open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lorenzo Snow

**Lorenzo Snow** (1814 til 1901) esis la kinesma prezidanto dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi.
Thomas S. Monson

**Thomas Spencer Monson** (1927 til 2018) esis prezidanto dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi til lua morto.
Douglas TBD Devastator

**Douglas TDB Devastator** esis Usana aviono projetita por lansar torpedi ed uzita de 1937 til 1944.

Developita dum fino di la yari 1930a, ol esis moderna aviono kande Usana mar-armeo komencis uzar ol en 1937, tamen rapide obsoleteskis. Kande Usa eniris la duesma mondomilito pos Japonian atako kontre Pearl Harbor, montresis ke ol esis nekapebla pri eskapar del ataki da Japoniana Mitsubishi A6M Zero. Un ek la kauzi esis lua basa rapideso, nur 331 km/h.
Seminarii

**Seminarii** esas programi di religiala edukado del Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi. Li preparas yuni singladie. Religiala edukado dum labor-dio esas en rapida kreskado en Usa ed altra landi, en qua Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi facas pionira laborado.
Mormona pioniri

L'unesma  **Mormona pioniri** esis membri di Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi, anke konocita kom Movado di Lasta-Dia Santi, qui voyajis de Usa (mezocidentala) a Salt Lake City ube nune trovesas Utah (Usana stato). La voyajo esis entreprenita per  homi fervoranta de aprilo 1847, e finis kun parfino dil unesma di transkontinentala fervoyo en 1869.
Mormonismo

**Mormonismo** esas la religio praktikata dal Mormoni, e ol esas la maxim importanta tradiciono de la Movado di Lasta-Dia Santi segun quanto di adepti.

Ca movado fondesis da Joseph Smith, Jr. en 1820, kom primitiva Kristanismo. Dum la yari 1830a e 1840a, Smith gradope distingis sua nova religio de tradicionala protestantismo. Tale nomizita Mormonismo reprezentas la nova, neprotestanta fido docita da Smith dum la yari 1840a.

Pos la morto di Smith, la maxim multa mormoni sequis Brigham Young vers la Rokoza Monti, e fondis tale nomizita Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi. Altra faki de mormonismo inkluzas tale nomizita "mormona fundamentalismo", qua mantenas poligameso, ed altra mikra nedependanta faki.
Daturo

**Daturo** esas genero di planti ek la familio "solanei", di qua un speco esas narkotigiva e venenoza. La planti anke povas uzesar por traktar kelka morbi.
Listo pri Prezidanti dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi

Yen la **listo pri prezidanti dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi** inkluzite omna prezidanti dil Eklezio.

## Referi
*
Fera kurteno

**Fera kurteno** esas frazo kreita da Winston Churchill en 1946 (komenco di tale nomizita "kolda milito") por nomizar la dividuro dil mondo en du politikala bloki di landi: kapitalista e socialista-komunista. Dum ca periodo, Estal Europa kontrolesis o jacis sub ideologiala influo de Sovietia, kontre ke Westal Europa kontrolesis o jacis sub ideologiala influo de Usa.

La frazo "Fera kurteno" uzesis unesmafoye da Churchill ye la 5ma di marto 1946 dum parolado en Usa:

La du bloki divergis en multa aspekti:
* Pri ekonomio, Westala bloko suportesis dal projeto Marshall, kontre ke estala bloko kreis la KMEH (Angle: COMECON).
* Pri militaral aferi, Westala bloko kreis Pakto pri Nord-Atlantik Organizuro (en Angla, NATO), kontre ke estala bloko kreis Warszawa-pakto.
* Pri politikal aferi, Westala bloko konsistis ek kapitalista nacioni kun libera merkato, kontre ke l'estala bloko konsistis ek socialista ekonomii centrale projetita.

## Referi
Perpetua Fondo por Edukado

**Perpetua Fondo por Edukado** esas nomo di programo dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi qua ofras pekunio por pagar matrikuli en l’universitati.

Ol komencis ye la 31ma di marto 2001 kande Gordon B. Hinckley esis prezidanto dil Eklezio.

Ol esas programo establisita en misiono dil Eklezio por ameliorar l'edukado e por helpar lua membri "ekirar la ciklo di povreso".

## Referi
Dentifrico

**Dentifrico** esas preparajo qua uzesas por frotar, por netigar denti. Ordinare, li kontenas fluoro en lia formuli, sur formo di monofluorofosfato* di natro (Na2FPO3) ed altra substanci, ed uzesas por mantenar la higieno bokala: ol removas dentala plako, supresas o diminutas mala olori en la boko, e preventas la formaco di dentala karii e jinjivito.

L'unesma dentifrico kreesis da Egiptiani, cirkume 4 mil yari ante nun. Ol uzis pumico, salo, pipro, miro, bovala ungli ed aquo.
Aluno

**Aluno** esas sulfato duopla di aluminio e kalio. Formulo esas So4M2, (So4)3, M'2, 24 H2. (M: natro, o kalio, amonio, rubidio, cezio, arjento; M' = aluminio, fero, magnezo, kromo o galio.
Deo

**Deo** esas granda personajo en mitologio e religio. Multa religii kredas ke Deo kreis la mondo, od ke lu produktas eventi, od ke lu destruktos la mondo. Ofte kredesas ke Deo esas omno-vidanta, yusta, tre pova, ne-mortonta, od ubiqua. Ne omna personi havas la sama kredi pri Deo. Multa religii kredas ke existas un Deo. Altri kredas ke plu multa dei existas. Altri kredas ke nula deo existas.

Ula nuna religii, qua kredas ye Deo o dei, esas: Kristanismo, Shintoismo, Islamo, Judaismo, Hinduismo, tradicionala Budismo ed Bahaa religio.
Devoco

**Devoco** esas zelo por religio, por praktikado religiala.:

**Religion:**
* Generale
** kulto
** prego
** devocala kanto
* Kristano
** Anglikana devoci
** Katolika devoci
*** Devocala medalo
* Hindu
** Hindu devocala movementi
*** Bhakti — devoco a partikulara deo (Vishnu o Shiva)
Mormona bataliono

**Mormonala Bataliono** esis l’unika bataliono che Usan armeo kreita segun religio, e servis de julio 1846 til julio 1847 dum Mexikian-Usana milito. La bataliono konsistis ek 534 til 559 volontarii qui esis membri dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi. Li komandesis direte da Mormona oficiri, qui komandesis per regulala Usana armeala oficiri.
Dumvoyaja asekurajo

**Dumvoyaja [[asekurajo]]** esas intencata por kovrar medicinala spensi, pagado manko di voyaja furnisanti, ed altra perdi inkurita dum voyaja, sive en propra lando od en tota mondo. Dumvoyaja asekurajo povas maxim-multa-kaze esar aranjata lore di kompro di exkurso pro protektar exakte la duro di voyajo, o plu larja, kontinua asekurajo povas esar komprado de dumvoyaja sokursado-societo, voy-oficisti o direte de voyaja furnisanti, tala krozo cirkuito o turo operacisti. Tamen, dumvoyaja asekurajo komprata de voyajala furnisanti tendencas esar min protektema kam l'asekurajo komprata de firmi di asekurajo. Dumvoyaja asekurajo ofte propozas kovro por diverseso di voyajanti. Studentala voyajo, aferala voyajo, libertempala voyajo, aventurala voyajo, krozo-voyajo, ed exterlandala voyajo esas omna diversa selekti qui povas asekuresar.

