open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Randy Jones

**Randy Jones** (n. ye la 13ma di septembro 1952) esas Usana kantisto, ex-membro de la grupo Village People.
Saransk

**Saransk** esas urbo en Rusia. Segun la demografiala kontado di 2010, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 383 km². Ol esas la chef-urbo e financala centro di la republiko Mordovia. Ol gastigis kelka partii de la Mondala Kupo di Futbalo 2018.
Francesco Albani

**Francesco Albani** od **Albano** (n. ye la 17ma di agosto 1578 til la 4ma di oktobro 1660) esis Italiana piktisto.
Charles Hopkinson

**Charles Sydney Hopkinson** (n. ye la 27ma di julio 1869 til la 16ma di oktobro 1962) esis Usana piktisto.
Georges Sorel

**Georges Eugène Sorel** (n. ye la 2ma di novembro 1847 til la 29ma di agosto 1922) esis Franca filozofo.
Alberto Giacometti

**Alberto Giacometti** (n. ye la 10ma di oktobro 1901 til la 11ma di januaro 1966) esis Suisa piktisto, graburisto e skultisto.

## Ligiloj
* Salvatore Garau
* Giannino Castiglioni
* Tommaso Panizza
Pieter Philip van Bosse

**Pieter Philip van Bosse**, advokato e politikisto n. ye la 16ma di decembro 1809 til la 21ma di februaro 1879, esis chefministro di Nederlando de 1868 til 1871.
Julius van Zuylen van Nijevelt

**Julius van Zuylen van Nijevelt**, politikisto n. ye la 19ma di agosto 1819 til la 1ma di julio 1894, esis chefministro di Nederlando de 1866 til 1868.
Theo Heemskerk

**Theodorus "Theo" Heemskerk**, advokato e politikisto n. ye la 20ma di julio 1852 til la 12ma di junio 1932, esis chefministro di Nederlando de 1908 TIL 1913.
Theo de Meester

**Theodoor Herman "Theo" de Meester**, politikisto n. ye la 16ma di decembro 1851 til la 27ma di decembro 1919, esis chefministro di Nederlando de 1905 til 1908.
Kastelo di Montsoreau

**Kastelo di Montsoreau** esas renesanco-rezideyo lokizita che samnoma vilajo, an la provinco Loire-regiono. Ol konstruktesis en 1455 da Jean la 2ma de Chambes, konsilisto dil rejulo Charles la 7ma di Francia.

Parti del kastelo deklaresis historiala monumento en 1862, e la tota konstrukturo deklaresis dal UNESKO Patrimonio di la Homaro, quale altra kasteli an la valo dil fluvio Loire.
Stan Lee

**Stan Lee** (n. **Stanley Martin Lieber** ye la 28ma di decembro 1922 til la 12ma di novembro 2018) esas Usana skriptisto ed editisto. Ilu transformis *Marvel Comics* de subdividuro di publikigerio a granda entraprezo qua produktas revui ed anke cinematografuri, e kreis personegi *Hulk*, *Spider-Man*, *Iron Man*, ed altri.
Louis Beel

**Louis Joseph Maria Beel**, oficisto e politikisto n. ye la 12ma di aprilo 1902 til la 11ma di februaro 1977, esis dufoye chefministro di Nederlando: de 1946 til 1948, e de 1958 til 1959.
Willem Schermerhorn

**Willem Schermerhorn**, profesoro e politikisto n. ye la 17ma di decembro 1894 til la 10ma di marto 1977, esis chefministro di Nederlando de 1945 til 1946.
Pan European Game Information

***Pan European Game Information*** (Tot-Europana Ludala Informado, abreviata **PEGI**) esas Europana sistemo evaluanta e klasifikanta videoludi, por helpi la konsumeri (precipue la gepatri) informeskesar pri omna tipo de videoludi per diversa piktogrami qua videsas sur la kontenanta buxi.

PEGI uzesas en plu kam 30 landi. Ol konsistas ek 5 evala kategorii e 8 deskripti pri la kontenajo di videoludo.

## Klasifiko

### Segun evo

En Portugal du ek la PEGI-kategorii asociesis kun la klasifiko pri cinemo por evitar ula konfundo: "4" vice "3"; "6" vice "7".

Anke Finlando modifikis plura kategorii: "11" vice "12"; "15" vice "16". Ma ye la 1ma di januaro 2007 Finlando adoptis komplete la klasifikala sistemo di PEGI.

### Segun kontenajo
Microsoft

**Microsoft** esas teknologia kompanio kun sideyo en Redmond, Washington. Ol developas, fabrikas, licensas, furnisas suporto e vendas komputerala programi, vari por konsumo, komputeri, e servadi korespondanta. Lua du maxim konocata komercala produkturi esas la softwari *Microsoft Windows* e *Microsoft Office*.

## Historio
Bill Gates e Paul Allen fondis Microsoft ye 4ma di aprilo 1975. Li esabis amiki de yuneso, e dum kelka yari li esforcabis establisar entraprezajo, utiligante lia savo di komputero-programifado. La kompanio iniciale developis e vendis interpretanti di la komputerala linguo BASIC por la Altair 8800. Pose, la kompanio kreis la funcionanta sistemo MS-DOS por  komputeri, qua aparis en 1981 ed esis utiligata en personala komputeri di IBM dum la 1980-yardeko. *[[Microsoft Windows]]* aparis en 1985: ol divenis la maxim populara funcionanta sistemo en la mondo.

## Extera ligili

* Oficala situo
Papo Bonifacius la 9ma

**Bonifacius la 9ma** (n. **Piero Tomacelli** c. 1356 til la 1ma di oktobro 1404) esis la 203ma papo dil katolik-eklezio.
Carlos Alberto Torres

**Carlos Alberto Torres** (n. ye la 17ma di julio 1944 til la 25ma di oktobro 2016) esis Braziliana futbalisto e pose futbalo-entrenisto e jurnalisto pri sporti. Ilu ludis por la nacionala futbalo-esquado di Brazilia dum la Mondala Kupo di Futbalo di 1970.

## Referi
Papo Gregorius la 12ma

**Gregorius la 12ma** (n. **Angelo Corraro**, **Corario** o **Correr** c. 1326 til la 18ma di oktobro 1417) esis la 205ma papo dil katolik-eklezio.
Franz Jonas

**Franz Josef Jonas**, tipografo e politikisto n. ye la 4ma di oktobro 1899 til la 24ma di aprilo 1974, esis prezidanto di Austria de 1965 til 1974.

Ilu suportis Esperanto, e pos 1923 divenis docisto di la linguo.
Ulászló la 2ma de Hungaria

**Ulászló la 2ma** (n. ye la 1ma di marto 1456 til la 13ma di marto 1516) esis rejulo di Hungaria de la 15ma di julio 1490 til lua morto.

Naskinta en Kraków, Rejio Polonia, il esis filio de Elizabeth de Habsburg e Kazimierz la 4ma di Polonia. Ilu esis la heredinto di Kazimierz pri la Polona krono.
Mia Mottley

**Mia Amor Mottley**, advokatino e politikistino n. ye la 1ma di oktobro 1965, esas la chefministrino di Barbados de mayo 2018 til nun.
Rafael Campo Pomar

**Rafael Campo Pomar**, politikisto n. ye la 24ma di oktobro 1813 til la 1ma di marto 1890 esis prezidanto di Salvador du foyi: de februaro til aprilo 1856 e de julio 1856 til januaro 1858.

