open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1712

La yaro **1712** (MDCCXII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye venerdio segun Gregoriala kalendario, e bisextila yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 712ma yaro di la duesma yarmilo, la 12ma yaro di la 18ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 1710a. Kande 1712 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* 19ma di mayo - Petrus la 1ma di Rusia transferas la chef-urbo di Rusa imperio de Moskva a Sankt Petersburg.
* 24ma di julio - Milito pri Hispana Sucedo: en la Batalio di Denain, Franca trupi vinkas la trupi de Santa Romana Imperio e de la Republiko Nederlandana.
* En Anglia Thomas Newcomen inventas vaporopumpo por uzo en mineyo.

## Naski
* 28ma di junio - Jean-Jacques Rousseau, Franca e Suisa filozofo (m. 1778)
* 5ma di oktobro - Francesco Guardi, Italiana piktisto (m. 1793)
* 14ma di oktobro - George Grenville, chefministro di Unionita Rejio (m. 1770)

## Morti
* 4ma di julio - Johann Kasimir Kolbe von Wartenberg, chefministro di Prusia (n. 1643)
* 12ma di julio - Richard Cromwell, Angla politikisto (n. 1626)
* 14ma di septembro - Giovanni Cassini, Franc astronomo (n. 1625)
* (o 1713) - Denis Papin, Franc injenioro (n. 1626)

## Referi
1715

La yaro **1715** (MDCCXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 715ma yaro di la duesma yarmilo, la 15ma yaro di la 18ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 1710a. Kande 1715 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* 6ma di februaro - Kontrato di Utrecht, inter Hispania e Portugal.
* 1ma di septembro - Rejulo Louis la 14ma mortas e kin-yara Louis la 15ma acensas a trono di Francia.

### [[Azia]]
* Japonia diminutas drastike l'exportaco di kupro quo esas sola exportacala produkturo.

### [[Nord-Amerika]]
* Indijeni *Yamasee* atakas Angla kolonio *Karolina*.

## Naski
* 26ma di februaro - Claude Adrien Helvétius, Franca filozofo e skriptisto (m. 1771)
* 15ma di septembro - Jean-Baptiste Vaquette de Gribeauval, Franca injenioro e militisto (m. 1789)

## Morti
* 1ma di septembro - Rejulo Louis la 14ma di Francia (n. 1638)
* 1ma di septembro - François Girardon, Franca skultisto (n. 1628)
1718

La yaro **1718** (MDCCXVIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 718ma yaro di la duesma yarmilo, la 18ma yaro di la 18ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 1710a. Kande 1718 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* Trieste deklaresas libera portuo.
* L'imperio Habsburga okupas Oltenia, en nuna Rumania.
* 6ma di decembro - Ulrika Eleonora divenas rejino di Suedia, pos la morto di Karl la 12ma.
* 17ma di decembro - Santa Romana Imperio, Britania, e la Nederlandana Republiko unionas kun Francia e deklaras milito kontre Hispana imperio.

### [[Nord-Amerika]]
* 7ma di mayo - Jean-Baptiste Le Moyne de Bienville fondas New Orleans an la rivo dil fluvio Mississippi.

### [[Sud-Amerika]]
* Oro trovesas en la nuna stato Mato Grosso, en Brazilia.

## Naski
* 15ma di julio - Alexander Roslin, Sueda piktisto (m. 1793)
* 28ma di novembro - Hedvig Charlotta Nordenflycht, Sueda skriptistino (m. 1763)

## Morti
* 30ma di julio - William Penn, fondinto di la kolonio di quakeri en Pensilvania (n. 1644)
* 22ma di novembro - Edward Teach, maxim konocita kom Nigra Barbo, Angla pirato (n. 1680)
* 30ma di novembro - Rejulo Karl la 12ma di Suedia, dum siejo di fortreso di Fredriksten (n. 1682)
1721

La yaro **1721** (MDCCXXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 721ma yaro di la duesma yarmilo, la 21ma yaro di la 18ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 1720a. Kande 1721 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* 1ma di januaro - En Toskania, unesmafoye to esas l'unesma dio dil yaro.
* 4ma di aprilo - Robert Walpole divenas l'unesma chefministro di Unionita Rejio.
* 8ma di mayo - Michelangelo Conti divenas papo Inocentius la 13ma.
* 10ma di septembro - Granda Nordala milito finas, kande Rusa imperio e Suedia paktas pri paco en Uusikaupunki, Finlando tra la pakto di Nystad. Suedia ne plus esas granda povo vicina a Baltika Maro, e perdas Estonia por Rusia.
* Pyotr la Granda komencas konquestar Kaukazia, qua jacas sude de Rusia.

## Naski
* 30ma di januaro - Bernardo Bellotto, Italiana piktisto (m. 1780)
* 21ma di februaro - John McKinly, Usana mediko, prezidanto di Delaware (m. 1796)
* 29ma di decembro - Madame de Pompadour, amorantino di Louis la 15ma di Francia (m. 1764)

## Morti
* 19ma di marto - Papo Klemens la 11ma (n. 1649)
* aprilo - Mary Read, Angla piratino (n. c. 1690)
* 18ma di julio - Jean-Antoine Watteau, Franca piktisto (n. 1684)
* 13ma di septembro - Alexander Selkirk, Skota maristo (n. 1676)
1725

La yaro **1725** (MDCCXXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 725ma yaro di la duesma yarmilo, la 25ma yaro di la 18ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 1720a. Kande 1725 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Azia]]
* *Gujin tushu jicheng*, lor la maxim granda enciklopedio dil mondo kun 10.000 serchinda vorti, imprimesas segun precepto dal Imperiestro Yongzheng di Chinia dum la dinastio Qing.

### [[Afrika]]
* Mohamedana kleriko Alfa Ibrahim nominesas en la westal Afrikana rejio Futa Jalon kom “komandero di la krederi”.

## Naski
* 20ma di marto - Sultano Abdul Hamid la 1ma di Otoman imperio (m. 1789)
* 2ma di aprilo - Giacomo Casanova, Italiana skriptisto (m. 1798)
* 21ma di agosto - Jean-Baptiste Greuze, piktisto e desegnisto (m. 1805)
* 25ma di septembro - Nicholas-Joseph Cugnot, Franca inventisto (m. 1804)

## Morti

* 8ma di februaro - Pyotr la Granda, caro di Rusa imperio depos 1682 (n. 1672)
1727

La yaro **1727** (MDCCXXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 727ma yaro di la duesma yarmilo, la 27ma yaro di la 18ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 1720a. Kande 1727 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* Lasta mortigo en Skotia pro sorcado.

