1946

La yaro **1946** (MCMXLVI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Gregoriala kalendario. Ol esis la 946ma yaro di la duesma yarmilo, la 46ma yaro di la 20ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 1940a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 11ma di januaro - Enver Hoxha proklamas Popul-Republiko Albania e su ipsa kom diktatoro di la lando.
* 25ma di januaro - Suedia retrosendas Baltika fuganti.
* 5ma di marto - En Chekoslovakia, prezidanto Edvard Beneš dekretas ekpulso di Germani de Sudeti.
* 26ma di mayo - En general elekti, komunista partiso di Chekoslovakia recevas 38% ek omna voti.
* 2ma di junio - Per plebicito, kande unesmafoye mulieri darfis partoprenar, Italia divenas republiko.
* 5ma di julio - Franca modisto Louis Réard prizentas bikinio, du-parta natera kostumo.
* 4ma di septembro - Bulgaria abolisas monarkio e divenas republiko.
* 1ma di oktobro - La tribunalo judicanta militala kriminalisti di la nacional-socialista Germania finas lua laboro.
* 16ma di oktobro - Dek nacional-socialista kriministi mortigesas en Nürnberg per jibeto.
* 22ma di novembro - En Bulgaria, Georgi Dimitrov formacas guvernerio kun majoritato di komunisti.
* 24ma di decembro - Komencas tale nomizita Quaresma Franca Republiko.

### [[Azia]]
* 7ma di januaro - Francia riokupas Kambodja. Norodom Sihanouk aceptas autonomeso.
* 2ma di marto - Ho Chi Minh elektesas prezidanto di Nord-Vietnam.
* 9ma di marto - Reda Armeo abandonas Mandjuria.
* 4ma di aprilo - Reda Armeo abandonas Iran.
* 10ma di aprilo - En Japonia, mulieri darfas votar unesmafoye en parlamental elekti.
* 17ma di aprilo - La lasta soldato Franca foriras Siria, qua formale nedependanteskas.
* 3ma di mayo - Komencas judicii en Japonia pri milito-krimini kontre 28 Japoniana militisti e politikisti, di qui 25 judikesos kom kulpinta.
* 6ma di junio - Sovietia establisas diplomacala relati kun Arjentinia.
* 4ma di julio - Filipini divenas nedependanta de Usa.
* 31ma di decembro - Lasta Franca soldati foriras Libano.

### [[Nord-Amerika]]
* 10ma di januaro - Unesma sesiono dil Unionita Nacioni.
* 22ma di januaro - CIA (*Central Intelligence Agency*) fondesas en Usa.
* 1ma di februaro - Norvegiana Trygve Lie divenas unesma chefo dil Unionita Nacioni.
* 5ma di marto - En Fulton, Missouri, Usa, Winston Churchill parolas unesme pri fera kurteno inter Ocidento ed Oriento.

### [[Central Amerika]]
* 4ma di agosto - Violentoza ter-tremo frapas Dominikana Republiko e produktas 100 morti.

### [[Sud-Amerika]]
* 31ma di januaro - En Brazilia komencas guvernerio di Eurico Gaspar Dutra, unesma prezidanto elektita pos finar la diktatoreso di Getúlio Vargas.
* 24ma di februaro - Eventas demokratal elekti en Arjentinia. Juan Domingo Perón vinkas l'elekto.
* 18ma di marto - En Sergipe, Brazilia, treno kun ecesajo di pasajeri ekreligas inter urbi Laranjeiras e Riachuelo, produktanta 185 morti e plua kam 300 plusa homi vundita.
* 18ma di septembro - Brazilia adoptas nova konstituco.