## Referi
Luis Carrero Blanco

**Luis Carrero Blanco**, militisto (admiralo) n. ye la 4ma di marto 1904 til la 20ma di decembro 1973, esis chefministro di Hispania de junho til decembro 1973. Ilu luktis en la milito di Rif ed en la Interna milito di Hispania alonge la grupo nacionalista. To proximigis ilu de Francisco Franco.

Ilu divenis un ek la maxim povoza politikisti de Hispania, e divenis chefministro ye la 9ma di junio 1973. Carrero asasinesis per explozo di bombo sub lua automobilo ye la 20ma di decembro sam yaro.
Adolf Schärf

**Adolf Schärf**, militisto e politikisto n. ye la 20ma di aprilo 1890 til la 28ma di februaro 1965, esis prezidanto di Austria de 1957 til 1965.
Papo Urbanus la 6ma

**Urbanus la 6ma** (n. **Bartolomeo Prignano** c. 1318 til la 15ma di oktobro 1389) esis la 202ma papo dil katolik-eklezio. Ilu elektesis dum un ek la maxim kurta e konfliktiva konklavi de la historio.
Maria de Lourdes Pintasilgo

**Maria de Lourdes Ruivo da Silva de Matos Pintasilgo** (n. ye la 18ma di januaro 1930 til la 10ma di julio 2004) esis chefministro di Portugal de agosto 1979 til januaro 1980.
Francisco de Sá Carneiro

**Francisco Manuel Lumbrales de Sá Carneiro** (n. ye la 19ma di julio 1934 til la 4ma di decembro 1980) esis chefministro di Portugal de januaro 1980 til lua morto en decembro sam yaro.
Charles Ruijs de Beerenbrouck

**Charles Joseph Maria Ruijs de Beerenbrouck** (n. ye la 1ma di decembro 1873 til la 17ma di aprilo 1936) esis chefministro di Nederlando du foyi: de 1818 til 1925, e de 1929 til 1933.
Augustus Henry FitzRoy

**Augustus Henry FitzRoy, 3ma Duko de Grafton**, politikisto n. ye la 28ma di septembro 1735 til la 14ma di marto 1811, esis chefministro di Unionita Rejio de 1768 til 1770.
William Pitt, 1ma Komto de Chatham

**William Pitt, 1ma Komto de Chatham**, politikisto n. ye la 15ma di novembro 1708 til la 11ma di mayo 1778, esis chefministro di Unionita Rejio de 1766 til 1768.
Abdul Fatah Khalil Al-Sisi

**Abdul Fatah Khalil Al-Sisi** (n. ye la 19ma di novembro 1954) esas la nuna prezidanto di Egiptia. Ilu asumis povo en novembro 2014.
Marian Zyndram-Kościałkowski

**Marian Zyndram-Kościałkowski** (n. ye la 16ma di marto 1892 til la 12ma di aprilo 1946) soldato e politikisto, esis chefministro di Polonia de 1935 til 1936.
Jair Bolsonaro

**Jair Messias Bolsonaro** (n. ye la 21ma di marto 1955), ex-militisto e politikistulo esas la nuna prezidanto di Brazilia. Ilu asumis povo ye la 1ma di januaro 2019.
Michel Temer

**Michel Miguel Elias Temer Lulia**, politikisto n. ye la 23ma di septembro 1940, esis prezidanto di Brazilia de 2016 til 2018.
Friedrich la 3ma di Germania

**Friedrich la 3ma** (n. ye la 18ma di oktobro 1831 til la 15ma di junio 1888) esis imperiestro di Germania de la 9ma di marto 1888 til la 15ma di junio 1888.

Naskinta en Nova palaco Potsdam, Prusia, il esis l'unika filio dil imperiestro Wilhelm la 1ma e l'imperiestrino Augusta de Saxe-Weimar-Eisenach.
Martti Miettunen

**Martti Miettunen**, farmisto e politikisto n. ye la 17ma di aprilo 1907 til la 19ma di januaro 2002, esis dufoye chefministro di Finlando: de 1961 til 1962, e de 1975 til 1977.
Keijo Liinamaa

**Keijo Antero Liinamaa**, advokato e politikisto n. ye la 6ma di aprilo 1929 til la 28ma di junio 1980, esis chefministro di Finlando de junio til novembro 1975.
Ghulam Mustafa Jatoi

**Ghulam Mustafa Jatoi** (n. ye la 14ma di agosto 1931 til la 20ma di novembro 2009) esis provizora chefministro di Pakistan, de agosto til novembro 1990.
Seewoosagur Ramgoolam

**Seewoosagur Ramgoolam**, mediko e politikisto n. ye la 18ma di septembro 1900 til la 15ma di decembro 1985, esis prezidanto di Maurico de 1968 til 1982.
Siarhiey Mikalayevich Rumas

**Siarhiey Mikalayevich Rumas**, ekonomikisto e politikisto n. ye la 1ma di decembro 1969, esas chefministro di Bielorusia de de la 18ma di agosto 2018 til 4ma di junio 2020.
Andrei Uladzimiravich Kabiakow

**Andrei Uladzimiravich Kabiakow**, administristo di entraprezi, ekonomikisto e politikisto n. ye la 21ma di novembro 1960, esis chefministro di Bielorusia de 2014 til 2018.
Cyril Ramaphosa

**Matamela Cyril Ramaphosa** (n. ye la 17ma  di novembro 1952) sindikatano, administristo di entraprezi e politikisto, esas la nuna prezidanto di Sudafrika.
Ostrava

**Ostrava** esas urbo en Chekia. Segun la demografiala kontado di 2011, ol havis  habitanti. Entote ol havas 214 km². Ol distas 15 km de la frontiero kun Polonia, e quar fluvii e riveri renkontras ibe: Oder/Odra, Opava, Ostravice e Lučina.
Olomouc

**Olomouc** esas urbo en Chekia. Segun la demografiala kontado di 2011, ol havis  habitanti. Entote ol havas 103,36 km².

Jacante apud la rivero Morava, enfluanto dil Danubio, ol esas la historiala chef-urbo di Moravia.
Plzeň

**Plzeň** (Germane: *Pilsen*) esas urbo en Chekia. Segun statistiki dil yaro 2018, ol havis  habitanti. Entote ol havas 137,65 km².
Listo pri chefministri di Chekoslovakia

La chefministro esis la chefo di guvernerio di Chekoslovakia, de l'origino dil Unesma Chekoslovaka Republiko en 1918, til la dissolvo di la Federala Republiko di Chekia e Slovakia en 1992.

Tri ex-chefministri di Chekoslovakia restis vivanta en 2017: Lubomír Štrougal, Marián Čalfa and Jan Stráský.