### [[Azia]]
* 18ma di novembro - Ter-tremo en Persia produktas 77 000 morti.

### [[Afrika]]
* Pos morto di Mulai Ismail komencas anarkio quo duros 30 yari.

### [[Sud-Amerika]]
* En Minas Gerais, Brazilia, trovesas granda diamantoza areo.
* On komencas kultivar kafeo en Brazilia.

## Naski
* (bapto) 14ma di mayo - Thomas Gainsborough, Angla piktisto (m. 1788)
* 21ma di septembro - Francesco Bartolozzi, Italiana grabisto (m. 1815)

## Morti

* 31ma di marto - Isaac Newton, Angla fizikisto e matematikisto (n. 1642)
* 11ma di junio - Rejulo George la 1ma di Granda Britania (n. 1660)
* 27ma di agosto - Aert de Gelder, Nederlandana piktisto (n. 1645)
Léon Neuens

**Léon Neuens** (n ye la 21ma di februaro 1885 til la 31ma di oktobro 1936) esis Belgo (Châtelet, Belgia), mediko di naturala kurac-arto. Ilu judikesis kom exemplo di mediko pro sua komplezemeso e sakrifiko di sua propra saneso por kuracar maladi. En sua nasko-loko Châtelet, hospitalo ed strado portas ilua nomo. Ilu skribis en Ido l'artiklo "Optimismo e bonvolo" (*Antologio di Ido*, unesma tomo, komp. e red. A. Juste).
Charles Lemaire

**Charles Lemaire** (n. ye la 26ma di marto 1836 en Cuesmes til la 26ma di januaro 1926) esis Belgo, lietnanto, direktisto di la Koloniala Alta-skolo en Antwerpen, en 1919. Pioniro dil Esperanto-movado en Belgia. En 1907 ilu divenis Idisto.
Hellmut Röhnisch

**Hellmut Röhnisch** (7ma di aprilo 1914 til 5ma di mayo 1996) esis Germana e Sueda Idisto. 

Hellmut Röhnisch esis la filiulo di la Idisto Ewald Röhnisch, qua instruktis Ido ad il. Hellmut Röhnisch edukesis en Kassel (Germania). En 1932 ilu enkarcerigesis kun grupo de amiki di rezisto-movemento. Il sucesis eskapar de judiciala korto e pede atingis Finlando, pos trairir Polonia e Baltika landi. De Finlando il iris a Suedia (Örebro).

Hellmut Röhnisch laboris en Stockholm e Örebro kom jurnalisto. Pos ilua translojo a Örebro il divenis redaktero dil lokala jurnalo Centerbladat (Centro-folio). Hellmut Röhnisch sucesis krear en ca jurnalo specala Ido-pagino kun Idokurso e propagado por la linguo.

Hellmut Röhnisch esis mariajita kun la Suediana gimnastikino Margareta Röhnisch (1920/1921-1988). La paro havis un filiino Ann-Margret ed un filiulo. Hellmut Röhnisch divenis civitano di Suedia divenis aferisto e fondis fabriko por gimnastikala produkturi.

En 1945 il divenis l'unesma Sueda championo pri gimnastiko. Il esis judiciero e tradukero ye l'Olimpiadi e mondala championesi til 1988 en Seoul. Il esis honoruma membro di FIG (Federuro di internaciona gimnastiki). Il esis la maxim importanta fabrikisto di sporto-vesti en Suedia ed internacione. Il poslasis al Idisti la Röhnisch-Fonduro en Suedia.

Hellmut Röhnisch elektesis prezidanto dil Sueda Ido-federuro en la yaro 1975 ed esis prezidanto dil Uniono por la Linguo Internaciona Ido inter la 1ma di januaro 1988 til ilua morto ye li 5ma di mayo 1996.

Hellmut Röhnisch parolis adminime dek lingui . En plu olda evo il sufris pro diabeto.

Hellmut Röhnisch skribis en diversa Ido-revui multa voyajo-naraci. Dum sua lasta yari la centrala ideo di Hellmut Röhnisch esis ke la Europana Uniono agnoskez Ido kom helpo-linguo di ca organizuro por la komuniko inter la Europana populi.

## Citaji
En la yaro 1989 Hellmut Röhnisch dicis dum la Ido-konfero 1989 en Thalwill (Suisia):

## Referi


## Extera ligili
* IDO-fonduro por linguo-resercho memore Hellmut Röhnisch
Port Stanley

**Stanley**, anke **Port Stanley**, esas chef-urbo dil arkipelago e kolonio Britaniana Falklandi. Segun statistiki de 2016, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 2,5 km².

L'antea chef-urbo di la kolonio esis Port Louis, norde de la nuna Stanley. L'urbo fondesis en 1833 e nomesis pro Sinioro Stanley, lor la koloniala sekretario di Britania, en 1842.
Suva

**Suva** esas la chef-urbo e maxim populizita urbo di Fidji. Segun statistiki de 2009, ol havis  habitanti. Entote ol havas 2048 km².

Fondita en 1849, ol divenis chef-urbo en 1882.
Cayenne

**Cayenne** esas la chef-urbo di Franca Guyana. Segun la demografiala kontado di 2021, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 23,6 km².

Fondita dal Franci en 1643 sur insulo Cayenne, l'urbo donis sua nomo a pipro *Cayenne*, qua kreskas sur l'insulo.
Papeete

**Papeete** (Taitiane: *Papeʻete*) esas la chef-urbo di Franca Polinezia. Segun la demografiala kontado dil yaro 2017, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 17,4 km². Lua urbala regiono havis  habitanti ye la sama yaro, e tota surfaco di 299,6 km².

Papeete jacas an insulo Tahiti. Supra Komisario Franca anke rezidas ibe. Lua portuo esas la maxim importanta dil arkipelago. L'urbo ank esas importanta centro hospitalala e koncentras importanta bankala e financala institucuri.

## Referi
Franca Polinezia

**Franca Polinezia** esas transmara teritorio (en Franca *pays d'outremer*) qua apartenas a Francia e jacas en Oceania. La nomo dil insulo-grupo originis del Greka *polys* signifikante 'multa', e *nesos* signifikante 'insulo'.

