1965

La yaro **1965** (MCMLXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Gregoriala kalendario. Ol esis la 965ma yaro di la duesma yarmilo, la 65ma yaro di la 20ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 1960a.

## Eventi
### [[Kosmo]]
* 20ma di februaro - Ranger 8, kosmosondilo di Usa, kolizionas kun la luno en *Mare Tranquillitatis*.
* 18ma di marto - Sovietiana kosmonauto Alexei Leonov divenas l'unesma homo exter kosmonavo che kosmo.
* 23ma di marto - Usana kosmonavo *[[Gemini 3]]* lansesas, portante du homi qui probas olua manovrebleso.
* 6ma di aprilo - Unesma komercala artificala satelito, *Early Bird*, sendesas a kosmo.
* 14ma di julio - Unesma flugo di probilo *[[Mariner 4]]* preter Marso. La probilo sendas proxima imaji de la planeto.
* 21ma til la 29ma di agosto - Usana kosmonavo Gemini 5 sendesas por kalkular la tempo bezonata por homala misiono en la luno.
* 6ma di decembro - Luna 8, kosmosondilo di Sovietia, kolizionas kun la luno.
* 16ma di decembro - Kosmosondilo Venera 3, por explorar Venuso lansesas de Baikonur, Kazakstan.

### [[Europa]]
* Zoo* en Kolmård, Suedia, fondesas.

### [[Azia]]
* 26ma di januaro - En India, Hindi divenas linguo oficala.
* 27ma di februaro - Milito en Vietnam: Kun l'aprobo dil prezidanto Lyndon B. Johnson, Usa intenseskas ataki kontre Nord-Vietnam.
* 2ma di marto - Milito en Vietnam: Usa komencas *Operaco Rolling Thunder*, kun intensa bombardo en Nord-Vietnam. L'operaco duros til la 2ma di novembro 1968, e rezultos fiasko por Usani.
* 12ma di mayo - Israel establisas diplomacala relati kun West-Germania.
* 9ma di junio - Milito en Vietnam: Vietkong komencas la batalio di Đồng Xoài, un de la maxim longa de la milito, kontre l'armeo di Sud-Vietnam.
* 24ma di julio - Milito en Vietnam: Quar Usan avioni Phanton F4 frapesas da kontre-aerala misili. Un falas e tri sufras serioza domaji. Ol esas unesma atako kontre Usan avioni dum la milito.
* 26ma di julio - Maldivi nedependanteskas de Unionita Rejio.
* 9ma di agosto - Singapur divergas de Malayana Federuro e nedependanteskas.
* 30ma di decembro - En Filipini, Ferdinand Marcos asumas la povo.

### [[Afrika]]
* 8ma di januaro - Che Guevara vizitas Guinea e renkontras lora prezidanto Sékou Touré.
* 2ma di februaro - Che Guevara vizitas Brazzaville, Republiko Kongo, e renkontras prezidanto Alphonse Massamba-Débat e chefa ministro Pascal Lissouba, ed anke la chefo dil Movado por la Libereso di Angola (MPLA), Agostinho Neto.
* 18ma di februaro - Gambia nedependanteskas de Unionita Rejio. Dawda Kairaba Jawara asumas la prezidanteso di la lando. Ilu restos en la povo til 1994.
* 11ma di novembro - Zimbabwe unlaterale proklamas su nedependanta de Unionita Rejio, sub la nomo Rodezia.
* 24ma di novembro - Mobutu Sese Seko kaptas la povo de Joseph Kasa-Vubu en Demokratial Republiko Kongo.
* 31ma di decembro - Jean-Bédel Bokassa kaptas la povo en Centrafrika.

### [[Nord-Amerika]]
* 21ma di februaro - Malcolm X mortigesas en New-York, Usa.
* 7ma di marto - La polico di Alabama atakas demonstreri qui demandis voto-yuro por la negri.
* 4ma di oktobro - Papo Paulus la 6ma arivas en New York, en l'unesma vizito di un papo ad Amerika.

### [[Central Amerika]]
* 24ma di aprilo - Che Dominikana Republiko, militisti e civitani loyala a revokita prezidanto Juan Bosch protestas kontre uniono di militisti qui guvernas la lando.
* 28ma di aprilo - Usa sendas trupi por intervenar en Dominikana Republiko.

### [[Oceania]]
* 29ma di aprilo - Australia anuncas que sendos bataliono di infantrio por helpar Sud-Vietnam che Milito di Vietnam.
* 16ma di decembro - Komencas regno di Taufa'ahau Tupou la 4ma en Tonga.

