open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Serbala Republiko

**Serbala Republiko** (*Rепублика Српска* en la Serbiana, *Republika Srpska* en la Bosnaia e la Kroata) esas un di la du entiteti de Bosnia e Herzegovina. Ol jacas en la nordo ed esto de Bosnia e Herzegovina.

Serbala Republiko formacesis en la Bosniana interna milito ye la yaro 1992 e dominacesas de Serbi. La Serbala Republiko havas sua propra politikala sistemo kun prezidanto, guverno e parlamento.

### Geografio
La Serbala Republiko havas areo di 25.053 kilometro-quadrato e to esas 49 po cent dil areo di Bosnia e Herzegovina.

#### Urbi en Serbala Republiko
Inter 1992 e 1996 la chefurbo dil Serbala Republiko esis Pale. Depos la yaro 1996 la maxim granda urbo Banja Luka esas la chefurbo.
* Banja Luka
* Bijelina
* Prijedor
* Doboj

### Historio
Serbala Republiko fondesis ye la 9ma di januaro 1992 sub la yaro *Serbala Republiko Bosnia e Herzegovina*. Depos 12ma di agosto 1992 Serbala Republiko havas sua aktuala nomo. Dum la Bosniana interna milito la Serbala Republiko kombatis militale kontre la nedependo di Bosnia e Herzegovina. Serbala Repubiko volis restar parto di Yugoslavia o divenar parto di Serbia. Per li Pakto di Dayton Serbala Republiko ye 1995 agnoskesis internacione kom autonoma *entiteto* di Bosnia e Herzegovina, ma restis parto dil stato Bosnia e Herzegovina.

### Politiko
Serbala Republiko havas sua propra politikala sistemo. La parlamento dil Serbala Republiko konsistas de du domi. La Nacionala Asembluro di Serbala Republiko havas 83 membri e la Domo di populi di Serbala Republiko havas 28 membri.

Serbala Republiko havas prezidanto e du vice-prezidanti qui elektesis direte da populo. Serbala Republiko havas sua propra guverno.

La dominanta politikala partisi esas la SNSD e la SDS. 

### Ekonomio
Por la ekonomio dil Serbala Republiko la agronomio e la produktado di nutrivo pleas importanta rolo. Por l'industrio la nafto-kemiala industrio, la metalo-industrio e la explotado di mini esas importanta branchi.

### Sporto
Futbalo, handbalo e basketbalo esas la maxim populara sporti en la Serbala Republiko. La sportisti di Serbala Republiko partiprendas en internaciona sporto-konkursi por Bosnia e Herzegovina e la sporto-klubi ludas en la ligi di Bosnia e Herzegovina.
Pärnu

**Pärnu** esas urbo en Estonia ed importanta mar-balno. La urbo anke havas importanta portuo. 

## Geografio
La urbo jacas a la fluvio Pärnu. L'urbo Pärnu jacas en la sud-westo di Estonia ye la Gulfo di Pärnu.

## Historio
Pärnu kreesis da la Germana Ordeno kavalierala ye la yaro 1251 sub la nomo *Pernau*. La urbo mencionesis por la unesma foyo ye la yaro 1265. Pernau divenis membro dil Germana urbo-uniono Hanse. Ol esis importanta senglacia portuo en Livonia.

Inter 1699 e 1710 Pärnu esis la sideyo di la Universitato di Tartu. Ye la yaro 1838 l'unesma balnerio inauguresis e Pärnu divenis turistala centro. Ye la yaro 1996 Pärnu nominis kom *oficala somerala chefurbo di Estonia*.
Emmy von Rhoden

**Emilie Auguste Karoline Henriette Friedrich-Friedrich** (n. *Kühne*) (1829 til 1885) esis Germana skriptisto.

## Vivo
Emmy von Rhoden esis la pseudonimo di Emmy Friedrich-Friedrich. Elu naskis kom Emilie Kühne ed elu mariajis en la evo di 25 yari la skriptisto e jurnalisto Herrmann Friedrich Friedrich. La paro havis un filiulo ed un filiino qua divenis sub la nomo Else Wilshagen ipsa skriptisto. Emmy von Rhoden mortis en ly evo di 55 yari en Dresden.

## Verko
Emmy von Rhoden skribis rakonti e la romano *Der Trotzkopf*, quan sua filiino Else Wilshagen publikigis kelka semani pos la morto di Emmy von Rhoden en la yaro 1885. Der Trotzkopf pleas en internerio por yunini. La romano divenis grand suceso e tre populara inter yunini e yuna mulieri en Germania. La filiino di Emmy von Rhoden Else Wilshagen skribis mem du durigi. La Germana televiziono kreis filmo segun ca romano ye la yaro 1983. 

## Bibliografio
* 1883 Der Trotzkopf (L'obstinema yunino)
* 1883 Das Musikantenkind ('infanto di muzikanto)
* 1883 Lenchen Braun
Würzburg

**Würzburg** esas urbo en Germana stato Bavaria. Segun statistiki dil yaro 2018, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 87,63 km².
Luis Cordero Crespo

**Luis Dolores Cordero Crespo**, advokato e politikisto n. ye la 6ma di aprilo 1833 til la 30ma di januaro 1912, esis prezidanto di Equador de 1892 til 1895.
Religiala netoleremeso

**Religiala netoleremeso** esas mental atitudo o konduto distingata per manko di volunto od habileso por agnoskar o respektar religio o religii de ulu o de multa personi. Ca netoleremeso povas havar ideologiala o politikala origino, amba formi multafoye videbla dum la historio. La netoleremeso pri religio florifas kande ne existas libereso religiala, o kande ula grupo afirmas esar "superiora" ad altra grupo, e ke l'altra religio o religii minacas la sua.

Exempli pri religiala netoleremeso dum l'Antiqueso esas la persekuto di Kristani dum Romana imperio e la persekuto di Judaisti ed "hereziani" dum l'Inquiziciono.

Nun, la konstituci di multa landi ultre inkluzar religiala libereso en lia texti, anke proskriptas l'agadi pri religiala netoleremeso.
La Muevi

**La Muevi** esis revuo skribita per Ido. La revuo havis la oficala sub-titulo *Organo internacia dil idistal yunaro ed lia amiki*. La revuo publikigesis inter 1931 e 1933. La chefredaktero di La Muevi esis Alb. De Belie e la revuo aparis en Antwerpen (Belgia) ed imprimigesis en Knocke-Heist (Belgia).

La foko di la La Muevi esis kulturala temi.

En la unesma numero di La Muevi la revuo prizentesis su e sua skopo tale: *A nia Movado mankis revuo propagiva digna ye la valoro di Ido ed vere montrinda publike. Tala revuon "LA MUEVI" pretendas esar ed la editeri ed redakteri audacas esperar ke anke vu judikas ol kom tala. Ica revuo destinesas a la yunaro studenta ed intencas plu efikive penetrar medii qui til nun nur sporadike duris interesar su pri Ido [...]. La rezulto esos pos kelka yari, kande la prezenta studentaro adultesos, nia Movado disponos armeo de yuna viri qui vere amos nia komuna linguo e pluvivigos nia Movado. Ed "LA MUEVI" duros servar kom rekrutilo inter la yunaro, fonto ne-estanchebla [...]* 

En la arkivo dil Germana Ido-Societo en Berlin esas fotokopiuri di la revuo La Muevi.

## Numeri
La Muevi aparis inter 1931 e 1933 e havis 30 numeri, ma kelka numeri esis duoplo-numeri.
* 1931: Numero 1-6
* 1932: Numero 7/8-20
* 1933: Numero 21/22-29/30.

