open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
848

La yaro **848** (DCCCXLVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 848ma yaro de la 1ma yarmilo, la 48ma yaro de la 9ma yarcento, e la 9ma yaro de la yari 840a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Bordeaux, chef-urbo Aquitania, kaptesas dal vikingi. Charles la Kalva sendas floto por ruptar la siejo. Malgre li sucesas dronar kelka vikinga navi, ni nesucesis salvar la urbo.
* Saraceni konquestas Ragusa, sude de Italia, pos ke Bizancani kapitulacas pro hungro. L'urbo e lua kastelo rezigesas.

### [[Azia]]
* Borobudur kompletesKas. 

## Naski
* Rejulo Alfonso la 3ma di Asturia (m. 910)

## Morti
847

La yaro **847** (DCCCXLVII per Romala algarismi) esis la 847ma yaro di la 1ma yarmilo, la 47ma yaro di la 9ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 840a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 10ma di aprilo - Leo la 4ma divenas papo.
* Saraceni, komandita dal Berbera chefo Kalfun, kaptas Bari, urbo sude de Italia, de Bizancana imperio.

## Naski

## Morti
* 27ma di januaro - Papo Sergius la 2ma (naskodio nekonocata)
852

La yaro **852** (DCCCLII per Romala algarismi) esis la 852ma yaro del unesma yarmilo, la 52ma yaro de la 9ma yarcento, e la 3ma yaro de la yari 850a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Vikinga floto konsistanta ek 350 navi invadas l'estuario di Thames e vinkas Merciani komandita dal rejulo Beorhtwulf.

## Naski

## Morti
* Harald 'Klak' Halfdansson, rejulo di Dania (n. c. 785)
853

La yaro **853** (DCCCLIII per Romala algarismi) esis la 853ma yaro di la 1ma yarmilo, la 53ma yaro di la 9ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 850a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Vikinga maroderi de Gallia navigas adeste til Tours, e spolias monakeyi en Saint-Florent-le-Vieil e Marmoutier.

### [[Afrika]]
* 22ma di mayo - Bizancana floto spolias e destruktas urbo Damietta en Egiptia. Granda quanto di armi qui sendesus al emirio Kreta kaptesas.

## Naski

## Morti
854

La yaro **854** (DCCCLIV per Romala algarismi) esis la 854ma yaro de la 1ma yarmilo, la 54ma yaro de la 9ma yarcento, e la 5ma yaro de la yari 850a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Rejuli Lothair la 1ma, Charles la Kalva e Louis la Germana triesmafoye renkontras, e decidas mantenar sen modifiki la stando di lia regni.

## Naski

## Morti
855

La yaro **855** (DCCCLV per Romala algarismi) esis la 855ma yaro di la 1ma yarmilo, la 55ma yaro di la 9ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 850a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 17ma di julio - Papo Leo la 4ma mortas, e Anastasius Bibliothecarius divenas kontrepapo, nomizita da [Lothair la 1ma di Frankia.
* 29ma di septembro - Papo Benedictus la 3ma sucedas Leo la 4ma kom papo.
* Slava alfabeto kreesas da Santi Cirilius e Metodius.

## Naski

## Morti
* 17ma di julio - Papo Leo la 4ma (n. 790)
* 29ma di septembro - Rejulo Lothair la 1ma di Frankia (n. 795)
856

La yaro **856** (DCCCLVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 856ma yaro dil unesma yarmilo, la 56ma yaro di la 9ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 850a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* 15ma di marto - Imperiestro Mikael la 3ma de Bizanco revokas la regenteso da ilua matro Theodora e da Theoktistos.

### [[Azia]]
* 22ma di decembro - Ter-tremo frapas Damghan, en la nuna Iran, e produktas cirkume 200 mil morti.

## Naski

## Morti
857

La yaro **857** (DCCCLVII per Romala algarismi) esis la 857ma yaro de la 1ma yarmilo, la 57ma yaro de la 9ma yarcento, e la 8ma yaro de la yari 850a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Imperiestro Mikael la 3ma di Bizanco exilas ilua matro Theodora che monakeyo Gastria.

### [[Europa]]
* Vikingi inkursas Dorestad, Paris ed Orléans.

## Naski

## Morti
851

La yaro **851** (DCCCLI per Romala algarismi) esis la 851ma yaro de la 1ma yarmilo, la 51ma yaro de la 9ma yarcento, e la 2ma yaro de la yari 850a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Vikingi inkursas l'estuario di Thames e spolias urbi Canterbury e London. Li desembarkas en Wembury, ma vinkesas da Anglo-Saxona trupi komandita dal rejulo Ethelwulf de Wessex.

### [[Azia]]
* Araba komercisto Suleiman al-Tajir vizitas Chinia dum la dinastio Tang. Ilu observas quale fabrikesas la ceramikajo Chiniana, e skribas pri lua bona qualeso.

## Naski

## Morti
858

La yaro **858** (DCCCLVIII per Romala algarismi) esis la 858ma yaro del unesma yarmilo, la 58ma yaro de la 9ma yarcento, e la 9ma yaro de la yari 850a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 24ma di aprilo - Nikolaus la 1ma divenas papo.
* Vikingi komandita da Björn Ragnarsson incendias l'unesma kirko konstruktita ube nun existas la katedralo di Chartres.

## Naski

## Morti
* 17ma di aprilo - Papo Benedictus la 3ma (naskodio nekonocata)

## Referi
859

La yaro **859** (DCCCLIX per Romala algarismi) esis la 859ma yaro del unesma yarmilo, la 59ma yaro de la 9ma yarcento, e la 10ma yaro de la yari 850a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Vikingi komandita da Hastein e Björn Ragnarsson komandas expediciono di 62 navi qui departas de fluvio Loire por marodar monakeyi an la litoro di Mediteraneo.

## Naski

## Morti
860

La yaro **860** (DCCCLX per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 860ma yaro dil unesma yarmilo, la 60ma yaro di la 9ma yarcento e l'unesma yaro di la yari 860a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* 18ma di junio - Cirkume 200 navi de Rus' navigas til stretajo Bosforo e spolias Konstantinoplo.

## Naski

## Morti
* 20ma di decembro - Ethelbald, rejo di Wessex (naskodio nekonocata)
Santiago

**Santiago** povas signifikar multa loki:
* Santiago (Chili), chef-urbo di Chili.
* Santiago de Compostela, en Galisia, Hispania.
* Santiago de Cuba, duesma maxim populozita urbo di Kuba.
861

La yaro **861** (DCCCLXI per Romala algarismi) esis la 861ma yaro dil 1ma yarmilo, la 61ma yaro di la 9ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 860a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Karlomanus de Bavaria revoltas kontre sua patro, Ludwig la 2ma, la Germana.
* Vikingi spolias Paris, Köln, Aachen, Worms e Toulouse.

