open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chang'e 4

***Chang'e 4*** esas kosmosondilo di la Popul-Republiko Chinia. Ol esas la unesma sondilo qua dolce arivis sur la fora latero di la luno.

Ol esas parto de la Chang'e-serio di misioni a la luno, nomizita pro la Chiniana deino di la luno Chang'e. Skopi di la misiono esas: mezurar la kemiala kompozaji di petri e suli; mezurar la temperaturo ye la surfaco; studiar kosmala radii; observar la sunala halono; e facar astronomiala observadi per radio-teleskopo.

Ol lansesis ye 7ma di decembro 2018, ed atingis orbito cirkum la luno ye 12ma di decembro; ol tervenis ye 3ma di januaro 2019, sur la kratero Von Kármán.

Por ke transmisaji de la fora latero di la luno esus recevita de Tero, satelito por ri-transmisar signali ja esis en orbito cirkum Tero, proxim Lagrange-punto L2 dop la luno, ibe pozita ye 14ma di junio 2018. 

*Chang'e 4* portis veturo *Yutu-2*; dum la unesma lunala dio pos arivo ol kovris 120 m. Til decembro 2021 ol kovris 840 m.
Chang'e 3

***Chang'e 3*** esis kosmosondilo di la Popul-Republiko Chinia. Ol esis la unesma sondilo, depos *[[Luna 24]]*, qua dolce arivis sur la luno.

Ol esis parto de la Chang'e-serio di misioni a la luno, nomizita pro la Chiniana deino di la luno Chang'e. Skopi di la misiono esis: demonstrar teknologii por futura misioni; surveyar la topografio e geologio di la surfaco; mezurar la kemiala kompozaji di petri e suli; e facar astronomiala observadi.

Ol lansesis ye 1ma di decembro 2013, ed atingis orbito cirkum la luno ye 6ma di decembro; ol tervenis ye 14ma di decembro, sur *Mare Imbrium*.

*Chang'e 3* portis veturo *Yutu*, qua inter altra instrumenti havis radaro por penetrar la sulo a profundeso 30 m. *Yutu*, dum la plu multa de la tempo, ne movis, ed experiencis teknikala problemi; tamen ol komunikis kun Tero til marto 2015.
Su Tseng-chang

**Su Tseng-chang**, advokato e politikisto n. ye la 28ma di julio 1947, esis dufoye chefministro di Republiko Chinia: de 2006 til 2007, e de 2019 til 2023.
Patrice Lumumba

**Patrice Émery Lumumba**, politikisto n. ye la 2ma di julio 1925 til la 17ma di januaro 1961, esis l'unesma chefministro di Demokratial Republiko Kongo, e guvernis de la 24ma di junio til la 5ma di septembro 1960.
Fluvio Volta

**Volta** esas la precipua fluviala sistemo di westal Afrika. Ol fluas adsude, de la plataji di Bobo-Dioulasso til debushar an gulfo di Guinea, en Ghana. La precipua parti di Volta esas Negra Volta (qua naskas proxim monto Tenakourou, la maxim alta de la lando), Blanka Volta, e Reda Volta.

L'aquobarilo Akosombo, inaugurita en 1965, jacanta sude de la lando e kovranta entote  km², esas la maxim granda de westal Afrika.
Gulfo di Guinea

**Gulfo di Guinea** esas granda gulfo del Oceano Atlantiko, jacanta an central-westala rivo di Afrika, inter Liberia, Ivora Rivo, Ghana, Togo, Benin, Nigeria, Kamerun, Equatorala Guinea, Gabon e San-Tome e Principe. L'intersekala punto inter Equatoro e Meridiano di Greenwich jacas an gulfo di Guinea.

Ol povas subdividesar en du parti: norde esas bayeto di Benin, kontre ke sude esas bayeto di Biafra, o bayeto di Bonny. En ca lasta existas importanta jaceyi di petrolo.
Akwasi Amankwaa Afrifa

**Akwasi Amankwaa Afrifa**, militisto, farmisto e politikisto n. ye la 24ma di aprilo 1936 til la 26ma di junio 1979, esis prezidanto di Ghana de 1969 til 1970.
Aziz Akhannouch

**Aziz Akhannouch**, entraprezisto e politikisto n. ye la la 1ma di januaro 1961, esis chefministro di Maroko de la 7ma di oktobro 2021 til nun.
Saadeddine Othmani

**Saadeddine Othmani**, mediko, psikiatriisto e politikisto n. ye la la 16ma di januaro 1956, esis chefministro di Maroko de 2017 til 2021.
Juno (kosmosondilo)

***Juno*** esas Usana kosmosondilo por studiar la planeto Jupitero.

Ol lansesis ye 5ma di agosto 2011. Dum la voyajo esis du orbitala manovri en agosto e septembro 2012. Preterpaso di Tero en oktobro 2013, ye disto 559 km, propulsis la sondilo per helpo di gravito vers Jupitero. Ye 5ma di julio 2016 ol eniris orbito cirkum la poli di Jupitero. Ol recevas energio de solala paneli. *Juno* esas, pos *[[Galileo (kosmonavo)|Galileo]]*, la duesma sondilo pozita en orbito cirkum la planeto.

La skopo di la misiono esas studiar la kompozaji di la planeto, la gravito-feldo e la magnetala feldo; ol serchas aquo en la profunda atmosfero, ed ol studias la profunda venti en la planeto.

On expektas ke la misiono finos en 2025; la sondilo pose tiresos ek orbito e falos aden la planeto, por eliminar spaco-reziduo.
Honor-damzelo

Honor-damzelo esas ulu qua helpas la mariajata paro dum la dio di mariajo. Ofte esas la nemariajita familiani di la mariajata paro.
Kechupo

**Kechupo** esas sauco qua uzesas kom kondimento por repasti, repasteti e mikra manjaji. L'unesma konocata recepto originas de 1812.
Per kechupo maxim ofte vizesas tomato-sauco, la chefa parto di kechupo esas tomato pludensigita. Altra parti povas esar salo, salvio, pipro, vinagro, pudro de chili-pimento e sukro.

Originale kechupo produktesis de altra ingredienti, quale fisho, fungi, ostri o nuci. Variaji esas la “keri”-sauco, en Germania e Flandria konocata kom “keri”-kechupo. Altra variajo esas la “Gewürzketchup” kun diferanta spico-mixi.
Muhammad la 6ma di Maroko

**Muhammad la 6ma** (n. ye la 21ma di agosto 1963) esis rejulo di Maroko de la 23ma di julio 1999 til nun.

Naskinta en Rabat, Maroko, il esis filio di Hassan la 2ma e la rejino Aamira Lalla Latifa. Pos ke ilu asumis la trono, il adoptis serio di politikala reformi qui grantis plusa politikala povi a mulieri.
Ahmed Osman

**Ahmed Osman**, politikisto n. ye la 3ma di januaro 1930, esis chefministro di Maroko de 1972 til 1979.
Chambristino

Chambristo o **chambristino** esas muliera servisto qua helpas la maestrino vestizar su, kuafar ed altra laboraji. La rolo multe similesas a ta di chambelano o chambristulo por viri.
Chambristino havas duranta laboro-kontrato che sua maestrino e pro to ofte kun-voyajas kun el. Tamen, el ne aparas publike.
Honor-damzelo facas la sama laboraji, ma nur por la fristo di mariajo-festo. Ultre to, el aparas publike.

