19ma di marto

Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di yaro.

La **19ma di marto** esas la 78ma dio di la yaro (79ma en bisextila yari) segun Gregoriala kalendario. Restas 287 dii til la fino di la yaro.
----
## Dio

## Eventi
* 1227 - Gregorius la 9ma divenas papo.
* 1279 - Kublai Khan vinkas dinastio Song che batalio di Yamen, e konquestas komplete lua teritorio. Komencas la dinastio Yuan en Chinia.
* 1644 - En Chinia, Chongzhen, lasta imperiestro de dinastio Ming, linchesas kande Li Zicheng kun ruran-armeo konquestas Beijing.
* 1707 - Parlamento di Anglia ratifikas uniono kun Skotia.
* 1812 - *Cortes* (parlamento) di Cádiz promulgas Hispana konstituco di 1812, qua establisas konstitucala monarkio por Hispania.
* 1814 - Hispana trupi vinkas José de San Martín en tale nomizita dizastro di Cancha Rayada, proxim Santiago.
* 1823 - Imperiestro Agustín de Iturbide abdikas en Mexikia. L'unesma imperio Mexikiana finas.
* 1853 - Nanjing kaptesas da rebeli dum la revolto di Taiping.
* 1881 - Unesma telefonilo-kontakterio en Finlando inauguresas en Turku.
* 1937 - Papo Pius la 11ma lansas encikliko *Divini Redemptoris* en qua kritikas komunismo.
* 1962 - Fronto por la Libereso di Aljeria signatas kontrato kun Francia por finar la milito di Aljeria. Tamen, kelka kombati duros til septembro.
* 1982 - Arjentiniana soldati rivovenas insulo Sud-Georgia en Falklandi, anticipante milito di Falklandi.
* 2017 - Ca dio, la guvernerio di Peru publikigas statistiki pri la konsequi di granda inundadi en multa regioni di la lando pro pluvegi, komencinta ye fino di decembro 2016 e fininta ca dio. L'inudadi efektigis granda destrukto en plantacerii e domi, mortigis multa brutaro e domestik animali, produktis 72 morti, e plua kam 72.000 plusa homi perdis lia domi.
* 2018 - La lasta maskula rinocero blanka dil nordo mortas en Kenia.
* 2019 - Pluvego qua komencis ye la 17ma di marto efektigas rapida inundadi en provinci Golestan, Fars, Mazandaran, Khuzestan, Lorestan e Ilam, en Iran. Til la 5ma di aprilo trovesos 70 morti e 791 plusa homi vundita. Segun statistiki, Golestan recevis dum un dio 70% de la pluvo-quanto expektata por omna yaro.
* 2023 - Suisa koloko-banko *UBS Group AG* aceptas komprar banko *Credit Suisse* po 3 miliard Suisa franki, pos konkordo negociita kun Suisa guvernerio e la Nacionala Banko Suisa, por preventar plugravigo di krizo.