## Chefministri di Chekoslovakia (1918–1992)

## Referi

## Videz anke
* Listo pri prezidanti di Chekoslovakia
* Listo pri chefministri di Chekia
* Listo pri chefministri di Slovakia
Internaciona Monetala Fonduro

L**'Internaciona Monetala Fonduro** (**IMF**) esas internaciona organizuro kun sideyo en Washington D.C., konsistanta ek 189 landi qui "verkas por favorar globala koopero monetala, asekurar financala stabileso, faciligar internaciona komerco, promocar la kresko dil employado e sustenebla ekonomiala kresko, e diminutar la povreso en la mondo". Formacita en 1944 dum la Konfero di Bretton Woods, origine del idei da Harry Dexter White e John Maynard Keynes, ol komencis existar en 1945 kun 29 membri e lua skopo esis rikonstruktar l'internaciona sistemo di pagi.

La landi kontributas per sistemo di quoti por formacar monetala provizuro, qua povas uzesar da altra landi kun problemi pri equilibro di pagi. En 2016 la provizuro havis cirkume 666 miliardi de Usana dolari. La nuna direktisto dil IMF esas Franca advokatino Christine Lagarde, de 2011.

## Referi
Homiel

**Homiel** (Bieloruse *Го́мель*) esas la 2ma maxim populizita urbo di Bielorusia. Segun la demografiala kontado di 2015, ol havis  habitanti. Entote ol havas 139,77 km².

Ol jacas sude de la lando, an la dextra rivo dil rivero Soj, e distas 302 km sud-este de Minsk.
Village People

**Village People** esas Usana muzikala grupo kreita en 1977 dal muzikala produktisto e kompozisto Jacques Morali e dal muzikisto Henri Belolo en New York. Li asemblis la dansisti e kantisti Felipe Rose, Glenn Hughes, Alex Briley, David Hodo e Randy Jones, qui esis l'unesma formacuro dil grupo. La nomo *Village People* homajas la quartero Greenwich Village, en New York, ube existas granda komunitato geyala.

Komence la grupo prizentis su en geyala klubi di New York, e pose lansis kansoni qui obtenis internaciona suceso, exemple "Macho Man", "Go West", "San Francisco (You Got Me)", "In The Navy" e "Y.M.C.A". Li anke partoprenis en la cinematografuro "Can't Stop the Music", de 1980. Morali e Belolo kompozis multa ek la sucesi dil grupo.

## Albumi di ateliero
* *Village People* (1977)
* *Macho Man* (1978)
* *Cruisin*' (1978)
* *Go West* (1979)
* *Live and Sleazy* (1979)
* *Can't Stop the Music* (1980)
* *Renaissance* (1981)
* *Fox on the Box/In the Street* (1982)
* *Sex Over the Phone* (1985)
* *A Village People Christmas* (2018)
Kurtis Blow

**Kurtis Blow** (n. **Kurtis Walker** ye la 9ma di agosto 1959) esas Usana kantisto e kompozisto di hip hop, e disk-jokeo.
Lucas Barrios

**Lucas Ramón Barrios Cáceres** (n. ye la 13ma di novembro 1984) esas Paraguayana futbalisto. Ilu nune ludas por Club Social y Deportivo Colo-Colo, e por la nacionala futbalo-esquado di Paraguay.
Peninsulo Balkani

La **Balkan**, **Balkano** o **Balkani** esas regiono en Sudest-Europa. Ol konsistas del antea Yugoslavia, Grekia, Albania e Bulgaria, ma ofte anke inkluzas Rumania. Granda parti di ca regiono esabis teritorio dil Otomani dum yarcenti. La regiono esas precipe Est-Ortodoxa Kristana, ma anke inkluzas multa Islamani, Katoliki e ne-religiemi. Dum la 20ma yarcento la regiono esis ofte konsiderata quaze barelo di kanonopulvero, ube militi rapide eruptus.

Multa parti dil teritorio havas monti.

La Balkan esas diversa, ed etnike e linguale e kulturale. On parolas plura Latinida e Slava lingui, la Albaniana, la Greka e la Turka, ultre Cigana lingui.
Lobito

**Lobito** esas urbo en Angola. Segun statistiki dil yaro 2014, ol havis  habitanti. Entote ol havas 3648 km². Fondita en 1905, ol jacas an litoro di Atlantiko.
Libera Stato Irlando

**Libera Stato Irlando** esis la nomo dil suverena stato establisita che insulo Irlando en 1922. Ol esis membro di Britaniana Komunitato e, quale Kanada, Australia e Nova-Zelando, agnoskis la Rejo di Anglia kom lua suvereno. La libera stato establisesis pos la Pakto Angla-Irlandana di decembro 1921, qua finis la milito pri nedependo di Irlando. Ye la 6ma di decembro 1922, Libera Stato Irlando adoptis lua konstituco.

Pos 15 yari kun ica guverno-sistemo, en 1937 adoptesis nova konstituco, qua kreis Republiko Irlando.

## Referi
Mario (Nintendo)

**Mario** (Japoniane: マリオ) esas figuro en multa videoludi di Nintendo. Il esas fiktiva plombisto, qua aparas originale precipue en platform-ludi, ma anke en multa altra jenri di ludi. Il esas la kreajo di Shigeru Miyamoto.

Il esas famoz e tipika figuro, portante reda kasqueto e kamizo e blua surpantalono e havante nigra labiobarbo, ed uzesas kom maskoto da Nintendo. Ilua fratulo nomesas Luigi e lua amiki esas Princess Peach, Toad e Yoshi. Ilua enemiko o rivalo esas Bowser. Lua talenti en ludi esas saltar e martelizar enemiki.

Mario unesme aparis en *[[Donkey Kong (videoludo, 1981)|Donkey Kong]]* en 1981, videoludo por la *arcade* e la Game & Watch en qua lu mustas salvar la "Lady" o Pauline (Nintendo)Pauline del feroca gorilo Donkey Kong. Ilua aspekto tre determinesar da faktori praktikala; redo e bluo esas kolori kontrastanta ed haro e nazo esis lore desfacila a montrar sur la skreni di videolud-aparati.

Pose aparante en *[[Mario Bros. (ludo)|Mario Bros.]]*, il recevis fratulo, Luigi. Ili esis plombisti kombatante monstri en kloako.

## Videz anke
* Super Mario World
Miskolc

**Miskolc** esas la 4ma maxim populizita urbo di Hungaria. Segun statistiki dil yaro 2017, ol havis  habitanti. Entote ol havas 236,68 km².

L'urbo okupabas dal Hungari de pos la 9ma yarcento. Lua nomo mencionesis unesmafoye en 1210.
Gilgamesh

**Gilgamesh** (Sumeriane: 𒀭𒄑𒉋𒂵𒈨𒌋𒌋𒌋, skribita per Romana literi kom *Gilgameš*) esis mitologiala heroo en Sumerian ed Akadiana mitologio, qua tamen probable devenas de vera historiala rejulo, guvernante ultempe inter 2900 e 2500 aK, quan on pose deigis. Il aparis en poemi mitologiala del tarda 3ma yarmilo aK, de qui epikaji facesis dum Mez-Babiloniana tempi (cirkume 1550 - 1150 aK).

Kom figuro historial ilu probable esis Sumeriana rejo di Uruk dum la unesma duimo dil 3ma yarmilo aK. Texti arkeologiala de cirkume 2500 aK e 1900 aK ja nomas lu.

