open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
34

La yaro **34** (XXXIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 34ma yaro dil unesma yarmilo, la 34ma yaro di la 1ma yarcento, e la 5ma yaro di la 3ma yardeko. Lor ol konocesis kom **yaro dil administrado da konsuli Persicus e Vitellius** o, min ofte, **yaro 787 ''Ab urbe condita***. La nomo *34* uzesas por ca yaro de la [[Mezepoko]], kande *Anno Domini* divenis la precipua formo uzata en [[Europa]] por nomar yari.

== Eventi ==
===[[Romana imperio]]===
* [[23ma di aprilo]] - Segun kalkuli da [[Isaac Newton]], [[Iesu]] krucagesis ca dato.
* Romani konstruktas 50-km-a [[aquedukto]] *Pont du Gard*, iranta til *Nemausus'', la nuna Nîmes.

## Naski

## Morti
962

La yaro **962** (CMLXII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 962ma yaro del unesma yarmilo, la 62ma yaro de la 10ma yarcento, e la 3ma yaro de la yari 960a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 2ma di februaro - Otto la 1ma kronizesas imperiestro dil Santa Romana imperio dal papo Ioannes la 12ma.

## Naski

## Morti
* (o 963) - Rejulo Ordoño la 4ma di Leon (n. c. 926)
* (probable) - Dong Yuan, Chiniana piktisto (n. c. 934)
963

La yaro **963** (CMLXIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 963ma yaro del unesma yarmilo, la 63ma yaro de la 10ma yarcento, e la 4ma yaro de la yari 960a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Athanasius Athonana fondas klostro en Athos, Grekia, per suporto dal imperiestro di Bizanco.
* 4ma di decembro - Leo la 8ma divenas papo.
* Frankoniana komto Siegfried aquiris la kastelo *Lucilinburhuc* en nuna Luxemburgia.

## Naski

## Morti
* 15ma di marto - Cezaro Romanus la 2ma di Bizanco (n. 938)
968

La yaro **968** (CMLXVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 968ma yaro del unesma yarmilo, la 68ma yaro de la 10ma yarcento, e la 9ma yaro de la yari 960a.

## Eventi

## Naski
* Romanos la 3ma Argyros, imperiestro di Bizanco (m. 1034)

## Morti
969

La yaro **969** (CMLXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 969ma yaro del [unesma yarmilo, la 69ma yaro de la [10ma yarcento, e la 10ma yaro de la yari 960a.

## Eventi
### [[Afrika]]
* Kairo fondesas dal Fatimidi.

## Naski

## Morti
970

La yaro **970** (CMLXX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 970ma yaro del unesma yarmilo, la 70ma yaro de la 10ma yarcento, e la 1ma yaro de la yari 970a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Otto la 1ma, Santa Romana imperiestro, establisas armistico kun Ioannis la 1ma Tzimiskes de Bizancana imperio.

### [[Afrika]]
* La moskeo Al-Azhar, la maxim anciena universitato Mohamedana, kompleteskas.

## Naski
* Papo Sergius la 4ma (m. 1012)

## Morti
971

La yaro **971** (CMLXXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 971ma yaro del unesma yarmilo, la 71ma yaro de la 10ma yarcento, e la 2ma yaro de la yari 970a.

## Eventi
* Bizancana trupi, posible de 30 mil til 40 mil soldati, komandita da Ioannes la 1ma Tzimiskes, trairas Bulgara frontiero e siejas fortreso Dorostolon, en la nuna Silistra. Soldati de Kiyiva Rus, federiti kun Bulgari, decimacesas per famino. Pos 3-monata siejo, princo Sviatoslav la 1ma di Kiyiv aceptas signatar paco-pakto kun Bizancani.

## Naski

## Morti
961

La yaro **961** (CMLXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 961ma yaro del unesma yarmilo, la 61ma yaro de la 10ma yarcento, e la 2ma yaro de la yari 960a.

## Eventi
* Haakon Haraldsson vinkas Vikinga armeo komandita da Eirik Haraldsson che la batalio di Fitjar. Tamen, Haakon mortas dum kombato. Harald la 2ma Eiriksson Gråfell divenas rejulo di la westa parto di Norvegia.

## Naski
* Rejulo Ramiro la 3ma di Leon (m. 985)

## Morti
* Rejulo Haakon la 1ma di Norvegia (n. c. 920)
972

La yaro **972** (CMLXXII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 972ma yaro del unesma yarmilo, la 72ma yaro de la 10ma yarcento, e la 3ma yaro de la yari 970a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Imperiestro Ioannes la 1ma Tzimiskes grantas charto a la monakeyi del monto Athos, en la nuna Grekia.

## Naski
* Papo Gregorius la 5ma (m. 999)
* 27ma di marto - Rejulo Robert la 2ma di Francia (m. 1031)

## Morti
* 6ma di septembro - Papo Ioannes la 13ma (naskodio nekonocata)
973

La yaro **973** (CMLXXIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 973ma yaro del unesma yarmilo, la 73ma yaro de la 10ma yarcento, e la 4ma yaro de la yari 970a.

## Eventi
* 19ma di januaro - Benedictus la 6ma divenas papo.
* 7ma di mayo - Otto la 2ma divenas imperiestro di Santa Romana imperio.
* Edgar la pacoza divenas rejulo di Anglia.

## Naski

## Morti
* 7ma di mayo - Otto la 1ma, Santa Romana imperiestro (n. 912)
974

La yaro **974** (CMLXXIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 974ma yaro del unesma yarmilo, la 74ma yaro de la 10ma yarcento, e la 5ma yaro de la yari 970a.

## Eventi
* junio - Papo Benedictus la 6ma enkarcerigesas e mortigesas. Crescentius la Olda, membro de la povoza familio Crescentii, organizas elekto en qua lua kandidato, Franco Ferrucci, elektesas e divenas kontrepapo Bonifacius la 7ma.
* oktobro - Bonifacius la 7ma ekpulsesas de la papala trono da impero di Otto la 1ma, Santa Romana imperiestro. Ilu sucedesas da Benedictus la 7ma kom la 135ma papo de katolik-eklezio.

## Naski

## Morti
* junio - Papo Benedictus la 6ma (nasko-dio nekonocata)
Anyang

**Anyang** (hangeul: 안양시,hanja: 安養市) esas granda urbo en Sud-Korea, che la provinco Kyunggi-do (경기도 - 京畿道). Segun statistiki dil yaro 2016, ol havis  habitanti. Entote ol havas 58,46 km².

Ol distas cirkume 21 km sude de Seoul, e ligesas ad ol per la linei 1 e 4 dil metroo di Seoul.
Alberta

Alberta esas provinco di Kanada, jacanta este de British Columbia e weste de Saskatchewan. Segun la demografiala kontado di 2021, ol havis  habitanti, kontre  habitanti en 2016. Lua tota surfaco esas  km². Lua chef-urbo esas Edmonton, tamen lua maxim populoza urbo esas Calgary.