## Referi
Bodo Schiffmann

**Bodo Schiffmann**, n. en 20ma di junio 1968 in Beuel, Germania, esas Germana mediko e politikisto. Ilu kritikis la restrikti dal Germana guvernerio koncerne l'epidemio di COVID-19-viruso, e organizis rezisto kontre ica politiko. Bodo Schiffmann esis inter la fonderi di la partiso *Widerstand2020*, ed ye la 14ma di junio 2021 lu fondis politikala partiso Wir2020 (*Ni2020*), ma il anke abandonis ca partiso kurtatempe pose.

## Personala e profesionala vivo
Bodo Schiffmann studiis medicino en Heidelberg e Mannheim. Sua specalajo esas otorinolaringologio e vertijo-maladesi. Bodo Schiffmann laboras kom mediko. Ye la yaro 2006 Bodo Schiffmann apertigis mediko-praktiko en Sinsheim por privata kuracati qui sufras pro vertijo-maledesi. Schiffmann skribis artikli por revuo di medicino Leading Medicine Guide.

## Schiffmann kom politikisto
Depos la 14ma di marto 2020 Bodo Schiffmann publikigis videi che YouTube pri la pandemio COVID-19. En ca videi Schiffmann kritikis kom "exajerata" la restrikti adoptita en Germania por kombatar la pandemio COVID-19. Il atakis aparta la viruso-specialisto qua konsilas la Germana guvernerio. Sua YouTube-kanalo ja havis   abonanti ye junio 2020.

Bodo Schiffmann esis inter la fondinti dil politikala partiso Widerstand2020 (Rezisto2020) qua organizis la *[[Higieniala Demonstri]]* en Germania e demandis fino dil restrikti adoptita pro COVID-19-pandemio. Bodo Schiffmann livis la partiso [Widerstand2020]] ye la 4ma di junio 2020 e fondis ye la 14ma di junio 2020 la nova partiso Wir2020 (Ni2020).

## Kritiki kontre Schiffmann
La tezi da Schiffmann pri la pandemio COVID-19 kontredicas l'oficiala politiko di Germania. Schiffmann kritikesis kom adheranto di konspiro-teorii, e ke il trivialigis la danjeri di la pandemio. Altra kritiko esas ke ilu havas financala interesi e politikala ambicii.

## Ligili
* Kanalo da Bodo Schiffmann che YouTube
* Interreto-pagino dil partiso Wir2020
Katja Woywood

**Katja Woywood** (n. kom *Kathinka Wozichewski* ye la 10 di mayo 1971 en Berlin) esas German cinem-aktorino e televiziono-aktorino.

Katja Woywood pleis ja en la evo di 14 yari sua unesma granda rolo en televiziono-serio Der Schatz im Niemandsland. Pos to Katja Woywood pleis en multa Germana serii e filmi di televiziono. El esis tre sucesoza en la rolo di *Katja Krüger* en la serio Alarm für Cobra 11 – Die Autobahnpolizei quan elu pleis de episodo 189 til 364.

Katja Woywood esas mariajata kun la aktoro Marco Girth e la paro havas un filiulo.

## Filmografio
* 1985: Ich knüpfte manche zarte Bande
* 1987: Der Schatz im Niemandsland
* 1988: Fest im Sattel
* 1989: The Black Forest Clinic
* 1989: Hessische Geschichten
* 1989: Hotel Paradies
* 1990: Pension Corona
* 1991-1998: Tatort
* 1991: Weißblaue Geschichten
* 1991: Altes Herz wird nochmal jung
* 1992-2000: Das Traumschiff
* 1992: Ein Heim für Tiere
* 1992: Der Fotograf oder Das Auge Gottes 
* 1992: Glückliche Reise
* 1993: Happy Holiday
* 1993: Schuld war nur der Bossa Nova
* 1993: Großstadtrevier
* 1993: Schicksalsspiel
* 1994: Der Nelkenkönig
* 1994: Die Stadtindianer
* 1994: Die Weltings vom Hauptbahnhof - Scheidung auf Kölsch
* 1994: Um jeden Preis
* 1995-1999: Der Landarzt
* 1995: Ein unvergeßliches Wochenende
* 1995: Mordslust
* 1995: Inseln unter dem Wind
* 1996: Gegen den Wind
* 1996: Die Drei
* 1996: Der König
* 1996: SK-Babies
* 1996: Wolkenstein
* 1996: Die Geliebte
* 1996: Die Männer vom K3
* 1997-2005: The Old Fox
* 1997: Derrick
* 1998: SOKO München
* 1998: Gehetzt - Der Tod im Sucher
* 1998: Feuerläufer - Der Fluch des Vulkan
* 1998: Die Wache
* 1998: HeliCops – Einsatz über Berlin
* 1999-2008: Siska
* 1999: Verführt - Eine gefährliche Affäre
* 1999: Schwarz greift ein
* 1999: Rivalinnen der Liebe
* 2000: Geisterjäger John Sinclair
* 2000: Flashback - Mörderische Ferien
* 2000: Contaminated Man
* 2001: Drehkreuz Airport
* 2001: Rosamunde Pilcher: Blumen im Regen
* 2002-2006: Leipzig Homicide
* 2002-2007: Küstenwache
* 2002: Sehnsucht nach Sandin
* 2003: Traumprinz in Farbe
* 2003: Das Glück ihres Lebens
* 2003: 
* 2003: Utta Danella
* 2004: Inga Lindström – Die Farm am Mälarsee
* 2005: Die Schwarzwaldklinik - Die nächste Generation
* 2005: Pfarrer Braun
* 2006-2008: SOKO Kitzbühel
* 2006-2009: Die Rosenheim-Cops
* 2006: Das Traumhotel
* 2007: Ein Fall für zwei
* 2007: War ich gut?
* 2007: Beim nächsten Tanz wird alles anders
* 2007: Das Wunder der Liebe
* 2008-2010: Kreuzfahrt ins Glück
* 2008: Zoogeflüster - Komm mir nicht ins Gehege!
* 2009–2019: Alarm für Cobra 11 – Die Autobahnpolizei
* 2009: Kommissar LaBréa - Tod an der Bastille
* 2009: In aller Freundschaft
* 2010: Der Bergdoktor
* 2011: Toni Costa: Kommissar auf Ibiza - Der rote Regen
* 2012: Toni Costa - Kommissar auf Ibiza - Küchenkunst
* 2013: IK 1 - Touristen in Gefahr
* 2013: Kripo Holstein - Mord und Meer
* 2015: Josephine Klick - Allein unter Cops
* 2016: Die Truckerin
* 2017: Gezeichnet
* 2017: Rosamunde Pilcher – Nie wieder Klassentreffen
* 2019: Pastewka (Ok episodi)
Mswati la 3ma de Eswatini

**Mswati la 3ma** (naskinta ** Makhosetive** ye la 19ma di aprilo en Manzini) esas la nuna rejo di Eswatini. Il esas filiulo di rejulo Sobhuza la 2ma de Eswatini e  Ntfombi Tfwala. 

Mswati la 3ma divenis heredanta princo en 1983. Il esis inter 1983 e 1986 skolano di *Sherbourne School* en Sherbourne (Anglia). Lu kronizesis ye la 25ma di aprilo 1986 pos sua 18ma naskal aniversario kom rejo di Eswatini.

Mswati la 3ma havas 15 spozini ye la yaro 2019 pro ke en Eswatini la poligameso havas nacionala tradiciono. Lu havas 35 filii.

Mswati la 3ma apartenas a la dinastio Dlamini.