En la mitologial *Epikajo di Gilgamesh* il ocidis, kun sua amiko e rivalo Enkidu, la Bovulo dil Cielo, sendita ad ili dal deino Ishtar kom puniso. La dei decidis ke un del li devus mortar, selektonte Enkidu, qua balde maladeskas e mortas. Gilgamesh konseque timeskis pri morto e decidis aquiror nemortiveso. Pro to il serchis Utnapishtim, la sola homo qua transvivis la diluvio, segun la mitologio Mesopotamiana.
László la 1ma di Hungaria

**László la 1ma** (n. c. 1040 til la 29ma di julio 1095) esis rejulo di Hungaria de 1077 til lua morto. Ilu anke esis rejulo di Kroatia de pos 1091.

Naskinta en Kraków, Rejio Polonia, il esis la 2ma filiulo di Béla la 1ma di Hungaria ed Adelaide/Richeza de Polonia. Pos la morto di Béla la 1ma, ilua fratulo Géza asumis la trono. Pos la morto di Géza, la suporteri di László kronizis ilu.

László (Ladislaus) judikesas kom santo dal katolik-eklezio.
Lajos la 1ma di Hungaria

**Lajos la 1ma** (n. ye la 5ma di marto 1326 til la 10ma di septembro 1382) esis rejulo di Hungaria de la 16ma di julio 1342 til lua morto.

Naskinta en Visegrád, il esis filio di Károly la 1ma ed Elizabet de Polonia. Per pakto signatita inter lua patro e Kazimierz la 3ma di Polonia, Lajos anke heredis la krono di Polonia.
Languedoc-Roussillon

**Languedoc-Roussillon** esis olima administrala regiono di Francia qua enkorpigesis, pos l'administrala reformo adoptita ye la 1ma di januaro 2016, che regiono Ocitania.

### Historio
L'administrala regiono kreesis en 1974 e duris til 2015.

En 2006 la regiono adoptis la fabrik-marko *Sud de France* por identifikar lua produkturi, note vino.

## Referi
Republiko Socialista Sovietiana Kazakstan

La **Republiko Socialista Sovietiana di Kazakstan**, anke konocita kom RSS Kazakstan, esis un ek la republiki di Sovietia. Ol establisesis ye la 5ma di decembro 1936 e duris til la 16ma di decembro 1991 kande Kazakstan deklaris lua nedependo.
Alberto Valenzuela Llanos

**Ramón Alberto Valenzuela Llanos** (n. ye la 29ma di agosto 1869 til la 23ma di julio 1925) esis Chiliana piktisto. Kune Pedro Francisco Lira Rencoret, Alfredo Valenzuela Puelma e Juan Francisco González, ilu judikesas kom un ek la 4 "granda maestri Chiliana" pri pikto. Ilu piktis precipue peizaji, e produktis plu kam 1000 pikturi.
Almatı

**Almatı** (olim *Alma-Ata* e *Verni*) esas la maxim populoza urbo di Kazakstan, jacanta sude de la lando. Segun statistiki dil yaro 2017, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 682 km². Ol esis olima chef-urbo di la Republiko Socialista Sovietiana Kazakstan e pose di Kazakstan de 1929 til 1997.

Almatı duras esar la precipua centro financala, kulturala e komercala di Kazakstan. Ol ank esas sideyo di importanta universitati, exemple la Nacional Universitato pri Medicino, l'Universitato pri Jerado di Almatı, o l'Universitato Suleyman Demirel.

## Geografio

La reliefo di Almatı esas plana en granda parto dil urbo, tamen an la sudo dil urbo existas alta monti. Jacanta sude de Kazakstan, ol distas 25 km de la frontiero kun Kirgizistan per rekta lineo, e 300 km de la frontiero kun Popul-Republiko Chinia. Lua mezavalora altitudo esas 1261 metri e lua maxim alta punto jacas 4319 metri super la marala nivelo.

La klimato dil urbo esas humida kontinentala (*Dfa* segun la klimatala klasifikuro da Köppen), kun varma someri e kolda vintri. Ol influesas da tale nomizita "cirkulado monto-valo", plu evidenta en regioni norde del urbo. La mezavalora temperaturo en julio (somero) esas 24,4°C, kontre ke la mezavalora temperaturo en januaro (vintro) esas -4,6°C. Ordinare, omnayare frosti komencas cirkume 14ma di oktobro e finas cirkume 18 di aprilo. Quale en altra granda urbi, Almatı havas urbala varmeges-insulo. Pro to, frosto en la centro dil urbo komencas 7 dii pos e finas 3 dii ante ke la nordala suburbi.

La mezavalora yarala pluvo-quanto esas 673,4 mm, e la maxim pluvoza monato esas aprilo, kun mezavalore 112,4 mm.

## Referi
São José dos Pinhais

**São José dos Pinhais** esas urbo en Braziliana stato Paraná. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 945,7 km².

L'urbo distas 7 km de Curitiba, ed esas parto di lua metropolala regiono. L'aeroportuo internaciona *Afonso Pena* jacas en ol.

## Referi
Lucho Gatica

**Luis Enrique "Lucho" Gatica Silva** (n. ye la 11ma di agosto 1928 til la 13ma di novembro 2018) esis Chiliana kantisto di bolero e tango, ed anke cinem-aktoro.
Tikrit

**Tikrit** esas urbo en Irak. Segun statistiki dil yaro 2015, ol havis  habitanti. Ol distas 140 km nord-weste de Baghdad e 220 km sud-este de Mosul.
Stephen Hillenburg

**Stephen McDannell Hillenburg** (n. ye la 21ma di agosto 1961 til la 26ma di novembro 2018) esis Usana skriptisto, kreinto e produktero di animo-cinematografuri, e biologiisto. Il esas maxim konocata por la kreo dil animo-serio por televiziono *SpongeBob SquarePants*.
Apollo 8

La expediciono **Apollo 8** esis pazo en la projeto por atingar la surfaco di la luno (facita da Apollo 11 en 1969); en ca voyajo, homi unesmafoye livis orbito cirkum Tero.

La spaconavo lancesis ye 21 di decembro 1968. La voyajanti, Frank Borman, James Lovell e William Anders, iris vers la luno en 68 hori, e dum la sequanta 20 hori la navo facis 10 orbiti di la luno. Unesmafoye, homi povis studiar la surfaco di la luno de kurta disto. Dum ca periodo eventis sis TV-transmisadi de la navo. La retro-voyajo komencis ye 25 decembro, e li atingis Tero ye 27 decembro.
Listo pri prezidanti di Kroatia

La prezidanto esas la chefo di stato di Kroatia. Yen la **listo pri prezidanti di Kroatia** de 1991 til nun.

## Prezidanti di Kroatia (1991 til nun)

## Videz anke
* Listo pri chefministri di Kroatia
Ken Berry

**Kenneth Ronald "Ken" Berry** (3ma di novembro 1933 til la 1ma di decembro 2018) esis Usana televizion-aktoro, komediisto e dansito. Ilu partoprenis televiziono-serii *F Troop*, *The Andy Griffith Show*, *Mayberry R.F.D* e *Mama's Family*. Il anke aparis en kelka cinematografuri e teatraji.
Juan Ruiz de Alarcón

**Juan Ruiz de Alarcón y Mendoza** (1581 til 1639) esis Mexikiana-Hispana skriptisto, nome pri komedio, de la surnomizita "Ora Yarcento" di la Literaturo Hispana.
José Joaquín Fernández de Lizardi

**José Joaquín Fernández de Lizardi** (n. ye la 15ma di novembro 1776 til la 21ma di junio 1827) esis Mexikiana skriptisto.
Stille Nacht

**"Stille Nacht"** ("Tranquila Nokto") esas Kristnaskala kansono, unesmafoye pleata ye 24 di decembro 1818, en la parokiala kirko di Santa Nikola, en Oberndorf proxim Salzburg.