**Chambristini fiktiva**
•	Irma di Bianca Castafiore en la desegnita rakonti di “Tin-Tin”
•	Eliza di Emily Shelby en “La kabano di Onklo Tom”
Kombucho

**Kombucho** (Ruse: комбуха, anke: чайный гриб, "te-fungo") esas drinkajo qua existas pro fermentaco di dolcigita teo per kulturi di vinagr-acidobakterii e hefo. Kombucho existas per konstante adjuntar fresha teo a simbioso de mikro-organismi en formo de densa jeleatra brilanta pelikulo. Ca pelikulo nomesas 'fungo' o SKOBHo (Simbiosala Kulturo de Bakterio e Hefo). La kulturo developas en la drinkajo precipue glikuron-acido, lakt-acido, vinagr-acido e diversa vitamini.
Yousef di Maroko

**Mulay Yousef ben Hassan** (n. 1881 til la 17ma di novembro 1927) esis sultano di Maroko de la 13ma di agosto 1912 til la 17ma di novembro 1927.
Artyom Novikov

**Artyom Novikov**, ekonomikisto e politikisto n. ye la la 13ma di januaro 1987, esis provizora chefministro di Kirgizistan, de 2020 til 2021.
Sadir Japarov

**Sadir Nurgozhoevich Japarov**, militisto, advokato e politikisto n. ye la la 6ma di decembro 1968, esas la nuna prezidanto di Kirgizistan. Antee il esis chefministro di la lando, de la 6ma di oktobro til la 14ma di novembro 2020.
Kubatbek Boronov

**Kubatbek Boronov**, politikisto n. ye la la 15ma di decembro 1964, esis chefministro di Kirgizistan de la 17ma di junio til la 6ma di oktobro 2020.
João Tamagnini Barbosa

**João Tamagnini de Sousa Barbosa**, militisto e politikisto n. ye la 30ma di decembro 1883 til la 15ma di decembro 1948, esis chefministro di Portugal de decembro 1918 til januaro 1919. Ilu pose esis administrero di futbalo-klubo *Sport Lisboa e Benfica*, de 1946 til lua morto.
João do Canto e Castro

**João do Canto e Castro da Silva Antunes Júnior**, militisto e politikisto n. ye la 19ma di septembro 1862 til la 14ma di marto 1934 esis prezidanto di Portugal de decembro 1918 til oktobro 1919. Il ank esis provizore la chefministro di la lando de la 15ma til la 23ma di decembro, pos la mortigo di Sidónio Pais.
Arturo Armando Molina

**Arturo Armando Molina Barraza**, militisto e politikisto n. ye la 6ma di agosto 1927 til la 18ma di julio 2021, esis prezidanto di Salvador de 1972 til 1977.
Álvaro Magaña

**Álvaro Alfredo Magaña Borja**, advokato, ekonomikisto e politikisto n. ye la 8ma di oktobro 1925 til la 10ma di julio 2001, esis prezidanto di Salvador de 1982 til 1984. Il elektesis dal Konstitucal Asemblo di Salvador, por guvernar la lando pos la stato-stroko di 1979.
Papo Gregorius la 6ma

**Gregorius la 6ma**, naskinta **Giovanni Graziano** (naskodio nekonocata til oktobro o decembro 1047) esis la 148ma papo dil katolik-eklezio.
Mesut Yılmaz

**Ahmet Mesut Yılmaz**, politikisto e diplomacisto n. ye la 6ma di novembro 1947 til la 30ma di oktobro 2020, esis trifoye chefministro di Turkia.
Ömürbek Babanov

**Ömürbek Toktogulovich Babanov**, entraprezisto e politikisto n. ye la 20ma di mayo 1970 esis dufoye chefministro di Kirgizistan.
Leonid Konstantinovich Artamonov

**Leonid Konstantinovich Artamonov** (n. ye la 25ma di februaro 1859 til la 1ma di januaro 1932) esis Rusa militisto ed explorero. Ilu helpis modernigar Etiopian armeo e partoprenis expediciono a Blanka Nilo. Dum l'unesma mondomilito ilu partoprenis la batalio di Tannenberg.
Batalio di Grunwald

La **batalio di Grunwald**, anke nomizita **unesma batalio di Tannenberg** o **batalio di Žalgiris** esis batalio eventinta dum la milito inter Polonia-Lituania e Germana kavalieri. Ye la 15ma di julio 1410, la federo inter Rejio Polonia e Grandadukio Lituania — komandita, rispektive, dal rejulo Władysław la 2ma di Polonia (Jogaila) e la Grandaduko Vitautas— konfrontis Germana kavalieri, komandita dal granda-maestro *Hochmeister* Ulrich von Jungingen. Multa ek la chefi di Germana kavalieri asasinesis o divenis militala kaptiti. Malgre esar vinkita, Germana kavalieri rezistis l'asiejo di lua fortreso en Malbork, e perdis pouca teritorii kande signatesis tale nomizita "Paco di Thorn" (Toruń) en 1411, kontre ke altra teritoriala disputi duris til tale nomizita "Paco di Melno", establisita en 1422. Tamen, kavalieri nulafoye pose rekuperis lia anciena povo, e lia granda spensi kun militala indemni efektigis interna konflikti e krizo ekonomiala en teritorii sub lia administrado.  La batalio modifikis povo-equilibro em Central ed Estal Europa, e plufortigis l'unigo politikala inter Polonia e Lituania, qua divenis la precipua politikala povo en la regiono.

Pri la quanto di mortinti, informi sendita a Sigismund, Santa Romana imperiestro ed a barono Miklós la 2ma parolas pri 8 mil mortinti "en amba flanki". Tamen, l'informo esis nepreciza, e ne restas klara se la tota quanto di mortinti esis entote 8 mil, o 16 mil. Papala buloletro mencionis 18 mil "kristani mortinta".

## Referi
Batalio di Tannenberg

La **batalio di Tannenberg** o **duesma batalio di Tannenberg** esis batalio eventinta de la 26ma til la 30ma di agosto 1914 inter ruso (1ma e 2ma armei) e Germana imperio (8ma armeo) dum la komenco dil unesma mondomilito, proxim vilajeto Allenstein, che Estala Prusia. Ca batalio esis multe importanta dum tota milito, e rezultis la kompleta destrukto di la 2ma armeo Rusa. Posa batalii rezultis anke la destrukto preske kompleta di la 1ma armeo rusa, e kreis granda militala desfacilesi por Rusa imperio til la printempo di 1915.

Ca konfronto esis notinda pro la rapida mobilizo di Germana trupi, qui transportesis per ferovoyo. To posibligis ke singla armeo Germana povis kombatar du armei Rusa plu granda, tamen plu lenta en lia movi. Altra importanta faktoro esis la febla sistemo di kodexi uzita da Rusa armeo, qui facile dechifresis dal Germani.

Malgre ke la batalio fakte eventis proxim la vilajo Allenstein, kontre ke Tannenberg distas 30 kilometri weste, Germana komandinti nomizis ol «batalio di Tannenberg» pro propagando-motivi, e moderar la rimemorigo di la vinkeso di Germana kavalieri da trupi Polona-Lituana, che batalio samnoma eventinta en 1410.
Guido Imbens

**Guido Wilhelmus Imbens** (n. ye la 3ma di septembro 1963) esas Nederlandan-Usan ekonomikisto qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri ekonomiko en 2021, ensemble kun Joshua Angrist.
Kuomintang

**Kuomintang** (abreviuro **KMT**), anke dicita **Guomindang (GMD)** o **Nacionalista Partiso Chiniana**, esas politikala partiso che Republiko Chinia, komence che kontinentala Chinia e nun en Taiwan, depos 1949. Komence esinta l'unika politikala partiso en la sistemo nomizita **Dang Guo**, che Republiko Chinia, ol nun esas la precipua opozanta partiso dil insulo. KMT opozas l'ideo pri nedependo por Taiwan, ed anke l'ideo pri unigo di Chinia en la sistemo "un lando, du (ekonomiala) sistemi".