## Kovro tipi

Maxim ordinara riski kovrata per dumvoyaja asekurajo esas:

* medicinala/dentala spensi
* urjanteso evakuo/ridukto en lua patrio di reliquii
* ridukto en lua patrio di minora puero
* voyajo nihiligo/interrupto
* acidento, vunduro o nevalideso benefico
* transmara funerala spensi
* interrupto
* tardigita departo, faliita konekto
* perdita, furtita o domajita bagaji, personala havaji o voyaja dokumenti
* tardigita bagaji (ed urjanteso remplaso di esencala kozi) 
* yurizita helpo
* medicinala urjanteso ed hospitalo sorgo (acidento o maladeso)

## selektebla kovro

Kelka voyaja asekuro-kontrati furnisos anke protekto po plusa kosti, quankam to variegas inter furnisanti.

Pluse, ofte separata asekurajo povas esar komprata por specifika kosti kom:
* vehilo lokaco koliziono kovro
* pre-existinta standi (e.c. astmo, diabeto)
* sporti kun elemento di risko (e.c skiado, scuba diving)
* voyajo ad alta riska landi (e.c pro milito, naturala dizastri o acts of terrorism)
* pluse acidentala morto ed amputo asekurajo kovro
* kidnapo e ransono asekurajo
* triesma partoprenanto furnisanto nesolventeso (e.c hotelo o flugafirmo a qua vu facas nerimborsebla prepagi igis en judicial administristo)

## ordinara exkluzesi

* pre-existinta medikala standi
* milito o terorismo - ma kelka kontrakti povas kovrar ta risko
* vundo o maladeso facigita da alkoholo o drogo uzo

Maxim-multa-kaze, asekurajo kovras spensi pro gravideso, se la voyago eventas dum l'unesma trimestro. Pos ta, asekurajo kovrado varias segun asekuristo. 

Dumvoyaja asekurajo povas anke providar helpanta servadi, ofte 24 hori per dio, 7 dii per semano, qui povas inkluzar pordisto servadi ed urjanta sokursado.

## extera ligilo
* megassistance
Mormona kosmologio

**Mormona kosmologio** esas deskripto pri historio, evoluo e destino di fizika e metafizika universo segun mormonismo, qua inkluzas doktrini docita da guidanti e teologisti di L'Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi, di mormona fundamentalismo e di altra branchi di Movado di Lasta-Dia Santi. Ica vid-punti ne esas generale partigata da adheranti di altra branchi dil Movado di Lasta-Dia Santi kom la Komuneso di Kristo. Mormona kosmologio extraktas de Bibliala kosmologio, ma ol havas unika elementi furnisita da Joseph Smith, Jr., la fondinto dil Movemento.
Europana nacionalismo

L**'Europana nacionalismo** esas nacionalismo qua kredas ke Europa esas naciono. Ol havas diferanta signifiki: por kelki ol relatas ad Europana Uniono, por altri ol esas l'uniono di tota kontinento en unika lando.

Ica naciono recevas multa nomi, exemple "Unionita Stati di Europa", od "Europana Uniono". L'ideo pri Europana nacionalismo naskis kun Franca skriptisto Victor Hugo dum la fino dil 19ma yarcento, ed atingis lua kulmino dum la yari 1920ma, kande Franca politikisto Aristide Briand facis diskurso en qua dicis ke Europa devus adoptar federala modelo.
Naciono

**Naciono** esas:
* asemblitaro de homi ye qua konsistas socio politikala, qua esas guvernata, administrata o jerata da institucuri komuna.
* singla ek la dividuri en qui repartisesis olim la studenti dil universitato dil urbo Paris.
Diatezo

**Diatezo** esas ta stando generala dil organismo di homo, maxim-multa-kaze atavismala od inata, qua, pos esir latenta, su manifesas per ula morbi.
Stabiligo (medicino)

**Stabiligo** esas procedo por helpar preventar shoko en maladeso e vundo. Stabiligo esas ofte plenigita da unesma persono arivar ad loko, ambulancisti o flegisto ante o jus pos arivo en hospitalo. Inkluzas regular sango-ekfluo, mantenar maladi varma kun kovrili, e kalmiganta lu da sorgar ed interesar pri lua komforto. 

Esas partikulare importanta en traumato kazi ube spinala vundo esas dubitita a senmovigar la spino, o dorso. Manko facar lo povas provokar permanenta paralizeso o morto.
Feudismo

**Feudismo** esis kolektajo di legala e militarala kustumi qua prosperis dum mez-epoko en Europa, de 9ma til 15ma yarcento. Ta sistemo organizis socio cirkum la proprieto di tereni. Quankam derivita de latina vorto *feodum* (feudo) la vorto e la konceptajo di "feudismo" ne existis dum mez-epoko. "Feudismo" deskriptas politika sistemo ube existis serio di reciproka militarala e legala obligesi meze militista nobelesi ed inter nobelesi e monarki.

Feudismo esas sistemo de servi facenda da dependanti por sinioro interkambiante protekto e manteno (maxim ofte en formo de tereno). Che l’elito la feudismo esas kontrato inter du personi, ube un kom ‘vasalo’ facis “vasaleso” a la sinioro  e facis juro de loyaleso; pos qua la sinioro solene transdonis la feudo a la vasalo. Ca kontrato kustumale facis inter liberi e principe esis personal e reciproke ruptebla.

## Hodie
Prezente on uzas la vorto feudismo por indikar ke ulo esas tre obsoleta.
Movado di Lasta-Dia Santi

**Movado di Lasta-Dia Santi** (anke nomizita LDS-movado o LDS-restaurismo-movado) esas grupo di nedependanta eklezii origine en Kristana primitivista movado fondita da Joseph Smith, Jr. dum la fino di 1820. Ica eklezii havas entote 14 milion membri. La maxim granda parto di mormoni apartenas a L'Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi, e lua precipua teologio esas mormonismo. La minoritato de la Lasta-Dia Santi kredas en tradicionala protestantala teologio, exemple la Kongregaciono di Kristo e separis su de diferanta doktrini di mormonismo.

La movado komencis en westa New York dum la Duesma Granda Vekigo kande Smith dicis, ke il recevis vizioni revelanta nova sakra texto, la Libro di Mormon, qua publikigesis ye 1830 kom suplemento a Biblo. Apogante su en la docaji di ta libro ed altra reveli, Smith fondis Kristana primitivista eklezio kun nomo Eklezio di Kristo. La Libro di Mormon adduktis multa unesma adheranti, qui pose konocesis kom "Mormoni", "Lasta-Dia Santi" o nun "Santi". En 1831 Smith movis la sideyo dil Eklezio a Kirtland, Ohio, ed en 1834 il chanjis lua nomo ad "Eklezio di la Lasta-Dia Santi".

