open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Penrose triangulo

La **Penrose-triangulo** esas triangula neposibla objekto. Olu kreesis da Oscar Reutersvärd en 1934.

## Altra Penrose poligoni


Image:Penrose square.svg|Penrose quadrato
Image:Penrose pentagon.svg|Penrose pentagono
Image:Penrose hexagon.svg|Penrose hexagono
Image:Penrose octagon.svg|Penrose oktogono
Komtio Essex (Massachusetts)

**Komtio Essex** esas komtio en la nordesta parto di la stato Massachusetts en Usa.

En 2010, la tota habitantaro esis 743.159, tale ol esas la triesma maxim populoza komtio en Massachusetts.  Ol esas parto dil areo Granda Boston.  La maxim granda urbo en Komtio Essex esas Lynn.  La komtio nomizesis pro la angla komtio Essex.

Ol havas du sideyi: Salem e Lawrence.  Ante dissolvo di la komtio-guvernerio en 1999, Salem havis resortiso super la distrikto Suda Essex, e Lawrence havis resortiso super la distrikto Norda Essex, ma nun ta urbi ne funcionas kom sideyi di guvernerio.  Tamen, la komtio e distrikti restas kom administrala regioni agnoskita da diversa guverneriala agenterii, qui kolektis statistiki o procesis judiciala kazi sub ta geografiala subdividuri, ed obligesas konservar la registro di li.  La komtio nomizesas la *Essex National Heritage Area* da la *[[National Park Service (Usa)|National Park Service]]*.

### '''Historio'''
La komtio kreesis da la Generala Korto dil Kolonio di Bayo di Massachusetts ye 10ma mayo 1643, kande imperesis "ke la tota plantacerio en ta resortiso dividesez aden quar *sheires*".  Nomizita pro la samnoma komtio en Anglia, Essex lore kontenis l'urbi Salem, Lynn, Wenham, Ipswich, Rowley, Newbury, Gloucester, ed Andover.  En 1680, du urbi, Haverhill e Salisbury, amba situita norde de la RIvero Merrimack, anexesis a Komtio Essex.  La restinta quar urbi dil olima Komtio Norfolk , qui inkluzis Exeter e nuna Portsmouth, transferesis a la Provinco New Hampshire.  La dek granda fondinta habiteyi  lore subdividesis dum la yarcenti por produktar la moderna kompozuro de urbi di Komtio Essex.

Komtio Essex esas famoza kom l'areo quan Elbridge Gerry (qua naskis e kreskis en Marblehead) dividesis aden salamandratra formo en 1812 qua produktis la vorto *[[Gerrymander|gerrymandering]]*.

### '''Geografio'''
La komtio havas tota areo de 2140 km2, de qua 1280 km2 esas tero e 870 km2 (41%) esas aquo.  Komtio Essex adjacas Komtio Rockingham, Nova Hampshire norde, la Atlantika Oceano (Golfo di Maine e Bayo di Massachusetts) este, Komtio Suffolk sude, Komtio Middlesex weste, e tre mikra parto de Komtio Hillsborough, Nova Hampshire en la fora nordwesto en Methuen.

Komtio Essex inkluzas North Shore, Kabo Ann, e la basa parti de Valo Merrimack.

### '''Guverno'''
Quale plur altra komtii di Massachusetts, Komtio Essex existas hodie nur kom historiala geografiala regiono, e havas nula komtio-guvernerio.  Omna olima komtio-funcioni asumesis da stato-agenterii en 1999.  La *sheriff e*d ula altra regional oficisti kun specala devi ankore elektesas lokale por exekutar devi en la komtio-regiono, ma esas nula komtio-konsilistaro, komisario, o komtio-employati.
Solresol

**Solresol** esas konstruktita linguo qua projetesis unesmafoye 1827 da François Sudre. Ilua precipua libro pri ol, *Langue Musicale Universelle*, publikigesis pos lua morto, en 1866.

La bazo di ca linguo esas la sep noti de muzikala skalo. Ol havis kelka populareso dum la fino di la 19ma e komenco di la 20ma yarcento, kande Boleslas Gajewski publikigis *Grammaire du Solresol*. Nun, existas mikra komunitati di entuziasmozi en diversa landi.
Tarzan

**Tarzan** esas fiktiva personajo qua kreesis en l'Afrikana junglo meze la granda simii di Afrika. Ol aparis unesmafoye en la novelo *Tarzan of the Apes* ("Tarzan de la Simii") qua publikigesis en 1912 en formo di revuo dal Angla skriptisto Edgar Rice Burroughs. En formo di libro ol publikigesis unesmafaoye en 1914.

Ol esas un ek la maxim konocita personaji del mondo. L'unesma libro, *Tarzan of the Apes*, evaluesis bone dal kritikisti, tamen la sequanta verki pri la sama personajo konsideresis derivita verki, qui sequis formuli poke kreiva.

Elmo Lincoln esis l'unesma aktoro qua interpretis *Tarzan* por la cinemo, en 1918. De 1932 til 1948 l'aktoro Johnny Weissmuller partoprenis en 12 filmi pri la personajo. Dum la yari 1960ma, Ron Ely interpretis *Tarzan* por televiziono-serio, de 1966 til 1968.
František Čelakovský

**František Ladislav Čelakovský** (n. ye la 7ma di marto 1799 til la 5ma di agosto 1852) esis Cheka skriptisto e tradukisto.
Koloso di Rodos

**Koloso di Rodos** (Anciena Greka: *ὁ Κολοσσὸς Ῥόδιος*) esis statuo dil Greka deo Helios skultita da Chares de Lindos en 280 aK, che insulo Rodos.

Olua alteso esis cirkume 33 metri; ol konstruktesis por celebrar la sucesoza defenso di Rodos kontre Demetrios la 1ma Poliorketes (rejulo di Makedonia), pos siejo di un yaro. Ol destruktesis en la 7ma yarcento.

Ol esis un de la Sep Marveli di la Mondo Antiqua.

## Referi
Roland TR-808

La **Roland TR-808 Rhythm Composer** esas mashino de tamburo da la Roland Korporaciono qua unesme aparis en 1980 e cesis in 1983.

=Soni=

La TR-808 imitis soni inkluzanta basa tamburi e cimbali.

## Referi
Michael Warren Young

**Michael Warren Young** (n. ye la 28ma di marto 1949) esas Usana biologiisto e genetikisto qua recevis la Nobel-premio pri medicino o fiziologio en 2017.
Valdemar la 2ma di Dania

**Valdemar la 2ma** (n. **Valdemar Valdemarsen** ye la 9ma di mayo 1170 til la 28ma di marto 1241) esis rejulo di Dania de 1202 til lua morto.

Naskinta en Ribe, Jutlando, Dania, il esis la duesma filiulo di Valdemar la 1ma di Dania e la rejino Sofia de Minsk. Kande ilua patro mortis, Valdemar Valdemarsen evis nur 12 yari, ed ilu nominesis duko de Schleswig, la sudala parto di Jutlando, kun l'episkopo Valdemar Knudsen kom regento. L'olda filiulo di Valdemar la 1ma, Knut, asumis la povo kom Knut la 6ma.