Kuomintang fondesis en 1919 da Sun Yat-sen, che kontinentala Chinia, pos la revoluciono di 1911, qua revokis la dinastio Qing.
Ulukbek Maripov

**Ulukbek Asamidinovich Maripov**, politikisto n. ye la la 30ma di agosto 1979, esis chefministro di Kirgizistan de la 3ma di februaro til la 5ma di mayo 2021, kande l'ofico di chefministro abolisesis, ed ilu divenis nur la chefo dil ministraro, til oktobro sam yaro.
Cangyang Gyaco

**Cangyang Gyaco** (n. ye la 1ma di marto 1683. Mortinta depos 1706) esis Tibetana spiritala duktero judikata kom la 6ma metempsikoso di Buddho. Ilu apartenis al etnio Monba. Existas multa legendi pri lua nasko e l'unesma yari di lua vivo. Il esis l'unika *dalay-lama* qua decidis ne vivar en monakeyo, vice lu preferis vivar meze ordinara individui.
Will Power

**William Steven Power** (n. ye la 1ma di marto 1981) esas Australiana automobilisto. Ilu vinkis mondala championkonkurso pri *IndyCar Series* en 2014, e de 1999 - kande ilu komencis ilua sporta kariero - til nun, ilu vinkis 40 automobilo-kuradi.
Brice Guyart

**Brice Guyart** (n. ye la 15ma di marto 1981) esas Franciana skermisto. Ilu ganis du ora medalii dum Olimpiala Ludi pri skermoarto per flereto: por esquado dum l'Olimpiala Ludi en Sydney, 2000, ed individuala dum l'Olimpiala Ludi en Athina, 2004.
Ana Maria Popescu

**Ana Maria Popescu** (n. **Ana Maria Florentina Brânză** ye la 26ma di novembro 1984) esas Rumana skermisto. De 2008 til nun el ganis tri Olimpiala medalii pri skermoarto pri espado: arjenta dum Olimpiala Ludi en Beijing, 2008 (individuala), ora dum l'Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro, 2016 (por esquado), ed arjenta dum l'Olimpiala Ludi en Tokyo, 2020 (individuala).
Laura Vandervoort

**Laura Dianne Vandervoort** (n. ye la 22ma di septembro 1984) esas Kanadana television-aktoro, plu konocata por elua rolo kom Sadie Harrison che dramato-serio *Instant Star*.
Pierre Emmanuel

**Pierre Emmanuel**, pseudonimo di **Noël Mathieu**  (n. ye la 3ma di mayo 1916 til la 24ma di septembro 1984) esis Franca poeto.

## Verki
;En la Franca
* *Elégies* (1940)		
* *Tombeau d'Orphée, Éd. *Poésie 41, Pierre Seghers,* (1941)	
* *Jour de colère* (1942)		
* *Combats avec tes défenseurs, Éd. *Poésie 42, Pierre Seghers,* (1942)	
* *Sodome* (1944)		
* *Vercors* (1944)		
* *Cantos* (1944)		
* *La liberté guide nos pas* (1945)		
* *Le Poète fou*		
* *Mémento des vivants*		
* *Poésie, raison ardente* (1947)		
* *Le Poète et son Christ*		
* *Qui est cet homme* (1947)		
* *Car enfin je vous aime*		
* *Babel* (1951)		
* *L'ouvrier de la onzième heure* (1953)		
* *La Colombe*		
* *Visage Nuage*		
* *Versant de l'Âge*		
* *Evangéliaire*		
* *Le Goût de l'un*		
* *La Nouvelle Naissance*		
* *La Face Humaine*		
* *Le monde est intérieur* (1967)		
* *Jacob* (1970)		
* *Sophia* (1973)		
* *La Vie Terrestre*		
* *Tu* (1978)		
* *Le Livre de l'Homme et de la Femme*, trilogio : *Una ou la Mort la Vie, Duel, L'Autre*		
* *L'Arbre et le Vent*		
* *Les Dents serrées*		
* *Le Grand œuvre, Cosmogonie* (1984)		
* *Œuvres poétiques complètes*, Lausanne, L'Âge d'homme, 2001, t. I, 1940-1963.	
* *Œuvres poétiques complètes*, Lausanne, L'Âge d'homme, 2003, t. II, 1970-1984.
* *Tombeau d'Orphée*, durado di 'Hymnes orphiques*, Lausanne, L'Âge d'homme, coll. Amers, 2001.
* *Lettres à Albert Béguin : correspondance 1941-1952*

;En l'Angla
* *The Universal Singular: The Autobiography of Pierre Emmanuel'', 1950
Ihor Reizlin

**Ihor Dmytrovych Reizlin** (n. ye la 7ma di decembro 1984) esas Ukrainana skermisto. Ilu ganis bronza medalio dum l'Olimpiala Ludi en Tokyo, 2020, pri skermoarto per espado, modaleso individuala.
Larisa Korobeynikova

**Larisa Viktorovna Korobeinikova** (n. ye la 26ma di marto 1987) esas Rusiana skermistino. El ganis arjenta medalio kom parto di Rusa feminal esquado dum l'Olimpiala Ludi en London, 2012, pri skermoarto uzanta flereto. Dum l'Olimpiala Ludi en Tokyo, 2020, kom reprezentanto di Rusa Olimpiala Komitato, el ganis du medalii: bronza individuala, ed ora por esquado, ambe uzanta flereto.
Floor Jansen

**Floor Jansen** (n. ye la 21ma di februaro 1981) esas Nederlandana kantistino, membro di la bando Finlandana Nightwish.
Rodrigo Caio

**Rodrigo Caio Coquette Russo** (n. ye la 17ma di agosto 1993) esas Braziliana futbalisto. Ilu nun ludas por *Clube de Regatas do Flamengo* e por la nacionala futbalo-esquado di Brazilia.
Sifan Hassan

**Sifan Hassan** (n. ye la 1ma di januaro 1993) esas Nederlandan atleto naskinta en Etiopia. El ganis 3 Olimpiala medalii dum l'Olimpiala Ludi en Tokyo, 2020, di qui du ora (5.000-metra e 10 mil-metra kurado) ed 1 bronza (1500-metra kurado).
Cesc Fàbregas

**Francesc "Cesc" Fàbregas Soler** (n. ye la 4ma di mayo 1987) esas Hispana futbalisto. Ilu nun ludas por futbalo-klubo *AS Monaco FC*. De 2014 til 2019 ilu ludis por Britaniana futbalo-esquado *Chelsea F.C.*.
Flora Duffy

**Flora Jane Duffy** (n. ye la 30ma di septembro 1987) esas Bermudan atleto. El esas triatletino, e ganis l'unesma ora Olimpiala medalio por Bermuda, dum l'Olimpiala Ludi en Tokyo, 2020.
Takehide Nakatani

**Takehide Nakatani** (n. ye la 9ma di julio 1941) esas Japoniana judoisto. Ilu ganis l'ora medalio pri judoo, kategorio til 68 kilogrami por viri, dum l'Olimpiala Ludi en Tokyo, 1964.
John Pius Boland

**John Mary Pius Boland** (n. ye la 6ma di septembro 1870 til la 17ma di marto 1958) esis Irlandana tenisisto e politikisto. Ilu ganis la du unesma medalii pri teniso de la historio, dum l'Olimpiala Ludi en Athina, 1896. Ilu pose esis parlamentano por Irlando en la *House of Commons*, l'infra chambro di la Parlamento Britaniana, ed anke parlamentano por South Kerry en la Parlamento Irlandana, de 1900 til 1918.
Matej Sternen

