Arkivo:ICS_Oscar.svg|flago
Arkivo:Semaphore_Oscar.svg|Alfabeto semaforo
Arkivo:Braille_O.svg|skripto Braille
Arkivo:Sign_language_O.svg|signolinguo
E

**E** esas la 5ma litero en la bazala latina alfabeto. 

## Historio
L'origino di litero olim esis Egiptiana hieroglifo qua reprezentis imajo di klamanta homo.
Latino Moderne

**Latino moderne** esas linguo konstruktita da David Stark en 1996. Ilu apogis sur l'Interlingua de IALA, preninta vorti kun poka modifiko, ma expansis grande la gramatiko, inkluzinte la deklino di verbi segun la persono, la genro gramatikala (maskula e femina) e la konkordo en numero e genro inter substantivi e adjektivi. Tale, la Latino Moderne di Stark esas esencale l'Interlingua di IALA kun gramatiko plu komplexa.

"Latino moderne" anke nominas altra dialekto de Interlingua en Europa, simpligita, havanta kom skopo la rapida kompreno sen antea studio por 900 milion parolanti di la diversa lingui neo-latina. Tala skopo ne meritas esar sustenita, nam esas videbla ke populi qui parolas nov-latina lingui ne deziras komuniko optimala inter li, e ke unigar ca vasta maso demografika povus prejudikar la dominaco dil Angla en westala mondo.

## Socio
Nula socio di parolanti aktiva di la Latino Moderne di David Stark esas jus konocita. 
Egarde la altra, su kontentas esar komprenata e ne deziras ke multa populo olu lernas (nur olua uzisti profesionala).

## Specimeno
:Patre nostre, qui es in le celos,
:sanctificate sia ti nomine!
:Que veni ti regno!
:Sia tu volo facite, como in le celo, assi sur la terra!
:Nostre pan necessari da nobis hodie,
:E pardona nobis le debitas nostres, como anque pardonamus le debitores nostres.
:E ne induce nes inar le tentation, ma libera nes ab le maligno,
:Proque le regno e le potentia e le gloria son ties por tote le epochas. Amen.

Ed en la duesma Latino moderne:
:Nostre Patre qui es in le cielos,
:Que tu nome sia sanctificate !
:Que tu reino veni !
:Que tu voluntat sia facte sure terra como in cielo !
:Dona nois este jorno nostre pan quotidian,
:E perdona nois nostre ofensas como nos perdona a nostre ofensores.
:E non induce nois in tentation, ma libera nois del mal,
:Porque son de te le reino, le pocentia e le gloria pro le sieclos de sieclos. Amen.

## Extera ligili
* La situo dil skriptisto kun la defino di la linguo: https://web.archive.org/web/20091018191322/http://geocities.com/Athens/3150/latinomodernecontents.html
*latino moderne
Anders Zorn

**Anders Leonard Zorn** (18 di februaro 1860 en Mora til 22 di agosto 1920 en Stockholm) esis un ek la precipua Sueda artisti. Il obtenis internaciona suceso kom piktisto, skultisto e grabisto. Inter lua precipua verki esis portreti pri rejulo Oskar la 2ma di Suedia, ed Usana prezidanti Grover Cleveland, William Howard Taft, e Theodore Roosevelt.
Irving Langmuir

**Irving Langmuir** (1881 til 1957) esis Usana kemiisto e Fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 1932.
Henri La Fontaine

**Henri Marie La Fontaine** (1854 til 1943) esis Belgian advokato qua recevis la Nobel-premio pri paco en 1913.
Américo Thomaz

**Américo de Deus Rodrigues Thomaz** (1894 til 1987) militestro (admiralo) esis prezidanto di Portugal de 1958 til 1974.
Rubens Barrichello

**Rubens Gonçalves "Rubinho" Barrichello** (n. en 1972) esas Brazilian automobilisto. Ilu konkursis che la Formulo 1 de 1993 til 2011, e nune konkursas che la Formulo IndyCar Series.
Bruna linco

**Bruna linco** (*Lynx rufus*) esas speco di linco qua vivas de sud-Kanada til Mexikia en Nord-Amerika. Ol vivas de foresti til mi-dezerta regioni.

