2004

La yaro **2004** (MMIV per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye jovdio segun Gregoriala kalendario. Ol esis la 4ma yaro di la triesma yarmilo, la 4ma yaro di la 21ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 2000a.

## Eventi
### [[Kosmo]]
* 4ma di januaro - Kosmosondilo *[[Spirit]]* decendas adsur Marso.
* 8ma di junio - Venuso preteriras inter Tero e Suno.
* 26ma di oktobro - Cassini-Huygens pasas cirkume 1.200 km di altitudo sur la surfaco di Titano, la luno di Saturno.

### [[Mondo]]
* 10ma di aprilo - Mongoliana boxisto Dugarbaatarin Lhagva divenis mondala championo dil WBA
* januaro - En norda misfero esas kolda: en Hong Kong atingesas koldeso-rekordo, cirkum Mediteraneo e Balkani falas nivo, en Nord-Amerika burasko mortigas homi, en Unionita Rejio esas "Arktika vetero".

### [[Europa]]
* 11ma di marto - En Madrid, Hispania, extremisti islamana relatanta ad al-Kaida explozas lokala treni, mortigas 191 personi e vundas cirkume 2.000 plusa homi.
* 1ma di mayo - Europana Uniono expansas su e recevas 10 nova membri: Chekia, Chipro, Estonia, Hungaria, Latvia, Lituania, Malta, Polonia, Slovakia e Slovenia.
* 9ma di mayo - Prezidanto di Chechenia, Ahmed Kadirov mortas en bombo-explozo.
* de 22ma di mayo til 24ma di mayo - Sucesoza internaciona Ido-renkontro en Bagnoles de l'Orne, Francia. La raporto esas lektebla che Kuriero Internaciona n°2/2004.
* 15ma di mayo - FIFA anuncas ke Sudafrika gastigos la Mondala Kupo di Futbalo 2010.
* de 16ma di julio til 23ma di julio - Eventas Ido-konfero 2004, en Kiiv, Ukraina.
* 13ma til la 29ma di agosto - Olimpiala Ludi eventas en Athina, Grekia.
* 22ma di agosto - Verko da Edvard Munch *La Krio* furtesas de arto-muzeo, en Oslo, Norvegia.
* 24ma di agosto - En Rusia du avioni kolizionegas poka minuti pos flugeskar del aeroportuo Domodedovo. On suspektas ke la kauzo esis suocid ataki da Checheniana teroristi.
* 2ma di novembro - Nederlandana filmifisto Theo van Gogh mortigesas en Amsterdam.
* 21ma di novembro - Duesma fazo di prezidantal elekto en Ukraina. Segun rezulto, Viktor Yanukovich vinkis, tamen suportanti dil opozanto Viktor Yushchenko kontredicas ke l'elekti esis fraudoza. Yushchenkisti kunvenas en vasta demonstri.
* 22ma di novembro - En Ukraina komencas la nomizita *[[Oranjea revoluciono]]*, kun protesti en Kiiv kontre elektala fraudo.
* 27ma di novembro - Parlamento di Ukraina anulas la rezulto di prezidantal elekto.
* 5ma di decembro - Ter-tremo dum la nokto de la 4ma til la 5ma decembro, en estal Francia e sudwestal Germania kun forteso 5.4 che la skalo di Richter. Nula viktimo e nula konstatita destrukturo.
* 14ma di decembro - Viadukto di Millau, en Francia, la maxim alta ponto del mondo, inauguresas.
* 26ma di decembro - En Ukraina, prezidanto Viktor Yushchenko (pro Ocidento) rielektesas, per 52 % de la voti, kontre ke Viktor Yanukovich (pro Rusia) recevas 44%.

