open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Las Vegas

**Las Vegas** esas urbo en la stato Nevada, Usa. Segun statistiki dil yaro 2019, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 367,36 km².

L'urbo koncentras granda quanto di hoteli-kazini: cirkume 130.000 chambri ofresas. L'arkitekturo di multa kazini kopias olta di granda turistala monumenti, e prizentas spektaji quale *Le [[Cirque du Soleil]]*. Ol recevas mili di turisti omnayare.

Monorelo juntas maxim granda hoteli.

## Geografio

La reliefo di Las Vegas esas plana, jacanta an dezerto Mojave, cirkondata da monti omnalatere. Lua mezavalora altitudo esas 610 metri. La maxim alta monti vicina superiras altitudo di 3 mil metri super la marala nivelo.

La klimato dil urbo esas subtropikala di dezerto (*BWh* segun la klimatala klasifikuro da Köppen). La mezavalora temperaturo en julio (somero) esas 40,1°C, kontre ke la mezavalora temperaturo en decembro (vintro) esas 13,7°C. La klimato esas agreabla pro la varmeso malgre kelkafoye venti portas sablo de vicina dezerto.

La mezavalora yarala pluvo-quanto esas 106 mm, e la maxim pluvoza monato esas februaro, kun mezavalore 19 mm.

## Referi
Probableso

To ke matematikisti nomizas *probableso* esas matematikala teorio quon ni uzas por deskriptar e quantesar la necerto. En plu larja kuntexto, (videz l'interpreto de la probableso) la vorto *probableso* uzesas kun altra sucii a la spirito.

La necerto povas naskar de nesavo, esar probable pri konfuzige o nekompreno, o provokita da la hazardoza esenca aspekto di la natura. En omna kazi, ni mezuras la necerteso dil eventi sur skalo di zero (por la neposibla eventi) til un (por la certa eventi).

Probableso-axiomi formacas la fundamenti di probablesoteorio. La kalkulo di probableso povas ofte esar determinita dal utilala di la kombineso od en aplikinta direkte l'axomi. L'aplikadi di probableso inkluzas anke la statistiki, qua ofte apogesas sur l'ideo di distributo de probableso e centrala limito-teorio, tale ke decision-teorio, la mixita strategii en ludoteorio, e maxim domeno di optimala evaluo per l'uzajo di Bayes-leyo, qua servita di fundamento por granda parto en aplikaji di automala decisiono (medikala ed astronomika imajado, rikonoco di tipi, mesajacho-filtrilo.)
Ulsan

**Ulsan** (울산 광역시, 蔚山廣域市), oficale **Metropolala Urbo Ulsan** esas granda urbo en Sud-Korea proxim urbo Busan, jacanta sud-este de la lando. Segun statistiki de 2022, ol havis  habitanti. Ol esas un ek la 7 metropolala urbi di Sud-Korea.

Ulsan esas importanta industriala urbo, e la maxim granda fabrikerio di automobili de la mondo, apartenanta a Hyundai Motor Company, jacas ibe. Ol ank esas importanta marala portuo.

## Referi
543

La yaro **543** (DXLIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 543ma yaro del unesma yarmilo, la 43ma yaro de la 6ma yarcento, e la 4ma yaro de la yari 540a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Bizancana garnizono (1000 soldati) kapitulacas al Ostrogoti en Napoli.

## Naski

## Morti
544

La yaro **544** (DXLIV per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 544ma yaro del unesma yarmilo, la 44ma yaro de la 6ma yarcento, e la 5ma yaro de la yari 540a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Imperiestro Iustinianus la 1ma di Bizanco risendas generalo Belisarius al rejio dil Ostrogoti kun 4.000 soldati. Belisarius vinkas l'armeo dil Goti, komandata dal rejulo Totila.

## Naski

## Morti
546

La yaro **546** (DXLVI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 546ma yaro dil unesma yarmilo, la 46ma yaro di la 6ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 540a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 17ma di decembro - Ostrogota rejulo Totila spolias Roma e destruktas lua fortifikuri.

## Naski

## Morti
547

La yaro **547** (DXLVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 547ma yaro del unesma yarmilo, la 47ma yaro de la 6ma yarcento, e la 8ma yaro de la yari 540a.

## Eventi
### [[Azia]]
* Chiniana dinastio Liang supresas revolto en Vietnam.

## Naski

## Morti
548

La yaro **548** (DXLVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 548ma yaro del unesma yarmilo, la 48ma yaro de la 6ma yarcento, e la 9ma yaro de la yari 540a.

## Eventi
### [[Azia]]
* En Vietnam, imperiestro Lý Nam Đế mortigesas da membri de Laosana tribui.

## Naski

## Morti
542

La yaro **542** (DXLII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 542ma yaro del unesma yarmilo, la 42ma yaro de la 6ma yarcento, e la 3ma yaro de la yari 540a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Rejulo Childebert la 1ma invadas Visigota Hispania e kaptas Pamplona.

## Naski

## Morti
550

La yaro **550** (DL per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 550ma yaro del unesma yarmilo, la 50ma yaro de la 6ma yarcento, e la 1ma yaro de la yari 550a.

## Eventi
### [[Azia]]
* Hindua matematikisti definas la nombro zero e reprezentas ol.

## Naski

## Morti
551

La yaro **551** (DLI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 551ma yaro del unesma yarmilo, la 51ma yaro de la 6ma yarcento, e la 2ma yaro de la yari 550a.

## Eventi
* Beirut destruktesas per sismo ed ondego.

## Naski

## Morti
Aglo (stelaro)

**[[Aglo]]** esas granda autunala stelaro en norda misfero, jacante en la plano dil lakto-voyo.

Videz anke Alter.
Stelaro

**Stelaro** esas grupo di steli qui formacas shablono en cielo, malgre nekonektita altramaniere.

En anciena epoki onu interpretis la shabloni kom pikturi, kustumale di mitala karakteri.