### [[Kalifio Abbasid]]
* 11ma di decembro - Kalifo Al-Mutawakkil asasinesas da ilua guardo. Komencas epoko di trubli che kalifio Abbasid.

## Naski

## Morti
New Brunswick

**Nova-Brunswick** (*New Brunswick*) esas provinco an l'esto di Kanada. New Brunswick jacas apud Nova Skotia e Kebekia, ed esas l'unika provinco en Kanada qua havas du oficala lingui, Angla e Franca (*Nouveau Brunswick*). New Brunswick havis  habitanti en 2016 e lua chef-urbo esas Fredericton.

## Historio

## Geografio

La klimato di New Brunswick esas plu severa kam olta di altra marala provinci, qui esas plu basa e havas plu longa marobordo, por moderar la vario di temperaturi. La dominacanta klimato di la regiono esas humida kontinentala (*Dfb*, segun la klimatala klasifikuro da Köppen) kun moderema temperaturi dum vintro proxim la gulfo di Sant Lawrence. La maxim alta regioni di la provinco havas klimato sub-Arktika.

Evidentaji pri klimatala chanjo povas videsar per l'augmento di pluvo-quanto, plu frequa vintrala desfrosti, e diminutado en la quanto di nivo dum vintro. Nun, marala nivelo esas 30 cm plu alta kam 100 yari ante nun, ed on expektas grand augmento til yaro 2100.

## Ekonomio

## Referi
Ontario

**Ontario** esas esas un ek la 10 provinci di Kanada, esanta la maxim populoza e la 2ma maxim vasta. Segun statistiki por 2023, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas  km². Lua chef-urbo, Toronto, esas la maxim populoza urbo di Kanada.

En la provinco jacas la chef-urbo di la lando, Ottawa.

## Historio

Paleoindijeni* esis l'unesma koloniigeri di Ontario, cirkume 11 mil yari ante nun, pos ke lua ancestri trairis stretajo di Bering inter 25 mil e 50 mil yari ante nun. Dum tale nomizita "arkaika periodo", inter 8 mil aK e 1000 aK, la habitantaro kreskis lente, e la habitantaro esis precipue chaseri e kolekteri. Inter cirkume yari 500 e 1100 komencis agrokultivo en la regiono. Cirkume yaro 1400 existis vilaji en la sudo di la regiono kun mili di habitanti. La regiono esis habitita, ante l'arivo da Europani, da populi Anishinaabe (Ojibwe, Cree, Algonquini) norde ed weste, ed Iroquois e Huron sude e weste.

Franca explorero Étienne Brûlé exploris la regiono inter 1610 e 1612. En 1611, Anglo Henry Hudson navigis interne bayo qua pose recevis lua nomo, ma Franco Samuel de Champlain atingis lago Huron en 1615. En lia esforci por dominacar la komerco di peli en Nord-Amerika, Angli e Franci establisis diversa fuorti komercala en la regiono: Angli establisis fuorti precipue an la rivi di bayo Hudson, kontre ke Franci establisis li en regiono konocita France kom *Pays d'en Haut*, la nuna Kebekia.

Dum la 18ma yarcento, pos la milito di sep yari, signatesis tale nomizita Kontrato di Paris, qua transferis preske la tota posedaji Franca en Nord-Amerika (Nova-Francia) a Britania. Du regioni, *Canada* e *Pays d'en Haut* juntesis e rinomizesis "provinco Quebec" pro urbo Quebec. L'unesma Angla kolonieti en la regiono kreesis inter 1782 e 1784, kande cirkume 5.000 de tale nomizita "loyalisti" (Usani suportinti di Britaniana dominaco en la dek-e-tri kolonii) instalis su ibe. De 1783 til 1796 Britania grantis 0,8 km² (200 *acre*) kom teritoriala kompenso a loyalisti, qui perdis sua tereni pos la nedependo di Usa. En 1791, tale nomizita "konstitucal akto" agnoskis ta situaciono, e dividis la teritorio en du parti: "Infra Kanada" e "Supra Kanada". John Graves Simcoe divenis l'unesma lietnanto-guvernisto di Supra Kanada, en 1793.

## Geografio
La provinco povas subdividesar en tri regioni:
* sude, l'aereo inter Granda Lagi kovras de 14% til 15% de la provinco, ed esas la regiono maxim dense habitata, havanta cirkume 12,7 milion habitanti, qui esas cirkume 1/3 de Kanadana habitantaro.
* la basa tereni proxim bayo Hudson (Angle: *Hudson Bay Lowlands*) esas la maxim granda marsholando di Kanada, ed un ek la maxim vasta marsholandi de la mondo. Ca regiono esas tre poke habitata.
* la regiono nomata "Kanadana shildo" esas vasta regiono kovrata da pra-Kambriana roki, multe erodata da glacio dum mili di yari, havanta tenua strato di sulo. Ca regiono ank esas tre poke habitata.

## Ekonomio

## Referi
Textaro-linguistiko

**Textaro-linguistiko** esas domeno di linguistiko, en qua on exploras linguo per helpo di *komputoro. Tale esas posibla dicar, exemple, qua vorti esas la maxim frequa en ula linguo od en texto di ula skriptisto.
864

La yaro **864** (DCCCLXIV per Romala algarismi) esis la 864ma yaro di la 1ma yarmilo, la 64ma yaro di la 9ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 860a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 25ma di julio - Rejulo Charles la Kalva imperas plubonigar defensi, e kreas granda kavalrio por konfrontar ataki de vikingi.
* Alfonso la 3ma di Asturia kaptas Porto de la dominaco dal emirio di Córdoba. To finas Mohamedana dominaco sur la valo di Durio.

## Naski

## Morti
865

La yaro **865** (DCCCLXV per Romala algarismi) esis la 865ma yaro del unesma yarmilo, la 65ma yaro de la 9ma yarcento, e la 6ma yaro de la yari 860a.

## Eventi

## Naski
* (o 863) Rejulo Louis la 3ma di Francia (m. 882)

## Morti
Logiko

**Logiko** esas :
* Cienco pri lo exakta.
* Cienco pri legi qui koncernas rezonado.
* Maniero rezonar rigoroze.
* Interligeso racionala di kozi.

Ol kreesis da Aristoteles, qua analizis termini e propozi en sua verko *Priora Analizo*, e definis diversa formi di silogismo.

Tipala silogismo es: omna A es B; omna B es C; do omna A es C. Tala argumenti es fundamentala en logiko.

## Videz anke
* Louis Couturat
863

La yaro **863** (DCCCLXIII per Romala algarismi) esis la 863ma yaro del unesma yarmilo, la 63ma yaro de la 9ma yarcento, e la 4ma yaro de la yari 860a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* 3ma di septembro - En la batalio di Lalakaon, Bizancana trupi konfrontas invado Mohamedana, komandata da Umar al-Aqta.