### [[Oceania]]
* 1ma di julio - Usa explozas atomobombo ek plutonio che l'atolo Bikini.

## Naski

* 1ma di januaro - Roberto Rivellino, Braziliana futbalisto
* 3ma di januaro - John Paul Jones, Britaniana muzikisto (Led Zeppelin)
* 5ma di januaro - Diane Keaton, Usan aktorino (m. 2025)
* 6ma di januaro - Syd Barrett, Britaniana muzikisto (Pink Floyd) (m. 2006)
* 13ma di januaro - Tevita Momoedonu, chefministro di Fidji (m. 2020)

* 17ma di januaro - Cassius Clay (pose Muhammad Ali), Usana boxisto (m. 2016)
* 18ma di januaro - Henrique Pereira Rosa, prezidanto di Guinea-Bisau (m. 2013)
* 19ma di januaro - Dolly Parton, Usan aktorino e kantistino
* 20ma di januaro - David Lynch, Usan aktoro, cinematografisto, cenaristo, filmo-produktisto, muzikisto e piktisto (m. 2025)
* 22ma di januaro - Malcolm McLaren, Britaniana muzikisto ed entraprezisto (m. 2010)
* 23ma di januaro - Arnoldo Alemán, ex-prezidanto di Nikaragua
* 27ma di januaro - Chaudhry Shujaat Hussain, chefministro di Pakistan

* 2ma di februaro - Alpha Oumar Konaré, prezidanto di Mali
* 2ma di februaro - Isaias Afewerki, prezidanto di Eritrea
* 2ma di februaro - Blake Clark, Usana komediisto
* 5ma di februaro - Charlotte Rampling, Britanian aktorino
* 6ma di februaro - Anna McGarrigle, Kanadana kantistino
* 7ma di februaro - Hector Babenco, Arjentiniana-Braziliana filmifisto (m. 2016)
* 7ma di februaro - Sodnomin Gombo, Mongoliana boxisto
* 12ma di februaro - Jean Eyeghe Ndong, chefa ministro di Gabon
* 14ma di februaro - Bernard Dowiyogo, prezidanto di Nauru (m. 2003)
* 20ma di februaro - Brenda Blethyn, Britanian aktorino

* 21ma di februaro - Alan Rickman, Britanian aktoro (m. 2016)
* 26ma di februaro - Ahmed Zewail, Egiptiana kemiisto, Nobel-laureato
* 4ma di marto - Dadá Maravilha, Braziliana futbalisto
* 6ma di marto - David Gilmour, Britaniana muzikisto (Pink Floyd)
* 12ma di marto - Liza Minnelli, Usan aktorino e kantistino

* 14ma di marto - Álvaro Arzú Irigoyen, prezidanto di Guatemala (m. 2018)
* 17ma di marto - Georges J. F. Köhler, Nobel-laureato pri medicino (m. 1995)
* 21ma di marto - Timothy Dalton, Britanian aktoro
* 28ma di marto - Alejandro Toledo, prezidanto di Peru
* 29ma di marto - Robert James Shiller, Usan ekonomikisto, Nobel-laureato
* 3ma di aprilo - Hanna Suchocka, chefministrino di Polonia
* 12ma di aprilo - Ed O'Neill, Usan aktoro e komediisto
* 17ma di aprilo - Georges J. F. Köhler, Germana biologiisto, Nobel-laureato (m. 1995)
* 20ma di aprilo - Ricardo Rodolfo Maduro, prezidanto di Honduras
* 28ma di aprilo - Paweł Tuchlin, Polona kriminero (m. 1987)
* 30ma di aprilo - Karl la 16ma Gustaf, rejo di Suedia depos 1973
* 5ma di mayo - Beth Carvalho, Braziliana kantistino e kompozistino (m. 2019)

* 7ma di mayo - Thelma Houston, Usana kantistino
* 18ma di mayo - Frank Hsieh, chefministro di Republiko Chinia
* 19ma di mayo - Michele Placido, Italian aktoro e filmifisto
* 20ma di mayo - Bahaavaagiyn Buyadaa, Mongoliana judoisto (m. 2015)
* 20ma di mayo - Cher, Usan aktorino e kantistino
* 24ma di mayo - Tansu Çiller, chefministrino di Turkia
* 5ma di junio - Stefania Sandrelli, Italian aktorino
* 12ma di junio - Mekere Morauta, chefministro di Papua-Nova-Guinea (m. 2020)
* 13ma di junio - Paul L. Modrich, Usana fiziko-kemiisto, Nobel-laureato pri kemio
* 13ma di junio - Sher Bahadur Deuba, chefministro di Nepal
* 14ma di junio - Donald Trump, prezidanto di Usa
* 15ma di junio - Demis Roussos, Greka kantisto (m. 2015)
* 17ma di junio - Eduardo Camaño, prezidanto di Arjentinia
* 18ma di junio - Maria Bethânia, Braziliana kantistino