## Historio

Arkeologiisti kredas ke la granda migrado Polineziana komencis cirkume 1500 aK, kande Austroneziana populi komencis granda navigadi e deskovris insuli an la sudo di Pacifiko. L'unesma insuli di Franca Polinezia habitita esis insuli Marquesas cirkume yaro 200. Polineziani pose navigis adsude e deskovris insuli Societé en 300.

En 1521, Portugalano Fernão de Magalhães, qua navigis en nomo di Hispania, vidis insulo Puka-Puka, che arkipelago Tuamotu-Gambier. En 1606, altra expediciono Hispana, komandita da Pedro Fernandes de Queirós, deskovris insulo senhoma, quan ilu nomizis *Sagitaria* - probable insulo Rekareka, sud-este de Tahiti. En 1722, Nederlandano Jakob Roggeveen trovis insulo Bora Bora, ed en 1767 Britaniano Samuel Wallis vizitis Tahiti. Franca explorero Louis Antoine de Bougainville anke vizitis Tahiti en 1768, e Britaniano James Cook arivis ibe en 1769.

Francia deklaris Tahiti e Tahuata lua protektorato en 1842.

## Politiko

La prezidanto di Francia esas la chefo di stato di la teritorio, reprezentata da l'Alta komisisto. La prezidanto di Franca Polinezia esas la chefo di guvernerio dil teritorio.

## Geografio
Franca Polinezia kompozesas ek 6 insul-grupi en Pacifiko. Lua maxim granda insulo esas Tahiti. L'insul-grupi esas:
* insuli Marquesas
* insuli Société
* Arkipelago Tuamotu
* insuli Gambier
* Austral insuli (Tuha'a Pae)
* Insuli Bass

Landala surfaco esas  km² dispersita en  km² di oceano. Lua klimato esas tropikala, ma moderema. Lua maxim alta monto esas Orohena, en Tahiti, kun  metri di altitudo.

## Ekonomio

## Demografio

## Kulturo

## Referi
Libreville

**Libreville** esas la chef-urbo e maxim populizita urbo di Gabon. Segun la demografiala kontado di 2013, ol havis  habitanti. Entote ol havas 65,42 km². Ol esas portuala urbo apud la fluvio Komo, e proxim la Gulfo di Guinea.

L'urbo fondesis en 1848 da liberigita sklavi. Lua nomo en la Franca signifikas 'libera urbo'.
Banjul

**Banjul**, antee **Bathurst** esas la chef-urbo di Gambia. Segun statistiki de 2013, ol havis  habitanti. Entote ol havas 93 km².

## Origino dil nomo
Segun tradiciono, la nomo di l'urbo existeskis kande Portugalana exploreri, qui deskovris la lando dum la 15ma yarcento, questionis lua habitanti pri la nomo di la loko. La questiono audesis kom "Quon vi agas?" e l'indijeni respondis *Bangjulo*, signifikante "Ni facas tapiseti".
Accra

**Accra** esas chef-urbo di Ghana. Ol havis  habitanti en 2005. Lua tota surfaco esas 185 km².

Fondita dum la 17ma yarcento dal Angli e Nederlandani. La nomo probable devenas de *Akan ukran* signifikante 'nigra formiko', la nomo donita a Nigeriana tribui qui habiteskis la regiono dum la 16ma yarcento.
Nuuk

**Nuuk** (Dane: **Godthåb**) esas la chef-urbo e maxim populoza urbo di Dana autonoma teritorio Grenlando. Ol ank esas la centro ekonomiala e kulturala dil insulo. Jacanta 64°10'53" norde e 51°41'39" weste e distanta 240 kilometri sude dil Arktika Polala Cirklo ol esas la maxim nordala chef-urbo de la mondo. Segun statistiki de 2020, ol havis  habitanti, equivalanta a cirkume 1/4 de tota habitantaro Grenlandana. Lua tota surfaco esas  km².

La vorto "Nuuk" signifikas "kabo" en la dialekto westala Grenlandana (Kalaallisut). Lua anciena nomo *Godthåb* devenas de Skandinaviana vorti signifikante 'bona espero'.

## Historio

Vikingi veninta de Islando e Norvegia e komandita da Erik la Reda koloniigis la sud-westo di Grenlando dum la 10ma yarcento. Pos yarcenti, la komunitato di decendinti de Vikingi desaparis cirkume la 15ma yarcento, e la regiono komencis habitesar da aborijeni Inuit veninta de la nordo dil insulo.

Nuuk fondesis ye la 29ma di agosto 1728 da Norvegiana misionero Hans Egede, qua nomizis ol *Godthåb*. Egede fondis ol sep yari pos fiasko di koloniigo di vicina insulo, baptita *Håbets Ø* ("insulo dil Espero").

Komence, la koloniigo esis desfacila, nam epidemio di variolo decimacesis la habitanti Inuit, e mem mortigis la spozino di Egede, qua retroris a Norvegia poke pose. Ilua filiuli duris evangeliala laboro en Grenlando, e lora domo di la familio nun prezervesas kom muzeo.

Cirkume 1850, Grenlando, nome la regiono cirkum Nuuk, subisis krizo, nam Europani portis morbi e kulturo qua konfliktis kun tradicionala kulturo di Grenlandani. Multa Grenlandani vivis en povreso. En 1853, Dana geologiisto Hinrich Johannes Rink vizitis Grenlando e suprizesis pro ke lokala kulturo ed identeso supresesis sub Dana influo. Por respondar a ca situaciono, en 1861 ilu fondis *Atuagagdliutt*, l'unesma jurnalo di Grenlando, kun Grenlandano kom editero. Ca jurnalo, redaktita ed imprimita en Nuuk, pose divenis importanta simbolo di Grenlandana kulturo.
Hagåtña

**Hagåtña** esas la chef-urbo di Guam. Segun la demografiala kontado di 2020, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 2,6 km². De la 18ma til la duimo dil 20ma yarcento ol esis la maxim populoza centro dil urbo, ma nun ol esas la 2ma min populoza. Tamen, ol duras esar un ek la precipua komercala centri dil insulo, ed anke sideyo di lua guvernerio.