**Matej Sternen** (n. ye la 20ma di septembro 1870 til la 28ma di junio 1949) esis Sloveniana piktisto di impresionista stilo. Ilu studiis pikto en München, kun Rihard Jakopič e Matija Jama, du altra piktisti kun origino Sloveniana.
Duesma batalio di Ypres

La **duesma batalio di Ypres** esis batalio eventinta de la 22ma di aprilo til la 25ma di mayo 1915, kande trupi di Francia, Unionita Rejio, Australia e Kanada luktis kontre Germana imperio dum l'unesma mondomilito. Ol esis l'unesma batalio ube uzesis venenoza gasi kontre enemika trupi. Germana trupi lansis kloro kontre tranchei de la federiti por sufokar la trupi. Tamen, ca fakto ne esis decidigiva por la rezulto di la batalio, nam malgre ke la gaso produktis quika morto di deki di mili soldati, Germani savis pri la rezulto dil atako erste depos multa dii, e to esis suficanta tempo por ke Federiti povis itere sendar nova trupi ed armi a la zono.

Depos ca batalio, trupi komencis uzar maskili kontre gasi. En ca batalio, unesmafoye trupi de kolonii (Kanada ed Australia) luktis kontre Europana povo en Europa.
Mustafa la 2ma di Otoman imperio

**Mustafa la 2ma** (n. ye la 6ma di februaro 1664 til la 29ma di decembro 1703) esis sultano di Otoman imperio de la 6ma di februaro 1695 til la 22ma di agosto 1703.
Karl Renner

**Karl Renner**, politikisto, bibliotekisto, advokato e diplomacisto n. ye la 14ma di decembro 1870 til la 31ma di decembro 1950 esis dufoye kancelero di Austria: de 1919 til 1920, e de aprilo til decembro 1945. Il ank esis prezidanto di la lando de 1945 til lua morto.
Tomás Berreta

**Tomás Berreta Gandolfo**, politikisto n. ye la 22ma di novembro 1875 til la 2ma di agosto 1947, esis prezidanto di Uruguay de la 1ma di marto 1947 til lua morto pro kancero.
Hokeo sur glacio

**Hokeo* sur glacio** esas sporto qua ludesas sur sketeyo inter du esquadi havanta 1 defensisto e 5 altra ludisti singla. La sketisti mustas duktar e frapar kauchuka disketo, probante ke ol enirez la golo dil opozanto, do enrejistranta punto. L'esquado qua reperas plusa punti vinkas la partio.

Ca varianto di *hokeo** esas fizikala sporto, e la ludisti povas frapar o kolizionar kontre ka korpi dil opozanti. Pro to, li bezonas uzar protektili, exemple kaski e protektili en la gambi e brakii, e dika uniformi por suportar la koldeso, nam cakaze la hokeo-agro kovresas per glacio. Ca sporto inventesis en Kanada, e ludesis unesmafoye ye la 6ma di marto 1875. Ol divenis Olimpiala sporto en 1920, e ludesis unesmafoye dum l'unesma Vintrala Olimpiala Ludi, en 1924.

La maxim sucesoza landi en la hokeo sur glacio esas Kanada, USA, Rusia, Chekia, Suedia e Finlando.

Depos la yaro 1998 anke hokeo sur glacio por mulieri divenis Olimpiala sporto. Ja depos la yaro 1990 esas oficala mondala championkonkurso di hokeo sur glacio por mulieri.

La internaciona asociuro por hokeo sur glacio esas l'Internaciona Federuro por Hokeo sur glacio (IIHF).
Overijssel

**Overijssel** esas provinco di Nederlando jacanta este de la lando, an la frontiero kun Germania.

## Geografio
Sud-este, la tereni di la provinco kovresas da sablo, havanta fluveti e rivereti, exemple Regge e Dinkel. Norde, ol kovresas da marshi e sedimenti.
Sorin Grindeanu

**Sorin Mihai Grindeanu**, injenioro, teoriisto pri informatiko e politikisto n. ye la 5ma di decembro 1973 esis chefministro di Rumania de januaro til junio 2017.
Claude Makélélé

**Claude Makélélé** (n. ye la 18ma di februaro 1973) esis Franca futbalisto, nun entrenisto che Angla futbalo-klubo *Chelsea FC*.

Dum ilua kariero, ilu ludis, inter altri, por *Olympique de Marseille* e *[[Paris Saint-Germain]]*, ed anke por la nacionala futbalo-esquado di Francia.
Marija Naumova

**Marija Naumova** (n. ye la 23ma di junio 1973) esas Latviana kantistino. Sub artala nomo **Marie N** el kantas en multa muzikala stili, nome pop e jazo. El ganis Euroviziono-Konkurso di Kansono en 2002 por Latvia, per la kansono *I Wanna*.
Sandra Kim

**Sandra Kim**, artala nomo di **Sandra Caldarone** (n. ye la 15ma di oktobro 1972) esas Belga kantistino. En 1986, lor evanta 13 yari, el ganis l'Euroviziono-Konkurso di Kansono, per la muziko *J'aime la vie*.
Joaquín Sánchez de Toca y Calvo

**Joaquín Sánchez de Toca y Calvo**, advokato, politikisto e skriptisto n. ye la 24ma di septembro 1852 til la 13ma di julio 1942 esis Chefministro di Hispania de la 20ma di julio til la 12ma di decembro 1919.
Eduardo Dato e Iradier

**Eduardo Dato e Iradier**, advokato e politikisto n. ye la 12ma di agosto 1856 til la 8ma di marto 1921 esis trifoye chefministro di Hispania, inter 1913 e 1921.
Alice Vanderbilt Morris

**Alice Vanderbilt Morris** (n. ye la 7ma di decembro 1874 til la 15ma di agosto 1950) esis Usana linguisto, maxim konocata por esar kunfondinto dil asociuro *International Auxiliary Language Association* - IALA - e por helpar la developo di Interlingua. El apartenis a richa familio Vanderbildt, de Usa.
Alexandru Athanasiu

**Alexandru Athanasiu**, yuristo, profesoro pri yurocienco e politikisto n. ye la 1ma di januaro 1955, esis provizora chefministro di Rumania de la 13ma di decembro til la 22ma di decembro 1999.
Kristos Sartzetakis

**Kristos Sartzetakis**, advokato, judiciisto e politikisto n. ye la 6ma di aprilo 1929 til la 3ma di februaro 2022, esis prezidanto di Grekia de 1985 til 1990.
Basappa Danappa Jatti

**Basappa Danappa Jatti**, advokato e politikisto n. ye la 10ma di septembro 1912 til la 7ma di junio 2002, esis prezidanto di India de la 11ma di februaro til la 25ma di julio 1977.
Manuel Pardo y Lavalle

**Manuel Justo Pardo y Lavalle**, ekonomikisto, bankisto e politikisto n. ye la 9ma di agosto 1834 til la 16ma di novembro 1878, esis prezidanto di Peru de 1872 til 1876.
Tomás Cipriano de Mosquera

**Tomás Cipriano Ignacio María de Mosquera-Figueroa y Arboleda-Salazar**, militisto e politikisto n. ye la 26ma di septembro 1798 til la 7ma di oktobro 1878, esis quarfoye prezidanto di Kolumbia.
Francisco Silvela le Vielleuze

**Francisco Silvela y de Le Vielleuze**, advokato e skriptisto n. ye la 15ma di decembro 1845 til la 29ma di mayo 1905, esis chefministro di Hispania de 1902 til 1903.
Rejio Hungaria