Pose l'Eklezio en Ohio krulis pro deskonkordi ye 1838, Smith e la precipua korpo di l'Eklezio translojis a Missouri, e pose ad Illinois. Pos lua morto ye 1844, sucedala krizo igis la organizuro dividar su en multa grupi. La maxim granda esas l'Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi, qua translojis ad Utah sub la dukto di Brigham Young, e divenis konocita dum la 19ma yarcento pro lua praktikado di poligamio. En 1890 l'Eklezio formale renuncis la poligamio e la teritorio di Utah divenis Usana stato. Ta chanjo rezultis formaco di mikra sekti, qui volis mantenar poligamio ed altra mormona doktrini e praktiki, nune konocata kom Mormona fundamentalismo.

## Videz anke
* Historio di la Movado di Lasta-Dia Santi
* Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi
* Kongregaciono di Kristo
Dumvoyaja sokursado-societo

**Dumvoyaja sokursado-societo** propozas kontrati di dumvoyaja asekurajo speciganta, od inkluzesas da asekuro-firmi en asekuro-kontrati pri vehili o domi, e da kreditokarto-firmi.

La suskripto varias, segun societi ed ampleso di garantii.

La principo esas simpla: La sokursado-societo aranjas por la profitanto medicinala e teknikala helpo dum enta dio ed tota semano (preske) omnaloke di terglobo.
* reparo (remorkilo), remplaso-vehilo.
* retrodukto en lua patrio per aviono, sendo di mediko ad loko, koresponderi lokala, exameno di fakturi, obtenar eniro a lito en hospitalo, e.c
Stanley Mulaik

**Stanley A. Mulaik** (n. 9 di aprilo 1935) esas psikologo Usana.

Mesajo en Interlingua sendita a grupo di informo elektronika en interreto pozis nova forco a l'anciena psikologo Stanley Allen Mulaik.

Kjell Rehnström, ja konsilero di Sueda Societo por Interlingua, skribas en la forumo elektronika sci.lang en interlingua. Stan Mulaik tale deskovris ke interlingua esas en plena vivo, mem se ilu ne uzabis lo dum preske 25 yari.

Stan Mulaik naskis en Edinburg, Texas, ma habitis en Salt Lake City de evo 5 til 27. Dum la lasta 30 yari, ilu esas rezidenta en Atlanta, Georgia. De hemo en Marietta, 32 km nordo-westo di Atlanta, ilu omnadie sendas anlinea lua precoza raporti di lua vivo omnidiala. Ilu anke esas granda komentisto en plura forumi elektronika, ube ilu explotas omna okaziono por skribar pri - e precipue en - interlingua. Nam demonstrar la linguo esas plu konvinkanta kam parolar pri ol.

Ye 2000 ilu pensionesis de la profesoreso a Georgia Institute of Technology en Atlanta, ube ilu docis statistiko e teorio di personeso.

Stan Mulaik deskovris interlingua en 1953 per lektar *Science News Letter*, ube doktoro Alexander Gode tradukis rezumi di omna artikli en interlingua. Ilu aquiras *Interlingua-English Dictionary* ed *Interlingua Grammar* e lernis interlingua. En la revuo literaturala di Universitato di Utah, ube ilu esis studento, ilu skribis kurta artiklo pri interlingua. L'artiklo senditesis a Alexander Gode, qua lo apreciis e postulis la permiso di riproduktar e cirkular lo a interlingua-uzeri. Ico esis la komenco di korespondo kontinua kun ilu dum la yari sequanta. En 1961, kom praktikanto por diplomo di psikologo klinikala, Stan Mulaik vizitis New York, ed Alexander Gode esis jeneroza en permisar lu di restar en lua hemo en Croton-on-Hudson, til ilu obtenis loko. Dum la sis monati, qua Mulaik esis en New York, ilu vizitis omna semano Alexander Gode en lua ofico a 80 East 11th Street. Plu tarde, Stan Mulaik komencis editar la mikra revuo, *Le Foro* ("La Forumo"), konsakrita a temi pri interlingua. Interesi profesionala e lua familio la duktis extere di interlingua, e pos 1975 ilu havis poka konekto kun interlingua. Til venis la mesajo di Kjell Rehnström... Stan Mulaik nun esas tre agema por interlingua e partoprenis anke en la laboro di establisar nova organizeso Nord-Amerikana por interlingua. Ilu esas cadie la prezidanto di Societo Usana por Interlingua e labora kun vortaro elektronika Hispana-Interlingua-Hispana kun la helpo per interreto di kunlaboreri de mondumo.

Dum 8 yari ilu esis la redaktisto di revuo profesionala, *Multivariate Behavioral Research*, qua esas importanta revuo pri statistiko en psikologio. 

## Extera ligili
* Interviuvo virtuala kun Sro Stanley Mulaik, prezidanto di Usana Societo por Interlingua
* Biografio en interlingua
Historio di la Movado di Lasta-Dia Santi

La **Movado di Lasta-Dia Santi** esas religiala movado komencinta dum l'unesma yari de la 19ma yarcento, kande doktrini, praktiki e tradicioni de la multa faki del eklezio di Lasta-Dia Santi originis. Lua historio esas karakterizata per kontroversi e persekutadi e reakti a kelka doktrini e tradicioni de la movado, qua esas unika en Kristanismo.

La fondinto dil movado esis Joseph Smith, Jr. qua kreskis an la norda regiono de la metropolal areo di New-York e raportis vidir Deo ed Iesu Kristo, ed anke anjeli, qui fine stimulis ilu probar la restauro di la doktrino Kristana, qua, segun ilu, perdesis kande la Dek e du Apostoli mortis. Ultre Smith, plura homi de la movado facis granda kontributadi a chefeso e doktrini di la movado, exemple Oliver Cowdery, Sidney Rigdon e Brigham Young. Segun la mormona kredo, la moderna revelado di Deo a la profeto duras ed ol esas dominacanta kredo en omna faki dil movado.

## Historiala kuntexto
La Movado di Lasta-Dia Santi originis en l'areo di Palmyra e Manchester, apud sudala Rochester, Nova-York, ube la fondinto, Joseph Smith, Jr., naskis e kreskis dum tale nomizita “Duesma Granda Vekigo” Usana, ye la 19ma yarcento. Ca “vekigo kristana” esis respondo a la sekularismo qua aparis dum la Racion-epoko en Usa.

Importanta evento dum Duesma Granda Vekigo esis granda kampeyo ye 1801 en Cane Ridge, Kentucky en qua partopreninti expozis spiritala kondukti, exemple glosolalio, predico, e vizioni religioza di diversa tipi. Ca manifesti ne esis frequa en tradicionala kristanismo, qua judikis ke li esis experienci qui kulminis kun la Dek e du Apostoli. L'ideo ke moderna kristani povus havar karismoza doni, exemple vizioni, komencis pose divenar frequa en altra religiala movadi.

Altra importanta teologiala segmento por la Movado di Lasta-Dia Santi esis l'ideo pri restauro di anciena kristana praktiki, kun influi da Barton W. Stone (qua partoprenis en la vekigo di Cane Ridge) ed Alexander Campbell (qua unigis kun Stone ye 1824 en Ohio). Stone e Campbell kredis ke la divido en sekti eventis pro Granda Apostateso qua opozis a la docaji di Iesu Kristo, e ke la korekta principi Kristana povis esar riestablisita se eventis restauro di praktiki deskriptita en Nova Testamento. Restauristi anke volus eliminar sektarismo, dicanta ke sole devus existar unika Kristana eklezio qua mustus recevar la nomo *Eklezio di Kristo*.