L' ekliptiko trapasas dekedu stelari, konocata kom zodiako.
Alter

**Alter** esas la maxim brilanta stelo en la stelaro Aglo.

Olu esas anke la 11ma maxim brilanta stelo en la noktala cielo. Olu rotacas extreme rapide.
Ekliptiko

**Ekliptiko** esas la granda cirklo trasata sur la cielala sfero da la semblanta movo di suno dum la yaro, korespondanta kun la movo di tero cirkum suno.

L'ekliptiko trapasas 12 stelari, la stelari di zodiako.
Cielala sfero

**Cielala sfero**, en anciena epoki, la sfero a quo onu kredis ke omna steli esas atachita.

En moderna epoko, imaginala sfero di nedefinita ma tre granda radio sur quo, por angulala kalkuli, onu konceptas ke cielala objekti situesas.
Stel-grupo

**Stel-grupo** esas grupo de steli qui havas komuna origino.

Esas du speci de stel-grupo: galaxiala grupo e globatra grupo.
Galaxiala grupo

**Galaxiala grupo** esas grupo de steli qui jacas en o proxim la galaxiala plano, quo kontenas centi de steli.

Pro lia nereguloza formo, li ofte nomesas **apertita grupi**.

La maxim bone konocata galaxiala grupo en la norda cielo esas la Pleyado.

Videz anke stel-grupo, globatra grupo, stelaro.
Galaxiala supergrupo

**Supergrupo** o **globatra grupo** esas semble elipsatra densa grupo de kindek til milion steli qui cirkumjiras galaxio.

Lakto-voyo ed Andromeda amba havas cirkume 200 tala grupi. Li kontenas alta proporciono de kolda, reda steli e varianta steli.

Per studiar varianta steli, onu povas kalkular la disto di globatra grupo.

Videz anke stel-grupo, galaxiala grupo, stelaro.
Stelaro Tauro

**Tauro** esas stelaro en la ekliptiko - la duesma signo di zodiako.

Olu kontenas Kankro-nebuloso, la galaxiala grupi Hiadi e Pleyadi, e brilanta stelo Aldebaran.
Kankro-nebuloso

La **Kankro-nebuloso** (Messier 1) esas brilanta nebuloso en la stelaro Tauro.

La supernovo SN 1054, qua nuntempe esas vidita kom la Kankro-nebuloso, esis observata da Chiniana astronomi ye 5 di julio 1054. Li notis ke ol esis sis-foye plu brilanta kam Venuso, e tam brilanta kam la plena Luno.

La Kankro-nebuloso, la restajo dil explozanta stelo, esas cirkume 6500 lumyari, o 2000 parseki, de Tero, ed olua diametro esis cirkume 11 lumyari. Ye la centro esas la Krabo-pulsaro: ca esas neutrono-stelo, havanta diametro cirkume 30 km, qua turnas 30,2 foye dum sekundo ed emisas radiado.
Pulsaro

**Pulsaro** (PULSantA Radioemisanta-stelo), esas cielala radiaco-fonto qua emisas kurta, extreme reguloza pulsi de elektromagnetala radiaco.

La intervalo di pulsi de ula pulsaro esas de milisekundi a plura sekundi. Malgre ke la pulso-frequeso varias inter pulsari, singla pulsaro havas frequeso alte reguloza. Probable existas cirkume 10.000 pulsari che lakto-voyo.

## Historio
Pulsaro esis unesmafoye observata ye 28 di novembro 1967. En Cambridge, Anglia, Jocelyn Bell Burnell ed Antony Hewish notis ke pulsi, singla 1,33 sekundi, venis de sama loko en la cielo, e ke la pulsi adheris a stelo-tempo, do lo ne esis terala interfero. Plu tarde establesis ke pulsaro esas rotacanta neutrono-stelo o nano-stelo; ol emisas radiaco-fasko qua esas observata kande la fasko pasas tra Tero.
Kosmala radiaco

**Kosmala radiaco** esas elektroni e la nuklei di hidrogeno ed altra atomi qui bombardas la alta atmosfero di Tero, ye rapideso proxim la rapideso di lumo.

Ica primara kosmala radii interagas kun molekuli en la alta atmosfero, produktante sekundara radii, qui esas multe min energioza e duras dum tre kurta tempo; li es subatomala partikuli qui rapide chanjas aden altraspeca partikuli.
Lumo

**Lumo** esas elektromagnetika radiaco detektebla dal homala okulo. Lumo esas mikra patro del elektromagnetika spektro, jacante-inter ondlongesi 400nm til 770nm.

L'okulo perceptas lumo di diferanta ondlongesi kom diferanta kolori; maxim kurta ondlongesi okupas blua extremajo di la videbla spektro, maxim longa ondlongesi okupas reda exremajo.

La termino 'lumo' anke deskriptas ondlongesi preter la videbla spektro: lumo di energio plu alta kam lumo nomesas ultreviolea lumo, energio min kam lumo nomesas infrereda.

La rapideso di lumo simbolizesas perce. La disto voyajata da lumo dim yaro nomesas lumyaro.
Astronomiala unajo

**Astronomiala unajo** (AU) esas mezur-unajo equivalanta a 149.6Gm - cirkume la mezavalora disto de la Tero a la suno - uzata por deskriptar disti en la sunala sistemo.
Koloro

**Koloro** esas impreso quan facas lumo sur retino diverse reflektita ek korpi.

La fenomeno di koloro havas du lateri: fizikala koncernas la naturo di lumo, e psikologiala koncernas quale okulo vidas koloro.

La tri prima kolori en kolor-modelo RGB esas reda, verda e blua.

## Videz anke
* kolor-blindeso.
Kolor-blindeso

**Kolor-blindeso** esas la nekapableso de distingar inter certena kolori, heredata traito.

Esas maladeso di la retino-koni en l'okulo.

La maxim frequa speco esas reda-verda blindeso (**Daltonismo**), maxim ofte okuranta che viri (8%) pro la X-46ma kromosomo, l'altra speci esas rara.
Lumyaro

**Lumyaro**, en astronomio, esas unajo di disto, definita kom la disto voyajata da lumo-fotono en vakuo dum un yaro.

Lumyaro esas equivalas 9461Tm (cirkume 6 milion milion milii).