Dum nokto, ol voyajas de 3,2 til 11 km en lua teritorii. Ol chasas animali de 0,68 til 5,7 kg, specale roderi, skureli, fisi ed insekti.
Simon van der Meer

**Simon van der Meer** (1925 til 2011) esis Nederlandana fizikisto qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri fiziko en 1984 kun Carlo Rubbia.
Sex Pistols

**Sex Pistols** esis muzikala *[[punk-muziko|punk]]* grupo de Unionita Rejio. La grupo fondesis en 1975 ed finis en 1978. Quankam li enrejistris nur quar diski kun singla muziko ed un albumo, *Never Mind the Bullocks, here's the Sex Pistols*, la grupo - jerita da Malcom McLaren - divenis un ek la precipua punk-rock grupi de la historio.

Komence, la grupo formacesis da kantisto Johnny Rotten, gitaristo Steve Jones e basisto Glen Matlock. John Lydon (pose konocita kom Johnnie Rotten) eniris la bando en agosto 1975. En februaro 1977 Matlock abandonis la grupo ed substitucesis da Sid Vicious.
Antonín Novotný

**Antonín Novotný** (1904 til 1975) politikistulo, esis prezidanto di Chekoslovakia de 1957 til 1968.

Il esis duktanto di la Komunista partiso depos 1953, e prezidanto depos la morto di Antonín Zápotocký en 1957; il esis suportata da la Soviet-uniono. Dum la reformema sequanta yari en Chekoslovakia, Novotný divenis sempre min populara. Ye 5 di januaro 1968 il esis remplasata kom duktanto di la partiso da Alexander Dubček; ye 22 di marto il demisionis kom prezidanto, ed  il esis remplasata da Ludvík Svoboda.
Johann Martin Schleyer

**Johann Martin Schleyer** (n. **Martin Schleyer** en 1831 til 1912) esis Germaniana katolika sacerdoto, qua kreis la helpanta linguo Volapük inter 1879 e 1880.
Johnny Rotten

**John Joseph Lydon** (anke konocata kom **Johnny Rotten**, naskinta la 31ma di januaro 1956 en London) esas Britaniana kantistulo. Ilu fondis la punk-grupo *[[Sex Pistols]]* en 1975 kun la basisto Glen Matlock e la gitaristo Steve Jones. Pose Sid Vicious anke divenis membro dil grupo.
Jenson Button

**Jenson Alexander Lyons Button** (n. ye la 19ma di januaro 1980) esas Britanian automobilisto qua vinkis championkonkurso di Formulo 1 en 2009.
Sardiniana linguo

**Sardiniana** (*Sardu*, *Limba Sarda*) esas Indo-Europana linguo qua apartenas a la grupo Romana lingui. Ol esas l'oficala linguo di Sardinia ultre Italiana.

## Referi
João la 6ma di Portugal

**João la 6ma di Portugal** (n. **João Maria José Francisco Xavier de Paula Luís António Domingos Rafael de Bragança** en 1767 til 1826) esis rejulo di Portugal, Brazilia ed Algarve de 1816 til 1825. Pos ke Portugal agnoskis la nedependo di Brazilia, João la 6ma restis rejulo di Portugal til lua morto.

Naskinta en 1767 che Lisboa, il esis filiulo di Petrus la 3ma di Portugal e di rejino Maria la 1ma. Origine il ne esis princo-heredinto dil trono Portugalana, tamen kande lua olda fratulo José mortis, ilu divenis heredinto. De 1799 til 1816 il esis princo-regento di la lando, pro la mentala dekado di lua matro, Maria la 1ma. Ye la 8ma di mayo 1785 ilu mariajis princino Carlota Joaquina de Bourbon, lor evinta 10 yari.

En 1807 João la 6ma komandis l'ekiro di rejala familio vers Brazilia por eskapar di l'invado di Portugal da Napoléon la 1ma. En 1821 ilu retroiris a Portugal, tamen lua filiulo, princo Pedro, ne akompanis lu, e proklamis la nedependo di Brazilia ye la sequanta yaro.
Youssou N'Dour

**Youssou N'Dour** (n. ye la 1ma di oktobro 1959) esas senegalana kantisto, kompozisto, muzikisto, e politikal aktivisto.