### [[Europa]]
* 25ma di januaro - Pos la morto di ilua fratulo Charles, Louis la 2ma di Italia postulas Provenco.

## Naski

## Morti
868

La yaro **868** (DCCCLXVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 868ma yaro del unesma yarmilo, la 68ma yaro de la 9ma yarcento, e la 9ma yaro de la yari 860a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Mohamedani konquestas l'insulo Malta.
* Mérida prosperas en Al-Andalus dum la regno dil kalifio Umayyad.
* Komtio Portugal, anke nomizita Portugalia, establisesas proxim urbo *Portus Cale* (nuna Porto) da Vímara Peres.

### [[Azia]]
* 11ma di mayo - La maxim frua imprimita libro en Chinia datizesas.

## Naski

## Morti
871

La yaro **871** (DCCCLXXI per Romala algarismi) esis la 871ma yaro dil unesma yarmilo, la 71ma yaro di la 9ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 870a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 4ma di januaro - Che batalio di Reading, Dani vinkas West-Saxona trupi komandita da Æthelred la 1ma e lua fratulo Alfred.
* 8ma di januaro - Che batalio di Ashdown, West-Saxoni komandita da Æthelred la 1ma vinkas Dani.
* 2ma di februaro - Trupi Frankiana e Lombardiana, helpita da Kroatiani e komandita da Luigi la 1ma di Italia kaptas Bari, chef-urbo dil emirio Bari, sude de la peninsulo Italiana.

## Naski

## Morti
872

La yaro **872** (DCCCLXXII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 872ma yaro de la 1ma yarmilo, la 72ma yaro de la 9ma yarcento, e la 3ma yaro de la yari 870a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 18ma di mayo - Louis la 2ma, la yuna, divenas rejulo di Italia duesmafoye.
* 18ma di julio (segun tradiciono) - Norvegiano Harald Hårfagre vinkas navala batalio di Hafrsfjord, e sucesas unionar Norvegia, divenanta lua unesma rejio.
* 14ma di decembro - Ioannes la 8ma divenas papo, pos la morto di Adrianus la 2ma.

## Naski

## Morti
* 14ma di decembro - Papo Adrianus la 2ma (n. 792)
873

La yaro **873** (DCCCLXXIII per Romala algarismi) esis la 873ma yaro de la 1ma yarmilo, la 73ma yaro de la 9ma yarcento, e la 4ma yaro de la yari 870a.

## Eventi

## Naski
* Rejulo Ordoño la 2ma di Leon (m. 924)

## Morti
* Abu al-Kindi, Araba ciencisto e filozofo.
874

La yaro **874** (DCCCLXXIV per Romala algarismi) esis la 874ma yaro del 1ma yarmilo, la 74ma yaro de la 9ma yarcento, e la 5ma yaro de la yari 870a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Dana vikingi ekpulsas rejulo Burgred de Mercia de la povo, e spolias Tamworth.
* Ingólfr Arnarson departas de Norvegia e navigas til Islando. Ilu konstruktas lua hemo-domo ibe e fondas Reykjavík.

## Naski

## Morti
875

La yaro **875** (DCCCLXXV per Romala algarismi) esis la 875ma yaro di la 1ma yarmilo, la 75ma yaro di la 9ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 870a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 29ma di decembro - Charles la Kalva kronizesas Santa Romana imperiestro dal papo Ioannes la 8ma.
* Dani kaptas Lindisfarne ed arivas en Cambridge.

## Naski

## Morti
* 12ma di agosto - Rejulo Louis la 2ma, rejulo di Italia e Santa Romana imperiestro (n. 825)
867

La yaro **867** (DCCCLXVII per Romala algarismi) esis la 867ma yaro di la 1ma yarmilo, la 67ma yaro di la 9ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 860a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 14ma di decembro - Adrianus la 2ma divenas papo.
* Vikingi konquestas Deira, sudala parto del rejio Northumbria.

## Naski

## Morti
* 23ma di septembro - Imperiestro Mikael la 3ma di Bizanco (n. 842)
UTC

**Universala [[Tempo]] Koordinata** o **UTC** (abreviuro de Angla vorti *Coordinated Universal Time*) esas la precipua regulatoro pri tempo, uzata por definar la horala zoni e la horo di la kloki en tota mondo. Ol esas interchanjebla kun GMT.
Shiva

**Shiva** (Sanskrite: शिव, "Śiva", qua signifikas "la bon-auspica") esas la nomo di la triesma granda deo del Hinduismo. Lu guvernas la mondo kun l'altra dei Brahma e Vishnu. Il esas la chefdeo dil Shaivismo (anke Shivaismo), esante la destruktanto di malo e la kontravencanto pri normi. Lua spozino o spozini esas Sati e Parvati; Parvati esas la transmigrita Sati.

Il anke konocesas per mult altra nomi, exemple *Viswanathan* (sioro dil universo), *Mahadev* o *Mahadeva*, *Mahesha*, *Maheshvara*, *Shankara*, *Natraj*, *Shambhu*, *Rudra*, *Hara*, *Trilochana*, *Devendra* (chefo di la dei), ed altri.

Shiva esas deo kun blua pelo quale multa *devas*, tri okuli, quar brakii e glutinita hari. Ilu portas tridento nomata trishula e havis la krecento sur sua kapo. Lu kavalkas sur la bovulo *Nandi* ed ofte portas cindro e serpento. On anke adoras Shiva kom lingam, rituala kolono.

La deo Shiva nur tarde reprezentesas per ca nomo en la Hindua tradiciono. Il forsan unesme aparis sur siglilo de la civilizuro del Indus-valo, sur qua figuro inter animali montresas, ma ico esas tre kontroversala hipotezo. Ca siglilo nomesas Pashupati-siglilo. En la *Vedas* il aparas kom *Rudra*, qua ankore ne esis tre importanta deo di la tempesti e vetero. Nur dum la tarda 1ma yarmilo aK Shiva divenis importanta deo, fine portanta la nomo Shiva.
Nelson Mandela

**Nelson Rolihlahla Mandela** (18 di julio 1918 en Transkei til 5 di decembro 2013 en Johannesburg) de Xhosa familio esas Afrikana prezidanto di Sudafrika (1991 til 1999).

Il enkarcerigesis por subverso dum proxim duadek yari.

Ilu recevis Nobel-premio pri paco en 1993.
877

La yaro **877** (DCCCLXXXVII per Romala algarismi) esis la 877ma yaro dil unesma yarmilo, la 77ma yaro di la 9ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 870a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Karolus la Kalva iras ad Italia kun armeo renkontrar papo Ioannes la 8ma, qua pregas helpo por konfrontar Saraceni sude de la peninsulo.
* 6ma di oktobro - Charles la Kalva mortas, e sucedesas da ilua filiulo Louis, la Stoterero.

