open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yari 1800a

La **yari 1800a** duris de la 1ma di januaro 1800 til la 31ma di decembro 1809. Dum ta epoko eventis la Napoleonala militi, ube Unesma Franca Imperio vinkis militi kontre multa Europana landi, exemple imperio Habsburga, Hispana imperio. La ideali de la Franca Revoluciono dissemesis tra Europa e tra la kolonii de Hispania e Portugal en Amerika. Komencis en Latin-Amerika (en la Vicerejio Nova-Granada) l'unesma revolto kontre Hispana dominaco.

Dum la yari 1800a eventis inter altri:
## [[Europa]]
* 18ma di aprilo 1804 - Napoléon la 1ma divenas imperiestro di Francia.
* 2ma til la 7ma di septembro 1807 - Por preventar la kapitulaco di Daniana floto a Napoléon la 1ma, Britaniani bombardas Kobehavn kun incendiala fosfa-fuzei, qui atingas la domi di civila habitanti: 30% de l'urbo destruktesas e 2,000 civili perisas.
* 29ma di novembro 1807 - Napoleonala militi: Princo João, rejino Maria la 1ma e cirkume 10,000 altra personi departas de Lisboa, Portugal vers Brazilia por eskapar de la Franca trupi komandita da Napoléon la 1ma. La korto Portugalana arivis en Bahia ye la 18ma di januaro 1808.
* 21ma di februaro 1808 - Milito inter Suedia e Rusia komencas, e duros til septembro 1809.

## [[Nord-Amerika]]
* 30ma di aprilo 1803 - Napoléon la 1ma vendas Louisiana ad Usa po 15 milion dolari. Ol oficale divenas Usana teritorio ye la 20ma di oktobro sam yaro.

## [[Central Amerika]]
* 1801 - Toussaint Louverture promulgas autonoma konstituco por Haiti.
* 1ma di januaro 1804 - Haiti divenas nedependanta de Francia.

## [[Sud-Amerika]]
* 1806 e 1807 - Angli probas invadar Buenos Aires du foyi. En 1806 li ekpulsesis da la lokala habitanti pos 45 dii. En 1807 li anke invadis Montevideo.
* 22ma di januaro 1808 - La rejala familio Portugalana arivas en Brazilia.
* 8ma di marto - Kun l'arivo di la rejala familio Portugalana, Brazilia divenas la sideyo di Portugalana imperio.
* Komencas revolti en Sud-Amerika kontre Hispana dominaco.
1801

La yaro **1801** (MDCCCI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 801ma yaro di la duesma yarmilo, la 1ma yaro di la 19ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 1800a. Kande 1801 komencis, Gregoriala kalendario esis 12 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* 1ma di januaro - Irlando juntesas a Britania e lua parlamento cesesas.
* 8ma di januaro - Rusa caro Pavel la 1ma konfirmas tra dekreto l'anexo dil rejio Kartli-Kakheti, la nuna Gruzia, a Rusa imperio.
* 23ma di marto - Caro Pavel la 1ma di Rusia vundesas per stroko di espado e strangulesas til morto en sua dormochambro. Alexandr la 1ma divenas caro, til 1825.
* 2ma di aprilo - Britaniana floto komandita da Horatio Nelson atakas Dana-Norvegiana floto ankragita proxim København e destruktas granda nombro di Dana-Norvegiana navi.

### [[Nord-Amerika]]
* 4ma di marto - Thomas Jefferson divenas la triesma prezidanto di Usa.
* 21ma di marto - Hispana imperio transferas Louisiana a Rejio Francia. Kambie, ol recevas Toskania de Francia, en Europa.

### [[Oceania]]
* Matthew Flinders departas navigante cirkum Australia til 1803.

## Naski

* 1ma di februaro - Émile Littré, lexikografiisto, filozofo e politikisto Franca (m. 1881)
* 1ma di februaro - Thomas Cole, Angla-Usana piktisto (m. 1848)
* 15ma di februaro - Joaquín Eufrasio Guzmán, prezidanto di Salvador (m. 1875)
* 21ma di februaro - Jan Kalivoda, Bohemiana kompozistulo (m. 1866)
* 14ma di marto - Kristjan Jaak Peterson, Estoniana poeto, "heraldo di la moderna Estoniana poezio" (m. 1822)
* 6ma di mayo - José Joaquín Pérez, prezidanto di Chili (m. 1889)
* 16ma di mayo - William H. Seward, Usana politikisto (m. 1872)
* 1ma di junio - Brigham Young, prezidanto dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi (m. 1877)
* 12ma di oktobro - Friedrich Frey-Herosé, prezidanto di Suisia (m. 1873)
* 18ma di oktobro - Justo José de Urquiza, prezidanto di Arjentinia (m. 1870)
* 3ma di novembro - Vincenzo Bellini, Italiana kompozistulo (m. 1835)

## Morti

* 11ma di januaro - Domenico Cimarosa, Italiana kompozisto (n. 1749)
* 7ma di februaro - Daniel Chodowiecki, Germana piktisto (n. 1726)
* 21ma di marto - Andrea Luchesi, Italiana kompozistulo (n. 1741)
* 23ma di marto - Caro Pavel la 1ma di Rusia (n. 1754)
* 25ma di marto - Novalis, Germana skriptisto (m. 1772)
* 11ma di agosto - Félix María Samaniego, Hispana skriptisto (n. 1745)

## Referi
1803

La yaro **1803** (MDCCCIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye saturdio segun Gregoriala kalendario, e bisextila yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 803ma yaro di la duesma yarmilo, la 3ma yaro di la 19ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 1800a. Kande 1804 komencis, Gregoriala kalendario esis 12 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Azia]]
* Duesma milito Angla-Maratha (1803 til 1805) komencas en India.

### [[Nord-Amerika]]
* 1ma di marto - Ohio divenas la 17ma Usana stato.
* 4ma di julio - Usa kompras Louisianne de Francia. L'areo di Usa duopleskas.

### [[Central-Amerika]]
* Britaniani prenas kompleta kontrolo di Santa Lucia.

### [[Oceania]]
* (cirkume) 15ma di februaro - Oro trovesas proxim Bathurst, Nova Suda Wals, Australia.
* Matthew Flinders navigas cirkum Australia e nominas la kontinento per nomo quo signifikas “suda”.

