Koningsdag

**Koningsdag** o **Rejulo-Dio** esas nacionala vakanco-dio en Nederlando.

Ol esas festata ye 27ma aprilo (26 aprilo se la 27ma esas sundio), la dato di la nasko di Rejo Willem-Alexander.

Til 2013, kande Rejino Beatrix abdikis e sucedesis da elua filiulo Willem-Alexander, la festo-dio konocesis kom **Koninginnedag** o **Rejino-Dio** e festesis ye 30ma aprilo.

La dio unesme festesis ye 31ma agosto 1885 kom *Prinsessedag* o Princino-Dio, la kinesma naskodio di Princino Wilhelmina, heredanto di la nederlandana trono.  Lor elua entronesko en novembro 1890 la dio aquiris la nomo *Koninginnedag*, unesme festita ye 31ma agosto 1891.  En septembro 1948, la filiino di Wilhelmina, Juliana entroneskis e la dio movis a la naskodio di Rejino Juliana, 30ma aprilo. La dio festesis ye ta dato de 1949.

La filiino di Juliana, Beatrix, retenis la dato 30ma aprilo pos elua entronesko en 1980, malgre ke elua naskodio esis 31ma januaro.  Beatrix chanjis la kustumo di elua matro di aceptar florala parado che Palaco Soestdijk, vicee el vizitis diferanta nederlandana urbi singlayare kun elua filii.  En 2009, el festis *Koninginnedag* en la urbo Apeldoorn kande viro probis atakar elu per shokar la vehilo di la rejala familio per sua automobilo; vicee il duktis aden turbo e kolizionis kun monumento: sep homi en la turbo mortis, ultre la duktanto.

Rejino Beatrix abdikis ye *Koninginnedag* 2013, ed elua filiulo, Willem-Alexander, entroneskis.  Rezulte, la dio konocesis kom *Koningsdag* de 2014, e la festi movis a 27ma aprilo, ilua naskodio.

*Koningsdag* esas konocata pro sua nacionvasta *[[vrijmarkt]]* ("libera merkato"), ube la nederlandani vendas sua uzita posedaji.  Ol esas anke okaziono por "oranjea foleso" od *[[oranjegekte]]*, frenezio nomizita pro la nacionala koloro.

### Historio
Dum la 19ma yarcento **Waterloodag''<nowiki/>', 18ma junio, esis dum longa tempo la nacionala festodio.  Ye la fino di ta yarcento memoro di ta [[Batalio di Waterloo|batalio]] diminutis e la dio apene festesis.

Mem ante la 'vera ''Koninginnedag''<nowiki/>', la unesma **Prinsessedag*<nowiki/>' ye 31ma agosto 1885 organizesis, la kinesma naskodio di la yuna princino Wilhelmina.  Ico iniciesis da la chefredaktero di la lokala jurnalo skope emfazar nacionala uneso.  Ica unesma festo eventis en la urbo [[Utrecht]].  La inicianto esis [[J.W.R. Gerlach]] di la *Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad*.

La maxim importanta aktiveso lor la unesma *Prinsessedag* eventis en la [[Oranjepark (Utrecht)|Oranjepark]] en Utrecht.  Un yaro antee esis en Utrecht ja aktivitesi lor la naskodio di princino Wilhelmina, ma ne ja sub la nomo *Prinsessedag*.


Pos la morto di Rejo Willem III en novembro 1890, *Prinsessedag* sequesis en 1891 da la festo di *'Koninginnedag*<nowiki/>'.  Ica dio developesis aden festodio por pueri.  Til 1948, kande Rejino Wilhelmina abdikis, *Koninginnedag* festesis ye 31ma agosto.

Til la [[Duesma mondomilito|Duesma Mondo-Milito]] 1ma mayo, la *Dag van de Arbeid* (Laboro-Dio), konkurencis kun *Koninginnedag*.  [[Socialismo|Socialisti]], [[Sociala demokratio|socialdemokrati]] e [[Komunismo|komunisti]] festis 1ma mayo per granda procesioni.  Ta dio havis politikala karaktero.  En tre *verzuilde* (kolonigita) Nederlando la membri dil anti-monarkiistia [[SDAP]] ne festis *Koninginnedag*, ed altra partisi sualatere ne festis la *Dag van de Arbeid*. To quo devis esar nacionala festodii, esis dii qui emfazis la divideso di Nederlando.  Erste pos la Duesma Mondo-Milito kande la socialdemokrati konciliis su kun la monarkio divenis *Koninginnedag* festodio por omna nederlandani.

