open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rivero Abruchowka

**Abruchowka** esas Bielorusiana rivero en provinco Viciebsk (distrikto Viciebsk), sinistra enfluanto di Luchosa en baseno di Daugava.

La fonto dil rivero esas proxim vilajo Browshchina (komono Nowka), e enfluas a Luchosa proxim agrourbeto Zamastochcha.

## Referi
Rivero Zielianuha (Sierakaratnianka)

**Zielianuha** esas Bielorusiana rivero en provinco Viciebsk (distrikto Sianno), dextra enfluanto di Sierakaratnianka en baseno di Daugava. La fonto dil rivero esas lago Ardisheva, e enfluas a Sierakaratnianka cirkum 500 metri de vilajo Filiova.

Precipua enfluanto di Zielianuha es Pahrabionka (dextra, proxim vilajo Rechki).
Rivero Piesachanka (Sierakaratnianka)

**Piesachanka** esas Bielorusiana rivero en provinco Viciebsk (distrikto Sianno), sinistra enfluanto di Sierakaratnianka en baseno di Daugava. La fonto dil rivero esas proxim vilajo Kalantayova, e enfluas a Sierakaratnianka cirkum 500 metri de vilajo Shili.

Precipua loki apud Piesachanka es: Kalantayova, Hruzdi, Yanowshchina, Mahiliowka, Cipki, Zascienak, Bahushewsk, Buhai e Piesachanka.
Rivero Sierakaratnianka

**Sierakaratnianka** esas Bielorusiana rivero en provinco Viciebsk (distrikto Sianno), sinistra enfluanto di Luchosa en baseno di Daugava. La fonto dil rivero esas lago Dzievinskaye, e enfluas a Luchosa cirkum 500 metri de vilajo Shili.

Precipua enfluanti di lo es Zielianuha (dextra) e Piesachanka (sinistra).
Rivero Subota

**Subota** esas Bielorusiana rivero en provinco Viciebsk (distrikto Sianno), sinistra enfluanto di Abalianka en baseno di Daugava. La fonto dil rivero esas 2 kilometri de vilajo Vieyna, e enfluas a Abalianka cirkum 300 metri de vilajo Utrilava.
Rivero Nieraishanka

**Nieraishanka** esas Bielorusiana rivero en provinco Viciebsk (distrikto Sianno), dextra enfluanto di Abalianka en baseno di Daugava. La fonto dil rivero esas proxim vilajo Liednievichi, e enfluas a Abalianka proxim vilajo Masiayki.

Precipua loki apud lo es: Yanova, Liednievichi, Masiayki e Niareisha.

## Referi
Karolus-renesanco

La **Karolus-renesanco** esis periodo de granda kulturala prospero stimulita da Karolus la Granda, helpata da renomit eruditi ek tot Europa, quale l'Anglosaxonian Alcuin e la Franko Einhard. Tam la Karolus-renesanco kam la granda Renesanco tre apogis sur la klasika patrimonio e duktis ad amelioro di la skripto, augmentanta librifo e plu bone edukita klerikaro.
Rivero Tonkaya Luchka

**Tonkaya Luchka** esas Bielorusiana rivero en provinco Viciebsk (distrikto Sianno), dextra enfluanto di Abalianka en baseno di Daugava. La fonto dil rivero esas 1,7 km de vilajo Aliexinichi, e enfluas a Abalianka cirkum 500 metri de vilajo Adamava.

Precipua loki apud lo es Barok e Ziamkovichi.

## Referi
Shabuni (Viciebsk)

**Shabuni** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk, komono Babinichi.

La loko jacas en baseno di fluvio Daugava, 28 kilometri de frontiero Bielorusia – Rusia, 3 kilometri nord-este de administrala centro dil komono (Babinichi) e 13 kilometri de Viciebsk.

Dum duesma mondomilito la loko okupesis da nazisti Germaniana de la julio 1941 til junio 1944.

## Naskita hike
* Aliaxiey Siamionavich Shawrow (1904-1976), Bielorusa politikisto
* Ivan Yahoravich Shawrow (1916-1992), generalo di armeo di Soviet-Uniono, profesoro

## Referi
Rivo Rakotovao

**Rivo Rakotovao** (n. ye la 12ma di mayo 1960) esis prezidanto di Madagaskar de la 7ma di septembro 2018 til la 19ma di januaro 2019.
Padbiarezzie (Viciebsk)

**Padbiarezzie** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk, komono Babinichi.

La loko jacas apud sinistra rivo di fluvio Daugava, 40 kilometri de frontiero Bielorusia – Rusia, 10 kilometri weste de administrala centro dil komono (Babinichi) e 5 kilometri de Viciebsk.

Dum duesma mondomilito la loko okupesis da nazisti Germaniana de la julio 1941 til junio 1944.

Hike naskis provincestro di provinco Viciebsk en grandadukio Lituania Yan Antoni Hrapavicki (Polone *Jan Antoni Chrapowicki*) (1612-1685).

## Referi
Reformprojeto di Esperanto

**Reformita Esperanto**, anke konocata kom Esperanto 1894, esas konstruktita linguo derivita de Esperanto. Ol esas remarkinda kom la unika kompleta Esperantido da L.L. Zamenhof. Sub la preso por adresar propozita reformi pos cirkume sis yari (depos 1887), la reformprojeto finala rejektesis da la majoritato e mem Zamenhof posa. Tamen, parto di la propozita reformi uzesis en la linguo Ido, komence en 1907, e til hodie, ti asistas en lo.
Fluvio Weser

**Weser** esas Germaniana fluvio, qua fonto es aglutinanta riveri Werra e Fulda. Lo enfluas a Norda Maro en Bremerhaven.
Rivero Nievarojka

**Nievarojka** esas Bielorusiana rivero en provinco Viciebsk (distrikto Viciebsk), sinistra enfluanto dil rivero Kasplya en baseno di Daugava.

La fonto dil rivero esas proxim vilajo Salavichi, e enfluas a Kasplya en sudala parto di kolonieto urbaltipa Suraj. Altra loki apud Nievarojka es agrourbeto Zadubrowie e vilajo Awtushkava.

Lua enfluanto es rivereto Nievarojiha (sinistra).

## Referi
Zadubrowie (Viciebsk)

**Zadubrowie** esas agrourbeto en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk. Lo es administrala centro di samanoma komono.

La loko jacas apud rivero Nievarojka (sinistra enfluanto di Kasplya en baseno di Daugava), 10 kilometri de frontiero Bielorusia – Rusia, e 31 kilometri nord-este de Viciebsk.

Dum duesma mondomilito la loko okupesis da nazisti Germaniana de la julio 1941 til junio 1944.

Til 1981 Zadubrowie apartenis a komono (urbala) Suraj.

Hike naskis Bielorusa mediko Viachaslaw Aliaxieyevich Fiedarenka (n. 1945).

## Referi
Amarillo, Texas

**Amarillo** esas urbo en la stato Texas, Usa, ed esas sideyo dil komtio Potter. Segun la demografiala kontado di 2020, ol havis  habitanti, kontre  habitanti en 2010. Lua tota surfaco esas 268,99 km².