### [[Azia]]
* 3ma di januaro - Aviono Boeing 737 de *Flash Airlines* falas en Reda maro poka minuti pos flugeskar de Sharm el-Sheik, Egiptiana urbo en Sinai peninsulo. Tota 148 personi ennave mortas.
* 10ma di februaro - Terorist-atako per bombo en automobilo produktas 50 morti en Baghdad, Irak.
* 5ma di julio - En Indonezia, eventas l'unesma elekto por prezidanto.
* 1ma di septembro - Chechena teroristi prenas 1.000 o 1.500 gajo-homi, la maxim multa pueri, en skolo en Beslan. La teroristi demandas libereso por Checheniana rebeli en Ingushetia e la nedependo di Chechenia de Rusia. La kidnapo en skolo finos per explozi e kombato inter la teroristi e la specala korpi. Entote 335 personi mortos, di qui la duimo esos pueri.
* 7ma di decembro - Unesma prezidanto di Afganistan pos Talibana rejimo, Hamid Karzai, juras.
* 26ma di decembro - Eventas ter-tremo en Indiana oceano kun forteso 9.0 segun skalo di Richter, e hipocentro (centro di la ter-tremo) en profundeso di 10 km nordweste de Sumatra. En cirkuma arei rivala, plu kam  homi mortos (en Indonezia ) pro ondegi (cunamii*).
* 31ma di decembro - Taipei 101, lor la maxim alta cieloskrapero de la mondo til 2010, inaugureskas en Taipei, Taiwan.

### [[Afrika]]
* 3ma di januaro - Aviono Boeing 737 de kompanio *Flash Airlines* falas en Reda maro poka minuti pos flugeskar de Sharm el-Sheik, Egiptia. Omna 148 personi ennave mortas.
* 8ma di aprilo - Konflikto di Darfur : Sudanana guvernerio e du rebela grupi signatas humanala pakto.
* 16ma di mayo - Falias stato-stroko en Chad kontre prezidanto Idriss Déby Itno.

### [[Nord-Amerika]]
* 12ma di februaro - San Francisco, Kalifornia, permisas mariaji inter samasexua individui.
* 17ma di mayo - Usana stato Massachusetts permisas mariaji inter samasexua individui.
* 3ma di septembro - Uragano *Frances* frapas Florida e produktas 10 morti.

### [[Central Amerika]]
* 29ma di februaro - Stato-stroko en Haiti revokas prezidanto Jean-Bertrand Aristide, qua departas ad exilo.
* 13ma di agosto - Uragano *Charley* produktas 4 morti en Kuba, 1 en Jamaika e 27 en Florida.
* 7ma di septembro - Uragano *Ivan* produktas 37 morti en Grenada, 5 en Venezuela e 4 en Dominikana Republiko.
* 21ma di novembro - Eventas la maxim forta ter-tremo en la historio di Dominika, kun forteso 6,3 che skalo di Richter. Ol produktas 1 morto, 2 vunditi ed ondego.

### [[Sud-Amerika]]
* 27ma di marto - Forta ciklono, qua nomizesos *Catarina*, frapas la litoro di Santa Catarina, Brazilia.
* 11ma di januaro - En Chili, 4.000 pari kisas l'unu l'altru pro la rekordo inkluzonta en la Libro dil rekordi di Guinness.
* 31ma di oktobro - Unesmafoye prezidanto de sinistra, Tabaré Vázquez vinkas prezidantal elekto en Uruguay.

## Naski
* 10ma di januaro - Sofia Raffaeli, Itala gimnastikisto
* 16ma di februaro - Samuel Akere, Nigera futbalisto
* 26ma di februaro - Bïbisara Asawbayeva, Kazakstanana shakoludistino
* 11ma di marto - Barbora Palicová, Cheka tenisistino
* 13ma di marto - Coco Gauff, Usana tenisistino
* 30ma di marto - Joëlle Steur, Germana tenisistino
* 23ma di aprilo - Nahia Berecoechea, Franca tenisistino
* 7ma di mayo - Ashlyn Krueger, Usana tenisistino
* 11ma di junio - Katrina Scott, Usana tenisistino
* 18ma di junio - Linda Klimovičová, Cheka tenisistino
* 21ma di junio - Yelena Gerasimova, Rusa gimnastikistino
* 24ma di junio - Erika Andreyeva, Rusa tenisistino
* 28ma di junio - Dominika Šalková, Cheka tenisistino
* 30ma di julio - Rudik Makaryan, Rusiana shakoludistulo