La vorti esis skribata en 1816 da yuna kleriko Joseph Mohr, qua arivis en Oberndorf en 1817 kom helpanta sacerdoto. Il donis la vorti a Franz Xaver Gruber, docero ed orgenisto de vicina vilajo Arnsdorf, demandante ke il kompozez melodio kun akompanuro por gitaro, por la meso di la vespero ante Kristnasko.
Lawrence O'Donnell

**Lawrence Francis O'Donnell, Jr.** (n. ye la 7ma di novembro 1951) esas Usana televiziono-prizentisto, politikala komentisto ed aktoro. Ilu facis kelk apari en televiziono-serii, e skriptis e produktis la serio *The West Wing* por televizionala kompanio NBC.
São José de Ribamar

**São José de Ribamar** esas la 3ma maxim populoza urbo dil stato Maranhão, en Brazilia, e la urbo kun la maxim granda kresko dil stato inter la lasta du kontadi. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti, kontre  habitanti en 2010
. Lua tota surfaco esas 386,3 km².

São José de Ribamar apartenas a la metropolala regiono di São Luís, e lua nomo homajas la patrono-santo dil stato.

## Referi
Ribeirão das Neves

**Ribeirão das Neves** esas urbo en Braziliana stato Minas Gerais. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 155,5 km².

Jacanta an la metropolala regiono di Belo Horizonte, industrio e komerco esas lua precipua ekonomial agadi.

## Referi
Açailândia

**Açailândia** esas urbo en Braziliana stato Maranhão. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 5806.3 km².

Açailândia divenis urbo ye la 6ma di junio 1981, e nun esas la 8ma maxim populoza municipo dil stato. Produktado di nutrivi ed exportaco di fero esas importanta ekonomial agadi en la urbo.

## Referi
Rachel Maddow

**Rachel Anne Maddow** (n. ye la 1ma di aprilo 1973) esas Usana televiziono-prizentisto e komentisto pri politiko.
Ken Page

**Kenneth "Ken" Page** (n. ye la 20ma di januaro 1954 til la 30ma di septembro 2024) esis Usana komediisto e cinem-aktoro.
Giorgio Moroder

**Giovanni Giorgio Moroder** (n. ye la 26ma di aprilo 1940) esas Italiana kompozisto, kantisto, muzikala produktisto e disk-jokeo. Ilu novigis la muziko disko per l'uzo di klavara sintetizili dum la yari 1970ma.
Jönköping

**Jönköping** esas urbo en Suedia. Segun statistiki dil yaro 2015, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco 44,82 km². Ol jacas sude de la 2ma maxim granda lago di Suedia, Vättern. L'urbo esas anciena komercala centro, inter la riveri Nissan e Lagan.
Reims

**Reims** esas urbo en la regiono Granda Esto, Francia. Segun statistiki dil yaro 2014, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 46,9 km².

Fondita dal Galiani, ol divenis importanta urbo dum Romana imperio. Dum la historio di la monarkio en Francia, la reji tradicionale kronizesis en Reims.
Vitalina Igorevna Bacarashkina

**Vitalina Igorevna Bacarashkina** (n. ye la 1ma di oktobro 1996) esas Rusiana sporta pafisto. El ganis arjenta medalio pri 10-metra sporta pafado kun pistolo per kompresita aero por mulieri dum l'Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro, 2016, e l'ora medalio pri la sama modaleso dum l'Olimpiala Ludi en Tokyo.
Jay Leno

**Jay Leno**  (n. kom *James Douglas Muir Leno* ye la 28ma di aprilo 1950) esas Usana cinem- e televizion-aktoro, komediisto, cenaristo, produktisto, prizentisto e skriptisto.

Pos laborar dum multa yari en humuro-spektakli, en yari 1992-2009 e 2010-2014 ilu es hosto di televizionala parolo-programo *[[The Tonight Show with Jay Leno]]*, ed en 2009-2020 – *[[The Jay Leno Show]]*. De 2014 til 2022 ilu esis hosto dil programo *Jay Leno's Garage*, en qua ilu parolis pri mekaniko di automobili.

## Referi
Le Havre

**Le Havre** esas urbo en la regiono Normandia, Francia. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti, kontre  habitanti en 2015. Lua tota surfaco esas 46,95 km².

Ol jacas an la dextra rivo dil estuario di fluvio Seine, apud Angla Kanalo. Lua portuo esas la 2ma maxim larja de Francia, dop Marseille.
Frank-Walter Steinmeier

**Frank-Walter Steinmeier**, n. ye la 5ma di januaro 1956, esas politikisto ed esas la nuna prezidanto di Germania. Il asumis la povo ye la 18ma di marto 2017. Frank-Walter Steinmeier esas membro di la Social-Demokrata Partiso di Germania.

Frank-Walter Steinmeier esas mariajata kun la judikisto Elke Büdenbender. La paro havas un filiino, qua naskis ye la yaro 1996.
Marin Marais

**Marin Marais** (n. ye la 31ma di mayo 1656 til la 15ma di agosto 1728) esis Franca kompozisto e pleisto di viulo.
Gravataí

**Gravataí** esas urbo en la stato Rio Grande do Sul, Brazilia. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 463,8 km².

Jacanta an la metropolala regiono di Porto Alegre, ol distas 23 km de la chef-urbo dil stato. Dum la yari 1990a, General Motors instalis fabrikerio di automobili che la municipo.
Lauro de Freitas

**Lauro de Freitas** esas urbo en la stato Bahia, Brazilia. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 57,7 km².

Ol esas un ek la municipi kun maxim granda augmento di habitantaro de Brazilia. Lua nomo homajas Lauro Farani Pedreira de Freitas, politikisto qua esis kandidato a guberniestro dil stato e mortis en avional acidento la yaro 1950.
São José, Santa Catarina

**São José** esas urbo en la stato Santa Catarina, Brazilia. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 150,5 km². Ol esas parto de la metropolala regiono di Florianópolis e distas 6 km de ol.

Ultre komerco e servadi, l'industrio ank esas importanta ekonomial agado por la urbo.

## Referi
Chapecó

**Chapecó** esas urbo en la stato Santa Catarina, Brazilia. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 626 km². Ol distas cirkume 550 km de la chef-urbo dil stato, ed esas importanta centro industriala, financala ed edukala en lua regiono.

## Referi
São João de Meriti

**São João de Meriti** esas urbo en la stato Rio de Janeiro, Brazilia. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 34,9 km².

Ol esas un ek la maxim dense populizita urbi de Sud-Amerika. Malgre havar importanta centri komercala, multe ek lua habitanti laboras en Rio de Janeiro.
Triatlono

**Triatlono** (ek anciena Greka: τρι, "tri", e ἆθλον, "konkursi") esas sporta fako ek tri intersequanta persistemala konkursi: natado, ciklismo e kurado.