Olim nomizita *Oneida*, ol surnomizesis "Flava Rozo di Texas" (lua nomo, *Amarillo*, signifikas "flava" en la hispana). Ol esas importanta regiono industriala di tale nomizita "kasrolo-mancho di Texas" (Angle: *Texas Panhandle*), an la nordo dil stato. Inter altra industrii, ol havas un ek la maxim granda fabrikerii por pakigo di karno en Usa, ube 25% de la karno Usana enpakigesas. Anke la fabrikerio di hibrida aeroplano Bell Boeing V-22 Osprey, e la fabrikerio di nuklear armi *Pantex*, jacas ibe.

Amarillo esas sideyo di la Fakultato Amarillo, qua havas plu kam 10 mil studenti.

## Geografio

La reliefo di Amarillo esas ordinare plana, cirkondata da densa savano. Lua mezavalora altitudo esas 1118 metri.

La klimato dil urbo esas miarida (*BSk* segun la klimatala klasifikuro da Köppen). La mezavalora temperaturo en januaro (vintro) esas 3°C, kontre ke la mezavalora temperaturo en julio (somero) esas 26°C. La temperaturi varias multe dum vintrala dii, e mem l'amplitudo termala (difero inter la minima e la maxima temperaturi) diala povas esar 15°C. Ordinare dum vintro, minima temperaturi povas falar infre -12°C dum 5 o 6 dii di la vintro. Tamem, pro l'arideso di la regiono, nivo esas rara.

La pluvoza sezono iras de aprilo til oktobro. La mezavalora yarala pluvo-quanto esas 499 mm, e la maxim pluvoza monati esas junio til agosto, kun mezavalore 72 til 73 mm. Dum printempo povas eventar violentoza tornadi.

## Referi
Krawcova (Viciebsk)

**Krawcova** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk, komono Zadubrowie.

La loko jacas apud rivero Nievarojka (sinistra enfluanto di Kasplya en baseno di Daugava), 10,5 kilometri de frontiero Bielorusia – Rusia, 1,5 km nord-este de administrala centro dil komono (Zadubrowie) e 34 kilometri de Viciebsk.

Dum duesma mondomilito la loko okupesis da nazisti Germaniana de la julio 1941 til junio 1944.

En yari 1924-1960 esis administrala centro di samanoma komono. Til 1981 Krawcova apartenis a komono (urbala) Suraj.

## Referi
Rivero Vimnianka

**Vimnianka** esas Bielorusiana rivero en provinco Viciebsk (distrikto Viciebsk), sinistra enfluanto dil rivero Kasplya en baseno di Daugava.

La fonto dil rivero esas sennoma lago proxim vilajo Ranina, fluas tra lago Vimna, e enfluas a Kasplya proxim vilaji Praniki e Maisieyenki. Altra loki apud Vimnianka es kolonieto urbaltipa Yanavichi e agrourbeto Vimna, e ank vilaji: Ranina, Lazavatka, Pukshina, Hlazamichi, Kazimirova, Pivavari, Slabada, Astreikava, Kotava, Malijana, Manulki.

Lua enfluanti es Kamienka (sinistra) e la dextra: Harna e rivereti: Klinski e Davidawski.

## Referi
Karolus Martelo

**Karolus Martelo** esis Franka majordomo qua sucesis en 732 che Poitiers haltigar la konquestanta mauri venanta de Hispania. Pro ca militala fakto il dankas la surnomo Martelo. Che Karolus Martelo komencis la Karolus-dinastio.
Trushchi

**Trushchi** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk, komono Zadubrowie.

La loko jacas 4,5 kilometri de sinistra rivo di fluvio Daugava, 18 kilometri de frontiero Bielorusia – Rusia, 6,5 km nord-weste de administrala centro dil komono (Zadubrowie) e 29 kilometri de Viciebsk.

Dum duesma mondomilito la loko okupesis da nazisti Germaniana de la julio 1941 til junio 1944.

Til 1960 la vilajo apartenis ad ex-komono Botanichi, e pose til 1981 – a komono (urbala) Suraj.

## Referi
Varoni (arkeologio)

**Varoni** esas arkeologiala monumento – restajo di tombeyo, qua ye 1972 deskovris e exploris Hieorhiy Vasilievich Shtihaw (1927-2018). Ye 1981 la monumento esis explorita da Lieanid Uladzimiravich Kaliadzinski (n. 1952).

ol situesas apud rivo di lago Palonskaye, 0,5 km sud-este de agrourbeto Varoni, e kontenas 3 tumuli ye 3,5 m di altajo e 15 m di diametro.

## Referi
Varoni (Viciebsk)

**Varoni** esas agrourbeto (de 2008) en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk. Lo es administrala centro (de 1954) di samanoma komono.

La loko jacas apud estala rivo di lago Palonskaye, 34 kilometri de frontiero Bielorusia – Rusia, e 30 kilometri sud-este de Viciebsk.

Dum duesma mondomilito la loko okupesis da nazisti Germaniana de la julio 1941 til junio 1944.

0,5 km sud-este de l'agrourbeto situesas arkeologiala monumento – deskovrita ye 1972 restajo di tombeyo.

## Referi
Ranina (arkeologio)

**Ranina** esas arkeologiala monumento de 6ma-8ma yarcento a.K. – restajo di tombeyo.

ol situesas 1,8 km este de vilajo Ranina, apud rivero Vimianka, e kontenas 3 tumuli ye 1,5-2 m di altajo e 10-12 m di diametro.

## Referi
Ranina

**Ranina** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk, komono Varoni.

La loko jacas proxim fonto di rivero Vimnianka (sinistra enfluanto di Kasplya en baseno di Daugava), 29 kilometri de frontiero Bielorusia – Rusia, 4,5 km sud-este de administrala centro dil komono (Varoni) e 14 kilometri de Viciebsk.

Dum duesma mondomilito la loko okupesis da nazisti Germaniana de la julio 1941 til junio 1944.

1,8 km este del vilajo situesas arkeologiala monumento – restajo di tombeyo de 6ma-8ma yarcento a.K. – restajo di tombeyo.

Hike naskis meritoza veterinarala mediko e mikrobiologisto Yakaw Ramanavich Kavalienka (1906-1986).

## Referi
Klodovecho l'1ma

**Klodovecho** (466-511) (en la Franka linguo: *Chlodovech*, en la Franca: *Clovis*, en la Germana: *Chlodwig*) esis rejo di la Merovecho-dinastio e fondinto di la Frankal imperio. Ck. yaro 500 il konvertis su kom un del unesma germani a la Katolika kristaneso – la religio di la vinkita Galo-Romani.
Chefo di mercenarii

la **chefi di mercenarii** (Italiane: *capitano di ventura*) pleis en Italia, importanta roli en l’intern ed extera potenteso-lukto dil Italian urbi e kelkafoye obtenis politikala povo. La chefi di mercenarii anke videsas kom l’enkorpigo di la ‘virtuo’.
Konsulo (Roma)

**Konsulo** (Roma) esis la maxim alta magistrato di la Romana Republiko; por periodo de un yaro lu esis prezidanto di la senato ed chefa komandanto dil armeo). Dum la mezepoko ol anke ol esis la nomo por guverneri en l’Italiana, sud-Franca e west-German urbi.
Gnaius Domitius Corbulo