## Naski
* 1ma di januaro - Manuel Felipe de Tovar, prezidanto di Venezuela (m. 1866)
* 14ma di aprilo - Friedrich von Amerling, Austriana piktisto (m. 1887)
* 23ma di aprilo - Jules d'Anethan, chefministro di Belgia (m. 1888)
* 30ma di aprilo - Albrecht Graf von Roon, kancelero di Prusia (m. 1879)
* 12ma di mayo - Justus von Liebig, Germana kemiisto (m. 1873)
* 17ma di mayo - Martinus Rørbye, Dana piktisto (m. 1848)
* 24ma di mayo - Charles Lucien Bonaparte, Franca naturalisto (m. 1857)
* 25ma di mayo - Ralph Waldo Emerson, Usana skriptisto (m. 1882)
* 24ma di junio - Juan Bravo Murillo, chefa ministro di Hispania (m. 1873)
* 25ma di agosto - Luís Alves de Lima e Silva, Duko de Caxias, Braziliana militestro (m. 1880)
* 29ma di novembro - Christian Doppler, Austriana fizikisto (m. 1853)
* 5ma di decembro - Fyodor Tyutchev, Rusa skriptisto e poeto (m. 1873)
* 11ma di decembro - Hector Berlioz, Franca kompozistulo (m. 1859)

## Morti
* 1ma di februaro - Anders Chydenius, Finlandana sacerdoto, filozofo e politikisto (n. 1729)
* 7ma di aprilo - Toussaint Louverture, heroo di Haitiana nedependo (n. 1743)
* 24ma di aprilo - Adélaïde Labille-Guiard, Franca piktistino (n. 1749)
* 16ma di septembro - Nicolas Baudin, Franca botanikisto ed explorero (n. 1754)
1806

La yaro **1806** (MDCCCVI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 806ma yaro di la duesma yarmilo, la 6ma yaro di la 19ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 1800a. Kande 1806 komencis, Gregoriala kalendario esis 12 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* 1ma di januaro - Napoléon la 1ma ri-establisas Gregoriala kalendario en Francia.
* 1ma di januaro - Napoléon la 1ma establisas Rejio Bavaria.
* 15ma di februaro - Pos la batalio di Austerlitz, Prusia aceptas paktar koaliso kun Napoléon Bonaparte.
* 5ma di junio - Louis Bonaparte divenas rejulo di Nederlando.
* 6ma di agosto - Franz la 2ma, Santa Romana imperiestro, abikas. Santa Romana Imperio finas.
* 24ma di oktobro - Franci okupas Berlin.
* Povo di Napoléon la 1ma esas enmaxime. Mem Papala Stati juntesas a Francia.

### [[Afrika]]
* 10ma di januaro - Nederlandani en Kab-urbo kapitulacas a Britaniani.

### [[Sud-Amerika]]
* Britaniani invadas Buenos Aires unesmafoye.

## Naski
* 25ma di januaro - Daniel Maclise, Irlandana piktisto (m. 1870)
* 6ma di marto - Elizabeth Barrett Browning, Britaniana skriptisto (m. 1861)

* 21ma di marto - Benito Juárez, prezidanto di Mexikia (m. 1872)
* 30ma di marto - Egbert Bratt Grandin, Usan editisto (m. 1845)
* 2ma di mayo - Catherine Labouré, santino di katolik-eklezio (m. 1876)
* 9ma di aprilo - Isambard Kingdom Brunel, Britanian injenioro (m. 1859)
* 12ma di mayo - Johan Vilhelm Snellman, Finlandana filozofo e politikisto (m. 1881)
* 20ma di mayo - John Stuart Mill, Britaniana filozofo (m. 1873)
* 15ma di junio - Manuel Ignacio de Vivanco, prezidanto di Peru (m. 1873)
* 28ma di julio - Alexander Andreyevich Ivanov, Rusa piktisto (m. 1858)
* 3ma di oktobro - Oliver Cowdery, fondinto dil Movado di Lasta-Dia Santi (m. 1850)
* 25ma di oktobro - Max Stirner, Germana filozofo (m. 1856)
* 29ma di novembro - Manuel de Araújo Porto-Alegre, Braziliana piktistulo e poeto (m. 1879)
* Imamo Sayyid Said, regnanto di Oman (m. 1856)
* Aristidis Moraitinis, chefministro di Grekia (m. 1875)

## Morti
* januaro o februaro - Mungo Park, Skota deskovrinto, mortis dum voyajo (n. 1771)

* 23ma di januaro - William Pitt la yuna, chefministro di Unionita Rejio (n. 1759)
* 22ma di februaro - James Barry, Irlandana piktisto (n. 1741)
* 25ma di aprilo - Rana Bahadur Shah, rejo di Nepal (n. 1775)
* 10ma di julio - George Stubbs, Angla piktisto (n. 1724)
* 22ma di agosto - Jean-Honoré Fragonard, Franca piktisto (n. 1732)
* 23ma di agosto - Charles-Augustin de Coulomb, Franca fizikistulo (n. 1736)
* 17ma di oktobro - Jean-Jacques Dessalines, chefo di Haitiana nedependo (n. 1758)
* 31ma di oktobro - Utamaro, Japoniana piktisto (n. 1753)
1807

La yaro **1807** (MDCCCVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 807ma yaro di la duesma yarmilo, la 7ma yaro di la 19ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 1800a. Kande 1807 komencis, Gregoriala kalendario esis 12 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Mondo]]
* Britania interdiktas sklavo-komerco.

### [[Europa]]
* 28ma di januaro - L'unesma strado-iluminajo per gaso konstruktesas en la strato Pall-Mall, en London, Anglia.
* 7ma til la 9ma di julio - Prusia e Rusa imperio ligas paco kun unesma Franca imperio en Tilsit.
* 8ma di julio - Jérôme Bonaparte, divenas rejulo di Vestfalia.
* 9ma di julio - Napoléon la 1ma riestablisas Polona stato, e kreas la Dukio di Warszawa.
* 2ma til 7ma di septembro - Por preventar kapitulaco di Dana floto a Napoléon la 1ma, Britaniani bombardas Kobehavn per incendiala fosfa-fuzei, qui atingis domi di civila habitanti: 30% dil urbo destruktesas e 2.000 civili perisas. Ye la 7ma di septembro, Dana komandanto Ernst Peymann kapitulacas la cetera navi a Britaniani.
* 29ma di novembro - Napoleonala militi: Princo João, rejino Maria la 1ma e cirkume 10.000 altra personi departas de Lisboa, Portugal vers Brazilia por eskapar de Napoleonala trupi. Ili arivis en Bahia ye la 22ma di januaro 1808.

### [[Afrika]]
* Britaniani sendas liberigita sklavi a la nuna Sierra Leone.
* Le Ashanti atakas uniono-stato di le Fante.

### [[Central Amerika]]
* Sklaveso abolisesas en Jamaika.

### [[Sud-Amerika]]
* 3ma di februaro - Angliani invadas Montevideo.
* 5ma di julio - Britaniani probas itere invadar Buenos Aires. Li perdas 70 soldati ma prenas kontrolo di Retiro ed altra quarteri. La habitantaro rezistis e, pos perdar 311 soldati, Britaniana komandero Whitelock signatas pakto kun Santiago de Liniers.