En 1994 il editis la sucesoza kansono 7 Seconds kun Neneh Cherry.
Alla Borisovna Pugachyova

**Alla Borisovna Pugachyova** (n. ye la 15ma di aprilo 1949) esas Rusiana (ex-Sovietiana) kantistino. Lua muzikala kariero komencis en 1965 e duras til nun.
Clodovil Hernandes

**Clodovil Hernandes** esis modisto, politikisto e prizentisto di televiziono braziliana. Il naskis ye 17 di junio 1937 en Elisiário, São Paulo, Brazilia, e mortis ye 17 di marto 2009 en Brasília, Distrito Federal, Brazilia.
Evitez, vu stulto

**Evitez, vu stulto** esas cinematografuro realigita da Sergio Leone, prizentita en 1971.

## Rezumo

Juan Miranda (Rod Steiger), Mexikiana bandito, atakas dilijenco transportanta richeso de lokala borgezaro, inkluzite l'episkopo e patrona siorino. Balde, l'individuala retroprenajo qua facas Juan e lua familio kolizionas kun l'aranjita militeto qua duktas John Mallory (James Coburn), kombatanto Irlandana pri la republiko, qua serchabas refujeyo a la flanki de Pancho Villa ed Emiliano Zapata.
 
La du unesma triimi es traktita a la maniero burleska. Ankore ed ankore, Juan trompesas da John, qua arivas al urbo Mesa Verde ante Juan, e duktas lu en l'interna milito alonge la revolucioneri. La grupo atakas banko, e Juan, interesita su pri pekunio, sentas frustrado kande deskovras ke la banko havis nula pekunio, ed uzesis kom karcero. L'interesi di Juan esas nemediata gani, e lu facinesas precipue dal povo di explozivi quin l'Irlandano manipulas kun virtuozeso.

Pluse, kontingente di konfronto, la filmo baskulas en tragedio ed encenigas solene la violento del interna milito. En unesma plano, es sempre la du baptopatri, ma la relato inversigas su. La rurano koncias pri lua plaso en la konflikto e revoltas kontre lua rango di kanono-karno, kontre ke la revolucionero duras militar nur pro idealo.
Vytautas Landsbergis

**Vytautas Landsbergis** (n. 18 di oktobro 1932) profesoro di universitato e politikistulo, esis prezidanto di Lituania de 1990 til 1992. Depos 2004 il esas membro de Europana Parlamento por Lituania.
Pirkko Saisio

**Pirkko Saisio** (n. 1949) esas finlandana skriptistino, aktorino e direktistino di teatro. El anke skribis sub la pseudonimi **Jukka Larsson** ed **Eva Wein**.
Ekonomio di Makau

L'ekonomio di Makau esas multe developata ekonomio di merkato. L'exportaco di vestaro, l'exploto di kazini e turismo esas la precipua elementi di lua ekonomio. En 2001, la teritorio liberigis pariado en kazini por atraktar exterlanda turisti. Dum l'unesma 3 trimestri de 2007, l'ekonomio kreskis cirkume 31,4% kompare la sama periodo del antea yaro, pro la kresko di la quanto di viziteri de Popul-Republiko Chinia. La budjeto montrabas ecesaji depos 2002, ambe pro l'augmento di viziteri de Chinia e pro augmento di imposti sur pariado, qua produktis cirkume 70% de guvernala revenui. Depos 2015, 90% de la revenui turistala di Makau originas de pariado.

## Referi
Gottlieb Daimler

**Gottlieb Daimler** (1834 til 1900) esis Germana injenioro qua developis l'unesma automobilo kun motoro movita per derivajo di petrolo, introdukita da Nikolaus Otto. Ye la 28ma di novembro 1890 Daimler e Wilhelm Maybach fondis la kompanio *Daimler Motoren Gesellschaft* (DMG) por fabrikar motori.
Rudolf Diesel

**Rudolf Christian Karl Diesel** (1858 til 1913) esis Germana-Franca injenioro ed inventinto, qua inventis e developis Dizel-motoro, qua uzas dizelo kom fuelo. Ambe la motoro e la fuelo baptesis homaje lu.

