1ma di oktobro

Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di yaro.

L**'1ma di oktobro** esas la 274ma dio di la yaro (275ma en bisextila yari) segun Gregoriala kalendario. Restas 91 dii til la fino di la yaro.
----
## Dio
* Internaciona dio di filii.
* Dio di la Nedependo, en Chipro ed en Nigeria

## Eventi
* 366 - Damasus la 1ma divenas papo.
* 965 - Ioannes la 13ma divenas papo.
* (o la 29ma di septembro sam yaro) 1439 - Erik la Pomerana revokesas de povo en Suedia. Karl Knutsson Bonde duras administrar en lua nomo.
* 1779 - En Finlando, Tampere fondesas.
* 1800 - Hispania cedas Louisiana a Francia.
* 1814 - Komencas Kongreso di Wien, por restaurar l'anciena frontieri di Europa, pos la vinkeso di [Napoléon la 1ma]].
* 1828 - L'Universitato di Helsinki funcioneskas. L'universitato translojesis de Turku pos la brulo dil urbo en 1827.
* 1887 - Britanian imperio prenas kontrolo di Beludjistan.
* 1923 - Suda-Rhodezia divenas Britaniana kolonio.
* 1941 - Duesma mondomilito: Finlandani konquestas Petrozavodsk (Finlandane: Petroskoi) en Est-Karelia.
* 1946 - Tribunalo di Nürnberg, judicianta militala kriministi de nacional-socialista Germania, finas lua laboro.
* 1949 - Popul-Republiko Chinia fondesas.
* 1960 - Nigeria divenas nedependanta del Unionita Rejio.
* 1964 - Japonia inauguras treno di granda rapideso *Shinkansen* inter Tokyo ed Osaka.
* 1963 - Nigeria divenas republiko.
* 1971 - Apertesas *Walt Disney World* en Orlando, Florida.
* 1978 - Vietnam atakas Kambodja.
* 1978 - Tuvalu divenas nedependanta.
* 1988 - Mihail Gorbachyov divenas prezidanto di Sovietia.
* 1994 - Palau divenas nedependanta.
* 2005 - Tri ataki per bombi en Bali, Indonezia produktas 22 morti, inkluzite la 3 teroristi.
* 2012 - Du paromi kolizionas proxim la vilajo Yung Shue Wan, en Hong Kong. Efektiginte 39 morti e 92 vunditi, ol esis la maxim mortigiva marala dizastro en Hong Kong depos 1971.
* 2015 - En Oregon, Usa, pafanto mortigas 13 personi e vundas 20 en l'universitato dil stato. La pafanto mortigesas pose dal polico.
* 2017 - Viro pafas de la 32ma etajo del Hotelo Mandalay Bay en Las Vegas, Nevada, Usa, dum noktala spektaklo di muziko *[[country]]*. La pafi mortigas 58 personi e vundas plua kam 500 plusa homi. Segun la polico, la pafero evis 64 yari, vivis en domo por retretiti, e havis nula kriminal antecedenti.
* 2017 - Eventas plebicito pri la nedependo di Katalunia malgre Hispana guvernerio judikar to nelegala. Adminime 844 personi vundesas pro policala represo dum la votado.
* 2019 - En Taiwan, ponto Nanfang'ao, inaugurita en 1996, krulas 1 dio pos ke tifono *Mitag* frapis la regiono. Adminime 5 personi mortas pro l'acidento.
* 2019 - Kongreso di Peru dissolvesas dal prezidanto Martín Vizcarra. Konstitucala krizo komencas.
* 2022 - Che stadiono Kanjuruhan, en Malang, Indonezia, eventas violentoza tumulto pos futbalo-partio, qua rezultas 182 morti.