**Gnaius Domitius Corbulo** (Peltuinum ? - Kenchrea, che Korinto, 67 p.K.) esis Romana generalo sub imperiestri Claudius e Nero en Germania, qua supresis revolto di la Frizi, ed en 47 p.K. che Voorburg exkavigis kanalo por ligar l’(anciena) Rheno kun Mosa: la “fossa Corbulonis” o ‘Fosato di Corbulo’. Ca kanalo parte konservesas en la Rheno-Schie-kanalo. Pose Nero koaktigis Corbulo a suocido.
Demostenes

**Demostenes** esis Athinana oratoro (e balbutanto) de la 4ma yarcento a.K., konocata pro ilua akra filipiki kontre rejo Filipos la 2ma di Makedonia, la patro di Alexandros la Granda, di qua l’aspiro a povo il vidis kom minaco por la Greka libereso.
Domesday-Libro

**Domesday-libro** esis detaloza deskripto de omna domen-proprieteso en Anglia, kreit en 1086 ye komando da William la Konquestero, qua volis savar exakte la valoro di sua nove aquirita rejio. Probable titulizesis tale pro ke omna registragit informi esis tam ne-changebla kam l’Ultima Judiko (en l’*Angla*: Domesday).
Donaco di Konstantinus

**Donaco di Konstantinus** esis falsigita skripturo ye nomo di Konstantinus la 1ma, del 8ma yarcento per qua l’imperiestro transdonis kelk imperiestrala dignes-insigni e proprietaji en Italia (i.a. Roma) a papo Silvester la 1ma e l’oriento. Til tarde en la 16ma yarcento la papi apelis a ca dokumento por montrar ke li esas superior a la mondala povo (l’imperiestro). La humanisto Lorenzo Valla esis l’unesma qua montris la falseso di la dokumento (ck. 1450).
Merovecho-dinastio

Le **[[Merovecho]]-dinastio** esis dinastio de Franka reji, qua regnis freque chanjanta teritorio en parti di hodiala Nederlando, Belgia, Luxemburgia, Francia e Germania, de la 5ma til en la 8ma yarcento.
Merovecho

**Merovecho** (Latine: *Merovechus*, o kurte *Meroveus*) segun supozo esis rejo qua dum la 5ma yarcento regnis la Saliana Franki e qua konsideresas kom nom-donanto di la Merovecho-dinastio, sub qua la Frankal imperio prosperis. La nomo esas kompozo del ancien-Franka "mēri" (famoza) e "wīg" (kombatanto). Nula historial evento povas esar atributit ad il, e mem ne esas certa, ke il esis historiala persono.
SRY-geno

**SRY-geno** (*SeReYe*-geno: Sexuo-determinanta Regiono di Y) o **TDF-geno** (Testikulo-Determinanta Faktoro) esas la sexuo-determinata geno che mamiferi sur la Y-kromosomo. Ca geno funcionas kom kontrolo-geno qua aktivigas divers altra geni sur l'autosomi e la X-kromosomo e per to funcionigas pos la sisesma semano pos la fekundigo la formaco di la testikuli en la feto. La testikuli sekrecas testosterono, steroida sexuo-hormono qua olua-foye enduktas la developo di altra sexuo-karakteraji.

La sindromo di Swyer esas Y-ligita heredala problemo sanesal ube mankas la SRY-geno (46, XY, SRY-). Pro to l'embriono, malgre l'asisto di Y-kromosomo, tandem tamen developos su ad infantino.
Pushkari (Varoni)

**Pushkari** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk, komono Varoni.

La loko jacas 3,5 kilometri de rivero Vicba (sinistra enfluanto di Daugava), 29 kilometri de frontiero Bielorusia – Rusia, 6 km norde de administrala centro dil komono (Varoni) e 8 kilometri de Viciebsk.

Dum duesma mondomilito la loko okupesis da nazisti Germaniana de la julio 1941 til junio 1944.

Til 1960 la vilajo apartenis a komono Babinichi.

Hike naskis Bielorusa skriptisto Alies Asipienka (1919-1994).

## Referi
Turm-lojeyo

**Turm-lojeyo** esis la maxim important e maxim forta turmo di mezepokala kastelo, ofte servis kom lasta fugeyo dum atako ed ofte kom lojeyo por la kastelestro.
Dorestad

**Dorestad** esis la maxim importanta komerco-kolonieto e frontierala pas-taxo en la Frankal imperio, situit en la bifurkajo di la riveri Lek e Kromme Rhijn (Kurva Rheno) direte apud Wijk bij Duurstede. Dorestad juis rejala protekto e havis propra monetiferio. En la 9ma yarcento l’urbo freque spoliesis da la Vikingi, ol inundesis plura foyi e pos la yaro 860 la kolonieto lente abandonesis.
Agro-rotaco tri-yarala

**Agro-rotaco tri-yaral** o **tri-yaral agro-rotaco** esas kultivala sistemo per qua somer-cerealo, vintro-cerealo e sen-cereal alternesis. L’agro-rotaco tri-yaral esis aplikat en granda parto di Europa de ck. 700 til ck. 1780.
Nero Claudius Drusus

**Nero Claudius Drusus** (38 a.K. – 9 a.K.) esis Romana generalo, stifa filiulo di Augustus ed exekutero di lua tala-nomizita Elbe-politiko (pacifo en la regiono nord-Germanal inter Rheno ed Elbe). Por diplazigar plu rapide ilua trupi il exkavigis ck. 10 a.K. kanalo de la Rheno (probable) al Utrechtse Vecht (‘Drusus-kanalo’), per qua il povis plu facile atingar la lago Flevo (lago IJssel) e la Vad-maro.
Etruriani

**Etruriani** (anke: **Etruski** od **Etruskiani**) esis populo de nekonocat origino qua en la 7ma yarcento a.K. de Etruria (hodie Umbria e Toskania) vinkis granda parti di nord- e mez-Italia. La linguo Etruriana ne decifresis.
Floganti

**Floganti** (de la Latina: flagellare) esas nomada grupi de viri e mulieri qui publike flogis su til sangifo por deturnar l’iraco di deo. Eventis multe dum la pestepidemio di 1348.
"Ting"

“Ting” (de la Norvegiana ‘ting’, en la Nederlandan ‘ding’, la German e l'Angla: 'thing') de origino esis publik yural asemblo de omna liberi di distrikto kelka foyi po yaro. Ultre to, la reprezentanto di la rejo darfis kunvokar por asemblo por plu specifika kazi.
Religio-militeral ordeno

**Religio-militeral ordeno** existis de la kruc-militi; e pleis granda rolo che la defenso di la kruc-militanta stati e la protekto di pelegrini. Konocat esas ‘l’Ordeno di Ioanidi (o la Maltan Ordeno), l’Ordeno di Templani e la Germana Ordeno. Ca lasta anke pleus rolo dum la kristanigo di Prusia e la Baltika stati.
Familio Fugger

**Familio Fugger** esis importanta komercisto-familio de Augsburg, qua sucesis depos la 15ma yarcento fortunifar per internaciona komerco, minado e banki. Li mantenis varma kontakti kun la Dinastio Habsburg, qua pruntis granda sumi de pekunio.
Wessel Gansfort

Wessel Gansfort (ck. 1419-1489) esis teologo de Groningen qua influesis da la Moderna Devoteso. Gansfort valorizis multe plu l’evangelio kam l’ekleziala tradiciono. Il konsideresas kom un del unesma prekursori di la nordala humanismo.
Schmidt