Ilua motoro perfektigesis por uzo en lokomotivi, submara navi ed altra navi, kamioni ed omnibusi, elektrala generatori, ed altri.
Venus Williams

**Venus Ebony Starr Williams** (n. ye la 17ma di junio 1980) esas Usana ex-tenisistino. El ganis l'ora medalio pri teniso por singla ludisti dum l'Olimpiala Ludi di 2000.

El esas fratino dil anke tenisistino Serena Williams.

## Referi
Serena Williams

**Serena Jameka Williams** (n. ye la 26ma di septembro 1981) esas Usana tenisistino. El ganis du ora medalii pri teniso por singla ludisti dum du Olimpiala Ludi: en 2000, ed en 2008.

Serena esas fratino di Venus Williams.
Akihito

**Akihito** (n. 1933) esis imperiestro di Japonia. Ilu regnis de la 7ma di januaro 1989 til lua abdiko, ye la 30ma di aprilo 2019.
Anna Sergeyevna Kurnikova

**Anna Sergeyevna Kurnikova** (n. ye la 7ma di junio 1981) esis Rusa tenisistino e nun esas beleso-manekino.

Kom tenisistino, el vinkis konkursi di *Grand Slam* en Australia en 1999 e 2002.
Alois Alzheimer

**Aloysius Alzheimer** (n. ye la 14ma di junio 1864 – m. ye la 19ma di decembro 1915) esis Germana mediko e psikiatriisto. En 1901, pos studiir morbala simptomi di Auguste Deter, 50-yar evanta muliero, ilu deskriptis unesmafoye *pre-senila dementeso*, nun konocata kom Alzheimer-morbo. Pos la morto di Deter en 1906, ilu studiis elua cerebro e deskovris proteinala fibri, nomizita amiloidi*. Ta anomalajo esas karakterizivo di Alzheimer-morbo.
Dinara Mubinovna Safina

**Dinara Mubinovna Safina** (n. ye la 27ma di aprilo 1986) esas Rusa extenisistino.

Segun datumi di WTA por la 20ma di aprilo 2009 Dinara Safina (kom solistino) esis **1**ma tenisistino dil mondo, e segun datumi de la 12ma di mayo 2008 – **8**ma tenisistino dil mondo pri ludo duopla.

En 2008 dum l'Olimpiala Ludi en Beijin Safina ganis **arjent**-medalio kom solistino (cetera du medalii ganis ank Rusianini: or-medaliistino divenis Yelena Dementyeva, e bronz-medaliistino – Vera Zvonaryova).

Safina divenis profesionala tenisistino en 2000, e finis sua kariero en 2014.

## Referi
Kroata linguo

La linguo **kroata** esas idiomo apartenanta a la Slava lingui, kun origino en sudal Europa. Kroata linguo skribesas per Latina alfabeto.

## Extera ligili
*Instituto pri Kroata linguo 
*Akademio pri Kroata linguo
Republiko Socialista Sovietiana Rusia

La **Republiko Socialista Sovietiana Rusia** (Ruse: Российская Советская Федеративная Социалистическая Республика) anke konocata kom RSS Rusia, esis un ek la republiki di Soviet-Uniono. Ol establisesis ye la 7ma di novembro 1917 pos Revoluciono oktobrala, e duris til la 12ma di decembro 1991. Ek la republiki qui formacis Soviet-Uniono, ol esis la maxim vasta e havis importanta jaceyi di petrolo, naturala gaso e fero.

Lua olima teritorio nun formacas Rusia, sen modifikuri geografiala.

## Referi
Listo pri imperiestri di Austria

.
La frazo **Imperiestro di Austria** deskriptas la heredala titulo e poziciono kreita en 1804 da Habsburga monarko Franz la 2ma, Santa Romana imperiestro, e duris uzesar da lua sucedinti, til 1918.

Franz la 2ma kreis la titulo en 1806 pro lua timo ke l'imperiala stando di lua familio desaparis se Santa Romana imperio desaparis, ed adveris l'imperio finis en 1806, kande Napoléon la 1ma vinkis imperiala trupi en la batalio di Austerlitz. Pos la vinko, Napoléon desmuntis parto di Santa Romana Imperio, e kreis la Kunfederuro di Rheno. Pos perdar granda parto di lua anciena imperio, Franz la 2ma, *Santa Romana imperiestro* divenis **[[Franz la 1ma di Austria|Franz la 1ma]] di [[Austrian imperio|Imperiestro di Austria]]**. Tale, Franz mantenis l'imperiala titulo di *kaiser* (cezaro), e ne simple *könig* (rejo).