## Naski

* 22ma di januaro - Diane Lane, Usan aktorino
* 23ma di januaro - Armen Darbinyan, chefministro di Armenia
* 5ma di februaro - Gheorghe Hagi, Rumana futbalisto
* 9ma di januaro - Jonnie Boer, Nederlandana chef-koquisto (2025)
* 12ma di februaro - Brett Kavanaugh, Usana judiciisto e politikisto
* 13ma di februaro - Peter O'Neill, chefministro di Papua-Nova-Guinea
* 16ma di februaro - Adama Barrow, prezidanto di Gambia
* 23ma di februaro - Helena Suková, Cheka tenisistino, dufoye vicechampionino Olimpiala
* 28ma di februaro - Jiří X. Doležal, Chekoslovakiana e Cheka jurnalisto
* 3ma di marto - Haltmaagiyn Battuul, Mongoliana luktisto
* 9ma di marto - Haidavin Gantulga, Mongoliana boxisto
* 9ma di marto - Elías Antonio Saca González, prezidanto di Salvador
* 14ma di marto - Aamir Khan, Indiana cinem-aktoro
* 25ma di marto - Sarah Jessica Parker, Usan aktorino
* 25ma di marto - Stefka Kostadinova, Bulgara atletino
* 3ma di aprilo - Rasuljan Abdurahmanov, Kirgiziana futbalistulo
* 4ma di aprilo - Robert Downey Jr., Usan aktoro
* 14ma di aprilo - Galid Sheik Mohamed, Palestinana *jihad*-isto
* 15ma di aprilo - Salou Djibo, chefo di stato di Nijer
* 16ma di aprilo - Martin Lawrence, Usan aktoro
* 26ma di aprilo - Kevin James, Usan aktoro
* 4ma di mayo - Nurlan Uranxayev, Kazakstanana politikisto
* 8ma di mayo - Mario Frick, chefministro di Liechtenstein
* 8ma di mayo - Steve Wang, Usana cinematografisto, filmo-produktisto, fardizisto ed artisto pri specal efekti

* 14ma di mayo - Alexandre Jardin, Franca skriptisto
* 15ma di mayo - Raí, Braziliana futbalistulo
* 24ma di mayo - John C. Reilly, Usana cinem-aktoro
* 25ma di mayo - Yahya Jammeh, prezidanto di Gambia
* 31ma di mayo - Brooke Shields, Usan aktorino
* 1ma di junio - Yang Liwei, Chiniana taikonauto (astronauto)
* 1ma di junio - Nigel Short, Angla shakoludisto
* 10ma di junio - Bruce Flatt, Kanadan entraprezisto e CEO
* 15ma di junio - Kärim Mäsimov, chefministro di Kazakstan
* 25ma di junio - Jean Castex, chefministro di Francia
* 13ma di julio - Eric Freeman, Usan aktoro
* 25ma di julio - Olexandr Sirski, Ukrainana militisto

* 27ma di julio - José Luis Chilavert, Paraguayana futbalisto
* 28ma di julio - Daniela Mercury, Braziliana kantistino
* 31ma di julio - J. K. Rowling, Angla skriptisto, kreinto di Harry Potter
* 4ma di agosto - Fredrik Reinfeldt, chefministro di Suedia
* 10ma di agosto - Namjilin Bayarsaihan, Mongoliana boxisto
* 12ma di agosto - Peter Krause, Usan aktoro
* 23ma di agosto - Ilija Trojanow, Bulgara skriptisto
* 27ma di agosto - Volker Türk, Austriana yuristo ed UN-oficisto
* 28ma di agosto - Shania Twain, Kanadana kantistino e kompozisto
* 3ma di septembro - Charlie Sheen, Usan aktoro, cinematografisto, cenaristo e filmo-produktisto
* 5ma di septembro - Chris Gore, Usan aktoro, cenaristo, filmo-produktisto e televiziono-prizentisto
* 7ma di septembro - Angela Gheorghiu, soprano Rumana
* 11ma di septembro - Bashar al-Assad, prezidanto di Siria
* 14ma di septembro - Dmitri Medvedev, prezidanto di Rusia
* 15ma di septembro - Fernanda Torres, Brazilian aktorino
* 19ma di septembro - Tshering Tobgay, chefa ministro di Butan
* 26ma di septembro - Petro Poroshenko, prezidanto di Ukraina (2014-2019)
* 1ma di oktobro - Mia Mottley, chefministrino di Barbados

* 3ma di oktobro - Adriana Calcanhotto, Braziliana kantistino
* 8ma di oktobro - C-Jay Ramone, Usana muzikisto (The Ramones)
* 8ma di oktobro - Matt Biondi, Usana Olimpiala natisto
* 10ma di oktobro - Christopher Penn, Usana cinem-aktoro (m. 2006)
* 23ma di oktobro - Asqar Mamïn, chefministro di Kazakstan
* 28ma di oktobro - Juan Orlando Hernández, prezidanto di Honduras
* 2ma di novembro - Shah Rukh Khan, Indiana cinem-aktoro
* 20ma di novembro - Ben Stiller, Usan aktoro