## Naski
* 1ma di marto - Wilford Woodruff, prezidanto dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi (m. 1898)
* 8ma di marto - António José de Ávila, 1ma Duko de Ávila e Bolama, chefa ministro di Portugal (m. 1881)
* 28ma di mayo - Louis Agassiz, Suisa biologiisto e geologiisto (m. 1873)

* 4ma di julio - Giuseppe Garibaldi, heroo di Italia (m. 1882)
* 15ma di agosto - Jules Grévy, prezidanto di Francia (m. 1891)
* 2ma di septembro - Fredrika Runeberg, Finlandana skriptistino (m. 1879)
* 10ma di septembro - Friedrich Gauermann, Austriana piktisto (m. 1862)
* 7ma di novembro - Barbu Catargiu, chefministro di Rumania (m. 1862)
* 23ma di decembro - Antoni Maria Claret, santo di Katolik eklezio (m. 1870)

## Morti

* 9ma di aprilo - John Opie, Angla piktisto (n. 1761)
* 18ma di septembro - Franciszek Smuglewicz, Polona-Lituana piktisto (n. 1745)
* 5ma di novembro - Angelica Kauffman, Austriana piktistino (n. 1741)
1808

La yaro **1808** (MDCCCVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye venerdio segun Gregoriala kalendario, e bisextila yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 808ma yaro di la duesma yarmilo, la 8ma yaro di la 19ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 1800a. Kande 1808 komencis, Gregoriala kalendario esis 12 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* 21ma di februaro - Milito inter Suedia e Rusa imperio komencas, e duros til septembro 1809.
* 13ma di marto - Frederik la 6ma divenas rejulo di Dania.
* 23ma di marto - Napoléon Bonaparte okupas Madrid ed igas sua frato kom rejo di Hispania.
* 6ma di junio - En Valdepeñas, Hispania eventas su-levo kontre Franca okupeso.
* 30ma di julio - Joseph Bonaparte abandonas Madrid pos savar ke Hispana trupi vinkabis Franci en la batalio di Bailén.
* 23ma di novembro - Napoleonala militi: Francia vinkas Hispania en la Batalio di Tudela.
* Jöns Jakob Berzelius publikigas *Lärbok i Kemien*, libro en qua ilu propozas la moderna uzo di simboli por la kemiala elementi.

### [[Azia]]
* 1ma di januaro - La lasta erupto dil volkano Fujiyama finas en Japonia.

### [[Afrika]]
* Fulani atakas Bornu proxim lago Chad.

### [[Sud-Amerika]]
* 22ma di januaro - Portugalana rejala familio arivas en Salvador, Bahia, Brazilia.
* 8ma di marto - Kun l'arivo di la rejala familio Portugalana, Brazilia divenas la sideyo di Portugalana imperio.
* Komencas revolti en Sud-Amerika kontre Hispana dominaco.

## Naski

* 21ma di januaro - Juan Crisóstomo Torrico, prezidanto di Peru (m. 1875)
* 5ma di februaro - Carl Spitzweg, Germana piktisto (m. 1885)
* 26ma di februaro - Honoré Daumier, Franca piktisto (m. 1879)
* 25ma di marto - José de Espronceda, Hispana poeto (m. 1842)
* 20ma di aprilo - Napoléon la 3ma, prezidanto e pose imperiestro di Francia (m. 1873)
* 8ma di mayo (o la sama dio en 1814) - Dimitrios Valvis, chefministro di Grekia (m. 1892)
* 18ma di mayo - Venancio Flores, prezidanto di Uruguay (m. 1868)
* 3ma di junio - Jefferson Davis, prezidanto di la Kunfederita Stati di Amerika (m. 1889)
* 13ma di julio - Patrice de Mac-Mahon, prezidanto di Francia (m. 1893)
* 13ma di julio - Antonio Arenas Merino, prezidanto di Peru (m. 1891)
* 6ma di oktobro - Rejulo Frederik la 7ma di Dania (m. 1863)
* 1ma di novembro - John Taylor, prezidanto dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi (m. 1887)
* 16ma di novembro - José Rufino Echenique, prezidanto di Peru (m. 1887)
* 29ma di decembro - Andrew Johnson, prezidanto di Usa (m. 1875)

## Morti

* 13ma di marto - Rejulo Kristian la 7ma di Dania (n. 1749)

## Referi
1811

La yaro **1811** (MDCCCXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 811ma yaro di la duesma yarmilo, la 11ma yaro di la 19ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 1810a. Kande 1811 komencis, Gregoriala kalendario esis 12 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Nord-Amerika]]
* 8ma di januaro - Revolto di 400 til 500 sklavi proxim New Orleans represesas dal Usan armeo e da milico.

### [[Sud-Amerika]]
* 15ma di mayo - Paraguay nedependanteskas de Hispania, divenanta l'unesma naciono nedependanta en Sud-Amerika.
* 9ma di marto - Batalio di Tacuarí: Hispani vinkas Sud-Amerikana trupi komandata da Manuel Belgrano en Paraguay. Tamen, cirkume 400 Paraguayani aceptas luktar alonge Belgrano.
* 14ma di mayo - Paraguay proklamas nedependo de Hispania.
* 18ma di mayo - En Uruguay, José Gervasio Artigas vinkas Hispani en l'unesma batalio di Las Piedras.
* 5ma di julio - Venezuela nedependanteskas de Hispania.
* En Uruguay eventas revolto kontre Hispana dominaco.

## Naski

* 15ma di februaro - Domingo Faustino Sarmiento, prezidanto di Arjentinia (m. 1888)
* 11ma di marto - George Caleb Bingham, Usana piktisto (m. 1879)
* 20ma di marto - Imperiestro Napoléon la 2ma di Francia (m. 1832)
* 31ma di marto - Robert Wilhelm Bunsen, Germana kemiisto (m. 1899)
* 20ma di mayo - Alfred Domett, chefministro di Nova-Zelando (m. 1887)
* 7ma di junio - James Young Simpson, Skota mediko, qua uzis kloroformo unesmafoye kom anesteziivo (m. 1870)
* 8ma di junio - Carl Johan Thyselius, chefministro di Suedia (m. 1891)

* 30ma di agosto - Théophile Gautier, Franca skriptisto (m. 1872)
* 22ma di oktobro - Franz Liszt, Hungariana kompozisto (m. 1886)
* 25ma di oktobro - Évariste Galois, Franca matematikisto (m. 1832)
* 24ma di novembro - Ditlev Gothard Monrad, chefministro di Dania (m. 1887)
* 3ma di decembro - Francisco Javier Zaldúa, prezidanto di Kolumbia (m. 1882)
* Diomidis Kiriakos, chefministro di Grekia (m. 1869)

## Morti

* 14ma di marto - Augustus Henry FitzRoy, chefministro di Unionita Rejio (n. 1735)
* 30ma di julio - Miguel Hidalgo, Mexikiana sacerdoto e revolucionero pro-nedependo (n. 1753)
* 31ma di agosto - Louis Antoine de Bougainville, Franca navigisto (n. 1729)
* 5ma di oktobro - Adolf Ulrik Wertmüller, Sueda piktisto (n. 1751)
* 21ma di novembro - Heinrich von Kleist, Germana poeto (n. 1777)

## Referi
Yari 1810a

La **yari 1810a** de la 19ma yarcento duris de la 1ma di januaro 1810 til la 31ma di decembro 1819. Dum la yari 1810a eventis, inter altri:
### [[Europa]]
En 1810, Napoleonal imperio atingis lua maxima extenso. Napoléon la 1ma mariajis Marie Louise, dukino de Parma, serchante havar heredanto. En 1812 ilu komencis militala kampanio kontre Rusa imperio, qua rezultis dizastroza, e febleskis serioze la *[[Grande Armée]]*.
* 18ma di junio 1815 - Napoleón la 1ma vinkesas definitive che batalio di Waterloo, kaptesas ed exilesas al insulo Sant-Helena, che Atlantiko.