## Naski

## Morti
* 6ma di oktobro - Karolus la Kalva, rejulo di west-Francia ed Italia (n. 823)
878

La yaro **878** (DCCCLXXVIII per Romala algarismi) esis la 878ma yaro dil 1ma yarmilo, la 78ma yaro di la 9ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 870a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 6ma di januaro - Che Anglia, Vikingi lansas surprizanta atako kontre Chippenham, lor parto de Wessex. Rejulo Alfred la Granda, del Anglo-Saxoni, mustas fugar kun lua eskorto. Alfred pose organizos militeto kontre Vikingi. 
* 21ma di mayo - Siejo di Siracusa: l'Aghlabid (dinastio del kalifio Abbasid) kaptas Bizancana urbo Siracusa, pos 9-monata siejo.

## Naski

## Morti
* Aedh MacRunn, rejo di Skoti e Piktani.
879

La yaro **879** (DCCCLXXIX per Romala algarismi) esis la 879ma yaro del unesma yarmilo, la 79ma yaro de la 9ma yarcento, e la 10ma yaro de la yari 870a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 10ma di aprilo - Rejulo Louis la 2ma di Francia, surnomizita "la stoterero", mortas. Ilu sucedesas da ilua filiuli Louis la 3ma di Francia e Karloman la 2ma.

## Naski
* 17ma di septembro - Charles la Simpla o Charles la 3ma, rejo di Francia (m. 929)

## Morti
880

La yaro **880** (DCCCLXXX per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye venerdio segun Gregoriala kalendario. Ol esis la 880ma yaro dil 1ma yarmilo, la 80ma yaro di la 9ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 880a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 2ma di februaro - Che batalio di Lüneburg Heath, rejulo Louis la 3ma di Francia vinkesas da Norvegiani.
* Papo Ioannes la 8ma editas bulo *Industriae Tuae*, ed agnoskas l'Anciena Linguo Slava kom liturgiala linguo, ensemble kun la Latina, la Hebrea e la Greka.

## Naski

## Morti
881

La yaro **881** (DCCCLXXXI per Romala algarismi) esis la 881ma yaro dil unesma yarmilo, la 81ma yaro di la 9ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 880a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 12ma di februaro - Papo Ioannes la 8ma kronizas Charles la Grosa kom imperiestro di Frankia.
* 3ma di agosto - Rejulo Louis la 3ma di Francia e lua fratulo Karloman la 2ma vinkas vikinga inkurseri proxim Abbeville.

## Naski
* Rejulo Konrad la 1ma di Germania (m. 918)

## Morti
882

La yaro **882** (DCCCLXXXII per Romala algarismi) esis la 882ma yaro dil unesma yarmilo, la 82ma yaro di la 9ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 880a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Charles la Grasa siejas kampeyo di Vikingi, qui marodis alonge Meuse, Rheno e Moselle, ed arestas lia chefo, Godfrid.
* 16ma di decembro - Marinus la 1ma divenas papo.

## Naski

## Morti
* 16ma di decembro - Papo Ioannes la 8ma (naskodio nekonocata)
876

La yaro **876** (DCCCLXXVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye sundio segun Gregoriala kalendario. Ol esis la 876ma yaro dil unesma yarmilo, la 76ma yaro di la 9ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 870a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Exeter, en Anglia, atakesas dal Dani.

### [[Azia]]
* Imperiestro Seiwa abdikas, favore lua 7-yar-evanta filiulo Yozei.

## Naski

## Morti
* 28ma di agosto - Rejulo Louis la Germana de Estal Francia (n. c. 806 o 810)
883

La yaro **883** (DCCCLXXXIII per Romala algarismi) esis la 883ma yaro del unesma yarmilo, la 83ma yaro de la 9ma yarcento, e la 4ma yaro de la yari 880a.

## Eventi
### [[Europa]]
* printempo - Vikingi marodas Flandria. Rejulo Karloman la 2ma haltas li en Laviers
* La maxim anciena menciono pri urbo Duisburg skribesas.

## Naski

## Morti
884

La yaro **884** (DCCCLXXXIV per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye merkurdio segun Gregoriala kalendario. Ol esis la 884ma yaro del unesma yarmilo, la 84ma yaro de la 9ma yarcento, e la 5ma yaro de la yari 880a.

## Eventi
### [[Katolikismo]]
* 17ma di mayo - Adrianus la 3ma divenas papo.
* 12ma di decembro - Imperiestro Karloman la 2ma mortas, e sucedesas da ilua kuzulo, Charles la Grasa, kom imperiestro di Frankia e rejulo di West-Francia ed Aquitania.

## Naski

## Morti
* 15ma di mayo - Papo Marinus la 1ma (n. 830)
885

La yaro **885** (DCCCLXXXV per Romala algarismi) esis la 885ma yaro del unesma yarmilo, la 85ma yaro de la 9ma yarcento, e la 6ma yaro de la yari 880a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 25ma di novembro - Vikingi navigas tra Seine til Paris, ube li ofras mantenar l’urbo libera kambie pago. Lia demando ne aceptesas, e li komencas atakar l’urbo ye la 27ma di novembro. Komto Odo, komandanta cirkume 200 garnizonani, sucesoze repulsas li.

## Naski

## Morti
* julio - Papo Adrianus la 3ma (naskodio nekonocata)
Insulo Prince Edward

L**'Insulo Prince Edward** (Angle **Prince Edward Island**) esas la min granda provinco di Kanada. Segun statistiki de 2020, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas  km². Ol esas insulo jacanta an la gulfo Sant-Lawrence. Lua chef-urbo esas Charlottetown, qua havas  habitanti.

La bazo di lua ekonomio esas precipue terpomo-kultivado. Cirkume 25% ek la terpomi produktata en Kanada originas del insulo.

Recente, ponto konstruktesis por irar a P.E.I. de New Brunswick, e on ne devas uzar batelo por irar a kontimento.

## historio
En 1534, Jacques Cartier divenis l'unesma Europano qua vidis l'insulo. En 1604, Francia keis la kolono Akadia, qua inkluzis l'insulo, lor nomizita *Île Saint-Jean*.

Dum la 18ma yarcento eventis multa konflikti inter Francia e Britania, e multa batalii eventis en l'insulo. En 1767, Samuel Holland dividis l'insulo en 67 parti, grantita a militarala oficisti ed altri a qua la guvernado di Britania debis favori per lotrio. La plu multa de ca ganinti ne utiligis sua grantaji, quo impedis ti qui deziris establisar farmeyi. Malgre demarshi di la guvernado obtenar kelka de ca tereni por vendo a farmisti, la problemo di absenta ter-proprietanti duris esar la precipua politikal afero dil insulo til lua uniono kun Kanada, en 1873.
886

La yaro **886** (DCCCLXXXVI per Romala algarismi) esis la 886ma yaro del unesma yarmilo, la 86ma yaro de la 9ma yarcento, e la 7ma yaro de la yari 880a.