Dum l'epoko en ke ica idei pri "restauro" cirkulis tra la westala frontiero, la familio di Joseph Smith, qua habitis New York maxim-multa-kaze iris a ci vekigiga reunioni. Dum ica epoko, reunioni de ca tipo esabis prezidita da Charles Finney. Pro manko di kleriki por administrar l'eklezii tale establisita, regiono esis ordinare apertita a religiala novigi, nova movadi e sociala experimenti, quale religiala komunismo.
Eklezio di Kristo

**Eklezio di Kristo** esis originala nomo di religio fondita da Joseph Smith, Jr.. Organizita neformale en 1829, e pose kom legala ento ye la 6ma di aprilo 1830, nord-weste de Nova-York, ol esis l'unesma organizuro qua uzis principi trovita en la libro publikigita da Smith (Libro di Mormon), e reprezentis la formala komenco di la Movado di Lasta-Dia Santi. Altra nomi di ca organizuro esis: "Eklezio di Lasta-Dia Santi" (per resolvo di 1834), "Eklezio di Iesu Kristo", "Eklezio di Deo" ed "Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi" (per revelado en 1838).
Krizo pri sucedo en la Mormona eklezio

La **Krizo pri sucedo** en la Movado di Lasta-Dia Santi esas nomo donita ad interna disputi qui eventis pos la morto di Joseph Smith, Jr. en 1844.
Vera Finlandani

**Vera Finlandani** (Finlandana: *Perussuomalaiset*, Suediana: *Sannfinländarna*) esas Finlandana politikala partiso kreita ye 1997 pos dissolvo di la Rurala Partiso di Finlando.

La prezidero di la partiso esas Timo Soini. Ta partiso kritikas l'Europana Uniono, qua judikesas da li kom "kapitalista" projeto.
Ido-Saluto!

**Ido-Saluto!** esas la Ido-linguala revuo di la germana Idisti. *Ido-Saluto!* esas la oficala organo di la Germana Ido-Societo e publikesas quarfoye en la yaro. La revuo skribesas komplete en Ido e havas cirkum 20 pagini.

La ideo por la Ido-Saluto! naskis dum la internaciona Ido-renkontro 1995 en Elsnigk. Segun la unesma chef-redaktero dil Ido-Saluto!, Hans Stuifbergen e Alfred Neussner, eventis tale en la gardeno dil ULI-prezidanto Günter Anton:

"*Esis parolata pri komencar nova revuo, apud [[Progreso]], por plenigar la lakuno quan efektigis la desaparo di [[Ido-Vivo]], l'organo di la [[Britaniana Ido-societo]]. Sempre ta revuo esis tre apreciata pro la lejera tono dil artikli, e la nova revup devez ofrar la sama nivelo di artikli al Idistaro*" .

Segun Hans Stuifbergen e Alfred Neussner la ideo por la nomo dil revuo venis de Günter Anton o Jacques Bol. La nomo expresas *saluto* quan facas la revuo singla foyo kande ol atingas la lekteri irgube en la mondo 

La unesma numero dil Ido-Saluto! aparis ye la fino dil yaro 1995/komenco dil yaro 1996. L'unesma chef-redaktero dil Ido-Saluto! esis la nederlandana Idisto Hans Stuifbergen. La organizala redaktado di produktado e dissendado facesis da Alfred Neussner, qua dum ca tempo habitis en Waldkappel-Burghofen.

En la yaro 2004 la Italiana Idisto Carmelo Mico, qua habitis en la germana urbo Mainz, asumis la tasko dil chef-redaktero. Ma segun la artikli ne esis linguale aceptebla, pro ke la texti esis plena de Esperantaji. Pro to la koopero kun Carmelo Mico haltigesis ed Alfred Neussner divenis chef-redaktero.

Depos la yaro 2006 la redakterio di la *Ido-Saluto!* esas che la lokala Ido-grupo en Ido-Amiki Berlin. La redakterio konsistas de diversa personi. La redaktado e dissendado facesas da Rudolf Gensch. La redakterio en la yaro 2025 esis: Thomas Schmidt, Rudolf Gensch, Jean Martignon, Eberhard Scholz, Jürgen Viol, Rainer Höhling e Günter Schlemminger .

Depos la yaro 2025 on povas lektar la dijitala versiono dil Ido-Saluto! gratuite en la interreto. Por sparar pekunio la membri dil Germana Ido-Societo recevas nur la dijitala versiono dil revuo automatikale, ma on povas abonar papera versiono por suplementala pago.

## Chef-redakteri dil Ido-Saluto!
* 1995-2002 Hans Stuifbergen
* 2002-2004 Carmelo Mico (de numero 1/2002 til numero 1/2004)
* 2004-2005 Alfred Neussner (de numero 2/2004 til fino dil yaro 2005)
* 2006-hodie Ido-Amiki Berlin

## Extera ligilo
*la Ido-Saluto! en la interreto

## Referi
Anastasiya Iharawna Vinnikava

**Anastasiya Iharawna Vinnikava** (n. yel 15 di aprilo 1991) esas Bielorusa kantistino. Elu reprezentis Bielorusia en la Eurovision Song Contest 2011 in Düsseldorf (Germania) per la kanto *I love Belarus* (*Me amas Bielorusia*).

Anastasiya Vinnikava studias lingui en Minsk, e partoprenis en plura talento-konkursi en Bielorusia. 

En *Eurovision Song Contest* 2011 elu faliis ja en la mi-finalo di la konkurso e ne atingis la finalo.
Diplomatiko

**Diplomatiko** esas cienco di qua la studiajo esas la diplomi, charti, ed altra tituli, la verifiko dil autentikeso, dil integreso dil akti, e.c.
Düsseldorf

Düsseldorf esas urbo en la westo di Germania. Lu esas la chefurbo di la Germana stato Nordrheno-Vestfalia. Düsseldorf anke esas la chefurbo di la nordrheno-vestaliana distrikto Düsseldorf.

La fluvio Rheno e la rivereto Dussel fluas tra Düsseldorf.

Düsseldorf esas centro di la karnavalo en Germania.