Parseko esas 3,26 lumyaro.
Parseko

**Parseko** (pc), en astronomio, esas la disto ye quo 1 astronomiala unajo subtenus angulo di 1 sekundo, o 3.08568025 × 10^16 metri.

Unesme definita kom la disto di stelo kun paralaxo 1" vidata de Tero e suno, la parseko enduktesis por remplasar la lumyaro.
Ultreviolea radiaco

**Ultreviolea** esas elektromagnetika radiaco di onlongeso inter 0,1nm til 380nm.

Malgre ke ol esas 3% dil energio radiata da suno, maxim multa quo atingas tero esas ekfiltrata dal atmosferala oxigeno (oxo) ed ozono, to quo protektas vivanti sur la surfaco kontre domajo dal ultreviolea lumo.

Videz anke infrereda radiaco.
Infrereda radiaco

**Infrereda** esas elektromagnetika radiaco di ondlongeso inter 780nm til 1mm.

Ol forte radiesas da varma objekti ed anke nomesas varmeso-radio.

Militala apliki inkluzas misil-detekto ed aparato por dumnokta vido.

Infrereda fotografo exploras l*'infrereda fenestro*, la spektrala rango en qua l'atmosfero esas diafana.
Unionita feldo-teorio

**Unionita feldo-teorio** esas teorio quo probas integrigar elektromagnetala forci kun forta e febla nukleala forci aden la generala teorio di relativeso.

Se ol sucesus, unika ensemblo di equacioni deskriptus ica fundamentala forco-feldi, inkluzante gravitado, segun la geometrio di spaco-tempo.

Albert Einstein unesme probis produktar tala teorio; il volis reprezentar fizikala realeso tote segun forci, ma en lua generala teorio di relativeso, partikuli ankore existas kom singularesi - regioni ube feld-equacioni krulas.
552

La yaro **552** (DLII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 552ma yaro del unesma yarmilo, la 52ma yaro de la 6ma yarcento, e la 3ma yaro de la yari 550a.

## Eventi
* Budismo introduktesas en Japonia.

## Naski

## Morti
555

La yaro **555** (DLV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 555ma yaro dil unesma yarmilo, la 55ma yaro di la 6ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 550a. La nomo *555* uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande *Anno Domini* divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* L'imperio di Iustinianus la 1ma di Bizanco atingas lua apogeo. Ilu konquestabis multa teritorii del anciena Imperio Romana dil Ocidento, inkluzite Italia, Dalmatia, Afrika e sudala Hispania.

## Naski

## Morti
* 7ma di junio - Papo Vigilius (naskodio nekonocata)
556

La yaro **556** (DLVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 556ma yaro dil unesma yarmilo, la 56ma yaro di la 6ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 550a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 16ma di aprilo - Pelagius la 1ma elektesas papo.

## Naski

## Morti
558

La yaro **558** (DLVIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 558ma yaro dil unesma yarmilo, la 58ma yaro di la 6ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 550a.

## Eventi

## Naski

## Morti
* 13ma di decembro - Childebert la 1ma, rejo di Frankiani (n. c. 496)
553

La yaro **553** (DLIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 553ma yaro del unesma yarmilo, la 53ma yaro de la 6ma yarcento, e la 4ma yaro de la yari 550a.

## Eventi
### [[Azia]]
* Rejo Seong di Baekje atakas Goguryeo e Silla.

## Naski

## Morti
561

La yaro **561** (DLXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 561ma yaro dil unesma yarmilo, la 61ma yaro di la 6ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 560a.

## Eventi
### [[Kristanismo]]
* 17ma di julio - Ioannes la 3ma divenas papo.

## Naski

## Morti
* 4ma di marto - Papo Palagius la 1ma (naskodio nekonocata)
562

La yaro **562** (DLXII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 562ma yaro del unesma yarmilo, la 62ma yaro de la 6ma yarcento, e la 3ma yaro de la yari 560a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Imperiestro Iustinianus la 1ma di Bizanco signatas paco-pakto kun Persiana imperio.

## Naski

## Morti
565

La yaro **565** (DLXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 565ma yaro dil unesma yarmilo, la 65ma yaro di la 6ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 560a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* 15ma di novembro - Iustinus la 2ma sucedas ilua patro Iustinianus la 1ma di Bizanco.

## Naski

## Morti
* 14ma di novembro - Imperiestro Iustinianus la 1ma di Bizanco (n. 482)
Thomas Mann

**Thomas Mann** (1875 til 1955) esis Germana skriptisto qua recevis Nobel-premio pri literaturo en 1929. Esis frato dil skriptisto Heinrich Mann e patro di la skriptisti Klaus e Golo Mann.

La maxim famoza libri da Thomas Mann esas "La Morto en Venezia" (1912) e "La Magiala Monto" (1924).
Gerhart Hauptmann

**Gerhart Hauptmann** (1862 til 1946) esis Germana skriptisto de Naturalista movado qua recevis Nobel-premio pri literaturo en 1912.

## Gerhart Hauptmann en Ido
Günter Schlemminger tradukis la novelo *Bahnwärter Thiel* (Voyo-gardisto Thiel) aden Ido en la yaro 2023 e publikigis ol kom libro.
Günter Grass

**Günter Wilhelm Grass** (1927 til 2015) esas Germana skriptisto e Nobel-laureato pri literaturo en 1999.

## extera ligilo

* Die Box (2008) *L'ok filii di skriptisto parolas.*
Elfriede Jelinek

**Elfriede Jelinek** (n. 1946) esas Austriana skriptisto qua recevis la Nobel-premio pri literaturo en 2004.

En lua verki, el repudias la pasinto di lua lando, qua akuzas pri ne superirar la pasinto Nacional-socialista. El judikesas kom radikala feministo. La opinioni di kritikisti e lekteri di lua libri dividesas egale inter odio ed admiro.
Imre Kertész

**Imre Kertész** (1929 til 2016) esis Hungara skriptisto e Nobel-laureato pri literaturo en 2002. Naskinta en juda familio, ilu transvivis koncentreyo dum la duesma mondomilito.

