open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fluvio Dnepr

**Dnepr** esas un ek la maxim importanta fluvii de Europa. Ol naskas en la monti Valdai, proxim Smolensk, Rusia, e debushas an Nigra maro.
Takumi Minamino

**Takumi Minamino** (n. ye la 16ma di januaro 1995) esas Japoniana futbalisto. Ilu nun ludas por Germana futbalo-klubo *FC Red Bull Salzburg* e por la nacionala futbalo-esquado di Japonia.
Pediatrio

**Pediatrio** (de la Greka παιδί *paidos* "puero", ed  ἰατρός *iatros* "mediko") esas fako de medicino  qua studias bebei, pueri, infanti ed adolecanti, e lia morbi.
Mikola Yanovich Azarov

**Mikola Yanovich Azarov**, politikisto n. ye la 17ma di decembro 1947 esas chefministro di Ukraina de 2010 til 2014. Antee, il esis chefministro dum poka dii en januaro 2005.
Urologio

**Urologio** (de la Greka οὖρον *ouron* "urino", e -λογία *logia* "studio di") esas la fako de medicino koncernanta kirurgiala kuraco dil urinala sistemo maskulala ed hominala, e la genitala sistemo maskulala. To inkluzas la kuraco di morbi en reni, sur-rena glandi, ureteri, urinala veziko, uretro, e la maskula genitala organi (peniso, testikuli, prostato, epididimo, deferenta kanalo, spermala glandi).
Paul Allen

**Paul Gardner Allen** (n. ye la 21ma di januaro 1953 til la 15ma di oktobro 2018) esis Usana magnato e filantropo. Il esis un ek la fondinti di Microsoft, kune Bill Gates.
Smarck Michel

**Georges Jean-Jacques Smarck Michel**, entraprezisto e politikisto n. ye la 29ma di marto 1937 til la 1ma di septembro 2012 esis chefministro di Haiti de 1994 til 1995.
Santiago Casares Quiroga

**Santiago Casares y Quiroga**, advokato e politikisto n. ye la 8ma di mayo 1884 til la 23ma di decembro 1950, esis chefministro di Hispania de mayo til julio 1936.
Roch Marc Christian Kaboré

**Roch Marc Christian Kaboré**, ekonomikisto, bankisto e politikisto n. ye la 25ma di aprilo 1957, esis prezidanto di Burkina Faso de la 29ma di decembro 2015 til la 24ma di januaro 2022, kande ilu revokesis de la povo per stato-stroko. Il ank esis chefa ministro di la lando de 1994 til 1996.

## Referi
Steve Wozniak

**Stephen Gary Wozniak** (n. ye la 11ma di agosto 1950) esas Usan injenioro, informatikisto, entraprezisto e filantropo, kunfondinto di Apple Inc..
Romy Schneider

**Romy Schneider** (n. **Rosemarie Magdalena Albach** ye la 23ma di septembro 1938 til la 29ma di mayo 1982) esis Austriana-Franciana cinem-aktorino. De 1955 til 1957 el pleis la centrala rolo en la cinematografala trilogio *Sissi*, pri l'imperiestrino Elizabeth de Austria. En 1975 el ganis Premio César por la Maxim Bon Aktorino, del Akademio pri Arti e Tekniki di Cinemo franca, por lua rolo en la filmo *L'important c'est d'aimer*.
Pen Sovan

**Pen Sovan**, militisto e politikisto n. ye la 15ma di aprilo 1936 til la 29ma di oktobro 2016, esis chefministro di Kambodja de junio til decembro 1981.
Esmon Saimon

**Esmon Saimon**, politikisto n. ye la 28ma di oktobro 1955, esis provizora prezidanto di Vanuatu, de la 17ma di junio til la 6ma di julio 2017
Théodore Sindikubwabo

**Théodore Sindikubwabo**, politikisto n. ye la 1928 til marto 1998, esis prezidanto di Ruanda de la 9ma di aprilo til la 19ma di julio 1994.

Il esis chefo di stato dum la gentocido di le Tutsi, en 1994. On kalkulas ke cirkume 1 milion Tutsi ocidesis.
Ramón María Narváez

**Ramón María Narváez**, militisto e politikisto n. ye la 5ma di agosto 1799 til la 23ma di aprilo 1868, esis chefministro di Hispania sep foyi, de 1844 til 1868.
Marco Vinicio Cerezo Arévalo

**Marco Vinicio Cerezo Arévalo**, politikisto n. ye la 26ma di decembro 1942, esas prezidanto di Guatemala de 1986 til 1991.

Ilu eniris la partiso *Democracia Cristiana Guatemalteca* dum la yari 1960ma, e dum lua politikala kariero il subisis tri atenti kontre lua vivo, la maxim serioza en februaro 1981, kande lua vehilo atakesis per pafado di mitraliosi e grenadi.
Batalio di Boyacá

La **Batalio di Boyacá** esis decidigiva batalio qua rezultis la nedependo di Granda Kolumbia de Hispana imperio.
Décio Pignatari

**Décio Pignatari** (n. ye la 20ma di agosto 1927 til la 2ma di decembro 2012) esis Braziliana poeto e tradukisto.
Hepatologio

**Hepatologio** esas fako de medicino qua studias hepato, biloveziko, bilala sistemo, bilovaskuli e pankreato, e quale li verkas ensemble por produktar, konservar e sekrecar bilo, ed anke la morbi qui afektas ca sistemo. Malgre esar konsiderata sub-fako de gastroenterologio, en kelka landi existas mediki specaligata nur en hepatologio. Un ek la morbi maxim studiata da hepatologiisti esas virusala hepatito. La hepata transplanti ank esas parto del skopo di hepatologio.
Regioni di Italia

La **regioni di Italia**, entote 20, esas l'unesma nivelo di subdividuro dil Italiana teritorio. Segun la konstituco di Italia, li havas kelka politikala autonomeso, di qui 5 havas plua autonomeso kam l'altra 15. Ecepte Valo d'Aosta, l'altra regioni subdividesas en provinci.

Yen la 20 regioni di Italia.

## Referi
Farrah Fawcett

**Farrah Leni Fawcett**, n. **Ferrah Leni Fawcett** ye la 2ma di februaro 1947 til la 25ma di junio 2009, esis Usana cinem- e televizion-aktoro e manekinino. El fameskis pos laborar en la televiziono-serio *Charlie's Angels* dum la yari 1970a.
Oftalmologio

**Oftalmologio** esas fako de medicino koncerne la diagnozo e kuraco di morbi en l'okuli. La mediko qua praktikas oftalmologio esas l'oftalmologiisto e okulisto. Exempli pri okulala morbi esas katarakto, glaukomo, tumori en l'okuli, edc.
Corpus Christi, Texas

**Corpus Christi** esas urbo en la stato Texas, Usa. Segun la demografiala kontado di 2020, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 1265,8 km², equivalanta a 488,73 mi², de qui 416,03 km² (160,63 mi²) esas lando, e la cetera esas aquo.
Norodom Sihamoni

**Norodom Sihamoni** (n. ye la 14ma di mayo 1953) esas rejulo di Kambodja de la 14ma di oktobro 2004 til nun.

Naskinta en Phnom Penh, Kambodja, il esas filio de Norodom Sihanouk e la rejino Norodom Monineath. Ilu studiis en Chekoslovakia ed esis l'ambasadisto di Kambodja che UNESKO ante divenar rejulo.
Luis Somoza Debayle

**Luis Anastasio Somoza Debayle**, militisto e politikisto n. ye la 18ma di novembro 1922 til la 13ma di aprilo 1967, esis prezidanto di Nikaragua de 1956 til 1963.