Pro impero de Mswati la 3ma, la nomo di la lando chanjesis ye la 19ma di aprilo 1986 de *Swaziland* ad Eswatini ye sua 18ma naskal aniversario.
Walthère Frère-Orban

**Hubert Joseph Walthère Frère-Orban**, politikisto n. ye la 24ma di aprilo 1812 til la 2ma di januaro 1896, esis dufoye chefministro di Belgia: de 1868 til 1870, e de 1878 til 1884.
William Lawson

**William Lawson** (n. ye la 2ma di junio 1774 til la 16ma di junio 1850) esis Australiana  explorero naskinta en Anglia.
Havířov

**Havířov** esas urbo en Chekia. Segun statistiki dil yaro 2020, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 32,07 km².
Horst Seehofer

**Horst Lorenz Seehofer** (n. ye la 4ma di julio 1949) esas Germana politikisto, qua esis prezidanto dil partiso Kristana Sociala Uniono (Germane: *Vorsitzender der Christlich-Sozialen Union*) de 2008 til 2019. Il esis provizore la prezidanto di Germania de la 17ma di februaro til la 18ma di marto 2012. Depos li 18ma di marto 2020 Horst Seehofer esas ministro por interna aferi di Germania en la guverno di Angela Merkel.

Horst Seehofer esis chefministro di Germana stato Bavaria de 27ma di oktobro 2008 til la 13ma di marto 2018. 

Horst Seehofer esas mariajata kun Karin Seehofer. La paro havas du filiini e un filiulo. Horst Seehofer havas altra filiino exmariaja relato qua naskis ye la yaro 2007.

## Politikala kariero
* 1980-2008 Membro dil parlamento di Germania por li Kristana Sociala Uniono.
* 1992-1998 Ministro por saneso di Germania.
* 2005-2008 Ministro por agrokultivo, nutrado e protekto di konsumanti di Germania.
* 2008-2019 Prezidanto di Kristana Sociala Uniono di Bavaria.
* 2008-2018 Chefministro di Germana stato Bavaria.
* 2018 Horst Seehofer divenis la 18ma di marto 2018 ministro por interna aferi di Germania.
* 2019 Honoral prezidanto dil Kristana Sociala Uniono.
Blanka-Nivino e la sep nani

**Blanka-Nivino e la sep nani** (Angle **Snow White and the Seven Dwarfs**; IFA *ˈsnoʊ ˌwaɪt ənd ðə ˈsev.ən ˈdwɔːrfs* / *ˈsnoʊˌwaɪt‿ən‿ðə ˈsev.ən ˈdwɔːrfs*) esas Usan animita filmo de 1937 produktita da Walt Disney e direktita da David Hand. Ol esas la 1ma longa filmo di Disney.
La Sireneto (filmo de 1989)

**La Sireneto** (Angle **The Little Mermaid**) esas Usan animita filmo de 1989 produktita da Walt Disney Feature Animation e direktita da Ron Clememts e John Musker.

Ol esas la 28ma longa filmo di Disney. La filmo precipue fondesas sur la sam-titula feala rakonto da la Dana skriptisto Hans Christian Andersen.
Fumimaro Konoe

Princo **Fumimaro Konoe**, politikisto n. ye la 12ma di oktobro 1891 til la 16ma di decembro 1945 esis dufoye chefministro di Japonia: de 1937 til 1939, e de 1940 til 1941.

Dum lua duesma guvernado, la diplomacala relati inter Japonia ed Usa dekadis. Konoe renuncis ye la 18ma di oktobro 1941, poke ante l'atako kontre Pearl Harbor, tamen ilu restis konsilisto dil imperiestro til finir la milito.
Cinderella (filmo de 1950)

**Cinderella** esas Usan animita filmo de 1950 produktita da Walt Disney. Ol esas la 12ma longa filmo di Disney.
YouTube

**YouTube** esas retsituo en la interreto e forumo por videi. YouTube fondesis ye la yaro 2005 kom portalo por videi. La fonderi esis Chad Hurley, Steve Chen e Jawed Karim. YouTube esas un de la maxim populara interreto-situi. La proprietero di YouTube esas la firmo *YouTube,LLC* qua apartenas a la interreto-firmo Google. YouTube havas su sideyo en San Bruno (Kalifornia).

Sur YouTube oni trovas filmi, muziko-videi, parti de la programo di televiziono e per la uzanti ipsa facita videi e filmi. Omna enregistrigita uzanto povas che YouTube prizentar sua videi. 

YouTube financas su per reklamo e havas yarala revenuo di cirkume 15 miliardi dolari (2019).

La anunco che YouTube esas senkusta e oni enregistrigas su per konto che Google.

## YouTube ed Ido
La retsituo esas en 76 lingui, ma til nun ne en Ido. Tamen esas videbla multa videi en o pri Ido. Plura Idisti enmetas videi adsur YouTube.

## Externa ligili
* Retsituo di YouTube
Kukrit Pramoj

**Kukrit Pramoj**, skriptisto, politikisto ed armeo-oficiro n. ye la 20ma di aprilo 1911 til la 9ma di oktobro 1995, esis chefministro di Tailando de 1975 til 1976.
William Kaelin Jr.

**William G. Kaelin Jr.** (n. ye la 23ma di novembro 1957) esas Usana mediko kun specaligo en onkologio, qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri medicino o fiziologio en 2019, ensemble kun Gregg Leonard Semenza e Peter John Ratcliffe.
Michel Micombero

**Michel Micombero**, militisto (generalo) e politikisto n. ye la 26ma di agosto 1940 til la 16ma di julio 1983 esis l'unesma prezidanto di Burundi, e guvernis de 1966 til 1976. Antee, il esis chefministro di la lando, de la 11ma di julio til la 28ma di novembro 1966, dum la regno di Ntare la 5ma.
Michel Djotodia

**Michel Am-Nondokro Djotodia**, publika oficisto e politikisto n. 1949, esis prezidanto di Centrafrika de 2013 til 2014.
Gotabaya Rajapaksa

**Nandasena Gotabaya Rajapaksa**, militisto e politikisto n. ye la 20ma di junio 1949 esis prezidanto di Sri-Lanka de 2019 til la 14ma di julio 2022, kande ilu koaktesis renuncar ed abandonis la lando.

Naskinta en politikala familio de la Suda Provinco, Rajapaksa edukesis en Ananda College, Colombo, ed enlistigis a l' Armeo di Ceylon en aprilo 1971. Pos bazala treko che l'Armeala Treko-centro en Diyatalawa, ilu komisesis kom oficiro pri signalizuro e pose transferesis a plura infantrio-regimenti.

## Frua vivo ed edukado
Nandasena Gotabaya Rajapaksa naskis en Palatuwa en la distrikto Matara, kom la kinma ek nov frati, e kreskis en Weeraketiya en la sudala rurala distrikto Hambantota. Ilu devenas de bone konocata politikala familio en Sri-Lanka. Lua patro, D. A. Rajapaksa, esis eminenta politikisto, agitanto por nedependo, parlamentano, Vice-Prezidanto dil Chambro e ministro en la kabineto pri agrokultivo e tero en la guvernerio di Wijeyananda Dahanayake. Lua plu olda fratulo, Mahinda Rajapaksa, unesme elektesis a la parlamento kom membro di la Sri-Lanka Libereso-Partiso evante 24 yari en 1970, e gradope ascendis tra la partisala rangi, divenante la chefo di la opozanteso en 2001, chefministro en 2004, e prezidanto di Sri-Lanka en 2005.