## Referi
John Maxwell Coetzee

**John Maxwell Coetzee** (n. en 1940) esas Sudafrikana skriptisto qua recevis Nobel-premio pri literaturo en 2003.

## Noveli
* 1974 - *Dusklands* ISBN 0-14-024177-9
* 1977 - *In the Heart of the Country* ISBN 0-14-006228-9
* 1980 - *Waiting for the Barbarians* ISBN 84-204-2547-8 
* 1983 - *The Life and Times of Michael K* ISBN 0-14-007448-1
* 1986 - *Foe* ISBN 0-14-009623-X
* 1990 - *Age of Iron* ISBN 0-14-027565-7  
* 1994 - *The Master of Petersburg*
* 1999 - *Disgrace* ISBN 0-09-928952-0
* 2003 - *Elizabeth Costello* ISBN 84-397-1024-0
* 2005 - *Slow Man*
* 2007 - *Diary of a Bad Year*
Jacinto Benavente

**Jacinto Benavente y Martinez** (1866 til 1954) esis Hispana skriptisto qua recevis Nobel-premio pri literaturo en 1922.
568

La yaro **568** (DLXVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 568ma yaro del unesma yarmilo, la 68ma yaro de la 6ma yarcento, e la 9ma yaro de la yari 560a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Imperiestro Iustinus la 2ma e lua spozino Sophia sendas la "Kruco di Iustinus" a Roma, por plubonigar la relati inter katolik-eklezio e Bizancana imperio.

## Naski

## Morti
569

La yaro **569** (DLXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 569ma yaro del unesma yarmilo, la 69ma yaro de la 6ma yarcento, e la 10ma yaro de la yari 560a.

## Eventi
### [[Afrika]]
* Rejio Garamantana establisas paco-pakto kun Bizancana imperio.

## Naski

## Morti
570

La yaro **570** (DLXX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 570ma yaro del unesma yarmilo, la 70ma yaro de la 6ma yarcento, e la 1ma yaro de la yari 570a.

## Eventi
### [[Azia]]
* Ctesiphon, lor la chef-urbo de Persian imperio, divenas la maxim granda urbo del mondo.

## Naski
* Muhamad, profeto dil islamo (m. 632)

## Morti
571

La yaro **571** (DLXXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 571ma yaro del unesma yarmilo, la 71ma yaro de la 6ma yarcento, e la 2ma yaro de la yari 570a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Zotto, chefo dil Lombardi, kreas nedependanta dukio kun chef-urbo en Benevento.

## Naski
* (o 570) - Muhamad, profeto dil Islamo (m. 632)

## Morti
566

La yaro **566** (DLXVI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 566ma yaro del unesma yarmilo, la 66ma yaro de la 6ma yarcento, e la 7ma yaro de la yari 560a.

## Eventi

## Naski
* (probable) Abbas ibn Abd al-Muttalib, onklulo di Muhamad (m. c. 653)

## Morti
567

La yaro **567** (DLXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 567ma yaro del unesma yarmilo, la 67ma yaro de la 6ma yarcento, e la 8ma yaro de la yari 560a.

## Eventi

## Naski

## Morti
* decembro - Athanagild, rejo di Visigoti en Hispania e Septimania (n. c. 517)
572

La yaro **572** (DLXXII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 572ma yaro del unesma yarmilo, la 72ma yaro de la 6ma yarcento, e la 3ma yaro de la yari 570a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Imperiestro Iustinus la 2ma refuzas pagar yarala tributo al rejulo Khosrow la 1ma de Persia. Ilu sendas armeo a Persa teritorio, e siejas urbo Nisibis.

## Naski

## Morti
573

La yaro **573** (DLXXIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 573ma yaro del unesma yarmilo, la 73ma yaro de la 6ma yarcento, e la 4ma yaro de la yari 570a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Papo Ioannes la 3ma koaktesas retretar ek Roma e rezidar che katakombi alonge choseo Appia.

## Naski

## Morti
574

La yaro **574** (DLXXIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 574ma yaro del unesma yarmilo, la 74ma yaro de la 6ma yarcento, e la 5ma yaro de la yari 570a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 13ma di julio - Papo Ioannes la 3ma mortas, e til junio di la sequanta yaro, Santa Episkopio divenos *sede vacante*, to esas, nulu selektesos kom papo.

## Naski

## Morti
* 13ma di julio - Papo Ioannes la 3ma (naskodio nekonocata)
575

La yaro **575** (DLXXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 575ma yaro dil unesma yarmilo, la 75ma yaro di la 6ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 570a.

## Eventi
### [[Katolikismo]]
* 2ma di junio - Benediktus la 1ma divenas papo.

## Naski

## Morti
577

La yaro **577** (DLXXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 577ma yaro del unesma yarmilo, la 77ma yaro de la 6ma yarcento, e la 8ma yaro de la yari 570a.

## Eventi
### [[Azia]]
* En Egiptis, templo dedikita a deino Isis en Dendur transformesas en kristana kirko.

## Naski

## Morti
578

La yaro **578** (DLXXVIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 578ma yaro del unesma yarmilo, la 78ma yaro de la 6ma yarcento, e la 9ma yaro de la yari 570a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Milito Bizancana-Sasanida: Bizancana armeo invadas la nordo di Mezopotamia e marodas la du rivi dil fluvio Tigris.

## Naski

## Morti
579

La yaro **579** (DLXXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 579ma yaro del unesma yarmilo, la 79ma yaro de la 6ma yarcento, e la 10ma yaro de la yari 570a.

## Eventi
### [[Kristanismo]]
* 26ma di novembro - Pelagius la 2ma divenas papo.

## Naski

## Morti
* 30ma di julio - Papo Benedictus la 1ma
580

La yaro **580** (DLXXX per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 580ma yaro del unesma yarmilo, la 80ma yaro de la 6ma yarcento, e la 1ma yaro de la yari 580a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Lombardi ekpulsas la lasta Ostrogoti tra Alpi.

