1963

La yaro **1963** (MCMLXIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Gregoriala kalendario. Ol esis la 963ma yaro di la duesma yarmilo, la 63ma yaro di la 20ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 1960a.

## Eventi
### [[Kosmo]]
* 16ma di junio - En Sovietia, lansesas kosmonavo Vostok 6, portante Valentina Tereshkova, unesma muliero e unesma civilo en kosmo.
* 19ma di junio - Sovietiana kosmonauto Valentina Tereshkova retrovenas ek kosmo.
* 16ma di novembro - Sovietia lansas Venera 3 vers Venuso, l'unesma kosmoprobilo qua vizitos altra planeto.

### [[Mondo]]
* 5ma di agosto - Usa, Unionita Rejio e Sovietia signatas transakto por abnegar atomala testi.
* 18ma di oktobro - México selektesas kom eventeyo por l'Olimpiala Ludi di 1968.

### [[Europa]]
* 22ma di januaro - Charles de Gaulle de Francia, e Konrad Adenauer de West-Germania signatas pakto di Elysée, o la Pakto pri Amikeso, qua finas historiala rivalesi inter la du landi.
* marto - Hungaria amnestias la rebeli de la revolto di 1956.
* 4ma di marto - En Francia quar homi judiciesas a morto pro atento kontre prezidanto Charles de Gaulle.
* 7ma di aprilo - Yugoslavia proklamas esar socialista republiko e Josip Broz Tito esas nominita kom dumviva prezidanto.
* 21ma di junio - Paulus la 6ma elektesas papo.
* 26ma di julio - En Yugoslavia, Skopje, dum severa ter-tremo, perisas plu kam 1.000 homi.
* 8ma di agosto - En Unionita Rejio maskita banditaro haltigas treno de Glasgow a London e raptas 2.6 milioni pundi.
* 9ma di oktobro - En Italia digo che Vaiont ruptesas, e plu kam 2.000 homi perdas lia vivi.
* 14ma di novembro - Volkanal erupto en Islando kreas nova insulo, Surtsey.

### [[Azia]]
* 11ma di junio - Budista monako Thich Quang kombustas su kom protesto kontre la politiko dal prezidanto Ngo Dinh Diem en Saigonana strado.
* 22ma di julio - Sarawak ganas autonomeso.

### [[Afrika]]
* 13ma di januaro - Stato-stroko en Togo. Prezidanto Sylvanus Olympio mortigesas.
* 13ma di januaro - Finas la revolto en Katanga, Demokratial Republiko Kongo. Moïse Tshombe, rebela chefo di Katanga, abandonas Élisabethville, nuna Lubumbashi.
* 25ma di mayo - En Etiopia, Addis Ababa, l'Organizuro pri Afrikana Uniono fondesas.
* 15ma di septembro - Ahmed Ben Bella divenas prezidanto di Aljeria.
* 1ma di oktobro - Nigeria divenas republiko.
* 12ma di decembro - Kenia nedependanteskas de Unionita Rejio.

### [[Nord-Amerika]]
* 11ma di januaro - En Usa, Los Angeles, apertesas *Whisky a-go-go*, l'unesma diskoteko en la mondo.
* 9ma di februaro - Aeroplano *[[Boeing 727]]* flugas unesmafoye.
* 29ma di novembro - Aviono Douglas DC-8 de *Trans-Canada Airlines* kolizionas pos komecar flugado en Montreal, Kanada. L'acidento produktas 118 morti.
* 21ma di marto - Karcero Alcatraz apud San Francisco klozesas.
* 28ma di agosto - En Washington DC Martin Luther King pronuncas lua famoza diskurso: "Me havas la revo, ke ula-die mea quar filii vivos en naciono ube li ne evaluesos pro lia koloro di pelo, ma pro lia forteso etikala!".
* 22ma di novembro - En Usa, Texas, urbo Dallas John F. Kennedy asasinesas.
* 24ma di novembro - Lee Harvey Oswald, suspektita kom asasininto di John F. Kennedy, ocidesas da Jack Rubistein.

## Naski

* 4ma di januaro - May-Britt Moser, Norvegiana neurociencistino e profesorino, Nobel-laureato
* 12ma di januaro - Mihail Yevstafyev, Rusa piktisto, skriptisto e fotografisto
* 19ma di januaro - Caron Wheeler, Britaniana kantistino (Soul II Soul)
* 23ma di januaro - Elvira Lindo, Hispan aktorino e skriptisto
* 27ma di januaro - Moana Carcasses Kalosil, chefministro di Vanuatu
* 2ma di februaro - Andrej Kiska, prezidanto di Slovakia
* 17ma di februaro - Michael Jordan, Usana basketbalisto
* 19ma di februaro - Seal, Usana kantisto