Pos la morto di Knut la 6ma en 1202, Valdemar Valdemarsen asumis la povo kom Valdemar la 2ma.
Sebastian Kurz

**Sebastian Kurz** (n. ye la 27ma di agosto 1986) esas la kancelero di Austria de la 18ma di decembro 2017 til nun.
Gramatiko dil Angla linguo

La **gramatiko dil Angla linguo** esas l'ensemblo di normi qui strukturigas la lexiko dil Angla linguo, inkluzanta la strukturo di vorti, frazeti, propozicioni e frazi, til formacar kompleta texto.

Existas variadi historiala, sociala, kulturala e regionala del Angla linguo. Kelka dialekti divergas del oficala gramatiko. Ica artiklo deskriptas ordinara moderna Angla, la formo di parolado e skriburo trovas en sorti di publika diskurso inkluzite brodkasto, eduko, amuzo, guvernerio, ed informo inkluzite amba formala e neformala parolado. Esas diferi en gramatiko inter la normala formi di Britaniana, Amerikala, ed Australiana l'Angla, malgre ke ici esas mikra dessimila la diferi en lexiko e pronunco.

### Questioni
Quale altra Ocidentala Europana lingui, l'Angla historiale lasis interogativa formi formacar per inversigo la loko di verbo e subjekto. Moderna l'Angla permisas ica nur en la kazo di mikra klaso di verbi ("specala verbi"), konsistas ek helpivo ultre formi dil kopulo *be*. Por formacar questiono en frazo qua ne havas helpivo o kopulo prezenta, bezonas insertar la helpiva verbo *do* (*does, did*) apud inverso dil vort-ordino, formacas questiono. Exemple:
* She can dance. → Can she dance? (inverso di subjekto *she* e helpivo *can*)
* I am sitting here. → Am I sitting here? (inverso di subjekto *I* e kopulo *am*)
* The milk goes in the fridge. → Does the milk go in the fridge? (no specala verbo prezenta; *do*-supporto necesa)
La supro koncernas yes-no questioni, ma inverso anke eventas en la sama maniero pos altra questioni, formizis kun interogativa vorti, exemple *where*, *what*, *how*, edc. Ecepto aplikas kande la interogativa vorto es la subjekto o parto dil subjekto, en ita kazo ibe es no inverso. Exemple:
* I go. → Where do I go? (*wh*-questiono formizis kun inverso, kun *do*-suporto necesa hike)
* He goes. → Who goes? (no inverso, nam la questionala vorto *who* es la subjekto)
Notar ke inverso ne aplikar en nedireta questioni: *I wonder where he is* (ne **... where is he*). Nedireta yes-no questioni povas expresar kun *if* o *whether* kom la interogativa vorto: *Ask them whether/if they saw him.*

Negativa questioni formacesas same; tamen se la verbo experiencas inverso havas konvulso kun *not*, do esas posibla inversigar la subjekto kun ica konvulso kom toto. Exemple:
* John is going. (certa)
* John is not going. / John isn't going. (negativo, kun e sen konvulso)
* Isn't John going? / Is John not going? (negativa questiono, kun e sen konvulso rispektive)
Nepal (muzik-bando)

**Nepal** esis muzikala bando di *[[heavy metal|thrash metal]]* kreita en Buenos Aires, Arjentinia, en 1984, ed extingita en 2001.  

## Diskografio
* *Raza de traidores* (1993)
* *Ideología* (1995)
* *Manifiesto* (1997)

## Referi
Franz Vranitzky

**Franz Vranitzky** (n. ye la 4ma di oktobro 1937), politikisto, esis kancelero di Austria de 1986 til 1997.
Troposfero

La **troposfero** esas la maxim basa rango dil atmosfero di Tero, e anke es ube preske omna standi di vetero eventar. Olu kontenas proximige 75% dil maso dil atmosfero e 99% dil totala maso di aquovaporo e aerosoli.

### Preso
La preso dil atmosfero es maxima an nivelo di maro e diminutas kun altitudo. Ica es nam la atmosfero esas tre preske en equilibro de hidrostatiko por ke la preso es egala al pezo di aero super ula punto. La chanjo en preso kun altitudo povas akomodar al denseso kun la hidrostatikala equaciono
:  \frac{dP}{dz} = -\rho g_n = - \frac {mPg_n}{RT}
ube:
:* *g<sub>n</sub>* esas la standardala gravito
:* *ρ* esas la denseso
:* *z* esas la altitudo
:* *P* esas la preso
:* *R* esas la gasala konstanto
:* *T* esas la termodinamikala (absoluta) temperaturo
:* *m* esas la molara maso
Jeffrey Connor Hall

**Jeffrey Connor Hall** esas Usana genetikisto e kronobiologiisto. En 2017, ilu kunpremiizesis per la Nobel-premio pri fiziologio o medicino, kun Michael Warren Young e Michael Rosbash.
ISO 639

**ISO 639** esas listo di modeli dal Internacionala Organizuro por Normizado ke esas koncernita pri reprezento di nomi por lingui e linguari.
Rami Imam

**Rami Imam** (Arabe: رامي إمام; n. ye la 25ma di novembro 1974) esas cinematografisto ed aktoro.

## Referi
Sasha Clements

**Sasha Clements** (n. **Sasha Nicole Clements** ye la 14ma di marto 1990) esas Kanada cinem-aktoro.

* Sasha Clements - IMDB
Nelson Piquet

**Nelson Piquet Souto Maior** (n. ye la 17ma di agosto 1952) esas Brazilian ex-automobilisto, tri foyi championo mondala di Formulo 1, en 1981, 1983 e 1987.
Linton Kwesi Johnson

**Linton Kwesi Johnson** (n. ye la 24ma di agosto 1952) esas Jamaikana kompozisto e muzikisto di reggae e poeto. Il obtenis granda konoceso kande il kombinis ilua poemi kun regey-muziko. Ilua granda LP-disko esas "Bass Culture", kun la suces-kansono "Inglan Is A Bitch".
Peer Hultberg

**Peer Hultberg** (n. ye la 8ma di novembro 1935 til la 20ma di decembro 2007) esis Dana skriptisto qua recevis la Premio pri Literaturo de la Nordala Konsilantaro en 1993.
Kerstin Ekman

**Kerstin Lillemor Ekman** (n. ye la 27ma di agosto 1933) esas Sueda skriptisto qua ganis la Premio pri Literaturo de la Nordala Konsilantaro en 1994.
Øystein Lønn

**Øystein Lønn** (n. ye la 12ma di aprilo 1936 til la 10ma di januaro 2022) esis Norvegiana skriptisto qua ganis la Premio pri Literaturo de la Nordala Konsilantaro en 1996.

## Referi
Tua Forsström

**Tua Birgitta Forsström** (n. ye la 2ma di aprilo 1947) esas Finlandana skriptisto qua recevis la Premio pri Literaturo de la Nordala Konsilantaro en 1998.
Pia Tafdrup

**Pia Tafdrup** (n. ye la 29ma di mayo 1952) esas Dana skriptistino qua recevis la Premio pri Literaturo de la Nordala Konsilantaro en 1999.
Juan Bautista Pérez

**Juan Bautista Pérez**, advokato e politikisto n. ye la 20ma di decembro 1869 til la 7ma di mayo 1952, esis prezidanto di la republiko di Venezuela de 1929 til 1931.
Papo Martinus la 5ma

**Martinus la 5ma** (n. **Otto** (od **Oddone**) **Colonna** en januaro o februaro 1369 til la 20ma di februaro 1431) esis la 206ma papo dil katolik-eklezio.
Papo Eugenius la 4ma

**Eugenius la 4ma** (n. **Gabriele Condulmer** en 1383 til la 23ma di februaro 1447) esis la 207ma papo dil katolik-eklezio.
Eva Amurri

**Eva Amurri** (naskinta **Eva Maria Olivia Amurri Martino** ye la 15ma di marto 1985) esas Usana cinem-aktorino.
Kirsty MacColl

**Kirsty Anna MacColl** (n. ye la 10ma di oktobro 1959 til la 18ma di decembro 2000) esis Britaniana kantistino.
Arsène Vermenouze

**Arsène Vermenouze** (n. ye la 26ma di septembro 1850 til la 8ma di januaro 1910) esis Arverniana poeto, qua rezidis dum parto de sua infanteso e de sua adoleco-tempo en Hispania. Vermenouze skribis sub pseudonimi *Bermenouzo*, *Jantou*, ed anke *Vermenouzo*.