## Naski

## Morti
581

La yaro **581** (DLXXXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 581ma yaro del unesma yarmilo, la 81ma yaro de la 6ma yarcento, e la 2ma yaro de la yari 580a.

## Eventi
### [[Azia]]
* *La Granda Urbo Helu* rinomizesas Suzhou dal dinastio Sui, en Chinia.

## Naski

## Morti
582

La yaro **582** (DLXXXII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 582ma yaro dil unesma yarmilo, la 82ma yaro di la 6ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 580a. La nomo *582* uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande *Anno Domini* divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* 14ma di agosto - Imperiestro Tiberios la 2ma mortas, posible por venenago. Ilu sucedesas da ilua filiulo Mauricius, qua komandabis armeo dum la milito kontre Persian imperio.

## Naski

## Morti
* 14ma di agosto - Imperiestro Tiberios la 2ma Konstantinos de Bizanco (n. 520)
576

La yaro **576** (DLXXVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 576ma yaro del unesma yarmilo, la 76ma yaro de la 6ma yarcento, e la 7ma yaro de la yari 570a.

## Eventi
### [[Azia]]
* Jinji divenas rejulo di Silla.

## Naski

## Morti
583

La yaro **583** (DLXXXIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 583ma yaro del unesma yarmilo, la 83ma yaro de la 6ma yarcento, e la 4ma yaro de la yari 580a.

## Eventi

## Naski

## Morti
* Flavius Magnus Aurelius Cassiodorus, Romana politikisto, monako e skriptisto (n. c. 487)
584

La yaro **584** (DLXXXIV per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 584ma yaro del unesma yarmilo, la 84ma yaro de la 6ma yarcento, e la 5ma yaro de la yari 580a.

## Eventi
### [[Europa]]
* septembro - Rejulo Chilperik 1ma di Neustria poniardagesas retroveninta de chasado. Ilua spozino Fredegund, qua imperis e pagis por lua mortigo, fugas a Paris kun elua filiulo, futura rejulo Clotaire la 2ma.

## Naski

## Morti
* septembro - Chilperik 1ma di Neustria
585

La yaro **585** (DLXXXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 585ma yaro del unesma yarmilo, la 85ma yaro de la 6ma yarcento, e la 6ma yaro de la yari 580a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Childebert la 2ma, lor evanta 15 yari, divenas rejulo di Austrasia.
* vintro - Segun Santa Gregorius de Tours, famino frapas Gaul.

## Naski

## Morti
586

La yaro **586** (DLXXXVI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 586ma yaro del unesma yarmilo, la 86ma yaro de la 6ma yarcento, e la 7ma yaro de la yari 580a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Imperiestro Mauricius de Bizanco refuzas paco-propozuro da Persiani, kambie pago per oro. Ilu sendos armeo qua vinkos Persiani de dinastio Sassanid proxim fortifikita urbo Dara.

## Naski

## Morti
587

La yaro **587** (DLXXXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 587ma yaro dil unesma yarmilo, la 87ma yaro di la 6ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 580a.

## Eventi

## Naski

## Morti
* 21ma di mayo - Imperiestro Yomei di Japonia (n. 517)
590

La yaro **590** (DXC per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 590ma yaro del unesma yarmilo, la 90ma yaro de la 6ma yarcento, e la 1ma yaro de la yari 590a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Frankiani e Burgundiani invadas Italia. Li kaptas Milano e Verona, ma koaktesas retretar pro epidemio di bubonala pesto.
* 3ma di septembro - Gregorius la 1ma divenas papo.
* Gregorius la 1ma restauras l'aquedukti di Roma.

## Naski

## Morti
* 7ma di februaro - Papo Pelagius la 2ma (n. 520)
591

La yaro **591** (DXCI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 591ma yaro del unesma yarmilo, la 91ma yaro de la 6ma yarcento, e la 2ma yaro de la yari 590a.

## Eventi
### [[Azia]]
* Monako Jnanagupta tradukas Vimalakirti Sutra aden China.

## Naski

## Morti
592

La yaro **592** (DXCII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 592ma yaro dil unesma yarmilo, la 92ma yaro di la 6ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 590a. La nomo *592* uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande *Anno Domini* divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi
### [[Europa]]
* 28ma di januaro - Rejulo Guntram mortas, e sucedesas da lua nevulo Childebert la 2ma kom rejulo di Burgundia.

## Naski

## Morti
* Imperiestro Sushun di Japonia (n. 553)
593

La yaro **593** (DXCIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 593ma yaro del unesma yarmilo, la 93ma yaro de la 6ma yarcento, e la 4ma yaro de la yari 590a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Priskus, generalo qua komandis Bizancana trupi en Trakia, vinkas Slava tribui e Gepidi en Bizancana teritorio sude de Danubio.

## Naski

## Morti
594

La yaro **594** (DXCIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 594ma yaro del unesma yarmilo, la 94ma yaro de la 6ma yarcento, e la 5ma yaro de la yari 590a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Slavi invadas Bizancana provinci Moesia e Macedonia.

## Naski

## Morti
* 17ma di novembro - Santa Gregorius de Tours, episkopo e historiisto (n. c. 538)
595

La yaro **595** (DXCV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 595ma yaro del unesma yarmilo, la 95ma yaro de la 6ma yarcento, e la 6ma yaro de la yari 590a.

## Eventi
### [[Europa]]
* oktobro - Rejulo Childebert la 2ma mortas; ilua matro Brunhilda probas guvernar Austrasia e Burgundia.

## Naski

## Morti
589

La yaro **589** (DLXXXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 589ma yaro del unesma yarmilo, la 89ma yaro de la 6ma yarcento, e la 10ma yaro de la yari 580a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Italia subisas epidemio di bubonala pesto. Inte la viktimi, esos papo Pelagius la 2ma.

## Naski

## Morti
596

La yaro **596** (DXCVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 596ma yaro del unesma yarmilo, la 96ma yaro de la 6ma yarcento, e la 7ma yaro de la yari 590a.