### [[Azia]]
* Mehmed Ali di Egiptia konquestas arei en Araba peninsulo (de 1811 til 1818) e finas l'unesma Saud-stato.

### [[Sud-Amerika]]
* Sud-Amerikani komencas kombatar pro sua nedependo de Hispana imperio.
* 15ma di mayo 1811 - Paraguay deklaras nedependo de Hispana imperio.
* 20ma di junio 1811 - Hispani vinkas la batalio di Huaqui kontre l'armeo di Buenos Aires.
1812

La yaro **1812** (MDCCCXII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye merkurdio segun la Gregoriala kalendario e bisextila yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 812ma yaro di la 2ma yarmilo, la 12ma yaro di la 19ma yarcento e la 3ma yaro di la yari 1810a. Kande 1812 komencis, Gregoriala kalendario esis 12 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* 8ma di aprilo - Helsinki divenas chef-urbo di Finlando.
* 11ma di mayo - Britaniana chefministro Spencer Perceval mortigesas da komercisto.
* 24ma di junio til la 14ma di decembro - Napoléon la 1ma atakas Rusa imperio, e vinkas Rusi che Borodino ye la 7ma di septembro. De ibe, Grande Armée avancas vers Moskva, quon Rusi incendias. Ye la 19ma di oktobro Napoléon decidas abandonar Moskva e retretar. Frua e severa vintro exterminas l'armeo: nur  soldati transvivas.
* 15ma til la 18ma di novembro - Napoleonala militi: eventas la batalio di Krasnoi, proxim la nuna urbeto Krasny. Retretanta de Moskva, Franca trupi atakesas dal Rusi, e subisas granda perdajo di soldati.
* 26ma til 29ma di novembro - Napoleonala militi: Eventas la Batalio di Berezina, ube Napoleonala trupi vinkesas dal Rusi.
* En Unionita Rejio, unesma pladala buxi por nutrivo-konservo igesas.

### [[Nord-Amerika]]
* 18ma di junio - Milito inter Unionita Rejio ed Usa komencas, e duros til 1815.

### [[Sud-Amerika]]
* 27ma di februaro - Milito pri nedependo di Arjentinia: Manuel Belgrano unesmafoye levas la standardo di Arjentinia.
* 26ma di marto - Ter-tremo en Caracas, Venezuela, produktas  morti.

## Naski

* 7ma di februaro - Charles Dickens, Angla skriptisto (m. 1870)
* 1ma di marto - Nicolae Crețulescu, chefministro di Rumania (m. 1900)
* 12ma di marto - Ignacio Comonfort, prezidanto di Mexikia (m. 1863)
* 15ma di aprilo - Théodore Rousseau, Franca piktisto (m. 1867)
* 23ma di aprilo - Frederick Whitaker, chefministro di Nova-Zelando (m. 1891)
* 24ma di aprilo - Walthère Frère-Orban, chefministro di Belgia (m. 1896)
* 7ma di mayo - Robert Browning, Angla skriptisto (m. 1889)
* 13ma di agosto - Karl Rahl, Austriana piktisto (m. 1865)
* 27ma di agosto - Bertalan Szemere, chefministro di Hungaria (m. 1869)
* 28ma di agosto - Rudolf Ritter von Alt, Austriana piktisto (m. 1905)
* 20ma di oktobro - Buenaventura Báez, prezidanto di Dominikana Republiko (m. 1884)
* 28ma di oktobro - Cirilo Villaverde, Kubana skriptisto e jurnalisto (m. 1894)
* 9ma di novembro - Charles Duclerc, chefministro di Francia (m. 1888)

## Morti
* 20ma di januaro (o 20ma di decembro) - Kazimierz Wojniakowski, Polona piktisto (n. 1771 o 1772)
* 24ma di septembro - Juana Galán, heroino di Hispania (n. 1787)
* 12ma di oktobro - Juan José Castelli, Arjentiniana jurnalisto e politikisto (n. 1764)
* 30ma di novembro - Stefano Tofanelli, Italiana piktisto (n. 1752)
* (desaparis pos ca yaro) John Eyre, Australiana piktisto (n. 1771)

## Referi
1813

La yaro **1813** (MDCCCXIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 813ma yaro di la duesma yarmilo, la 13ma yaro di la 19ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 1810a. Kande 1813 komencis, Gregoriala kalendario esis 12 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* 10ma di marto - Rejulo Friedrich Wilhelm 3ma di Prusia establisas la Fera Kruco, milital ordeno.
* 27ma di agosto - Napoléon la 1ma vinkas Austriani, Prusiani e Rusi en la batalio di Dresden.
* 19ma di oktobro - Napoléon la 1ma vinkesas en “grandega kombato di populi” che Leipzig. Francia perdas lua lasta federito, Dania-Norvegia.
* 29ma di novembro - Ye la Imperiala Instituto di Francia, kemiisto Nicolas Clément anuncas la diskovro di la kemiala elemento iodo.

### [[Sud-Amerika]]
* 3ma di februaro - José de San Martín vinkas Hispani en la batalio di San Lorenzo.

### [[Oceania]]
* 11ma di mayo - Gregory Blaxland, William Lawson e William Wentworth komencas explorar regioni weste de Sydney, Australia.

## Naski

* 31ma di januaro - Agostino Depretis, chefministro di Italia (m. 1887)
* 16ma di marto - Gaëtan de Rochebouët, chefministro di Francia (m. 1899)
* 19ma di marto - David Livingstone, Angla misionero (m. 1873)
* 5ma di mayo - Søren Kierkegaard, Dana filozofo e teologo (m. 1855)
* 22ma di mayo - Richard Wagner, Germana kompozisto (m. 1883)
* 2ma di junio - Daniel Pollen, chefa ministro di Nova-Zelando (m. 1896)
* 28ma di julio - Michel Domingue, prezidanto di Haiti (m. 1877)
* 3ma di septembro - József Eötvös, Hungara skriptisto e politikisto (m. 1871)
* 19ma di septembro - Manuel Antonio Sanclemente, prezidanto di Kolumbia (m. 1902)
* 24ma di septembro - Gerardo Barrios, prezidanto di Salvador (m. 1865)

* 10ma di oktobro - Giuseppe Verdi, Italiana kompozisto (m. 1901)
* 17ma di oktobro - Georg Büchner, Germana skriptisto, mediko, ciencisto e revolucionero (m. 1837)
* 24ma di oktobro - Rafael Campo Pomar, prezidanto di Salvador (m. 1890)
* 24ma di oktobro - Lorenzo Zepeda, prezidanto di Salvador (m. 1858)
* 30ma di novembro - Charles-Valentin Alkan, Franca kompozisto (m. 1888)

## Morti

* 10ma di aprilo - Joseph-Louis de Lagrange, Italiana matematikisto ed astronomo (n. 1736)
* 22ma di junio - Anton Graff, Suisa piktisto (n. 1736)

## Referi
1816

La yaro **1816** (MDCCCXVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye lundio segun Gregoriala kalendario, e bisextila yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 816ma yaro di la duesma yarmilo, la 16ma yaro di la 19ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 1810a. Kande 1816 komencis, Gregoriala kalendario esis 12 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Azia]]
* Angla-Nepalana milito finas. Est-India kompanio vinkas.