El esis l'unesma Arverniana poeto de la 19ma yarcento. L'unesma pos François de Murat, dum la 18ma yarcento. Depos 1887, ilu publikigis satirala poemi en Ocitana, komence en *Moniteur du Cantal*, pose en *La Croix du Cantal* ed en *la Croix cantalienne*. Ilu skribis poemo *Ò touto l'Oubergno* (*ad omna Arvernia*), ed altri.

Lua poemi esas en du libri: *Flour de brousso*, e *Jous la cluchado* ("floro d'eriko" e "sub la palio-tekto".
Skógafoss

**Skógafoss** (pr. c. *skouafos*) esas aquofalo situita an la Rivero Skógá en sudala Islando, ye la klifi dil olima marbordo.

Pos ke la litoro regresis versmare (ol esas nun ye disto c. 5 kilometri de Skógar), la olima maro-klifi restis, paralele la litoro trans centi de kilometri, kreinte kun ula monti klara frontiero inter la litorala basalandi e la Altalandi di Islando.

### '''Geografio'''
Skógafoss esas un ek la maxim granda aquofali en Islando, kun larjeso 15 metri ed alteso 60 m.   Pro la quanto de sprico quan l'aquofalo ofte produktas, singla o duopla pluvarko esas normale videbla dum sunoza jorni.  Segun legendo, l'unesma Vikingo-habitanto dil areo, Þrasi Þórólfsson, enterigis trezoro en kaverno dop l'aquofalo.  La legendo duras ke lokani trovis la kofro yari pose, ma povis nur sizar la ringo an la flanko dil kofro ante ke ol ri-desaparis.  La ringo supozeble donesis a la lokala kirko.  L'anciena kirko-pordo-ringo esas nun en la Skógar-muzeo.

Ye la estala latero dil aquofalo, promeno-treko acensas a la defileo Fimmvörðuháls inter la glacieri Eyjafjallajökull e Mýrdalsjökull.  Ol decensas a Þórsmörk ye l'altra latero e duras kom la Laugavegur-treko a Landmannalaugar.

### '''En kulturo'''
Skógafoss esis la loko por la muziko-video di 2012 *Fjara* da Sólstafir, de lia albumo *[[Svartir Sandar]].*

L'aquofalo esis loko por la filmo da *[[Marvel Studios]],* **, ultre *[[The Secret Life of Walter Mitty]]*.

L'aquofalo uzesis kom un ek la loki dil kansono *[[Gerua]]*, en Bollywood-filmo di 2015 *[[Dilwale]]* kun aktori Shahrukh Khan e Kajol.

En sezono 5 dil *[[The History Channel]]-*serio, *[[Vikings (TV-serio)|Vikings]]*, la karaktero Floki vidas Skógafoss kande il deskovras Islando.
Kenny Loggins

**Kenneth Clark "Kenny" Loggins** (n. ye la 7ma di januaro 1948) esas Usana muzikisto, kantisto e kompozisto.
Libertad Lamarque

**Libertad Lamarque Bouza** (n. ye la 24ma di novembro 1908 til la 12ma di decembro 2000) esis Arjentiniana cinem-aktorino e kantistino.
France Gall

**Isabelle Geneviève Marie Anne "France" Gall** (n. ye la 9ma di oktobro 1947 til la 7ma di januaro 2018) esis Franca kantistino.
Kronos

**Kronos** en Greka mitologio esis Titano, filiulo di Uranos e Gaya e patro dil Olimpiani, e do di la chef-deo Zeus. Il spozigis sua fratino Rea. Ilu vinkis sua propra patro e volis preventar la renverso di sua regno da sua propra infanti, pro to ilu manjis singla ek sua infanti, ecepte Zeus, celita da Rea. Zeus pose vinkis Kronos e divenis rejulo di la dei, segun Greka religio.

Segun klasika mitologio, Kronos identifikesas kun Romana deo Saturnus.
Dana Gould

**Dana Jonathan Gould** (n. en 24ma di agosto 1964) esas Usana komediisto, aktoro, skriptisto e voco-artisto. Ilu aparis en multa televiziono-programi che kablo-kanali HBO, Showtime, e Comedy Central. Ilu aparis publike unesmafoye en la programo *The Ben Stiller Show*, en 1992. Lua unesma partopreno en cinematografuro esis en la politikala komedio *My Fellow Americans*. Ilu anke kreis diversa voci por personegi di televizionala animo-serio *The Simpsons*.
Michael Richards

**Michael Anthony Richards** (n. ye la 24ma di julio 1949) esas Usana komediisto e cinem-aktoro. El esas multe konocata pro plear la rolo "Cosmo Kramer" che televizionala komedio-serio *Seinfeld*.
Carolina Kostner

**Carolina Kostner** (n. ye la 8ma di februaro 1987) esas Italiana artala sketistino qua ganis la bronza medalio pri artala sketado dum la Vintrala Olimpiala Ludi di 2014 en Sochi, Rusia.
Susanne Blakeslee

**Susanne Ann Blakeslee** (n. ye la 27ma di januaro 1956) esas Usana voc-aktorino e teatr-aktorino. El kreis voci por diversa personegi, exemple: Cruella de Vil, che cinematografuro *101 Dalmata Hundi*, Wanda, Anti Wanda e sioro Turner, che televizional animo-serio *The Fairly OddParents*, edc.

## Referi
Gaston Browne

**Gaston Browne**, politikisto naskinta ye la 9ma di februaro 1967, esas la chefministro di Antigua e Barbuda depos la 13ma di junio 2014.
Michael Hainisch

**Michael Arthur Josef Jakob Hainisch** (n. ye la 15ma di agosto 1858 til la 26ma di februaro 1940) esis prezidanto di Austria de 1920 til 1928.
Kazuo Ishiguro

**Kazuo Ishiguro** (n. ye la 8ma di novembro 1958) esas Japoniana skriptisto qua ganis la Nobel-premio pri Literaturo en 2017.
Pete Trewavas

**Peter Trewavas** (n. ye la 15ma di januaro 1959) esas Britaniana muzikisto, qua esas basisto de la bando Marillion pos la yaro 1982.
Richard Thaler

**Richard H. Thaler** (n. ye la 12ma di septembro 1945) esas Usan ekonomikisto qua recevis la Nobel-premio pri ekonomiko en 2017.
Chiang Kai-shek

**Chiang Kai-shek**, militisto e politikisto n. ye la 31ma di oktobro 1887 til la 5ma di aprilo 1975 esis chefo di stato e chefo di guvernerio di Republiko Chinia plurafoye de 1928 til 1949, e pose diktatoro di Taiwan de 1949 til lua morto.