## Enmigro ad Usa
Pos retroirar a civila vivo, Rajapaksa obtenis diplomo postgraduate pri inform-teknologio de l'Universitato di Colombo ed engajesis che Informatics, informatiko-firmo en Colombo, kom Marketing-Managero en 1992. Ilu pose enmigris ad Usa en 1998 e laboris che la Loyola Law School en Los Angeles, Usa, kom Sistem-Integrigisto ed Administrero pri Unix Solaris.

## References
Gregorio Luperón

**Gregorio Luperón**, militisto e politikisto n. ye la 8ma di septembro 1839 til la 20ma di mayo 1897, esis prezidanto di Dominikana Republiko de 1879 til 1880.
Zalman Shazar

**Zalman Shazar**, skriptisto, poeto e politikisto n. ye la 24ma di novembro 1889 til la 5ma di oktobro 1974, esis prezidanto di Israel de 1963 til 1973.
Wincenty Trojanowski

**Wincenty Trojanowski** (n. ye la 22ma di januaro 1859 til la 19ma di oktobro 1928) esis Polona piktisto.
Kurmanbek Bakiyev

**Kurmanbek Saliyevich Bakiyev**, injenioro e politikisto n. ye la 1ma di agosto 1949, esis prezidanto di Kirgizistan de 2005 til 2010.
Blokuso di Berlin

La **blokuso di Berlin** esis la klozado di terala aceso al urbo Berlin dal Sovietiani, de la 24ma di junio 1948 til la 12ma di mayo 1949. Ca blokuso afektis precipue la westo dil urbo, regiono okupita dal Usani, Franci e Britaniani, qui impozis monetala reformo por stabligar ekonomiale lia okupo-zono, per remplaso di la devaluita *Reichsmark* dal *Deutsche Mark*. Ca stabligo-procedo, e l'adopto dil programo Marshall plufortigis ekonomiale la westala zono di Germania, dum ke l'estala zono restis povra e mustis durar la pago di indemni a Sovietia pro la milito. Altralatere, la monetala reformo impedis la neformala komerco inter l'esto e la westo di Germania, e ca komerco esis esencala por l'ekonomio dil estala zono.

Kom reakto, Sovietiana autoritatozi komencis impedar choseala e ferovoyala aceso de westala Germania a West-Berlin, por preventar la fugo di *Reichsmark*-i a ca zoni. Ye la 23ma di junio 1948, Sovietiani anuncis sua propra monetala reformo en estal Germania, per la kreo dil *Ostmark*. L'ocidentala povi protestis, tamen li agnoskis l'existo di *Ostmark*. Ye la sequanta dio, Sovietiani blokusis omna aceso terala, ferovoyala e fluviala, ed anke l'interrupto di furniso di elektro a westala Berlin. Lia skopo esis ke westala federiti abandonus lia okupo-zoni en Berlin. Sovietiani pregis ke li provizus omna vari bezonita da Berlin, ma la federiti refuzis to.

Lor, West-Berlin havis cirkume 2 milion habitanti, qui ne povis transvivar multa tempo sen recevar nutrivi e karbono del ocidento. Do, westala federiti decidis transportar ca vari per transportoavioni. L'unesma ek li, modelo Douglas C-47 Skytrain, tervenis en Berlin ye la 25ma di junio 1948, an l'aeroportuo Tempelhof. Altra aviono-modeli, exemple la modelo Douglas C-54 Skymaster, ank uzesis.

La blokuso Sovietiana finis ye la 12ma di mayo 1949. Tamen, Usani e Britaniani duris transportar vari per avioni til la 30ma di septembro ca yaro. Usan avioni transportis  tuni di vari (76,40% ek la totalo), kontre ke Britanian avioni transportis  tuni, o 23,30% ek la totalo. Entote,  flugi transportis  tuni, di qui 2/3 esis karbono. Dum la kulmino dil procedo, 2 avioni tervenis en Berlin ye singla minuto. Usa perdis 17 avioni, kontre ke Britaniani perdis 8 avioni pro acidenti dum l'operaco.

## Referi
Sergej Trifunović

** Sergej Trifunović** (Serbiana Сергеј Трифуновић n. ye la 2ma di septembro 1972 en Mostar, Bosnia e Herzegovina) esas Serbiania cinem-aktoro e politikisto.

Sergej Trifunović studiis dramatala arto en Belgrade. Sua patro Tomislav e sua fratulo Branislav Trifunović ank esas aktori. Depos la 26ma di januaro 2019 Sergej Trifunović esas prezidanta la liberala partiso Movemento di libera civitani.

## Kariero kom aktoro
Sergej Trifunović pleis en multa Serbiana filmi. Sua unesma granda suceso esis la filmo Stršljen en la yaro 1998.

### Filmografio
* ''Raj'' (1993.)
* ''Tuđa Amerika'' (1995.)
* ''Ubojstvo s predumišljajem'' (1995.)
* ''Ljubinko i Desanka'' (1998.)
* ''Stršljen'' (1998.)
* ''Savior'' (1998.)
* ''Bure baruta'' (1998.)
* ''Lovers'' (1999.)
* ''3. a.m.'' (2001.)
* ''Munje'' (2001.)
* ''Treći kanal od sunca'' (2001.)
* ''Lisice'' (2002.)
* ''Ko čeka dočeka'' (2002.)
* ''Profesionalac'' (2003.)
* ''Crni Gruja'' (2003.) - 10 epizoda
* ''Kad porastem bit ću kengur'' (2004.)
* ''Pogled s Ajfelovog tornja'' (2005.)
* ''Love'' (2005.)
* ''Uslovna sloboda'' (2005.)
* ''Aporia'' (2006.)
* ''Karaula'' kom Ljuba Paunović (2006.)
* ''Sve džaba'' (2006.)
* ''Next'' (2007.)
* ''U ime sina'' (2007.)
* Bitange i princeze (2007.) - 2 epizodi
* Maska (2007)
* ''War, Inc.'' (2007.)
* Turneja (2008)
* *Srpski ožiljci* (2008.)
* Viko (2009.)
* Mamarosh (2009.)
* Srpski film (2009.)
* Some Other Stories (2010.)
* The Whistleblower (2010.)
* Montevideo, Bog te video! (2010.)
* The Raven (2011.)
* Doctor Ray and the Devils (2011.)
* Top je bio vreo (2011.)
* "Crno-bijeli svijet" (2015.)
* Mali Budo (2015.)
* Burek (2015.)
* Jesen samuraja (2016.)
* Redoslijed nestanka (2016.)
* Ljubav i rat (2016.)
* Posljednji Srbin u Hrvatskoj (2019.)

## Politikisto
Sergej Trifunović esas depos la yaro 2017 membro dil liberala partiso Movemento di libera civitani. Ye la 26ma di januaro 2019 Sergej Trifunović esas prezidanta la liberala partiso Movemento di libera civitani kom sucesanta di la fondero ed unesma prezidanto Saša Janković. Ca partiso esas en la opozo kontre la Serbiana prezidanto Aleksandar Vučić. Sergej Trifunović esas konocata pro sua akuta retoriko kontre politikala enemiki.
Itabirito

**Itabirito** esas urbo en la stato Minas Gerais, Brazilia. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 543 km².

## Referi
France Kralj

**France Kralj** (n. ye la 26ma di septembro 1895 til la 16ma di februaro 1960) esis Sloveniana piktisto.
Buenaventura Báez

**Ramón Buenaventura Báez Méndez**, politikisto n. ye la 20ma di oktobro 1812 til la 14ma di marto 1884, esis 5-foye prezidanto di Dominikana Republiko, inter 1849 e 1878.