Ol jacas an la boko dil fluvio Hagåtña, an la westala litoro di Guam. La limiti dil urbo esas la plaji di Agana Bay norde, fluvio Hagåtña e lua marshi este, e klifo (sur quo jacas urbo Agana Heights) sude. L'administrala edifici jacas centre del urbo, kontre ke la quartero Anigua, sude, esas rezidala.
Basse-Terre

**Basse-Terre** esas chef-urbo di Guadelupa.

L'insulo deskovresis en 1493 da Cristoforo Colombo qua nomizis ol *Santa Maria de Guadelupe*, segun monakeyo apud la rivero Guadalupe en Hispania.

Basse-Terre signifikas en Franciana 'basa tero'.
Yari 1700a

La **yari 1700a** duris de la 1ma di januaro 1700 til la 31 di decembro 1709.

Dum la yari 1700a eventis inter altri:
### [[Europa]]
* En Finlando de 1704 til 1709 cereali vejetas nebone. Lo efektigas famino.

### [[Afrika]]
* En Chad, mulieri *Sara* komencas tensar sua labii per ligna pladi, pro ke mutilata mulieri salvas su de sklaveso.
* En la delto dil fluvio Nijer naskas richa stateti, qui komercas sklavi kun Europani. La sklavi obtenesas de Ibo-lando da mistika Aro-sacerdotaro pro ke esas strikte interdiktata ad Europani envenar Ibolando.
Saint Peter Port

**Saint Peter Port** esas chef-urbo di Guernsey. Segun statistiki dil yaro 2019, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 6,5 km².
Guernsey

**Guernsey** esas insulo che Angla kanalo, esanta teritorio di la Britaniana krono. Tale nomizita "balifio di Guernsey" ank enkorpigas insuli Alderney, Sark, Jethou ed altra vicina insuleti. Segun la demografiala kontado di 2016, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 78 km².

## Historio
La nomo dil insulo forsan devenas de Anciena Nordala linguo *graenn* signifikante 'verda', ed *ey* signifikante 'insulo'. En 933 Guernsey e lua vicina insuli divenis parto di Dukio di Normandia. Dum la Mez-epoko l'insuli atakesis da Franca pirati.

Dum l'Unesma mondomilito cirkume  Guernseyana soldati uzesis en Britaniana Expedicionala Armeo. Dum la Duesma mondomilito l'insuli okupesis da Germaniani.

## Geografio

Situata che bayo Sant-Michel, Guernsey e vicina insuli havas entote 71 km², e 46 kilometri di litoro. Existas diversa insuli, insuleti, roki e rifi en la regiono, pro to ol esas danjeroza por navigado. Lua suli konsistas ek 9 precipua tipi di roki, la maxim importanta esas granito e gneiso. Guernsey esas insulo montoza, kun multa klifi sude.

La klimato dil insulo esas moderema oceanala, kun moderema vintri e milda e sunoza someri. La maxim varma someri esas julio ed agosto.

## Ekonomio

## Referi
1702

La yaro **1702** (MDCCII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 702ma yaro di la duesma yarmilo, la 2ma yaro di la 18ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 1700a. Kande 1702 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
* 20ma di aprilo - La kometo C/1702 H1 unesmafoye videsas.
### [[Europa]]
* 24ma di marto - Che batalio di Darsūniškis, Sueda armeo konsistanta ek 240 soldati vinkesas da 6 mil soldati Polona-Saxona.
* 19ma di julio - Granda Nordala milito: che batalio di Kliszów, Suedi komandita da Karl la 12ma vinkas povoza armeo Polona-Lituana-Saxona du-ople plu granda kam li.

## Naski
* 15ma di agosto - Francesco Zuccarelli, Italiana piktistulo (m. 1788)

## Morti
* 8ma di marto - Rejulo William la 3ma di Anglia (n. 1650)
Conakry

**Conakry** esas la chef-urbo e maxim populoza di Guinea. Segun la demografiala kontado di 2014, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 450 km².

Ol esas l'ekonomiala, administrala e komunikala centro di la lando. Granda parto de lua ekonomio profitas de lua portuo, qua uzesas por exportaco di alumino e banani, e por enmagazinigar e komercar vari. L'urbo anke havas kelka industrii, qui produktas nutrivi, cemento, e produkturi de metalo e de fueli.
1703

La yaro **1703** (MDCCIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 703ma yaro di la duesma yarmilo, la 3ma yaro di la 18ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 1700a. Kande 1703 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
## [[Europa]]
* Petrus la 1ma di Rusia komencas konstruktar Sankt Petersburg en boko dil fluvio Neva, quo esas anciena lando di Fina tribui.
* 3ma di februaro - Ter-tremo frapas l'urbo L'Aquila, Italia, e produktas 3.000 morti.
* 27ma di decembro - Portugal ed Anglia signatas la kontrato di Methuen, qua donas prioreso a Portugalana vino en Angla merkato.

### [[Azia]]
* En Japonia, 47 *ronini* (sen-patra samurayi) di Asano mortigas la burokrato, quo insultis sua mastro. Ordinare la venjo esas punisata exekutante, ma la *ronini* darfas suocidar (per *harakiri*).

## Naski
* 29ma di septembro - François Boucher, Franca piktisto (m. 1770)

## Morti

* 3ma di marto - Robert Hooke, Angla ciencisto (n. 1635)
* 16ma di mayo - Charles Perrault, Franca skriptisto (n. 1628)
* 29 o 30ma di decembro - Sultano Mustafa la 2ma di Otoman imperio (n. 1664)
1708

La yaro **1708** (MDCCVIII per Romala algarismi) esis la 708ma yaro di la 2ma yarmilo, la 8ma yaro di la 18ma yarcento e la 9ma yaro di la yari 1700a. Ol esis bisextila yaro komencinta ye sundio che Gregoriala kalendario, e bisextila yaro komencinta ye jovdio segun la Juliala kalendario. Kande 1708 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi

## Naski
* 25ma di januaro - Pompeo Girolamo Batoni, Italiana piktisto (m. 1787)
* 3ma di septembro - Kelzang Gyatso, la 7ma dalai-lamao (m. 1757)
* 15ma di novembro - William Pitt, 1ma Komto de Chatham, chefministro di Unionita Rejio (m. 1778)

## Morti
* 7ma di novembro - Ludolf Bakhuizen, Nederlandana-Germaniana piktisto (n. 1630)
* 28ma di decembro - Joseph Pitton de Tournefort, Franca botanikisto (n. 1656)
1709