### [[Afrika]]
* 27ma di agosto - Kom reprezalo ad ataki kontre Europani, Angli e Nederlandani bombardas Aljer.
* Shaka divenas regnanto dil populo Zuluo.

### [[Central Amerika]]
* 14ma di aprilo - En Barbados eventas granda revolto di sklavi, komandita da Bussa.

### [[Sud-Amerika]]
* 20ma di marto - João la 6ma divenas rejulo di Portugal, Brazilia ed Algarve.
* 9ma di julio - Arjentinia divenas nedependanta de Hispanian imperio.
* Portugalani e Braziliani okupas Uruguay.
* Simón Bolívar vinkas Hispani en Venezuela.

## Naski

* 1ma di januaro - Manuel Murillo Toro, prezidanto di Kolumbia (m. 1880)
* 22ma di februaro - Thomas Gambier Parry, Britaniana piktisto (m. 1888)
* 21ma di aprilo - Charlotte Brontë, Angliana skriptisto (m. 1855)
* 24ma di mayo - Emanuel Leutze, German-Usana piktisto (m. 1868)
* 12ma di agosto - Ion Ghica, chefministro di Rumania (m. 1897)
* 29ma di septembro - Miguel Mora Porras, prezidanto di Kosta-Rika (m. 1887)
* 1ma di novembro - José Santos Guardiola, prezidanto di Honduras (m. 1862)

## Morti
* 20ma di marto - Rejino Maria la 1ma di Portugal (n. 1734)
* 14ma di julio - Francisco de Miranda, chefo di movado por nedependo e prezidanto di Venezuela (n. 1750)
* 10ma di septembro - José María Arrubla Martínez, prezidanto dil Unionita Provinci di Nova-Granada (Kolumbia) (n. 1780)
1815

La yaro **1815** (MDCCCXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 815ma yaro di la duesma yarmilo, la 15ma yaro di la 19ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 1810a. Kande 1815 komencis, Gregoriala kalendario esis 12 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* 26ma di februaro - Napoléon Bonaparte fugas del insulo Elba, retroiras a Paris e fondas itere imperio. Ol duros nur dum 100 dii.
* 9ma di junio - Granda kongreso di reji e monarki en Wien organizas Europa pos l'epoko di Napoléon Bonaparte. Mistiko-amanta caro di Rusia Alexandr la 1ma parolas pri “Kristana frateso di regnanti”.
* 9ma di junio - Luxemburgia nedependanteskas de Francia.
* 18ma di junio - Napoléon la 1ma sukombas kombato en Waterloo.

### [[Azia]]
* Unionita Rejio retrodonas Java a Nederlandani.
* Volkano Tambora eruptas en Indonezia e produktas direte 11 mil morti e cirkume 49 mil plusa morti pro hungro.

### [[Sud-Amerika]]
* 5ma di decembro - Maceió, en Brazilia, fondesas.

### [[Oceania]]
* Rusa imperio probas rivovenar a Havayi.

## Naski

* 11ma di januaro - John Alexander Macdonald, chefministro di Kanada (m. 1891)
* 22ma di januaro - Vicente Cerna Sandoval, prezidanto di Guatemala (m. 1885)
* 31ma di januaro - Pedro Diez Canseco, prezidanto di Peru (m. 1893)
* 21ma di februaro - Jean-Louis-Ernest Meissonier, Franca piktisto (m. 1891)
* 19ma di marto - José María Montealegre Fernández, prezidanto di Kosta Rika (m. 1887)
* 1ma di aprilo - Otto von Bismarck, kancelero di Germana imperio (m. 1898)
* 9ma di mayo - David Gilmour Blythe, Usana piktisto (m. 1865)
* 30ma di junio - Lysius Salomon, prezidanto di Haiti (m. 1888)
* 4ma di julio - Pavel Fedotov, Rusa piktisto (m. 1852)
* 18ma di julio- Ludvig Holstein-Holsteinborg, chefministro di Dania (m. 1892)
* 29ma di septembro - Andreas Achenbach, Germana piktisto (m. 1910)
* 2ma di novembro - George Boole, Angla matematikisto e filozofo (m. 1864)
* 8ma di decembro - Adolph von Menzel, Germana piktisto (m. 1905)
* 21ma di decembro - Thomas Couture, Franca piktisto (m. 1879)
* Athanasios Miaulis, chefministro di Grekia (m. 1867)

## Morti

* 24ma di februaro - Robert Fulton, Usan inventisto (n. 1765)
* 5ma di marto - Franz Anton Mesmer, Austriana mediko. Ilu kredis ke hipnotismo esis magnetala fenomeno (n. 1734)
* 7ma di marto - Francesco Bartolozzi, Italiana piktisto (n. 1727)
* 15ma di aprilo - Théodore Rousseau, Franca piktisto (m. 1867)
* 9ma di septembro - John Singleton Copley, Angla-Usana piktisto (n. 1738)
* 13ma di oktobro - Joachim Murat, Franca marshalo e rejulo di Napoli (n. 1767)

## Referi
1817

La yaro **1817** (MDCCCXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 817ma yaro di la duesma yarmilo, la 17ma yaro di la 19ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 1810a. Kande 1817 komencis, Gregoriala kalendario esis 12 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Azia]]
* La lasta Triesma milito Angla-Maratha komencas en India, e duros til 1819.

### [[Nord-Amerika]]
* 10ma di decembro - Mississippi divenas la 20ma Usana stato.

### [[Sud-Amerika]]
* 19ma di januaro - José de San Martín duktas  Arjentiniana soldati tra Andi por liberigar Chili e pose Peru de Hispania.
* 8ma di februaro - Trupi komandita da José de San Martín kompletigas la trairo dil Andi vers Chili.
* 12ma di februaro - Batalio di Chacabuco: trupi di José de San Martín vinkas Hispana trupi proxim Santiago.
* 13ma di februaro - Pos la batalio di Chacabuco José de San Martín eniras  Santiago.

## Naski
* 15ma di februaro - Charles-François Daubigny, Franca piktisto (m. 1878)
* 19ma di februaro - Rejulo Willem la 3ma di Nederlando (m. 1890)
* 22ma di februaro - Niels Gade, Daniana kompozisto (m. 1890)
* 4ma di aprilo - Peter Christian Thamsen Skovgaard, Dana piktisto (m. 1875)
* 23ma di mayo - Manuel Robles Pezuela, prezidanto di Mexikia (m. 1862)

* 12ma di julio - Henry David Thoreau, Usana skriptisto e filozofo (m. 1862)
* 29ma di julio - Ivan Aivazovski, Rusa piktisto (m. 1900)
* 1ma di agosto - Richard Dadd, Angla piktisto (m. 1886)
* 25ma di agosto - Alfred Francis Russell, prezidanto di Liberia (m. 1884)
* 6ma di septembro - Mihail Kogălniceanu, chefministro di Rumania (m. 1891)
* 18ma di oktobro - Christophorus Buys Ballot, Nederlandana meteorologo (m. 1890)
* 12ma di novembro - Bahá'u'lláh, fondinto di Bahaa Kredo (m. 1892)
* 30ma di novembro - Theodor Mommsen, Germana yuristo e skriptisto, Nobel-laureato (m. 1903)
* (o 1815) Alexandros Kumunduros, chefministro di Grekia (m. 1883)