En la yaro 2011 eventis la Eurovision Song Contest en Düsseldorf.
Dolo

**Dolo** esas trompo (per tacar pri ula fakti konocinda da la koncernato ; o per kredigar, da ica, fakti ne existas) qua detrimentas l'interesti di ulu.
Noemi

**Veronica Scopelliti** konocata com **Noemi** (naskis en est-Roma ye 25 di januaro 1982) esas italiana kantisto.

## Albumi
* 2009 - *Sulla mia pelle*
* 2010 - *Sulla mia pelle (Deluxe Edition)*
* 2011 - *RossoNoemi*

## EP
* 2009 - *Noemi*

## Singli

* 2009 - *Briciole*
* 2009 - *L'amore si odia* kun Fiorella Mannoia
* 2010 - *Per tutta la vita*
* 2010 - *Vertigini*
* 2011 - *Vuoto a perdere*
* 2011 - *Odio tutti i cantanti*
* 2011 - *Poi inventi il modo*

## Extera ligili

* Noemiofficial.it
* Oficial Youtube 
* Arcadinoemi.it
* Arca di Noemi Youtube
* Facebook noemiofficial
* Facebook arcadinoemi
Sanesoflego-asekuro

**Sanesoflego-asekuro** esas asekuro kontre la risko di expozar su ad medikala spensi. Per evaluo globale la risko di medikala spensi, asekuristo povas developar rutino financo strukturo, quale monatala asekurotaxo o salariano taxo, per garantiar ke pekunio esas disponebla por pagar por la sanesoflego helpi specigita en l'asekuro kontrato. La suporto esas administrata per centrala organizuro tala guvernerieyo, privata aferiero, o neprofitoza ento.
Videoludo

**Videoludo** esas elektronika ludo qua envolvas interfacio por interago kun uzero por genitar vidala retroago pro devizo-video. La vorto *videoludo* tradicionale asociesis kun l'uzado di video-estalajo quale un televidilo, ma nune signifikas irga sistemo qua montras imaji en du o tri dimensioni.

## Developado
Frua videoludi uzis interagebla elektronika aparati kun diversa skreno-formati. La maxim frua exemplo esas de 1947—"Katodala radio-tubo amuzo-aparato" patentizesis sur 25 di januaro 1947, da Thomas T. Goldsmith, Jr. ed Estle Ray Mann, ed emesis sur 14 di decembro 1948, kom U.S. Patent 2455992.

Inspirinta per radaro-teknologio, olu konsistesas di analogika aparato ke lasis uzanto regular vektoro-piktanta punto an la skreno simulas jetaji qua pafanta vers emi, di qua esis pikturi fixigis adan la  skreno.

Altra frua exempli inkluzesas:
* La Nimrod-komputero ye la 1951 Festivalo di Britania
* OXO, Tri en rango-videoludo da Alexander S. Douglas por la EDSAC en 1952
* Tennis for two, elektronika interagebla videoludo konstruktita da William Higinbotham en 1958
* Spacewar! skribesis da MIT studiento Martin Graetz, Steve Russell, e Wayne Wiitanen sur DEC PDP-1 komputero en 1961.
* Pong, 1972 videoludo da Atari.

### Deskargebla kontenajo

### Videoludo-modifiko

### Videoludo-fraudo

### Videoludo-defekto

### Videoludo-paskoovo
Enirovarteyo

**Enirovarteyo** esas loki en qua homi vartas serie por vari o servadi. Exempli inkluzas verifiko kozi qua rekoliabas en su servado butiko, distributilo.
Intal

**Intal** esas helpolinguo konstruktita da Erich Weferling inter la yari 1956 e 1964.

Weferling publikigis la finala versiono di Intal en la yaro 1978.

Intal esas sistemo por unigar la diversa sistemi di internaciona helpo-lingui per un sistemo. Intal kontenas multa elementi di Ido.

## Literaturo
* Weferling, Erich: Ek le vive de un oldi interlinguistiker. Braunschweig 1976.
* Weferling, Erich: Intal. Braunschweig 1964.
* Weferling, Erich: Komparation inter Esperanto e Intal in kontrapozati tabeles. Braunschweig 1978.
* Weferling, Erich: Die Plansprache Intal, ein Versuch der Einheitsbildung. Le planlingue INTAL, un eksperiment del unifikation : diskurse. Braunschweig 1976. (10 pagini) 
* Weferling, Erich: Standard-Gramatike del international planlingue INTAL. Braunschweig 1978 (28-esim edition).

## Extera ligili
* Informi pri Intal
* Kurta gramatiko di Intal
* La Yahoo-grupo di Intal
* Artikli da Doro Andoromeda pri Intal
Astro

**Astro** od **astronomial objekto** esas irga naturale existanta fizikala ento, asociuro o strukturo qua la cienco montris existar en l'observebla universo. Exempli pri astronomiala objekti esas planetala sistemi, aglomerajo di steli, nebulosi e galaxii. Por planeti, naturala sateliti (exemple la Luno), asteroidi e singla steli, ofte uzesas l'expresuro *astonomiala korpo*. Kometi povas ambe identifikesar kom "astronomiala korpo" (kande on parolas pri lua frostita nukleo) od "astronomial objekto" (kande on parolas pri lua nukleo pluse lua kaudo).
Erich Weferling

**Erich Weferling** (28ma di junio 1889 til la 10ma di agosto 1981) esis Germana laikala linguisto ed Idisto, qua kreis linguala projeto Intal kom incito por internaciona helpo-linguo.

Evante 18 yari ilu lernis Esperanto, ma balde transiris ad Ido ed Interlingue. Ilu partoprenis la Ido-kongreso en Kassel, (Germania) la yaro 1923.

Weferling publikigis en la yaro 1926 sua unesma propra projeto *Unesal-Interlingu*. Cirkum la yaro 1954 ilu publikigis l'unesma versiono di la linguala sistemo Intal. Il plubonigis kelkfoye Intal ed en la yaro 1978 Weferling fine publikigis ula versiono di Intal.

La skopo di Weferling esis unigar la maxim konocata internaciona helpo-lingui Ido, Esperanto, Interlingue, Interlingua, Novial e Neo per sua sistemo Intal.

Weferling publikigis en la yaro 1976 sua auto-biografio *Ek le vive de un oldi interlinguistiker* (*Ek la vivo di un olda interlinguisto*) en sua linguo Intal.

Il publikigis omna sua verki en sua propra mikra editerio. 

## Kelka verki da Weferling
* Weferling, Erich: Ek le vive de un oldi interlinguistiker (Ek la vivo di olda interlinguisto). Propra editerio, Braunschweig 1976.
* Weferling, Erich: Der Stand der Weltsprache-Bewegung (La stando di la internaciona linguo-movado). Propra editerio. Braunschweig, 1975. 
* Weferling, Erich: Komparation inter Esperanto e Intal in kontrapozati tabeles (Komparo inter Esperanto ed Intal per kontre-pozita tabeli). Propra editerio. Braunschweig 1978, triesma plubonigita edituro.
Ekinodermo

**Ekinodermo** esas klaso de animali radioza, di qui la korpo esas garnisita ye multega pinti artikoza e movebla.
Listo pri prezidanti di Zimbabwe

La **prezidanto di [[Zimbabwe]]** esas la chefo di stato di la lando. L'unesma esis Canaan Banana, pos la nedependo en 1980. De la 31ma di decembro 1987 til la 11ma di februaro 2009 la prezidanto ank esis chefo di guvernerio, pro ke l'ofico di chefa ministro abolisabis dal sucedanto di Banana. Pos 2009, l'ofico di chefa ministro ristoresis.
 
Segun la konstituco, la prezidanto di Zimbabwe elektesis dal populo por 6 yari, e povis rielektesar. Ye la 21ma di novembro 2017 Robert Mugabe revokesis de povo, e la politikala situo duras esar necerta.

## Prezidanti di Zimbabwe (1980 til nun)

**Noto:** Phelekezela Mphoko esis la 2ma viceprezidanto kande Mugabe renuncis, ye la 21ma di novembro 2017. Tamen, lu esis absenta kande eventis la renunco.