La yaro **1709** (MDCCIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 709ma yaro di la duesma yarmilo, la 9ma yaro di la 18ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 1700a. Kande 1709 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
En Europa, la vintro di 1708-09 esis tre severa; ol nomizesis en Francia *le grand hiver*, en Anglia *the great frost*. La temperaturi esis partikulare basa dum ca sezono: ye la 5ma di januaro, enrejistresis -16,3 °C en Paris, -25 °C en Beauce, Francia, e -12 °C en London. Francia grave sufris, fluvii solideskis, aquo-mueleyi ne funcionis, e la sulo restis frostigata dum multa semani. Sequante, multi mortis pro famino, forsan 600.000 en Francia til la fino di 1710. La koldeso forsan relatis suno-aktiveso: esis manko di suno-makuli dum la periodo de 1645 til 1715. To esis observata da Giovanni Cassini ed altra astronomi de ta tempo. La periodo esas nuntempe nomizita la *Maunder Minimum*. Mem en la portuo di Lisboa, e che la kanali di Venezia, frostas.
* 28ma di junio - Caro di Rusa imperio Petrus la Granda tra-vinkas rejulo Karl la 12ma di Suedia en Poltava, Ukraina dum la Granda Nordala Milito. Karl fugas a Turkia e la superpovo di Suedia finas.
* 8ma di julio - Eventas la Batalio di Poltava dum la Granda Nordala milito: Rusa trupi vinkas Suedi. Karl fugas a Turkia e la superpovo di Suedia finas.
* 9ma di oktobro - Pyotr la Granda de Rusa imperio e August la 2ma de Polonia-Lituania signatas pakto en Thorn (la nuna Toruń) kontre Suedia.

### [[Azia]]
* Le Ghilzai duktata da Mir Vais vinkas l'armeo di Persia. Afganistan ne plus esas obedianta provinco.

## Naski
* 5ma di julio - Étienne de Silhouette, Franciana politikisto (m. 1767)
*17ma di agosto - Jean-Jacques Lefranc de Pompignan, Franciana poeto (m. 1784)
* 10ma di septembro - Georg Wilhelm Steller, Germaniana botanikisto e zoologiisto (m. 1746)

## Morti
* 16ma di januaro - Imperiestro Higashiyama di Japonia (n. 1675)
* 19ma di februaro - Tokugawa Cunayoshi, shoguno di Japonia (n. 1646)
* 31ma di agosto - Andrea Pozzo, Italiana jezuito e piktisto (n. 1642)
* 7ma di decembro - Meindert Hobbema, Nederlandana piktisto (n. 1638)
1711

La yaro **1711** (MDCCXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 711ma yaro di la duesma yarmilo, la 11ma yaro di la 18ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 1710a. Kande 1711 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Nord-Amerika]]
* 22ma di septembro - En Usa, che kolonio Karolina, komencas milito inter pioniri ed indijeni Tuscarora.

### [[Sud-Amerika]]
* 25ma di septembro - Franca René Duguay-Trouin kaptas Rio de Janeiro pos 11-dia atako.

## Naski
* 5ma di marto - Carl Gustaf Pilo, Sueda piktisto (m. 1793)
* 26ma di aprilo - David Hume, Skota historiisto e filozofo (m. 1776)
* 11ma di septembro - William Boyce, Angla kompozisto (m. 1779)

## Morti
* 17ma di aprilo - Joseph la 1ma, Santa Romana imperiestro (n. 1678)
* (?) Jerzy Siemiginowski-Eleuter, Polona piktisto (n. c. 1660)
1706

La yaro **1706** (MDCCVI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 706ma yaro di la duesma yarmilo, la 6ma yaro di la 18ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 1700a. Kande 1706 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi

## Naski
* 17ma di januaro - Benjamin Franklin, Usana ciencisto, skriptisto e politikisto (m. 1790)
* 18ma di oktobro - Baldassare Galuppi, Italiana kompozisto di opero (m. 1784)

## Morti
* 3ma di marto - Johann Pachelbel, Germana kompozisto ed orgenisto (n. 1653)
* 15ma di novembro - Tsangyang Gyatso, la 6ma dalai-lamao (n. 1683)
* 9ma di decembro - Rejulo Pedro la 2ma di Portugal (n. 1648)
1713

La yaro **1713** (MDCCXIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 713ma yaro di la duesma yarmilo, la 13ma yaro di la 18ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 1710a. Kande 1713 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* 25ma di februaro - Friedrich Wilhelm la 1ma divenas monarko di Prusia, til 1740.

### [[Amerika]]
* Britania extorsas permiso de Hispania por transportar 4.800 negro-sklavi a Hispan Amerika.

## Naski
* 15ma di marto - Nicolas-Louis de Lacaille, Franca astronomo e sacerdoto (m. 1762)

* 25ma di mayo - John Stuart, Komto di Bute, chefministro di Unionita Rejio (m. 1792)
* 23ma di septembro - Rejulo Fernando la 6ma di Hispania (m. 1759)
* 5ma di oktobro - Denis Diderot, Franca skriptisto e kritikisto (m. 1784)
* 13ma di oktobro - Allan Ramsay, Skota piktisto (m. 1784)
* 28ma di decembro - Nicolas-Louis de Lacaille, Franca astronomo e sacerdoto (m. 1762)

## Morti
* 8ma di januaro - Arcangelo Corelli, Italiana kompozisto (n. 1653)
* 25ma di februaro - Rejulo Friedrich la 1ma di Prusia (n. 1657)

## Referi
1714

La yaro **1714** (MDCCXIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 714ma yaro di la duesma yarmilo, la 14ma yaro di la 18ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 1710a. Kande 1714 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* Germana dinastio Hannover acensas a trono di Britania. George la 1ma ne esas interesata en l'insulo-stato e ne lernas l'Angla. La chefministro, sinioro Robert Walpole ne parolas la Germana, do li babilas en Latina, amba tre ne-bone.
* Heredala milito di Hispania, qua komencis en 1701, finas. Felipe la 5ma, nepoto di Louis la 14ma di Francia, divenas rejulo di Hispania.
* 7ma di septembro - Kontrato di Utrech, inter Austria e Hispanian imperio, signatesas. Austria ganas Nederlando ed arei de Hispania en Italia, dum ke Unionita Rejio ganas Gibraltar e Minorka.