## Eventi
### [[Europa]]
* oktobro - Komto Odo de Francia eskapas tra teritorio kontrolita da Vikingi, renkontras rejulo Charles la Grasa, e pregas helpo. Ilu retroiras kun rinforci. Pose, Charles arivas kun granda armeo, ed instalas kampeyo che Montmartre.
* Rejulo Alfred la Granda de Wessex rikaptas London e rinomizas ol Ludenburgh.
* Kirila alfabeto, developita da Santa Cirilius e Metodius, adoptesas dal unesma Bulgara imperio.

## Naski

## Morti
887

La yaro **887** (DCCCLXXXVII per Romala algarismi) esis la 887ma yaro dil unesma yarmilo, la 87ma yaro di la 9ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 880a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 26ma di decembro - Nobeli de Lombardia elektas Berengar la 1ma kom rejulo di Italia.
* En Al-Andaluz, Toledo sedicieskas kontre kalifio Umayyad.

## Naski

## Morti
888

La yaro **888** (DCCCLXXXVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 888ma yaro dil unesma yarmilo, la 88ma yaro di la 9ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 880a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 13ma di januaro - Imperiestro Charles la Grasa mortas en Neidingen, e lua imperio itere separesas. Komto Odo de Francia, heroo de la siejo di Paris, elektesas rejulo di West-Francia. Altra nobeli suportas Charles la Simpla, lor evanta 8 yari.

## Naski

## Morti
* 13ma di januaro - Charles la Grasa, imperiestro di Frankiani (n. 839)
* 20ma di aprilo - Imperiestro Xi Zong de dinastio Tang Chiniana (n. 862)
889

La yaro **889** (DCCCLXXXIX per Romala algarismi) esis la 889ma yaro del unesma yarmilo, la 89ma yaro de la 9ma yarcento, e la 10ma yaro de la yari 880a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Hungari, komandata da Árpád, translojas su de central Azia a Balkani.
* Forli, en Italia, divenas republiko.

## Naski

## Morti
890

La yaro **890** (DCCCXC per Romala algarismi) esis la 890ma yaro del unesma yarmilo, la 90ma yaro de la 9ma yarcento, e la 1ma yaro de la yari 890a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Rejulo Donald la 2ma di Skotia ekpulsas Britana aristokrataro de Strathclyde.

## Naski

## Morti
891

La yaro **891** (DCCCXCI per Romala algarismi) esis la 891ma yaro dil unesma yarmilo, la 91ma yaro di la 9ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 890a.

## Eventi
### [[Kristanismo]]
* 19ma di septembro - Formosus divenas papo.

### [[Europa]]
* 21ma di februaro - Guido la 3ma di Spoleto kronizesas Santa Romana imperiestro dal papo Stefanus la 5ma.
* somero - Bizancani kaptas Benevento en la nuna Italia, e revokas lora princo Orso.
* 6ma di oktobro - Formosus divenas papo.

## Naski

## Morti
* 14ma di septembro - Papo Stefanus la 5ma (naskodio nekonocata)
892

La yaro **892** (DCCCXCII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 892ma yaro de la 1ma yarmilo, la 92ma yaro de la 9ma yarcento, e la 3ma yaro de la yari 890a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Vikinga floto konsistanta ek 250 navi atakas fuorto em Lympne, Britania.

### [[Azia]]
* Gyeon Hwon, ex-generalo de Silla, siejas urbi Wansanju e Mujinju, e prenas kontrolo di Baekje. Ilu vinkas kun suporto de la habitantaro, e proklamas su rejulo.

## Naski

## Morti

## Referi
893

La yaro **893** (DCCCXCIII per Romala algarismi) esis la 893ma yaro del unesma yarmilo, la 93ma yaro de la 9ma yarcento, e la 4ma yaro de la yari 890a.

## Eventi
### [[Europa]]
* printempo - Princo Alfred vinkas vikingi en Farnham.
* Vladimir, rejulo dil unesma Bulgara imperio, revokesas de la trono da lua patro, Boris la 1ma, helpita da boyari. Ilu blindesas, e sucedesas da ilua fratulo Simeon kom princo di Bulgaria. La chef-urbo dil imperio transferesas de Pliska a Preslav.
* Rejulo Alfonso la 3ma di Asturia ripopulizas Zamora kun "Mozarabi" (kristani de Iberia qui vivis sub dominaco da Mauri) de Toledo.

## Naski

## Morti
894

La yaro **894** (DCCCXCIV per Romala algarismi) esis la 894ma yaro del unesma yarmilo, la 94ma yaro de la 9ma yarcento, e la 5ma yaro de la yari 890a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Rejulo Arnulf de Karintia invadas central Italia.

### [[Azia]]
* Japonia cesas komercala relati kun Chinia pro l'impero dal Japona imperiestro.

## Naski

## Morti
895

La yaro **895** (DCCCXCV per Romala algarismi) esis la 895ma yaro del unesma yarmilo, la 95ma yaro de la 9ma yarcento, e la 6ma yaro de la yari 890a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Hungari ekpulsesas de Rusia e, komandata da Árpád, establisas su en Karpatiana baseno.

## Naski

## Morti
896

La yaro **896** (DCCCXCVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 896ma yaro de la 1ma yarmilo, la 96ma yaro de la 9ma yarcento, e la 7ma yaro de la yari 890a.

## Eventi
* februaro - Rejulo Arnulf de Karintia invadas Italia, spolias Roma e kronizesas Santa Romana imperiestro dal papo Formosus.
* somero - Rejulo Alfred la Granda imperas konstrukto di Angla militonavi en Southampton, kontre ataki da Dana Vikingi en Wessex.

## Naski

## Morti
* 4ma di aprilo - Papo Formosus (naskodato nekonocata)
* aprilo - Papo Bonifacius la 6ma (naskodato nekonocata)
897

La yaro **897** (DCCCXCVII per Romala algarismi) esis la 897ma yaro del unesma yarmilo, la 97ma yaro de la 9ma yarcento, e la 8ma yaro de la yari 890a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Angla militonavi interceptas Vikinga navi an estuario en Dorset. Li blokusas Dani, atakas e mortigas omni en la navi, e du o tri navi lansesas kontre la litoro di Wessex. Lua naufrajinta maristi kaptesas, sendesas a la rejo Alfred la Granda, e pendesas.
* Agosto - Stefanus la 6ma removesas de lua ofico, enkarcerigesas e strangulesas. Ilu sucedesas da Romanus.
* Novembro - Romanus revokesas e sendesas a monakeyo, ube ilu mortos poke pose. Teodorus la 2ma divenas papo.
* Decembro - Papo Teodorus la 2a mortas, pos 20-dia papeso.