**Schmidt** esas nomo.
* Brian P. Schmidt
* Helle Thorning-Schmidt
* Helmut Schmidt
* Jean Schmidt
* Oscar Schmidt
* Thomas Schmidt
Gelria

**Gelria** esas la siniorala teritorio kreit en la 12ma e 13ma yarcento sub propra dinastio (la komti, depos 1339 la duki di Gelria, veninta de Wassenberg e Geldern), konsistanta de quar quarimi, Nijmegen kun la quarimo di Nijmegen, Arnhem kun la quarimo Veluwe, Zutphen kun la Dukio e Roermond kun la superquarimo.
Deala probego

**Deala probego** o **probego deal** esas pruvilo de la mezepokala yuro, qua havas kom fundo l’ideo ke deo indikas per signo qua esas kulpant od inocenta. Tre konocat esas judiciala du-kombato (duelo) e l’aquopruvo. Pose la probego deala uzeskis min multe; tamen, l’aquopruvo ankore pleus rolo dum judicio di sorceri.
Kavern-arto

**Kavern-arto** (o **grot-arto**) esas la graburi, pikturi e skulturi de la fino di paleolitiko, precipue en sud-Francia e nord-Hispania. Konservit en kaverni e groti dankez la konstant atmosferala stando, kelkafoye tre distanta del enireyo, ma de origino anke subciele. Imaji de rakonti e miti. Ol havis olua somito ante 15.000 yari. Tre famoz esas la kaverni di Lascaux e Pech Merle en (Francia), Altamira e Nerja en Hispania.
Ordeno dil Orea Lanofelo

**Ordeno dil Orea Lanofelo** esas kavalieral ordeno iniciita da la duki di Burgundia (1430) por ligar la nobelaro en lia heredita landi plu ferme a su. La simbolo dil ordeno esis ora felo di mutonulo, memoriganta Jason e l’Argonauti. Prezente ol esas dinastial ordeno kun du suverena chefi, l’arkiduko di Austria e la rejo di Hispania.
Albert

**Albert** esas virala nomo kun German origino. Yen kelk artikli de Wikipedio pri personi nomizita Albert:

* Albert Szent-Györgyi
* Albert Lutuli
* Albert Camus
* Albert Claude
* Albert Fert
* Christopher Albert Sims
* Albert Abraham Michelson
* Fritz Albert Lipmann
* Charles Albert Gobat
* George Albert Smith
* Albert Einstein
* Albert Schweitzer
* Albert Edelfelt
* Albert Kesselring
* France-Albert René
* Albert Paris Gütersloh
* Albert Bertelsen
* Albert Zafy
* Albert Sabin
* Albert Lebrun
* Albert Reynolds
* Albert Chmielowski
* Karl Albert Staaff
* Albert Ellis
* Otto Albert Blehr
* Albert Boudon-Lashermes
* Albert, duko de Broglie
* Albert, Kansas
* Albert Lea, Minnesota
* Albert City, Iowa
* Albert la 1ma di Monako
* Albert Finney
* Albert Spaggiari
Wallace

**Wallace** esas propra nomo. Ol povas referar, exemple:

## Personi
* Edgar Wallace
* Marcia Wallace
* Alfred Russel Wallace

## Loko
* Wallace, Idaho
Hamurabi

**Hamurabi** esis famoza regnanto pri Mezopotamia, qua plugrandigis en la 18ma yarcento a. K. l’imperio di Babilonia e kom unesmo registragis la legi di sua lando.

Hamurabi esas konocata pro ilua ediktita legi, qui esas tradicionata per la talanomiziata Hamurabi-kodexo, un del unesma skribita kodexizi en la historio.
Domeno

**Domeno** esas teritorio qua kun omna olua habitanti tote (ekonomiale, sociale, yurale, ed ofte anke ekleziale) resortisis la potenteso di sinioro.

La domeno ofte esis autarka; la klasika organizo-formo havis la siniorala farm-domo kun la siniorio (la parto rezervita por la sinioro) ed exkluzita farm-domi kun la farm-tereno (atributit a la laboristi di la siniorio)
Bonifacius (santo)

**Bonifacius** nomo di nasko: Wynfreth (Winfried) (proxim Exeter en sud-west-Anglia, 672 o 675) esis anglosaxoniana monako qua divenis l'apostolo di Germania'. Il laboris en Hesia, Turingia e Bavaria ube il fondis kirki e monakeyi ed organizis l'eklezio. Anke la fondo di episkopio Utrecht esas atributit a lu. Il ocidesis en 754 che Dokkum da pagana Frizi en Frizia.
Familio Borgia

La **familio Borgia** esis Hispana nobela familio (Hispane: Borja) de origino de Aragón (Hispania), di qua diversa membri pleis dubitinda rolo en l'Italiana politiko di la 15ma yarcento. Precipue infam esis Cesare Borgia, qua esis modelo por *La Princo* da Makiaveli, ed ilua fratino Lucrezia.

## literaturo
* Hella Haasse - *L'urbo skarlata*
* Niccolò Machiavelli - *La Princo*
Lago Abuhawskaye

**Abuhawskaye** esas lago en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk, distrikto Viciebsk, komono Varoni.

Lo situesis cirkum 200 metri norde de vilajo Astranie, 12 kilometri de Viciebsk.

La lago es fonto di rivereto Gornawka en baseno di Vicba.

## Referi
Lago Astravita (Viciebsk)

**Astravita** esas lago en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk, distrikto Viciebsk, komono Varoni.

Lo situesis apud vilajo Bierniki e 2 kilometri norde de agrourbeto Varoni, 10 kilometri de Viciebsk.

La lago jacas en baseno di rivero Vicba e es konektata da kanelo kun lago Asinawskaye.

## Referi
Astranie

**Astranie** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk, komono Varoni.

La loko jacas 200 metri sude de lago Abuhawskaye en baseno di Vicba, 27 kilometri de frontiero Bielorusia – Rusia, 3,5 km nord-este de administrala centro dil komono (Varoni) e 12 kilometri de Viciebsk.

Dum duesma mondomilito la loko okupesis da nazisti Germaniana de la julio 1941 til junio 1944.

## Referi
Dukio Brabant

La dukio Brabant existas depos 1106 pro konquesti da komti di Leuven. La maxim important extensi esis la komtio Bruxel (ck. 1010), la frontier-lando Antwerpen (ck. 1100) e la domeno Orthen ck. 1080, la posa 's-Hertogenbosch).
Frontier-lando

**Frontier-lando** (en la Franka linguo: *marka*) esis granda komtio kreita da Karolus la Granda por sekurigar l’imperiala frontieri, exemple: la Hispana frontier-lando Barcelona (Lat.: Marca Hispanica), l’Ostmark (Austria) e Dania (en la Dana: Danmark).
Lago Asinawskaye

**Asinawskaye** esas lago en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk, distrikto Viciebsk, komono Varoni.

Lo situesis 3 kilometri norde de agrourbeto Varoni e c. 1 km de vilajo Bierniki, 10 kilometri sude de Viciebsk.

La lago es fonto di rivero Palonaya (dextra enfluanto di Vicba en baseno di Daugava).