Alberta divenis provinco en 1905, ed en 2005 ol jubileis kun rejino Elizabeth la 2ma dil Unionita Rejio.

## Ekonomio
Alberta esas la sola provinco en Kanada qua ne havas provincala vendo-taxo. Dum recenta yari, pro la granda explotado di petrolo, naturala gaso e gudro norde, ol divenis un ek la maxim prosperoza ekonomii di Kanada. Samatempe, Alberta pagis tota lua debo, l'unesma provinco en Kanada qua ne havas pekuniala debo.
976

La yaro **976** (CMLXXVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 976ma yaro dil unesma yarmilo, la 76ma yaro di la 10ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 970a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* 10ma di januaro - Imperiestro Ioannis la 1ma Tzimiskes mortas en Konstantinoplo, e sucedesas da ilua 18-yar-evanta filiulo Basileios la 2ma.

## Naski
* 5ma di februaro - Imperiestro Sanjo de Japonia (m. 1017)

## Morti
* 10ma di januaro - Imperiestro Ioannis la 1ma Tzimiskes di Bizanco (n. c. 925)
977

La yaro **977** (CMLXXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 977ma yaro dil unesma yarmilo, la 77ma yaro di la 10ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 970a.

## Eventi
### [[Europa]]
* autuno - Imperiestro Otto la 2ma invadas West-Francia, e marodas urbi Reims, Soissons e Laon. Lothair la 3ma di Francia eskapas a Paris.
* 30ma di novembro - Otto la 2ma probas sensucese kaptar Paris. Ilu levas la siejo e retretas.

## Naski

## Morti

## Referi
Papo Benedictus la 16ma

**Benedictus la 16ma** (n. ye la 16ma di aprilo 1927 til la 31ma di decembro 2022) esis papo di Katolik eklezio. Lua originala nomo esis Joseph Alois Ratzinger.

Joseph Ratzinger naskis en Marktl am Inn, en Germania. Ante divenir papo, ilu pledis la tradicionala doktrino di katolik-eklezio. Il elektesis kom papo ye la 19ma di aprilo 2005. Il esis l'unesma Katolik ekleziestro Germana depos 482 yari, e la 265ma papo.

Ye la 11ma di februaro 2013 il anuncis lua renunco, qua eventis ye la 28ma di februaro sam yaro pro sua oldeso. Ilu mortis ye la 31ma di decembro 2022, evante 95 yari.
979

La yaro **979** (CMLXXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 979ma yaro dil unesma yarmilo, la 79ma yaro di la 10ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 970a.

## Eventi
* 8ma di junio - Louis la 5ma, surnomachita *le Fainéant* (la nulo-facero) kronizesas rejulo di Westal Francia.
* *Tynwald*, parlamento dil Insulo Man, fondesas.

## Naski

## Morti
980

La yaro **980** (CMLXXX per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 980ma yaro del unesma yarmilo, la 80ma yaro de la 10ma yarcento, e la 1ma yaro de la yari 980a.

## Eventi
* Otto la 2ma, Santa Romana imperiestro, e rejulo Lothair la 3ma di Francia establisas paco-pakto. Lothair la 3ma abandonas lua postuli pri la dukio di Basa Lotringia, kontre ke Otto agnoskas Louis la 5ma, filiulo de Lothair, kom heredanto di Westal Francia.

## Naski
* 15ma di julio - Imperiestro Ichijo di Japonia (m. 1011)
* (aproxime) Princino Theodora Porfirogenita, pose imperiestrino dil Estal Romana imperio (m. 1056)

## Morti
975

La yaro **975** (CMLXXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 975ma yaro del unesma yarmilo, la 75ma yaro de la 10ma yarcento, e la 6ma yaro de la yari 970a.

## Eventi
* 8ma di julio - Edgar la pacema mortas en Winchester, pos 16-yara regno. Ilu sucedesas da lua 12-yar-evanta filiulo Edgar la 2ma.

## Naski

## Morti
* 8ma di julio - Edgar la pacema, rejulo di Anglia (n. c. 943)
981

La yaro **981** (CMLXXXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 981ma yaro dil unesma yarmilo, la 81ma yaro di la 10ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 980a.

## Eventi
### [[Europa]]
* printempo - Otto la 2ma, Santa Romana imperiestro, transformas Roma en chef-urbo di lua imperio.
* Erik la Reda departas de Norvegia por explorar la westo di Islando, komandanta navi kapabla por transportar til 700 homi. Li deskovros Grenlando.

## Naski

## Morti
982

La yaro **982** (CMLXXXII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 982ma yaro del unesma yarmilo, la 82ma yaro de la 10ma yarcento, e la 3ma yaro de la yari 980a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Erik la Reda establisas vikinga kolonio en Grenlando.

## Naski

## Morti
953

La yaro **953** (CMLIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 953ma yaro del unesma yarmilo, la 53ma yaro de la 10ma yarcento, e la 4ma yaro de la yari 950a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Emiro Sayf al-Dawla eniras teritorii de Bizancana imperio e devastas la nuna provinco Malatya, en Turkia. Retroiranta, ilu trairas Eufrati e vinkas Bizancana armeo komandita da Bardas Phokas, la olda.

## Naski

## Morti
984

La yaro **984** (CMLXXXIV per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 984ma yaro del unesma yarmilo, la 84ma yaro de la 10ma yarcento, e la 5ma yaro de la yari 980a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 20ma di agosto - Papo Ioannes la 14ma mortas che la mauzoleo di Hadrianus, anke konocata kom *Castel Sant'Angelo*, sive asasinita, sive mortinta pro hungro.
* Kontrepapo Bonifacius la 7ma retrovenas de Konstantinoplo ed asumas papala trono suportita da povoza familio *Crescentii*.

### [[Azia]]
* Kazan divenas imperiestro di Japonia pos l'abdiko di lua patro En'yū.

## Naski

## Morti
985

La yaro **985** (CMLXXXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 985ma yaro del unesma yarmilo, la 85ma yaro de la 10ma yarcento, e la 6ma yaro de la yari 980a.

## Eventi
### [[Europa]]
* agosto - Ioannes la 15ma divenas papo.

## Naski

## Morti
* 26ma di julio - Rejulo Ramiro la 3ma di Leon (n. 961)
* 20ma di julio - Kontrepapo Bonifacius la 7ma
987

La yaro **987** (CMLXXXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 987ma yaro dil unesma yarmilo, la 87ma yaro di la 10ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 980a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 21ma di mayo - Louis la 5ma mortas dum acidento en chasado. Lua dinastio, fondita da Karl la Granda, finas.
* 3ma di julio - Hugues Capet, komtio di Paris elektesas e kronizesas rejulo di Francia.