La precipua karakterizivo di lua administradi, nome depos la duesma, esis korupto, exemple en 1857, kande ilu kompris la rekoltajo di tabako, la precipua produkto exportacita da la lando, e pagis kun pekunio qua pose devaluesis plu kam 1000%. Ilu richigis su rapide, kontre ke multa tabako-farmisti subisis bankroto.
Ɐ

**Ɐ** (mayuskulo **Ɐ**, minuskulo **ɐ**) esas litero adjuntita a latina alfabeto por skribar la Kornwalana linguo. Ol ank uzesas en l'internaciona fonetikal alfabeto.
Papo Stefanus la 7ma

**Stefanus la 7ma** (n. **Stephanus de Gabriellibus**, m. ye la 13ma di februaro 931) esis la 124ma papo dil katolik-eklezio.
Papo Gregorius la 9ma

**Gregorius la 9ma** (n. **Ugolino de Segni** c. 1170 til la 29ma di agosto 1241) esis la 178ma papo dil katolik-eklezio.
Papo Gregorius la 7ma

**Gregorius la 7ma** (n. **Hildebrando di Soana** c. 1020 til la 25ma di mayo 1085) esis la 157ma papo dil katolik-eklezio.
Ekonomiala krizego di 1929

L**'ekonomiala krizego di 1929** komencis dum la fino dil yaro 1929 ed afektis la kresko ekonomiala de la maxim multa landi dum la yari 1930ma, durinta til la komenco di la duesma mondomilito. Ol judikesas kom la maxim mala epoko por mondala ekonomio e por kapitalismo de la historio. Dum ca epoko, la landi subisis kresko en lia procento di chomeso, diminutado di lia TNP e diminutado di la produktado agrokultivala ed industriala.

La 24ma di oktobro 1929 judikesas kom la komenco dil ekonomiala krizego, tamen la nacionala produktado Usana ja komencis diminutar depos julio ca yaro, e to gradope afektis tota Usana ekonomio. Ca dio, la preci di acioni negociita che la Borso di New-York falis drastike, e ca informo rapide komunikesis a tota mondo. Do, ye la sequanta dio mili di acioneri di entraprezi perdabis granda quanto di lia spari kolokita en acioni, ed igis povri. La krulo ekonomiala duris dum la sequanta dii.

Omna landi en la mondo subisis l'efekti de la krizo, tamen lua efekti variis segun la lando. Ultre Usa, anke Germania, Nederlando, Australia, Francia, Italia, Unionita Rejio e Kanada subisis la maxim forta efekti en lia industrii. Mem l'exportaceri di agrokultivala produkturi, exemple Arjentinia e Brazilia, anke afektesis, nam lia klienti diminutis la kompri dum la krizo. Sen la revenui del exportaci, li ne povis komprar industriizita vari, e gradope komencis lokala fabrikado di vari por interna konsumo.

Nur Sovietia, lor l'unika socialista ekonomio de la mondo e klozita por extera komerco, ne afektesis da la krizo ekonomiala. De 1929 til 1932 la Totala produkturo de la mondo diminutis per 15%; kompare, dum l'ekonomiala krizo di 2008 til 2009 la TNP mondala diminutis per 1%.
Guðni Thorlacius Jóhannesson

** Guðni Thorlacius Jóhannesson** (n. ye la 26ma di junio 1968 historiisto e politikistulo, esis prezidanto di Islando depos 2016 til nun. Il studiis historio en Reykjavík e laboris kom docisto a la universitato di Reykjavík. Guðni Thorlacius Jóhannesson anke laboris kom tradukisto e tradukis quar romani da Stephen King en la Islandana linguo.

Jóhannesson esas mariajata kun Eliza Jean Raid depos la yaro 2004. Inter 1995 e 1996 il esis mariajata kun Elín Haraldsdóttir. Guðni Thorlacius Jóhannesson havas kin filii.

Guðni Thorlacius Jóhannesson ne esas membro di politikala partiso.
Papo Leo la 9ma

**Leo la 9ma** (n. **Bruno de Egisheim-Dagsburg** ye la 21ma di junio 1002 til la 19ma di aprilo 1054) esis la 152ma papo dil katolik-eklezio.
Isaac Stern

**Isaac Stern** (n. 21ma di julio 1920, m. 22ma di septembro 2001) esis Usana violinisto.

Il naskis en Kremenets en Polonia (nuntempe en Ukraina). La familio ekmigris kande Isaac evis 14 monati, a San Francisco, Usa; de 1928 til 1931 il studiis ibe ye la Konservatorio di Muziko. Il debutis en 1936, pleante la violino-koncerto-peco no. 3 da Saint-Saëns, kun la Simfonio di San Francisco. Dum ilua kariero il pleis verki por violino ed orkestro de la klasika periodo, e di la 20ma yarcento, e facis multa sono-registri.
Kometo Lexell

**Kometo Lexell** esis kometo deskovrita en 1770.

Ol deskovresis ye 14 junio 1770 da Charles Messier. Dum la sequanta dii ol divenis plu brilanta, ed ol videsis da altra astronomi. Ol atingis minima disto de Tero ye 1 di julio 1770; ol lore esis cirkume sis-opla di la disto de Tero a la luno, e la centro di la kometo, observata de Tero, esis tre granda. Ol lasta-foye videsis da Messier ye 3 Oktober, ed ol nultempe pluse videsis. Anders Johann Lexell, kalkulante la orbito di la kometo, konjektis ke la planeto Jupitero perturbis olua orbito, ante e pos olua aparo proxim Tero.
Philip Bailey

**Philip James Bailey** (n. ye la 8ma di mayo 1951) esas Usana kompozisto, kantisto e muzikisto, ed un ek la fondinti dil bando Earth, Wind & Fire.
José Ferraz de Almeida Júnior

**José Ferraz de Almeida Júnior** (n. ye la 8ma di mayo 1850 til la 13ma di novembro 1899) esis Braziliana piktisto.
Batalio di Riachuelo

La **batalio di Riachuelo** esis granda e decidigiva batalio de la milito di Paraguay, en qua Braziliana mar-armeo vinkis Paraguayani. Ol esis la maxim granda navala batalio eventita en Sud-Amerika.

Paraguayani probis lansar surpriz-atako kontre Braziliana floto ankragita che fluvio Paraná, e preparis atako dum la komenco di la matino. Tamen, pro densa nebulo super la regiono, Paraguayani arivis che bataliagro erste cirkume 9:00 kloki. Ye 9:25 kloki komencis la kombati. Braziliana navi povis replikar l'atako e, malgre la definitiva perdo di la korveto *Jequitinhonha*, li sucese sinkis 7 vaporonavi e 7 kargobateli Paraguayana.
Memphis, Tennessee

**Memphis** esas urbo en komtio Shelby, stato Tennessee, Usa. Segun la demografiala kontado di 2020, ol havis  habitanti, kontre  habitanti en 2010, esanta la 2ma maxim populoza urbo dil stato. Lua tota surfaco esas 783,66 km², equivalanta a 302,55 mi². Lua metropolala regiono enkorpigas parti de Arkansas e Mississippi, e havis 1,34 milion habitanti en 2020.

Hispano Hernando de Soto komencis explorar la regiono en 1541. L'urbo fondesis en 1819 da John Overton, James Winchester, ed Andrew Jackson. L'urbo prosperis pro navigado en fluvio Mississippi. Pos Usana interna milito, Memphis prosperis pro industrii qui transformis kotono e ligno. Dum la yari 1960a ol fameskis pro la Movemento pri Civila Yuri. Martin Luther King asasinesis ibe en 1968, e nun l'urbo gastigas la Nacionala Muzeo pri Civila Yuri, qua apartenas ad Instituto Smithsonian. En Memphis anke jacas Domego *Graceland*, qua apartenis a kantisto Elvis Presley.
Durrës

**Durrës** (Italiane: *Durazzo*) esas urbo en Albania. Ol jacas an la litoro di Adriatiko e la urbo havas granda ed importanta portuo. Durrës situesas cirkume 30 kilometri este de Tirane. 