## Olimpiala sporto
Depos 2000 triatlono kompozas la programo di la Somerala Olimpiala Ludi. Cakadre onu devas natar ye 1,5 km, biciklagar ye 40 km e kurar ye 10 km.
Guarapuava

**Guarapuava** esas urbo en Braziliana stato Paraná. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 3178.66 km².

Jacanta inter urbi Foz do Iguaçu e Curitiba, ol esas importanta koncentro-punto por chosei e ferovoyi qui ligas Brazilia a Paraguay ed Arjentinia.

## Referi
Boulogne-Billancourt

**Boulogne-Billancourt** o kurte **Boulogne** esas urbo en la regiono Francilia, Francia. Segun la demografiala kontado di 2021, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 6,17 km². Ol esas parto di la metropolala regiono di Paris, distanta 8,2 km de lua centro.
Natado

**Natado** esas la diplaso di ula persono od animalo tra aquo per uzo di extremaji korpala, ordinare sen uzo di instrumento o suporto por avancar. Ordinare, homi uzas natado por amuzo, sporto, exerco, o transvivo. Homi anke povas retenar la respirado e natar subaqua rudimente.

En kelka landi, natado esas parto del studio-programo. Kom sporto, existas multa konkursi pri natado, esante la maxim importanta ti qui eventas dum l'Olimpiala Ludi.

## Cienco
Natado esas posibla pro ke la mezavalora denseso di la homala korpo esas 0,98 kompare la denseso del aquo, quo esas 1, e to posibligas homi flotacar. Tamen, la flotaco-kapaceso varias segun la salo-koncentro en la aquo e la kompozajo di homala korpo. Pro ke la korpo homala esas min densa kam l'aquo, l'aquo soportas homala pezo, e l'esforco pri natar esas min intensa kam l'esforco bezonata por kurar.

Natado povas facesar instintale poka semani pos nasko, kom evolucionala respondo. Bebei havas inata kapaceso pri plunjar til cirkume l'evo di 6 monati.

## Referi
Robert Maynard Pirsig

**Robert Maynard Pirsig** (n. ye la 6ma di septembro 1928 til la 24ma di aprilo 2017) esis Usana skriptisto e filozofo. Ilu skribis la filozofala novelo *Zen and the Art of Motorcycle Maintenance: An Inquiry into Values *
Yevgeni Alexandrovich Yevtushenko

**Yevgeni Alexandrovich Yevtushenko** (n. ye la 18ma di julio 1933 til la 1ma di aprilo 2017) esis Rusa poeto, romanisto e direktisto di cinemo.

## Referi
James Garner

**James Garner** (n. **James Scott Bumgarner** ye la 7ma di aprilo 1928 til la 19ma di julio 2014) esis Usan cinem-aktoro. Ilu partoprenis en plu kam 50 cinematografuri, e recevis tri premii "Ora Globo" dum lua kariero.
Carlos Páez Vilaró

**Carlos Páez Vilaró** (n. ye la 1ma di novembro 1923 til la 24ma di februaro 2014) esis Uruguayana piktisto, skultisto, skriptisto e kompozisto.
Kurt Vonnegut Jr.

**Kurt Vonnegut Jr.** (n. ye la 11ma di novembro 1922 til la 11ma di aprilo 2007) esis Usana skriptisto. Dum lua kariero ilu publikigis 14 noveli, 3 kolekturi di kurta noveli, 5 verki por teatro e 5 libri nefiktiva.
Fabíola Molina

**Fabíola Pulga Molina** (n. ye la 22ma di mayo 1975) esas Braziliana natistino. En 2007 el ganis arjenta medalio pri 100-metra natado dopa-stilo dum la Tot-Amerika Ludi di Rio de Janeiro. El anke ganis 4 bronza medalii dum la Tot-Amerika Ludi en Mar del Plata, 1995 (2), Winnipeg, 1999 (1) e Guadalajara (1).

## Referi
Randy Weston

**Randolph Edward "Randy" Weston** (n. ye la 6ma di aprilo 1926 til la 1ma di septembro 2018) esis Usana muzikisto e kompozisto di jazo.
Roy Clark

**Roy Linwood Clark** (n. ye la 15ma di aprilo 1933 til la 15ma di novembro 2018) esis Usana kantisto e muzikisto di *[[country]]*.
Johann Zoffany

**Johann Zoffany** (n. **Johannes Josephus Zauffely** ye la 13ma di marto 1733 til la 11ma di novembro 1810) esis Germana piktisto.
Ekonomio di Sud-Sudan

Malgre havar importanta jaceyi di petrolo, Sud-Sudan restas un ek la maxim povra landi del mondo. La lando havas fertila suli, e lua vend-brutaro amontas a 60 milioni di animali, inkluzanta bovi, mutoni e kapri. L'ekonomio di la lando esas un ek la maxim dependanta de la produktado di petrolo en la tota mondo: 98% de la budjeto guvernala e 80% de la totala nacionala produkturo di la lando originas de petrolo.

L'industrio e la substrukturi esas severe subdevelopita e la povreso esas dissemita. La duranta konflikti en la recente nedependanta lando disruptas l'ekonomio.

## Referi
Stephenson King

**Stephenson Toby King** (n. ye la 13ma di novembro 1958) esis chefministro di Santa Lucia de 2007 til 2011.
Brian T. Delaney

**Brian Thomas Delaney** (n. en 17ma di novembro 1976) esas Usana voc-aktoro. Ilu kreis voci por personegi di diversa animo-cinematografuri, exemple *Legends of Oz: Dorothy's Return*, *Minions*, *Hotel Transylvania 2*, ed altri.
Korçë

**Korçë** esas urbo en Albania. Segun la demografiala kontado di 2011, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 805.99 km². Ol kreesis en 2015, pos la fuzo dil urbi Drenovë, Korçë, Lekas, Mollaj, Qendër Bulgarec, Vithkuq, Voskop e Voskopojë.
Sinop

**Sinop** esas urbo en la stato Mato Grosso, Brazilia. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 3492.3 km².

Ol komencis koloniigesar en 1972, e divenis urbo ye la 17ma di decembro 1979.

## Referi
Tangará da Serra

**Tangará da Serra** esas urbo en la stato Mato Grosso, Brazilia. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 11323.6 km².

Kreita ye la 13ma di mayo 1976, lua ekonomio e habitantaro kreskabas rapide dum recenta yari.
Barra do Garças

**Barra do Garças** esas urbo en la stato Mato Grosso, Brazilia. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 9079 km². Lua precipua ekonomial agadi esas agrokultivo (note soyo, rizo e maizo), edukado di bovi e turismo.

## Referi
San Jose (Kalifornia)

**San Jose** esas urbo en Usa. Segun statistiki dil yaro 2017, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 467,55 km². Jacanta an la centro dil valo di Santa Clara, an la suda rivo di la bayo di San Francisco, ol esas la 3ma maxim populoza urbo di Kalifornia, dop Los Angeles e San Diego.
Naviraí

**Naviraí** esas urbo en la stato Mato Grosso do Sul, Brazilia. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 3193,84 km².