Il esis fratulo dil anke prezidanto Anastasio Somoza Debayle.
Marco Fidel Suárez

**Marco Fidel Suárez**, skriptisto e politikisto n. ye la 23ma di aprilo 1855 til la 3ma di aprilo 1927, esis prezidanto di Kolumbia de 1918 til 1921.
Moskovio

**Moskovio** esas artificala elemento kun kemiala simbolo **Mc** ed atomala nombro 115 che la periodala tabelo.
Ramón Grau San Martín

**Ramón Grau San Martín**, mediko e politikisto n. ye la 13ma di septembro 1881 til la 28ma di julio 1969 esis prezidanto di Kuba du foyi: de 1933 til 1934, e de 1944 til 1948.
Houari Boumédiène

**Houari Boumédiène**, militisto e politikisto n. ye la 23ma di agosto 1932 til la 27ma di decembro 1978, esis chefo di la revolucionala konsilistaro di Aljeria de 1965 til la 12ma di decembro 1976, e pose prezidanto di la lando, de 1976 til lua morto.
Carlos Roberto Reina

**Carlos Roberto Reina Idiáquez**, advokato, diplomacisto e politikisto n. ye la 13ma di marto 1926 til la 19ma di agosto 2003, esis prezidanto di Honduras de 1994 til 1998.
Rage Against the Machine

**Rage Against the Machine** esas Usana bando di rap metal, rap rock, funk metal e hard rock kreita en Los Angeles, Kalifornia, la yaro 1991.

## Albumi di ateliero
* *Rage Against the Machine* (1992)
* *Evil Empire* (1996)
* *The Battle of Los Angeles* (1999)
* *Renegades* (2000)
Robert Mapplethorpe

**Robert Michael Mapplethorpe** (pron.: *robert-mepoltorp*; n. ye la 4ma di novembro 1946 til la 9ma di marto 1989) esis Usana fotografisto.
Måns Zelmerlöw

**Måns Petter Albert Sahlén Zelmerlöw** (n. ye la 13ma di junio 1986) esas Sueda pop-kantisto. Ilu vinkis l'Euroviziono-Konkurso di Kansono en 2016 kun la kansono *Heroes*, kom reprezentanto di Suedia.
Vincente Minnelli

**Vincente Minnelli** (n. **Lester Anthony Minnelli** ye la 28ma di februaro 1903 til la 25ma di julio 1986) esis Usana cinemo-produktisto. Ilu esis spozulo di Judy Garland e patro dil aktorino Liza Minnelli.
Birmingham (homonimo)

**Birmingham** esas la nomo di kelka loki:

* Birmingham, urbo en Anglia
* Birmingham, Alabama
* Birmingham, Iowa
Birmingham, Alabama

**Birmingham** esas la 2ma maxim populoza urbo dil stato Alabama, Usa. Segun statistiki dil yaro 2018, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 384,91 km². Lua nomo homajas Britaniana urbo Birmingham.

## Referi
Oran

**Oran** esas urbo en Aljeria, jacanta an la rivo di Mediteraneo. Segun statistiki dil yaro 2008, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 2121 km². Ol esas la 2ma maxim populoza e maxim importanta urbo de Aljeria, dop Aljer, pro lua importo ekonomiala, industriala e kulturala.
Johann Friedrich Blumenbach

**Johann Friedrich Blumenbach** (n. ye la 11ma di mayo 1752 til la 22ma di januaro 1840) esis Germana mediko, naturalisto ed antropologo.
Vasil Kolarov

**Vasil Petrov Kolarov**, docisto, advokato, militisto e politikisto n. ye la 16ma di julio 1877 til la 23ma di januaro 1950 esis chefministro di Bulgaria de 1949 til lua morto.

Il esis sekretario dil centrala komitato de la Komunista partisto di Bulgaria en 1919, ed un ek la fondinti di Komintern.
Armen Sarkissian

**Armen Sargsyan**, anke skribita **Armen Sarkissian** (Armeniane Արմեն Սարգսյան) fizikisto, komputera ciencisto e politikisto naskinta ye la 23ma di junio 1953 esis prezidanto di Armenia de la 9ma di aprilo 2018 til la 1ma di februaro 2022. Ante il esis ambasadisto di Armenia en London, e chefministro di la lando de 1996 til 1997.

## Noto
Blackpink

**Blackpink** esas muzikala grupo di K-pop kreita en Sud-Korea la yaro 2016.

## Diskografio
### Ateliero-albumi
* Blackpink in Your Area (2018)
* The Album (2020)

### Ceneyo-albumi
* Blackpink Arena Tour 2018 "Special Final In Kyocera Dome Osaka" (2019)
* Blackpink 2018 Tour 'In Your Area' Seoul (2019)
* Blackpink 2019-2020 World Tour In Your Area - Tokyo Dome (2020)
* Blackpink 2021 'The Show' Live (2021)

### EP-i
* Blackpink (2017)
* Square Up (2018)
* Kill This Love (2019)

### Single-i
* "Boombayah" (2016)
* "Whistle" (2016)
* "Playing with Fire" (2016)
* "Stay" (2016)
* "As If It's Your Last" (2017)
* "Ddu-Du Ddu-Du" (2018)
* "Kill This Love" (2019)
* "How You Like That" (2020)
* "Ice Cream" (2020)
* "Lovesick Girls" (2020)
Pedro la 5ma di Portugal

**Pedro la 5ma** (n. ye la 16ma di septembro 1837 til la 11ma di novembro 1861) esis rejulo di Portugal de la 15ma di novembro 1853 til lua morto.

Naskinta en palaco Necessidades, Lisboa, Portugal, il esis filio de la rejino Maria la 2ma e la rejulo-konsorto Fernando la 2ma. Ilu deziris modernigar la substrukturo Portugalana, e dum lua regno konstruktesis ferovoyi, chosei, e telegrafo-linei.
Presidente Prudente

**Presidente Prudente** esas urbo en la stato Sao Paulo (stato)Sao Paulo, Brazilia. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 562,8 km². Ol distas 558 km weste de la chef-urbo del stato, e 979 km sude del urbo Brasília.

Lua nomo homajas Prudente de Morais, l'unesma prezidanto elektita di Brazilia, qua ank esis guvernisto dil stato Sao Paulo. Nun ol esas importanta industriala, servadala e kulturala centro an la westo dil stato.

## Referi
Diadema

**Diadema** esas urbo en la stato Sao Paulo, Brazilia. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 30,8 km². Ol apartenas a la metropolala regiono di Sao Paulo, e distas 17 km de lua centro.
São Cristóvão, Sergipe

**São Cristóvão** esas urbo en la stato Sergipe, Brazilia. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 436,9 km². Fondita ye la 1ma di januaro 1590, ol esas la 4ma maxim anciena urbo di Brazilia e la maxim anciena di Sergipe.