## Eventi

## Naski
* Imperiestro Kōtoku di Japonia (m. 654)

## Morti
599

La yaro **599** (DXCIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 599ma yaro dil unesma yarmilo, la 99ma yaro di la 6ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 590a.

## Eventi

## Naski
* 23ma di januaro - Imperiestro Taizong, de dinastio Tang (m. 649)

## Morti
600

La yaro **600** (DC per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 600ma yaro del unesma yarmilo, la 100ma yaro de la 6ma yarcento, e la 1ma yaro de la yari 600a.

## Eventi
### [[Europa]]
* (cirkume) Variolo aparas en Europa unesmafoye.

## Naski

## Morti
402

La yaro **402** (CDII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 402ma yaro dil unesma yarmilo, la 2ma yaro di la 5ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 400a. La nomo *402* uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande *Anno Domini* divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi
* Visigoti avancas til *Mediolanun*, la nuna Milano, e siejas Asti, en Liguria.

## Naski

## Morti
404

La yaro **404** (CDIV per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 404ma yaro dil unesma yarmilo, la 4ma yaro di la 5ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 400a. Lor ol konocesis kom **yaro dil administrado da konsuli Honorius ed Aristaenetus**, o, min ofte, **yaro 1157 ''Ab urbe condita***. La nomo *404* uzesas por ca yaro de la [[Mezepoko]], kande *Anno Domini'' divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi
### [[Romana imperio]]
* 1ma di januaro - Eventas la lasta konocata lukto inter gladiatori. Katoliki judikas ke Santa Telemachus martireskis ca dio, probanta interuptar lukto inter gladiatori.

## Naski

## Morti
* Claudius Claudianus, Egiptiana-Romana poeto (n. c. 370)
416

La yaro **416** (CDXVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 416ma yaro dil unesma yarmilo, la 16ma yaro di la 5ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 410a. La nomo *416* uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande *Anno Domini* divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi
## [[Europa]]
* Visigoti duras lia konquesto di Hispania, e kaptas Hispania Tarraconensis.

## Naski

## Morti
588

La yaro **588** (DLXXXVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 588ma yaro del unesma yarmilo, la 88ma yaro de la 6ma yarcento, e la 9ma yaro de la yari 580a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Frankiani e Burgundiani invadas la nordo di Italia, ma vinkesas da Lombardi.

## Naski

## Morti
428

La yaro **428** (CDXXVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 428ma yaro dil unesma yarmilo, la 28ma yaro di la 5ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 420a. Lor ol konocesis kom **yaro dil administrado da konsuli Felix e Taurus**, o min ofte **yaro 1181 ''Ab urbe condita***. La nomo *428* uzesas por ca yaro de la [[Mezepoko]], kande *Anno Domini'' divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi
### [[Europa]]
* Rejulo Gunderik, lor evanta 49 yari, mortas e sucedesas da lua mi-fratulo Genserik. Genserik augmentas lua povo e richeso.

## Naski

## Morti
* Gunderik, rejo di Vandali ed Alani (n. 379)
430

La yaro **430** (CDXXX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 430ma yaro dil unesma yarmilo, la 30ma yaro di la 5ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 430a. Lor, ol konocesis kom **yaro dil administrado di konsuli Theodosius e Valentinianus** o, min ofte, **yaro 1183 ''ab urbe condita***. La nomo *430* uzesas por ca yaro de la [[Mezepoko]], kande *Anno Domini'' divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi
### [[Afrika]]
* Vandali komandata da Genserik expansas lia rejio en nordal Afrika alonge Mediteraneo.

## Naski

## Morti
* 28ma di agosto - Santa Augustinus, santo di katolik-eklezio (n. 354)
447

La yaro **447** (CDXLVII per Romala algarismi) esis la 447ma yaro dil unesma yarmilo, la 47ma yaro di la 5ma yarcento e la 8ma yaro di la yari 440a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* 6ma di novembro - Ter-tremo domajas severe la muregi di Konstantinoplo, inkluzite 57 turmi.
* Huni, komandata da Attila, invadas Balkani, iranta til Thermopyles, en Grekia.

## Naski

## Morti
451

La yaro **451** (CDLI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 451ma yaro dil unesma yarmilo, la 51ma yaro di la 5ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 450a. Lor ol konocesis kom **yaro dil administrado da konsuli Marcianus ed Adelfius** o, min ofte, **yaro 1204 ''Ab urbe condita***. La nomo *451* uzesas por ca yaro de la [[Mezepoko]], kande *Anno Domini'' divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi
### [[Europa]]
* 7ma di aprilo - Trupi de Attila la Huno invadas Gallia e spolias Metz.

## Naski

## Morti
480

La yaro **480** (CDLXXX per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 480ma yaro dil unesma yarmilo, la 80ma yaro di la 5ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 480a. Lor ol konocesis kom **yaro dil administrado da konsulo Basilius, sen kolego** o, min ofte, **yaro 1233 ''Ab urbe condita***. La nomo *480* uzesas por ca yaro de la [[Mezepoko]], kande *Anno Domini'' divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Zeno oficale dissolvas la sistemo di du imperii Romana.

### [[Europa]]
* Olima imperiestro Iulius Nepos mortas en Dalmatia. Ilu asasinesas da sua propra soldati.

## Naski

## Morti
487

La yaro **487** (CDLXXXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 487ma yaro dil unesma yarmilo, la 87ma yaro di la 5ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 480a. La nomo *487* uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande *Anno Domini* divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi
### [[Europa]]
* Papo Felix la 3ma kunvokas reprezenteri de katolik-eklezio por kunvenar en la baziliko *San Giovanni in Laterano*, en Roma. Li decidas pri quale ri-admisar ex-katoliki baptata dal Vandali.