## Morti
* 12ma di aprilo - Charles Messier, Franc astronomo (n. 1730)

* 14ma di julio - Anne-Louise-Germaine Necker, konocata kom Madame de Staël, Franca skriptistino (n. 1766)
* 18ma di julio - Jane Austen, Britaniana skriptisto (n. 1775)
* 23ma di agosto - Jan Bogumił Plersch, Polona piktisto (n. 1732)
* 6ma di novembro - Princino Charlotte Augusta de Wals (n. 1796)
* 14ma di novembro - Policarpa Salavarrieta, heroino di la nedependo di Kolumbia (n. 1796)

## Referi
1818

La yaro **1818** (MDCCCXVIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 818ma yaro di la duesma yarmilo, la 18ma yaro di la 19ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 1810a. Kande 1818 komencis, Gregoriala kalendario esis 12 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* 5ma di februaro - Karl la 14ma Johan divenas rejulo di Suedia e Norvegia.

### [[Azia]]
* Mehmed Ali di Egiptia konquestas unesma Saudi-stato.

### [[Nord-Amerika]]
* 4ma di aprilo - Usana kongreso aprobas lua standardo kun 13 strii.
* 3ma di decembro - Illinois divenas la 21ma Usana stato.

### [[Central Amerika]]
* 30ma di marto - Jean Pierre Boyer divenas prezidanto di Haiti.

### [[Sud-Amerika]]
* 12ma di februaro - Chili nedependanteskas de Hispania.
* 5ma di aprilo - Che batalio di Maipú, Chiliani vinkas Hispana trupi.

## Naski

* 14ma di januaro - Zachris Topelius, Finlandana skriptisto (m. 1898)
* c. februaro - Frederick Douglass, Usana politikisto e skriptisto (m. 1895)
* 8ma di aprilo - Rejulo Christian la 9ma di Dania (m. 1906)
* 29ma di aprilo - Caro Alexandr la 2ma di Rusia (m. 1881)
* 5ma di mayo - Karl Marx, Germana filozofo (m. 1883)
* 17ma di junio - Charles Gounod, Franca kompozisto (m. 1893)
* 21ma di junio - Pedro Joaquín Chamorro y Alfaro, prezidanto di Nikaragua (m. 1890)
* 1ma di julio - Ignaz Semmelweis, Hungara mediko (m. 1865)
* 18ma di julio - Louis Gerhard De Geer, chefministro di Suedia (m. 1896)

* 30ma di julio - Emily Brontë, Angla skriptisto (m. 1848)
* 30ma di julio - Jan Heemskerk, chefministro di Nederlando (m. 1897)
* 1ma di septembro - José María Castro Madriz, unesma prezidanto di Kosta Rika (m. 1892)
* 4ma di oktobro - Francesco Crispi, chefministro di Italia (m. 1901)
* 26ma di oktobro - Louis Buffet, chefministro di Francia (m. 1898)
* 9ma di novembro - Ivan Turgenev, Rusa skriptisto (m. 1883)
* 23ma di novembro - József Szlávy, chefministro di Hungaria (m. 1900)
* 24ma di decembro - James Prescott Joule, Britaniana fizikisto (m. 1889)

## Morti
* 5ma di januaro - Marcello Bacciarelli, Italiana-Poloniana piktisto (n. 1731)
* 5ma di februaro - Rejulo Karl la 13ma di Suedia (n. 1748)
* 10ma di mayo - Paul Revere, Usana arjentisto e Patrioto en l'Usana nedependo-milito (n. 1734)
* 28ma di julio - Gaspard Monge, Franca matematikisto (n. 1746)
* 4ma di oktobro - Josef Abel, Austriana piktisto e grabisto (n. 1768)
* 1ma di decembro - Carl Frederik von Breda, Sueda piktisto (n. 1759)

## Referi
Yari 1820a

Laa **yari 1820a** de la 19ma yarcento eventis de la 1ma di januaro 1820 til la 31ma di decembro 1829. Dum la yari 1820a eventis, inter altri:

### [[Europa]]
* 1821 til 1829 - Grekia kombatas kontre Otoman imperio por sua libereso.
* Revolti kontre regresiva rejimi en Hispania, Portugal ed Italia.

### [[Azia]]
* 1825 til 1830 - Javaani revoltas kontre Nederlandani.

### [[Afrika]]
* 1821 - En la 5ma di mayo ca yaro, Napoléon Bonaparte, exilita en Sant-Helena, mortas.
* En westal Afrika la populo Fulani fondis emirio en Adamawa e la kalifio di Hamdallah, en Mali.
* Liberia fondesas per sklavi liberigita de Amerika.

### [[Oceania]]
* Cetaceala chasado en nordal Pacifiko da Japoniani.
1820

La yaro **1820** (MDCCCXX per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye saturdio segun Gregoriala kalendario, e bisextila yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 820ma yaro di la duesma yarmilo, la 20ma yaro di la 19ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 1820a. Kande 1820 komencis, Gregoriala kalendario esis 12 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* 9ma di marto - En Hispania, liberali extingas Santa Inquiziciono.
* 8ma di aprilo - Che insulo Milo, en Grekia, rurano trovas statuo di Venuso di Milo.

### [[Azia]]
* Vietnam unionesas dal imperiestro Gia-Long. Minh Mang divenas imperiestro, til 1841.
* Sur Persiana gulfo, pacala pakto finas pirat-agado e 150-yara ero di Britaniana povo komencas.

### [[Afrika]]
* La nordo di nuna Sudan okupesas dal Egiptiani.

### [[Nord-Amerika]]
* Segun kontrato di Missouri, Usa dividas su duime, segun stati permisanta od interdiktanta sklaveso.

### [[Sud-Amerika]]
* 6ma di februaro - Thomas Cochrane okupas Valdivia en nomo di republiko Chili.
* 9ma di oktobro - Guayaquil deklaras su nedependanta de Hispana imperio.