* 21ma di novembro - Björk, Islandana kantistino
* 22ma di novembro - Mads Mikkelsen, Dana cinem-aktoro
* 30ma di novembro - Ben Stiller, Usan aktoro
* 21ma di decembro - Andy Dick, Usana komediisto
* 27ma di decembro - Salman Khan, Indiana cinem-aktoro
* 31ma di decembro - Gong Li, Chinian aktorino
* Monja Roindefo, chefministro di Madagaskar

## Morti
* 3ma di januaro - Milton Avery, Usana piktisto (n. 1885)
* 4ma di januaro - T. S. Eliot, Usana skriptisto, Nobel-laureato (n. 1888)

* 24ma di januaro - Winston Churchill, chefministro di Unionita Rejio dum la Duesma mondomilito (n. 1874).
* 7ma di februaro - Władysław Jarocki, Polona piktisto (n. 1879)
* 15ma di februaro - Nat “King” Cole, Usana pianisto e kantisto (n. 1919)
* 15ma di februaro - Rafał Malczewski, Polona piktisto (n. 1892)
* 21ma di februaro - Malcolm X, n. Malcom Little, Usana chefo di Negra Mohamedani (n. 1925)
* 23ma di februaro - Stan Laurel, Angla cinem-aktoro (n. 1890)
* 28ma di februaro - Adolf Schärf, prezidanto di Austria (n. 1890)
* 3ma di marto - Per Krohg, Norvegiana piktisto (n. 1889)
* 6ma di marto - Sonja Graf, German-Usana shakoludistino (n. posible en 1908)
* 18ma di marto - Rejulo Farouk la 1ma di Egiptia (n. 1920)
* 19ma di marto - Gheorghe Gheorghiu-Dej, prezidanto di Rumania (n. 1901)
* 30ma di marto - Philip Showalter Hench, Usana mediko, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1896)
* 2ma di aprilo - Jens Hundseid, chefministro di Norvegia (n. 1883)

* 21ma di aprilo - Edward Victor Appleton, Angla fizikisto, Nobel-laureato (n. 1892)
* 9ma di mayo - Leopold Figl, kancelero di Austria (n. 1902)
* 11ma di junio - José Mendes Cabeçadas, prezidanto di Portugal (n. 1883)
* 7ma di julio - Moshe Sharett, chefministro di Israel (n. 1894)
* 13ma di julio - Laureano Gómez Castro, prezidanto di Kolumbia (n. 1889)
* 19ma di julio - Syngman Rhee, prezidanto di Sud-Korea (n. 1875)
* 13ma di agosto - Hayato Ikeda, chefministro di Japonia (n. 1899)
* 27ma di agosto - Le Corbusier, Suisa arkitekto (n. 1887)
* 4ma di septembro - Albert Schweitzer, Germana mediko e misionero, Nobel-laureato pri paco en 1952 (n. 1875)
* 8ma di septembro - Hermann Staudinger, Germana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1881)

* 8ma di septembro - Dorothy Dandridge, Usan aktorino (n. 1922)
* 2ma di oktobro - Oskar Lange, Polona ekonomikisto (n. 1904)
* 7ma di oktobro - Jesse Douglas, Usana matematikisto (n. 1897)
* 9ma di oktobro - Stepan Vitvickiy, prezidanto di Popul-Republiko Ukraina en exilo (n. 1884)
* 12ma di oktobro - Paul Hermann Müller, Suisa kemiisto, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (n. 1899)
* 12ma di oktobro - Samir Al-Rifai, chefministro di Jordania (n. 1901)
* 2ma di novembro - Félix Paiva, prezidanto di Paraguay (n. 1877)
* 18ma di novembro - Khalid al-Azm, chefministro di Siria (n. 1903)
* 5ma di decembro - Joseph Erlanger, Usana fiziologiisto, Nobel-laureato (n. 1874)
* 16ma di decembro - Rejino Salote Tupou la 3ma di Tonga (n. 1900)
* 22ma di decembro - Lauri Viita, Finlandana skriptisto (n. 1916)
* George Barker, Usana piktisto (n. 1882)

## Nobel-premiiziti
* Fiziko: Sin-Itiro Tomonaga, Julian Schwinger, Richard P. Feynman
*Kemio: Robert Burns Woodward
*Fiziologio o Medicino: François Jacob, André Lwoff, Jacques Monod
*Literaturo: Mihail Sholohov
*Paco: UNICEF

## Referi