## Naski

## Morti
* 21ma di mayo - Louis la 5ma, rejulo di Westal Francia (n. c. 966)
986

La yaro **986** (CMLXXXVI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 986ma yaro dil unesma yarmilo, la 86ma yaro di la 10ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 980a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* 17ma di agosto - Imperiestro Basileios la 2ma di Bizanco komandas 30 mil soldati kun skopo kaptar Bulgaria urbo Sredets. Pos 20-dia siejo ilu koaktesas retretar vers urbo Ihtiman.

### [[Azia]]
* Kazan abdikas, e lua 6-yar evanta filiulo Ichijo divenas imperiestro di Japonia.

## Naski

## Morti
* 2ma di marto - Rejulo Lothair la 3ma di Francia (n. 941)
988

La yaro **988** (CMLXXXVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 988ma yaro dil unesma yarmilo, la 88ma yaro di la 10ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 980a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 18ma di marto - Urbo Odense fondesas en Dania.
* 1ma di aprilo - Robert la Pia lor evanta 16 yari, mariajesas a Rozala, vidvo de Arnulf la 2ma, komto de Flandria.

## Naski

## Morti
989

La yaro **989** (CMLXXXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 989ma yaro del unesma yarmilo, la 89ma yaro de la 10ma yarcento, e la 10ma yaro de la yari 980a.

## Eventi
* 25ma di oktobro - Forta ter-tremo frapas Hagia Sofia, e parto de lua strukturo krulas.

## Naski

## Morti
* 13ma di julio - Papo Leo la 7ma (naskodio nekonocata)
990

La yaro **990** (CMXC per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 990ma yaro dil unesma yarmilo, la 90ma yaro di la 10ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 990a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 15ma di junio - Imperiestrino Theofanu, regento di Santa Romana imperio, mortas pro maladeso en Nijmegen. Imperiestrino Adelaide de Italia asumas la regenteso dum la minoreso di elua nepotulo Otto.

## Naski
* Rejulo Mieszko la 2ma di Polonia (m. 1034)

## Morti
991

La yaro **991** (CMCXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 991ma yaro del unesma yarmilo, la 91ma yaro de la 10ma yarcento, e la 2ma yaro de la yari 990a.

## Eventi
* 11ma di agosto - Anglosaxoni komandita da Byrhtnoth vinkesas dal Norvegiana vikingi komandita da Olaf Tryggvason che la batalio di Maldon, en Essex.

## Naski

## Morti

## Referi
992

La yaro **992** (CMXCII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 992ma yaro del unesma yarmilo, la 92ma yaro de la 10ma yarcento, e la 3ma yaro de la yari 990a.

## Eventi

## Naski

## Morti
* 25ma di mayo - Duko Mieszko la 1ma di Polonia (n. c. 930)
994

La yaro **994** (CMXCIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 994ma yaro dil unesma yarmilo, la 94ma yaro di la 10ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 990a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* 15ma di septembro - Trupi del kalifio Fatimid siejas Apamea, en la nuna Siria.

## Naski

## Morti
995

La yaro **995** (CMXCV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 995ma yaro del unesma yarmilo, la 95ma yaro de la 10ma yarcento, e la 6ma yaro de la yari 990a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Imperiestro Basileios la 2ma di Bizanco lansas kampanio kontre kalifio Fatimid. Ilu sendas armeo konsistanta ek 13 mil soldati por helpar dinastio Hamdanid, ruptas siejo dal Fatimid kontre Aleppo e pose enkorpigas Siria a Bizancana imperio.

### [[Europa]]
* Olof Skötkonung divenas l'unesma rejulo di Suedia.

## Naski
* (posible) - Knut la Granda, rejo di Anglia, Norvegia e Dania (m. 1035)

## Morti
996

La yaro **996** (CMXCVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 996ma yaro dil unesma yarmilo, la 96ma yaro di la 10ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 990a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 3ma di mayo - Gregorius la 5ma divenas papo.
* 24ma di oktobro - Robert la Pia divenas rejo di Francia, til 1031.

## Naski

## Morti
* 24ma di oktobro - Hugues Capet, rejo di Francia (n. c. 941)
997

La yaro **997** (CMXCVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 997ma yaro del unesma yarmilo, la 97ma yaro de la 10ma yarcento, e la 8ma yaro de la yari 990a.

## Eventi
### [[Europa]]
* István la 1ma divenas rejo di Hungaria, til 1038.
* L'urbo Gdansk fondesas.

## Naski

## Morti
998

La yaro **998** (CMXCVIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 998ma yaro del unesma yarmilo, la 98ma yaro de la 10ma yarcento, e la 9ma yaro de la yari 990a.

## Eventi

## Naski

## Morti
* 15ma di julio - Abu'l-Wafa Buzjani, Persa matematikisto (n. 940)
999

La yaro **999** (CMXCIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 999ma yaro dil unesma yarmilo, la 99ma yaro di la 10ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 990a.

## Eventi
### [[Europa]]
*2ma di aprilo - Silvester la 2ma divenas papo.
*Leifr Eiríksson departas vers *Vinlando*, en Nord-Amerika.

## Naski

## Morti
* 18ma di februaro - Papo Gregorius la 5ma (n. 972)
* 16ma di novembro - Santa Adelaide de Italia, santino por katolik-eklezio (n. 931)
993

La yaro **993** (CMXCIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 993ma yaro dil unesma yarmilo, la 93ma yaro di la 10ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 990a.

## Eventi
### [[Europa]]
* printempo - Otto la 3ma, lor evanta 12 yari, donas l'espado di Santa Kosmos e Damianos a kunvento en Essen.
* 4ma di julio - Santa Ulrich de Augsburg kanonizesas dal papo Ioannes la 15ma.

## Naski

## Morti
801

La yaro **801** (DCCCI per Romala algarismi) esis la 801ma yaro de la 1ma yarmilo, la 1ma yaro de la 9ma yarcento, e la 2ma yaro de la yari 800a.
## Eventi
### [[Europa]]
* Karolus la Granda cedas Nordalbingia, la nuna Schleswig-Holstein, a pagana populo Obotriti, federiti de lua imperio.

## Naski

## Morti
802

La yaro **802** (DCCCII per Romala algarismi) esis la 802ma yaro di la 1ma yarmilo, la 2ma yaro di la 9ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 800a.
## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* 31ma di oktobro - Imperiestrino Irene revokesas pos 5-yara regno, ed exilesas a Lesbos. El remplasesas da Nikeforos, elua ministro pri financal aferi.

## Naski

## Morti
803

La yaro **803** (DCCCIII per Romala algarismi) esis la 803ma yaro de la 1ma yarmilo, la 3ma yaro de la 9ma yarcento, e la 4ma yaro de la yari 800a.

## Eventi
### [[Azia]]
* Eventas ter-tremo proxim Mopsuestia e la gulfo di Alexandretta, proxim la nuna İskenderun, Turkia.