## Naski
* 27ma di januaro - Juan Crisóstomo Falcón, prezidanto di Venezuela (m. 1870)

* 15ma di februaro - Arvid Posse, chefministro di Suedia (m. 1901)
* 17ma di februaro - Henri Vieuxtemps, Belga violinisto (m. 1881)
* 14ma di marto - Rejulo Vittorio Emanuele la 2ma di Italia (m. 1878)
* 1ma di aprilo - Alexandru Ioan Cuza, *Domnitor* (guberniestro) di Moldavia, Valakia e Rumania (m. 1873)
* 13ma di aprilo - Mariano Melgarejo, prezidanto di Bolivia (m. 1871)
* 27ma di aprilo - Herbert Spencer, Angla filozofo, sociologo, antropologo e biologo (m. 1903)
* 12ma di mayo - Florence Nightingale, Angla flegistino (m. 1910)
* 24ma di junio - Joaquim Manuel de Macedo, Braziliana skriptisto (m. 1882)
* 2ma di julio - Juan Nepomuceno Méndez, prezidanto di Mexikia (m. 1894)
* 5ma di julio - William John Macquorn Rankine, Skota fizikisto (m. 1872)
* 22ma di agosto - Manolache Costache Epureanu, chefministro di Rumania (m. 1880)
* 26ma di septembro - Ishwar Chandra Vidyasagar, Bengalana skriptisto (m. 1891)
* 16ma di oktobro - Gillis Bildt, chefministro di Suedia (m. 1894)
* 24ma di oktobro - José de los Santos Gutiérrez Prieto, prezidanto di Kolumbia (m. 1872)
* 27ma di novembro - Thomas Baines, Angla piktisto ed explorero di sudal Afrika ed Australia (m. 1875)
* 28ma di novembro - Friedrich Engels, Germana filozofo (m. 1895)
* 12ma di decembro - Carolina Coronado, Hispana skriptistino (m. 1911)

## Morti

* 29ma di januaro - Rejulo George la 3ma di Unionita Rejio (n. 1738)
* 3ma di februaro - Gia-Long, imperiestro di Vietnam pos 1802 (n. 1762)
* 11ma di marto - Benjamin West, Usana piktisto (n. 1738)
* 20ma di junio - Manuel Belgrano, heroo di Arjentiniana nedependo (n. 1770)

## Referi
1822

La yaro **1822** (MDCCCXXII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 822ma yaro di la duesma yarmilo, la 22ma yaro di la 19ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 1820a. Kande 1822 komencis, Gregoriala kalendario esis 12 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* Dum la milito por la nedependo di Grekia, Turki masakras Kristani en l'insulo Khios, e to indignigas Europani. Rusa imperio, Unionita Rejio e Francia minacas Turkia per milito.

### [[Afrika]]
* Moshoeshoe la 1ma divenas rejulo di Lesotho.

### [[Nord-Amerika]]
* 14ma di decembro - Alabama divenas la 22ma Usana stato.

### [[Central Amerika]]
* 9ma di februaro - Haitiana trupi, komandata da Jean Pierre Boyer, invadas Santo Domingo por revokar lore proklamata Dominikana Republiko.

### [[Sud-Amerika]]
* 9ma di januaro - Princo Pedro decidas restar en Brazilia, kontre la volo di lua patro, João la 6ma
* 7ma di septembro - Princo Pedro, filiulo di João la 6ma, deklaras Brazilia nedependanta de Portugal.
* 1ma di decembro - Princo Pedro kronizesas imperiestro Pedro la 1ma di Brazilia.

## Naski

* 6ma di januaro - Menyhért Lónyay, chefministro di Hungaria (m. 1884)
* 6ma di januaro - Heinrich Schliemann, Germana komercisto ed arkeologo (m. 1890)
* 28ma di januaro - Alexander Mackenzie, chefministro di Kanada (m. 1892)
* 16ma di februaro - Francis Galton, Britaniana biologiisto (m. 1911)
* 16ma di marto - Rosa Bonheur, Franca piktistino e skultistino (m. 1899)
* 17ma di marto - Frederick Goodall, Angla piktisto (m. 1904)
* 2ma di aprilo - Luis Sáenz Peña, prezidanto di Arjentinia (m. 1907)
* 27ma di aprilo - Ulysses S. Grant, prezidanto di Usa (m. 1885)
* 3ma di mayo - István Bittó, chefministro di Hungaria (m. 1903)
* 20ma di mayo - Frédéric Passy, Franca pacifisto, Nobel-laureato pri paco (m. 1912)
* 20ma di julio - Gregor Mendel, Austriana monako, pioniro pri genetiko (m. 1884)
* 4ma di oktobro - Rutherford Hayes, prezidanto di Usa (m. 1893)
* 10ma di novembro - Thrasivulos Zaimis, chefministro di Grekia (m. 1880)
* 10ma di decembro - César Franck, Belga kompozisto (m. 1890)
* 27ma di decembro - Louis Pasteur, Franca ciencisto (m. 1895)
* José Desiderio Valverde, prezidanto di Dominikana Republiko (m. 1903)

## Morti
* 4ma di aprilo - Dmitri Levicki, Rusa piktisto (n. 1735)

* 24ma di aprilo - Giovanni Battista Venturi, Italiana fizikisto e diplomacisto (n. 1746)
* 17ma di mayo - Armand Emmanuel du Plessis, duko de Richelieu, Franca nobelo, chefministro di Francia (n. 1776)
* 25ma di junio - Ernst Theodor Amadeus Hoffmann, Germana skriptisto (n. 1776)
* 8ma di julio - Percy Bysshe Shelley, Angla poeto (n. 1792)
* 25ma di agosto - William Herschel, Britanian astronomo naskinta en Hannover (n. 1738)
* 13ma di oktobro - Antonio Canova, Italiana skultisto e piktisto (n. 1757)
* 6ma di novembro - Claude Louis Berthollet, Franca-Savoyana kemiisto (n. 1748)
1827

La yaro **1827** (MDCCCXXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 827ma yaro di la duesma yarmilo, la 27ma yaro di la 19ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 1820a. Kande 1827 komencis, Gregoriala kalendario esis 12 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* Franca Nicéphore Niépce igas unesma fotografuro.
* 31ma di agosto - Frederick John Robinson divenas chefministro di Unionita Rejio pos la morto di George Canning.
* 4ma di septembro - En Finlando Turku parbrulas.
* 20ma di oktobro - Navari de Unionita Rejio, Francia e Rusa imperio vinkas Turki en Navarino. La suda parto di Grekia divenas nedependanta de Turkia kom republiko.

### [[Nord-Amerika]]
* 6ma di agosto - Usa ed Unionita Rejio signatas pakto pri komerco..

### [[Sud-Amerika]]
* 20ma di februaro - Arjentiniani ed Uruguayani vinkas Braziliani che batalio di Ituzaingó, dum la milito pri la nedependo di la provinco *Cisplatina*, la nuna Uruguay.
* 15ma di novembro - Ter-tremo 70km nord-este de Popayán, Kolumbia, produktas 250 morti. La sequanta dio, altra ter-tremo 150km distante, produktas plu multa viktimi.