Chiang Kai-shek esis diktatoro en Taiwan de 1949 til lua morto en 1975, kande ilu sucedesis da lua filiulo Chiang Chin-kuo. Dum lua vivo en Taiwan ilu sempre kredis ke komunismo uladie desaparus en kontinentala Chinia.
Faure Gnassingbé

**Faure Essozimna Gnassingbé Eyadéma**, politikiato n. ye la 6ma di junio 1966, esas la prezidanto di Togo depos 2005.
Joseph Cotten

**Joseph Cheshire Cotten Jr.** (n. ye la 15ma di mayo 1905 til la 6ma di februaro 1994) esis Usana teatr- e cinem-aktoro. Ilu divenis famoza che Broadway pro teatraji *The Philadelphia Story* e *Sabrina Fair*.
Abdul Hamid

**Abdul Hamid** (n. ye la 1ma di januaro 1944) esas la prezidanto di Bangladesh de la 24ma di aprilo 2013 til 24ma di aprilo 2023.
Patrick O'Brian

**Patrick O'Brian** (n. **Richard Patrick Russ** ye la 12ma di decembro 1914 til la 2ma di januaro 2000) esis Angla skriptisto e tradukisto, qua divenis konocata precipue pro serio di 20 noveli, nomizita *Master and Commander*, pri Britaniana mar-armeo dum Napoleonala militi.
Provins

**Provins** esas urbo che la departmento Seine-et-Marne, regiono Francilia, en Francia. Ol distas 77 km sud-este de Paris. Segun statistiki de 2012, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 14,72 km².

L'Ido-renkontro di 2018 eventis en ica urbo.
Gdynia

**Gdynia** esas portuala urbo an la regiono Kashubia, en Polonia. Segun statistiki de 2023, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 135,14 km². Ensemble kun urbi Sopot e Gdańsk, ol formacas metropolala regiono kun plua kam 1 milion habitanti.

## Referi
Braga

**Braga** esas urbo en Portugal. Segun statistiki de 2011, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 183,4 km².

L'urbo fondesis en 16 aK dal Romani, qui nomizis ol *Bracara Augusta*, homaje imperiestro Augustus. Ol posedas vasta kulturala patrimonio, exemple la kirko e santuario *Bom Jesus do Monte*, qua klasifikesis dal UNESKO kom Mondala Patrimonio di la Homaro.

## Referi
Holokausto

**Holokausto**, anke nomizita **Shoa** esis gentocido qua eventis dum la duesma mondomilito en ke Naziista Germania e lua kunlaborinti ocidesis cirkume 6 milion judi, o 2/3 de la juda habitantaro di Europa. Judi, ed anke Cigani, politikal opozinti, homeosexuali, testi di Ieovah, etniala Poloni, militala kaptiti Sovietiana e personi konsiderita "nesanigeble morboza" vizesis por exterminado.

Pos ke Adolf Hitler asumis la povo en Germania en 1933, aprobesis legi qui proskriptis Judi de la civila socio, exemple la Legi de Nürnberg aprobita en 1935, qui interdiktis mariajo di "pura Germani" kun Judi. En 1933 anke komencis la konstrukto di koncentreyi por politikal opozinti e por personi konsiderita "nedezirita".
Hubert Minnis

**Hubert Alexander Minnis** (n. ye la 17ma di aprilo 1954) esis chefministro di Bahama de 2017 til 2021.
Afonso la 3ma di Portugal

**Afonso la 3ma** (n. ye la 5ma di mayo 1210) esis rejulo di Portugal de la 4ma di januaro 1248 til la 16ma di februaro 1279.

Naskinta en Coimbra, il esis la 2ma filiulo di Afonso la 2ma. Pos la morto di Afonso la 2ma, la heredinto dil trono esis lua olda fratulo, Sancho. Tamen, en 1246, la konflikti inter Sancho la 2ma e la papo Inocentius la 4ma divenis netolerebla. La papo demandis ke Afonso, lore komto de Boulogne, asumis la krono. Afonso ne refuzis la demando papala, e marchis vers Portugal. Sancho abdikis e fugis vers Toledo, Kastilia, ube mortis ye la 4ma di januaro 1248.

Por asumar la rejio di Portugal, Afonso mustis renuncar lia yuri pri la komtio di Boulogne. Lua spozino, Matilda la 2ma, asumis kom regentino. En 1253 Afonso divorcis de Matilda e mariajis Beatriz de Kastilia.

Dum lua regno, Portugal konquestis la regiono Algarve de la Mauri.
Sancho la 2ma di Portugal

**Sancho la 2ma** (n. ye la 8ma di septembro 1209 til la 4ma di januaro 1248) esis rejulo di Portugal de la 26ma di marto 1223 til la 4ma di decembro 1247.

Naskinta en Coimbra, Rejio Portugal, il esis filio dil rejulo Afonso la 2ma e la rejino Urraca de Kastilia. Dum lua regno, eventis serioza diplomacala konflikto kun katolik eklezio.
Willem la 2ma di Nederlando

**Willem la 2ma** (n. ye la 6ma di decembro 1792 til la  17ma di marto 1849) esis rejo di Nederlando de la 7ma di oktobro 1840 til lua morto.

Naskinta en palaco Noordeinde, Den Haag, Nederlando, il esis filio dil rejulo Willem la 1ma di Nederlando e la rejino Wilhelmina de Prusia.
Gavin McInnes

**Gavin Miles McInnes** (n. ye la 17ma di julio 1970) esas Kanadana skriptisto e politikala komentisto de extrema dextra, konocata por promocar violento kontre politikal opozanti.
Jüri Ratas

**Jüri Ratas** (n. ye la 2ma di julio 1978) esis la chefministro di Estonia inter la 23ma di decembro 2016 til la 26ma di januaro 2021.
Anne Frank

**Annelies Marie Frank**, konocita kom **Anne Frank** (1929 til 1945) esis Germana puerino de juda familio, qua skribis famoza diario pri l'epoko en ke el vivis celita de la Naziisti en elua propra domo. La *[[Diario de Anne Frank]]* publikigesis da elua patro en 1947, du yari pos elua morto en la koncentreyo Bergen-Belsen, pro tifo.
Jules Vandenpeereboom

**Jules (Julius) Henri Pierre François Vandenpeereboom** (n. ye la 18ma di marto 1843 til la 6ma di marto 1917) esis chefministro di Belgia de januaro til agosto 1899.
Théo Lefèvre

**Théodore Joseph Albéric Marie "Théo" Lefèvre** (n. ye la 17ma di januaro 1914 til la 18ma di septembro 1973) esis chefministro di Belgia de 1961 til 1965.
Joseph Pholien

**Joseph Clovis Louis Marie Emmanuel Pholien** (n. ye la 28ma di decembro 1884 til la 4ma di januaro 1968) politikisto, esis chefministro di Belgia de 1950 til 1952.
Jean Duvieusart

**Jean Duvieusart**, politikisto n. ye la 10ma di aprilo 1900 til la 11ma di oktobro 1977, esis chefministro di Belgia de junio til agosto 1950.
Justin Gatlin