## Referi
Lago Zapieckaye

**Zapieckaye** esas lago en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk, distrikto Viciebsk, komono Varoni.

Lo situesis cirkum 700 metri de vilajo Astranie e c. 1 km de vilajo Cishkava, 12 kilometri de Viciebsk.

La sudala rivo dil lago es fonto di rivero Lasasina (dextra enfluanto di Suhadrowka en baseno di Daugava).

## Referi
Heno-komtio

**Heno-komtio** esas komtio qua kreesis de du frontier-landi en la Heno-distrikto (Latine: pagus Hanoniensis), cirkum la fuorti Ename e Valencieno (Valenciennes) an la frontiero di la German Imperio. Ename venis en manui di la Flandriana komti, ma Valencieno restis nedependante. Per inteligenta mariajo-politiko la familio Avesnes pleis importanta rolo en la Nederlandi: unesme kun Flandria (1191-1280) e pose kun Holando (depos 1290).
Kunfrataro

**Kunfrataro** esas societo de personi qui agas por pluvivigar ekleziala servi e/o por skopo karitatala. Maxim ofte vizas specala devoteso, ex-e l'eukaristio.
Bul-letro

**Bul-letro** esas charto di papo, imperiestro o rejo, provizita de metala (ora, arjenta o kupra) siglo, skribit per solena texto e stilo e tre ornita, anke uzata por (plu-)alta diplomi akademiala.
Capet-dinastio

La **Capet-dinastio** esas dinastio de reji qua regnis Francia de 987 til 1328. La dinastio havas olua nomo de Hugo Capet (987-996), qua sucesis forpulsar la Karolus-dinastio kom regnanta dinastio. La nomo Capet-dinastio uzesas por omna franca reji de 987-1782.
Domo di Valois-Burgundia

la **Domo di Valois-Burgundia** esas laterala brancho di la Franca rejala dinastio Valois, qua existis en 1362 pos ke la Franca rejo donis ol a sua maxim yuna filiulo Filip l'Audacoza. Ilta mariajis su a Margareta de Male, la heredanta filiino di la komto di Flandria e sucedis ilua bopatro kom komto (1384). Filip l'Audacoz e sua sucedinti Ioannes Sentima e Filip la Bona sucesis, precipue pro inteligenta mariajo-politiko aquirar Holando e komtio Zelando, Heno-komtio, komtio Namur, dukio Brabant, komtio Limburg e komtio Luxemburg. Filip la Bona venis en disputo kun la Franca krono; por ilua filiulo Charles la Temerara, qua - tempale - anexis Gelria/komtio Zutphen, l'enemikeso divenis fatale. Ilta mortis avan Nancy. Ilua unika filiino Maria di Burgundia povis chanjar la preso Franca per mariajar su a Maximilian l'1ma di Austria-Habsburg, quankam la dukio Burgundia perdesis por la Domo di Valois-Burgundia. Pos elua morto (1482) la filiulo di amba - Philip l'1ma di Kastilia (Filip la Bela) divenis l'unesma Habsburgana sinioro di Nederlandi.
Gooi-farmisto

**Gooi-farmisto** esas partnero en partigita komunala parti di ''het Gooi'', de qui kelki havis la yuro introduktar brutaro. Cirkum 1900 komencis forta konflikti inter la gooi-farmisti e lia guvernistaro. En 1963 on decidis desunionar l'existant organizuro di gooi-farmisti, pos qua sequis la lotigo de komonala tereni.
Heno-distrikto

La Heno-distrikto esis Frankala distrikto sude de Heno-komtio, qua plu tarde esis plu granda teritorio, inkluzanta la sudala parto di la Brabant-distrikto.

La Heno-distrikto, Heno-komtio e Heno-provinco, esas nomizita segun la rivero Heno, laterala rivero di la Skeldo, qua esas la frontiero inter la Brabant-distrikto e la Heno-distrikto (en la Latina: *Pagus Hanoniensis*, til en la 9ma yarcento anke nomizita: *pagus Famars*).

En 957 Heno-distrikto esis fendit en komtio Bergen e la frontier-lando Valencieno.
Lago Biernskaye

**Biernskaye** esas lago en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk, distrikto Viciebsk, komono Varoni.

Lo situesis apud nordala parto di agrourbeto Varoni, c. 150 metri sude de vilajo Bierniki e c. 0,5 km weste de vilajo Paliay, 10 kilometri sude de Viciebsk.

La lago jacas en baseno rivero Vicba (sinistra enfluanto di Daugava).

## Referi
Heno-provinco

**Heno-provinco** (en la Franca: *Hainaut*, Pikardiana: *Hénau*, Waloniana: *Hinnot*, West-Flandriana: *Enegouwn*, Germana: *Hennegau*) esas provinco en la sud-esto di Belgia, kun Mons kom chefurbo. La surfaco eas 3786 km quadrata e havas 1.341.645 habitanti (1 januaro 2018).

La provinco apartenas a Walonia, esas Franca-linguala ma kontas quar komoni (Komen-Waasten, Moeskroen, Vloesberg ed Edingen) ube, dum konkluzar e determinar la linguala frontiero en 1963 linguala facilesi atributesis a la Nederlandana (Flandriana) linguani.
Lago Palonskaye

**Palonskaye** esas lago en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk, distrikto Viciebsk, komono Varoni.

Lo situesis apud westala parto di agrourbeto Varoni, 12 kilometri sud-este de Viciebsk.

La lago jacas en baseno di rivero Lasasina (dextra enfluanto di Suhadrowka en baseno di Daugava).

Apud rivo di lago Palonskaye situesas arkeologiala monumento – restajo di tombeyo, qua kom duesma ye 1972 deskovris e exploris Hieorhiy Vasilievich Shtihaw (1927-2018).

## Referi
Paliay

**Paliay** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk, komono Varoni.

La loko jacas cirkum 0,5 km weste de lago Biernskaye en baseno di Vicba (sinistra enfluanto di Daugava), 31 kilometri de frontiero Bielorusia – Rusia, 1 km nord-weste de administrala centro dil komono (Varoni) e 8 kilometri de Viciebsk.

Dum duesma mondomilito la loko okupesis da nazisti Germaniana de la julio 1941 til junio 1944.

## Referi
Tulava (Viciebsk)

**Tulava** esas agrourbeto (til 2008 – la vilajo) en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk. Lo es administrala centro di samanoma komono.

La loko jacas apud rivero Vicba (sinistra enfluanto di Daugava), 34 kilometri de frontiero Bielorusia – Rusia, e 4 kilometri de Viciebsk.

Dum duesma mondomilito la loko okupesis da nazisti Germaniana de la julio 1941 til junio 1944.

De 1924 Tulava esis parto dil ex-komono Yalahi, e en 1954-1991 – parto di komono Babanichi. De 1991 l'agrourbeto divenis administrala centro di samanoma komono, e en 2011 parto di lo (*Tulava-2*) kontenesis ad urbo Viciebsk.

Nord-este dil agrourbeto Tulava situesas samanoma rezervuyo.