## Naski
* 2ma di februaro - Oswald Achenbach, Germana piktisto (m. 1905)
* 14ma di marto - Józef Marszewski, Polona piktisto (m. 1874)

* 5ma di aprilo - Joseph Lister, Britaniana kirurgiisto (m. 1912)
* 1ma di mayo - Jules Breton, Franca piktisto (m. 1906)
* 4ma di mayo - John Hanning Speke, Britanian explorero (m. 1864)
* 16ma di mayo - Pierre Cuypers, Nederlandan arkitekto (m. 1921)
* 5ma di agosto - Deodoro da Fonseca, prezidanto di Brazilia (m. 1892)
* 6ma di agosto - José Manuel Marroquín, prezidanto di Kolumbia (m. 1908)
* 27ma di septembro - Pierre Tirard, chefministro di Francia (m. 1893)
* 16ma di oktobro - Arnold Böcklin, Suisa piktisto (m. 1901)
* 27ma di oktobro - Leopold Loeffler, Poloniana piktisto (m. 1898)
* 1ma di novembro - Manuel María de los Santos Acosta, prezidanto di Kolumbia (m. 1901)

## Morti

* 5ma di marto - Alessandro Volta, Italiana fizikistulo ed inventistulo (n. 1745)
* 5ma di marto - Pierre-Simon Laplace, Franca matematikistulo (n. 1749)
* 26ma di marto - Ludwig van Beethoven, Germana kompozisto (n. 1770)
* 21ma di junio - José Joaquín Fernández de Lizardi, Mexikiana skriptisto (n. 1776)
* 14ma di julio - Augustin Fresnel, Franca fizikisto (n. 1787)
* 8ma di agosto - George Canning, chefministro di Unionita Rejio (n. 1770)
* 12ma di agosto - William Blake, Angla poeto e piktisto (n. 1757)
* 18ma di novembro - Wilhelm Hauff, Germana skriptisto (n. 1802)

## Referi
1828

La yaro **1828** (MDCCCXXVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta en mardio segun Gregoriala kalendario, e bisextila yaro komencinta en sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 828ma yaro di la duesma yarmilo, la 28ma yaro di la 19ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 1820a. Kande 1828 komencis, Gregoriala kalendario esis 12 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* 30ma di januaro - En Paris, l'unesma autobusi del urbo komencas funcionar.
* 26ma di mayo - Kaspar Hauser, 16-yar evanta puero trovesas en Nürnberg, Germania. L'enigmato di Kaspar esas ponderita en multa libri.
* 1ma di oktobro - Universitato di Helsinki funcioneskas. L'universitato translojesis de Turku pos la brulo dil urbo en 1827.

### [[Azia]]
* Finas milito inter Rusa imperio e Persia, qua komencis en 1825.
* Indiana Hinduo Ram Mohan Roy fondas novigo-movado Brahmo Samaj.

### [[Afrika]]
* Misiono-laboro komencas en Ora Rivo, la nuna Ghana.
* 20ma di aprilo - René Caillié divenas l'unesma ne-Mohamedano qua eniras Timbuktu.
* 22ma di septembro - Mi-fratulo Dinga mortigas Shaka, rejo di zului en sudal Afrika, e divenas rejo di Zului.

### [[Nord-Amerika]]
* 8ma di januaro - En Usa, Demokrata partiso organizesas.

### [[Sud-Amerika]]
* 11ma di aprilo - Urbo Bahía Blanca fondesas en Arjentinia.
* 3ma di junio - Granda Kolumbia deklaras milito kontre Peru.
* 27ma di agosto - Arjentinia e Brazilia agnoskas la nedependo di Uruguay.

## Naski
* 28ma di januaro - Julián Trujillo Largacha, prezidanto di Kolumbia (m. 1883)

* 8ma di februaro - Jules Verne, Franca skriptisto (m. 1905)
* 8ma di februaro - Antonio Cánovas del Castillo, chefministro di Hispania (m. 1897)
* 18ma di marto - William Randal Cremer, Britaniana politikistulo e pacifisto, Nobel-laureato pri paco (m. 1908)
* 20ma di marto - Henrik Ibsen, Norvegiana skriptisto (m. 1906)
* 30ma di marto - François Bocion, Suisa piktisto (m. 1890)
* 8ma di mayo - Jean Henri Dunant, Suisa entraprezisto e fondinto di Reda Kruco, Nobel-laureato pri paco (m. 1910)
* 31ma di julio - Ignacio de Veintemilla, prezidanto di Equador (m. 1908)
* 9ma di septembro - Lev Tolstoi, Rusa skriptisto (m. 1910)
* 5ma di oktobro - Charles Floquet, chefministro di Francia (m. 1896)
* 2ma di novembro - Edward Mitchell Bannister, Kanadana piktisto (m. 1901)
* 10ma di novembro - Hector Crémieux, Franca dramatisto e libretisto (m. 1892)
* 14ma di novembro - Charles de Freycinet, chefministro di Francia (m. 1923)

## Morti

* 16ma di aprilo - Francisco de Goya, Hispana piktisto (n. 1746)
* 9ma di julio - Gilbert Charles Stuart, Usana piktisto (n. 1755)
* 27ma di agosto - Eise Eisinga, Nederlandan astronomo (n. 1744)
* 4ma di decembro - Robert Banks Jenkinson, 2ma Komto de Liverpool, chefministro dil Unionita Rejio (n. 1770)
* 22ma di septembro - Shaka, rejulo di Zului (n. c. 1787)
* 23ma di septembro - Richard Parkes Bonington, Angla piktisto (n. 1802)
* 19ma di novembro - Franz Schubert, Austriana kompozisto (n. 1797)
* 13ma di decembro - Manuel Dorrego, Arjentiniana militisto e guvernisto di Buenos Aires (n. 1787)

## Referi
1829

La yaro **1829** (MDCCCXXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 829ma yaro di la duesma yarmilo, la 29ma yaro di la 19ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 1820a. Kande 1829 komencis, Gregoriala kalendario esis 12 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* 31ma di marto - Pius la 8ma divenas papo.
* 12ma di septembro - Rusa imperio ed Otoman imperio signatas kontrato che Adrianopolis, e la milito pri nedependo Greka finas.
* Friedrich Wöhler sintezas ureo.

### [[Azia]]
* En India, vidvino-kombusto (*suttee*), anciena kustumo Hindua, interdiktesas per lego. Segun kustumo, vidvino devis jetar su aden rogo sequante mortinta spozo.

### [[Nord-Amerika]]
* 26ma di februaro - Germane naskinta Levi Strauss ganas patento por lua laboro-pantalono persistanta.

### [[Sud-Amerika]]
* 27ma di februaro - Granda Kolumbia vinkas Peru en la batalio di Tarqui.
* 6ma di decembro - Juan Manuel de Rosas divenas guberniestro di la Provinco Buenos Aires, en Arjentinia.

## Naski
* 10ma di januaro - Epaminondas Deligiorgis, chefministro di Grekia (m. 1879)

* 21ma di januaro - Rejulo Oskar la 2ma di Suedia (m. 1907)
* 28ma di februaro - Antonio Guzmán Blanco, prezidanto di Venezuela (m. 1899)
* 1ma di mayo - José Martiniano de Alencar, jurnalisto e skriptisto de Romantika movado en Brazilia (m. 1877)
* 26ma di julio - Auguste Marie François Beernaert, yuristo e chefministro di Belgia, Nobel-laureato pri paco (m. 1912)
* 7ma di septembro - Friedrich August Kekulé von Stradonitz, Germana kemiisto (m. 1896)
* 22ma di septembro - Tự Đức, imperiestro di Vietnam (m. 1883)
* 5ma di oktobro - Chester Arthur, prezidanto di Usa (m. 1886)
* 20ma di oktobro - Rejulo Surendra di Nepal (m. 1881)

## Morti

* 10ma di februaro - Papo Leo la 12ma (n. 1760)
* 6ma di aprilo - Niels Henrik Abel, norvegiana matematikisto (n. 1802)
* 29ma di mayo - Humphry Davy, Britaniana kemiisto (n. 1778)
* 18ma di decembro - Jean-Baptiste de Lamarck, Franca biologiisto (n. 1744)