## Videz anke
* Listo pri chefa ministri di Zimbabwe

## Referi
Listo pri monarki di Bahrain

La **rejo di Bahrain**, Arabe **ملك البحرين** esas la monarko e chefo di stato di Bahrain. De 1783 til 1971 la monarko prenis la titulo di Sinioro (*Hakim*) di Bahrain, e de 1971 til 2002 la titulo di Emiro. Ye la 14ma di februaro 2002, Hamad ibn Isa Al Khalifa,  lora emiro di Bahrain, proklamis Bahrain rejio e su propra kom unesma rejulo.

## Listo pri monarki
### Siniori di Bahrain (1783 til 1971)
L'Araba titulo dil sinioro, transliterizata per Latina alfabeto, esis *Hakim al-Bahrayn*,  "sinioro di Bahrain". La sinioro (*Hakim*) anke prenis la honorizanta titulo *sheiko*.

### Emiri di Bahrain (1971 til 2002)
L'Araba titulo dil Emiro, transliterizata per Latina alfabeto, esis *Amir dawlat al-Bahrayn* "princo dil stato di Bahrain". L'emiro anke prenis la honorizanta titulo *sheiko*.

### Rejo Bahrain (2002 til nun)
L'Araba titulo dil monarko, transliterizata per Latina alfabeto, esas *Malik al-Bahrayn*, "rejulo di Bahrain". Rejulo anke prenas la honorizanta titulo *sheiko*.
Mondala Uniono por Interlingua

**Mondala Uniono por Interlingua** (en interlingua: *Union Mundial pro Interlingua*, *UMI*) esas ento sen skopo profitoza qua konsakresas a rekomendar la savo e l'uzo di Interlingua en la mondo.

UMI esas institucuro por kunlaboro internaciona koncernanta la rekomendo dil uzo di Interlingua por komuniko internaciona en situesi adequata, l'informo pri ica linguo, l'edituro di manulibri, vortari ed altra Interlingua-edituri. 

UMI havas membri, reprezenteri e reprezenturi en kin kontinenti. Konsilo exekutiva kun prezidanto, sekretario generala, vicesekretario ed administranto sorgas dil agadi omnadia di UMI. Konsilo generala kun al maximo du reprezenteri de omna lando, en la quala havas reprezenturo nacionala di interlingua, diskutas la linei plu longa.

UMI editas la revuo omnadumonata, *[[Panorama in Interlingua]]*, kun informi internaciona en interlingua por publiko globala: jurnalisteso, informo, reporturi, interviuvi, libri-recensi, e kun foko specala al interlingua-difuzo ed interlingua-informo globale. 

UMI fondesis ye 28 di julio 1955, e konferi internaciona eventis en:
*Tours (Francia) 1955, 
*Basel (Suisia) 1957, 
*Tours (Francia) 1959, 
*Basel (Suisia) 1971, 
*Norwich (Anglia) 1974, 
*Sheffield (Anglia) 1983, 
*Taastrup (Dania) 1985, 
*Paris (Francia) 1987, 
*Zwolle (Nederlando) 1989, 
*Helsingborg (Suedia) 1991, 
*Borne (Nederlando) 1993, 
*Praha (Chekia) 1995, 
*Strasbourg (Francia) 1997, 
*Focsani (Rumania) 1999, 
*Gdansk (Polonia) 2001, 
*Lovetch (Bulgaria) 2003, 
*Åsa (Suedia) 2005, 
*Kirchheimbolanden (Germania) 2009.

UMI registragesis judiciale da l'autoritati Franciana (la subprefekto dil departmento di Essonne en Étampes) ye 3 di agosto 2006 kom asociitaro n-ro 0911004931.

## Extera ligili
* Situo oficala di UMI
Listo pri chefministri di Bangladesh

La chefministro esas la chefo di guvernerio di Bangladesh. Ordinare lu esas la chefo di la precipua partiso o koaliciono di partisi qua guvernas la lando. Un ek ta chefministri, Khaleda Zia okupis dufoye l'ofico.

Yen listo pri chefministri di Bangladesh de 1971 til nun.

## Videz anke
* Prezidanti di Bangladesh

## Referi
Nikola Tesla

**Nikola Tesla** (1856 til 1943) esis inventisto ed injenioro Serba. Ilu konocesas pro ilua multa inventuri revolucionala pri elektromagnetismo.

## extera ligilo
* NikolaTesla.fr - plua kam 1.000 dokumenti pri Tesla
Equitato

**Equitato** esas yusteso naturala, segun la komuna raciono, quan on opozas a la yusteso legala, a la legaro civila.
Estakado

**Estakado** esas asemblajo de palisi, interligita da kateni, da ferstangi, e.c., en enireyo di portuo, di kanalo, por barar lu.
New Order

New Order esis muzikala grupo di New Wave, post-punk, alternative dance, alternative rock ed elektronikala muziko de Unionita Rejio, formacita dal ex-membri di Joy Division. Ol havis granda suceso dum la yari 1980a.

## Albumi di ateliero
* Movement (1981)
* Power, Corruption & Lies (1983)
* Low-Life (1985)
* Brotherhood (1986)
* Technique (1989)
* Republic (1993)
* Get Ready (2001)
* Waiting for the Sirens' Call (2005)
* Lost Sirens (2013)
* Music Complete (2015)

## Referi
Bernard Sumner

**Bernard Sumner** (n. ye la 4ma di januaro 1956) esas Britaniana muzikistulo, kantisto e kompozistulo, fondinto di la bandi Joy Division e New Order.
Fluvio Paraguay

**Paraguay** esas Sud-Amerikana fluvio qua krucumas teritorii di Brazilia, Bolivia, Paraguay ed Arjentinia. Ol originas en Braziliana stato di Mato Grosso, cirkum l'urbo Barra do Bugres, e finas en fluvio Paraná, ja en Arjentiniana teritorio.

La nomo *Paraguay* originas de Guarani-linguo, e signifikas "granda fluvio". La fluvio havas entote 2,625 km di extenso, di qui 1,308 km jacas en Brazilia, 57 km esas naturala frontiero inter Brazilia e Bolivia, 328 km esas naturala frontiero inter Brazilia e Paraguay, 537 km jacas exkluzive en Paraguayana teritorio, e 390 km esas naturala frontiero inter Paraguay ed Arjentinia. La maxim importanta urbo apud lua bordi esas Asunción, chef-urbo di Paraguay.
Jorge Semprún

**Jorge Semprún** (1923 til 2011) esis skriptisto.

Lua matro esis filino di Antonio Maura y Montaner, qua esis multafoye chefministro di Hispania. En lua borgezala familio ili havis Germana edukistino.

Il vivis maxim longa en Francia e skribis precipue en la Franca.
Kaverno Son Doong

**Kaverno Son Doong** esas kaverno en nacionala parko che provinco Quang Binh, Vietnam, distanta 50 km norde de Dong Hoi, 50 km sude del aeroportuo Dong Hoi, e 450 km sude de Hanoi. 