## Referi
Bill English

**Simon William "Bill" English**, farmisto e politikisto n. ye la 30ma di decembro 1961, esis chefministro di Nova-Zelando de 2016 til 2017.
Heather Locklear

**Heather Deen Locklear** (n. ye la 25ma di septembro 1961) esas Usana cinem- e televizion-aktoro, qua fameskis pro elua rolo kom Amanda Woodward che televiziono-novelo *Melrose Place* de 1992 til 1999, e premiizesis per la premio *First Americans in the Arts* pro ca sama rolo.
Don Adams

**Don Adams** (n. **Donald James Yarmy** ye la 13ma di aprilo 1923 til la 25ma di septembro 2005) esis Usana televizion- e cinem-aktoro, e komediisto. Ilu divenis maxim bone konocata por interpretar nehablila "sekret-agento 86" *Maxwell Smart* che komedio-serio *Get Smart* (1965–1970, 1995), qua il kelkafoye skriptis e direktis.
Papo Inocentius la 4ma

**Inocentius la 4ma** (n. **Sinibaldo Fieschi** c. 1195 til la 7ma di decembro 1254) esis la 180ma papo dil katolik-eklezio.
Abbas Kiarostami

**Abbas Kiarostami** (Perse عباس کیارستمی; n. ye la 22ma di junio 1940 – m. ye la 4ma di julio 2016) esis Iranana cinematografisto, cenaristo, produktisto e poeto.

## Referi
Cătălin Predoiu

**Cătălin Marian Predoiu** (n. ye la 27ma di agosto 1968) esis chefministro di Rumania de la 6ma di februaro til la 9ma di februaro 2012.
Dave Hennen Morris

**Dave Hennen Morris** (n. ye la 24ma di aprilo 1872 til la 4ma di mayo 1944) esis Usana diplomacisto, e kunfondinto di IALA.
Arthur William Fadden

**Arthur William Fadden**, kontisto e politikisto n. ye la 13ma di aprilo 1894 til la 21ma di aprilo 1973, esis chefministro di Australia de la 29ma di agosto til la 7ma di oktobro 1941.
Santa Luzia do Norte

**Santa Luzia do Norte** esas urbo en la stato Alagoas, Brazilia. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 29 km².

## Referi
Paul Valéry

**Ambroise Paul Toussaint Jules Valéry** (n. ye la 30ma di oktobro 1871 til la 20ma di julio 1945) esis Franciana poeto, esayisto e filozofo.
Augusta, Georgia

**Augusta** esas la 3ma maxim populoza urbo di Usana stato Georgia. Segun la demografiala kontado di 2020, ol havis  habitanti, kontre  habitanti en 2010. Lua tota surfaco esas 797,3 km², equivalanta a 306,44 quadrata milii.
Taipei 101

**Taipei 101** esas ciel-skrapero inaugurita ye la 31ma di decembro 2004 en Taipei, Taiwan. Alta de 509,2 metri e havanta 101 etaji (l'origino de lua nomo) sur la tero e 5 etaji subtera, ol esis la maxim alta ciel-skrapero de la mondo de 2004 til 2009, e l'unesma edifico qua superiris 500 metri di altajo. Nun ol esas la 10ma maxim alta ciel-skrapero de la mondo. Lua vitri baras la maxim multa ultraviolea radiaco, e 50% ek la kaloro sunala. Ol konstruktesis segun tekniki de *[[Feng shvey]]*, por protektar lua uzeri kontre mala influi.
Boeing B-29 Superfortress

**Boeing B-29 Superfortress** esis 4-motora aviono fabrikita da Boeing ed uzita dum la duesma mondomilito e la milito di Korea. Ol flugis unesmafoye ye la 21ma di septembro 1942. Ol uzesis por strategiala bombardo de granda altitudo, ed uzesis por lansar l'atomobombi en Hiroshima e Nagasaki.
Ahmat Abdulhamidovich Kadirov

**Ahmat Abdulhamidovich Kadirov** (n. ye la 23ma di agosto 1951 til la 9ma di mayo 2004) esis islamala kleriko e politikisto, prezidanto di Rusiana republiko Chechenia de 5ma di oktobro 2003 til lua morto.

Dum l'unesma milito di Chechenia il esis *mufti* (mohamedana yuristo) di tale nomizita "Chechena Republiko Ichkeria". Dum la duesma milito di Chechenia ilu decidis suportar Rusa guvernerio. Ilu divenis l'unesma prezidanto di republiko Chechenia, e guvernis til esar asasinita ye la 9ma di mayo 2004.
Pedro de Mendoza

**Pedro de Mendoza y Luján** (n. c. 1499 til la 23ma di junio 1537) esis Hispana militisto de familio nobel, qua esis l'unesma *adelantado* (guberniestro) de la regiono dil fluvio Plata, en la nuna Arjentinia.

Il esis l'unesma fondero di Buenos Aires, ye la 3ma di februaro 1536.
Reuven Rivlin

**Reuven Rivlin**, advokato e politikisto n. ye la 9ma di septembro 1939, esis prezidanto di Israel de 2014 til 2021. Ante, il esis ministro pri Komuniki di Israel de 2001 til 2003.
Sisowath Watchayavong

**Sisowath Watchayavong**, politikisto n. ye la 13ma  di septembro 1891 til la 30ma di januaro 1972, esis chefministro di Kambodja de 1947 til 1948.
Manuel Blanco Encalada

**Manuel José Blanco y Calvo de Encalada** (n. ye la 21ma di aprilo 1790 til la 5ma di septembro 1876) militisto e politikisto, esis prezidanto di Chili de la 9ma di julio til la 9ma di septembro 1826.
Uusikaupunki

**Uusikaupunki** esas urbo en Finlando. Segun statistiki dil yaro 2019, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 502,61 km². L'urbo fondesis en 1617 da Gustaf la 2ma Adolf. Dum la 20ma yarcento ol divenis importanta centro por navala konstrukto. En l'urbo jacas la sideyo di *Valmet Automotive*, kompanio qua produktas vehili Mercedes-Benz sub licenco.
Lamberto Dini

**Lamberto Dini** (n. ye la 1ma di marto 1931) ekonomikisto e politikisto, esis chefministro di Italia de 1995 til 1996.
Philip Pullman

**Philip Reeve** (naskinta ye la 19ma di oktobro 1944) esas Britaniana skriptisto, kreinto di *[[His Dark Materials]]*.
Opel

**Opel Automobile GmbH** esas Germana automobila fabrikanto qua, de 2017 til nun, esas filialo de la plurnaciona fabrikanto di automobili *Groupe PSA*. De 1929 til 2017, Opel apartenis ad Usana kompanio General Motors. La vehili Opel vendesas en Unionita Rejio sub la fabrik-marko Vauxhall. Kela modeli de Opel produktesas sub licenco sub la fabrik-marko *Holden* en Australia.

Opel fondesis da Adam Opel en 1862, kom sutomashino-fabrikerio, che Germana urbo Rüsselsheim am Main. La kompanio komencis fabrikar bicikli en 1886 e produktis lua unesma automobilo en 1899. Pos ke ol komencis vendar lua acioni en borso, General Motors kompris la majoritato ek ol en 1929, ed asumis kompleta kontrolo de la kompanio en 1931, e mantenis ca kontrolo dum preske 90 yari.

En marto 2017, *Groupe PSA* kompris Opel po 2,2 milion Euri e divenis la maxim granda automobila fabrikanto de Europa, dop Volkswagen.
Eusebio Ayala

**Eusebio Ayala**, advokato e politikisto n. ye la 14ma di agosto 1875 til la 4ma di junio 1942, esis prezidanto di Paraguay du foyi: de 1921 til 1923, e de 1932 til 1936.