**Justin Gatlin** (n. ye la 10ma di februaro 1982) esas Usan atleto qua ganis l'ora medalio pri 100-metra kurado dum l'Olimpiala Ludi en Athina, 2004. Ilu anke ganis du arjenta medalii olimpiala (en 2004 en Athina pri 4x100-metra kurado, ed en 2016 en Rio de Janeiro, pri 100-metra kurado) e du bronza medalii (pri 200-metra kurado en Athina, e pri 100-metra kurado en London, 2012).
Tove Jansson

**Tove Marika Jansson** (n. ye la 9ma di agosto 1914 til la 27ma di junio 2001) esis Finlandana skriptistino e piktistino.
Robert Brasillach

**Robert Brasillach** (n. ye la 31ma di marto 1909 til la 6ma di februaro 1945) esis Franca jurnalisto, skriptisto e kritikisto di cinemo. Ilu suportis Frankoismo dum la interna milito di Hispania, la Francia di Vichy, e la naziisti dum l'okupeso di Francia. Pro to, kande Francia liberigesis de la naziisti ilu arestesis, judikesis kom trahizemo, e kondamnesis a mortopuniso per fusilagado.
Hrant Bagratyan

**Hrant Bagratyan** (n. ye la 18ma di oktobro 1958) ekonomikisto e politikisto, esis chefministro di Armenia de 1993 til 1996.
Khosrov Harutyunyan

**Khosrov Harutyunyan** (n. ye la 30ma di mayo 1948) injenioro e politikisto esis chefministro di Armenia de 1992 til 1993.
Elon Musk

**Elon Reeve Musk** (pron. *ilon mask*; Pretoria, Sudafrika, 28 di junio 1971) esas injenioro, kolokanto, entraprezisto ed inventisto naskinta en Sudafrika kun Kanadana ed Usana nacioneso. Ilu esas la fondinto e CEO di SpaceX; kunfondinto, CEO, e produkturo-arkitekto di Tesla, Inc.; e prezidanto di SolarCity. En februaro 2018, ilu havis neta valoro di $20,8 miliardi ed esas listizata da *[[Forbes (revuo)|Forbes]]* kom la 48ma maxim richa persono en la mondo.

## Infanteso e yuneso

Musk naskis ye la 28ma di junio 1971, en Pretoria, Sudafrika, filio di Maye Musk, Kanadana manekinino e dietizisto, ed Errol Musk, elektromekanika injenioro. Pos ke lua genitori divorcis en 1980, Musk habitis maxim ofte kun lua patro en la suburbi di Pretoria.

Dum lua infanteso lu esis avida lektero. Evante 10 yari, ilu developis intereso en komputado kun la Commodore VIC-20. Il instruktis su komputerprogramizado evante 12 yari, e vendis la kodexo di BASIC-fondita videoludo quan lu nomis ''Blastar'', al revuo *PC and Office Technology*, por proxime $500.

Musk asistis a la Waterkloof House Preparatory School, e Bryanston High School ante lu obtenis lua diplomo en Pretoria Boys High School. Lu enmenajis a Kanada en junio 1989, jus ante lu havis 18 yari.

## Kariero

### Zip2
En 1995, Musk e lua frato Kimbal, fondis Zip2, firmo di reta software, kun kelka pekunio quan li obtenis. 

Zip2 demarshis la developado, lojeyo e mantenado di specifika retoloki por media komunika firmi. En februaro 1999, Zip2 demarshis preske 200 retoloki, inkluzite la retoloko di New York Today, qua esis lokala direktorio di The New York Times. Anke, li demarshis parti di Hearst Corporation, Times Mirror, Knight-Ridder y Pulitzer Publishing.

Pos, en 1999, Zip2 esis vendita a Compaq Computer po $300 milion dolari. Musk recevis $22 milion dolaris por lua 7 procento ek la vendado.

## Referi
Manuel la 2ma di Portugal

**Manuel la 2ma** (n. ye la 15ma di novembro 1889 til la 2ma di julio 1932) esis rejulo di Portugal de la 1ma di februaro 1908 til lua morto.

Naskinta en la palaco Belém, Lisboa, Portugal, il esis filio di Carlos la 1ma di Portugal e la regino Amélie de Orleans. Ilu asumis la trono pos l'asasino di lua patro, e regnis til l'aboliso di la monarkio.
Ali Bongo Ondimba

**Ali-Ben Bongo Ondimba** (n. ye la 9ma di februaro 1959) esis prezidanto di Gabon de 2009 til 2023. Il asumis povo ye la 16ma di oktobro 2009, e revokesis per stato-stroko ye la 30ma di agosto 2023.
Tridento

**Tridento** esas armo ed instrumento antiqua qua konsistas ek shafto longa e tri pinti. Ol uzesis kom lanco por fishkaptado ed en batalii.

La tridento esis la deala atributo di Poseidon e Neptuno ed anke di Shiva.
Fabien Barthez

**Fabien Alain Barthez** (n. ye la 28ma di junio 1971) esas Franca futbalisto qua ludis kom defensisto por multa esquadi dum lua 17-yara kariero: Toulouse FC, Olympique de Marseille, AS Monaco, Manchester United, FC Nantes, e por la Franca futbal-esquadi dum la Mondala Kupo di FIFA 1998, la championkonkurso *UEFA Euro 2000* e la Mondala Kupo di Futbalo di 2006.
Andronikos la 4ma Palaiologos

**Andronikos la 4ma Palaiologos** (n. ye la 11ma di aprilo 1348 til la 25ma o la 28ma di junio 1385) esis imperiestro di Bizancana imperio de la 12ma di agosto 1376 til la 1ma di julio 1379.

Naskinta en Konstantinoplo, Bizanco, il esis filio di Ioannes la 5ma Palaiologos e di la rejino Helena Kantakouzene. Malgre ke ilu esis ko-imperestro kun lua patro, Andronikos rebeleskis kande lua patro aceptis esar vasalo dil sultano Murad la 1ma dil Otoman imperio.
Gaston Thorn

**Gaston Egmond Thorn** (n. ye la 3ma di septembro 1928 til la 26ma di agosto 2007) advokato e politikisto, esis chefministro di Luxemburgia de 1974 til 1979. Ilu pose esis prezidanto dil Europana Komisitaro, de 1981 til 1985.
Pierre Werner

**Pierre Werner**, ekonomikisto, diplomacisto e politikisto n. ye la 29ma di decembro 1913 til la 24ma di junio 2002, esis chefministro di Luxemburgia de 1959 til 1974, ed itere de 1979 til 1984.
Yari 400a

La **yari 400a** komencis ye la 1ma di januaro 400 e finis ye la 31ma di decembro 409. Dum la yari 400a eventis, inter altri:

## [[Europa]]
* 400 - Dum tumulti en Konstantinoplo, la Granda Palaco incendiesas.
* Frankiani, populo de Germana origino, establisas su en la nuna Nederlando.

## [[Afrika]]
* Komencas la konstrukturo di Granda Zimbabwe.
Bariloche

**San Carlos de Bariloche**, maxim konocata nur kom **Bariloche**, esas urbo en provinco Río Negro, en Arjentinia, jacanta apud lago Nahuel Huapi. Segun la demografiala kontado di 2010, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 220,3 km². Ol distas 1550 km de Buenos Aires, e 832 km de Viedma, chef-urbo di la provinco.