## Naski

## Morti
804

La yaro **804** (DCCCIV per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye lundio, segun Juliala kalendario. Ol esis la 804ma yaro de la 1ma yarmilo, la 4ma yaro de la 9ma yarcento, e la 5ma yaro de la yari 800a.
## Eventi
* Imperiestro Nikeforos la 1ma de Bizanco refuzas pagar imposti a Harun al-Rashid, del kalifio Abbasid. Mohamedana-Araba expediciono lansas surpriz-atako en Avan-Azia kontre Bizancani. Nikeforos la 1ma preske mortigesas, e lua trupi vinkesas.

## Naski

## Morti
805

La yaro **805** (DCCCV per Romala algarismi) esis la 805ma yaro de la 1ma yarmilo, la 5ma yaro de la 9ma yarcento, e la 6ma yaro de la yari 800a.
## Eventi
### [[Azia]]
* Shunzong, de la dinastio Tang, divenas imperiestro di Chinia pos la morto di lua patro Dezong. Tamen, ilu ne duras til la fino di la yaro.

## Naski

## Morti
Angband

**Angband** esas la nomo di ludo qua nomesas *Rogue-like game* en l'Angla. *Rogue* esas la nomo di l'unesma ludo di ca tipo. *Simila Rogue* ludi esas tre simpla facar e ludar e ne havas grafiko, ma la ludo ipsa esas tre longa. Angband esas la nomo di granda kaverno en la mondo di J.R.R. Tolkien ube onua karaktero exploras, pose divenos plu forta, saga, e povas irar a la plu profunda loko di la kaverno.

Angband e la altra *Rogue-like* ludi esis la bazo por ludi kom 'Diablo', qua esas la sama di Angband, ma kun grafiki. Angband esas gratuita e simpla facar, od anke esas facila chanjar. Angband havas granda .txt dokumenti quan irgu devas chanjar.

Exemple, en un di la .txt dokumenti havas objekto kun ica expliko:
----
*

*N:10:of Power 'Narya'
*I:45:34:1
*W:70:60:2:100000
*P:0:0d0:6:6:0
* F: DRAIN_MANA | 
*F:STR | INT | WIS | DEX | CON | CHR | SPEED | HIDE_TYPE | 
*F:ACTIVATE | FREE_ACT | SEE_INVIS | 
*F:SLOW_DIGEST | REGEN | 
*F:SUST_STR | SUST_CON | SUST_WIS | SUST_CHR | 
*F:IM_FIRE | RES_FIRE | RES_NETHR | RES_FEAR |
*F:INSTA_ART
*A:FIRE3:20:20
*D:The Ring of Fire, set with a ruby that glows like flame.  Narya is one 
*D:of the three Rings of Power created by the Elves and hidden by them from 
*D:Sauron.
----

En ica dokumento, irgu povas changar l' expliko di ica objekto quale en Wikipedia. Se on remplacas "The Ring of Power" per "La Ringo di Povo", en la ludo ipsa l' objekto esos nomesar "La Ringo di Povo". Por ica motivi, Angband ed altra *Rogue-like* ludi esas tre populara inter la programisti e minoritata linguo uzanti.

## Extera ligili
Oficala ret-pagino di Angband
807

La yaro **807** (DCCCVII per Romala algarismi) esis la 807ma yaro de la 1ma yarmilo, la 7ma yaro de la 9ma yarcento, e la 8ma yaro de la yari 800a.
## Eventi
### [[Europa]]
* Vikingi desembarkas en Kornwal e federas kun lokala populo por luktar kontre Wessex.

## Naski

## Morti
808

La yaro **808** (DCCCVIII per Romala algarismi) esis la 808ma yaro de la 1ma yarmilo, la 8ma yaro de la 9ma yarcento, e la 9ma yaro de la yari 800a.

## Eventi
### [[Europa]]
* En Lombardia, juda komercisti kreas l'unesma banko di Italia (posibla yaro).
* Imperiestro Karolus la Granda imperas konstruktar du nova fuorti apud Elbe, por preventar ataki dal Slavi.

## Naski

## Morti
809

La yaro **809** (DCCCIX per Romala algarismi) esis la 809ma yaro dil unesma yarmilo, la 9ma yaro di la 9ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 800a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* printempo - Krum, chefo dil unesma Bulgara imperio, kaptas la fortreso di Serdica (la nuna Sofiya) pos longa siejo. Dum la sequanta yarcenti, Serdica uzesos por l'expanso di Bulgari sude de Balkani.

## Naski

## Morti
* 24ma di marto - Kalifo Harun al-Rashid de la dinastio Abbasid (n. 763 o 766)
810

La yaro **810** (DCCCX per Romala algarismi) esis la 810ma yaro de la 1ma yarmilo, la 10ma yaro de la 9ma yarcento, e la 1ma yaro de la yari 810a.
## Eventi
### [[Amerika]]
* La 3ma templo di Tikal, anke konocata kom "templo dil Jaguara Sacerdoto", konstruktesas dal populo Maya en Tikal, Guatemala (proxima dato).

## Naski
*(cirkume) - Kontrepapo Anastasius (m. c. 878)

## Morti
Nunavut

**Nunavut** esas la maxim nova, e la min populoza teritorio di Kanada. Separesis de Nord-Westala Teritorii ye la 1ma di aprilo 1999, segun frontieri establisita en 1993. Segun la demografiala kontado di 2021, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas  km², de qui  km² esas lando, e la cetera esas aquo.

## Historio

La kontinentala teritorio di Nunavut habitesas de adminime 4500 yari ante nun, da Paleo-Eskimoi qui migris adeste tra stretajo Bering. Li sucedesis da tale nomizita "kulturo Dorset", cirkume 2800 yari ante nun. La regiono e posible exploresis da Norvegi, ed on kredas ke insuli nomizita *Helluland* en saga Islandana referas insuli interne bayo Baffin.

Populo Thule, ancestri de la nuna Inuit, komencis migrar a la regiono veninta de Alaska dum la 11ma yarcento. On kredas ke cirkume yaro 1300 le Thule ja okupabis la tota regiono nun habitata da le Inuit.

Til 1994 la teritorio di la nuna Nunavut apartenis a Nordwestala Teritorii (Angle: *Northwest Territories*), ma Nunavut fondesis dal Inuit qui habitas la nordo di Kanada.

Vintrala Olimpiala Ludi qui eventis en 2010 uzis la simbolo dil Inuit nomizita *Inukshuk*.

## Geografio
Nunavut kovras entote  km² di landala surfaco e  km² di aquala surfaco norde de Kanada. Granda parto del insuli che l'Arktiko Kanadana ed omna insuli de la bayi Hudson, James ed Ungava apartenas ad ol. Ol anke havas marala frontieri kun Grenlando.