## Naski

## Morti
491

La yaro **491** (CDXCI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 491ma yaro dil unesma yarmilo, la 91ma yaro di la 5ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 490a. La nomo *491* uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande *Anno Domini* divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi
### [[Europa]]
* Anastasius la 1ma Dicorus divenas Est-Romana imperiestro.
* 9ma di julio - Flavius Odoacer atakas l'armeo di Theodericus la Granda en Ad Pinetam. La du armei subisas granda perdaji, ma fine Theodericus repulsas l'atako.

## Naski

## Morti
* 9ma di aprilo - Imperiestro Zeno di Bizanco (Estal Romana imperio) (n. c. 425)
493

La yaro **493** (CDXCIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 493ma yaro dil unesma yarmilo, la 93ma yaro di la 5ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 490a. La nomo *493* uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande *Anno Domini* divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi
### [[Europa]]
* 25ma di februaro - Flavius Odoacer cedas Ravenna a Theodorik la Granda.
* 15ma di marto - Theodorik la Granda invitas Flavius Odoacer a festino, ed asasinas lu dum la celebro.

## Naski

## Morti
* 15ma di marto - Flavius Odoacer, rejo di Italia (n. c. 433)
496

La yaro **496** (CDXCVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 496ma yaro dil unesma yarmilo, la 96ma yaro di la 5ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 490a. La nomo *496* uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande *Anno Domini* divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi
### [[Kristanismo]]
* 24ma di novembro - Anastasius la 2ma divenas papo.

## Naski

## Morti
* 19ma di novembro - Papo Gelasius 1ma (naskodio nekonocata)
Compiere

**Compiere** esas libera jero-programo por komputero.

## Extera ligilo
* http://sourceforge.net/projects/compiere
Everest

**Monto Everest** esas la maxim alta monto de la Mondo. Ol jacas en la montaro Himalaya, havanta 8850 metri di altitudo. Everest jacas an la frontiero inter Nepal e la Popul-Republiko Chinia. Lua nomo en Nepalana linguo esas *Sagarmatha*, kontre ke en la Tibetana linguo esas *Chomolungma*.

## Historio
### Expediciono di 1924
En 1924, Britana expediciono, di dek-e-du membri, intencis atingar la somito di Everest. Ye la 8ma di junio, George Mallory ed Andrew Irvine lastafoye videsis kande ili esis cirkume 240 vertikala metri de la somito.  La probo di Mallory ed Irvine por atingar la somito, komencante ye la 4ma di junio, esis la triesma probo da membri dil esquadro. Pos ke li videsis ye la 8ma di junio da altra membro, qua studiis la geologio ye plu basa nivelo, Mallory ed Irvine desaparis aden nubii, e nultempe pluse esis vidata. L’expediciono pose abandonesis. La kadavro di Mallory deskovresis en 1999, dum expediciono por trovar ilia restaji; la kadavro di Irvine ne esas trovita.

### Unesma sucesoza acenso
L'unesma homi qua acensis Monto Everest esis Edmund Hillary e Tenzing Norgay, ye la 29ma di mayo 1953.
Ernest Hemingway

**Ernest Hemingway** (1899 til 1961) esis Usana skriptisto e Nobel-laureato pri literaturo en 1954.

Refuzita en l'armeo dum l'Unesma mondomilito pro mala vido, Ernest Hemingway partoprenis kom ambulancisto ad italiana fronto ube esis grave vundita.
305

La yaro **305** (CCCV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 305ma yaro dil unesma yarmilo, la 5ma yaro di la 4ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 300a. Lor ol konocesis kom **yaro dil administrado da konsuli Constantius e Valerius**, o, min ofte, **yaro 1058 ''Ab urbe condita***. La nomo *305* uzesas por ca yaro de la [[Mezepoko]], kande *Anno Domini'' divenis la precipua formo por nomar yari.

## Eventi
### [[Europa]]
* 1ma di mayo - Imperiestro Diokletianus abdikas ed iras rezidar en palaco che urbo Salona, proxim la nuna Split, en Kroatia.
* L'arko di Galerius konstruktesas en Thesaloniki.

## Naski

## Morti
302

La yaro **302** (CCCII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 302ma yaro dil unesma yarmilo, la 2ma yaro di la 4ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 300a. La nomo *302* uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande *Anno Domini* divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi
* Valerius Diocletianus komencas persekutar Kristani. Ilu imperas removar la lango de la diakono Romanus de Antioquia pro interuptar oficala sakrifiki honore l'imperiestro.

## Naski

## Morti
304

La yaro **304** (CCCIV per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 304ma yaro dil unesma yarmilo, la 4ma yaro di la 4ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 300a. La nomo *304* uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande *Anno Domini* divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi
### [[Romana imperio]]
* Deokletianus lansas dekreti kun skopo destruktar kristanismo. Kirki destruktesos, sacerdoti arestesos, e kristani obligesos facar sakrifiki honore pagana dei, o recevos mortopuniso.

## Naski

## Morti
306

La yaro **306** (CCCVI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 306ma yaro dil unesma yarmilo, la 6ma yaro di la 4ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 300a. La nomo *306* uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande *Anno Domini* divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi
### [[Romana imperio]]
* Constantius Chlorus organizas expediciono kontre Pikti, pos reparar la nomizita Murego di Adrianus. Ilua filiulo Konstantinus, Konstantinus la 1ma akompanas lu.
* 25ma di julio - Constantius Chlorus mortas proxim *Eboracum* (nun York).

## Naski

## Morti
* 25ma di julio - Constantius Chlorus, imperiestro di Romana imperio (n. c. 250)
311

La yaro **311** (CCCXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 311ma yaro dil unesma yarmilo, la 11ma yaro di la 4ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 310a. La nomo *311* uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande *Anno Domini* divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi

## Naski

## Morti
* 1ma di mayo - Galerius, Romana imperiestro (n. c. 250)
* 3ma di decembro - Diocletianus, Romana imperiestro (n. 244)
317

La yaro **317** (CCCXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 317ma yaro dil unesma yarmilo, la 17ma yaro di la 4ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 310a. La nomo *317* uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande *Anno Domini* divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi
### [[Romana imperio]]
* Imperiestro Konstantinus la 1ma e kunimperiestro Licinius transformas lia filii Crispus, Konstantinus la 2ma (nur bebeo) e Licinius la 2ma en konsuli.
* Licinius agnoskas Konstantinus la 1ma kom imperiestro, e mortigas Valerius Valens.