## Referi
George Romney

**George Romney** (n. ye la 26ma di decembro 1734 til la 15ma di novembro 1802) esis Britaniana piktisto. Ilu piktis precipue portreti, nome di individui influinta en Angla socio, inkluzite Emma Hamilton, ilua artala muzo, qua esis amorantino di Lord Hamilton.
Hoki e Morui

**Hoki e Morui** referas a disputi inter du grupi en Holando en Zelando qui de 1350 til 1500 esis lia diret opozanti. Til ck. 1425 la disputi havis la karaktero de lokala heredit enemikeso inter nobeli; pose dominacis la questiono kad on esis por (la Morui ) o kontre (la Hoki) la dinastio di Burgundia. L’adheranti di Willem la 5ma surnomizis su Morui, pro ke la moruo esas rapto-fisho atakema. L’adversi di la Morui decidis surnomizar su Hoki (on angel-kaptas moruo per hoko).
John William Godward

**John William Godward** (n. ye la 9ma di agosto 1861 til la 13ma di decembro 1922) esis Britaniana piktisto. Il esis favorato di Lawrence Alma-Tadema, ma pose ilua stilo desfavorizesis, pro aparo di Modernismo.
Sinéad O'Connor

Sinéad O'Connor (pron. *shined o-konor*, n. Sinéad Marie Bernadette O'Connor, ye la 8ma di decembro 1966), pos konverto al islamo en 2018 **Shuhada Sadakat**, esis Irlandana kantistino, kompozistino e politikal aktivisto. En 2023 el apertis konto che Twitter sub la nomo Sinead Marie-Bernarde Aoibheann O’Connor. Tamen, el duris enrejistrar kansoni uzanta elua olima nomo di artisto Sinéad O'Connor. Per elua aspekto (razita kapo) ed elua voco tener e fort el atraktis atenco.

Pos divorco di elua genitori el vivis kun sua patro. Ye evo 15 el sendesis a Magdalena-azilo, pro desertar skolo e butiko-furto, ube el developis sua qualesi muzikala. Pos elua translojo ad internerio en Watersford, kelka yari pose, el registragis du propre skriptita kansoni.

En 1984 el translojis a Dublin por fondar la bando *Ton Ton Macoute*. Pos livar ta bando el translojis a London e sur bazo di muziko di *Ton Ton Macoute* el signatis kontrato kun kompanio *Ensigne Records*.

En 1987 publikigesis elua debutala disko "The Lion and the Cobra" (La Leono e la Kobrao), qua aceptesis bone da la muzik-jurnalaro. Sinéad razis sua kapo e registragis duesma disko "I do not want what I haven't got" (Me ne volas to quon me ne havas) qua publikigesis en 1990. De ta disko la kansono "Nothing compares to you" (nulo komparas a tu; kompozita da Prince Rogers Nelson) divenis enorma suceso mondo-vaste (anke dankez la video kun lakrimo).

En 1992 Sinéad aparis en l'Usana televizion-spektaklo *[[Saturday Night Live]]* (pos antee refuzir aparar ibe pro mulier-insultanta remarki da komedianto Andrew Dice Clay). Sinéad citis texto di Bob Marley ("War") ante lacerar fotografuro de papo Ioannes Paulus la 2ma, dicante "kombatez la ver enemiko". Per lacerar la fotografuro el manifestis kontre la yari-longa tacado di la roman-katolika eklezio pri la misuzo di minori da roman-katolik sacerdoti. L'ago ne apreciesis dal Usani. Deceptata pro manko di suporto da sam-politikala muzikisti (i.a. Bob Dylan) e pro odioz artikli en la jurnalaro el retretis de la publikeso.

Ye la fino di la yari 90 el ordinacigis su dal Ortodoxa Katolik ed Apostolal Eklezio, sub la nomo Matro Bernadette Maria O'Connor, kom protesto kontre la fakto ke muliera sacerdoti esas kontre la doktrino di la katolik eklezio. El exkomunikesis da la katolik eklezio.

Ye la 24ma di aprilo 2023 el anuncis livar la muzik-industrio. El mortis ye la 26ma di julio 2023, evante 56 yari.
Rezervuyo Tulava

**Tulava** esas rezervuyo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk, distrikto Viciebsk, komono Tulava.

Lo situesis cirkum 1 km nord-este  di agrourbeto Tulava, e 6 kilometri nord-este de Viciebsk.

La rezervuyo Tulava kreesis ye 1983 vice ke samanoma lago, e jacas en baseno di rivero Vicba (sinistra enfluanto di Daugava).

## Referi
Karolus-dinastio

La **Karolus-dinastio** komencis che Karolus Martelo, qua erste kom bastardo o nelegal infanto komence ne esis agnoskata kom Pipinido. La sam-partisani e decendinti di Karolus Martelo nomizesis definitive Karolus-dinastio. La Frankal Interna Milito esis lukto pri povo inter du decendanti de du mariaji di Pipin de Herstal. Karolus Martelo vinkis e sua familio esis nomizita Karolus-dinastio per lia maxim importanta decendanto: Karolus la Granda.

La maxim importanta teritorio ube la Pipinidi regnis esis la regiono ube anke la Karolus-dinastio preferis sejornar: la cirkumajo di Liège (precipue Herstal e Jupille), Aachen en Köln.
Asiotki (Viciebsk)

**Asiotki** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk, komono Tulava.

La loko jacas apud rivero Palonaya (dextra enfluanto di Vicba en baseno di Daugava), 1,5 km este de rezervuyo Tulava, 31 kilometri de frontiero Bielorusia – Rusia, 3 km nord-este de administrala centro dil komono (Tulava) e 7 kilometri de Viciebsk.

Dum duesma mondomilito la loko okupesis da nazisti Germaniana de la julio 1941 til junio 1944.

## Referi
Miadzviodka (kolonieto ruraltipa)

**Miadzviodka** esas kolonieto ruraltipa (che samanoma staciono ferovoyala) en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk, komono Nowka.

La loko jacas en baseno di fluvio Daugava, 45 kilometri de frontiero Bielorusia – Rusia, 1 km norde de administrala centro dil komono (Nowka) e 3 kilometri de Viciebsk.

Dum duesma mondomilito la loko okupesis da nazisti Germaniana de la julio 1941 til junio 1944.

## Referi
Miadzviodka (homonimo)

**Miadzviodka** – rurala loki en Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk, komono Nowka

* Miadzviodka – kolonieto ruraltipa
* Miadzviodka – vilajo
Lago Dobrina (Viciebsk)

**Dobrina** esas lago en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk, distrikto Viciebsk, komono Nowka.

Lo situesis apud vilaji Dobrina (norde) e Asinawka (sude), 10 kilometri sud-weste de Viciebsk.

La lago es fonto di rivero Dabreika (sinistra enfluanto di Daugava).