**Rejio Hungaria** esis monarkio en central Europa, qua existis de Mezepoko til la 20ma yarcento (yaro 1000 til 1946, ecepte de 1918 til 1920, ed existis preske dum 1 yarmilo. Princio Hungaria divenis kristana rejio kande István la 1ma kronizesis rejo di Hungaria.
Syukuro Manabe

**Syukuro Manabe** (n. ye la 21ma di septembro 1931) esas Japonian-Usana meteorologiisto e klimatologiisto. Il esis pioniro en l'uzo di komputatori* por simular klimatala modifiki e naturala klimatala varii. En 2021 ilu kunpremiizeis per la Nobel-premio pri fiziko ensemble kun Klaus Hasselmann pro kreo di fizikala modelo pri la klimato di la Tero.
Giorgio Parisi

**Giorgio Parisi** (n. ye la 4ma di agosto 1948) esas Italiana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 2021 pro ilua studii pri statistikala mekaniko e komplexa sistemi.
Benjamin List

**Benjamin List** (n. ye la 11ma di januaro 1968) esas Germana kemiisto qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri kemio en 2021 ensemble kun Skota profesoro David William Cross MacMillan pro lia studii pri organika kemio.
Jana Novotná

**Jana Novotná** (n. ye la 2ma di oktobro 1968 til la 19ma di novembro 2017) esis Cheka ex-tenisisto.

El ganis la titulo dil turniro di Wimbledon en 1998, e 12 turniri *Grand Slam* por 2 ludisti.
Kalvinismo

**Kalvinismo**, anke nomizita **Reformita Protestantismo** esas importanta fako di protestantismo qua praktikas la tradicioni e praktiki teologiala establisita dal Franca pastoro Jean Calvin. Kalvinismo emfazas la suvereneso di Deo e l'autoritato di la Biblo.

Kalvinisti ruptis kun l'Eklezio Katolika dum la 16ma yarcento. Li diferas de Luterani, qui kredas - quale Katoliki ed Ortodoxi - en la prezenteso di la korpo di Kristo che eukaristio. La du religii havas diferanta konceptaji pri l'intenco e signifiko di la bapto, en l'uzo di la legi di Deo por kredanti, en la formo di kultar Deo, inter altri.

## Referi
Augusto Leguía

**Augusto Bernardino Leguía y Salcedo**, entraprezisto e politikisto n. ye la 19ma di februaro 1863 til la 6ma di februaro 1932, esis dufoye prezidanto di Peru: de 1908 til 1912, e de 1919 til 1930.
Psikoanalizo

**Psikoanalizo**' (de la Greka ψυχή, *psykhḗ*, 'anmo' + ἀνάλυσις, *análysis*, 'analizo') esas ensemblo di teorii e terapiala tekniki qui traktas la parto dil subkoncio di la mento, e qui, ensemble, formacas metodo por kuraco di mentala morbi. Ca fako kreesis dum frua yari 1890a da Sigmund Freud, e la tekniki uzata pose developesis da dicipuli de Freud, exemple Alfred Adler e Carl Gustav Jung, ed anke de Erich Fromm, Karen Horney, e Harry Stack Sullivan.

Psikoanalizo esas debatebla fako, e lua efikeso terapiala debatabas. Ol partale remplasesis da tale nomizita e plu vasta "psikodinamika* psikoterapio".
Konfuceismo

**Konfuceismo** esas sistemo di pensado e konduto qua originis en anciena Chinia. Multafoye deskriptita kom tradiciono, filozofio, religio, humanismala o racionala religio, formo di guvernar o simple formo di vivar, Konfuceismo evolucionis de la pose surnomizita "cent skoli di pensado", qui originis de la docadi da Chiniana filozofo Konfucius (551 aK til 479 aK).

Konfucius judikis su propra kom transmisero di kulturala valori developita dum la dinastii Xia (c. 2070 aK til 1600 aK), Shang (c. 1600 aK til 1046 aK) e Zhou (c. 1046 aK til 250 aK). Konfuceismo supresesis dum l'autoritatoza dinastio Qin (221 aK til 206 aK), ma transvivis. Dum la dinastio Han (206 aK til 220) ol itere divenis importanta ideologio.

La centrala valori di Konfuceismo esas familiala e sociala harmonio, la kompato filiala (孝, *Xiao*), *ren* (仁, "boneso"), *Lǐ* (禮 / 礼), qua esas sistemo di normi e rituali quin ula individuo mustas praktikar por divenar en harmonio kun la Cielo. Konfuceismo anke kredas en spiriti o deaji (*shen*).

## Referi
Besarabia

**Besarabia** (Gagauze *Besarabiya*, Rumane *Basarabia*, Ruse Бессарабия, *Bessarabiya*, Turke *Besarabya*, Ukrainane Бессара́бія, *Bessarabiya*) esas historiala regiono en estal Europa, inter fluvii Dnister este, e Prut weste. Cirkume 2/3 di Besarabia apartenas a la nuna Moldova e la cetera 1/3 apartenas ad Ukraina.

Historiala Besarabia havas cirkume  km², e lua tereni esas ordinare kolinoza e kovrata da stepo. Lua suli esas fertila, e havas jaceyi di lignito. La habitanti di la regiono kultivas betravo, sunofloro, frumento, maizo, tabako, vitoberi e frukti.

Pos la milito Rusa-Turka e la sequanta "paco di București", princio Moldavia, tillore vasalo de Otoman imperio, cedesis a Rusa imperio. Pos la milito di Krimea en 1856, sudala parti di Besarabia itere cedesis a princio Moldavia, ma en 1878 la regiono itere cedesis a Rusa imperio kande Rumania nedependanteskis.
Kurlando

**Kurlando** (Latviane *Kurzeme*, Livoniane *Kurāmō*, Germana e Skandinaviana lingui: *Kurland*) esas un ek la historiala teritorii di Latvia, jacanta weste de la lando, apud Baltiko. Lua maxim granda urbo esas Liepāja, la 3ma maxim granda urbo di Latvia. La regioni Semigalia e Selonia kelkafoye judikesas kom parto di Kurlando, nam li olim administresis da la sama duko.
Philadelphia

**Philadelphia** esas la maxim populoza urbo dil stato Pensilvania, Usa, e la 6ma maxim populoza di la lando. Segun la demografiala kontado di 2020, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 369,59 km².
Pomerania

**Pomerania** (Polone *Pomorze*; Germane *Pommern*; Kashubiane *Pòmòrskô*) esas historiala regiono an la suda rivo di Baltiko, dividita inter Polonia e Germania. Lua westa porciono apartenas a Germana stati Mecklenburg-Westa Pomerania e Brandenburg, kontre ke l'estala porciono apartenas a Polonia. La regiono havas basa denseso demografiala, e lua maxim granda urbi esas Gdańsk e Szczecin, ambe en Polona teritorio. En Germana teritorio, la maxim granda urbi esas Stralsund e Greifswald.