## Noti
Gazuyi

**Gazuyi** esas interretala revuo redaktat ed editata da Lenadi Moucina en Francia. 

La revuo fondesis ye 2011. La nomo di la revuo esas fonetika skribo en Ido di la Franciana vorto  °gazouillis", qua esas gorgeado, la kantado di uceleti. La revuo prizentas artikli pri kulturo, linguaji e historiaji.

## Extera ligili
* oficala situo
Johann Wolfgang von Goethe

**Johann Wolfgang von Goethe** (1749 til 1832) esis Germana poeto, skriptisto, filozofo, diplomacisto, dramatifisto, ed anke ciencisto ed administrinto.

## Vivo
Lua patro esis homo di moyeni ed ofico qua personale direktis la frua edukado di Johann.

Dum sua vivo il skribis literala verki di diversa formi, e skribis pri botaniko ed anatomio. Il frue divenis famoza pos la suceso di la romano *Die Leiden des jungen Werthers* (*La Chagreni di yuna Werther*), skribita en 1774. Pro ca romano, la Duko di Saxe-Weimar-Eisenach invitis il a sua korto en Weimar; Goethe pose dumvive rezidis en ca urbo. En 1794 il divenis amiko kun Schiller.

Lua verki inkluzis la dramato *Faust*, di qua l'unesma parto aparis en 1808, e la duesma en 1832.

## Citajo
Jorge Manrique

**Jorge Manrique** (1440 til 1479) esis Hispana poeto, konocita pro lua verko *Coplas por la muerte de su padre*, klasiko di literaturo en Hispana linguo.
Filamento

**Filamento** esas elemento longa e tenua qua konsistas ula tisui vejetala, animala o minerala; anke en elektroampulo.
Peninsulo Krimea

**Krimea** esas la maxim granda peninsulo di Nigra maro, e ligesas ad Ukrainana teritorio per l'istmo Perekop. Depos 2018, ol ligesas a Rusia per ponto sur stretajo Kerch.

La peninsulo kovras cirkume  km² e havis cirkume 2,4 milion habitanti en 2021. L'istmo Perekop esas longa de 5,7 km e larja de 5 til 7 km. Politikale, la maxim multa nacioni agnoskas ol kom teritorio Ukrainana, kontre ke Rusia deklaras ke ol esas sua teritorio.

## Historio
Existas evidentaji pri homala habitado en Krimea dum meza Paleolitiko. Restaji de homo neanderthalensis de cirkume 80 mil yari aK trovesis che kaverno Kiyik-Koba. Arkeologiisti trovis restaji de moderna homi de 32 mil yari ante nun en la monti Buran-Kaya. Krimea esis refujeyo por homi qui ripopulizis nordal Europa pos finir la lasta glaciepoko. Defensanti dil ideo pri diluvio en Nigra maro dum la 6ma yarmilo aK kredas ke l'origino di Krimea kom peninsulo esas recenta.

En yari 1441–1783 la peninsulo divenis kanio Krimea pos konquerar da "Ora Ordo".

Rezulte di militi inter Turkia e Rusia carino Yekaterina la 2ma anexis Krimea e ol divenis parto di Rusa imperio en yari 1783–1917.

En yari 1917-1991 la regiono esis parto di Soviet-Uniono til 1954 kom parto di Republiko Socialista Sovietiana Rusia, e pose kom parto di RSS Ukraina. Ta chanji teritoriala eventis per decido da Nikita Hrushchyov. En 1954 ilu transferis la peninsulo (de RSS Rusia a RSS Ukraina) pro konstruktado di aquokanalo inter Krimea e rezervuyo Kahovka (en ukrainiana provinci: Dnipropetrovsk, Herson e Zaporijjya). La decido faciligis financado per un republiko en 1956. 

En yari 1991-2014 per pakto pri autonomeso dil regiono la peninsulo divenis parto di Ukraina kom autonoma republiko Krimea.

Dum "Maidan" Ukraina nuligis Krimean autonomeso, quo efektigis reakto di Rusia – anexo la peninsulo ed adjuntar ol kom republiko Krim. 

Internacione la peninsulo konsideresas kom parto di Ukraina, ma fakte – di Rusiana Federo. 

### Geografio

## Referi
Monto Pelée

**Monto Pelée** (en France *Montagne Pelée* = "kalva monto") esas volkano en l'insulo Martinik, en Karibia. Lua volkano esas famoza por lua forta erupto en 1902, kande cirkume 30.000 personi perisis. Nur du personi transvivis l'erupto che la zono direkte afektita: Ludger Sylbaris, un karcerano, e Havivra Da Ifrile, muliero qua eskapis en un batelo.
Amnestio Internaciona

**Internaciona Amnestio**, IA, od Angle *Amnesty International*, AI esas internaciona neguvernala organizuro qua laboras por defensar la homala yuri en la tota mondo, segun la texto di l'Universala deklaro pri homala yuri ed altra internaciona kontrati. Ol fondesis en 1961 dal Britaniana advokato Peter Benenson. Benenson lektis pri Portugalana studenti enkarcerigita por defensar lia idei ed, indignita, il skribis alegajo pri lia defenso. Benenson publikigis lua texto en 1961 sub la titulo *The Forgotten Prisoners* ("l'obliviita karcerani") en l'Angla jurnalo *The Observer*, e to esis l'origino dil organizuro, qua komence havis la nomo *Amnestio 61*. Lua unesma renkontro eventis ye julio sam yaro, kun delegitari de Belgia, Unionita Rejio, Usa, Republiko Irlando, West-Germania e Suisia. Nuntempe ol existas en multa landi.

L'unesma oficala raporto di Internaciona Amnestio esis pri la karceri de Sudafrika dum *[[Apartheid]]*-rejimo. Ol publikigesis en 1965, un yaro pos la celebro di judicio qua desvelizis la sistemal uzo di tormento da Sudafrikana polico kontre negri enkarcerigita, dum polical inquesti. Kelka personi mortis pro intensa tormenti. Ank en 1965 altra du raporti - pri la situaciono en Portugal dum la rejimo *Salazarista*, ed en Rumania dum la rejimo komunista - lansesis. Ye la sequanta yaro ol lansis raporto pri la rasista rejimo en Rhodezia.

L'organizuro recevis Nobel-premio pri paco en 1977.

## Skopi
La precipua skopi di IA esas:
* defensar kredajo-libereso
* demandar yusta judicii por politikala karcerani
* aboliso di tormenti
* denuncar asasini kun politikala skopi
* aboliso di mortopuniso
* kondamnar kidnapi, tormenti kontre gajo-homi e l'asasino di karcerani, ed anke kondamnar gentocidi ed altra sango-krimini
* helpar exilita personi qui subisas minaci pri lia fundamentala yuri en extera landi, edc.

## Referi
George Clooney

**George Timothy Clooney** (pron.: *jorj-kluni*; n. ye la 6ma di mayo 1961) esas Usana cinem-aktoro. Depos 2014 mariajesas ad Amal Alamuddin. La kariero di Clooney komencis per la televizion-serio ER (1994, *departmento di urjanteso*). Populara filmi en qua pleis Clooney esas: "From Dusk til Dawn" (1996), "Oh Brother Where art Thou" (2000, *ho fratulo ube tu esas*), e "Ocean's 11" (2001, *dek-ed-uno di Ocean*) e "Jay Kelly" (2025).

