2009

La yaro **2009** (MMIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Gregoriala kalendario. Ol esis la 9ma yaro di la triesma yarmilo, la 9ma yaro di la 21ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 2000a.

## Eventi
* 1ma di januaro - Slovakia adoptas Euro kom monetaro.
* 8ma di januaro - Ter-tremo en Kosta Rika e Nikaragua kun forteso 6.1 che skalo di Richter produktas 34 morti e 64 plusa homi vundita.
* 20ma di januaro - Barack Obama komencas lua unesma mandato kom la 44ma prezidanto di Usa.
* 26ma di januaro - La krako dil bankala sistemo di Islando koaktas la nemediata renunco dil chefministro Geir Hilmar Haarde.
* 26ma di januaro - Komencas populala revolti en Antananarivo, Madagaskar. Kom rezulto, la prezidanto Marc Ravalomanana renuncos en marto dil sama yaro.
* 1ma di februaro - Jóhanna Sigurðardóttir asumas kom chefministrino di Islando. 
* 7ma di februaro - Intensa fairi en Australia komencas, e mortigos 173 personi.
* 7ma di februaro - Bolivia adoptas lua nuna konstituco.
* 11ma di februaro - Morgan Tsvangirai divenas chefministro di Zimbabwe e partigas povo kom Robert Mugabe, segun pakto signatita en 2008.
* 2ma di marto - Prezidanto João Bernardo Vieira asasinesas en Guinea Bisau.
* 4ma di marto - Internaciona kriminala korto lansas mandato por aresto kontre la prezidanto di Sudan, Omar Hassan al-Bashir, pro krimini kontre homaro exekutita en Darfur.
* 17ma di marto - Stato-stroko en Madagaskar revokas prezidanto Marc Ravalomanana.
* 27ma di marto - En la regiono Khyber, Pakistan, suocidanta teroristo explozas bombo en moskeo, e mortigas adminime 48 personi.
* 4ma di aprilo - Albania e Kroatia membreskas NATO.
* 6ma di aprilo - Ter-tremo kun forteso 6.3 che Skalo di Richter frapas L'Aquila, Italia, mortigas 300 personi e vundas plu kam 1.500 plusa homi.
* 7ma di aprilo - Peruana korto kondamnas ex-prezidanto Alberto Fujimori a 25 yari en karcero pro korupto.
* 12ma di aprilo - Zimbabwe oficale abandonas la dolaro di Zimbabwe kom monetaro.
* 1ma di junio - Acidento di Flugo Air France 447: aviono Airbus A330-200 di Air France falegas en Atlantiko. Omna 216 pasajanti e la 12 kruani mortas.
* 28ma di junio - Stato-stroko en Honduras revokas prezidanto Manuel Zelaya.
* 16ma di julio til la 22ma di julio - Ido-konfero en Tallinn, Estonia, e Rīga, Latvia.
* 17ma di julio - En Jakarta bombi explozas en du hoteli, JW Marriott e Ritz-Carlton, e mortigas 9 personi.
* 7ma di agosto - En Taiwan, tifono *Moratok* produktas 500 morti.
* 26ma di septembro - Tifono *Ketsana* frapas Filipini, Popul-Republiko Chinia, Vietnam, Kambodja, Laos e Tailando, e produktas 700 morti.
* septembro til oktobro - Inundadi afektas precipue stati Uttar Pradesh ed Andhra Pradesh en India, produktas 250 morti, e 2,5 milion personi perdas lia domi.
* 8ma di septembro - Malam Bacai Sanhá asumas la povo en Guinea-Bisau.

* 2ma di oktobro - Rio de Janeiro, en Brazilia, selektesas kom eventeyo por l'Olimpiala Ludi en 2016.
* 21ma di novembro - Mineyo di karbono explozas en Heilongjiang, Popul-Republiko Chinia, e 104 personi mortas.
* 23ma di novembro - En Filipini, adminime 58 personi, di qui 32 jurnalisti, forraptesas e mortigesas en la provinco Maguindanao. Ol esas la maxim serioza atako kontre jurnalisti dum recenta yari.
* 1ma di decembro - Traktato di Lisboa efikeskas en Europana Uniono.
* 16ma di decembro - Astronomi deskovras GJ1214b, l'unesma konocata planeto exter la sunala sistemo ube povas existar aquo.
* 28ma di decembro - En Karachi, Pakistan suocidint-atako produktas 43 morti.

## Naski

## Morti
* 2ma di januaro - Inger Christensen, Dana novelistino e poetino (n. 1935)
* 5ma di januaro - Zakaria Mohieddin, chefministro di Egiptia (n. 1918)

* 14ma di januaro - Ricardo Montalbán, Mexikiana-Usan aktoro (n. 1920)
* 22ma di januaro - Chau Sen Cocsal Chhum, chefministro di Kambodja (n. 1905)
* 25ma di januaro - Mamadou Dia, chefministro di Senegal (n. 1910)
* 27ma di januaro - Ramaswamy Venkataraman, prezidanto di India (n. 1910)