### [[Afrika]]
* Francia konquestas Maurico, che Indial oceano.

## Naski
* 8ma di marto - Carl Philipp Emanuel Bach, Germana kompozisto (m. 1788)
* 6ma di junio - Rejulo José la 1ma di Portugal (m. 1777)
* 2ma di julio - Christoph Willibald Gluck, Germana kompozisto (m. 1787)
* 1ma di agosto - Richard Wilson, Walsana piktisto (m. 1782)
* 30ma di septembro - Étienne Condillac, Franca filozofo (m. 1780)
* 18ma di decembro - Princo Nikolaus Esterházy di Hungaria (m. 1790)

## Morti
* 8ma di junio - Sophia de Palatenio, nobelino, elektantino di Hannover (n. 1630)
* 1ma di agosto - Rejino Anne di Granda Britania (n. 1665)
* 20ma di agosto - Cristóbal de Villalpando, Mexikiana piktisto (n. 1649)
1716

La yaro **1716** (MDCCXVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye merkurdio segun Gregoriala kalendario, e bisextila yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 716ma yaro di la duesma yarmilo, la 16ma yaro di la 18ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 1710a. Kande 1716 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Azia]]
* Novigisto-shoguno Tokugawa Yoshimune haveskas povo en Japonia, til 1745.
* Imperiestro Kangxi de Mandjuria, Chinia sendas trupi por ekpulsar populo *Junkar* de Tibet.

### Nord-[[Amerika]]
* Franci konstruktas fortreso en Louisbourg, Kanada.

### [[Europa]]
* Skota John Law darfas fondar banko en Francia e lansar bankobilieti.
* Dum Granda Nordala milito Rusi explozigas la fuorto en Kajaani, en nordestala Finlando.

## Naski
* 20ma di januaro - Rejulo Carlos la 3ma di Hispania (m. 1788)
* 18ma di junio - Joseph-Marie Vien, Franca piktisto (m. 1809)

## Morti
* 14ma di novembro - Gottfried Wilhelm Leibniz, Germana filozofo, matematikisto e politikisto (n. 1646)
1719

La yaro **1719** (MDCCXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 719ma yaro di la duesma yarmilo, la 19ma yaro di la 18ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 1710a. Kande 1719 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* Nova konstituco revokas monarkio en Suedia. Ulrika Eleonora divenas rejino til 1720.
* La romano *[[Robinson Crusoe]]* da Daniel Defoe aparas.

## Naski
* 23ma di agosto - Pierre Poivre, Franc agronomo (m. 1786)
* 25ma di agosto - Charles-Amédée-Philippe van Loo, Franca piktisto (m. 1795)
* 14ma di novembro - Leopold Mozart, Germana kompozistulo, patro di Wolfgang Amadeus Mozart (m. 1787)

## Morti
* 8ma di agosto - Christoph Ludwig Agricola, Germana piktisto (n. 1667)
1720

La yaro **1720** (MDCCXX per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye lundio segun Gregoriala kalendario, e bisextila yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 720ma yaro di la duesma yarmilo, la 20ma yaro di la 18ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 1720a. Kande 1720 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* 11ma di februaro - Suedia e Prusia signatas paco-pakto.
* Borso-spekulado inspiras en Unionita Rejio, ed anke la rejulo George la 1ma spekulas. Fondesas kompanii por utiligar oro de suda kontinento (quo ne existas).
* Fredrik la 1ma di Suedia divenas rejulo, til 1751.

### [[Azia]]
* En Japonia okesma Togukawa-shoguno Yoshimune permisas studiar vivo-moyeni di Europani. Nur importaco di religiala libri esas inhibata.
* Imperiestro Kangxi de dinastio Qing revokas de la povo la sepesma dalai-lamao di Tibet.

### [[Nord-Amerika]]
* Hispana imperio okupas la nuna Texas.

## Naski
* 8ma di mayo - William Cavendish, 4ma duko de Devonshire, chefministro di Unionita Rejio (m. 1764)

## Morti
Yari 1720a

La **yari 1720a** dil 18ma yarcento komencis de la 1ma di januaro 1720 e finis ye la 31ma di decembro 1729. Dum la yari 1720a eventis, inter altri:

## [[Azia]]
* Rusa imperio e Chinia paktas en Kyahta pri limito inter Siberia (de Rusia) e Mongolia.
* Dum regno di Imperiestro Yongzheng, Chiniani konoceskas tabako ed opiumo.

## [[Afrika]]
* Yoruba-stato Oyo dominacas westala rivo di fluvio Nijer.
1722

La yaro **1722** (MDCCXXII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 722ma yaro di la duesma yarmilo, la 22ma yaro di la 18ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 1720a. Kande 1722 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* Rusa imperio komencas okupar la nuna Azerbaijan.

### [[Azia]]
* Yongzheng, naskinta en Mandjuria, divenas imperiestro di Chinia til 1735.
* Rusa-Persa milito komencas.

### [[Sud-Amerika]]
* oktobro - Indijeni sklavi del explorero Miguel Sutil deskovras oro ube nun jacas Cuiabá, en Brazilia.

### [[Oceania]]
* 5ma di aprilo - Nederlandana Jacob Roggeveen deskovras Pasko=insulo ed insularo Samoa.

## Naski
* 6ma di marto - Johann Christian Brand, Austriana piktisto (m. 1795)
* 12ma di aprilo - Pietro Nardini, Italiana kompozisto (m. 1793)
* 30ma di junio - Jiří Antonín Benda, Chekiana kompozisto (m. 1795)

## Morti
* 11ma di marto - John Toland, Irlandana filozofo (n. 1670)
* 20ma di decembro - Imperiestro Kangxi di Chinia (n. 1654)
1717

La yaro **1717** (MDCCXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 717ma yaro di la duesma yarmilo, la 17ma yaro di la 18ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 1710a. Kande 1717 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* 22ma di agosto - Hispana trupi arivas en Sardinia, lor parto de Santa Romana imperio.
* Fredrik Wilhelm la 1ma efikigas generala lerno-devo en Prusia.
* Voltaire enkarcerigesas en Francia.

### [[Sud-Amerika]]
* 27ma di mayo - Hispana imperio unionas sua kolonii en Sud-Amerika a vicerejio Nova-Granada. Panama, Equador, Kolumbia e Venezuela esas inheranta.