## Naski

## Morti
* 14ma di agosto - Papo Stefanus la 6ma (naskodato nekonocata)
* (posible novembro) - Papo Romanus (naskodato nekonocata)
* decembro - Papo Teodorus la 2a (n. 840)
898

La yaro **898** (DCCCXCVIII per Romala algarismi) esis la 898ma yaro dil 1ma yarmilo, la 98ma yaro di la 9ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 890a.

## Eventi
### [[Europa]]
* januaro - Ioannes la 9ma sucedas Teodoros la 2ma e divenas papo.
* 15ma di oktobro - Rejulo Lamberto de Italia mortas, ed ilua rivalo Berengar asumas la trono.

## Naski

## Morti
* 15ma di oktobro - Rejulo Lamberto de Italia (n. c. 880)
899

La yaro **899** (DCCCXCIX per Romala algarismi) esis la 899ma yaro del unesma yarmilo, la 99ma yaro de la 9ma yarcento, e la 10ma yaro de la yari 890a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Hungara trupi (cirkume 5.000 soldati) trairas fluvio Brenta ed atakas Lombarda armeo, konsistanta ek cirkume 15.000 soldati e komandata da Berengar la 1ma. Hungari masakras Lombardi, e Berengar manovras vers Pavia por fugar. Hungara rejulo Árpád spolias Treviso, Vicenza e Bergamo.
* vintro - Hungari iras adnorde vers Veneziana laguno. Li spolias Chioggia ed insulo Pellestrina, ed avancas vers Malamocco. Tamen, lia avanco videskas da la floto komandita dal dojo Pietro Tribuno, qua vinkas Hungara navi en Albiola.

## Naski

## Morti
Frago

**Frago** esas falsa frukto di fruktiero en la familio *[[Rosaceae]]*. Esas pulpa receptaklo di ovoesa formo plu o min rondeo e di reda koloro a matura. La vera frukti esas di akenii (mikra grani) qua tegas la shelo di frukto.

## Historio
En Europa ed Azia frago esis di la mikreta speco *Fragaria vesca* (marra des bois). En la antiqueso uzesis en baston-pomado for odoro e per gusto plu bona.

La komercala speco rezultis de la hibriditado inter *Fragaris chiloensis* de Chili e *Fragaria virginiana* de Virginia. La marmolada havas poka gusto ma esas manjinde.
701

La yaro **701** (DCCI per Romala algarismi) esis la 701ma yaro de la 1ma yarmilo, la 1ma yaro de la 8ma yarcento, e la 2ma yaro de la yari 700a.
## Eventi
### [[Europa]]
* 30ma di oktobro - Ioannes la 6ma divenas papo.

### [[Azia]]
* Arabi invadas Armeniana provinci este de la fluvio Eufrati.

## Naski
* Li Bai, Chiniana poeto (m. 762)

## Morti
* 8ma di septembro - Papo Sergius la 1ma (n. c. 650)
702

La yaro **702** (DCCII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 702ma yaro del unesma yarmilo, la 2ma yaro de la 8ma yarcento, e la 3ma yaro de la yari 700a.

## Eventi
### [[Azia]]
* Armeniani, kun suporto de Bizancana imperio, revoltas kontre Araba okupado.

## Naski

## Morti
703

La yaro **703** (DCCIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 703ma yaro del unesma yarmilo, la 3ma yaro de la 8ma yarcento, e la 4ma yaro de la yari 700a.

## Eventi
### [[Afrika]]
* Musa ibn Nusayr, guberniestro di Ifriqiya, konstruktas navala floto por atakar Bizancani e konquestar Ibiza, Mayorka e Minorka.

## Naski

## Morti
704

La yaro **704** (DCCIV per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 704ma yaro del unesma yarmilo, la 4ma yaro de la 8ma yarcento, e la 5ma yaro de la yari 700a.

## Eventi
### [[Azia]]
* Mohamedani komandata da Abdallah ibn Abd al-Malik invadas Armenia e vinkas la revolto kontre Araba okupado.

## Naski

## Morti
705

La yaro **705** (DCCV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 705ma yaro dil unesma yarmilo, la 5ma yaro di la 8ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 700a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* printempo - Armeo konsistanta ek 15 mil kavalriani Bulgara e Slava aparas avan la murego di Konstantinoplo. Pos kelka dii, li deskovras quale enirar la urbo uzanta aquedukto Valens. Savanta pri l'invado, imperiestro Tiberius la 3ma di Bizanco fugas.

### [[Europa]]
* 1ma di marto - Ioannes la 7ma divenas papo.

### [[Azia]]
* 22ma di februaro - Wu Zetian revokesas per stato-stroko en Chinia, e dinastio Zhou finas.

## Naski

## Morti
* 11ma di januaro - Papo Ioannes la 6ma (n. 655)
706

La yaro **706** (DCCVI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 706ma yaro dil unesma yarmilo, la 6ma yaro di la 8ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 700a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* 15ma di februaro - Imperiestro Iustinianus la 2ma di Bizanco vexas publiki ilua precedinti Tiberius la 3ma e Leontius ante mortigar li.

## Naski

## Morti
* 15ma di februaro - Imperiestro Leontius di Bizanco
* 15ma di februaro - Imperiestro Tiberius la 3ma di Bizanco
708

La yaro **708** (DCCVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 708ma yaro del unesma yarmilo, la 8ma yaro de la 8ma yarcento, e la 9ma yaro de la yari 700a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 15ma di januaro - Sisinius divenas papo.
* 25ma di marto - Konstantinus divenas papo.

## Naski

## Morti
* 4ma di februaro - Papo Sisinius (n. c. 650)
709

La yaro **709** (DCCIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 709ma yaro del unesma yarmilo, la 9ma yaro de la 8ma yarcento, e la 10ma yaro de la yari 700a.

## Eventi
### [[Azia]]
* Qutayba ibn Muslim kaptas Bukhara (Uzbekistan) del kalifio Umayyad.

## Naski

## Morti
710

La yaro **710** (DCCX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 710ma yaro dil unesma yarmilo, la 10ma yaro di la 8ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 710a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 27ma di oktobro - Mohamedani invadas Sardinia.
* Roderik divenas rejulo di la Visigoti en Iberia.

### [[Afrika]]
* Julián, guberniestro di Ceuta ed enemiko di Roderik, stimulas Arabi invadar Iberia.

## Naski

## Morti
711

La yaro **711** (DCCXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 711ma yaro dil unesma yarmilo, la 11ma yaro di la 8ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 710a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 27ma di aprilo - Cirkume 7 mil soldati del Kalifio Umayyad, komandita da Tariq ibn Ziyad, desembarkas en Gibraltar e komencas invadar Iberia.
* 19ma di julio - Batalio di Guadalete: Mohamedani vinkas 33 mil soldati Visigoti, komandita dal rejulo Roderik, qua mortas dum batalio.