## Referi
Karolus la Grosa

**Karolus la Grosa** (13ma di junio 839 — Neudingen, 13ma di januari 888), esis (kom Karolus la 3ma) rejo di est-Frankia e pose (kom Karolus la 2ma) anke la rejo di west-Frankia. Tale il esis l'ultima regnanto di la tota Frankal Imperio. Pose il kronizesis kom imperiestro di la Santa Romana Imperio.
Stauf-dinastio

**Stauf-dinastio** (olime anke: Hohenstaufen) o **Staufi**, esis Germana nobela familio qua okupis dum longa fristo la German imperiala trono. La Staufi penoze luktus dum yari kontre la komti di Saxonia/Bavaria (la Welf-dinastio) e lia vasali. Friedrich Barbarossa (1152-1190), la maxim legendoza de la Stauf-imperiestri, sucesis ruptar lia povo. Tamen, ilua esforci submisar en nord-Italia la su-konciant Italiana komuni al imperial autoritates, faliis.
Siniorala konskripto

**Siniorala konskripto** esas la mobilizo e konskripto di omna rezisto-kapabla e libera viri. Ili devis ye komando di la rejo o lokala reprezentero (komto) anuncar su kun apta armaro.
Lago Harodna (Viciebsk)

**Harodna** esas lago en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk, distrikto Viciebsk, komono Nowka.

Lo situesis apud vilaji Haradniani (norde), Haradnianski Moh (sud-weste) e Sasnowka (sud-este), 9 kilometri sud-weste de Viciebsk.

La lago jacas en baseno di Luchosa (sinistra enfluanto di Daugava).

## Referi
Katari

**Katari**,  (de la Greka: καθαροί, *katharoi*, "la puri"), movemento kun doktrino pruntita de manikeismo. La Katarismo esis maxim fort en l'urbo Albi, qua dum l'epoko di Romani nomesis *Albiga*. (Pro to Katari anke nomesas Albigenzi). La Katari divenis serioza minaco por l’eklezio. L’Albigenzala krucomilito organizita (1202) da la papo e l’Inquiziciono, fondita en 1231, grande frapis la katarismo.
Lago Moshna (Viciebsk)

**Moshna** esas lago en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk, distrikto Viciebsk, komono Nowka.

Lo situesis en baseno dil rivero Charnichanka (sinistra enfluanto di Luchosa en baseno di Daugava), e che nordala parto di vilajo Vayavodki.

## Referi
Vayavodki

**Vayavodki** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk, komono Nowka.

La loko jacas apud nordala rivo di lago Moshna en baseno di rivero Charnichanka (sinistra enfluanto di Luchosa en baseno di Daugava), 57 kilometri de frontiero Bielorusia – Rusia, 11 km sud-weste de administrala centro dil komono (Nowka) e 16 kilometri de Viciebsk.

Dum duesma mondomilito la loko okupesis da nazisti Germaniana de la julio 1941 til junio 1944.

## Referi
Kukaviachina

**Kukaviachina** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk, komono Nowka.

La loko jacas en baseno di Daugava, 54 kilometri de frontiero Bielorusia – Rusia, 9 km nord-weste de administrala centro dil komono (Nowka) e 12 kilometri de Viciebsk.

Dum duesma mondomilito la loko okupesis da nazisti Germaniana de la julio 1941 til junio 1944.

## Naskita hike
* Piotr Lukianavich Hrishchanka (1921-1973), Bielorusa Heroo di Soviet-Uniono (1944).
* Aliaxandr Fielixavich Ripinski (''Aleksander Rypiński'') (1809-1886), Bielorusa e Polona poeto.

## Referi
Lago Usminskoye

**Usminskoye** esas lago en Rusia, provinco Pskov, distrikto Kunya.

Lo situesas en baseno di rivero Usvyacha (dextra enfluanto di Daugava). Che rivo dil lago jacas vilaji: Usmin, Andronovo, Holm, Baranovo e Titovo.

## Referi
Rivero Rudnia

**Rudnia** esas Bielorusiana rivero en provinco Viciebsk (distrikto Viciebsk), dextra enfluanto di Usvyacha en baseno di Daugava.

La fonto dil rivero es 4 kilometri weste de vilajo Kavaliova, e enfluas a Usvyacha 0,5 km este de vilajo Novaaliaxandrawka.

Lua precipua enfluanto es Dumanka (dextra).

## Referi
Zapollie (Viciebsk)

**Zapollie** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk. Lo es administrala centro di samanoma komono.

La loko jacas apud rivero Usvyacha (dextra enfluanto di Daugava), 8 kilometri de frontiero Bielorusia – Rusia, e 51 kilometri de Viciebsk.

Dum duesma mondomilito la loko okupesis da nazisti Germaniana de la julio 1941 til junio 1944.

## Naskita hike
* Mihail Fiodaravich Silnicki (1921-1942), Bielorusa Heroo di Soviet-Uniono (1942).
* Mikola Ivanavich Hancharow (1934-1991) – Bielorusa skriptisto

## Referi
Rivero Usvyacha

**Usvyacha** esas Rusiana e Bielorusiana rivero en provinci Pskov e Viciebsk, dextra enfluanto di Daugava.

La fonto dil rivero esas en Rusiana provinco Pskov (distrikto Kunya) sud-este de lago Usminskoye, e enfluas a Daugava 3 kilometri de Bielorusiana kolonieto urbaltipa Suraj.

Lua (dextra) enfluanti es Rudnia e Ovsyanka.

## Referi
Rivero Ovsyanka (Usvyacha)

**Ovsyanka** esas Rusiana e Bielorusiana rivero en provinci Viciebsk e Pskov, dextra enfluanto di Usvyacha en baseno di Daugava.

La fonto dil rivero esas en Bielorusiana provinco Viciebsk (distrikto Haradok) che vilajo Hvoshna, e enfluas a Usvyacha 0,5 kilometri nord-weste de Rusiana vilajo Lobani (distrikto Usvyati).

## Referi
Zasiolak

**Zasiolak** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk, komono Zapollie.

La loko jacas 1 km de dextra rivo di rivero Usvyacha (dextra enfluanto di Daugava), 6,5 kilometri de frontiero Bielorusia – Rusia, 6 km nord-este de administrala centro dil komono (Zapollie) e 55 kilometri de Viciebsk.

Dum duesma mondomilito la loko okupesis da nazisti Germaniana de la julio 1941 til junio 1944.

## Referi
Dziemiahi (arkeologio)

**Dziemiahi** esas Bielorusiana arkeologiala monumento – restajo di tombeyo, qua ye 1972 deskovris e exploris Hieorhiy Vasilievich Shtihaw (1927-2018). 

Lo situesas 1,5 km este de vilajo Dziemiahi, cirkum 5 kilometri de frontiero Bielorusia – Rusia, e kontenas tumulo ye 8 m di altajo e grandeso 12x14 m.

## Referi
Lago Halinawskaye

**Halinawskaye** esas lago en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk, distrikto Viciebsk, komono Zapollie.

Lo situesis proxim vilajo Halinava, 44 kilometri nord-este de Viciebsk, cirkum 10 kilometri de frontiero Bielorusia – Rusia.

La lago jacas en baseno di fluvio Daugava.

## Referi
Kanki (arkeologio)

**Kanki** esas Bielorusiana arkeologiala monumento – kolinala fortreso de 2ma-3ma yarcento a.K. Lo exploresis da: (ye 1933-1934 e 1939) Aliaxandr Mikalayevich Liawdanski (1893-1937) e Kanstancin Mihailavich Palikarpovich (1889-1963), (ye 1951) Lieanid Vasilievich Aliaxieyew (1921-2008), e ank (ye 1981) Lieanid Uladzimiravich Kaliadzinski (n. 1952).

Lo situesas proxim vilajo Kanki, cirkum 2 kilometri de frontiero Bielorusia – Rusia.