Pos la yari 1930a e 1940a, Bariloche divenis importanta turistala centro, nome por praktikanti di skio e montoacensado. Ol distas 1550 km de Buenos Aires per choseo. Nun ol judikesas kom havanta la 2ma maxim bona vivo-qualeso di Arjentinia, pro la bone konservata loki naturala cirkum ol, sua diversa ekonomial agadi e la sekureso. Kelka fonti judikas ol kom la 2ma maxim importanta destino por praktikanti di skio en la mondo.

En la urbo situesas l'Atomala Centro di Bariloche (Hispane *Centro Atómico de Bariloche*) e du universitati, la Nacional Universitato di Rio Negro (*Universidad Nacional de Río Negro*) e la Nacional Universitato di Comahue (*Universidad Nacional del Comahue*).

## Geografio

La reliefo di Bariloche esas plana en la regioni proxim lago Nahuel Huapi, inkluzite lua centrala quartero, e kolinoza en kelka quarteri. L'urbo cirkondesas da alta monti. Lua mezavalora altitudo esas 1042 metri, e lua maxim alta punto esas Cerro Tronador, kun 2348 metri super la marala nivelo. La maxim basa punti jacas 756 metri super la marala nivelo, apud lagi Nahuel Huapi e Gutiérrez.

La klimato di Bariloche esas Mediteranea oceanala (*Csb* segun la klimatala klasifikuro da Köppen). La someri esas kurta, ventoza e sika, kontre la vintri esas pluvoza e mem nivoza. La mezavalora temperaturo en julio (vintro) esas 2,2°C, kontre ke la mezavalora temperaturo en januaro (somero) esas 14,4°C. Ye la 16ma di julio 2017, enrejistresis la maxim basa temperaturo di la historio dil urbo, -25,4 °C, kun sento termala di -29°C.

La mezavalora yarala pluvo-quanto dil urbo esas 662,5 mm La pluvoza sezono iras de la fino di mayo til agosto. La maxim pluvoza monato esas julio, kun mezavalore 140,2 mm. L'altitudo influas en la klimato: mezavalore, la temperaturi diminutas per 6°C kande l'altitudo augmentas 1000 metri.

## Referi
Poseidon

**Poseidon** (Greke: *Ποσειδῶν*) esis importanta deo en la Greka mitologio, esante la deo dil maro. Il kustumale deskriptesas portante sua tridento e vehante charioto tirata da hipokampi, fishi e kavali, sua atributi. Il mariajesis ad Amfitrite, esis frato di Zeus, Hera e Hades, ed esis Olimpiano.

Lu anke esis asociata kun delfini, bovuli e ciklopi. La fluganta kavalo Pegazo e la ciklopo Polifemo esus lua filii. Il efektigis la nasko dil Minotauro pos ke la rejulo Mino ne sakrifigabis blanka bovulo homaje ad ilu.

L'analogo Romana di Poseidon esis Neptunus.

Onu kredis olim dum (frua) antiqueso ke Poseidon produktis sismi.
Bud Luckey

**William Everett "Bud" Luckey** (28ma di julio 1934 til la 24ma di februaro 2018) esis Usana desegnisto, kantisto e voc-aktoro. Ilu laboris precipue por animo-ateliero *Pixar*, e kreis la "voco" di "aktori" di *Toy Story*, *Boundin´*, *Toy Story 2*, *A Bug's Life*, *Monsters, Inc* ed altri.
Paris-kanono

**Paris-kanono** (Germane: "Pariser Kanone") esis surnomo donita ad un o plusa kanoni uzita da Germana armeo por bombardar Paris de la 23ma di marto til la 9ma di agosto 1918 dum l'unesma mondomilito. Ol nekorekte konfundesis kun obusokanono nomizita *Dicke Bertha* ("granda Bertha"), qua uzesis por bombardar Liège.

Ol povis pafar bombo di pezo 106 kg, ye disto 130 km - til lore, la maxim granda disto atingita da obuso esis 95 kilometri. La trajektorio havis alteso 42,3 km. Ye la unesma kampanio, Paris bombardesis de la foresto di Coucy, 120 km distanta, de 23 di marto til 3 mayo, ye rapideso di pafado til 20 bombi dum dio. Entote pafesis 351 foyi kontre Paris, e to produktis 250 morti, e plusa 620 homi esis vundata. Pro la granda disto di la fronto, komence Parisani kredis ke l'obusi lansesis de granda altitudo da ula aeronavo.
Oskar Kokoschka

**Oskar Kokoschka** (n. ye la 1ma di marto 1886 til la 22ma di februaro 1980) esis Austriana piktisto, poeto e dramatifisto.
Louis Lartet

**Louis Lartet** (n. ye la 18ma di decembro 1840 til agosto 1899) esis Franca geologo ed arkeologo. Ilu deskovris l'unesma skeleti dil homo di Cro-Magnon.

## Referi
Shelley Duvall

**Shelley Alexis Duvall** (n. ye la 7ma di julio 1949, m. la 11ma di julio 2024) esis Usana aktoro, e film-produktisto. El indikesis por diversa premii pri cinematograf-arto e ganis, inter altri, la premio di la Film-festo di Cannes pri maxim bon aktorino, por la cinematografuro *3 Women* (1977).

Duvall esis konocata pro la hororo-filmo *[[La Brilo]]* da Stanley Kubrick de 1980, en qua el pleis la rolo di Wendy Torrance. 

En 2002 Duvall pleis elua lasta rolo en "Manna from Heaven", ma tamen retrovenis en 2023 sur la blanka skreno por la filmo "The Forest Hills".

De 1976 til 1978 el esis mariajita kun kantisto Paul Simon.
Drako (mitologio)

En mitologio e fiktiva rakonti, **drako** esas granda reptero, qua ofte havas specala povi, quale la povo di flugar od di transpirar fairo. Existas diferanta tradiciono pri draki en la mondo. En Chinia, Korea e Japonia, drako esas tradicionale simbolo di fortuno o bonvolo, esante inteligenta ento. En Europa ed Amerika, drako ofte simbolizas lo mala, ma ibe existas anke altra tradicioni, tamen ol ofte restas ne tre inteligenta animalo. Kelka draki esas serpenti od serpentatra, ula altri esas quale uceli. Do, ne omna draki havas ali od gambi.

Europana draki ofte deskribesas en rakonti kom avara, sovaja bestii, qui akumulas kolekturo di richaji.

## Etimologio
La vorto *drako* venas fine del Anciena Greka δράκων, qua signifikas serpento, drako od granda reptero. La Grekiana vorto ne esis sempre uzata for fiktiv animali, on anke nomis reala serpenti draki.
Percy Lavon Julian

**Percy Lavon Julian** (n. ye la 11ma di aprilo 1899 til la 19ma di aprilo 1975) esis Usana kemiisto. Lua studii permisis sintezar kortizono ed altra kemiala kompozuri.
DJ BoBo

**Peter René Baumann**, surnomizita **DJ BoBo**, n. ye la 5ma di januaro 1968, esas Suisa kantisto, kompozisto, dansisto e muzikala produktisto.
Homo di Cro-Magnon

**Homo di Cro-Magnon** esis frua anatomiale moderna homo.

En marto 1868, geologo Louis Lartet deskovris kin skeleti di frua homi en roka shirmilo *Abri de Crô-Magnon*, proxim la vilajo Les Eyzies en sud-westa Francia. "Cro-Magnon" pose esis nomo por frua homi di la supera paleolitiko, vivanta cirkume 45.000 til 30.000 yari ante nun en Europa. Li similesis moderna homi, ma li havis formo plu robusta, e kapaceso di la kranio kelke plu granda.
Batalio di Iwo Jima

La **batalio di Iwo Jima**, sekrete nomizita **Operaco ''Detachment***, esis un ek la maxim sangoza kombati qui eventis dum la [[Duesma mondomilito]], eventinti an l'insulo Iwo Jima inter soldati de la mar-armeo [[Usa]]na e militisti dil [[Imperio di Japonia]], de februaro til marto [[1945]], dum la Milito dil Pacifko.