* 27ma di januaro - John Updike, Usana skriptisto (n. 1932)
* 27ma di februaro - Manea Mănescu, chefministro di Rumania (n. 1916)
* 2ma di marto - João Bernardo Vieira, prezidanto di Guinea Bisau (n. 1939)
* 15ma di marto - Abdul Rahman Kleifawi, chefministro di Siria (n. 1930)
* 17ma di marto - Clodovil Hernandes, Braziliana modisto e politikisto (n. 1937)
* 20ma di marto - Abdellatif Filali, chefministro di Maroko (n. 1928)
* 25ma di marto - Zvest Apollonio, Sloveniana piktisto (n. 1935)
* 28ma di marto - Maurice Jarre, Franca kompozisto (n. 1924)
* 28ma di marto - Janet Jagan, chefa ministro e prezidanto di Guyana (n. 1920)
* 31ma di marto - Raúl Alfonsín, prezidanto di Arjentinia (n. 1927)
* 12ma di aprilo - Marilyn Chambers, Usana pornografial aktorino (n. 1952)
* 27ma di aprilo - Feroz Khan, Indian aktoro (n. 1939)
* 3ma di mayo - Jacques Bol, Belga injenioro ed Idisto (n. 1922)

* 19ma di mayo - Robert Francis Furchgott, Usana biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1916)
* 20ma di mayo - Oleg Ivanovich Yankovski, Rusa cinem- e teatr-aktoro (n. 1944)
* 23ma di mayo - Roh Moo-hyun, prezidanto di Sud-Korea (n. 1946)
* 27ma di mayo - Clive Granger, Britanian ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1934)
* 30ma di mayo - Efraim Katzir, prezidanto di Israel (n. 1916)
* 30ma di mayo - Gaafar Nimeiry, prezidanto di Sudan (n. 1930)
* 30ma di mayo - Luís Cabral, prezidanto di Guinea-Bisau (n. 1931)

* 3ma di junio - David Carradine, Usan aktoro (n. 1936)
* 6ma di junio - Jean Dausset, Franca mediko, Nobel-laureato (n. 1916)
* 8ma di junio - Omar Bongo, prezidanto di Gabon (n. 1935)
* 12ma di junio Félix Malloum, Prezidanto di Chad (n. 1932)
* 25ma di junio - Michael Jackson, Usana kantisto e kompozistulo (n. 1958)
* 25ma di junio - Farrah Fawcett, Usan aktorino (n. 1947)
* 30ma di junio - Pina Bausch, Germana balet-dansisto (n. 1940)
* 6ma di julio - Robert McNamara, Usana politikisto (n. 1916)
* 1ma di agosto - Corazon Aquino, prezidantino di Filipini (n. 1933)
* 6ma di agosto - Willy DeVille, Usana muzikisto (n. 1950)
* 12ma di agosto - Les Paul, Usana muzikisto ed inventisto (n. 1916)

* 18ma di agosto - Kim Dae-jung, prezidanto di Sud-Korea (n. 1925)
* 25ma di agosto - Mandé Sidibé, chefministro di Mali (n. 1940)
* 25ma di agosto - Edward Kennedy, Usana politikistulo (n. 1932)
* 8ma di septembro - Aage Niels Bohr, Dana fizikistulo, Nobel-laureato (n. 1922)
* 12ma di septembro - Norman Borlaug, Usana biologiisto, Nobel-laureato pri paco (n. 1914)
* 14ma di septembro - Patrick Swayze, Usan aktoro e dansistulo (n. 1952)
* 28ma di septembro - Guillermo Endara Galimany, prezidanto di Panama (n. 1936)

* 4ma di oktobro - Mercedes Sosa, Arjentiniana kantistino (n. 1935)
* 30ma di oktobro - Claude Lévi-Strauss, Franca antropologo (n. 1908)
* 5ma di novembro - Félix Luna, Arjentiniana historiisto (n. 1925)
* 6ma di novembro - Manuel Solís Palma, prezidanto di Panama (n. 1917)
* 8ma di novembro - Vitali Ginzburg, Rusa fizikisto, Nobel-laureato (n. 1916)
* 15ma di novembro - Pierre Harmel, chefministro di Belgia (n. 1911)
* 20ma di novembro - Ghulam Mustafa Jatoi, chefministro di Pakistan (n. 1931)
* 24ma di novembro - Samak Sundaravej, chefministro di Tailando (n. 1935)

* 28ma di novembro - Claude Lévi-Strauss, Franca antropologo (n. 1908)
* 1ma di decembro - Ramses Shaffy, Nederlandana kantisto, kompozisto, kansonifisto ed aktoro (n. 1933)
* 9ma di decembro - Rodrigo Carazo Odio, prezidanto di Kosta Rika (n. 1926)
* 13ma di decembro - Paul Samuelson, Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1915)
* 16ma di decembro - Yegor Gaidar, chefministro di Rusia (n. 1956)

* 20ma di decembro - Brittany Murphy, Usan aktorino (n. 1977)
* 21ma di decembro - Edwin Gerhard Krebs, Usana biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1918)
* 24ma di decembro - Rafael Antonio Caldera Rodríguez, prezidanto di Venezuela (n. 1916)
* 26ma di decembro - Jacques Sylla, chefministro di Madagaskar (n. 1946)
* 30ma di decembro - Abdurrahman Wahid, prezidanto di Indonezia (n. 1940)

## Nobel-premiiziti
* Fiziko: Charles K. Kao, Willard Sterling Boyle e George Elwood Smith
* Kemio: Ada Yonath, Venkatraman Ramakrishnan e Thomas Steitz
* Fiziologio o Medicino: Elizabeth Blackburn, Carol W. Greider e Jack William Szostak
* Literaturo: Herta Müller
* Paco: Barack Obama
* Ekonomiko: Elinor Ostrom ed Oliver Eaton Williamson

## Referi