### [[Azia]]
* Muhammad bin Qasim konquestas Sindh (India) e fondas Mohamedana stato ibe.

## Naski

## Morti
866

La yaro **866** (DCCCLXVI per Romala algarismi) esis la 866ma yaro dil unesma yarmilo, la 66ma yaro di la 9ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 860a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 27ma di mayo - Rejulo Ordoño la 1ma di Asturia mortas, e sucedesas da ilua filiulo Alfonso, qua pose surnomizesos "la granda".
* Louis la 2ma, Santa Romana imperiestro, vinkas Saracena invaderi en Italia.

## Naski
* 19ma di septembro - Imperiestro Leo la 6ma di Bizanco (m. 912)

## Morti
* 27ma di mayo - Rejulo Ordoño la 1ma di Asturia (n. c. 821)
714

La yaro **714** (DCCXIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 714ma yaro del unesma yarmilo, la 14ma yaro de la 8ma yarcento, e la 5ma yaro de la yari 710a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Umayyad-i inkursas che valo dil fluvio Ebro e kaptas Zaragoza.
* Tariq ibn Ziyad konquestas Barcelona e Narbonne.

## Naski

## Morti
715

La yaro **715** (DCCXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 715ma yaro del unesma yarmilo, la 15ma yaro de la 8ma yarcento, e la 6ma yaro de la yari 710a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Imperiestro Anastasios la 2ma revokesas dum sedicio dil armeo, e sucedesas da Theodosios la 3ma. Theodosios kaptas Konstantinoplo pos 6-monata siejo.

### [[Europa]]
* 19ma di mayo - Gregorius la 2ma divenas papo.

## Naski

## Morti
* 9ma di aprilo - Papo Konstantinus (n. 664)
716

La yaro **716** (DCCXVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 716ma yaro dil unesma yarmilo, la 16ma yaro di la 8ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 710a. La nomo *716* uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande *Anno Domini* divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi
### [[Europa]]
* Charles Martel vinkesas da Neustriani dum batalio di Köln.
* Charles Martel vinkas Neustriani e Friziani che batalio di Amblève.

## Naski

## Morti
Kolda milito

Tale dicita **Kolda Milito** signifikis la tensi inter la westala bloko e socialista landi duktata da Sovietia. On komencis uzar la vorto cirkume 1947 pos la duesma mondomilito, kande la relati inter l'antea federiti divenabis tense. Komunismo expansis su en estal Europa helpita da Soviet-Uniono. Westala federiti, Usa, Unionita Rejio, Francia, pozis su defensar demokratio. 

L'unesma deskonkordo inter westala federiti e Sovietia eventis en julio 1945 en Potsdam, kande la vinkinti kunvenis por decidar pri la futuro di Europa. 

Germania ed Austria dividesis en okupo-zoni qui administresis dal federiti (Usa, Unionita Rejio, Francia e Sovietia). Tamen, la rekupero ekonomiala di la zoni kontrolita da Usa, Unionita Rejio e Francia esis plu rapida kam l'estal Europa, e la deziro dil estal Europani pri migrar od obtenar la sama developo kam l'ocidentala landi efektigis l'augmento di tensi, qui duktis a konflikto ideologiala, kreinta tale nomizita "fera kurteno" inter la du sistemi.

La komunisti konquestis la povo sen extera helpo en Albania ed Yugoslavia. Altraloke en estal Europa esis cirkume milion Sovietiana soldati, e Sovietia profitis la situaciono. Ol aranjis la komunisti a povo en 1946 en Bulgaria e Rumania, en 1947 en Polonia e Hungaria. En Chekoslovakia la komunisti kaptis povo en februaro 1948. 

La westa stati fondis en aprilo 1949 Nord-Atlantikal Uniono, (ONAT) (Angle: *The North Atlantic Treaty Organization*). En 1949 en septembro fondesis West-Germania (BRD, Germane: *Bundesrepublik Deutschland*) e en oktobro Est-Germania (DDR, Germane: *Deutsche Demokratische Republik*). En mayo 1955 l' esta bloko fondis la militala organizuro pakto di Warszawa.

Usa donis a westal ekonomii t.d. projeto Marshall, per quo stati qui restis destruktita en 1945 rezurektis balde pos la milito. En estal Europa la rezurekto esis plu tarda.

Dum la yari esis granda tensi inter la du bloki. Armizo-konkurso esis un rezulto de to. La milito di Korea, la konstrukto de la Muro di Berlin (1961) e la Kuba-krizo esis altra direta rezulto di la Kolda Milito.

Kolda Milito duris til 1989, kun la prezidanteso di Mihail Gorbachev en la Soviet-Uniono en 1985, e la desmunto di la Pakto di Warszawa, la komunista rejimi di estal Europa krulis, e ta landi komencis transformar lia ekonomii.
Plymouth

* Plymouth, Montserrat, antea chef-urbo di Montserrat, nune sen habitanti
* Plymouth, Vermont, urbo en Vermont, Usa
* Plymouth, Anglia, urbo en Anglia (Unionita Rejio)
* Plymouth (kolonio), Massachusetts, Usa
* Plymouth, Minnesota, urbo en Minnesota, Usa
* Plymouth (automobilo) - Usana automobilo-fabrikerio
712

La yaro **712** (DCCXII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 712ma yaro del unesma yarmilo, la 12ma yaro de la 8ma yarcento, e la 3ma yaro de la yari 710a.

## Eventi

## Naski
* Du Fu, Chiniana poeto (m. 770)

## Morti
713

La yaro **713** (DCCXIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 713ma yaro del unesma yarmilo, la 13ma yaro de la 8ma yarcento, e la 4ma yaro de la yari 710a.
## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Imperiestro Filippikos Bardanes blindesas, revokesas e sendesas ad exilo dal konspiranti de la militala provinco Opsikion, en Trakia. Ilu sucedesas da Anastasios la 2ma, qua komencas riorganizar Bizancan armeo.

### [[Azia]]
* Che provinco Sìchuān, Chinia, komencas konstrukto di giganta statuo di Buddho.

## Naski

## Morti
717

La yaro **717** (DCCXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 717ma yaro dil unesma yarmilo, la 17ma yaro di la 8ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 710a. La nomo *717* uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande *Anno Domini* divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* 25ma di marto - Leo la 3ma divenas rejulo di Bizanco, pos ke Theodosios la 3ma revokesas de la povo.
* 15ma di agosto - Mohamedana generalo Maslama ibn Abd al-Malik komencas siejar Konstantinoplo.