Ante la batalio, Japoniani konstruktabis defenso-linei qui transformis l'insulo fakte en fortreso e, malgre la bombardi dal Usani qui komencis ye la 8ma di decembro 1944, la batalio en tero esis sangoza. Kande la kombati finis, l'Usani sucesis konquestar l'insulo e kontrolar lua importanta [[aerodromo|aerodromi]]. Tamen, dum la batalio, li konfrontis feroca rezisto dal soldati Japoniani, di qui la maxim multa mortis.

En la kulminopunto dil monto *Suribachi* an l'insulo, poka dii pos la komenco dil kombati, la jurnalisto [[Joe Rosenthal]] facis un ek la maxim konocita imaji de la [[duesma mondomilito]], premiizita pose per la Premio Pulitzer e titulizita *Raising the Flag on Iwo Jima'', en ke videsas Usana soldati erektante mastro kun Usana flago adsur la monto. 

## Ante la batalio

Cirkume la duimo dil yaro 1944, Usana trupi konquestabis l'insuli Mariani, distante cirkume 2500 kilometri de Tokyo. De la Mariani, l'avioni Boeing B-29 Superfortress, qui povis flugar 6000 kilometri sen rifuelifo, povis lansar ataki kontre l'urbo transportante granda quanto di bombi. La bombardi kontre Tokyo komencis ye la 24ma di novembro 1944.

Tamen, l'ataki de longa disto kun le B-29 havis du problemi: la moderna kombatoavioni Mustang P-51 nur povis flugar 3000 kilometri sen rifuelifo, e do ne povis akompanar le B-29 til Japonia. Altralateri, la Japoniani konstruktabis aerodromi an l'insulo Iwo Jima, jacante an la duimo dil trajeto til Tokyo, ed anke turmo por radaro. Uzinte la radaro, li savis kande le B-29 proximigis Iwo Jima, e povis lansar ataki per avioni o per artilrio. Malgre lia ataki multafoye ne esis efikiva, li produktis kelka perdaji por l'Usani.

An l'insulo, Japoniana generalo Kuribayashi riorganizabis la defenso-sistemo, e koncentris la trupi proxim la monto Suribashi.
Ares

**Ares** (Grekiana: Ἄρης) esis la antiqua Greka deo di milito e militado. On konsideris il kom brava, feroca e sovaja deo, qua ne esis bona strategiisto. Il portis lanco, espado, shildo e kasko kom sua atributi.

L'antiqua Greki ne adoris Ares e ne multa kulteyi ad il existis. Sparta esis l'urbo maxim importanta, ube lu kultesis persisteme.

La Romani identifikis lu kom Mars, qua esis tre plu multe amata da li. La unesma regulo di Roma esis lua filio segun la Romana mitologio.
Hera

**Hera** esis la deo di mariajo e familio en anciena Grekiana mitologio e religio. El esis un del filii di Rea e Kronos, qui manjesis da lia patro. Pos ke elua fratulo Zeus salvabis li ek la ventro di Kronos, el mariajis su ad il. Zeus ne esis fidela spozulo, quo tre ofensis Hera, qua ofte su venjis kontre la desfelica, preske sempre violacita amoratini.

Atributi di Hera esas la pavonulo, la bovino, la leono e la frukto grenado.

Lua Roman equivalo esis Iuno.
Rodrigo Duterte

**Rodrigo "Rody" Roa Duterte** (n. ye la 28ma di marto 1945) esis la prezidanto di Filipini. De 1998-2016 il esis (vice-)urbestro di Davoa City. Duterte esas konocata pro ilua harda politiko kontre kriminanto e narkotigiv-uzanti. Mili de krimininti e narkotigiv-uzinti ocidesis lor la prezidanteso di Duterte. Kadavri di ocidinta narkotigiv-uzinti trovesis en la stradi e sur eskombreyi. Duterte fiere komparis su a Hitler ed insultis papo Franciskus esar *filio di putano*.

La 11ma di marto 2025 Duterte arestesis en l'aero-portuo di Manilla por esar duktat al Internaciona Kriminala Korto en Den Haag (Nederlando). Il responsas l'ocidi quin il komisitis inter 2011 e 2019. Duterte esas l'unesma statestro de Azia qua judiciesos dal IKK.

## Referi
Hassan la 2ma di Maroko

**Hassan la 2ma** (n. ye la 9ma di julio 1929 til la 23ma di julio 1999) esis rejulo di Maroko de la 26ma di februaro 1961 til lua morto.

Naskinta en Rabat, Maroko, il esis la maxim olda filio dil rejulo Mohammed la 5ma. Ilu studiis en l'Imperiala Fakultato en Rabat, e pose en l'universitato di Bordeaux, Francia. Ilu exilesis kun lua patro dal Franca autaritatozaro en Korsika ye la 20ma di agosto 1953 e, la sequanta yaro, en Madagaskar. En 1955 ilu permisesis retroirar a Maroko, kande Francia decidis finar lua protektorato sub la regiono. Hassan proklamesis princo en 1957, e pos la morto di lua patro en 1961, proklamesis rejulo. La titulo "sultano" abolisesis da lua patro en 1957.
Listo pri monarki di Lesoto

Yen listo pri**[[chefo di stato|chefi di stato]] di [[Lesoto]]** qui nune mantenas la titulo di monarko.

## Supra chefi di Lesoto (Basutolando, 1822-1965)
* Moshoeshoe la 1ma: 1822 - 18ma di januaro 1870
* Letsie la 1ma Moshoeshoe: 18ma di januaro 1870 - 20ma di novembro 1891
* Lerotholi Letsie: 20ma di novembro 1891 - 19ma di agosto 1905
* Letsie la 2ma Lerotholi: 21ma di agosto 1905 - 28ma di januaro 1913
* Griffith Lerotholi: 11ma di aprilo 1913 – julio de 1939
* Seeiso Griffith: 3ma di agosto 1939 - 26ma di decembro 1940
* * [[Gabasane Masopha]] (regento)*: 26ma di decembro 1940 - 28ma di januaro 1941
* * [[Mantsebo Amelia Matsaba]] (regento)*: 28ma di januaro 1941 - 12ma di marto 1960
* Moshoeshoe la 2ma: 12ma di marto 1960 - 30ma di aprilo 1965

## Monarki di Lesoto (1965 til nun)
{| class="wikitable"
!**Imajo**
! Nomo !! regno 
|-
|
|Moshoeshoe la 2ma
|30ma di aprilo 1965 - 5ma di junio 1970
|-
|
|*[[Mamohato|rejino Mamohato]] (regento, unesma foyo)*
|5ma di junio - 5ma di decembro 1970
|-
|
|Moshoeshoe la 2ma
|5ma di decembro 1970 - 12ma di novembro 1990
|-
|
|*[[Mamohato|rejino Mamohato]] (regento, 2ma foyo)*
|10ma di marto - 12ma di novembro 1990
|-
|
|Letsie la 3ma
|12ma di novembro 1990 - 25ma di januaro 1995
|-
|
|Moshoeshoe la 2ma
|25ma di januaro 1995 - 15ma di januaro 1996
|-
|
|*[[Mamohato|rejino Mamohato]] (regento, 3ma foyo)*
|15ma di januaro - 7ma di februaro 1996
|-
|
|Letsie la 3ma
|7ma di februaro 1996 - nun
Abdullah Ensour

**Abdullah Ensour**, ekonomikisto e politikisto n. ye la 20ma di januaro 1939, esis chefministro di Jordania de 2012 til 2016. Ilu partoprenis diversa ministrari dum ilua politikala kariero.
Moai

Le **Moai** esas granda petra skulturi su situanta sur Pasko-Insulo. Li konstruktesis da l'ancestri dil nuna indijena habitanti di Pasko-Insulo, le Rapa Nui, inter 1200 e 1600.