La urbo Durrës havas 113.249 habitanti (en 2011) ed esas segun la nombro de habitanti la duesma maxim granda urbo di Albania dop la chefurbo Tirane. 

L'urbo fondesis en 627 aK, kom kolonio di Grekia. L'urbo apartenas a komtio Durrës.
Constantine, Aljeria

**Constantine** (Arabe  قسنطينة‎ *Qusanṭīnah*) anke skribata *Qacentina*, esas la 3ma maxim populoza urbo di Aljeria, dop Aljer ed Oran. Segun la demografiala kontado di 2018, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 2288 km². Lua nomo homajas Romana imperiestro Konstantinus la 1ma.
Alejandro Maldonado Aguirre

**Alejandro Baltazar Maldonado Aguirre**, politikisto n. ye la 6ma di januaro 1936, esis prezidanto di Guatemala de septembro 2015 til januaro 2016.

Il asumis la povo pos la renunco dil prezidanto Otto Pérez Molina e di la viceprezidantino Roxana Baldetti.
Ministraro Philippe 2ma

La 2ma ministraro Philippe, duktata da chefministro Édouard Philippe, esas la 41ma ministraro di la 5ma Republiko di Francia e la 2ma dum la prezidanteso di Emmanuel Macron.

## Konsisto segun la ministrala kategorii

### Chefministro
Chefministro: Édouard Philippe

### Statoministri

### Ministri

### Subministri

### Statosekretarii
Ministraro Castex

La **ministraro Castex**, duktata da chefministro Jean Castex, esas la 42ma ministraro di la 5ma Republiko di Francia e la 3ma dum la prezidanteso di Emmanuel Macron.

## Konsisto segun la ministrala kategorii

### Chefministro

### Ministri

### Subministri

### Statosekretarii

## Videz anke
Dioncounda Traoré

**Dioncounda Traoré**, profesoro e politikisto n. ye la 23ma di februaro 1942 esis prezidanto di Mali de 2012 til 2013.
Andreas Baader

**Berndt Andreas Baader** (n. ye la 6ma di mayo 1943 til la 18ma di oktobro 1977) esis Germana teroristo, fondinto dil grupo Rote Armee Fraktion en 1970.
William Merritt Chase

**William Merritt Chase** (n. ye la 1ma di novembro 1849 til la 25ma di oktobro 1916) esis Usana piktisto di stilo impresionismo e docisto.
Ismael Montes Gamboa

**Ismael Montes Gamboa**, militisto, advokato e politikisto n. ye la 5ma di oktobro 1861 til la 16ma di oktobro 1933, esis dufoye prezidanto di Bolivia: de 1904 til 1909, e de 1913 til 1917.
Giuliano Amato

**Giuliano Amato**, profesoro e politikisto n. ye la 13ma di mayo 1938 esis dufoye chefministro di Italia: de 1992 til 1993, e de 2000 til 2001.
Arnaldo Forlani

**Arnaldo Forlani**, jurnalisto e politikisto n. ye la 8ma di decembro 1925 til la 6ma di julio 2023, esis chefministro di Italia de 1980 til 1981.
Efraín Ríos Montt

**José Efraín Ríos Montt**, militisto e politikisto n. ye la 16ma di junio 1926 til la 1ma di aprilo 2018 esis prezidanto - fakte, diktatoro - di Guatemala de 1982 til 1983.

Il asumis povo pos stato-stroko, ye la 23ma di marto 1982. Ye la sequanta yaro, lua ministro pri defenso, Óscar Humberto Mejía Victores, revokis lu, tra altra stato-stroko. En 2007 ilu itere eniris la politiko, e divenis parlamentano.
Tamil Nadu

**Tamil Nadu** esas un ek la 28 stati di India. Lua chef-urbo e maxim populoza urbo esas Chennai. Ol esas la maxim sudala regiono de Indiana subkontinento.

## Historio

Arkeologiala restaji montras ke Tamil Nadu ja habitesis plua kam 385 mil yari ante nun da hominidi. Utensili de neolitiko de 1500 til 2000 aK kun enskriburi montras l'uzo di tale nomizita "linguo Harappan", ankore ne dechifrita. Exkavi proxim la nuna urbeto Keezhadi montras l'existo di granda urbo en la regiono, cirkume 580 aK, epoko dil urbanigo di la vasta regiono inter fluvii Indo e Ganga. Altra enskriburi trovita en Adichanallur montras l'uzo di kursiva tipo Tamil Brahmi dum la 5ma yarcento aK.

La regiono administresis da multa imperii, inkluzite la nomizita "tri granda imperii": Chera, Chola e Pandyan. La fonto di multa informi pri l'anciena civilizuro esas la literaturo *Sangam*, skribita per Tamil-linguo. On kalkulas ke l'epoko *Sangam* duris dum cirkume 8 yarcenti, de 500 aK til cirkume la yaro 300. La dinastio Pallava guvernis la regiono de la 4ma til la 8ma yarcenti. De la 9ma til la 13ma yarcento, la dinastio Chola okupis la regiono.

## Geografio
La westo, la sudo e la nord-westo dil stato esas montoza regioni, kun richa vejetantaro. Lua klimato influesas dal musoni, e subisas sikeso kande la musono falias.

## Ekonomio

## Referi
José Trinidad Cabañas

**José Trinidad Cabañas Fiallos**, militisto e politikisto n. ye la 9ma di junio 1805 til la 8ma di januaro 1871 esis prezidanto di Honduras de 1852 til 1855. Il esis defensero dil idealo pri unigo di Central Amerika en unika lando.
George Wesley Bellows

**George Wesley Bellows** (n. 12ma o 19ma di agosto 1882 til la 8ma di januaro 1925) esis Usana piktisto.
Dinastio Han

La **dinastio Han** esis la duesma dinastio imperiala di Chinia. Ol duris de cirkume 202 aK til la yaro 220. Ante ol, existis la dinastio Qin (221 aK til 206 aK), e tale-nomizita "disputo Chu-Han" de 206 aK til 202 aK, pos la krulo di la dinastio Qin, kande lua teritorio dividesis inter 18 rejii.

Dum l'epoko di la dinastio Han, Chinia oficale divenis Konfuceista stato. Agrokultivo, mestiero e komerco prosperis. La habitantaro di la lando superiris 50 milion personi, e l'influo dil imperio extensesis a la nuna Vietnam, Mongolia e Korea. Moneti monetifita dum ta epoko duris uzesar til l'epoko di la dinastio Tang (618 til 907 pos Kristo). Cienco e teknologio anke prosperis dum ca epoko, exemple l'invento di procedi por fabrikar papero, dil guvernilo por navi, l'uzo di negativa nombri o mapi qui montras reliefo di regioni.

Dinastio Han ravis multa konflikti kontre le Xiongnu, tribuala kunfederuro di nomada populi, qui habitis stepi Aziana. Le Xiongnu vinkis le Han cirkume yaro 200 aK, ed amba populi establisis paco-politiki, inkluzite tra intermariajo. La politiko chanjis en 133 aK, kande lora imperiestro Wu komencis serio di militala kampanii kontre le Xiongnu, e fine vinkis li.