Ente esir prezidanto, il esis profesoro pri kriminala e konstitucala yurocienco che l'universitato di Asuncion.
Barbara Sarafian

**Barbara Sarafian** (n. Gent, 16 aprilo 1968) esas Belga aktorino di Armeniana origino.

Unesme el kunlaboris pri diversa radio-programi, inkluze Sonja Duplex da Studio Brussel e De Nieuwe Wereld da Radio 1 (VRT). En Flandria el anke, per elua televizion-debuto en la multe repetita serio *Alles kan beter* (1998), ofte pozesis en komika kuntexto.

Internacione el debutis en la filmo *8½ Women* da Peter Greenaway (1999). El pleis anke en *Fortress II* (1999) ed en *CQ* da Roman Coppola (2001). 

Pro sua rolo als Matty en la filmo *Aanrijding in Moscou* el ganis premio por "maxim bona aktorino". En 2015 el ganis la premio *Vlaamse televisiester* por "Maxim bona aktorino" pro elua interpreto en *In Vlaamse velden*. Che la Filmo-festivalo di Locarno el recevis en 2016 la *Boccalino d'Oro* por Maxim Bona Aktorino.

En 2016 el divenis la "vizajo" dil kampanio "Hey hoe gaat het?" qua vizis ruptar la tabuo pri suocido.

En 2019 elu pleis l'Amsterdamana policistino Martha Horchner en la dramato-serio *Baptiste* dal BBC.
Intellivision Amico

**Intellivision Amico** esas la duesma ludo-konsolo producita per Intellivision Entertainment ed esas la sucedanto di Intellivision.
Vojislav Koštunica

**Vojislav Koštunica‏‎** (n. ye la 24ma di marto 1944) esis prezidanto di Yugoslavia de la 7ma di oktobro 2000 til la 7ma di marto 2003. Pose, il esis chefministro di Serbia de 2004 til 2008.
Qaboos bin Said Al Said

**Qaboos bin Said Al Said** (n. ye la 18ma di novembro 1940 til la 10ma di januaro 2020) esis sultano di Oman de la 23ma di julio 1970 til lua morto.
Said bin Taimur

**Said bin Taimur** (n. ye la 13ma di agosto 1910 til la 19ma di oktobro 1972) esis sultano di Oman de la 10ma di februaro 1932 til la 23ma di julio 1970.
Mercosur

**Mercosur** (Hispane; pronunco: *merkosur*, traduko: *merkosud* - *merkato komuna sudala*), , **Mercosul** (Portugalane) o **Ñemby Ñemuha** (en Guarani) esas Sud-Amerikana komercala asociuro establisita en 1991 per tale nomizita Protokolo di Asuncion, ed efikeskis per la protokolo di Ouro Preto, establisita en 1994. Lua plena membri esas Arjentinia, Brazilia, Paraguay ed Uruguay. Venezuela e Bolivia pose enkorpigesis al asociuro, tamen Venezuela suspensesis ye la 1ma di decembro 2016, e Bolivia e komencis procedi por adherar komplete.

Oficale, Chili, Kolumbia, Equador, Peru, Guyana e Surinam esas "asociita stati"

La skopo di Mercosur esas promocar libera komerco inter lua membri, e la libera transito di personi, vari e pekunio.

**[[Europan Uniono]]**

La 17ma di januaro 2026 l'Europan Uniono signatis komercal akordo kun Mercosur.

## <small>Referi</small>
Fernando la 7ma de Hispania

**Fernando la 7ma** (n. Fernando Francisco de Paula Domingo Vincente Ferrer Antonio José Joaquín Pascual Diego Juan Nepomuceno Januario Francisco Javier Rafael Miguel Gabriel Calisto Cayetano Fausto Luis Raimundo Gregorio Lorenzo Jerónimo de Borbón y Borbón-Parma ye la 14ma di oktobro 1784 til la 29ma di septembro 1833) esis rejo di Hispania du foyi: de la 19ma di marto til la 6ma di mayo 1808, ed itere de decembro 1813 til lua morto.

Pos ke Napoléon la 1ma revokis il en 1808, Fernando ligis su a kontrerevoluciona e reaktema politiki e, pos riasumar povo, ilu ristablisis absoluta monarkio en 1814. Dum lua regno, Hispana imperio perdis la maxim multa ek lua kolonii en Amerika, e pos lua morto komencis interna milito en Hispania.
Julio Acosta García

**Julio Acosta García**, politikisto n. ye la 23ma di mayo 1872 til la 6ma di julio 1954, esis prezidanto di Kosta Rika de 1920 til 1924.
De Doelen

**De Doelen** esas koncerteyo e konfero-centro en Rotterdam, Nederlando.

Ol originale konstruktesis en 1934 ma destruktesis en mayo 1940 ye la komenco dil Duesma Mondo-Milito.  Ol rikonstruktesis en 1966, originale kun un halo, a qua du plusa hali adjuntesis dum la 1990a yari.

Ol havas diversa spaci, inkluze la *Grote Zaal* (Granda Halo), koncerto-halo kun 2200-sidili, du plu mikra hali kun sidili por cirkume 700 homi, e konfero-chambri.  En 2015 ol klasifikesis kom *Rijksmonument* (protekata historiala edifico).
Quankam precipue konocata kom loko por klasika muziko, De Doelen esas anke ceneyo por jazo, mondo-muziko, e servas kom la Centrala Kaso por la Internaciona Filmo-Festivalo di Rotterdam.  Ol esas anke la hemo dil orkestro *Rotterdams Philharmonisch Orkest*.

De Doelen esas, per plu kam 450.000 koncerto-vizitanti che 600 koncerti singlayare, la duesma koncert-edifico di Nederlando, dop la *Concertgebouw* en Amsterdam, ma avan TivoliVredenburg en Utrecht.  Se on adjuntas la kongres- ed evento-vizitanti ta nombro augmentas til plu kam 650.000 vizitanti singlayare.

La *Rotterdams Philharmonisch Orkest* (RPhO) esas la maxim importanta lokacero di De Doelen.  Ultre to pleesas jazo e mondo-muziko, e l'edifico provizas la Internaciona Filmo-Festivalo di Rotterdam per kaso- ed informo-spaci e filmo-hali.

La nomo aparis unesmafoye dum la 17ma yarcento, kande grupo de muzikisti reguloze pleis koncerti en edifico nomizita ‘De Doele’ qua stacis an la strado Haagscheveer, proxim la Delftsche Poort.  Ta edifico remplasis l'antea St. Joris Doele, qua depos la Mezepoko esabis la hemo dil gildo dil arkeri ("doelen").  Arkeri praktikis arkpafado a 'doelen' (skopi).  Ta arkeri-gildo recevis en 1697 oficala permiso por organizar koncerti ibe.

Depos 1966 yarale la kristana koro Deo Cantemus dum la monato decembro pleas kristnasko-koncerto che De Doelen.  La brodkasterio Evangelische Omroep (EO) brodkastas la koncerto per televiziono.  Anke tradicionala esas yarala printempo-koncerto kun la temo “Rotterdam zingt van Hem” (Rotterdam kantas pri Ilu).  Altra importanta reguloza evento esas la Gergiev-Festivalo, depos 1995.
Bukhara

**Bukhara** esas urbo en Uzbekistan. Segun statistiki dil yaro 2016, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 143 km².