## Naski

## Morti
718

La yaro **718** (DCCXVIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 718ma yaro dil unesma yarmilo, la 18ma yaro di la 8ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 710a. La nomo *718* uzesas por ca yaro de la Mezepoko, kande *Anno Domini* divenis la precipua formo uzata en Europa por nomar yari.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* printempo - Mohamedana floto konsistanta ek 760 navi proximigas Aziana rivo de Bizancana imperio. Imperiestro Leo la 3ma sendas mar-armeo, qua destruktas Araba floto per tale nomizita "Greka fairo".
* 15ma di agosto - Bulgari atakas cirkonvalacioni Bizancana che Konstantinoplo, an westala latero del stretajo Bosforo.

### [[Europa]]
* Batalio di Covadonga - Pelayo proklamesas rejulo, e vinkas Umayyad-i che montaro *Picos de Europa*, proxim Covadonga.

## Naski
* Imperiestro Konstantinus la 5ma de Bizanco (m. 775)

## Morti
720

La yaro **720** (DCCXX per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 720ma yaro del unesma yarmilo, la 20ma yaro de la 8ma yarcento, e la 1ma yaro de la yari 720a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* somero - Por protekar la frontieri di lua imperio, Leo la 3ma di Bizanco invitas Slavi populizar Aziana teritorii proxim Mediteraneo.

### [[Amerika]]
* Urbo Tikal komencas milito kontre Copán, ambe de la civilizuro Maya en la nuna Guatemala.

## Naski

## Morti
721

La yaro **721** (DCCXXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 721ma yaro dil unesma yarmilo, la 21ma yaro di la 8ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 720a.

## Eventi
* 9ma di junio - Pos siejar Toulouse dum tri monati, Mohamedana soldati komandita da Al-Samh ibn Malik al-Khawlani vinkesas da Eudes, duko de Aquitania.
* Anbasa ibn Suhaym Al-Kalbi divenas guberniestro di Al-Andalus.

## Naski

## Morti
724

La yaro **724** (DCCXXIV per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 724ma yaro dil unesma yarmilo, la 24ma yaro di la 8ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 720a.

## Eventi
### [[Araba imperio]]
* 26ma di januaro - Kalifo Yazid la 2ma mortas pro tuberkuloso pos 4-yara regno. Lua fratulo Hisham ibn Abd al-Malik sucedas il.

## Naski

## Morti
725

La yaro **725** (DCCXXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 725ma yaro del unesma yarmilo, la 25ma yaro de la 8ma yarcento, e la 6ma yaro de la yari 720a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Umayyadi invadas Carcassonne, en Francia, asiejita depos 720, ed anke Nîmes.
* Charles Martel invadas Bavaria e mortigas duko Grimoald dum batalio.

## Naski

## Morti
Ontologio

**Ontologio**, o **generala metafiziko**, esas brancho di la filozofio qua studias konceptaji quala l'existo, materiala o nemateriala di ula kozo, lo divenonta, e lo reala; ed anke la relato inter l'enti "universala", exemple la koloro reda, ed altra ento qua posedas ca "universala" qualeso, exemple ula pomo.

Kelka exempli pri ontologiala questioni: "Quo esas la materio?", "Quo esas ula procedo?", "Kad omna eventi sequas kelka modeli o 'legi'?", "Kad 'mal-hazardo' fakte existas?", "Ka Deo existas?", "Kad existas abstrakta enti, exemple, nombri?", "Kande ni apertas ula kranio ni ne trovas ula 'mento', to esas, pensi, sentimenti, edc., nur materio; do kad omna mentala procedi esas iluzioni, o fizikala procedi?", edc.

La dicipuli de Aristoteles uzis la termino metafiziko por referar a to quon lia maestro deskriptis kom "primara filozofio". Moderne, segun Edmund Husserl, ontologio esas la "cienco dil esenco".

En informatiko, "ontologio" esas la formala defino di tipi, propraji e relati inter enti en programigo orientizata ad objekti por determinar quala varianti esas importanta por deskriptar l'objekti e la relati inter li, do simpliganta la programigo-agadi por krear komputerala programi.

La kompozanti di ula ontologio informatikala ordinare esas:
* *objekti*: kozi individuale observebla, exemple, "kato"
* *klasi*: to esas grupigo o kolekturi di tipi di objekti kun simila karakterizivi, exemple "mamifero", qua grupigas kati, hundi, cetacei, edc.
* *atributi*: qualesi e traiti quin objekti e klasi povas havar, exemple: du okuli, pulmoni, mami, edc.
* *relati* inter diferanta klasi, exemple inter "mamiferi" ed "insekti", "paraziti", "planti", edc.
* *eventi*: modifikuri en la qualesi od en la relati inter klasi, produktata da agadi, exemple: mamiferi sugas lakto, mamiferi dormas, mamiferi fugas de chaseri, edc.

L'ontologio informatikala sucias pri deskovrar quala karakterizivi e quala relati inter klasi bezonesas e suficas por krear efikiva modelo komputerala por solvar ula problemo.
Anosmio

**Anosmio** esas handikapo kunjuntar al alteranta del flarado ed esas ofte produktanta per flarado-nerviko situo sub la lobo ke trovas su sub del nazo-radiko. 
To esas ofta lezuro en kraniala traumati ube la shoko esas avan : la reti di flarado-nerviko qua trairas la kribla lamo di etmoido, esas lacerita en lia levelo. Anosmio esas ofta totale ma povas esar unalaterala. Ulo esas anke responsanta pri perlo di saporo dil nutrivi (ageusio).

### Cinemo

* Charles Duchemin, la gastronomia kritikisto pleata per Louis de Funès en la filmo *[[l'alo o la kruro]]* da Claude Zidi.
Simptomo

**Simptomo** esas klinikala signalilo di morbo videbla en e sentata da ula paciento. La morbi ordinare havas multa simptomi, exemple fatigeso, doloro, nauzeo, tuso.

Diferanta de la signi klinikala qui esas subjektala, la simptomi - exemple alta tenso, nenormala retin-aspekto - analizesas objektale dal mediki.
Retino

**Retino** esas membrano quan formacas, sur la fundo di okulo di vertebrani e kelka cefalopodi, l'expanseso di la nervo vidala, sur qua venas facar su l'imajo de l'objekti.
722

La yaro **722** (DCCXXII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 722ma yaro del unesma yarmilo, la 22ma yaro de la 8ma yarcento, e la 3ma yaro de la yari 720a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Che batalio di Covandonga, Vizigota rejulo Pelayo vinkas Umayyadi komandita da Munuza, guberniestro de Asturia.
* Eventas milito inter Wessex e Sussex.

## Naski

## Morti
723

La yaro **723** (DCCXXIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 723ma yaro del unesma yarmilo, la 23ma yaro de la 8ma yarcento, e la 4ma yaro de la yari 720a.

## Eventi
### [[Azia]]
* L'unesma mekanikala horlojo konstruktesas en Chinia.

## Naski

## Morti