* 20ma di junio - Xanana Gusmão, unesma prezidanto di Estal Timor
* 22ma di junio - Józef Oleksy, chefministro di Polonia (m. 2015)
* 29ma di junio - Ernesto Pérez Balladares, prezidanto di Panama
* junio - Ezekiel Alebua, chefministro dil Insuli Salomon (m. 2022)
* 1ma di julio - Mireya Moscoso, prezidanto di Panama
* 2ma di julio - Richard Axel, Usana Nobel-laureato en 2004
* 3ma di julio - Leszek Miller, chefministro di Polonia
* 5ma di julio - Gerardus 't Hooft, Nederlandana fizikisto, Nobel-laureato
* 6ma di julio - George W. Bush, prezidanto di Usa

* 6ma di julio - Sylvester Stallone, Usan aktoro
* 6ma di julio - Toquinho, Braziliana kompozisto, kantisto e muzikisto
* 6ma di julio - Jamie Wyeth, Usana piktisto
* 15ma di julio - Hassanal Bolkiah, sultano di Brunei
* 17ma di julio - Laurent Fabius, chefministro di Francia
* 19ma di julio - Ilie Năstase, Rumana tenisisto
* 21ma di julio - Jüri Tarmak, Estoniana-Sovietiana atleto (m. 2022)
* 22ma di julio - Mireille Mathieu, Franca kantisto
* 22ma di julio - Jacques Sylla, chefministro di Madagaskar (m. 2009)
* 22ma di julio - Johnson Toribiong, prezidanto di Palau
* 22ma di julio - Petre Roman, chefministro di Rumania
* 24ma di julio - Gallagher, Usana komediisto
* 6ma di agosto - Roh Moo-hyun, prezidanto di Sud-Korea
* 7ma di agosto - John Cromwell Mather, Usana fizikisto, Nobel-laureato
* 8ma di agosto - Ralph Gonsalves, chefministro di Santa Vincent e Grenadini
* 11ma di agosto - Óscar José Berger, prezidanto di Guatemala
* 15ma di agosto - Amir Naderi, Iranana filmifisto
* 16ma di agosto - David Mixner, Usana skriptisto e HBTI-aktivisto (m. 2024)
* 17ma di agosto - Patrick Manning, chefministro di Trinidad e Tobago (m. 2016)

* 19ma di agosto - William Jefferson "Bill" Clinton, prezidanto di Usa
* 20ma di agosto - Laurent Fabius, chefministro di Francia
* 20ma di agosto - Ralf Hütter, Germana muzikisto (Kraftwerk)
* 23ma di agosto - Keith Moon, Britaniana perkut-instrumentisto (The Who) (m. 1978)
* 29ma di agosto - Dimitris Christofias, prezidanto di Chipro
* 29ma di agosto - Jean-Baptiste Bagaza, prezidanto di Burundi (m. 2016)
* 1ma di septembro - Roh Moo-hyun, prezidanto di Sud-Korea (m. 2009)
* 2ma di septembro - Paavo Väyrynen, Finlandana politikisto

* 2ma di septembro - Billy Preston, Usana kantisto e muzikisto (m. 2006)
* 5ma di septembro - Freddie Mercury, Britaniana muzikisto (m. 1991)
* 8ma di septembro - Krzysztof Krawczyk, Polona kantistulo (m. 2021)
* 8ma di septembro - Aziz Sancar, Turka fiziko-kemiisto, Nobel-laureato
* 15ma di septembro - Tommy Lee Jones, Usan aktoro
* 21ma di septembro - Mart Siimann, chefministro di Estonia

* 22ma di septembro - King Sunny Adé, Nigeriana kantisto, kompozisto e muzikisto
* 24ma di septembro - Lars Emil Johansen, chefministro di Grenlando
* 27ma di septembro - Nikos Anastasiades, prezidanto di Chipro
* 29ma di septembro - Jeff Wall, Kanadana fotografisto
* 2ma di oktobro - Sonthi Boonyaratglin, chefministro di Tailando
* 4ma di oktobro - Susan Sarandon, Usan aktorino
* 7ma di oktobro - Nader al-Dahabi, chefministro di Jordania
* 8ma di oktobro - Hanan Ashrawi, Palestinana politikisto e linguisto