Kande Franz kreis la titulo en 1804, Santa Romana Imperio havis la nomo Germana *Kaisertum Österreich*. *Kaisertum* signifikas aproxime *imperio*, *cezara lando*. Kande Hungaria recevis autonomio en 1867 l'Austrian imperio divenis l'imperio Austriana-Hungara.

Yen la listo di Austriana ed Austriana-Hungarian imperiestri, de 1804 til 1918.

## Imperiestri di Austria, 1804 til 1918

## Videz anke
* Austrian imperio
* Austria-Hungaria
* Austria
* Hungaria
* Reji di Hungaria
* Listo di prezidanti di Austria
* Listo di kanceleri di Austria
Henrik Pontoppidan

**Henrik Pontoppidan** (24ma di julio 1857 til la 21ma di agosto 1943) esis Dana skriptisto, qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri literaturo en 1917 kun Karl Adolph Gjellerup.
Maurice Maeterlinck

**Maurice Polydore Marie Bernard, komto Maeterlinck** (1862 til 1949) esis Belga skriptisto qua recevis la Nobel-premio pri literaturo en 1911.

Il esas konocata pro ilua dramati, partikulare la frua verki. Ilua unesma dramato, *Princino Maleine*, aparis en 1889. Sequanta dramati esis *La Intruzanto* di 1890, *La Blindi* di 1890 e *Pelléas e Mélisande* di 1892; plusa sequis dum ilua vivo. Ilua notinda ideo esis la "senmova dramato", en qua lo expresata esas ne la homala emoci, ma la extera povi qui koaktas homi.
Romain Rolland

**Romain Rolland** (29ma di januaro 1866 til la 30ma di decembro 1944) esis Franca skriptisto qua recevis la Nobel-premio pri literaturo en 1915.
Johann Gottlieb Fichte

**Johann Gottlieb Fichte** (1762 til 1814) esis Germana filozofo. Lua filozofala koncepti (konocata pose kom *Germana Idealismo*) influis Friedrich Nietzsche, Ludwig Wittgenstein ed altri.
Anders Jonas Ångström

**Anders Jonas Ångström** (1814 til 1874) esis Suediana fizikistulo. Ilu esis pioniro di spektroskopio.

Naskinta en Medelpad, ilu studiis en l'Universitato di Uppsala, ube divenis profesoro di fiziko en 1839. La sequant yaro il verkis en l'astronomial observatorio dil urbo. Il studiis optiko, magnetismo e la konduktado di kaloro.

La mezuro-unitato Angstron recevis ca nomo en lia homajo.
Karl Adolph Gjellerup

**Karl Adolph Gjellerup**, n. ye la 2ma di junio 1857 til la 2ma di junio 1857, esis Dana skriptisto, qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri literaturo en 1917 kun lua sampatriano Henrik Pontoppidan.
Sidney Sheldon

**Sidney Sheldon** (1917 til 2007) esis Usana skriptisto. Le temi di lua verki esas kriminal noveli kun misterii.

En 1937 il establisis su en Kalifornia, e skribis e kunlaboris kun diversas filmi. En 1947 ilu ganis Oscar-premio por maxim bona skriburo di cinemo-pleo kun *The Bachelor and the Bobby-Soxer*.
Rafael Carrera y Turcios

**José Rafael Carrera y Turcios** (1814 til 1865) militestro e politikistulo, esis prezidanto di Guatemala du foyi: 1844 til 1848, e 1851 til 1865.
João Gilberto

**João Gilberto** (n. **João Gilberto Prado Pereira de Oliveira** ye la 10ma di junio 1931 til la 6ma di julio 2019) esis Braziliana kompozisto, kantisto e muzikisto. Ilu judikesas kom la "patro" di la jenro muzikala *[[bossa nova]]*.
Nicolas Durand de Villegaignon

**Nicolas Durand de Villegaignon** (1510 til la 9ma di januaro 1571) esis Franca admiralo, navigisto e diplomacisto. Ilu ganis notoreso en la historio por invadar ed okupar strategiala insulo an la bayo di Guanabara, Brazilia, proxim nuna urbo Rio de Janeiro, ye novembro 1555, e krear Franca kolonio nomizita *France Antarctique*, qua duris til 1567.