Existas diversa universitati en la regiono, di qui l'universitato di Greifswald esas la maxim anciena, esanta la 2ma maxim anciena di Germania, dop l'universitato di Rostock.
Papo Celestinus la 1ma

**Celestinus la 1ma**, naskinta **Cœlestinus Sibælius**, m. ye la 27ma di julio 432, esis la 43ma papo di katolik-eklezio.
Peter Christian Thamsen Skovgaard

**Peter Christian Thamsen Skovgaard** (n. ye la 4ma di aprilo 1817 til la 13ma di aprilo 1875) esis Dana piktisto. Ilu piktis precipue Dana peizaji.
Phetsarath Ratanavongsa

**Phetsarath Ratanavongsa**,  n. ye la 19ma di januaro 1890 til la 14ma di oktobro 1959 esis chefministro di Laos de 1941 til 1945. Il ank esis chefo di stato di la lando dum kurta periodo, de 1945 til 1946, pos ke Japonian imperio vinkesis ed ante ke Francia riprenis kontrolo di la regiono.
Populo Guarani

Le **Guarani** (Guarani: *Avá*) esas grupo di aborijena populi de Sud-Amerika qui habitas Paraguay, la nordo di Arjentinia, la sudo e sud-esto di Brazilia (stati Rio Grande do Sul, Santa Catarina, Paraná, Sao Paulo e Mato Grosso do Sul) e sud-estala Bolivia. On kalkulas ke li e lia decendanti esas cirkume 5 milion personi.

Lua idiomo, Guarani ank esas oficala linguo di Paraguay, e povas subdividesar, quale la propra populo Guarani, en tri grupi: Guarani-kaiowaa, Guarani-mbyá, e Guarani-ñandeva. Li esis l'unesma populo qua kultivis mateo. Ante l'arivo dil Europani, le Guarani developabis ceramiko e kustumis sepultar lia mortinti en ceramika funerala urni.

## Referi
Imad Khamis

**Imad Khamis**, injenioro e politikisto n. ye la la 1ma di agosto 1961, esis chefministro di Siria de 2016 til 2020.
Edmund Charles Tarbell

**Edmund Charles Tarbell** (n. ye la 26ma di aprilo 1862 til la 1ma di agosto 1938) esis Usana piktisto. Il esis un ek la precipua piktisti de la tale nomizita "skolo di Boston", ed apartenis a Impresionista movado.
Edwin Austin Abbey

**Edwin Austin Abbey** (n. ye la 1ma di aprilo 1852 til la 1ma di agosto 1911) esis Usana piktisto. Il esas multe konocata pro lua pikturi e desegnuri di temi Shakespeareala e Victoriala, e pikturi pri la kronizo di Angla rejulo Edward la 7ma.
Orazio Gentileschi

**Orazio Lomi Gentileschi** (n. ye la 9ma di julio 1563 til la 11ma di septembro 1639) esis Italiana piktisto. Pos la yaro 1600, il influesis da pikturi de Caravaggio.
Marcello Bacciarelli

**Marcello Bacciarelli** (n. ye la 16ma di februaro 1731 til la 5ma di januaro 1818) esis Italiana-Polona piktisto. Ilua pikto-stilo esis tarda Baroka e Neoklasika.
Adib Shishakli

**Adib al-Shishakli**, militisto e politikisto n. 1909 til la 27ma di septembro 1964, esis chefo di stato e chefo di guvernerio di Siria de 1953 til 1954.
Francesco Bartolozzi

**Francesco Bartolozzi** (n. ye la 21ma di septembro 1727 til la 7ma di marto 1815) esis Italiana piktisto. Il esis precipue graburisto.
Alexey la 1ma di Rusia

**Alexey la 1ma** (n. ye la 19ma di marto 1629 til la 8ma di februaro 1676) esis caro di Rusia de la 12ma di julio 1645 til lua morto.
Vasili la 3ma di Rusia

**Vasili la 3ma** (n. ye la 25ma di marto 1479 til la 3ma di decembro 1533) esis caro di Rusia de la 6ma di novembro 1505 til lua morto.
Norodom Suramarit

**Norodom Suramarit** (n. ye la 6ma di marto 1896 til la 3ma di aprilo 1960) esis Rejo di Kambodja de la 3ma di marto 1955 til lua morto.
Friedrich August Kekulé von Stradonitz

**Friedrich August Kekule von Stradonitz** (n. ye la 7ma di septembro 1829 til la 13ma di julio 1896) esis Germana kemiisto, qua studiis precipue organika kemio. Depos la yari 1850a til ilua morto, ilu divenis un ek la maxim importanta kemiisti Europana, nome pri teoriala kemio.
Shannon Elizabeth

**Shannon Elizabeth Fadal** (n. ye la 7ma di septembro 1973) esas Usana cinem- e televizion-aktorino. El esas maxim konocata por elua roli en la komedio-cinematografuri *American Pie* (1999–2012) e *Scary Movie* (2000), en la Kristnasko-cinematografuro *Love Actually* (2003), ed en la televiziono-serio *That '70s Show* (2003–2005).
Keith Moon

**Keith John Moon** (n. ye la 23ma di agosto 1946 til la 7ma di septembro 1978) esis Britaniana muzikisto di la bando The Who. Mem pos lua morto, ilu duras laudesar da muzikala kritikisti, ed en 2011 ilu votesis en duesma plaso kom maxim bona perkut-instrumentisto de la historio, segun inquesto da revuo *Rolling Stone*.
Ivan Grohar

**Ivan Grohar** (n. ye la 15ma di junio 1867 til la 19ma di aprilo 1911) esis Sloveniana piktisto, qua piktis segun stilo impresionista.
Herbert Grönemeyer

**Herbert Arthur Wiglev Clamor Grönemeyer** (n. ye la 12ma di aprilo 1956) esas Germaniana kantisto, muzikisto, kompozisto ed aktoro, populara en Germania, Austria e Suisia. Ilu vendis plu kam 13 milion kopiuri di lua albumi.
Johann Christian Brand

**Johann Christian Brand** (n. ye la 6ma di marto 1722 til la 12ma di junio 1795) esis Austriana piktisto. Il influis la fino di Baroko en la pikturo di peizaji.
Frederic Leighton

**Frederic Leighton, 1ma barono Leighton** (n. ye la 3ma di decembro 1830 til la 25ma di januaro 1896) esis Britaniana piktisto e skultisto.
Chris Foreman

**Christopher John "Chris" Foreman** (n. ye la 8ma di agosto 1956) esas Britaniana kompozisto, kantisto e muzikisto, membro di la bando Madness.
Gene Kelly

**Gene Kelly** (n. kom *Eugene Curran Kelly* ye la 23ma di agosto 1912 – m. ye la 2ma di februaro 1996) esis Usana cinem-aktoro, dansisto, kantisto e kompozisto di dansoarto. Il esis multe konocata pro muzikala cinematografuri, exemple *Singin' in the Rain* (1952).
George Papazov

**George Papazov** (n. ye la 2ma di februaro 1894 til la 23ma di aprilo 1972) esis Bulgara piktisto e skriptisto.
Anders Chydenius

**Anders Chydenius** (n. ye la 26ma di februaro 1729 til la 1ma di februaro 1803) esis Sueda-Finlandana pastoro Luterana, filozofo e membro dil Parlamento di Suedia.
Latin-Amerika

**Latin-Amerika** esas la parto di Amerika - landi nedependanta e regioni - ube la lingui Hispana, Portugalana e Franca parolesas. Parti de Usa e Kanada ube Hispana o la Franca parolesas, ecepte Porto-Riko, ne esas judikata kom apartenanta a Latin-Amerika, sive ad Anglosaxona Amerika. Ca termino esas plu vasta e plu recenta kam *Hispan-Amerika* od *Ibero-Amerika*.