Olia signifiko o skopo ne esas totale certa, ma on konjektas ke li honorizas ula personi.

Moai diferas segun stilo e grandeso. On supozas ke to esas pro diferi di evo e di konstruktinta tribuo.

Famoza e kontroversala teorio di Jared Diamond e Clive Ponting supozas ke le Moai esis la chefa kauzo dil senforestigo* di Pasko-Insulo, ma co ne esas aceptata da multa experti. Ciencisti nun suspektas ke rati, qui manjis la semini di la maxim importanta palmieri sur l'insulo, esis la precipua minaco, ma ke klimatochanjo ed ecesiva hakado di arbori esis min importanta kauzi.
Listo pri monarki di Jordania

Monarkio en Jordania instalesis en 1921, kun suporto dil Unionita Rejio. Filiuli de Hussein bin Ali divenis la reji di Irak e di Jordania.

## Monarki de la Dinastio Hashemita

## Videz anke
* Listo pri chefministri di Jordania
* Jordania
Listo pri monarki di Italia

**Rejio Italia** (1805-1814), konocata en Italia kom ***Regno Italico***, esis pre-unionita stato Italiana kreita da Napoléon la 1ma kun teritorii dil centro, esto, e granda parto dil nordo di la nuna Italia, kun chef-urbo en Milano.

## Rejio di Italia (1861-1946)
### Dinastio Savoya

## Videz anke
* Listo pri chefministri di Italia
* Listo pri prezidanti di Italia
Listo pri prezidanti di Republiko Kongo

Yen la listo pri prezidanti di Republiko Kongo pos lua nedependo, ye la 15ma di agosto 1960.

 

## Videz anke
* Listo pri chefministri di Republiko Kongo
* Republiko Kongo
Listo pri monarki di Kambodja

Yen la listo pri moderna monarki de Kambodja, de 1860 - kande la lando divenis Franca protektorato - til nun.

### Franca protektorato che Kambodja (1863–1953)

### Rejio Kambodja (1953–1970)

### Rejio Kambodja (1993–nun)

## Referi e noti

## Videz anke
* Listo pri chefministri di Kambodja
Xbox One

**Xbox One** esas modelo di hema videoludo-equipuro di okesma generaciono developita da Microsoft. Ol anuncesis en mayo 2013, ed esas la sucedanto di Xbox 360 e la triesma equipuro de Xbox-familio.

Xbox One itere uzas la arkitekturo x86 uzita per la originala Xbox; olu havas AMD Accelerated Processing Unit. La kontrolilo di Xbox One esis ridesegnita ek la kontrolilo di Xbox 360. La konsolo havas specala emfazo en nubala komputado, tam sociala retado karakterizivi, e la kapableso di registragar e partigar videi e skreno-fotografuri ek la videoludo quan vu ludas, o vivbrodkastar en servi di brodkastado kam Mixer e Twitch.

En agosto 2016, Microsoft liberigis rinovigata modelo di Xbox One, Xbox One S, quan havas plubonigata desegno, suporto di 4K-videi (inkluzite Ultra HD Blu-ray) riklamanta di ludi ek 1080p a 4K-rezolucio, tam HDR10 High-dynamic-range color. Ol havas plu mikra grandeso e manko di extera povo-provizo. Pos, en junio 2017, Microsoft anuncis plu potenta modelo, Xbox One X, e liberigis ol en novembro del sama yaro; ol havas plubonigita karakterizivi di hardwaro*, e suporto por exekutar ludi en 4K-qualeso.
Tihomir Orešković

**Tihomir Orešković** (n. ye la 1ma di januaro 1966) esis chefministro di Kroatia de januaro til oktobro 2016.
Listo pri monarki di Kuwait

Yen la **listo pri [[monarkio|monarki]] di [[Kuwait]]** depos 1752. La Dinastio *Sabah* esabas en povo pos ta yaro. Antee, la regiono guvernesis dal tribuo *Bani Jalid*.

L'unesma suvereni uzis la titulo "sheiko". Pos 1961 adoptesis la titulo "emiro".

## Videz anke
* Listo pri chefa ministri di Kuwait
Listo pri monarki di Katar

L**'[[emiro]]** esas la monarko e chefo di stato di Katar. Lu esas la maxim povoza autoritato di la lando. L'emiri di Katar apartenas a la dinastio *Al-Thani*, qua originas de la tribuo *Banu Tamim*, un ek la maxim granda tribui de Arabia.

Yen la listo pri emiri di Katar, de c. 1850 til nun.

## Emiri di Katar (c. 1850 til nun)

## Videz anke
* Listo pri chefa ministri di Katar

## Referi
Listo pri monarki di Liechtenstein

Yen la listo pri princi di Liechtenstein, de 1608 til nun.

## Referi

## Videz anke
* Listo pri chefministri di Liechtenstein
Listo pri grandaduki di Luxemburgia

Yen la listo pri Granda-Duki di Luxemburgia, de 1890 til nun.

## Videz anke
* Listo pri chefministri di Luxemburgia
Listo pri prezidanti di Norda Makedonia

La prezidanto esas la chefo di stato di la Norda Makedonia. L'ofico kreesis pos la nedependo di la lando, ye la 8ma di septembro 1991. L'unesma prezidanto esis Kiro Gligorov.

Yen listo pri prezidanti di la Norda Makedonia de la nedependo en 1991, til nun.

; Partisi

## Videz anke
* Listo pri chefministri di Norda Makedonia
Listo pri chefministri di Vietnam

La chefministro (*Thủ tướng Việt Nam*) esas la chefo di guvernerio di Vietnam. Yen la **listo pri chefministri di Vietnam** de 1945 til nun.

## Demokrata Republiko Vietnam ([[Nord-Vietnam]], 1945-1976)

## Chefi di la provizora guverno di Sud-Vietnam (1969–1976)

## Socialista Republiko Vietnam (1976 til nun)

## Videz anke
* Listo pri prezidanti di Vietnam
Listo pri monarki di Eswatini

Yen la listo pri monarki di Eswatini de la nedependo en 1968, til nun.

## Videz anke
* Chefministri di Eswatini
Jeff Bergman

**Jeffrey Allen** "**Jeff**" **Bergman** (n. ye la 10ma di julio 1960) esas Usana voco-aktoro. Ilu doblas* personaji de animo-filmi de serio *Looney Tunes* da animo-ateliero Hanna-Barbera. Il ank esas komediisto