Ol havas du tipi di klimato: sub-Arktika sude, e polala Arktika centre e norde. Granda parto de la tereni sub Arktika klimato kovresas per tundro, e minora parto kovresas per dika glacio.

La maxim alta monto di Nunavut esas Barbeau Peak, havanta altitudo di  metri.

## Demografio

## Referi
806

La yaro **806** (DCCCVI per Romala algarismi) esis la 806ma yaro di la 1ma yarmilo, la 6ma yaro di la 9ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 800a.

## Eventi
### [[Azia]]
* 5ma di februaro - Imperiestro Kanmu mortas pos 25-yara regno, e sucedesas da lua filiulo imperiestro Heizei en Japonia.

## Naski

## Morti
Progreso

Progreso evaluesas en absoluta valoro per la ganaji registragata super longesala skalo; en relatanta valoro per la komparo di norma noti a komencala e finala instanti del periodo konsiderata.

## La progreso

En 1516 Thomas More publikigis lua verko *[[Utopia]]*, e la perfekta mondo deskriptita ibe esis premoderna skiso pri progreso. On pasas di premie di pasinto a ica del futuro. Descartes, Galilei praktike pose Francis Bacon en teoristo indikas la utensili per aganta savo. La kumulado di konocaji permisas de dominacar e modlar la naturo. Su demandas lore la problemo, nome per Gottfried Wilhelm Leibniz e Hobbes, de mantenar la vertuoza cirklo inter la bonajo, la verajo, la belajo, mem la feliceso, kon la moviva ke konstitucas la deziro per tendencar vers nefinita e neretreta plubonesko.

Ica konceptado da Hegel kritikesis da Arthur Schopenhauer.

## Eugenismo
Nicolas de Condorcet e la montarala revolucioni principagas del homo regenerata, do di eugenismo a larja senso, di perfektionar la fizika e mentala fakultati. Ilu es kontestata per Jean-Jacques Rousseau ke explikas ke la neperfektala permisas de degenerar apertanta di nova posibli.

La dicipuli di Charles Darwin e la precipua totalitarismi pozus en loko politiko di eugenismo kom antropologia bezono apogata sur la generala genezalo ke adosos mem super la maxim morgi per retro-donar prezento de mizero toleraja ma on konocas lua falio.

## Perversa efekti

L'akumulo di perversa efekti nome super ekologia, la desaparo del ultima skopo transformata en *movismo* ke semblas mirajo es denuncata nome per Jean Baudrillard.
811

La yaro **811** (DCCCXI per Romala algarismi) esis la 811ma yaro di la 1ma yarmilo, la 11ma yaro di la 9ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 810a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Milito Bizancana-Bulgara: Imperiestro Nikeforos la 1ma di Bizanco organizas kampanio kontre unesma Bulgara imperio.
* 26ma di julio - Nikeforos la 1ma mortigesas dum la batalio di Pliska, dal rejo Krum de Bulgaria.

## Naski
* Imperiestro Basil la 1ma di Bizanco (m. 886)

## Morti
* 811 - Imperiestro Nikeforos la 1ma di Bizanco (n. 750)
812

La yaro **812** (DCCCXII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 812ma yaro dil unesma yarmilo, la 12ma yaro di la 9ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 810a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* 11ma di januaro - Imperiestro Staurakios, filiulo de Nikeforos la 1ma, mortas en monakeyo pro putresko di lua vunduri.
* Imperiestro Mikael la 1ma Rangabe durigas paco-negocii kun Frankiani, ed agnoskas Karolus la Granda kom imperiestro. Kambie l'agnosko, Bizancana imperio itere recevas Venezia.

## Naski

## Morti
* 11ma di januaro - Imperiestro Staurakios de Bizanco (n. c. 790)
813

La yaro **813** (DCCCXIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 813ma yaro dil unesma yarmilo, la 13ma yaro di la 9ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 810a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* 22ma di junio - Bulgari, komandita dal rejulo Krum, vinkas Bizancani komandita da Mikael la 1ma Rangabe, proxim Edirne.
* 11ma di julio - Mikael la 1ma Rangabe, minacita pro konspiri, renuncas la trono favore un ek lua generali, Leo, l'Armeniana.
* 17ma di julio - Krum atingas Konstantinoplo e kampas exter la muri del urbo.

## Naski

## Morti
814

La yaro **814** (DCCCXIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 814ma yaro dil unesma yarmilo, la 14ma yaro di la 9ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 810a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 28ma di januaro - Karolus la Granda mortas, e sucedesas da ilua filiulo, Louis la 1ma, la pia.
* 13ma di aprilo - Dum vintro, Krum de Bulgaria organizabis granda armeo, inkluzinte Slavi ed Avari, por atakar Bizancana imperio. Tamen, ca dio ilu mortas. Ilua filiulo Omurtag sucedas lu.

## Naski

## Morti
* 28ma di januaro - Karolus la Granda, rejo ed imperiestro di Frankiani (n. 742)
815

La yaro **815** (DCCCXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 815ma yaro dil unesma yarmilo, la 15ma yaro di la 9ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 810a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Imperiestro Leo la 5ma de Bizanco signatas 30-yara paco-pakto kun Omurtag, *khan* del unesma Bulgara imperio. La monti Rodopi itere divenas la frontiero inter la du imperii.

### [[Europa]]
* (cirkume) Hrafna-Flóki Vilgerðarson departas de Faero e deskovras Islando.

## Naski
* Papo Bonifacius la 6ma (m. 896)

## Morti
817

La yaro **817** (DCCCXVII per Romala algarismi) esis la 817ma yaro di la 1ma yarmilo, la 17ma yaro di la 9ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 810a.
## Eventi
### [[Europa]]
* Somero - Louis la 1ma, la pia editas dekreto pri lua sucedo, por preventar konflikti inter lua herederi. L'imperio di Franki dividesas en tri parti: ilua filiulo Lothair la 1ma divenas kun-imperiestro, e recevas Burgundia, inkluzite parti de Gallia e Germania; Pepin divenas rejulo di Aquitania e recevas Gaskonia; e Louis la Germana divenas rejulo di Bavaria e recevas Estal Francia.

### [[Katolik-eklezio]]
* 25ma di januaro - Paschalis la 1ma divenas papo.

## Naski

## Morti
* 24ma di januaro - Papo Stefanus la 5ma (nasko-dato nekonocata)
983

La yaro **983** (CMLXXXIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 983ma yaro dil unesma yarmilo, la 83ma yaro di la 10ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 980a.

## Eventi
* 7ma di decembro - Otto la 3ma, lor evanta 3 yari, divenas imperiestro di Santa Romana imperio pos la morto di ilua patro.
* decembro - Ioannes la 14ma divenas papo.