En decembro 2025 Clooney e sua familio aplikis ed obtenis la Franciana nacionaneso.

## <small>Referi</small>
Chris Shiflett

**Christopher Aubrey "Chris" Shiflett** (n. ye la 6ma di mayo 1971) esas Usana gitaristo de rock-bando Foo Fighters.
Karen Carpenter

**Karen Anne Carpenter** (1950 til 1983) esis Usana kantistino. Kun elua fratulo Richard, formacis dueto *[[The Carpenters]]*. El mortis pro kordio-falio, konsequo di anorexio.
Afrikana Uniono

**Afrikana Uniono** - AU en Ido ed en Angla, UA en altra oficala lingui - esas organizuro kreita por acelerar politikala e socioekonomiala uniono di Afrikana landi. L'organizuro konsistas ek 55 membri - la 53 nedependanta landi de Afrika, e pluse Ocidental Sahara, e Haiti kom observanto. Ye la 31ma di januaro 2017, Maroko admisesis kom membro al Uniono, per 39 yes-voti ek lua membri.

Ultre la skopo krear uniono e solidareso inter lua membri, altra skopi esas atingar paco e sekureso en Afrika, e stimular demokratio, bona guvernado e homala yuri. Ol establisesis ye la 25ma di mayo 1963 sub la nomo ''Organizuro pri Afrikana Uniono", OAU. Ye la 9ma di julio 2002 ol divenis l'Afrikana Uniono, AU.

L'oficala idiomi dil Afrikana Uniono esas Araba, Angla, Franca, Hispana, Portugalana e Swahilia.

## Referi
Steven Seagal

**Steven Frederic Seagal** (n. ye la 10ma di aprilo 1952) esas Usana cinem-aktoro, cinematografisto, cenaristo, produktisto e muzikisto. Il ank esas luktisto e docisto pri aikido.

## Referi
Monica Bellucci

**Monica Anna Maria Bellucci** (n. ye la 30ma di septembro 1964) esas Italiana cinem-aktorino e beleso-manekino.
Heidi Klum

**Heidi Samuel** (n. **Heidi Klum** en 1973) esas Germaniana beleso-manekino, nun mariajita kun kantistulo Seal.
Gisele Bündchen

**Gisele Caroline Bündchen** (n. ye la 20 di julio 1980) esas Braziliana beleso-manekino e bonvolo-ambasadero di ambientala* programo de Unionita Nacioni.
Neymar

**Neymar da Silva Santos Júnior**, maxim konocata nur kom **Neymar** (n. ye la 5ma di februaro 1992 en Mogi das Cruzes) esas Braziliana futbalisto, qua helpis Santos Futebol Clube vinkar Kupo Libertadores de América en 2011.

De 2013 til 2017 ilu ludis por FC Barcelona en Hispania. En agosto 2017 ilu transferis su por Franca esquado *Paris St. Germain*.
Templo Mormona en Bern

**Templo di Bern** esas templo dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi jacanta an urbo Münchenbuchsee, kantono Bern, Suisia. Ol esis l'unesma templo dil Eklezio konstruktita en Europa, e l'unesma konstruktita exter Nord-Amerika.

## Extera ligilo
* Oficala pagino
Herbert Simon

**Herbert Alexander Simon** (1916 til 2001) esis Usana ekonomikisto qua recevis la Nobel-premio pri ekonomiko en 1978.
Lawrence Klein

**Lawrence Robert Klein** (n. ye la 14ma di septembro 1920 til la 20ma di oktobro 2013) esis Usan ekonomikisto qua recevis la Nobel-premio pri ekonomiko en 1980.
Jerry Garcia

**Jerry Garcia** (n. **Jerome John Garcia** en 1942 til 1995) esis Usana muzikisto (gitaristo) e kantisto di rock, membro dil bando Grateful Dead.
Insulo Norfolk

**Norfolk** esas mikra insulo distanta  km este de Australia, jacanta inter ol, Nova-Zelando e Nova-Kaledonia. Ol apartenas ad Australia. Segun la demografiala kontado di 2021, ol havis  habitanti.

## Historio

Norfolk koloniigesis unesmafoye da Polineziani, qui arivis dum la 13ma o 14ma yarcento. Anke trovesis utensili Melaneziana en l'insulo, do esas posibla ke populi de Nova-Kaledonia, relative proxima adnorde, koloniigis l'insulo. Primitiva koloniigeri vivis ibe dum generacioni, ma pose desaparis.

Kapitano James Cook deskovris l'insulo ye la 10ma di oktobro 1774, en sua duesma voyajo tra suda Pacifiko per navo *HMS Resolution*. Britaniani komencis koloniigar Norfolk en 1788, kande 15 kondamniti e 7 libera homi sendesis adibe. Li arivis la 6ma di marto sam yaro. Portuo-oficiro Robert Watson arivis en Norfolk en 1789 kom quartermastro di *HMS Sirius*, e duris en ca laboro kande la navo naufrajis, en 1790. Ye la sequanta yaro, Watson recevis 24 hektari por kultivar en Norfolk.

Ja en 1794, lietnanto-guvernisto di Nova Sud Wals Francis Grose sugestis finar l'uzo dil insulo kom karcero, pro esar distanta e chera por mantenar. L'unesma grupo di karcerani evakuesis en 1805. En 1808 nur 200 restis ibe, e formacis kolonieto qua extingesis en 1813. La lasta karcerani destruktis l'edifici lor existanta, por ke nula altra naciono povus reklamacar l'insulo. De la 15ma di februaro 1814 til la 6ma di junio 1825 Norfolk havis nula habitanto.

En 1824, Britaniana guvernerio imperis la guvernisto di Nova Sud Wals riokupar Norfolk. En 1847, l'insulo itere uzesis kom karcero til 1855, kande la lasta karcerani sendesis a Tasmania.

Kande Australia ganis nedependo en 1901, Norfolk pozesis sub Australian administro.

## Geografio
L'insulo havas 32 km di litoro. Lua maxim alta monto esas Monto Bates, kun 319 metri di altitudo.

## Ekonomio
Turismo esas la precipua fonto di revenuo dil insulo.

## Referi
Templo Mormona en Los Angeles

La **Templo di Los Angeles** esas templo dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi jacanta an urbo Los Angeles, Kalifornia, Usa. Pos lua inauguro en 1956, ol esis la maxim granda ek la templi dil Eklezio, til ke olta di Salt Lake City expansesis.

## Extera ligilo
* Oficala pagino
Templo Mormona en Salt Lake City

La **Templo di Salt Lake City** esas templo dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi jacanta an l'urbo Salt Lake City, Utah, Usa. Kovranta entote  m² di totala konstrukturo, ol esas la maxim vasta templo dil Eklezio.

## Extera ligilo
* Oficala pagino
Templo Mormona en Aba

La **Templo di Aba** esas templo dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi jacanta an urbo Aba, Nigeria. Ol esis la 3ma templo Mormona inaugurita en Afrika.

## Extera ligilo
* Oficala pagino
Russell Alan Hulse

**Russell Alan Hulse** (n. en 1950) esas Usana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1993.