Jacanta an la Silko-voyo, la regiono vicina al urbo habitesas de adminime 5 mil yari ante nun.
And did those feet in ancient time

**"And did those feet in ancient time"** esas poemo da William Blake del prefaco di lua epikajo *Milton: A Poem in Two Books*, un ek kolekturo de skriburi konocata kom le *Prophetic Books*.

La dato 1804 sur la titulo-pagino esas probable kande laboro pri la plaki komencis, ma la poemo imprimesis c. 1808.  Nunadie ol maxim bone konocesas kom la himno "Jerusalem", kun muziko kompozita da Sir Hubert Parry en 1916.  Ol esas ne-konfundenda kun altra poemo, multe plu longa e kun plu granda temo, ma anke da Blake, *Jerusalem The Emanation of the Giant Albion*.

La poemo inspiresis dal apokrifa naraco ke yuna Jesu, akompanita da Josef di Arimatea, stano-komercisto, voyajis al nunepoka Anglia e vizitis Glastonbury dum sua nekonocata yari.  La temo dil poemo relatas la Libro di Revelo (3:12 e 21:2) qua deskriptas Duesma Adveno, kande Jesu establisas Nova Jerusalem.  Eklezii generale, inkluze la Eklezio di Anglia, delonge uzas Jerusalem kom metaforo por la CIelo, loko di universal amo e paco.

En la maxim frequa interpreto dil poemo, Blake implikas ke vizito da Jesu kurtatempe kreus Cielo en Anglia, kontraste a le "dark Satanic Mills" (fabrikerii) dil Industriala Revoluciono.  La poemo da Blake pozas quar questioni vice asertar la historial vereso dil vizito da Kristo.  Tale la poemo nur implikas ke forsan eventis deala vizito, kande esis kurtatempe Cielo en Anglia.
Palo Alto

**Palo Alto** esas urbo en la stato Kalifornia, Usa. Segun statistiki dil yaro 2018, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 66,75 km².

Ol esas un ek la maxim importanta urbi de la regiono konocata kom *[[Silicon Valley]]*. Parti ek l'Universitato Stanford jacas en la urbo.
California Highway Patrol

**California Highway Patrol (CHP)** esas statala policistaro dil usana stato Kalifornia.

La CHP havas patrolio-resortiso en omna stradi en Kalifornia ed anke konocesas kom la stato-polico.  Ol anke havas resortiso en urbana stradi, e yurizesas exekutar policala procedi ibe.

La stato-guvernerio di Kalifornia originale establisis California Highway Patrol kom brancho dil *Division of Motor Vehicles* en la *Department of Public Works*, per lego signatita da Guvernisto C. C. Young ye 14 agosto 1929.  Ol pose establisesis kom aparta fako per lego signatita da Guvernisto Earl Warren en 1947.  La CHP gradope asumis plu multa responsi preter exekuto dil Statala Vehilo-Akto, e fine fuzesis kun la plu mikra Stato-Polico di Kalifornia en 1995.  Ol nuntempe organizesas kom parto de la *California State Transportation Agency* (CALSTA).

Ultre sua patrolio-devi, la CHP anke provizas altra servi, inkluze protektar statal edifici (notinde la Stato-Parlamento di Kalifornia) e protektar stat-oficisti.  La CHP anke laboras kun municipal e federal policistari, provizante helpo en inquesti, patrolio ed altra aktivesi policala.

CHP esas la maxim granda statala polico-agenterio en Usa, kun plu kam 10.700 employati, 7.500 ek qui esas policisti.

###### '''Responsi'''
La CHP responsas pri polical aktivesi sur omna stato-voyi en Kalifornia (inkluze omna "freeways" ed "expressways"), Usana Voyi, Interstata Voyi, ed omna publika stradi en omna komtio.  Lokala polico o la lokala "sheriff" qua havas kontrato kun urbo precipue responsas pri inquestar ed exekutar trafiko-legi, ma irga policano dil CHP povas tamen exekutar irga stato-lego irganloke en la stato, malgre ke la precipua misiono dil agenterio relatas transporto.  Pluse, CHP-ani agas kom usheri por la Supra Korto di Kalifornia e l'Apelo-Korto di Kalifornia, ultre provizar sekureso che edifici okupata da la Stato di Kalifornia.

CHP-policani exekutas la Vehilo-Kodexo di Kalifornia, persequas fuganti vidata sur stradi, ed asistas omna signifikant obstrukti ed acidenti en sua resortisi.  Li patrolias en diversa vehili, inkluze *Ford Crown Victoria Police Interceptor* di 2011, *Ford Police Interceptor Utility* di 2014 e 2016, *Dodge Charger* di 2015, e rare on povas mem vidar policani en *Chevrolet Tahoe* di 2015.  La chefa vehilo quan la CHP uzas por patroliar esas fakte la *Dodge Charger* di 2015.  Policisti dil CHP uzas ula automobili de la frua 2000a yari quala la *Ford Expedition*.

CHP-ani responsas pri inquestar e desinkombrar automobil-acidenti, nekapabla vehili, eskombro, ed altra impedivi a la libera fluo di trafiko.  Li esas ofte la unesma responderi ye la ceno di acidento, ed advokas ambulanci, pumpisti, remorko-vehili od employati di Caltrans.  La CHP depozs raporti pri trafiko-kolizioni por stato-stradi ed altra arei.  Ol respondas ed inquestas omna acidenti qui koncernas skol-autobusi en la stato.
CHP anke havas esquadi por inquesto pri trafiko-kolizioni.
Southampton

**Southampton** esas urbo che ceremoniala komtio Hampshire, en Anglia, Unionita Rejio. Segun statistiki dil yaro 2018, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 72,8 km².

Ol distas cirkume 128 km de London, 32 km weste de Portsmouth e 32 km sud-este de Salisbury. De lua portuo departis ''RMS Titanic'', ed ibe rezidis 500 ek l'individui qui perisis kande ol sinkis. Ibe konstruktesis Britanian aviono Supermarine Spitfire dum la duesma mondomilito.
Subtropikala klimato

**Subtropikala klimato** esas la klimato dominacanta en temperema zoni proxim tropikala zoni di la Tero. Ol ordinare esas varma klimato inter tropikala klimati e temperema klimati. Ordinare ol havas varma someri e milda vintri, kun rara frosti e nivo. La mezavalora temperaturo di subtropikala regioni varias de 18°C til 24°C.

La maxim multa subtropikala klimati povas dividesar en du tipi: humida subtropikala kun humideso preske konstanta (*Cfa* o *Cwa*, segun la klimatala klasifikuro da Köppen); e Mediteranea klimato (*Csa*, segun la klimatala klasifikuro da Köppen), kun sika someri e pluvoza sezono koncentrata dum la maxim kolda monati.
Pardubice

**Pardubice** esas urbo en Chekia. Segun statistiki dil yaro 2019, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 77,71 km².
Denis Ivanovich Fonvizin

**Denis Ivanovich Fonvizin** (n. ye la 14ma di aprilo 1745 til la 12ma di decembro 1792) esis Rusa skriptisto.
Official Monster Raving Loony Party

La **Official Monster Raving Loony Party** esas politikala partiso establisita en Britania en 1983 da la muzikisto David Sutch (1940-1999), anke konocita kom "Screaming Lord Sutch, 3rd Earl of Harrow", o simple "Lord Sutch" (Sinioro Sutch).

Ol esas notinda pro sua intence bizara politiko, ed ol esence existas por satire mokar britaniana politiko, ed ofrar su kom alternativo por protesto-voteri, aparte en distriki ube la partiso qua tenas sekura sideyo probable ne perdos ol.