## Naski

## Morti
* oktobro - Benedictus la 7ma, papo di katolik-eklezio
* 7ma di decembro - Otto la 2ma, Santa Romana imperiestro (n. 955)
819

La yaro **819** (DCCCXIX per Romala algarismi) esis la 819ma yaro de la 1ma yarmilo, la 19ma yaro de la 9ma yarcento, e la 10ma yaro de la yari 810a.

## Eventi
### [[Europa]]
* printempo - Imperiestro Louis la 1ma, la pia mariajas Judith de Bavaria.

## Naski

## Morti
820

La yaro **820** (DCCCXX per Romala algarismi) esis la 820ma yaro di la 1ma yarmilo, la 20ma yaro di la 9ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 820a.
## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* 25ma di decembro - Imperiestro Leo la 5ma, l'Armeniana asasinesas en Hagia Sofia. Ilu sucedesas da Mikael la 2ma.

### [[Azia]]
* 20ma di februaro - Tang Muzong divenas imperiestro di Chinia.

## Naski

## Morti
* 25ma di decembro - Imperiestro Leo la 5ma, l'Armeniana (n. 775)
821

La yaro **821** (DCCCXXI per Romala algarismi) esis la 821ma yaro de la 1ma yarmilo, la 21ma yaro de la 9ma yarcento, e la 2ma yaro de la yari 820a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Bizancana generalo Tomaz la Slava komandas revolto e prenas kontrolo di kelka provinci Bizancana en Anatolia. Ilu agnoskesas dal kalifio Abbasid.

## Naski
* (cirkume) - Rejulo Ordoño la 1ma di Asturia (m. 866)

## Morti
822

La yaro **822** (DCCCXXII per Romala algarismi) esis la 822ma yaro de la 1ma yarmilo, la 22ma yaro de la 9ma yarcento, e la 3ma yaro de la yari 820a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* La revolto di Tomaz la Slava kontre imperiestro Mikael la 2ma di Bizanco duras. Ilu siejas Konstantinoplo sensucese, e lua floto destruktesas per incendio.

## Naski

## Morti
823

La yaro **823** (DCCCXXIII per Romala algarismi) esis la 823ma yaro de la 1ma yarmilo, la 23ma yaro de la 9ma yarcento, e la 4ma yaro de la yari 820a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Imperiestro Mikeil la 2ma di Bizanco vinkas Tomaz la Slava en Trakia.

## Naski

## Morti
824

La yaro **824** (DCCCXXIV per Romala algarismi) esis la 824ma yaro di la 1ma yarmilo, la 24ma yaro di la 9ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 820a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 4ma di junio - Eugenius la 2ma divenas papo.

## Naski

## Morti
* 11ma di februaro - Papo Paschalis la 1ma
816

La yaro **816** (DCCCXVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 816ma yaro de la 1ma yarmilo, la 16ma yaro de la 9ma yarcento, e la 7ma yaro de la yari 810a.
## Eventi
### [[Europa]]
* 22ma di junio - Stefanus la 4ma divenas papo.
* 5ma di oktobro - Louis la 1ma, la pia, kronizesas imperiestro en Reims dal papo Stefanus la 4ma.

## Naski

## Morti
* 12ma di junio - Papo Leo la 3ma (n. 750)
818

La yaro **818** (DCCCXVIII per Romala algarismi) esis la 818ma yaro de la 1ma yarmilo, la 18ma yaro de la 9ma yarcento, e la 9ma yaro de la yari 810a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Vikingi spolias la norda litoro di Anatolia, en la nuna Turkia.

### [[Europa]]
* 17ma di aprilo - Rejulo Bernardo di Italia, nelegitima filiulo de Pepin di Italia, judiciesas e kondamnesas a mortopuniso da Louis la 1ma, la pia.

## Naski

## Morti
825

La yaro **825** (DCCCXXV per Romala algarismi) esis la 825ma yaro de la 1ma yarmilo, la 25ma yaro de la 9ma yarcento, e la 6ma yaro de la yari 820a.

## Eventi

## Naski
* Louis la 2ma di Italia, Santa Romana imperiestro (m. 875)

## Morti
826

La yaro **826** (DCCCXXVI per Romala algarismi) esis la 826ma yaro de la 1ma yarmilo, la 26ma yaro de la 9ma yarcento, e la 7ma yaro de la yari 820a.

## Eventi
* Rejuo di Dania Harald Halfdansson konvertas su a kristanismo.

## Naski

## Morti
827

La yaro **827** (DCCCXXVII per Romala algarismi) esis la 827ma yaro dil 1ma yarmilo, la 27ma yaro di la 9ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 820a.
## Eventi
### [[Europa]]
* c. la 31ma di agosto - Valentinus divenas papo.
* autuno - Mohamedani, komandita da Asad ibn al-Furat, siejas Siracusa, Italia.

## Naski

## Morti
* 27ma di agosto - Papo Eugenius la 2ma (naskodio nekonocata)
* 10ma di oktobro - Papo Valentinus (naskodio nekonocata, dum l'8ma yarcento)
828

La yaro **828** (DCCCXXVIII per Romala algarismi) esis la 828ma yaro de la 1ma yarmilo, la 28ma yaro de la 9ma yarcento, e la 9ma yaro de la yari 820a.
## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Mohamedani komandita da Asad ibn al-Furat vinkas armeo Bizancana sendita de Palermo, e probas ruptar la siejo a Siracusa, pro lia trupi subisas manko di nutrivi. Pose, ilu mortas pro epidemio.

## Naski

## Morti
829

La yaro **829** (DCCCXXIX per Romala algarismi) esis la 829ma yaro di la 1ma yarmilo, la 29ma yaro di la 9ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 820a.

## Eventi
* Santa Ansgar introduktas Kristanismo a Suedi.

## Naski

## Morti
* 2ma di oktobro - Imperiestro Mikael la 2ma di Bizanco (n. 770)
832

La yaro **832** (DCCCXXXII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 832ma yaro di la 1ma yarmilo, la 32ma yaro di la 9ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 830a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Imperiestro Teofilus de Bizanco proskriptas uzar ikoni.

### [[Europa]]
* Rejulo Pipin di Aquitania e lua fratulo Ludovikus la Germana revoltas kontre lia patro, imperiestro Louis la Pia.
* En Venezia la duesma baziliko di Santa Markus konstruktesas.

## Naski

## Morti
833

La yaro **833** (DCCCXXXIII per Romala algarismi) esis la 833ma yaro de la 1ma yarmilo, la 33ma yaro de la 9ma yarcento, e la 4ma yaro de la yari 830a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Imperiestro Teofilos de Bizanco signatas paco-pakto kun l'Abbasid-i. Ilu ofras 100.000 ora *dinar* kambie 7.000 militala kaptiti Bizancana.