Pos ke Rejino Juliana sucedis sua matro Wilhelmina en 1948, de 1949 *Koninginnedag* festesis ye elua naskodio, 30ma aprilo.  Dum ke Rejino Wilhelmina ed elua familio nultempe esis prezenta che la festi, recevis Rejino Juliana yarale [[Floro|flori]] che [[Palaco Soestdijk]].  De la 1950a yari la evento esis spektebla per [[televiziono]].

*Koninginnedag* dum la posmilita yari esis laborodio, ma dum la yari sempre plu multa homi juis libera dio, tale ke 30ma aprilo kreskis aden landala festodio.

En 1971 mortis jus ante *Koninginnedag* princino Armgard, la matro di princo Bernhard.  La procesiono anulesis.  Juliana asistis ye sua 62ma naskodio kun omna membri di la rejala familie la funero di sua bomatro.

Lor la tronsucedo ye 30ma aprilo 1980 Rejino Beatrix decidis mantenar ica dio kom dio di acepto di elua ofico kom statestro ed inaugureso kom rejino, e por honorizar sua matro.  Praktikala konsidero esis, ke ye elua naskodio (31ma januaro) la vetero, kontraste tarda aprilo, ne esas apta por granda extera evento.  Rejino Beatrix chanjis anke la formo di *Koninginnedag*.

Ye 28ma januaro 2013 el anuncis ye *Koninginnedag* sua abdiko.  Pro la abdiko di Beatrix ed inaugureso di Willem-Alexander, *Koninginnedag* 2013 diferanta karaktero.  Ol esis anke la lasta foyo ke *Koninginnedag* festesis, e la lasta foyo ke la nacionala festodio eventis ye 30ma aprilo.

===Aktivesi===

Dum la regno di Juliana eventis ye 30ma aprilo procesiono.  La tota rejala familio stacis sur la teraso di Palaco Soestdijk.  Multa nederlandani kunmarchis e disdonis donacaji, ed anke flori.  Matine marchis skolpueri en parado al urbodomo por kantar al urbestro patriota kansoni, inkluzanta la [[Wilhelmus]]. Pose en multa vilaji ed urbi tradicionala pueroludi organizesis.

En multa loki festi por yuni ed adulti organizesas, quala koncerti da [[Pop-muziko|pop]]- e [[Jazo|jaz]]<nowiki/>bandi.

Rejino Beatrix vizitis inter 1981 e 2012 ye *Koninginnedag* kun altra membri dil rejala familio un o du loki en Nederlando.  En ica loki li aceptesis da la lokala populo per specala festi.  Rejo Willem-Alexander vizitas ye *Koningsdag* nur un loko.

Segun tradiciono, civitani ye *Koningsdag* bezonas nula permiso por vendar en la strado.  Ico duktas a multa [[Pulco-merkato|pulco-merkati]] (*vrijmarkt* o *kleedjesmarkt*).  Praktike la urbestro regulas vendo di exemple manjaji e drinkaji.

Pluse en multa loki granda extera festi eventas.  Precipue [[Amsterdam]] konocesas pro sua granda *vrijmarkt* ed atraktas singayare plu kam mi-milion vizitanti.  Ultre Amsterdamani esas anke mili de vizitanti ek la cetera lando, e multa de exterlando.  Por multa [[Turismo|turisti]] *Koningsdag* esas importanta evento en Amsterdam.

Pro ke *Koningsdag* esas nacionala festodio, e do por multa homi libera dio, multa homi profitas l'okaziono per tarde vekar, e ye la antea vespero ekirar.  La vespero ante *Koningsdag* nomizesas *Koningsnacht*.

Dum la vespero ante *Koningsdag* la rejala honorizi (o *Lintjesregen*) anuncesas.

Ye la lasta venerdio ante *Koningsdag *eventas depos 2013 le *Koningsspelen*.  Ico esas [[sporto]]<nowiki/>dio che skoli, ube singla skolo ipsa decidas quale partoprenar.   Komence di ca dio *Koningsontbijt* (dejuneto) servesas.  Koning Willem-Alexander donas che un skolo la startsignalo por la sportodio.   Pose sequas amasala "exercesko" per specala kansono di *Kinderen voor Kinderen*, "*Bewegen is gezond"'' (Movar esas sana).