Fondita en 1952, ol divenis urbo en 1963. L'etnii de lua habitantaro esas variata: japoniana, portugalana, paraguaya ed indijena. Dum recenta yari, turismo divenabas importanta ekonomial agado. Tamen, agrokultivo ed edukado di bestii anke restas importanta.

## Referi
Valparaíso de Goiás

**Valparaíso de Goiás** esas urbo en la stato Goiás, Brazilia. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 60,11 km². Ol jacas an la metropolala regiono di Brasília.
El Paso, Texas

**El Paso** esas urbo en la stato Texas, Usa. Segun statistiki dil yaro 2017, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 663,7 km².

Jacanta apud la fluvio Rio Grande, an la frontiero kun Ciudad Juárez, la maxim populoza urbo di Mexikiana stato Chihuahua, ol formacas metropolala regiono ensemble Las Cruces, en Nova-Mexikia. Kompanio *Western Refining, Inc.*, olim la maxim granda proprietanto di refinerii di Usa e nun filialo de kompanio *Marathon Petroleum Corporation*, havas sua sideyo en El Paso. L'aerodromo militala *Biggs Army Airfield* e la militala bazo Fort Bliss anke jacas en la urbo. La precipua universitato dil urbo esas l'Universitato di Texas El Paso - UTEP, establisita ye la 16ma di aprilo 1913, e nun havanta plu kam 25 mil studenti.

## Geografio

La reliefo di El Paso esas ordinare plana, jacanta interne la dezerto di Chihuahua, an la valo di fluvio Rio Grande. Lua mezavalora altitudo esas 1185 metri, e lua maxim alta punto esas monto North Franklin, kun 2192 metri super la marala nivelo.

La klimato di El Paso esas arida de dezerto, kun varma someri e basa atmosferala humideso (*BWh* segun la klimatala klasifikuro da Köppen). La mezavalora temperaturo en decembro (vintro) esas 7,8°C, kontre ke la mezavalora temperaturo en julio (somero) esas 29,1°C.

La mezavalora yarala pluvo-quanto dil urbo esas 223 mm. La maxim pluvoza epoko iras de julio til septembro, e la maxim pluvoza monato esas agosto, kun mezavalore 42 mm.
Caruaru

**Caruaru** esas urbo en la stato Pernambuco, Brazilia. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 920,6 km².

Distanta 130 km weste de Recife ol esas importanta medikala, universitatala, kulturala ed ekonomiala centro de la regiono. Lua Festi Juniala, homajanta Santa Antonius (la 13ma di junio), Santa Ioannes (la 24ma di junio) e Santa Petrus (la 29ma di junio), esas la maxim granda de Brazilia. En Caruaru naskis Vitalino Pereira dos Santos, notora mestieristo Braziliana qua divenis konocata kom Mestre Vitalino. Ilua skulturi en argilo fameskis internacione, e kelk ek li expozesas che muzeo Louvre, en Paris.

## Referi
Yonkers

**Yonkers** esas urbo en Usa. Segun statistiki dil yaro 2016, ol havis  habitanti. Entote ol havas 52,57 km². Ol havas importanta atraktivi, inkluzite la Muzeo Hudson River, qua prizentas la historio e la heredo di la regiono.
Patton Oswalt

**Patton Peter Oswalt** (n. ye la 27ma di januaro 1969) esas Usana komediisto e cinem-aktoro. Un ek lua maxim konocata roli esis Spence Olchin en la televiziono-komedio *The King of Queens* (1998 til 2007).
Syracuse (homonimo)

"Syracuse" povas esar:

* Syracuse, Nova-York
* Syracuse, Missouri
* Syracuse, Kansas

Ank existas Syracuse en la stati Nebraska, Indiana, Ohio ed Utah. La nomi di ca urbi e vilaji homajas l'urbo Siracusa, en Sicilia.
Siracusa

**Siracusa** [pronuncez: 'Sirakuza'] esas urbo en Italia. Segun statistiki dil yaro 2017, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 207,78 km². Ol fondesis dal anciena Greki e havas amfiteatri e richa arkitekturo de ta epoko. Greka matematikisto ed injenioro Arkimedes naskis ibe.
Mar del Plata

**Mar del Plata** esas urbo en la provinco Buenos Aires, Arjentinia. Segun statistiki dil yaro 2016, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 430 km².

Distanta 404 kilometri de Buenos Aires, Mar del Plata esas importanta portuo e la 2ma maxim importanta turistala urbo di Arjentinia, pro lua plaji. Lua habitantaro povas augmentar per 300% dum la somero. Lua maxim importanta ekonomial agadi esas pesko, turismo e texala industrio. Ol anke gastigas bazo por submara navi de Arjentinan mar-armeo.
Córdoba (Arjentinia)

**Córdoba** esas la chef-urbo di la provinco samnoma, en Arjentinia. Ol anke esas la 2ma maxim populoza urbo di la lando. Segun statistiki di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 576 km².

Jacanta an la rivi dil rivero Suquía, Córdoba fondesis ye la 6ma di julio 1573 da Jerónimo Luis de Cabrera. Ol deklaresis provizora chef-urbo du foyi: en 1806 (kande Arjentinia invadesis da Angli en 1806, e pose en 1955, dum stato-stroko. Nun ol esas importanta centro kulturala, ekonomiala, edukala, financala ed amuzala en la nordo di Arjentinia. Sua universitato fondesis en 1613, ed esas la maxim anciena di Arjentinia, e la 4ma maxim anciena di Amerika, esanta un ek la maxim importanta universitati de la kontinento.

## Geografio

La reliefo di Córdoba esas kelke kolinoza, kun tereni qui erodesis da rivero Suquía, qua dividas la teritorio dil urbo en du, trairanta ol denordweste ad este. L'urbo jacas an plana regiono konocata kom *[[pampa]]*. Lua mezavalora altitudo esas 440 metri, e lua maxim alta punto jacas 544 metri super la marala nivelo.

La klimato di Córdoba esas moderema subtropikala humida, kun sika vintro (*Cwa* segun la klimatala klasifikuro da Köppen). La mezavalora temperaturo en julio (vintro) esas 10,8°C, kontre ke la mezavalora temperaturo en januaro (somero) esas 24,7°C. Venti de este o de weste esas rara e poke intensa; dum la printempo li suflas precipue denorde o denordweste. Dum la dii, la temperaturi varias multe, e dum vintrala nokti, temperaturi povas falar til -5°C.

La mezavalora yarala pluvo-quanto dil urbo esas 815,6 mm, e la maxim pluvoza monato esas decembro, kun mezavalore 143,9 mm. Someri esas pluvoza, ofte kun fulmini, venti e greluno.

## Referi
James Patrick Allison

**James Patrick Allison** (n. ye la 7ma di agosto 1948) esas Usana imunologiisto e profesoro qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri medicino o fiziologio en 2018 kune Tasuku Honjo. Li kreis nova kuracadi por kanceri per lia studii pri imunoterapio.
Syracuse, Nova-York

**Syracuse** esas urbo en la stato Nova-York, Usa. Segun la demografiala kontado di 2010, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 66,33 km². Ol esas la 5ma maxim populizita urbo del stato, dop New York, Buffalo, Rochester ed Yonkers.
Benguela

**Benguela** esas chef-urbo di la provinco samnoma, en Angola. Segun la demografiala kontado di 2014, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 2100 km².