Villegaignon komandis grupo kun 600 soldati qui arivis en la bayo di Guanabara ye la 10ma di novembro 1555. Li fondis kolonio e konstruktis fortreso an l'insulo *Serigipe* (nune insulo Villegaignon) kun la helpo di kelka indijeni. En 1559 Villegaignon rivenis a Francia, antipatiita kun l'arivo di nur 300 Kalviniana kolonigiisti en la insulo.

Pos serio di batalii, ye la 20ma di januaro 1567 Portugalani komandita da Estácio de Sá, nevulo de l'unesma generala guvernisto di Brazilia, Mem de Sá, vinkis Franca kolonigiisti ed exitingis *France Antarctique*.
Philippe Pétain

**Henri Philippe Benoni Omer Joseph Pétain** (1856 til 1951) esis Franca militestro qua atingis la distingo di marshalo, e pose divenis chefo di stato di la Francia di Vichy de 1940 til 1944.

Il eniris l'armeo en 1876. Il recevis promoco a kapitano en 1890. Por sua eminenta chefeso dum Unesma mondomilito Pétain judikesis kom heroo en Francia. Tamen, dum la  yari 1920ma e 1930ma, il faliis pri modernigar Franca armeo, ecepte por la lineo Maginot.

Kande Germania vinkis Francia en junio 1940, Pétain elektesis chefo di la lando. Quick kapitulacis a la Germani. Ilu e omna lua ministri, inkluzite Pierre Laval, transformis Francia en Franca Stato, autoritatema stato administrita del urbo Vichy.

Pos fino di la Duesma mondomilito, Pétain e lua ministri judiciesis pro trahizo, e Pétain kondamnesis a morto. Pose, generalo Charles de Gaulle konvertis la verdikto en dumviva enkarcerigo.
Boeing 747

**Boeing 747** esas komercala aeroplano por transporto di pasajeri e kargajo. Ol flugis unesmafoye ye la 9ma di februaro 1969.

Desegnado komencis en 1965, dum periodo di granda augmento di voyajado per aeroplano. Ye la 30ma di septembro 1968, aparanta de olua fabrikerio en Everett, Washington Usa, la unesma kompletigata Boeing 747 esis publike prizentata. Ol esis la originala "Jumbo Jet", la unesma aeroplano di tanta larjeso.

La Boeing 747 unesmafoye flugis ye 9 di februaro 1969. Ye la 2ma di decembro di ta yaro ol flugis unesmafoye kun pasajeri; ol portis 191 personi, de qui 110 esis jurnalisti e fotografisti. Quar hori e du minuti pos departo de la probo-loko di Boeing en Seattle, l'aeroplano arivis en New-York, ibe salutesis da Charles Lindbergh, qua en 1927 unesmafoye flugabis sole trans la Atlantiko.

Ol komencis uzesar ye la 22ma di januaro 1970, fluginta de New York til London da Pan Am. Til aprilo 2018, 1544 aeroplani di ca tipo fabrikesis.

## Referi
Chico Buarque

**Chico Buarque** (n. **Francisco Buarque de Hollanda** en 1944) esas notora Braziliana kompozistulo, kantisto, skriptisto e poeto. Il esas maxim konocata por lia muziko, qui inkluzas komenturi sur Braziliana sociala, ekonomiala e kulturala vivo.

Chico Buarque studiis muziko e literaturo dum lia infanteso, e divenis muzikisto tra la kompozuri di João Gilberto, Braziliana muzikistulo di jenro bossa nova.
Luiz Gonzaga

**Luiz Gonzaga do Nascimento** (13ma di decembro 1912 til la 2ma di agosto 1989) esis notora Braziliana kantistulo, kompozistulo e muzikistulo, di muzikala jenro baião.
Listo pri prezidanti di Djibuti

La **prezidanto** esas la chefo di stato di Djibuti. Lu elektesas dal populo por 6-yara periodo e povas rielektesar. Yen la listo di prezidanti di Djibouti pos la nedependo en 1977 til nun.