## Naski
* 5ma di julio - Pedro la 3ma di Portugal, spozulo di la rejino Maria la 1ma (m. 1786)
* 27ma di decembro - Papo Pius la 6ma (m. 1799)

## Morti
* (posible) Osei Tutu, chefo dil populo Ashanti en Afrika (n. c. 1660)
1724

La yaro **1724** (MDCCXXIV per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye saturdio segun Gregoriala kalendario, e bisextila yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 724ma yaro di la duesma yarmilo, la 24ma yaro di la 18ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 1720a. Kande 1724 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* 29ma di mayo - Benedictus la 13ma divenas papo.
* Pyotr la Granda fondas cienco-akademio di Rusia.

### [[Azia]]
* En India, Asaf Jah, chef-ministro di lora granda-mogulo, retretas a Dekkan e proklamas su l'unesma "nizamo" di nedependanta princio Hyderabad.

### [[Afrika]]
* Agaja, rejo di west-Afrikana Dahome, finas sklavo-komerco.

## Naski
* 22ma di aprilo - Immanuel Kant, Germana filozofo (m. 1804)
* 25ma di agosto - George Stubbs, Angla piktisto (m. 1806)

## Morti
* 7ma di marto - Papo Inocentius la 13ma (n. 1655)
* 18ma di novembro - Bartolomeu de Gusmão, Portugalana sacerdoto e ciencisto (n. 1685)
1726

La yaro **1726** (MDCCXXVI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 726ma yaro di la duesma yarmilo, la 26ma yaro di la 18ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 1720a. Kande 1726 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* Kardinalo Fleury komencas administrar Francia.

### [[Sud-Amerika]]
* 24ma di decembro - Hispani fondas Montevideo, en la nuna Uruguay, por preventar l'expanso adsude dal Portugalani.

## Naski
* 7ma di septembro - François-André Danican Philidor, Franca shakoludisto (m. 1795)
* 16ma di oktobro - Daniel Chodowiecki, Germana piktisto (m. 1801)

## Morti
* 2ma di januaro - Domenico Zipoli, Italiana kompozisto (n. 1688)
* 10ma di oktobro - Tommaso Redi, Italiana piktisto (n. 1665)
1729

La yaro **1729** (MDCCXXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 729ma yaro di la duesma yarmilo, la 29ma yaro di la 18ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 1720a. Kande 1729 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Azia]]
* Imperiestro Yongzheng di Chinia formacas granda konsilistaro di militala konsileri.
* Chinia refuzas importaco di opiumo, ma Est-Indiana komerco-societo di Britania duros vendar olu. Chinia interdiktas opiumo, ma la narkotajo-komerco divenas celata.

## Naski
* 22ma di januaro - Gotthold Ephraim Lessing, Germana skriptisto, filozofo e dramatisto (m. 1781)
* 26ma di februaro - Anders Chydenius, Finlandana sacerdoto e skriptisto (m. 1803)
* 21ma di aprilo - Carino Yekaterina la 2ma di Rusia (m. 1796)
* 6ma di septembro - Moses Mendelssohn, Germana filozofo (m. 1786)
* 12ma di novembro - Louis Antoine de Bougainville, Franca navigisto (m. 1811)

## Morti
* 5ma di agosto - Thomas Newcomen, Angla injenioro (n. 1663)
1730

La yaro **1730** (MDCCXXX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 730ma yaro di la duesma yarmilo, la 30ma yaro di la 18ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 1730a. Kande 1730 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
* 12ma di julio - Klemens la 12ma divenas papo.

## Naski
* 13ma di mayo - Charles Watson-Wentworth, chefministro di Britania (m. 1782)
* 26ma di junio - Charles Messier, Franc astronomo (m. 1817)
* 29ma di agosto - Aleijadinho, Braziliana skultisto (m. 1814)

## Morti
* 29ma di januaro - Caro Petrus la 2ma di Rusia (n. 1715)
* 21ma di februaro - Papo Benedictus la 13ma (n. 1649)
Yari 1730a

La **yari 1730a** dil 18ma yarcento komencis ye la 1ma di januaro 1730 e finis ye la 31ma di decembro 1739. Dum la yari 1730a eventis, inter altri:

## [[Europa]]
* 1730 - Ye la 30ma di januaro ca yaro, imperiestro Pyotr la 2ma di Rusia mortas pro variolo.
* 1730 - Ye la 21ma di januaro ca yaro, papo Benedictus la 13ma mortas. La konklavo por elektar lua sucedanto komencas ye la 5ma di marto sam yaro, ed erste ye la 12ma di julio elektesas kardinalo Pietro Marcellino Corradini, qua adoptas la nomo Klemens la 12ma.

## [[Azia]]
* Dana Vitus Bering exploras la norda rivo di Siberia. Ilu deskovras stretajo inter Azia ed Amerika.

## [[Amerika]]
### [[Sud-Amerika]]
* En Asuncion, Paraguay, eventas l'unesma sedicio kontre Hispana dominaco.
* Plua kam 50.000 sklavi transportesas a kultiveyi di Amerika dum ta yardeko.
1731

La yaro **1731** (MDCCXXXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 731ma yaro di la duesma yarmilo, la 31ma yaro di la 18ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 1730a. Kande 1731 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Azia]]
* 30ma di novembro - Ter-tremo frapas Beijing e produktas cirkume  morti.

### [[Sud-Amerika]]
* En Asuncion, Paraguay eventas l'unesma sedicio kontre Hispana dominaco.

## Naski
* 16ma di februaro - Marcello Bacciarelli, Italiana piktisto (m. 1818)
* 10ma di oktobro - Henry Cavendish, Angla filozofo e ciencisto (m. 1810)

## Morti
* 27ma di januaro - Bartolomeo Cristofori, Italiana fabriksto di muzikal instrumenti, inventinto dil piano (n. 1655)
* 24ma di aprilo (o la 26ma di aprilo) - Daniel Defoe, Angla skriptisto (n. posible 1660)
* 1ma di mayo - Johann Ludwig Bach, Germana kompozisto (n. 1677)

## Referi
1733

La yaro **1733** (MDCCXXXIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 733ma yaro di la duesma yarmilo, la 33ma yaro di la 18ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 1730a. Kande 1733 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Nord-Amerika]]
* 12ma di februaro - James Oglethorpe fondas urbo Savannah, Georgia.