## Fotografuri

Городище Коньки (1).jpg
Городище Коньки (2).jpg
Городище Коньки (3).jpg
Городище Коньки (4).jpg
Городище Коньки (5).jpg
Ров (городище Коньки).jpg
Городище Коньки (6).jpg|Tumuli.
Городище Коньки (подъезд).jpg


## Referi
Rivereto Sielikowskaya

**Sielikowskaya** esas Bielorusiana rivereto en provinco Viciebsk (distrikto Viciebsk, komono Zapollie), dextra enfluanto di Daugava.

La fonto dil rivereto situesas weste de vilajo Saprani, e lo enfluas a Daugava cirkum 1,5 km de vilajo Astrawskia.

## Referi
Astrawskia

**Astrawskia** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk, komono Kurina.

La loko jacas apud dextra rivo di fluvio Daugava (1,5 km weste de eyo, ube enfluas a lo Sielikowskaya), 18 kilometri de frontiero Bielorusia – Rusia, 14 km nord-este de administrala centro dil komono (Kurina) e 37 kilometri de Viciebsk.

Dum duesma mondomilito la loko okupesis da nazisti Germaniana de la julio 1941 til junio 1944.

En yari 1924-1960 Astrawskia esis administrala centro di samanoma exkomono.

## Referi
Rivero Valinka (Daugava)

**Valinka** esas Bielorusiana rivero en provinco Viciebsk (distrikti Haradok e Viciebsk), dextra enfluanto di Daugava.

La fonto dil rivero esas 6 kilometri weste de vilajo Nizkia, e enfluas a Daugava proxim vilajo Prudniki.

## Referi
Kurina

**Kurina** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk. Lo es administrala centro di samanoma komono.

La loko jacas apud dextra rivo di fluvio Daugava, 32 kilometri de frontiero Bielorusia – Rusia, e 23 kilometri de Viciebsk.

Dum duesma mondomilito la loko okupesis da nazisti Germaniana de la julio 1941 til junio 1944.

Hike naskis Bielorusa artistino Liubow Kanstancinawna Dukalskaya (1924-2004).

## Referi
Achille Léonce Victor Charles, 3ma duko de Broglie

**Achille Léonce Victor Charles**, nobelo, politikisto e diplomacisto n. ye la 28ma di novembro 1785 til la 25ma di januaro 1870, esis chefministro di Francia de 1835 til 1836. Il esis la 3ma duko de Broglie, ed esis politikale proxma a le *Doctrinaires*, qui esis politikale liberali.
Hatolia (arkeologio)

**Hatolia** esas Bielorusiana arkeologiala monumento – restajo di tombeyo, qua exploresis da Klimienciy Piatrovich Shut (1925-1969). 

Hatolia situesas che sud-estala parto di samanoma vilajo, apud dextra rivo di fluvio Daugava, e kontenas 2 tumuli: la 1ma ye 2,5-3 m e di altajo e diametro 25 m, e la 2ma – 1,5-2 m e di altajo e diametro 20-25 m.

## Referi
Adolphe Thiers

**Marie Joseph Louis Adolphe Thiers**, n. ye la 15ma di aprilo 1797 til la 3ma di septembro 1877 esis Franca politikisto e historiisto. Il esis dufoye chefministro di Francia, en 1836 ed en 1840, ed asumis provizore la prezidanteso di Francia de 1871 til 1873. Ilu imperis supresar Paris-komono.
Kennemerland

**Kennemerland** esas regiono en la provinco Norda Holando inter Haarlem ed Alkmaar. Habitanto di Kennemerland nomesas 'kennemer'.

## Komtio Holando

La regiono esis un de la kernlandi di la komtio Holando. Lor la komtio Holando la nomo di la regiono esis Kinhem, de qua derivesis olua prezenta nomo. La Kinhemani reputesis deskonkordar dum longa fristo kun la komti.
Rikonquesto

**Rikonquesto** (Hispane *reconquista*) esas periodo en la historio di Iberia qua duris dum cirkume 770 yari. Dum ica periodo, mikra katolika rejii gradope komencis unionar su e vinkar Mohamedana kalifii, til ke li sucesis ekpulsar la Mohamedani de la peninsulo. La koncepto pri "rikonquesto" milde aparis dum la 9ma yarcento, e til la 20ma yarcento, la Hispana e Portugalana katolika historiografio emfazis l'existo di fenomeno konsistanta en ke kristana rejii de Iberia kombatis kontre e konquestis Mohamedana kalifii, konsiderita lia komuna enemiko, qua asiejis militale la teritorio kristana. Tamen, komence la diferi inter mezepokala Katolika e Mohamedana rejii ne esis di klara opozo, ed ofte Katoliki e Mohamedani interkombatis.

La Rikonquest-epoko komencis aproxime en 722 kun la batalio di Covadonga - kande Asturiana trupi komandita dal rejulo Pelayo vinkis Umayyad-armeo komandita da kalifo Munza -, e finis en 1492 - kande la nomizita "katolika reji" (Fernando la 2ma di Aragon ed Isabel la 1ma di Kastilia) konquestis Granada, lasta Islamana rejio en Iberia.

## Preiranti di la Rikonquesto

Pos ke la Mohamedani invadis la peninsulo en 711, pos la batalio di Guadalete kontre visigoti, nur la nordala parto dil peninsulo restis sub la kontrolo da kristani.

## Referi
Justinianus la 1ma

**Justinianus la 1ma** (482-565) esis Bizancana imperiestro (depos 527) qua volis riunigar Roman Imperio statale (per rikonquesto dil olima west-Romana teritorii), yurale (registrago di lego) ed introdukto di klasik e valoranta Romana yuro), e religiale (introdukto di la Latin ortodoxeso), ma tandem faliis. Ilua spozino, l’inteligenta Teodora, ex-prostitucatino, havis grand influo ye ilu.
Unesma milito Juda-Romana

L’**Unesma milito Juda-Romana** eventis inter 66-70 pK. Esas la milito di la populo di Judia (Palestina) kontre la Romana dominaco, qua finis per la destrukto di la templo en Yerusalem e *diasporo* (disperso) de judi tra l’antiqua mondo.
Graco di Deo

Per **Graco di Deo** (o **Deo-grace**) en la mezepoko esis la frazo che la titulo ‘rejo’ en charto per qua indikesas ke ulu dankez ca digneso nur pro o per la Graco di Deo. Prezente ol esas parto di la rejala titulizo di legi, rejala decidi, edc.
Lago Vimna (Haradok)

**Vimna** esas lago en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Haradok.

Lo situesis en baseno di rivero Lujasnianka (dextra enfluanto di Daugava). Apud la lago es vilaji Habati e Hodarava.

## Referi
Mazalava (Viciebsk)

**Mazalava** esas agrourbeto en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Viciebsk. Lo es administrala centro di samanoma komono.

La loko jacas apud rivero Lujasnianka (dextra enfluanto di Daugava), 42 kilometri de frontiero Bielorusia – Rusia, e 12 kilometri de Viciebsk. 4 kilometri de lo situesas staciono ferovojala Lujasna.

Dum duesma mondomilito la loko okupesis da nazisti Germaniana de la julio 1941 til junio 1944.

En vilajo situesas rezideyo di le Mańkowski (19ma yarcento).

Hike naskis Bielorusa mediko e profesoro (2015) Lieanid Mihailavich Niamcow (n. 1958).

## Referi