### Listo di prezidanti di [[Djibuti]]

## Videz anke
* Listo di chefministri di Djibuti
John Bardeen

**John Bardeen** (1908 til 1991) esis Usana fizikistulo qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri fiziko en du okazioni: en 1956 kun William Shockley e Walter H. Brattain por la developo di transistoro, ed en 1972 kun Leon Neil Cooper e John Robert Schrieffer por la studio pri superkonduktiveso.
Wolfgang Ketterle

**Wolfgang Ketterle** (n. ye la 21 di oktobro 1957) esas Germaniana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 2001.
Pierre-Gilles de Gennes

**Pierre-Gilles de Gennes** (1932 til 2007) esis Franca fizikistulo qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1991.
Oscar Niemeyer

**Oscar Ribeiro de Almeida Niemeyer Soares Filho** (15ma di decembro 1907 til la 5ma di decembro 2012) esis Brazilian arkitekto. Ilu projetis diversa edifici en Brasília, en altra Braziliana urbi, en altra landi e, kun altra arkitekti, ilu verkis en la projeto di la sideyo dil Unionita Nacioni en New York.
Fernanda Montenegro

**Fernanda Montenegro** (n. **Arlete Pinheiro Esteves da Silva** ye la 16ma di oktobro 1929) esas notora Braziliana aktorino di cinemo,  teatro e televiziono. El esas aludata kom L**Unesma Siorino di Braziliana Teatro'' e L**Unesma Siorino di Braziliana Televiziono*.

En [[1951]] el divenis un ek l'unesma aktorini di televiziono en Brazilia, e verkis en l'extingita Televiziono *Tupi* (TV Tupi), la duesma televiziono-kompanio kreita en [[Sud-Amerika]]. [[1963]] el verkis unesma foyo en un novelo por televiziono, *Pouco Amor Não é Amor''.

Elua artistala kariero evas plua kam 50 yari. Elua filiino, Fernanda Torres, ank esas notora aktorino en Brazilia.
Fernanda Torres

**Fernanda Pinheiro Monteiro Torres**, n. ye la 15ma di septembro 1965, esas Braziliana cinem-, teatr- e televizion-aktorino. El esas filiino di anke notora aktorino, Fernanda Montenegro.

Naskinta en Rio de Janeiro, el premiizesis unesmafoye evanta 19 yari, en la Film-festo di Cannes, Francia, por la filmo *Eu Sei Que Vou Te Amar*, kom maxim bon aktorino. Nun, el laboras precipue en komedii di teatro, televiziono e cinemo.

Ye la 5ma di januaro 2025, el ganis premio "Ora Globo" (*Golden Globe*) pri maxim bon aktorino, por elua partopreno en Braziliana cinematografuro *Ainda Estou Aqui* ("Me Ankore Esas Hike"), de 2024.

## Cinematografuri (tituli en la Portugalana)
**Inocência* (1983)
**A Marvada Carne* (1985)
**Com Licença, Eu Vou à Luta* (1986)
**Eu Sei Que Vou Te Amar* (1986)
**A Mulher do Próximo* (1988) 
**Kuarup* (1989)
**Beijo 2348/72* (1990)
**A guerra de um homem* (1991, origine *One Man's War*, kun Anthony Hopkins)
**Capitalismo Selvagem* (1993)
**Terra Estrangeira* (1996)
**O Judeu* (1996)
**O Que É Isso, Companheiro?* (1997)
**Traição* (1998)
**Gêmeas* (1999)
**Os Normais* (2003)
**Redentor* (2004) 
**Casa de Areia* (2005)
**Saneamento Básico* (2007)
**A Mulher Invisível* (2009)
**Os Normais 2, A Noite Mais Maluca De Todas* (2009)
**Os 8 Magníficos* (2017)
**O Juízo* (2018)
**Babenco - Alguém Tem que Ouvir o Coração e Dizer: Parou* (2019)
**Lina Bo Bardi – A Marvelous Entanglement* (2019)
**Ainda Estou Aqui* (2024)
Anthony Hopkins

**Philip Anthony Hopkins** (n. ye la 31ma di decembro 1937) esas Walsana teatr-, cinem- e televizion-aktoro. Ilu judikesas kom un ek la maxim bona aktori del mondo.