Latin-Amerika konsistas ek 20 nedependanta landi e 14 teritorii qui iras de Mexikia a Tero di Fairo en Sud-Amerika, kovranta cirkume  km², o 13% de la surfaco Terala, e havanta cirkume 652 milion habitanti en marto 2020.
Austronezia

**Austronezia** esas vasta regiono qua inkluzas diversa insuli ed arkipelagi che Pacifiko ed Indiana Oceano habitata da populi qui parolas tale nomizita "lingui Austroneziana", qui inkluzas Malaya, Madagaskarana, javaana, tetum, ed altri. La vorto *Austronezia* venas de Latina vorto: *Austrālis* ("de la sudo") kombinita kun Greka vorto νήσος (*nísos*, "insulo"), od "insuli de la sudo". L'insulo Taiwan ank inkluzesas en ca grupo, nam ol havas aborijena habitanti qui parolas lingui de la familio Austroneziana.
Oscar De La Hoya

**Oscar De La Hoya** (n. ye la 4ma di februaro 1973) esas Usana ex-boxisto, qua konkursis profesionale de 1992 til 2008. Nun il esas boxo-propagisto.

Dum ilua kariero, ilu ganis 11 internaciona championkonkursi pri boxo, en 6 diferanta kategorii. Ilu anke ganis ora medalio pri boxo dum l'Olimpiala Ludi en Barcelona, 1992, por luktisti pezanta til 60 kilogrami.
Thomas John Hicks

**Thomas John Hicks** (n. ye la 11ma di januaro 1876 til la 28ma di januaro 1952) esis Usan ex-atleto.Ilu deklaresis vinkanto di la maratono, dum l'Olimpiala Ludi en Saint Louis, 1904, quankam ilu recevis helpo da lua entreneri, qui rianimis ilu per ovi, konyako e striknino. Lua entreneri tenis ilu por ke ilu ne falez sur la sulo dum la fino di kurado. Ilu arivis ebria e deliranta.
Boxo

**Boxo** esas kombat-sporto en qua du personi, ambe uzanta protektiva ganti ed altra equipuri, exemple protektili por boko, pugnofrapas l'una l'altra dum predefinita quanto di tempo en boxala ringo.

Amatora boxo esas ambe sporto Olimpiala ed en tale nomizita "Ludi di la Commonwealth". La kombati surveyesas da arbitristo, ed ordinare subdividesas en periodi di 1- til 3-minuta durado.

Ol esas olimpiala sporto de Olimpiala Ludi en Saint Louis (1904).
Miina Sillanpää

**Miina Sillanpää** (n. ye la 4ma di junio 1866 til la 3ma di aprilo 1952) esis Finlandana politikisto. El asumis la Ministerio pri Social Aferi di Finlando en decembro 1926 e restis ibe dum 1 yaro. El esis l'unesma muliero qua asumis ula ministerio en Finlando.
Emil A. Rausch

**Emil A. Rausch** (n. ye la 11ma di septembro 1883 til la 14ma di decembro 1954) esis Germana natisto. Ilu ganis du ora medalii dum l'Olimpiala Ludi en Saint Louis, 1904: por 880-yard-a natado e por 1-milia natado, ed 1 bronza medalio, pri 220-yard-a natado.
Duke Kahanamoku

**Duke Paoa Kahinu Mokoe Hulikohola Kahanamoku** (n. ye la 24ma di aprilo 1890 til la 22ma di januaro 1968) esis Havayiana-Usana natisto. Ilu ganis tri ora medalii pri natado, dum l'Olimpiala Ludi en Stockholm ed Antwerpen, ed anke du arjenta medalii, en Stockholm ed en Paris, 1924.

Ilu anke popularigis surfo kom sporto.
Oscar Swahn

**Oscar Gomer Swahn** (n. ye la 20ma di oktobro 1847 til la 1ma di mayo 1927) esis Sueda sporta pafisto. Ilu partoprenis tri Olimpiala Ludi - en London, 1908, en Stockholm, 1912, ed en Antwerpen, 1920 - e ganis entote tri ora medalii, di qui du en London ed 1 en Stockholm. Il anke ganis 1 arjenta medalio en Antwerpen, e du bronza medalii, en London ed en Stockholm. Ilu anke divenis la maxim olda persono qua ulafoye partoprenis l'Olimpiala Ludi. En London, 1908 ilu ja evis 60 yari, lor la maxim evoza persono qua partoprenis la Ludi. En Antwerpen ilu ja evis 72 yari, e divenis la maxim olda Olimpiala konkursanto de la historio.
David Douillet

**David Donald Hubert Roger Douillet** (n. ye la 17ma di februaro 1969) esas Franca judoisto. Ilu ganis du ora medalii pri judoo, en Atlanta, 1996, ed en Sydney, 2000, ed anke 1 bronza medalio pri judoo, por atleti kun plu kam 95 kilogrami, dum l'Olimpiala Ludi en Barcelona, 1992.

Nun il esas politikisto.
Stefano Baldini

**Stefano Baldini** (n. ye la 25ma di mayo 1971) esas Italiana ex-atleto. Ilu vinkis la maratono dum l'Olimpiala Ludi en Athina, 2004.
Gezahegne Abera

**Gezahegne Abera** (n. ye la 23ma di aprilo 1978) esas Etiopian ex-atleto. Ilu vinkis la maratono por viri dum l'Olimpiala Ludi en Sydney, 2000.
Scott Joplin

**Scott Joplin** (n. 1868, m. 1ma di aprilo 1917) esis Usana kompozisto e pianisto, konocata precipue pro sua "ragtime"-kompozuri.

## ''Treemonisha''
Ye 27ma di januaro 1972, en Atlanta, Georgia Usa, ilua opero *Treemonisha* esis unesmafoye pleata. Il kompletigis la verko en 1910, e pagis por olua edito en versiono por voci e piano. Ol esis audata en quaza pre-pleo en 1915, kun Joplin kom pianisto; ol pose obliviesis, e l'orkestrala parti perdesis. L'unesma cenala produkturo en 1972, kun nova orkestrala parti, esis bone recevata.
Jean-Claude Duvalier

**Jean-Claude Duvalier**, advokato e politikisto n. ye la 3ma di julio 1951 til la 4ma di oktobro 2014, esis prezidanto di Haiti de 1971 til 1986. Il asumis la povo pos la morto di ilua patro, e renuncis e fugis pos populala revolto en 1986.
François Duvalier

**François Duvalier**, mediko e politikisto n. ye la 14ma di aprilo 1907 til la 21ma di aprilo 1971, esis Prezidanto di Haiti de 1957 til lua morto. Ilu elektesis dal populo en 1957 e, pos stato-stroko ye la sequanta yaro, divenis dumviva diktatoro di la lando. Ilu sucedesis da ilua filiulo, Jean-Claude Duvalier.
Stylianos Gonatas

**Stylianos Gonatas**, militisto e politikisto n. ye la 15ma di agosto 1876 til la 29ma di marto 1966, esis chefministro di Grekia de 1922 til 1924.
Alexandros Papanastasiou

**Alexandros Papanastasiou**, advokato, sociologiisto e politkisto n. ye la 8ma di julio 1876 til la 17ma di novembro 1936, esis dufoye chefministro di Grekia.
José Gervasio Artigas

**José Gervasio Artigas** (n. ye la 19ma di junio 1764 til la 23ma di septembro 1850) esis Uruguayana militisto e nacionala heroo di Uruguay. Ilu luktis kontre Britanian invado en Buenos Aires, kontre Hispana imperio en la milito pri nedependo di Arjentinia, kontre Portugalana e Braziliana invado en Uruguay, ed en l'interna militi di Arjentinia.
August Ferdinand Möbius

**August Ferdinand Möbius** (n. ye la 17ma di novembro 1790 til la 26ma di septembro 1868) esis Germana matematikisto ed astronomo. Il divenis maxim konocata pro tale nomizita "Möbius-bendo", qua esas bidimensiona surfaco kun nur un latero, stekata en tri-dimensiona Euklidana spaco.
Thawi Bunyaket