* 14ma di agosto - Yana Vorona, Rusa gimnastikistino
* 17ma di agosto - Alexis Blokhina, Usana tenisistino
* 30ma di agosto - Rachel Gailis, Usana tenisistino
* 5ma di septembro - Robin Montgomery, Usana tenisistino
* 5ma di oktobro - Reese Brantmeier, Usana tenisistino
* 16ma di oktobro - Mia Mack, Germana tenisistino
* 5ma di novembro - Leya Garifullina, Rusa shakoludistino
* 8ma di novembro - Eleana Yu, Usana tenisistino
* 16ma di novembro - Julie Štruplová, Cheka tenisistino
* 17ma di novembro - Linda Nosková, Cheka tenisistino
* 22ma di decembro - Dion Gallapeni, Kosovana futbalisto

## Morti
* 1ma di januaro - Mikko Juva, Finlandana politikisto ed arkiepiskopo (n. 1918)
* 6ma di januaro - Pierre Charles, chefministro di Dominika (n. 1954)
* 9ma di januaro - Norberto Bobbio, Italiana filozofo (n. 1909)

* 16ma di januaro - Kalevi Sorsa, Finlandana politikisto (n. 1930)
* 28ma di januaro - Eeva Joenpelto, Finlandana skriptisto (n. 1921)
* 14ma di februaro - Marco Pantani, Italiana konkurso-biciklisto (n. 1970)
* 17ma di februaro - José López Portillo, prezidanto di Mexikia (n. 1920)
* 26ma di februaro - Boris Trajkovski, prezidanto di Norda Macedonia (n. 1956)
* 29ma di februaro - Harold Bernard St. John, chefministro di Barbados (n. 1931)
* 4ma di marto - Claude Nougaro, Franca kantisto (n. 1929)
* 15ma di marto - John Pople, Angla kemiisto, Nobel-laureato (n. 1925)
* 20ma di marto - Rejino Juliana de Nederlando (n. 1909)
* 28ma di marto - Peter Ustinov, Angla aktoro (n. 1921)
* 18ma di aprilo - Kamisese Mara, ex-prezidanto e ex-chefministro di Fidji (n. 1920)
* 5ma di mayo - Thea Beckman, Nederlandana skriptisto (n. 1923)
* 9ma di mayo - Brenda Fassie, Sudafrikana kantistino (n. 1964)
* 9ma di mayo - Jan Hanzl, Chekoslovakiana hokeisto (n. 1920)
* 9ma di mayo - Ahmat Kadirov, prezidanto di Chechenia (n. 1951)
* 26ma di mayo - Nikolai Chernih, Rusa astronomo (n. 1931)
* 27ma di mayo - Werner Tübke, Germana piktisto (n. 1929)

* 5ma di junio - Ronald Reagan, ex-aktoro e prezidanto di Usa (n. 1911)
* 10ma di junio - Ray Charles, Usana muzikisto (n. 1930)
* 10ma di junio - Xenofon Zolotas, chefministro di Grekia (n. 1904)
* 16ma di junio - Thanom Kittikachorn, chefministro di Tailando (n. 1911)
* 17ma di junio - Sara Lidman, Sueda skriptisto (n. 1923)
* 19ma di junio - Oscar Bento Ribas, Angolana skriptisto (n. 1909)
* 21ma di junio - Leonel Brizola, Braziliana politikisto (n. 1922)
* 25ma di junio - Carlos Alberto Lacoste, prezidanto di Arjentinia (n. 1929)
* 25ma di junio - Fred Ramdat Misier, prezidanto di Surinam (n. 1926)

