8ma di januaro

Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di yaro.

La **8ma di januaro** esas l'okesma dio di la yaro segun Gregoriala kalendario. Restas 357 dii til la fino di la yaro (358 en bisextila yari).
----
## Dio
## Eventi
* 871 - Che batalio di Ashdown, West-Saxoni komandita da Æthelred la 1ma vinkas Dani.
* 1198 - Innocentius la 3ma divenas papo.
* 1297 - Monako divenas nedependanta.
* 1801 - Rusa caro Pavel la 1ma konfirmas tra dekreto l'anexo dil rejio Kartli-Kakheti, la nuna Gruzia, a Rusa imperio.
* 1811 - Revolto di 400 til 500 sklavi proxim New-Orleans represesas dal Usan armeo e da milico.
* 1828 - En Usa, Demokrata partiso organizesas.
* 1909 - José Miguel Gómez elektesas prezidanto di Kuba.
* 1918 - Unesma mondomilito: Usana prezidanto Woodrow Wilson anuncas lua "14 punti" por adoptesor pos finar la milito.
* 1926 - Ibn Saud divenas rejulo di nuna Saudi-Arabia.
* 1936 - Eventas generala striko en Buenos Aires. Segun l'organizeri,  laboristi partoprenas, postulanta l'agnosko di sindikati e plubonigo di salarii e laboro-standi.
* 1938 - Interna milito di Hispania: kolonelo Domingo Rey d'Harcourt, lor komandinto di Frankoista trupi en Teruel, kapitulacas a la Republikani.
* 1940 - Komencas porcionizo di nutrivi en l'Unionita Rejio, nome butro, sukro e karno.
* 1949 - En Chili, prezidanto Gabriel González Videla signatas lego qua posibligas mulieri votar.
* 1959 - Charles de Gaulle divenas prezidanto di la 5ma republiko Franca.
* 1965 - Che Guevara vizitas Guinea e renkontras lora prezidanto Sékou Touré.
* 1973 - Kosmoprobilo *[[Luna 21]]* lansesas.
* 1979 - en Kambodja, rejimo di Pol Pot falas.
* 1998 - Kosmologiisti anuncas ke l'expanso dil universo rapideskas.
* 2009 - Ter-tremo en Kosta Rika e Nikaragua kun forteso 6.1 che skalo di Richter produktas 34 morti.
* 2011 - Usana deputatino Gabrielle Giffords recevas pafo en elua kapo dum vizito ad elekteri en Tucson, Arizona. On anke pafas kontre plusa 19 personi, e 6 ek li mortigesas.
* 2015 - En la nord-esto di Nigeria, Boko Haram masakras cirkume  personi che urbeto Baga. Boko Haram kontrolas 70% de la stato Borno.
* 2020 - Aviono Boeing 737 de *Ukraine International Airlines* falas depos departar de Tehran. Omna 176 personi ennave mortas.
* 2020 - Jetaji de Iran atingas militala bazi Usana en Irak.
* 2022 - Che lago dil aquobarilo Furnas, en Minas Gerais, Brazilia, klifo krulas super 4 bateli transportanta turisti, e produktas 10 morti.
* 2023 - Suporteri di Jair Bolsonaro, ex-prezidanto di Brazilia, invadas l'edifici di Nacionala Kongreso, di prezidantala palaco e di la Supra Federala Tribunalo, che urbo Brasília, e produktas granda destruktado. Kom respondo, prezidanto Luiz Inácio Lula da Silva dekretas federala interveno en Brasília.
* 2024 - Usa lansas kosmoprobilo *Peregrine Mission One* vers la Luno. To esas l'unesma lunala misiono depos olta di programo *Apollo*.
* 2024 - Invado di Ukraina da Rusia: Rusia lansas atako kun 38 fuzei e senpilotist aviacili kontre provinci Dnipropetrovsk, Kharkiv, Khmelnytskyi e Zaporizhzhia, e produktas adminime 4 morti e 38 plusa homi vundita.