La nuna duktero dil partiso esas Alan "Howling Laud" Hope.

###### '''Historio'''
Komence en 1963, David Sutch, chefo dil *[[rock]]*-grupo *Screaming Lord Sutch and the Savages*, kandidatesis en britaniana parlamental elekti sub diversa partiso-nomi, unesme kom la kandidato por la National Teenage Party.  Tatempe la minima voto-evo esis 21 yari.  La partiso-nomo vizis enfokigar perceptita hipokriteso, nam adolecanti ne darfis votar pro lia supozata nematureso, dum ke l'adulti qui jeris la lando intrikesis en skandali quala l'Afero Profumo.

Pos pafesar dum furto-probo dum habitar Usa, Sutch retrovenis a Britania ed a politiko dum la 1980a yari.  La nomo "Raving Loony" unesme aparis che la interperioda elekto en Bermondsey, London di 1983.

Simila koncepto aparabis antee en la burleskajo "Election Night Special" en la programo *[[Monty Python|Monty Python's Flying Circus]]*, en qua la Stulta e Racionoza partisi konkurencis; e simila komediajo da Le Goodies, en qua Graeme Garden kandidatesis kom "Cienco-Folo".
Juazeiro

**Juazeiro** esas urbo en la stato Bahia, Brazilia. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 6500 km².
Veliko Tarnovo

**Veliko Tarnovo** esas la 16ma maxim grand urbo di Bulgaria, e chef-urbo di provinco samnoma. Segun statistiki de 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 30,4 km².

Ofte mencionata kom "l'urbo dil cari", ol esis importanta kulturala centro Europana dum Mezepoko. Veliko Tarnovo еsis chef-urbo di Duesma Bulgara imperio (1185 til 1393) e di Bulgaria (1789). Nun, ol atraktas multa turisti pro lua historiala arkitekturo.

## Referi

## Altra imaji

Veliko Tarnovo Panorama,06-2014.JPG|
Church of Saints Peter and Paul Veliko Tarnovo TB1.jpg|
Velchova Conspiracy Turnovo 1.JPG|
Ulica Gurko - panoramio.jpg|
G.k. Varusha - south, 5000 Veliko Tarnovo, Bulgaria - panoramio (22).jpg|
Mondo 2000

**Mondo 2000** esis ciberkulturo-revuo editita en Kalifornia, Usa dum la 1980a e 1990a yari.

En ol esis lektebla artikli pri "cyberpunk"-temi quala virtuala realeso ed inteligenta ("smart"-)drogi.  Ol esis plu anarkiala e subversiva prototipo por la plu tarda revuo *[[Wired (revuo)|Wired]]*.

Mondo 2000 unesme editesis kom *High Frontiers* en 1984, redaktita da R. U. Sirius (pseudonimo di Ken Goffman) kun kunredaktero ed editero Morgan Russell.  R. U. Sirius sucedesis kom chef-redaktero da Alison Bailey Kennedy, a.k.k. "Queen Mu" od "Alison Wonderland".

Sirius akompanesis da la "hacker" Jude Milhon (a.k.k. St. Jude) kom redaktero e la revuo rinomizesis *Reality Hackers* en 1988, por plu bone reflektar olua temi, drogi e komputori.  La titulo chanjesis itere a *Mondo 2000* en 1989.  L'arto-direktisto e fotografero Bart Nagel, pioniro di Photoshop, kreis la elegante surealista estetiko dil revuo.

R. U. Sirius livis ye la komenco di 1993, cirkume samtempe kam la lanseso dil revuo *Wired*.  La revuo Mondo 2000 duris til 1998, e la lasta numero esis numero 17.

Kun la imprimita versiono di *Boing Boing* - kun qua Mondo 2000 havis plura komuna skriberi, inkluze Mark Frauenfelder, Richard Kadrey, Gareth Branwyn, e Jon Lebkowsky - Mondo 2000 helpis developar la "cyberpunk"-subkulturo.  Skriberi inkluzis William Gibson, Nan C. Druid (pseudonimo di Maerian Morris), Paco Nathan, Rudy Rucker, Bruce Sterling, Tiffany Lee Brown, Andrew Hultkrans, Mark Dery, Douglas Rushkoff, Mark Pesce, e Robert Anton Wilson.

La revuo Mondo 2000 rilansesis per enreta formato, sen imprimita versiono, en agosto 2017.
Ido-konfero 2018

La internaciona Ido-konfero 2018 eventis inter 26ma septembro e 30ma septembro 2018 en Provins, Francia.

Partoprenis dek-e-un idisti ek kin landi (Germania, Francia, Bulgaria, Nederlando e Britania).

## Extera ligilo
* http://www.ido.li/index.php/ULI/Idorenkontro2018
* Ido-renkontro di 2018 en Provins
Ido-konfero 2019

La internaciona Ido-konfero 2019 eventis inter 5ma septembro e 9ma septembro 2019 en Berlin, la chefurbo di Germania.

Partoprenis cirkume dek-e-kin idisti ek du landi (Germania e Rusia).

## Extera ligilo
* http://www.ido.li/index.php/ULI/Idorenkontro2019
Alexandr Vasilyevich Kolchak

**Alexandr Vasilyevich Kolchak** (n. ye la 17ma di novembro 1874 til la 7ma di februaro 1920) esis Rusa admiralo ed explorero dil Arktiko.

Naskinta en Sankt-Peterburg, Kolchak esis milital oficisto, oceanografo e hidrologo, qua partoprenis Rusa polala expediciono de 1900 til 1902. Dum la milito Rusa-Japoniana (1904 til 1905) ilu komandis sucesoza atako kontre Japoniana krozero *Takasago*. Pos la milito, ilu helpis rinovigar Rusa floto, e kreis la supra komando di la mar-armeo. Dum l'unesma mondomilito ilu komandis Rusa floto che Nigra maro.

Dum l'interna milito di Rusia il esis duktisto di Blanka Armeo ed establisis, en Omsk, Siberia, guvernerio kontre la Komunisti. De 1918 til 1920 il havis la titulo "supra regnanto di Rusia", ma altra guvernerii hezitis agnoskar ke il esis Rusa statestro.

Ye la 7ma di februaro 1920 en Irkutsk, ilu fusilagesis da Bolshevik-revolucioneri.
Asafa Powell

**Asafa Powell** (n. ye la 23ma di novembro 1982) esas Jamaikan atleto. Ilu ganis l'ora medalio pri 4x100-metra kurado dum l'Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro, 2016.
Olga Kurylenko

**Olga Konstiantinivna Kurylenko** (n. ye la 14ma di novembro 1979) esas Ukrainana-Franciana cinem-aktorino e manekinino.
Noémie Lenoir

**Noémie Lenoir** (n. ye la 19ma di septembro 1979) esas Franca cinem-aktoro e manekino. Kom manekino, el komencis elua kariero en New-York, e laboris por importanta kompanii, exemple Gucci, L'Oréal, Next, Gap, Tommy Hilfiger, Victoria's Secret, Balmain Paris Hair Couture, e Marks and Spencer.
Keukenhof

**Keukenhof** (lit: "legumo-gardeno"), anke konocata kom la **Gardeno di Europa**, esas un ek la maxim granda floro-gardeni dil mondo, situita en la urbo Lisse, Nederlando.