## Naski

## Morti
834

La yaro **834** (DCCCXXXIV per Romala algarismi) esis la 834ma yaro di la 1ma yarmilo, la 34ma yaro di la 9ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 830a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 1ma di marto - Louis la 1ma, la pia restauresas kom imperiestro del Imperio di la Franki. Pos lua restauro, ilua filiulo Lothair la 1ma fugas a Burgundia.
* Eventas l'unesma inkurso di vikingi en Dorestad.
* somero - Vikinga navo - qua rideskovresos erste en 1904/1905 da arkeologiisti - sepultesas sub ter-amaso proxim la nuna urbo Tønsberg, en Norvegia.

## Naski

## Morti
835

La yaro **835** (DCCCXXXV per Romala algarismi) esis la 835ma yaro de la 1ma yarmilo, la 35ma yaro de la 9ma yarcento, e la 6ma yaro de la yari 830a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Dana vikingi federas kun Kornwalani por luktar kontre rejulo Egbert de Wessex.

## Naski

## Morti
836

La yaro **836** (DCCCXXXVI per Romala algarismi) esis la 836ma yaro de la 1ma yarmilo, la 36ma yaro de la 9ma yarcento, e la 7ma yaro de la yari 830a.

## Eventi
* Malamir, rejulo del unesma Bulgara imperio mortas, e sucedesas da ilua filiulo Presian la 1ma.

## Naski

## Morti
837

La yaro **837** (DCCCXXXVII per Romala algarismi) esis la 837ma yaro de la 1ma yarmilo, la 37ma yaro de la 9ma yarcento, e la 8ma yaro de la yari 830a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Teofilos de Bizanco sendas expediciono a Mezopotamia, qua spolias urbi Arsamosata e Sozopetra.

## Naski

## Morti
830

La yaro **830** (DCCCXXX per Romala algarismi) esis la 830ma yaro de la 1ma yarmilo, la 30ma yaro de la 9ma yarcento, e la 1ma yaro de la yari 830a.
## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Imperiestro Teofilos de Bizanco mariajas Armeniana nobelino Teodora che Hagia Sofia.
* Rinforci Mohamedana de Ifriqiya ed Al-Andalus vinkas Bizancana trupi en Sicilia, tamen epidemio di bubonala pesto koaktas l'atakeri retretar vers Mazara del Vallo, e de ibe a la nordo di Afrika.

## Naski

## Morti
831

La yaro **831** (DCCCXXXI per Romala algarismi) esis la 831ma yaro de la 1ma yarmilo, la 31ma yaro de la 9ma yarcento, e la 2ma yaro de la yari 830a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Imperiestro Teofilos de Bizanco invadas domeni de la dinastio Abbasid til la fluvio Eufrati, en Siria. Ilu kaptas e spolias urbo Tarsus, ma vinkesos en Kapadocia.

### [[Europa]]
* Santa Ansgar fondas en Birka l'unesma kirko katolika di Suedia.

## Naski

## Morti
838

La yaro **838** (DCCCXXXVII per Romala algarismi) esis la 838ma yaro de la 1ma yarmilo, la 38ma yaro de la 9ma yarcento, e la 9ma yaro de la yari 830a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Kalifo Al-Mu'tasim lansas expediciono kontre la du maxim granda urbi Bizancana imperio che Anatolia, *Ancyra* (la nuna Ankara) ed *Amorion*.

## Naski

## Morti
839

La yaro **839** (DCCCXXXIX per Romala algarismi) esis la 839ma yaro di la 1ma yarmilo, la 39ma yaro di la 9ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 830a.
## Eventi
### [[Europa]]
* 20ma di mayo - Louis la 1ma, la pia, decigas pri la divido di ilua imperio inter lua tri filiuli.

## Naski

## Morti
840

La yaro **840** (DCCCXL per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 840ma yaro dil unesma yarmilo, la 40ma yaro di la 9ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 840a.

## Eventi
### [[Azia]]
* Imperiestro Wen Zong de la dinastio Tang mortas, pos 13-yara regno. Ilu probis sensucese diminutar la povi de eunuki.

## Naski

## Morti
* 20ma di junio - Louis la 1ma, la pia, imperiestro di la Franki (n. 778)
Funciono injektiva

funciono f : X\rightarrow Y esas dica **injektia** o esas **injektio** se per omni y en l'arivey-ensemblo Y ibe esas al plu elemento x del defin-ensemblo X tela ke f(x)&nbsp;=&nbsp;y.
Bijektio

Funciono f : X\rightarrow Y esas dica **bijekta** od esas **bijektio** se per omni y en l' ensemblo di ariveyo Y ibe esas uno e sola uno  x del ensemblo di defino X tela ke f(x)&nbsp;=&nbsp;y.

Bijektio esas funciono kune injektivo e surjektivo. Bijektio esas anke vokanta di apliko du senci.
Ensemblo

**Ensemblo** esas matematika kolektajo konsiderita totala (blokala). 

Naiva pose axiomala ensemblo-teorio

## Ensembli, elementi ed apartanta

Ensemblo es designata generaleso per mayuskula romana litero, exemple l'ensemblo E.
Ulo povas esar vidata kom sorto di virtuala sako cirkondanta sua elementi, ico ke modelas bonajo la diagrami di Venn.

L**elementi'' povas esar de irga naturo: nombri, populi, altra ensemblo. Exemple, ''lundio'' esas elemento dil ensemblo di ''dii del semano'', e ''4'' esas elemento dil ensemblo di ''integra nombri''.

Ta lasta exemplo montras ke l'ensembli povas esar nefinita (to signifikas havar nefinita nombro di elementi).

La raporto inter ensemblo, notita exemple <math>A</math>, e un kelko di sua elementi, notita exemple <math>x</math>, skribas su: <math>x \in A</math>

Ta enuncuro povas lektar su:
* <math>x</math> **apartenar ad** <math>A</math>,
* <math>x</math> **es elemento di** <math>A</math>,
* <math>x</math> **es en** <math>A</math>,
* <math>A</math> **havas per elemento** <math>x</math>,
* <math>A</math> **posedas** <math>x</math>,
* od <math>A</math> **kontenas''' x.
Märta Tikkanen

**Märta Tikkanen** (n. en 1935) esas Finlandana skriptisto.

De 1956 til 1961 Tikkanen laboris kom redaktero en *Hufvudstadbladet*. Pose el esis docisto di matrala linguo (t.e. la Sueda) en skolo di Lauttasaari en Helsinki de 1961 til 1966. De 1972 til 1980 el direktis kom rektoro Sueda-linguala laboristaro-instituto en Helsinki. El skribis artikli en multa jurnali, exemple, *Ilta-Sanomat* (“Vespara Novaji”), *Helsingin Sanomat* (“Novaji di Helsinki”), *Hufvudstadbladet* (“Chefurbala jurnalo”).

Tikkanen esabas sempre direte-parolanta. Exemple, la yaro 1975 esis Yaro di Mulieri, e Tikkanen volis, ke la temo dil yaro videsabus anke en la laboristaro-instituto. Lo esis tatempe tre provokiva en ca regresala instituto. L’egaleso di viri e mulieri esabas sempre en la kordio di Märta Tikkanen.