Dinastio Han finis en 220, kande Cao Pi, rejulo di Wei, uzurpis la trono dil imperiestro Xian.
Paul Eugène Magloire

**Paul Eugène Magloire**, militisto (generalo) e politikisto n. ye la 19ma di julio 1907 til la 12ma di julio 2001 esis prezidanto di Haiti de 1950 til 1956.

Dum lua administrado, Haiti divenis importanta turismala destino por Usani ed Europani. Pro lua idei konte komunismo, ilua guvernerio recevis favoroza acepto de Usa.
Paul-Émile Borduas

**Paul-Émile Borduas** (n. ye la 1ma di novembro 1905 til la 22ma di februaro 1960) esis Kanadana piktisto.
Bikinio

**Bikinio** esas balno-vesto por mulieri, ordinare konsistanta ek du triangulatra peci, od unika texuro-peco en lua supra parto por kovrar la mami, e du triangulatra peci, sutita inter li od unionita per kordeto, an l'infra parto, kovranta la glutei e la pelvo, ma ne kovranta l'umbiliko. La grandesi de la supra e de la infra parti varias segun la modelo, e la supera parto povas kovrar komplete la mami o nur l'areolo, kontre ke l'infra parto povas kovrar komplete la pelvo e la glutei, od expozar granda parti de la glutei dum ke kovras nur la Venus-monto.

Bikinio inventesis en 1946 dal Franca injenioro e modisto Louis Réard, qua prizentis ol unesmafoye ye la 5ma di julio ta yaro. La nomo di la kostumo, *bikini*, venas de la nomo dil insulo en Pacifika Oceano, en qua Usani explozigis atomobombo. Réard pensis, ke lua kostumo esis tam exploziva kam la bombo.
Glen Matlock

**Glen Matlock** (n. ye la 27ma di agosto 1956) esas Britaniana muzikisto, maxim konocata kom la gitaristo de la bando Sex Pistols. Tamen, ilu partoprenis en altra bandi, exemple Rich Kids (1977–1979, 2010, 2016), The Flying Padovanis (2005), The International Swingers (2011 til nun), edc. Lu parolis publike kontre Brekiro.

## Referi
Alfred Manessier

**Alfred Manessier** (n. ye la 5ma di decembro 1911 til la 1ma di agosto 1993) esis Franca piktisto e vitralio-artisto.
Viktor Mihailovich Vasnecov

**Viktor Mihailovich Vasnecov** (n. ye la 15ma di mayo 1848 til la 23ma di julio 1926) esis Rusa piktisto.
Papo Viktor la 2ma

**Viktor la 2ma** (n. **Gebhard de Dollnstein-Hirschberg** c. 1018 til la 28ma di julio 1057) esis la 153ma papo dil katolik-eklezio.
Tetovo

**Tetovo** (Albaniana linguo:*Tetova* o *Tetovë*) esas urbo en nord-westo di Norda Macedonia. Segun statistiki dil yaro 2014, ol havis  habitanti. Cirkume 55 po cent de la habitantaro esas Albaniani. Entote la urbo havas areo de 261,89 km².

Tetova situesas ye la pedo di la montaro Šar Planina sur altitudo di 468 metri. La urbo jacas proxim la frontiero kun Kosovo.

Tetovo esas la centro di la Albaniana minoritato en Norda Macedonia. Anke la maxim importanta Albaniana universitato di Norda Macedonia havas sua sideyo en Tetovo.

## Historio
Dum l'Antiqueso, la urbo nomesis *Euneum*. Dum la epoko dil Otoman imperio Tetovo portis la nomo *Kalkandelen* .

## Sporto
La maxim populara sporto en Tetovo esas futbalo. La futbalo-klubo KF Shkëndija havas sua sideyo en la urbo e ja ganis trifoye la futbalo-championkonkurso di Norda Macedonia.
Muhammad Naguib

**Muhammad Naguib**, militisto e politikisto n. ye la 20ma di februaro 1901 til la 28ma di agosto 1984, esis l'unesma prezidanto di Egiptia, pos l'adopto di la republiko. Ensemble kun Gamal Abdel Nasser, il esis chefo di la revoluciono Egiptiana di 1952, qua revokis la monarkio e lora rejulo Farouk.

## Referi
Cecília Meireles

**Cecília Benevides de Carvalho Meireles** (n. ye la 7ma di novembro 1901 til la 9ma di novembro 1964) esis Braziliana poeto.
Alfredo Di Stéfano

**Alfredo Stéfano Di Stéfano Laulhé** (n. ye la 4ma di julio 1926 til la 7ma di julio 2014) esis Arjentiniana futbalisto e futbal-entrenisto. Ilu ludis, inter altri, por *Club Atlético River Plate* e por la nacionala futbalo-esquadi di Arjentinia e di Hispania.
Allen Chastanet

**Allen Michael Chastanet**, politikisto n. ye la 20ma di novembro 1960, esis chefministro di Santa Lucia de 2016 til 2021.

## Referi
Itanhaém

**Itanhaém** esas urbo en Braziliana stato Sao Paulo. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 601,71 km².

Fondita ye la 22ma di aprilo 1532, ol esas un ek la maxim anciena urbi di Brazilia. De 1624 til 1753 ol esis la maxim importanta urbo di lora kapitanio samnoma.

Jacanta an la litoro di Sao Paulo, ol distas 109 km de la chef-urbo dil stato. Dum l'epoko di vakanci somerala, la quanto di personi en la urbo povas superirar 300 mil, pro la granda quanto di turisti.
Joachim Yhombi-Opango

**Jacques Joachim Yhombi-Opango**, militisto e politikisto n. ye la 12ma di januaro 1939 til la 30ma di marto 2020 esis prezidanto di la Popul Republiko Kongo de 1977 til 1979. Pose il esis chefministro di la lando, de 1993 til 1996.
Kenan Evren

**Ahmet Kenan Evren**, militisto e politikisto n. ye la 17ma di julio 1917 til la 9ma di mayo 2015, esis prezidanto di Turkia de 1980 til 1989. Il asumis la povo pos komandar la stato-stroko di 1980.
Juan Gris

**Juan Gris**, pseudonimo di **José Victoriano (Carmelo Carlos) González-Pérez** (n. ye la 23ma di marto 1887 til la 11ma di mayo 1927) esis Hispana piktisto.
Otis Clay

**Otis Lee Clay** (n. ye la 11ma di februaro 1942 til la 8ma di januaro 2016) esis Usana kantisto di R&B e soul, qua komence kantis gospel.
Joseph DeCamp

**Joseph Rodefer DeCamp** (n. ye la 5ma di novembro 1858 til la 11ma di februaro 1923) esis Usana piktisto.
Papo Alexander la 2ma

**Alexander la 2ma** (n. **Anselmo da Baggio** c. 1010 o 1015 til la 21ma di aprilo 1073) esis la 156ma papo dil katolik-eklezio.
Papo Celestinus la 4ma

**Celestinus la 4ma** (n. **Gauffredo Castiti-Glioni** c. 1180 til la 10ma di novembro 1241) esis la 179ma papo dil katolik-eklezio.
Karviná

**Karviná** esas urbo en Chekia. Segun statistiki dil yaro 2020, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 57,49 km².
Juan José de Amézaga

**Juan José de Amézaga Landaroso**, advokato e politikisto n. ye la 28ma di januaro 1881 til la 21ma di agosto 1956, esis prezidanto di Uruguay de 1943 til 1947.
Kenny Rogers

**Kennneth Ray "Kenny" Rogers** (n. ye la 21ma di agosto 1938 til la 20ma di marto 2020) esis Usana kantisto, kompozisto, muzikala produktisto ed entraprezisto, nome de la jenro *[[country]]*.
Claudio Williman