Segun olua oficala retosituo, Parko Keukenhof kovras areo de 32 hektari, e cirkume 7 milion floro-bulbi plantacesas en la gardeni yarale.  Dum ke Keukenhof esas maxime konocata pro sua tulipi, anke hiacinti, narcisi, lilioflori, rozi, dianti ed iridi esas videbla.

Keukenhof situesas en la provinco Suda-Holando, sude de Haarlem e sudweste de Amsterdam, en la "Regiono de Duni e Bulbi" (Ned: *Duin- en Bollenstreek*).  Ol esas acesebla per autobuso de la tren-stacioni di Haarlem e Leiden, ultre del aeroportuo Schiphol.

Keukenhof esas apertita dum nur 8 semani de meza-marto til meza-mayo.  La maxim bona tempo por vidar la tulipi esas cirkume meza-aprilo, ma to dependas de la vetero dum la kresko-sezono, qua varias de yaro a yaro.

En 2019, 1,5 milion homi vizitis Keukenhof.  Kompare, la Rijksmuseum recevas mezvalore 8000 vizitanti singladie, l'amuzo-parko Efteling recevas 14.000 vizitanti singladie ma Keukenhof recevas 26.000 vizitanti singladie.

###### '''Historio'''
Keukenhof situesas en la 15ma-yarcenta chaso-tereno dil kastelo Slot Teylingen ed anke esis la legumo-gardeno (Ned: *keukentuin*) por ta kastelo, provizinte la habitanti per abundanta fonto de vildo, frukti e legumi.  La maxim famoza rezidanto qua profitis per la provizuri de la legumo-gardeno esis Komtino Jacoba van Beieren (1401-1436).

En 1638, la domeno kompresis da kapitano e guvernisto dil VOC, Adriaen Maertensz Block, ed en 1641 il konstruktigis granda domego quan il nomizis Keukenhof, nun konocata kom Kastelo Keukenhof.

En 1857, Barono e Baronino Van Pallandt, qui proprietis la domeno tatempe, komisis la peizaj-arkitekto Jan David Zocher e lua filiulo Louis Paul Zocher (qui anke desegnis la Vondelpark en Amsterdam) ristrukturizar la parko e tereno cirkum la kastelo.  La parki, desegnita en angla stilo, esas ankore la fundamento di la gardeni hodie.
Keukenhof quale ol esas nun, establisesis en 1949 da federuro de bulbo-kultiveri e flor-exportaceri por estalar sua produkturi e helpar la exportaco-industrio.  La gardeno unesme apertesis al publiko en 1950, ed esis quik populara, kun 20.000 vizitanti dum l'unesma yaro nur.

###### '''Turismo'''
Keukenhof esas un ek la maxim granda atraktivi di Nederlando, e cirkume 75% de la vizitanti venas ek exterlando.  Dum du monati ol recevas yarale 1,5 milion vizitanti.  20 procento del vizitanti venas de Nederlando, e 40 procento de Europa.  Pluse venas multa gasti ek Usa, Azia e Rusia.

###### Galerio

Arkivo:Tulips at Keukenhof gardens.jpg
Arkivo:Keukenhof (1).jpg
Arkivo:Keukenhof 2019 Apr 3.jpg
Arkivo:Keukenhof 2019 Apr 7.jpg
Arkivo:Keukenhof ap 0001.jpg
Nonthaburi

**Nonthaburi** esas urbo en Tailando. Segun statistiki dil yaro 2012, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 38,9 km².
Jequié

**Jequié** esas urbo en la stato Bahia, Brazilia. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 3035 km².
Greta Thunberg

**Greta Tintin Eleonora Ernman Thunberg** (n. 3 januaro 2003) esas sueda ambiental aktivisto pri klimato-chanjo.  Elua kampaniado ganis internaciona agnosko.

Thunberg konocesas pro elua direta parolo-maniero, e publike ed a politikala dukteri ed asembli, per qua el incitas nemediata agado por traktar la klimato-krizo.

Thunberg unesme konocesis pro yunesal aktivismo en agosto 2018 kande, evanta 15 yari, el komencis pasar sua skolo-jorni exter la sueda parlamento por demandar plu forta agado pri klimato-chanjo, per tenar signo kun la vorti (en la Sueda) *Skolstrejk för klimatet* (skolo-striko por la klimato).  Balde, altra studenti organizis simila protesti en sua propra komunesi.  Kune, li organizis movado de skolo-striki sub la nomo *Fridays for Future* (Venerdii por Futuro).

Pos ke Thunberg diskursis a la Konfero pri Klimato-Chanjo dil Unionita Nacioni en 2018, studento-striki eventis omnasemane ulaloke en la mondo.  En 2019, esis adminine du koordinita multa-urba protesti, singla asistita da plu kam un milion studenti.

Heme, Thunberg konvinkis sua genitori adoptar plura vivostilo-selekti por diminutar sua karbo-"pedomarko" (-produkturo), inkluze renuncar aviacado e ne manjar karno.

###### '''Frua vivo'''
Greta Thunberg naskis ye 3 januaro 2003 en Stockholm, Suedia, la filiino dil opero-kantisto Malena Ernman ed aktoro Svante Thunberg.  Elua patrala avulo esas l'aktoro e direktisto Olof Thunberg.  El esas anke distanta parento di Svante Arrhenius, la Nobel-Premio-ganinta kemiisto qua unesme evaluis l'efekto da "teplico"-gasi ye la klimato dil Tero.

Segun Thunberg el unesme audis pri klimato-chanjo en 2011, kande el evis ok yari, ed el ne povis komprenar pro quo on agis tante poko pri ol.  La situeso depresis elu.  El cesis parolar e manjar e perdis dek kilogrami dum du monati.  Fine, el diagnozesis pri Asperger-sindromo, "obsessive-compulsive"-maladeso (OCD), e selektiva mutismo, plus ADHD.

Elua Asperger-diagnozeso publikigesis en Suedia da elua matro en mayo 2015, por helpar altra familii en simila situeso.  Dum agnoskar ke sua diagnozeso  "limitizis me antee", Thunberg ne egardas sua Asperger-sindromo kom maladeso, e vicee nomizis ol sua "superpovo".
George Steiner

**Francis George Steiner** (n. ye la 23ma di aprilo 1929 til la 3ma di februaro 2020) esis Franca-Usana skriptisto, filozofo e literaturala kritikisto.
Yukari Tamura

**Yukari Tamura** (田村 ゆかり  *Tamura Yukari*　ye la 27ma di februaro 1976 en Fukuoka, Japonia) esis importanta kantisto ed aktoro di Japonia dum la 21ma yarcento.

