Historio di Tanzania

*[[Australopithecus afarensis]]* habitis la nuna Tanzania cirkume 3,6 milion yari ante nun, segun pedo-marki deskovrita proxim Laetoli da arkeologiistino Mary Leakey. Hominidi de genero *Paranthropus* habitis la regiono plu kam 2 milion yari ante nun. Multa milid i yari pose, dum la fino di petr-epoko, on kredas ke Tanzania habitesis da chaseri-kolekteri, posible populi qui parolis lingui Khoisan. Inter 4 mil o 3 mil yari ante nun - epoko konocata kom "pastorala Neolitiko" existis du kulturi en la regiono, un ek li probable parolis linguo Kushita, kontre ke l'altra probable parolis linguo de sudala Nilo.

Arkeologiala restaji suportas la konkluzo ke populi de la sudo di Sudan ed Etiopia movis sude, vers la centro di nuna Tanzania, inter  e  yari ante nun. Cirkume  yari ante nun, l'unesma populi bantua komencis arivar de regioni vicina. Komercisti de Persiana gulfo introduktis islamo en la litoro di la regiono dum la 8ma o 9ma yarcenti.

Vasco da Gama esis l'unesma Europano qua arivis en la regiono di nuna Tanzania, en 1498. Ilu exploris la Granda Lagi Afrikana e restis en la regiono dum 32 dii. Portugalani konquestis komplete la litoro di la regiono en 1525, ma ekpulsesis dal Arabi de Oman dum la 18ma yarcento. Sultano Seyyid Said establisis la chef-urbo di la regiono en Zanzibar en 1840. Ilu developis komercala chosei qui iris til central Afrika e Lago Tanganyika, e Zanzibar divenis centro por komerco di sklavi en Indial oceano. 

Tanganyika kom politikala ento ne existis ante ke interesi imperialista organizis la divido di Afrika. La kontinentala regiono di la nuna Tanzania recevis ta nomo erste kande teritorii de Germana Estal Afrika transferesis al Unionita Rejio pos l'unesma mondomilito. Germana alegis kolonial intereso en la regiono unesmafoye en 1884. Lua reprezentero, Karl Peters, establisis diversa kontrati kun lokala tribuala chefi, qui cedis teritorii por la Societo pri Germana Koloniigo.

De 1880 til 1919 Tanganyika divenis Germana kolonio, konocata kom Germana Estal Afrika. Germani establisis bazala skoli e licei en la regiono. De 1905 til 1908 li konfrontis la sedicio *Maji-Maji*, en qua diversa lokala tribui luktis kontre lia okupo, ma fine Germani vinkis.

Pos finir l'unesma mondomilito, Britaniani okupis la regiono en 1919 ed establisis Britaniana Estal Afrika. En 1928 li inauguris l'unesma ferovoyo di la regiono, Tabora-Mwanga. Britanian administrado duris til 1961.

La teritorio an la kontinento, nomizita Tanganyika, nedependanteskis en 1961. Julius Nyerere esis lua unesma prezidanto. Zanzibar nedependanteskis en 1963. Ye la 26ma di aprilo 1964 Tanganyika e Zanzibar unionesis por formacar Tanzania, e Nyerere divenis prezidanto dil unionita lando.

Nyerere establisis diktatoreso kun singla partiso, ed establisis diplomacala relati kun komunista landi, exemple Popul-Republiko Chinia, Est-Germania e Sovietia. Korupteso lor esis abundeganta.

La rejimo di singla partiso finis en 1985, kande eventis l'unesma plurapartisala elekto. Tamen, l'elekto vinkesis da Ali Hassan Mwinyi, de la partiso *Chama Cha Mapinduzi*, fondita da Nyerere. En 1990, kelka grupi en Zanzibar demandis plebicito pri la nedependantesko dil insulo, ma lia demandi neglijesis.

Malgre la nerektaji en l'elektala procedo, Benjamin William Mkapa elektesis prezidanto en 1995 e guvernis til 2005. En 2005 itere eventis elekti, e Jakaya Mrisho Kikwete asumis la prezidanteso. Ilu rielektesis en 2010.

En 2015, John Pombe Magufuli elektesis prezidanto por sucedar Kikwete. Ilu rielektesis en 2020, sub akuzi dal opozantaro pri fraudo elektala. Segun l'organizuro internaciona *Human Rights Watch*, depos 2015 augmentis kazi di desrespekto a homala yuri dal guvernerio.

Ye la 19ma di marto 2021, pos la neexpektita morto di Magufuli, lora viceprezidantino Samia Suluhu Hassan asumis la prezidanteso, e divenis l'unesma prezidantino di Tanzania.

## Referi