## Naski
* 1534 - José de Anchieta, Hispana jezuito qua laboris en Brazilia (m. 1597)
* 1604 - Rejulo João la 4ma di Portugal (m. 1656)
* 1792 - José María Carreño, prezidanto di Venezuela (m. 1849)
* 1809 - Fredrik Pacius (nask. Friedrich Pacius), kompozisto di la nacionala himno di Finlando (m. 1891)
* 1813 - David Livingstone, Angla misionero ed explorero (m. 1873)
* 1815 - José María Montealegre Fernández, prezidanto di Kosta Rika (m. 1887)
* 1824 - Johann Michael Ferdinand Heinrich Hofmann, Germana piktisto (m. 1911)
* 1844 - Minna Canth (nask. Ulrika Wilhelmina Johnson), Finlandana skriptisto (m. 1897)
* 1847 - Eduardo López de Romaña, prezidanto di Peru (m. 1912)
* 1851 - Roque Sáenz Peña, prezidanto di Arjentinia (m. 1914)
* 1862 - Arthur Merric Boyd, Australiana piktisto (m. 1940)
* 1864 - Charles Marion Russell, Usana piktisto (m. 1926)
* 1869 - Józef Mehoffer, Polona piktisto (m. 1946)
* 1882 - Aleksander Skrzynski, chefministro di Polonia (m. 1931)
* 1882 - Serge Sudeikin, Rusa piktisto (m. 1946)
* 1883 - Walter Norman Haworth, Britaniana kemiisto, Nobel-laureato (m. 1950)
* 1888 - Josef Albers, German-Usana piktisto (m. 1976)
* 1900 - Frédéric Joliot-Curie, Franca fizikisto, Nobel-laureato pri kemio (m. 1958)
* 1905 - Albert Speer, Germana militisto (m. 1981)
* 1906 - Adolf Eichmann, Germana Nacional-socialista militisto (m. 1962)
* 1910 - Grizelda Kristina, Latviana linguisto, lasta parolintino di Livoniana linguo (m. 2013)
* 1912 - Hugh Watt, provizora chefministro di Nova-Zelando (m. 1980)
* 1928 - Hans Küng, Suisa teologiisto (m. 2021)
* 1936 - Ursula Andress, Suisa aktorino
* 1937 - Egon Krenz, prezidanto di Est-Germania
* 1938 - Chung Mong-koo, chefo di Hyundai Motor Co.
* 1942 - José Serra, Braziliana politikisto
* 1943 - Mario José Molina, Mexikiana fizikisto, Nobel-laureato
* 1943 - Mario Monti, chefministro di Italia
* 1944 - Said Musa, chefministro di Belize
* 1947 - Glenn Close, Usan aktorino
* 1949 - Valeri Leontyev, Rusa kantisto
* 1953 - Lenín Moreno, prezidanto di Equador
* 1955 - Bruce Willis, Usan aktoro
* 1956 - Yegor Gaidar, chefministro di Rusia (m. 2009)
* 1959 - Terry Hall, Britaniana kantisto (m. 2022)
* 1962 - Nergüin Enhbat, Mongoliana boxisto (m. 2022)
* 1971 - Ceyen-Oidovin Davaaceren, Mongoliana boxisto
* 1975 - Luděk Brož, Chekoslovakiana e Cheka hokeisto
* 1979 - Emil Dimitriev, chefministro di Norda Macedonia
* 1984 - Hashbaatarin Cagaanbaatar, Mongoliana judoisto
* 1991 - Garrett Clayton, Usan aktoro e kantisto
* 1996 - Barbara Haas, Austriana tenisistino
* 1997 - Rūta Meilutytė, Lituaniana natistino

## Morti
* 235 - Marcus Aurelius Severus Alexander, imperiestro di Romana imperio (n. c. 208)
* 1721 - Papo Klemens la 11ma (n. 1649)
* 1855 - Thomas Bock, Angla-Australiana fotografisto (n. 1790)
* 1884 - Elias Lönnrot, Finlandana mediko e kolektinto di Kalevala (n. 1802)
* 1898 - Cruz e Sousa, Braziliana poeto (n. 1861)
* 1902 - Manuel Antonio Sanclemente, prezidanto di Kolumbia (n. 1813)
* 1907 - Mariano Baptista Caserta, prezidanto di Bolivia (n. 1832)
* 1916 - Vasili Surikov, Rusa piktisto (n. 1848)
* 1930 - Arthur Balfour, chefministro di Unionita Rejio (n. 1848)
* 1950 - Edgar Rice Burroughs, Usana skriptisto, kreinto di *[[Tarzan]]* (n. 1875)
* 1950 - Walter Norman Haworth, Britaniana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1883)
* 1950 - Alexandru Vaida-Voevod, chefministro di Rumania (n. 1872)
* 1955 - Mihály Károlyi, chefministro di Hungaria (n. 1875)
* 1965 - Gheorghe Gheorghiu-Dej, prezidanto di Rumania (n. 1901)
* 1974 - Hertta Kuusinen, Finlandana komunista politikistino (n. 1904)
* 1978 - Gaston Julia, Franca matematikisto (n. 1893)
* 1987 - Louis de Broglie, Franca fizikisto, Nobel-laureato en 1929 (n. 1892)
* 2008 - Arthur C. Clarke, Britaniana skriptisto pri ciencala fiktivajo (n. 1917)
* 2022 - Shahabuddin Ahmed, prezidanto di Bangladesh (n. 1930)
* 2026 - Umberto Bossi, Italiana politikisto (n. 1941)
* 2026 - Chuck Norris, Usana aktoro (n. 1940)

## Referi