**Thawi Bunyaket**,  n. ye la 10ma di novembro 1904 til la 3ma di novembro 1971, esis chefministro di Tailando de la 31ma di agosto til la 17ma di septembro 1945.
Hannes Kolehmainen

**Juho Pietari "Hannes" Kolehmainen** (n. ye la 9ma di decembro 1889 til la 11ma di januaro 1966) esis Finlandan ex-atleto.Dum ilua kariero, ilu ganis 5 olimpiala medalii, di qui 4 ora (pri 5000-metra e 10.000-metra kurado dum l'Olimpiala Ludi en Stockholm, 1912; pri kurado en diferanta agri (*cross-country*, ank en Stockholm) e pri maratono dum l'Olimpiala Ludi en Antwerpen, 1920. Il anke ganis l'arjenta medalio pri kurado *cross-country* por esquadi, dum l'Olimpiala Ludi en Stockholm.
Joseph Nemours Pierre-Louis

**Joseph Nemours Pierre-Louis**, advokato e politikisto n. ye la 24ma di oktobro 1900 til aprilo 1966, esis prezidanto di Haiti de decembro 1956 til februaro 1957.
Georges Theunis

**Georges Emile Pierre Léonard Theunis**, injenioro e politikisto n. ye la 28ma di februaro 1873 til la 4ma di januaro 1966, esis dufoye chefministro di Belgia.
Papo Deusdedit la 1ma

**Deusdedit la 1ma**, od **Adeodatus la 1ma**, m. ye la 8ma di novembro 618, esis la 68ma papo di katolik-eklezio.
Papo Cornelius

**Cornelius**, naskinta c. 180 til junio 253, esis la 21ma papo di katolik-eklezio. Ilu veneracesas kom santo katolika.
Clara Petacci

**Clara Petacci** (n. ye la 28ma di februaro 1912 til la 28ma di aprilo 1945) esis amorantino di Benito Mussolini. El kaptesis kun Mussolini kande ambe probis fugar vers Suisia. Ambe Mussolini e Clara Petacci fusilagesis da partizani e lia korpi expozesis en la sama loko ube fashisti, yari ante, expozesis la korpi di partizani kontrefashista.
Salto Ángel

**Kerepakupai Vená** o **Salto Ángel** esas la maxim alta kaskado de la mondo, jacanta an la monto Auyantepui, stato Bolívar, Venezuela. L'aquo en Salto Ángel falas 979 metri, de la kulmino di la monto til lua bazo. Ca aquofalo deskovresis en 1927 dal Hispani Félix Cardona Puig, e Juan María Mundó Freixas. Lua nomo homajas Usana aviacisto James C. Angel, qua tervenis en la kulmino di la monto en 1937.
António Lobo Antunes

**António Lobo Antunes** (n. ye la 1ma di septembro 1942) esas Portugalana skriptisto e psikiatriisto. En 2007, ilu recevis literaturala *Premio Camões*, la maxim prestijoza premio por skriptisti en Portugalana linguo.
Kurdistan

**Kurdistan** (Kurde كوردستان, Turke *Kūrdstān*) esas regiono senlitora che Proxim Oriento sude de Transkaukazia, origine habitada dal Kurdi, populo kun origino Indo-Europana. Ca regiono nun dividesas inter Turkia, Siria, Irak ed Iran. Ank existas mikra enklavo en Armenia. Kelk urbi di la regiono habitesas de la prehistorio, exemple Piranshahr en Iran - habitata de 8 mil yari ante nun -, ed Erbil en Irak - habitata de 6 mil yari ante nun.

Kurdi posible migris a la sudo di Anatolia cirkume la 10ma yarcento aK. Li posible decendis del Medi, populo qua konfrontis l'Asiriani e pose la Sasanidi, e vinkesis da ca populo cirkume 550 aK. L'imperio dil Medi duris dum 128 yari, e konquestesis da Cirus la Granda, imperiestro Persa. L'imperio di Cirus pose konquestesis da Alexandros la Granda.

Dum Mezepoko, Kurdi vivis relativa libereso sub Mohamedana dominaco. Tamen, dum l'apogeo di Otoman imperio, la regiono dividesis en du parti: un ek li sub dominaco Otomana, e l'altra sub dominaco Persa. Dum la 19ma yarcento, l'interferi Otomana en la feudala organizo di Kurdi kreis tensi e stimulis diversa revolti inter 1806 e 1880, qui demandis nedependo por la regiono.

Pos l'unesma mondomilito, tale nomizita "kontrato di Sèvres" postulis nedependo por populi qui vivis sub Otomana dominaco, ma to nulatempe adoptesis. En 1923, per tale nomizita Kontrato di Lausanne, la regiono dividesis inter Turkia, Siria, Irak, Iran e Sovietia. En 1945, proklamesis tale nomizita Republiko Mahabad, kun rejimo komunista, qua havis kurta durado.

Dum la Kolda milito, Kurdi ofte manifestis lia deziro pri nedependo. En 1961 Mustafa Barzani, historiala membro dil Partiso Demokrata di Kurdistan, komencis militeto en Irak til esar vinkita en 1975. En 1979, komencis revolto kontre la teokratio Iranana,  establisita pos Iranana revoluciono. La reakto Iranana esis deklaro di Jihad kontre kurdi. En 1984 la Partiso di Laboristi di Kurdistan (*Partiya Karkerên Kurdistanê* - PKK) komencis gerilera ataki en Turkia.
Darmstadt

**Darmstadt** esas urbo en la stato Hesia, Germania. Segun statistiki de 2020, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 122,23 km². Ol esas la 4ma maxim populoza urbo di Hesia, dop Frankfurt am Main, Wiesbaden e Kassel.
William Thomson, 1ma barono Kelvin

**William Thomson, 1ma barono Kelvin** (n. ye la 26ma di junio 1824 til la 17ma di decembro 1907) esis Britaniana matematikisto, fizikisto ed injenioro. Ilu studiis termodinamiko ed elektro, modernigis la fiziko e developis temperaturo-skalo qua portas lua nomo. En 1899 il aceptis invito da George Eastman por divenar viceprezidanto di Kodak Ltd., Britaniana fako de Usana kompanio Eastman Kodak.

## Referi
Yu Shyi-kun

**You Si-kun**, anke transliterizita **Yu Shyi-kun**, Chiniane 游錫堃, politikisto n. ye la 25ma di aprilo 1948, esis chefministro di Republiko Chinia de 2002 til 2005. Depos la 1ma di februaro 2020, il esas prezidanto di Legifala Yuan (chambro di deputati di la lando).
Chang Chun-hsiung

**Chang Chun-hsiung**, advokato e politikisto n. ye la 23ma di marto 1938, esis dufoye chefministro di Republiko Chinia.
Liu Chao-shiuan

**Liu Chao-shiuan**, politikisto ed instruktisto n. ye la 10ma di mayo 1943, esis chefministro di Republiko Chinia de 2008 til 2009. Ante divenar chefministro, il esis rektoro dil Nacional Universitato Tsing Hua (1987–1993) e pose dil Universitato Soochow (2004–2008).
Chen Mingshu

**Chen Mingshu**, generalo e politikisto n. ye la 15ma di oktobro 1889 til la 15ma di mayo 1965 esis chefministro di Republiko Chinia de 1931 til 1932.
Sean Chen

**Sean Chen**, politikisto, n. ye la 13ma di oktobro 1949, esis chefministro di Republiko Chinia de 6ma di februaro 2012 til la 1ma di februaro 2013.