Ol esas importanta komercala centro de la kolonial epoko til nun. Ol exportacas kafeo, maizo, agav-fibro, sukrokano, tabako e mangano produktita en altra regioni e transportita a lua portuo.
Jussi Björling

**Johan Jonatan "Jussi" Björling** (n. ye la 5ma di februaro 1911 til la 9ma di septembro 1960) esis Suediana kantisto di opero.
Kurtena muro

**Kurtena muro** esas tipo di lejera fasado. Ol esas fasado qua klozas la envelopo dil edifico sen partoprenar la stabileso di ta edifico. La fasadala parti fixigesas sur skeleto ye singla etajo.
Wernher von Braun

**Wernher Magnus Maximilian Freiherr von Braun** (n. ye la 23ma di marto 1912 til la 16ma di junio 1977) esis German injenioro. Ilu developis la teknologio pri fuzei e divenis la "patro" di la kosmala cienco en Usa.
Sendai

**Sendai** esas urbo en la regiono Honshu Japonia. Segun statistiki dil yaro 2017, ol havis  habitanti, ed ol esas la 2ma maxim populizita de la regiono Tōhoku. Lua tota surfaco esas 786,3 km².

Ye la 11ma di marto 2011 l'urbo subisis katastrofala destruktado pro ter-tremo kun forteso 9.0 segun la skalo di Richter, sequita da ondego.
La Nucoruptilo e la Rejulo di Musi

***La Nucoruptilo e la Rejulo di Musi*** (Germane: *Nußknacker und Mausekönig*) esas fantaziala rakonto da Ernst Theodor Amadeus Hoffmann editita en Berlin ye 1816.

La rakonto tradukesis en plura lingui. Ye 1844 la Franca skriptisto Alexandre Dumas adaptis la rakonton poke fidele al originala verko: ica versiono esis la maxim konocata en la mondo dum longa tempo ed uzesis da la Rusa kompozisto Pyotr Chaikovski por lua baleto *[[La Nucoruptilo]]* ye 1892.

## Rezumo
Ye Kristonasko la puerino Maria jus recevis ludilo quan el tre prizas: la Nucoruptilo. Olca viveskas nokte. Pos vinkir la diablala rejulo di musi, la Nucoruptilo forduktas Maria en magiala rejio quan habitas pupei.

## Adapturi

### Che cinemo

* 1973: *The Nutcracker (en)* (*Schelkunchik*), Rusiana filmo da Boris Stepantsev
* 1979: *Nutcracker Fantasy*, Japoniana filmo da Takeo Nakamura
* 1986: *Nutcracker: The Motion Picture (en)*, Usana filmo da Carroll Ballard
* 1990: *Le Prince Casse-noisette*, Kanadana filmo da Paul Schilbi
* 2001: *Barbie in the Nutcracker*, Usana filmo da Owen Hurley
* 2010: *The Nutcracker in 3D*, Britaniana-Hungariana filmo da Andreï Kontchalovski
* 2018: *The Nutcracker and the Four Realms*, Usana filmo da Lasse Hallström e Joe Johnston

### Che televiziono

* 2015: *Nussknacker und Mausekönig*, Germaniana filmo da Frank Stoye
Inger Christensen

**Inger Christensen** (n. ye la 16ma di januaro 1935 til la 2ma di januaro 2009) esis Dana novelisto e poeto.
Kari Hotakainen

**Kari Hotakainen** (n. ye la 9ma di januaro 1957) esas Finlandana skriptisto. Ilu ganis la Premio pri Literaturo de la Nordala Konsilantaro en 2004 pro la libro *Juoksuhaudantie*.
Lasar Segall

**Lasar Segall** (n. ye la 21ma di julio 1891 til la 2ma di agosto 1957) esis Braziliana piktisto naskinta en Lituania.
Charles Laughton

**Charles Laughton** (n. ye la 1ma di julio 1899 til la 15ma di decembro 1962) esis Britanian-Usana cinem-aktoro e teatrala direktisto. Ilu developis lua kariero en Usa ma ank en remarkinda Britaniana cinematografuri, exemple "La Privata Vivo di Henry la 8ma". Por lua titulo-rolo en ca filmo, ilu ganis Oscar-premio pri maxim bon aktorulo, en 1933.
Mossoró

**Mossoró** esas urbo en la stato Rio Grande do Norte, Brazilia. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 2099,4 km².

Jacanta inter Fortaleza, Ceará e Natal, Rio Grande do Norte, dum recenta yari ol subis granda urbala kresko. Ol esas la maxim granda produktero di petrolo extraktita de la sulo de Brazilia, ed anke di marala salo.

## Referi
Parnamirim

**Parnamirim** esas urbo en la stato Rio Grande do Norte, Brazilia. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 123,5 km².

Vicina a Natal, l'urbo kreskabas multe dum recenta yari, nome la konstruktado di nova edifici. La klifi surnomizita *Barreira do Inferno* jacas en la urbo. La nomo anke baptas lokala bazo di Brazilian aer-armeo, kreita en 1965 por lansado di meteorologiala fuzei.

## Referi
La Nucoruptilo

***La Nucoruptilo*** (Ruse: Щелкунчик / shchelkunchik) esas baleto da Pyotr Chaikovski kun du akti, inkluze tri imaji e 15 ceni. Ol esis prezentata unesmafoye ye la 18ma di decembro 1892 en la teatro Mariinski di Sankt-Peterburg sub la guido di Riccardo Drigo e kun dancifo da Lev Ivanov.

Ol esas adapturo di la versiono da Alexandre Dumas de la rakonto ''Nußknacker und Mausekönig'' (''La Nucoruptilo e la Rejulo di Musi'') da Ernst Theodor Amadeus Hoffmann.

Pyotr Chaikovski kompozis la muziko de februaro 1891 til marto 1892. Hodie olca sendube esas un de la maxim populara baletomuziki ed un de la maxim prizata verki da Chaikovski.
Ondjaki

**Ondjaki** (n. **Ndalu de Almeida** ye la 5ma di julio 1977) esas Angolana skriptisto di libri por pueri, noveli e poemi.
İzmir

**İzmir** esas urbo en Turkia, e chef-urbo di la provinco samnoma. Segun statistiki dil yaro 2019, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 919 km². La provinco havas 7340 km² e  habitanti ye la sam yaro.

İzmir havas plu kam 3 mil yari di urbala historio, e ja habitesas de Neolitiko, 8.500 yari ante nun. Ol esis importanta portuo che Mediteraneo dum granda parto di lua historio. De klasika Antiqueso til cirkume 1930 - kande la nomo en la Turka komencis uzesar internacione - ol konocesis kom *Smyrna*. Til 1923 ol havis granda quanto di habitanti de Greka etnio e linguo.

## Referi
Lucas do Rio Verde

**Lucas do Rio Verde** esas urbo en la stato Mato Grosso, Brazilia. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas  km².

Ol esas la 8ma maxim populoza urbo dil stato, e koloniigesis pos 1981, komence kun agrokultivisti senterena de Rio Grande do Sul.