## Naski
* 7ma di agosto - Imperiestro Konstantinus 2ma de Romana imperio (m. 361)

## Morti
Arito

En matematiko, l**'arito** di funciono o di operacanto es la nombro di argumenti o di operacario ke ol equizitas.

Funciono o operacanto povas do esar deskriptita kom unara, binara, trinara, etc . Di termini kom *7-ara* o *n-ara* es anke uzita. L'adiciono di du nombri, exemple, esas binara funciono. L'inversa funciono, qua asocias a elemento sua inversa, es unara funciono.

Kelkafoye esas utila konsiderar konstanto kom operacario o funciono di arito 0 nomizita *nihila* (o ankore *anara*). Exemple formulato di l'axiomo di selekto pretendas ke per omna ensemblo ne vakua, ol existas nihila funciono qua povas uzesar por prenar valoro en l'ensemblo.
Himalaya

**Himalaya** esas Aziana montaro. Lua nomo signifikas en Hindi-linguo *hima* = (nivo) ed *laya* = montaro). Ol jacas inter Nepal, Bhutan, Chinia (regiono Tibet), India e Pakistan.

Lua maxim alta monto esas Everest kun 8.850 metri di altitudo. En Himalaya jacas anke la monti K2, Annapurna, Cho Oyu, Dhaulagiri, Kangchenjunga, Lhotse, Makalu, Manaslu, Nanga Parbat e Xixiabangma, omna kun plua kam 8.000 metri di altitudo.

Importanta Aziana fluvii, exemple la Indus, Ganga-Brahmaputra e Yangcekiang naskas en Himalaya. La regiono anke havas centi di lagi.

Himalaya esas recenta montaro: ol komencis kreskar pos koliziono inter Aziana ed Indo-Australiana kontinentala plaki cirkume 70 milioni yari ante nun, dum Kretaceo. L'Indo-Australiana plako duras movar 67 milimetri omnayare. Kom rezulto, la monti di Himalaya kreskabas 5 mm omnayare.
Cho Oyu

**Cho Oyu** esas monto en Himalaya kun 8201 metri di altitudo. Ol jacas en la limito inter Nepal e Chinia (Tibet).

Cho Oyu klimbesis unesme ye 19 di oktobro 1954 da Herbert Tichy, Joseph Joechler e Sherpa Pasand Dawa Lama.
Dhaulagiri

**Dhaulagiri** (धौलागिरी, *la monto blanka*) esas la 7ma maxim alta monto en Himalaya, kun 8167 metri di altitudo. Ol jacas en Nepal apud Annapurna.
Kangchenjunga

**Kangchenjunga** esas la 3ma maxim alta monto del mondo, kun 8586 metri di altitudo. Ol jacas en Himalaya, inter Nepal e India (Sikkim).
Lhotse

**Lhotse** esas monto en Himalaya kun 8516 metri di altitudo. Ol esas la 4ma maxim alta monto dil mondo. Lua nomo signifikas "suda montopinto", en Tibetana linguo.

Lhotse jacas an la frontiero inter Nepal e Popul-Republiko Chinia (Tibet), apud Monto Everest.
Xixiabangma

**Xixiabangma** o **Shisha Pangma** esas la 14ma alta monto dil mondo, kun 8 013 metri di altitudo. Ol jacas en Himalaya en Tibet (Chinia).
336

La yaro **336** (CCCXXXVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 336ma yaro dil unesma yarmilo, la 36ma yaro di la 4ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 330a. La nomo *336* uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande *Anno Domini* divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi
### [[Religio]]
* 18ma di januaro - Markus divenas papo.

## Naski

## Morti
* Arius, fondinto dil Arianismo (n. 200 o 256)
339

La yaro **339** (CCCXXXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 339ma yaro dil unesma yarmilo, la 39ma yaro di la 4ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 330a. La nomo *339* uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande *Anno Domini* divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi
### [[Europa]]
* Papo Julius la 1ma refujigas patriarko Athanasius, de Alexandria, qua revokesis dum l'unesma sinodo de Tiro.

## Naski

## Morti
Makalu

**Makalu** esas monto en Himalaya, havanta  metri di altitudo. Ol esas la 5ma maxim alta monto di mondo. Makalu distas 19 kilometri sud-este de Everest, jacanta an la frontiero inter Nepal e Popul-Republiko Chinia (Tibet).
Nanga Parbat

**Nanga Parbat** (*Diamir*) esas la 9ma maxim alta monto (8 126 m) en Tero. Ol esas en nordo di Pakistan, en Himalaya. Ol esas konocita kom Asasinanta Monto pro desfacilesa e danjeroza kondicioni di acenso.
341

La yaro **341** (CCCXLI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 341ma yaro dil unesma yarmilo, la 41ma yaro di la 4ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 340a. La nomo *341* uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande *Anno Domini* divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi
### [[Romana imperio]]
* Imperiestro Flavius Julius Constans proskriptas pagana kulti, e minacas per mortopuniso la praktikanti di ta kulti.

## Naski

## Morti
360

La yaro **360** (CCCLX per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 360ma yaro dil unesma yarmilo, la 60ma yaro di la 4ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 360a. La nomo *360* uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande *Anno Domini* divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi
### [[Europa]]
* Mili di Huni invadas Europa, ed okupas teritorii antee okupita da Alani, Heruli, Ostrogoti e Visigoti.

## Naski

## Morti
385

La yaro **385** (CCCLXXXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 385ma yaro dil unesma yarmilo, la 85ma yaro di la 4ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 380a. La nomo *385* uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande *Anno Domini* divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi
### [[Azia]]
* Jinsa divenas rejulo dil anciena rejio Baekje, en Korea. Il atakos la rejio Goguryeo multafoye dum lua regno.

## Naski

## Morti