* 10ma di oktobro - Naoto Kan, chefministro di Japonia
* 14ma di oktobro - François Bozizé, prezidanto di Centrafrika
* 15ma di oktobro - Richard Carpenter, Usana muzikisto (The Carpenters)
* 16ma di oktobro - Haidavin Altanhuyag, Mongoliana boxisto
* 20ma di oktobro - Elfriede Jelinek, Austriana skriptisto, Nobel-laureato pri Literaturo
* 21ma di oktobro - Dominique Moïsi, Franca politikologiisto e skriptisto
* 4ma di novembro - Robert Mapplethorpe, Usana fotografisto (m. 1989)

* 5ma di novembro - Herman Brood, Nederlandana rok-muzikisto (m. 2001)
* 5ma di novembro - Loleatta Holloway, Usana kantisto (m. 2011)
* 6ma di novembro - Sally Field, Usan aktorino
* 12ma di novembro - Keith Claudius Mitchell, chefministro di Grenada
* 16ma di novembro - Terence McKenna, Usana filozofo, linguisto, skriptisto, biologiisto, matematikisto e historiisto (m. 2000)
* 24ma di novembro - Josef Augusta, Chekoslovakiana hokeisto (m. 2017)
* 26ma di novembro - Gustavo Adolfo Espina Salguero, Guatemalana politikisto, provizora prezidanto en 1993 (m. 2024)
* 30ma di novembro - Marina Abramović, Serbian artisto
* 2ma di decembro - Gianni Versace, Italiana modisto (m. 1997)

* 5ma di decembro - José Carreras, Hispana opero-kantisto
* 9ma di decembro - Sonia Gandhi, Indiana politikistino
* 10ma di decembro - Jan Sawka, Polona-Usana piktisto (m. 2012)
* 12ma di decembro - Emerson Fittipaldi, Brazilian automobilisto
* 16ma di decembro - Benny Andersson, Sueda muzikisto (ABBA)
* 18ma di decembro - Steven Spielberg, Usana filmifisto
* 18ma di decembro - Karol Tot, Polona serial-ocidero (m. 1968)
* 24ma di decembro - Jan Akkerman, Nederlandana gitaristo
* 29ma di decembro - Marianne Faithfull, Britaniana kantisto (m. 2025)
* 30ma di decembro - Marc Forné Molné, chefministro di Andora
* Abdelwahab Meddeb, Tuniziana skriptisto (m. 2014)
* 30ma di decembro - Patti Smith, Usana kantisto, rok-muzikisto e poeto.

## Morti
* 3ma di januaro - Allan Brooks, Kanadana ornitologo e piktisto (n. 1869)
* 10ma di januaro - László Bárdossy, chefministro di Hungaria (n. 1890)

* 28ma di januaro - Helene Schjerfbeck, Finlandana piktistino (n. 1862)
* 3ma di februaro - Friedrich Jeckeln, nacional-socialista politikisto, *SS-Obergruppenführer*, mortigita (n. 1895)
* 9ma di februaro - Júlio Prestes, Braziliana politikisto (n. 1882)
* 17ma di februaro - Niels Hansen, Dana piktisto (n. 1880)
* 19ma di februaro - Rafael Erich, chefministro di Finlando (n. 1879)
* 28ma di februaro - Béla Imrédy, Hungara politikisto, chefministro de 14ma di mayo 1938 til 16ma di februaro 1939, mortigita (n. 1891)
* 3ma di marto - León Cortés Castro, prezidanto di Kosta Rika (n. 1882)
* 12ma di marto - Ferenc Szálasi, Hungara politikisto, chefministro de 1944 til 1945, mortigita (n. 1897)
* 23ma di marto - Gilbert Newton Lewis, Usana kemiisto (n. 1875)
* 24ma di marto - Alexandr Alehin, Rusa mondala championo pri shakoludo (n. 1892)
* 2ma di aprilo - Nikolai Yushmanov, Rusa e Sovietiana linguisto, idisto (n. 1896)
* 12ma di aprilo - Marian Zyndram-Kościałkowski, chefministro di Polonia (n. 1892)
* 17ma di aprilo - Juan Bautista Sacasa, prezidanto di Nikaragua (n. 1874)