## Naski
* 86 aK - Gaius Sallustius Crispus, Romana historiisto e politikisto (m. 34 aK)
* 1207 - Rejulo Henry la 3ma di Anglia (m. 1272)
* 1409 (o 1408) - Rejulo Karl la 8ma di Suedia (m. 1470)
* 1541 - Domenikos Theotokopoulos, "El Greco", Hispana piktisto (m. 1614)
* 1542 - Álvaro de Mendaña, Hispana navigisto (m. 1595)
* 1685 - Rejulo Karolus la 6ma, Santa Romana imperiestro (m. 1740)
* 1754 - Caro Pavel la 1ma di Rusia (m. 1801)
* 1875 - Eugeen Van Mieghem, Belga piktisto (m. 1930)
* 1895 - Liaquat Ali Khan, chefministro di Pakistan (m. 1951)
* 1903 - Vladimir Horowitz, Ukrainana pianisto (m. 1989)
* 1910 - Bonnie Elizabeth Parker, Usana bank-raptero (m. 1934)
* 1911 - Heinrich Mark, Estoniana politikisto (m. 2004)
* 1913 - Pierre Wemaëre, Franca piktisto (m. 2010)
* 1915 - Jerome Bruner, Usana psikologo (m. 2016)
* 1920 - Walter Matthau, Usan aktoro (m. 2000)
* 1922 - Chen Ning Yang, Chiniana fizikisto, Nobel-laureato
* 1924 - Jimmy Carter, prezidanto di USA, Nobel-laureato pri paco
* 1927 - Oleg Yefremov, Rusa aktoro (m. 2000)
* 1928 - George Peppard, Usan aktoro (m. 1994)
* 1930 - Philippe Noiret, Franc aktoro (m. 2006)
* 1930 - Richard Harris, Irlandan aktoro (m. 2002)
* 1935 - Julie Andrews, Britanian aktorino
* 1943 - Jean-Jacques Annaud, Franca filmifisto
* 1944 - Antti Tuuri, Finlandana skriptisto
* 1945 - Haris Silajdžić, prezidanto di Bosnia e Herzegovina
* 1945 - Ram Nath Kovind, prezidanto di India
* 1947 - Aaron Ciechanover, Israelana ciencisto, Nobel-laureato pri kemio
* 1949 - André Rieu, Nederlandana muzikisto e komediisto
* 1956 - Andrus Ansip, chefministro di Estonia
* 1956 - Theresa May, chefministrino di Unionita Rejio
* 1958 - Andre Konstantinovich Geim, Rusa fizikisto, Nobel-laureato
* 1959 - Youssou N'Dour, Senegalana kantisto
* 1965 - Mia Mottley, chefministrino di Barbados
* 1969 - Marcus Stephen, prezidanto di Nauru
* 1979 - Walewska Oliveira, Braziliana volebalistino
* 1989 - Sara Gijazi, Egiptiana HBTI-aktivisto (m. 2020)
* 1996 - Vitalina Bacarashkina, Rusa sporta pafistino

## Morti
* 1404 - Papo Bonifacius la 9ma (n. 1356)
* 1652 - Jan Asselijn, Nederlandana piktisto (n. c. 1610)
* 1684 - Pierre Corneille, Franca dramatifisto (n. 1606)
* 1864 - Juan José Flores, prezidanto di Equador (n. 1800)
* 1868 - Mongkut (Rama la 4ma), rejulo di Siam (n. 1804)
* 1873 - Edwin Henry Landseer, Britaniana piktisto e skultisto (n. 1802)
* 1878 - Mindon Min, regnanto di Burma depos 1853 (n. 1808)
* 1942 - Ants Piip, chefministro di Estonia (n. 1864)
* 1942 - Hinko Smrekar, Sloveniana-Yugoslaviana piktisto (n. 1883)
* 1948 - Phraya Manopakorn Nititada, chefministro di Tailando (n. 1884)
* 1953 - Luis Alberto Riart, prezidanto di Paraguay (n. 1880)
* 1957 - Abdülhalik Renda, provizora prezidanto di Turkia (n. 1881)
* 1959 - Enrico De Nicola, prezidanto di Italia (n. 1877)
* 1962 - Ludwig Bemelmans, Austriana skriptisto (n. 1898)
* 1964 - Frank Moser, Usan ilustristo, cinematografisto e produktisto pri animi, cinematografisto e produktisto pri animi (n. 1886)
* 2012 - Eric John Hobsbawm, Britaniana skriptisto e historiisto (n. 1917)
* 2013 - Tom Clancy, Usana skriptisto (n. 1947)
* 2018 - Charles Aznavour, Franca kantisto e kompozisto (n. 1924)

## Referi