* 1ma di julio - Marlon Brando, Usan aktoro (n. 1924)
* 2ma di julio - Sophia de Mello Breyner Andresen, Portugalana skriptisto (n. 1919)
* 5ma di julio - Hugh Shearer, chefministro di Jamaika (n. 1923)
* 6ma di julio - Thomas Klestil, prezidanto di Austria (n. 1932)
* 10ma di julio - Maria de Lourdes Pintasilgo, chefministro di Portugal (n. 1930)
* 19ma di julio - Zenko Suzuki, chefministro di Japonia (n. 1911)
* 21ma di julio - Edward B. Lewis, Usana genetikisto, Nobel-laureato (n. 1918)
* 28ma di julio - Francis Crick, Usana ciencisto, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (n. 1916)
* 1ma di agosto - Philip Abelson, Usana fizikisto (n. 1913)
* 2ma di agosto - Henri Cartier-Bresson, Franca fotografisto (n. 1908)
* 2ma di agosto - Heinrich Mark, chefministro di Estonia en exilo (n. 1911)
* 3ma di agosto - Henri Cartier-Bresson, Franca fotografisto (n. 1908)

* 6ma di agosto - Rick James, Usana kantisto e kompozisto (n. 1948)
* 12ma di agosto - Godfrey Newbold Hounsfield, Britanian injenioro, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (n. 1912)
* 14ma di agosto - Czesław Miłosz, Polona skriptisto, Nobel-laureato (n. 1911)
* 15ma di agosto - Sune Bergström, Sueda biokemiisto, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (n. 1910)
* 16ma di agosto - Ivan Hlinka, Chekoslovakiana hokeisto (n. 1950)
* 17ma di agosto - Kain Tapper, Finlandana skultisto ed akademiano (n. 1930)
* 21ma di agosto - Viktor Avilov, Rusa aktoro (n. 1953)
* 26ma di agosto - Laura Branigan, Usana kantistino (n. 1952)
* 8ma di septembro - Frank Thomas, Usan animisto e muzikisto (n. 1912)
* 15ma di septembro - Johnny Ramone, Usana gitaristo (The Ramones) (n. 1948)
* 15ma di septembro - Daouda Malam Wanké, prezidanto di Nijer (n. 1946 ?)
* 5ma di oktobro - Maurice Wilkins, Britaniana ciencisto, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (n. 1916)
* 8ma di oktobro - Jacques Derrida, Franca filozofo (n. 1930)
* 10ma di oktobro - Christopher Reeve, Usan aktoro (n. 1952)
* 29ma di oktobro - Edward Oliver LeBlanc, chefministro di Dominika (n. 1923)

* 11ma di novembro - Yasser Arafat, prezidanto di Palestinana stato (n. 1929)
* 13ma di novembro - Ol' Dirty Bastard, Usana kantisto di *rap* e muzikala produktisto (n. 1968)
* 19ma di novembro - John Robert Vane, Britaniana biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1927)
* 11ma di decembro - Jozef Lenárt, chefministro di Chekoslovakiana politikisto (n. 1923)
* 19ma di decembro - Herbert C. Brown, Usana kemiisto, Nobel-laureato pri kemio (n. 1912)

* 23ma di decembro - Pamulaparti Venkata Narasimha Rao, chefministro di India (n. 1921)
* 28ma di decembro - Susan Sontag, Usana skriptisto (n. 1933)
* 29ma di decembro - Julius Axelrod, Usana biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1912)
* 30ma di decembro - Artie Shaw, Usana jazo-muzikisto (n. 1910)
* 31ma di decembro - Gerard Debreu, Franca ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1921)

## Nobel-premiiziti
* Fiziko: David J. Gross, Hugh David Politzer, Frank Wilczek
* Kemio: Aaron Ciechanover, Avram Hershko, Irwin Rose
* Fiziologio o Medicino: Linda B. Buck, Richard Axel
* Literaturo: Elfriede Jelinek
* Paco: Wangari Maathai
* Ekonomiko: Finn E. Kydland, Edward C. Prescott

## Referi