* 21ma di aprilo - John Maynard Keynes, Britanian ekonomikisto (n. 1883)
* 22ma di mayo - Isaac Grünewald, Sueda piktisto (n. 1889)
* 1ma di junio - Ion Antonescu, Rumana militisto e politikisto, fusilagita (n. 1882)
* 3ma di junio - Mihail Kalinin, Sovietiana politikisto (n. 1875)
* 4ma di junio - Sándor Simonyi-Semadam, chefministro di Hungaria (n. 1864)
* 6ma di junio - Gerhart Hauptmann, Germana skriptisto, Nobel-laureato pri literaturo (n. 1862)
* 9ma di junio - Ananda Mahidol, rejulo de Tailando (n. 1925)
* 14ma di junio - Jorge Ubico Castañeda, prezidanto di Guatemala (n. 1878)
* 27ma di junio - Juan Antonio Ríos, prezidanto di Chili (n. 1888)
* 8ma di julio - Józef Mehoffer, Polona piktisto (n. 1869)
* 11ma di julio - Paul Nash, Britaniana piktisto (n. 1889)
* 13ma di julio - Alfred Stieglitz, Usana fotografisto (n. 1864)
* 21ma di julio - Gualberto Villarroel, prezidanto di Bolivia (n. 1908)

* 27ma di julio - Gertrude Stein, Usana skriptisto (n. 1874)
* 5ma di agosto - Wilhelm Marx, kancelero di Germania (n. 1863)
* 12ma di agosto - Serge Sudeikin, Rusa piktisto (n. 1882)
* 13ma di agosto - H. G. Wells, Britaniana skriptisto (n. 1866)
* 22ma di agosto - Döme Sztójay, Hungara fashista politikisto, chefministro de 15ma di marto til 29ma di agosto 1944, mortigita (n. 1883)
* 2ma di oktobro - Ignacy Mościcki, prezidanto di Polonia (n. 1867)
* 5ma di oktobro - Komto István Bethlen, chefministro di Hungaria (n. 1874)
* 6ma di oktobro - Per Albin Hansson, chefministro di Suedia (n. 1885)

* 15ma di oktobro - Hermann Göring, Naziista oficiro, chefo di Germana aer-armeo (suocido) (n. 1893)
* 16ma di oktobro - Naziisti kondamnita a mortopuniso en Nürnberg:
** Joachim von Ribbentrop, ministro di exterlandal aferi di Germania (n. 1890)
** Wilhelm Keitel, generalo-mashalo di Germania (n. 1882)
** Alfred Rosenberg, ideolisto e politikisto en Germania (n. 1893)
** Ernst Kaltenbrunner, chefo di RSHA (n. 1903)
** Hans Frank, guberniestro di okupita Polonia (n. 1900)
** Julius Streicher, fondinto e chef-redaktero di *Der Stürmer* (n. 1885)

** Fritz Sauckel, chefo di laboro-programo en la koncentreyi di Germania (n. 1892)
** Alfred Jodl, generalo, chefo di *Oberkommando der Wehrmacht* (n. 1890)
** Arthur Seyss-Inquart, guberniestro di Austria, imperiala komisario por Nederlando (n. 1892)
** Wilhelm Frick, naziista oficisto, ex-ministro pri internal aferi (n. 1877)
* 28ma di oktobro - Manuel Ortiz de Zárate, Chiliana piktisto (n. 1887)
* 31ma di oktobro - Jan Spychalski, Polona piktisto (n. 1893)
* 7ma di novembro - Julian Nowak, chefministro di Polonia (n. 1865)
* 14ma di novembro - Manuel de Falla, Hispana kompozisto (n. 1876)
* 24ma di novembro - László Moholy-Nagy, Hungara piktisto e fotografisto (n. 1895)
* 5ma di decembro - Louis Dewis, Belga piktisto (n. 1872)
* 19ma di decembro - Paul Langevin, Franca fizikisto (n. 1872)

## Nobel-laureati
* Fiziko: Percy Williams Bridgman
* Kemio: James B. Sumner, John Howard Northrop, Wendell Meredith Stanley
* Fiziologio o Medicino: Hermann Joseph Muller
* Literaturo: Hermann Hesse
* Paco: Emily Greene Balch, John Raleigh Mott

## Referi