**Claudio Williman González**, advokato, docisto e politikisto n. ye la 10ma di oktobro 1861 til la 9ma di februaro 1934, esis prezidanto di Uruguay de 1907 til 1911.
Papo Inocentius la 3ma

**Inocentius la 3ma** (n. **Lotario dei Conti di Segni** ye la 22ma di februaro 1160 til la 16ma di julio 1216) esis la 176ma papo dil katolik-eklezio.
Filippo Tommaso Marinetti

**Filippo Tommaso Marinetti** (n. ye la 22ma di decembro 1876 til la 2ma di decembro 1944) esis Italiana poeto ed editisto, qua fondis l'artala movado Futurismo.
George Ault

**George Copeland Ault** (n. ye la 11ma di oktobro 1891 til la 30ma di decembro 1948) esis Usana piktisto.
Frederik la 3ma di Dania

**Frederik la 3ma** (n. ye la 18ma di marto 1609 til la 9ma di februaro 1670) esis rejulo di Dania e Norvegia de la 28ma di februaro 1648 til la 9ma di februaro 1670.

Naskinta en kastelo Haderslevhus, Haderslev, Dania, il esis filio di Christian la 4ma di Dania e la rejino Anne Catherine de Brandenburg. Ilu studiis en Nederlando e Francia e montris intereso pri teologio, naturala cienci e pri la historio di Skandinavia. Ilua patro grantis ilu l'administro di la princio-arkiepiskopio di Bremen (1635–45), di la princio-arkiepiskopio di Verden, e dil arkiepiskopio di Halberstadt. Do, il aquiris experienco pri administrado.

Kande ilua olda fratulo Christian mortis en 1647, Frederik divenis la posibla heredinto legitima de la krono Dana/Norvegiana. Tamen, to ne agnoskesis nemediate pos la morto di Christian la 4ma ye la 28ma di februaro 1648. Frederik la 3ma agnoskesis kom heredinto erste pos delibero di la rejala konsilistaro (*Rigsraadet*), e kronizesis rejulo ye la 23ma di novembro ca yaro.

Dum ilua regno, Suedia militis dufoye kontre Dania e divenis la maxim povoza rejio che Baltiko. Per tale-nomizita kontrato di Roskilde, Dania perdis Skania, Blekinge e Bohuslän, cedis Halland a Suedia e perdis marala aceso a Baltiko. Tamen, Frederik la 3ma divenis populara rejo pro la defenso di Dania, e povis proklamar su absoluta monarko di la lando.
Giovanni Gronchi

**Giovanni Gronchi**, docisto e politikisto n. ye la 10ma di septembro 1887 til la 17ma di oktobro 1978, esis prezidanto di Italia de 1955 til 1962.
Enrico De Nicola

**Enrico De Nicola**, advokato e politikisto n. ye la 9ma di novembro 1877 til la 1ma di oktobro 1959, esis l'unesma prezidanto di Italia pos la duesma mondomilito, e guvernis de la 1ma di januaro til la 12ma di mayo 1948.
Manuel Robles Pezuela

**José Manuel Susano de la Luz Robles Pezuela**, militisto e politikisto n. ye la 23ma di mayo 1817 til la 23ma di marto 1862 esis provizora prezidanto di Mexikia de decembro 1858 til januaro 1859.
Hua Guofeng

**Hua Guofeng**, politikisto n. ye la 16ma di februaro 1921 til la 20ma di agosto 2008 esis Chefministro di Popul-Republiko Chinia de 1976 til 1980.

Ye la 6ma di oktobro 1976, poke pos la morto di Mao Zedong, Hua revokis la povo de tale-nomizita "Bandacho di le Quar", tra lia aresto. Ilu probis moderar la reformi e revokar kelka politiki del epoko di la kulturala revoluciono. Ilu rimemorigesas pro esir la politikisto qua stimulis la transito del anciena rejimo *Mao*-ana til la moderna ekonomio Chiniana.
Alfred Andersch

**Alfred Hellmuth Andersch** (1914 til 1980) esis Germana skriptisto. Il esis kritikema autoro en la periodo pos la Duesma mondomilito. Andersch esis editero di literaturala revui, redaktero che la radio e membro dil skriptisto-grupo Gruppe 47. 

Alfred Andersch livis Germania ye la yaro 1958 pro ke il esis nekontenta pri la politikala developo en sua patrio. Il habitas til sua morto ye la yaro 1980 en Suisia.

La unesma romano da Andersch Sansibar oder der letzte Grund (*Zanzibar o la lasta motivo*) esis tre sucesoza e lektesas ofte en Germana skoli kom lektajo.

Alfred Andersch esis mariajita dufoye. Il marijesis kun sua duesma spozino Gisela n. kom Gisela Dichgans ye la yaro 1952. Inter 1935 e 1943 Aldred Andersch marijesis kun Angelika Albert.

## Verki

### Romani
* 1957 Sansibar oder der letzte Grund. 
* 1960 Die Rote. 
* 1967 Efraim.
* 1974 Winterspelt.

### Rakonti
* 1952 Die Kirschen der Freiheit.
* 1957 Piazza San Gaetano. Suite.
* 1958 Geister und Leute. Zehn Geschichten, en la kolekto: Mit dem Chef nach Chenonceaux.
* 1963 Ein Liebhaber des Halbschattens. Drei Erzählungen. 
* 1970 Tochter. Erzählung.
* 1971 Gesammelte Erzählungen. 
* 1971 Mein Verschwinden in Providence. Neun neue Erzählungen. 
* 1973 Alte Peripherie. Ausgewählte Erzählungen.
* 1975 Meistererzählungen. 
* 1977 Weltreise auf deutsche Art. Eine Geschichte. 
* 1980 Der Vater eines Mörders. Eine Schulgeschichte. 
* 1981 Flucht in Etrurien. Zwei Erzählungen und ein Bericht. 
* 1983 Sämtliche Erzählungen. 
* 1985 Weltreise auf deutsche Art. Gesammelte Erzählungen. 
* 1986 Erinnerte Gestalten. Frühe Erzählungen. 
* 2014 Die Inseln unter dem Winde und andere Erzählungen, Ausgewählt von Winfried Stephan.
Venera 7

**Venera 7** esis kosmosondilo di Soviet-Uniono, qua atingis la surfaco di Venuso.

Ol lansesis ye 17 di agosto 1970, un yaro pos ke Venera 5 e Venera 6 donis informeso pri l'atmosfero di Venuso. Ye 15 decembro ol atingis la surfaco di la planeto. Pro ke la parafalo faliis dum la decenso, ol atingis la surfaco ne-intencite rapide. Pose, dum 23 minuti, febla signali recevesis; on supozis ke la sondilo jacis kun latero vers la surfaco, tale ke l'anteno ne direktesis vers Tero. Informeso recevesis pri la temperaturo – 475 gradi Celsius  – ed altraji. Ol esis la unesma sondilo qua transmisis informeso a Tero de la surfaco di Venuso.
Spyros Kyprianou

**Spyros Achilleos Kyprianou**, advokato e politikisto n. ye la 28ma di oktobro 1932 til la 12ma di marto 2002 esis prezidanto di Chipro de 1977 til 1988.

Ilu divenis provizora prezidanto pos la morto di Makarios la 3ma, konfirmita per elekto che parlamento ye la 3ma di septembro ca yaro. Ilu sucese rielektesis dal populo en 1978 ed en 1983, ma en 1988 ilu vinkesis da George Vasiliou.