## Naski
* 1601 - Baltasar Gracián, Hispana jezuito e filozofo (m. 1658)
* 1700 - Augustyn Mirys‏‎, Polona piktisto (m. 1790)
* 1823 - Alfred Russel Wallace, Britaniana naturalisto (m. 1913)
* 1836 - Lawrence Alma-Tadema, Nederlandana piktisto (m. 1912)
* 1867 - Emily Greene Balch, Usana skriptistino e pacifistino, Nobel-laureato pri paco (m. 1961)
* 1870 - Miguel Primo de Rivera, Hispana diktatoro (m. 1930)
* 1876 - Arturs Alberings, chefministro di Latvia (m. 1934)
* 1883 - Pavel Filonov, Rusa piktisto (m. 1941)
* 1885 - John Curtin, chefministro di Australia (m. 1945)
* 1891 - Walther Bothe, Germana fizikisto, Nobel-laureato (m. 1957)
* 1895 - René Mayer, chefministro di Francia (m. 1972)
* 1899 - Solomon Bandaranaike, chefa ministro di Sri-Lanka (m. 1959)
* 1900 - Serge Poliakoff, Rusa-Franciana piktisto (m. 1969)
* 1902 - Georgi Malenkov, chefministro di Sovietia (m. 1988)
* 1904 - Karl Brandt, mediko di Adolf Hitler (m. 1948)
* 1922 - Jan Nieuwenhuys, Nederlandana piktisto (m. 1986)
* 1935 - Elvis Presley, Usana *rock*-muzikisto (m. 1977)
* 1937 - Shirley Bassey, Britaniana kantistino
* 1941 - Jerzy Malota, Polona kantistulo
* 1942 - Junichiro Koizumi, chefministro di Japonia
* 1942 - Stephen Hawking, Britaniana fizikisto (m. 2018)
* 1942 - Yvette Mimieux, Usan aktorino (m. 2022)
* 1947 - David Bowie, Angla kantisto e muzikisto di *rock* (m. 2016)
* 1951 - Kenneth Anthony, chefministro di Santa Lucia
* 1967 - R. Kelly, Usana kantisto e kompozisto
* 1970 - Võ Thị Ánh Xuân, Vietnamana politikistino
* 1997 - Lauren Proctor, Usana tenisistino

## Morti
* 482 - Santa Severinus, monako (n. c. 410)
* 1198 - Papo Celestinus la 3ma (n. c. 1106)
* 1324 - Marco Polo, Italian explorero (n. 1254)
* 1337 - Giotto di Bondone, Italiana piktisto ed arkitekto (n. 1267)
* 1642 - Galileo Galilei, Italiana fizikisto ed astronomo (n. 1564)
* 1713 - Arcangelo Corelli, Italiana kompozisto (n. 1653)
* 1871 - José Trinidad Cabañas, prezidanto di Honduras (n. 1805)
* 1878 - Nikolai Nekrasov, Rusa skriptisto (n. 1821)
* 1891 - Fredrik Pacius, Germana-Finlandana kompozisto, qua kompozis la nacionala himno di Finlando (n. 1809)
* 1896 - Paul Verlaine, Franca poeto (n. 1844)
* 1910 - Arsène Vermenouze, Arverniana poeto (n. 1850)
* 1925 - George Wesley Bellows, Usana piktisto (n. 1882)
* 1935 - Louis de Beaufront, Franca linguisto, pioniro di Ido (n. 1855)
* 1944 - Joseph Jastrow, Polona-Usana psikologo (n. 1863)
* 1941 - Robert Baden-Powell, fondinto dil skautismo (n. 1857)
* 1948 - Kurt Schwitters, Germana artisto (n. 1887)
* 1950 - Joseph Alois Schumpeter, Austrian-Usan ekonomikisto (n. 1883)
* 1962 - Roger Ducret, Franca skermisto, Olimpiala championo (n. 1888)
* 1964 - Julius Raab, kancelero di Austria (n. 1891)
* 1976 - Zhou Enlai, chefministro di Popul-Republiko Chinia (n. 1898)
* 1991 - Steve Clark, Angla gitaristo (Def Leppard) (n. 1960)
* 1996 - François Mitterrand, prezidanto di Francia (n. 1916)
* 1997 - Melvin Calvin, Usana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1911)
* 1999 - Peter Seeberg, Dana skriptisto (n. 1925)
* 2002 - Alexandr Mihailovich Prohorov, Sovietiana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1916)
* 2010 - Pierre Wemaëre, Franca piktisto (n. 1913)
* 2010 - Jerzy Gralak, Polona Idisto (n. 1935)
* 2016 - Otis Clay, Usana kantisto (n. 1942)
* 2017 - Akbar Hashemi Rafsanjani, prezidanto di Iran (n. 1934)
* 2017 - James Mancham, unesma prezidanto di Seycheli (n. 1939)
* 2018 - George Maxwell Richards, chefministro di Trinidad e Tobago (n. 1931)
* 2023 - Roberto Dinamite, Braziliana futbalisto (n. 1954)

## Referi