## Naski
* 13ma di marto - Johan Zoffany, Germana piktisto (m. 1810)
* 24ma di marto - Joseph Priestley, Angla ciencisto e kleriko (m. 1804)
* 16ma di novembro - Siraj ud-Daulah, lasta suvereno di Bengal (m. 1757)

## Morti

## Referi
1723

La yaro **1723** (MDCCXXIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 723ma yaro di la 2ma yarmilo, la 23ma yaro di la 18ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 1720a. Kande 1723 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Azia]]
* 26ma di junio - Pos longa siejo, Rusa imperio kaptas Baku, en la nuna Azerbaijan.

### [[Afrika]]
* Le Ashanti konquestas stato Bono-Mansu en westal Afrika.

### [[Sud-Amerika]]
* 9ma di marto - En Chili, komencas revolto dil populo mapuche.

## Naski
* 7ma di januaro - Rejulo Prithvi Narayan Shah de Nepal (m. 1775)
* 23ma di februaro - Richard Price, Walsana filozofo (m. 1791)

* 31ma di marto - Rejulo Frederik la 5ma di Dania (m. 1766)
* 5ma di junio (baptita) - Adam Smith, Skota ekonomikisto e filozofo (m. 1790)
* 16ma di julio - Joshua Reynolds, Angla piktisto (m. 1792)
* 22ma di decembro - Carl Friedrich Abel, Germana kompozisto (m. 1783)

## Morti

* 8ma di marto - Christopher Wren, Angla arkitekto (n. 1632) 
* 26ma di agosto - Antonie van Leeuwenhoek, Nederlandana komercisto e ciencisto (n. 1632)
1734

La yaro **1734** (MDCCXXXIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 734ma yaro di la 2ma yarmilo, la 34ma yaro di la 18ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 1730a. Kande 1734 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* En Suedia on dekretas generala, tre moderna lego dil stato.

### [[Azia]]
* Rusa imperio sendas expediciono duktata da Dana Vitus Bering por explorar la rivo di Siberia.

## Naski
* 23ma di mayo - Franz Anton Mesmer, Austriana mediko (m. 1815)
* 3ma di septembro - Joseph Wright of Derby, Angla piktisto (m. 1797)
* 17ma di decembro - Rejino Maria la 1ma di Portugal (m. 1816)
* 26ma di decembro - George Romney, Angla piktisto (m. 1802)

## Morti
1738

La yaro **1738** (MDCCXXXVIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 738ma yaro di la duesma yarmilo, la 38ma yaro di la 18ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 1730a. Kande 1738 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi

## Naski
* 14ma di aprilo - William Cavendish-Bentinck, 3ma Duko de Portland, chefministro dii Unionita Rejio (m. 1809)
* 1ma di mayo - Rejulo Kamehameha la 1ma di Havayi (m. 1819)
* 28ma di mayo - Joseph-Ignace Guillotin, Franca mediko, inventinto di la gilotino (m. 1814)
* 4ma di junio - Rejulo George la 3ma di Unionita Rejio (m. 1820)
* 3ma di julio - John Singleton Copley, Angla piktisto (m. 1815)
* 10ma di oktobro - Benjamin West, Angla-Usana piktisto (m. 1820)
* 15ma di novembro - William Herschel, Germana-Britanian astronomo e muzikisto (m. 1822)
* (o 1730) - Aleijadinho, (Antônio Francisco Lisboa), Braziliana skultisto (m. 1814)

## Morti
1739

La yaro **1739** (MDCCXXXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Gregoriala kalendario, ed ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 739ma yaro di la duesma yarmilo, la 39ma yaro di la 18ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 1730a. Kande 1739 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Azia]]
* Nadir, shaho di Persia, spolias Delhi en India. En spoliuro esas legendoza diamanto *Koh-i-noor* e pavonala trono.

### [[Nord-Amerika]]
* Unesma sklavo-revolto en Nord-Amerika explozas en Sudal Karolina.

### [[Central-Amerika]]
* Angla kontrabandisto Robert Jenkins asertas ke Hispana doganisti tranchis per spado sua orelo en portuo di Havana, en Kuba. Pro l'orelo komencas (propagando-)milito inter Britania e Hispania.

### [[Sud-Amerika]]
* 20ma di agosto - Vicerejio Nova-Granada riestablisesas dal rejulo Felipe la 5ma di Hispania.

### [[Antarktika]]
* 1ma di januaro - Insulo Bouvet deskovresas da Franca explorero Jean-Baptiste Charles Bouvet de Lozier.

## Naski
* (dio nekonocata) Antônio de Sant'Anna Galvão, Braziliana monako,  judikata kom santo da Katolik-eklezio (m. 1822)

## Morti
* 18ma di oktobro - António José da Silva, Portugalana dramatifisto (n. 1705)
1740

La yaro **1740** (MDCCXL per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye venerdio segun Gregoriala kalendario, e bisextila yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 740ma yaro di la duesma yarmilo, la 40ma yaro di la 18ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 1740a. Kande 1740 komencis, Gregoriala kalendario esis 11 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923.

## Eventi
### [[Europa]]
* 8ma di aprilo - Milito pri Austriana sucedo: Britaniana mar-armeo kaptas Hispana navo *Princesa* proxim la kabo Finisterre.
* 31ma di mayo - Friedrich la Granda divenas rejo di Prusia, e Prusia divenos granda povo en Europa.
* 17ma di agosto - Benedictus la 14ma divenas papo.
* 20ma di oktobro - Maria Theresa de Austria acensas a trono di Austrian imperio kom arkidukino, e divenas anke Rejino di Hungaria e Kroatia.
* 18ma di decembro - Milito pri Austriana sucedo: Prusia atakas Austrian imperio.

## Naski
* 2ma di junio - Markezo de Sade, Franca skriptisto (m. 1814)
* 23ma di agosto - Caro Ivan la 6ma di Rusia (m. 1764)
* 26ma di agosto - Joseph-Michel Montgolfier, un ek la Montgolfier fratuli, Franca inventinto di varm-aera balono (m. 1810)

* 20ma di oktobro – Isabelle de Charrière, Nederlandana kompozistino e skriptistino (m. 1805)

## Morti

* 27ma di januaro - Louis Henri, Duko de Bourbon, chefministro di Francia (n. 1692)
* 6ma di februaro - Papo Klemens la 12ma (n. 1652)
* 31ma di mayo - Rejulo Friedrich Wilhelm la 1ma di Prusia (n. 1688)
* 20ma di oktobro - Karl la 6ma, Santa Romana imperiestro (n. 1685)