## Diskografio
### Singli
* 1997: "Yūki wo Kudasai"
* 1997: "We Can Fly" (duet with Yuria Hama)
* 1997: "Kagayaki no Kisetsu"
* 1998: ""
* 1999: "Kitto Ieru"
* 2001: "summer melody"
* 2002: "Love Parade"
* 2002: "Baby's Breath"
* 2003: "Lovely Magic"
* 2003: "Nemurenu Yoru ni Tsukamaete"
* 2004: "Yumemizuki no Alice"
* 2004: "Little Wish ~lyrical step~"
* 2005: "Koi seyo Onnanoko"
* 2005: "Spiritual Garden"
* 2006: "Dōwa Meikyū"
* 2006: "Princess Rose"
* 2007: "Hoshizora no Spica"
* 2007: "Mahō Shōjo Magical-tan"
* 2007: "Beautiful Amulet"
* 2008: "S·A·G·A ~Rinne no Hate ni~"
* 2008: "Mon chéri"
* 2008: "Bambino Bambina"
* 2008: "Tomorrow"
* 2009: "Metausa-hime: Kuro Yukari Ōkoku Misa"
* 2009: "You & Me"
* 2010: "My wish My love"
* 2010: "Oshiete A to Z"
* 2011: "Platinum Lover's Day"
* 2011: "Merōn Ondo: Festival of Kingdom"
* 2011: "Endless Story"
* 2012: "Hohoemi no Plumage"
* 2013: "W:Wonder Tale"
* 2013: "Fantastic future"
* 2014: "Himitsu no door kara ai ni kite"
* 2014: "Anone Love me Do"
* 2015: "Sukidatte ienakute"
* 2018: "Koi wa Tenshi no Chime kara"
* 2018: "Eien no Hitotsu"

### Albumi
* 1997: *What's New, Pussycat?*
* 2001: *Tenshi wa Hitomi no Naka ni*
* 2002: *Hana-furi Tsukiyo to Koi-youbi.*
* 2003: *Aozora ni Yureru Mitsugetsu no Kobune.*
* 2005: *Kohaku no Uta, Hitohira*
* 2006: *Gin no Senritsu, Kioku no Mizuoto.*
* 2008: *Izayoi no Tsuki, Canaria no Koi.*
* 2009: *Komorebi no Rosette*
* 2010: *Citron no Ame*
* 2011: *Haru Machi Soleil*
* 2013: *Rasen no Kajitsu*

## Extera ligilo

* YUKARI TAKAMURA OFFICIAL SITE
* Official agency profile
* Official music profile at King Records
* Yukari Tamura at Oricon
* Yukari Tamura at Ryu's Seiyuu database
Sicco Mansholt

**Sicco Leendert Mansholt**, Nederlandana politikisto, diplomacisto e farmisto n. ye la 13ma di septembro 1908 til la 29ma di junio 1995 esis prezidanto dil Europana Komisitaro de 1972 til 1973.
Papo Urbanus la 2ma

**Urbanus la 2ma** (n. **Odo de Châtillon**, od **Odo de Lagery** c. 1035 til la 29ma di julio 1099) esis la 159ma papo dil katolik-eklezio.
Bartolomeo Cesi

**Bartolomeo Cesi** (n. ye la 16ma di agosto 1556 til la 11ma di julio 1629) esis Italiana baroka piktisto.
Dio di Santa Valentinus

La **Dio di Santa Valentinus**, ye la 14ma di februaro, konsideresas en multa landi kom la festo di amoranti. Dum ita dio la pari interchanjas amoral mesaji, donacaji e flori por expresar sua amoro.

## Historio
Ta dio devenas del katolika festodio honorizanta Santa Valentinus.

Ol esis tradicionala populala festo Angla qua extensesis aden la tota mondo.

## Dio di Santa Valentinus tra la mondo
En Francia la florovendisti vendas tam multa flori dum ica singla dio di Santa Valentinus kam dum tota semano ordinara. Cadie la rozi esas 80% de la vendita flori.

La dio di Santa Valentinus populareskis anke en India e Pakistan, quo instigis enemikeso di ula grupi opozanta su ad ita westal influo.
Tommaso Dolabella

**Tommaso Dolabella** (n. 1570 til la 17ma di januaro 1650) esis Italiana piktisto, qua laboris en Polonia-Lituania.
Rachel Ruysch

**Rachel Ruysch** (n. ye la 3ma di junio 1664 til la 12ma di oktobro 1750) esis Nederlandana piktistino.
Francesco Cairo

**Francesco (del) Cairo** (n. ye la 26ma di septembro 1607 til la 27ma di julio 1665) esis Italiana piktisto.
Face book

**face book** o **facebook** esas komuna od interretala adresaro qua existis che ula usana universitati, e qua konsistas ek la fotografuri e nomi di personi.

Specale, ol signifikas edituri tasorta distributita da universitati ye la komenco dil edukala yaro, kun la skopo helpar studenti interkonoceskar.

Kolegii ed universitati en Usa ofte editis oficala o neoficala libri qui listizis sua studenti, profesori, o stabo, kun imaji e limitizita biografiala datumi.  Dum la frua 2000a yari, ula "face book"-i editesis en la interreto qui ofris plura nova kapablesi, inkluze pasvorto-protekto, plu detaloza informo, plu avancinta indexizo e sercho, e kapableso por adkargar informo e fotografuri.

En frua 2004, Mark Zuckerberg, studento che Harvard-Universitato, kreis neoficala enreta *face book* che retsituo "thefacebook.com", la preirinto di Facebook, pro decepteso ke l'oficala "face book"-projeto dil universitato esis tro lenta.

La developeso di tot-universitata *face book* antee tardigesis pro privateso-sucii, qui saliis en novembro 2003 kande Zuckerberg akuzesis pri violacar sekureso, kopi-yuri ed individuala privateso.  Zuckerberg kreabis retsituo, www.facemash.com, qua uzis fotografuri prenita sen permiso de la "face book"-i di Harvard House, ed uzis la fotografuri en sistemo por rangizar l'atraktiveso di studenti.
K2

**K2** esas la 2ma maxim alta monto del mondo, dop Everest. Ol jacas an la montaro Karakoram, an la frontiero inter Pakistan e Popul-Republiko Chinia. Ol judikesas kom plu desfacila por acensar kam Everest, pro la severa klimato-stando. Til junio 2018, nur 367 kompletigis l'acenso.
Ojos del Salado

**Ojos del Salado** esas la maxim alta volkano aktiva del mondo, e la 2ma maxim alta monto de sudal misfero, dop Aconcagua. Ol jacas an la montaro Andi, an la frontiero inter Arjentinia e Chili.

Pro lua proximeso al dezerto Atakama, ca monto esas multe sika. Nivo duras an lua somito nur dum vintro.
Monte Rio

**Monte Rio** esas loko nomizita por demografiala statistiki en la komtio Sonoma, en Usana stato Kalifornia. Segun la demografiala kontado di 2010, ol havis  habitanti, kontre  habitanti en 2000. Lua tota surfaco esas 5,12 km², equivalanta a 1,98 mi². 

Ol jacas alonge la Russian-Rivero, proxim la Pacifika Oceano.

Urbo Guerneville situesas nordeste de Monte Rio, ed urbo Jenner jacas weste.

La famoza retreteyo Bohemian-Bosko situesas en Monte Rio.

## Historio
De la 1870a yari, Monte Rio esis halteyo en la fervoyo *North Pacific Coast Railroad* qua konektis Cazadero kun Sausalito, Kalifornia. Sequoyo-ligno de lokala sego-fabrikerii kargesis por konstruktar San Francisco. Plu tarde, l'urbo konocesis kom "Vacation Wonderland" kun treni qui transportis San Francisco-ani a somero-kabani e mem sep-etaja hotelo.

La treni ne plus servas, e l'urbo nun habitesas precipue da plen-yara rezidanti.

Malgre intensa forest-explotado dum la duesma duimo del 19ma yarcento, la *Sonoma Lumber Company* prezervis 65-hektara bosko de anciena sequoyi, qua vendesis a la *Bohemian Club* di San Francisco en 1899. La klubo kompris dozeni de altra parceli en l'areo, e nun proprietas entote 1098 hektari, quin ol uzas por sua somero-retreti.