La verki di Märta Tikkanen esas tradukita aden 23 lingui. El esas premiizita multafoye, inter altri, per Literaturo-premio di Nordala Mulieri (1979), Statala Premio di Savo-Publigo (1983), Tollander-premio (1999), Fredrika Runeberg -premio (2001). En 2005 Tikkanen divenis honorumala doktoro en l’ekonomial-politiko-ciencala fakultato che l’Åbo Akademi (en Turku, Finlando).

Kelka **verki** da Märta Tikkanen:
*"Amo-naraco dil yarcento" - La verko esas aranjita por plu kam 50 teatri en Germania.
*"Maria-strado 26" - La verko esas tradukita aden 26 lingui.
*"On ne povas violacar viro"
*"Du - kelka eventi en un artisto-mariajo" (2004) - Märta esas vidvo di Henrik Tikkanen, pikturo-artisto.
841

La yaro **841** (DCCCXLI per Romala algarismi) esis la 841ma yaro di la 1ma yarmilo, la 41ma yaro di la 9ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 840a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 25ma di junio - Eventas la Batalio di Fontenoy-en-Puisaye, en Francia, inter la heredinti di Karolus la Granda. Charles la 2ma e Louis la Germana vinkas Lothair la 1ma.
* Dublin fondesas da vikingi.

## Naski

## Morti
842

La yaro **842** (DCCCXLII per Romala algarismi) esis la 842ma yaro del unesma yarmilo, la 42ma yaro de la 9ma yarcento, e la 3ma yaro de la yari 840a.

## Eventi

## Naski
* decembro - Imperiestro Mikael la 3ma di Bizanco (m. 867)

## Morti
* Rejulo Alfonso la 2ma di Asturia (n. c. 760)
843

La yaro **843** (DCCCXLIII per Romala algarismi) esis la 843ma yaro dil 1ma yarmilo, la 43ma yaro di la 9ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 840a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Bizancana expediciono konquestas Kreta de Saraceni.

### [[Europa]]
* c. la 10ma di agosto - Kontrato di Verdun signatesas e dividas l'olima imperio di Karolus la Granda inter lua tri heredinti, filii de Louis la 1ma, la pia. Lothair la 1ma recevas centrala Francia e nordal Italia, Louis la Germana recevas la nomizita Est-Francia (parto de la nuna Germania, inkluzite Saxonia e Bavaria, e parto de la nuna Austria), e Charles la Kalva recevas westal Francia, inkluzite Aquitania e Gaskonia.

## Naski

## Morti
844

La yaro **844** (DCCCXLIV per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye mardio segun Gregoriala kalendario. Ol esis la 844ma yaro dil 1ma yarmilo, la 44ma yaro di la 9ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 840a.

## Eventi
* 25ma di januaro - Sergius la 2ma divenas papo.

## Naski

## Morti
* 11ma di januaro - Mikael la 1ma Rangabe, imperiestro di Bizanco (n. c. 770)
* 25ma di januaro - Papo Gregorius 4ma (naskodio nekonocata)
Arivey-ensemblo

Per funciono donata *f*:&nbsp;*A*&nbsp;→ *B*, l'ensemblo *B* esas vokata **l'arivey-ensemblo** o **kodomeno** di f.

L'ensemblo di ariveyo darfas esar konfundinta kun imajo di f, *f*(*A*), esas generale nur sub-ensemblo di *B*.
Funciono

**Funciono** esas regulo quo asocias kun singla elemento di ensemblo un o plura (arito) elementi, ne necese unika, di altra ensemblo.

On povas konsiderar funciono kom *transformo* de objekto en altra objekto. 
Tale funcioni transformas:
* la nombri en nombri (exemple la polinomio, la funcioni di trigonometrio ..)
* geometriala formi quale rotaci, translaci ..
* geometriala formo en nombro (exemple la longeso di segmento, l'aero limitizata per poligono ..)

Trancendenta funciono esas funciono neexpresebla algebrale (videz algebro, kurvo). Exemple, *sin x* (videz trigonometrio) esas neexpresebla per algebrala termini.
845

La yaro **845** (DCCCXLV per Romala algarismi) esis la 845ma yaro de la 1ma yarmilo, la 45ma yaro de la 9ma yarcento, e la 6ma yaro de la yari 840a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Vikingi destruktas Hamburg.
### [[Azia]]
* En Chinia, imperiestro Wu Zong imperas la persekuto di Buddhisti, Zoroastristi, Nestoriana Kristani e Manikeisti.

## Naski

## Morti
846

La yaro **846** (DCCCXLVI per Romala algarismi) esis la 846ma yaro di la 1ma yarmilo, la 46ma yaro di la 9ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 840a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Slava princo Pribina divenas vasalo del imperio Franka. Rejulo Louis la Germana grantas lu landi proxim lago Balaton.
* Saracena armeo, veninta de Afrika e konsistanta ek 11 mil soldati e 500 kavali, atakas la limiti di Roma e spolias baziliki di Santa Petrus e Santa Paulus.

### [[Azia]]
* 22ma di aprilo - Imperiestro Wu Zong mortas, e lua onkulo Xuanzong divenas imperiestro di Chinia.

## Naski

## Morti
* 22ma di aprilo - Imperiestro Wu Zong, de la dinastio Tang Chiniana (n. 814)
849

La yaro **849** (DCCCXLIX per Romala algarismi) esis la 849ma yaro de la 1ma yarmilo, la 49ma yaro de la 9ma yarcento, e la 10ma yaro de la yari 840a.

## Eventi
* Armeniana princi Bagrat la 2ma komencas revolto kontre kalifo Al-Mutawakkil, del kalifio Abbasid.

## Naski

## Morti
850

La yaro **850** (DCCCL per Romala algarismi) esis la 850ma yaro de la 1ma yarmilo, la 50ma yaro de la 9ma yarcento, e la 1ma yaro de la yari 850a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 1ma di februaro - Ramiro la 1ma de Asturia mortas, e sucedesas da lua filiulo Ordoño la 1ma.
* Dana Vikingi konquestas Dorestad ed Utrecht, en la nuna Nederlando.

## Naski

## Morti
* 1ma di februaro - Rejulo Ramiro la 1ma de Asturia (n. c. 790)
Funcion-domeno

**Funcion-domeno**, **domeno di defino**, **ensemblo di defino** o **ensemblo di departo** en matematiko esas ensemblo di omna admisebla argumenti di determita funciono. Exemple domeno di funciono *f(x)=x²* esas omna reala nombri, e domeno di *g(x)=1/x* – omna reala nombri ecepte *x=0*.

Funciono *bona definita* devas sendar omna elemento del ensemblo di defino a elemento del ensemblo di ariveyo.