* 20ma di februaro - Charles Barkley, Usana basketbalisto
* 1ma di marto - Thomas Anders, Germana kantisto (Modern Talking)
* 1ma di marto - Bryan Batt, Usan aktoro
* 2ma di marto - Anthony Albanese, chefministro di Australia
* 3ma di marto - Haltmaagiyn Battulga, prezidanto di Mongolia
* 7ma di marto - Bill Brochtrup, Usan aktoro
* 11ma di marto - Marcos Pontes, Brazilian astronauto
* 12ma di marto - Joaquim Cruz, Braziliana sportisto
* 13ma di marto - Fito Páez, Arjentiniana kantisto
* 20ma di marto - Andrei Sokolov, Rusa shakoludisto
* 22ma di marto - Martín Vizcarra, prezidanto di Peru
* 27ma di marto - Quentin Tarantino, Usan aktoro, filmifisto e cinem-skriptisto
* 30ma di marto - Cahiagiyn Elbegdorj, prezidanto e chefministro di Mongolia
* 1ma di aprilo - Bruce Dow, Usan aktoro
* 6ma di aprilo - Rafael Vicente Correa, prezidanto di Equador

* 8ma di aprilo - Julian Lennon, Britaniana kantisto, filiulo di John Lennon
* 10ma di aprilo - Doris Leuthard, prezidanto di Suisia
* 13ma di aprilo - Garri Kasparov, Rusa shakoludisto
* 14ma di aprilo - Fariborz Arabnia, Iranan aktoro, cenaristo e cinematografisto
* 15ma di aprilo - Beata Szydło, chefministro di Polonia
* 18ma di aprilo - Mike Mangini, Usana muzikisto (Dream Theater)
* 24ma di aprilo - Charlot Salwai, chefministro di Vanuatu
* 26ma di aprilo - Jet Li, Chinian aktoro
* 5ma di mayo - James LaBrie, Kanadana muzikisto e kantisto (Dream Theater)
* 6ma di mayo - Eddy Balancy, prezidanto di Maurico
* 25ma di mayo - Mike Myers, Kanadan aktoro
* 26ma di mayo - Merethe Lindstrøm, Norvegiana skriptisto
* 31ma di mayo - Viktor Orbán, chefministro di Hungaria
* 2ma di junio - Bernard Cazeneuve, chefministro di Francia

* 9ma di junio - Johnny Depp, Usan aktoro
* 10ma di junio - Petra De Sutter, Belgiana politikisto
* 13ma di junio - Félix Tshisekedi, prezidanto di Demokratial Republiko Kongo
* 17ma di junio - Temir Sariyev, chefministro di Kirgizistan
* 18ma di junio - Rumen Radev, prezidanto di Bulgaria
* 23ma di junio - Maria Tănase, Rumaniana kantisto (n. 1913)
* 24ma di junio - Sühbaatarin Batbold, chefministro di Mongolia
* 25ma di junio - George Michael, Angla kantisto, kompozisto e muzikisto (m. 2016)
* 29ma di junio - Anne-Sophie Mutter, Germana violinisto
* 17ma di julio - Rejulo Letsie la 3ma di Lesotho
* 18ma di julio - Martín Torrijos Espino, prezidanto di Panama
* 24ma di julio - Karl Malone, Usana basketbalisto
* 25ma di julio - Ruslan Adjiyev, Kirgiziana futbalistulo
* 30ma di julio - Antoni Martí Petit, chefministro di Andora (m. 2023)

* 31ma di julio - Fatboy Slim, (Norman Cook), Angla muzikisto e disk-jokeo
* 9ma di agosto - Whitney Houston, Usana kantistino (m. 2012)
* 11ma di agosto - Nausicaa Marbe, Rumana-Nederlandana skriptisto e jurnalisto
* 12ma di agosto - Ochirin Demberel, Mongoliana boxisto
* 13ma di agosto - Sridevi, Indian aktorino (m. 2018)
* 14ma di agosto - Karen Karapetyan, chefministro di Armenia
* 21ma di agosto - Rejulo Mohammed la 6ma di Maroko
* 22ma di agosto - Tori Amos, Usana kantistino
* 23ma di agosto - Glória Pires, Brazilian aktoro

* 25ma di agosto - Miro Cerar, chefministro di Slovenia
* 28ma di agosto - Lester Speight, Usana ludisto di futbalo, luktisto ed aktoro
* 31ma di agosto – Robert Gawliński, Polona kantisto
* 21ma di septembro - Carmen Machi, Hispana televizion-aktorino
* 22ma di septembro - Jiří Doležal, Chekoslovakiana e Cheka hokeisto
* 28ma di septembro - Luis Alberto Arce, prezidanto di Bolivia
* 2ma di oktobro - Maria Ressa, Filipinana jurnalistino, Nobel-laureato
* 3ma di oktobro - Vasile Tarlev, chefministro di Moldova
* 10ma di oktobro - Lassina Zerbo, chefa ministro di Burkina Faso
* 13ma di oktobro - Baqıtjan Sağıntayev, chefministro di Kazakstan
* 20ma di oktobro - Iurie Leancă, chefministro di Moldova
* 20ma di oktobro - Domingos Simões Pereira, chefministro di Guinea-Bisau
* 24ma di oktobro - Josignacio, Kubana piktisto

* 28ma di oktobro - Eros Ramazzotti, Italiana pop-kantisto
* 30ma di oktobro - Gilberto Milos, Braziliana shakoludisto
* 31ma di oktobro - Dunga, Braziliana futbalisto e futbal-entrenisto
* 1ma di novembro - Rick Allen, Britaniana muzikisto (Def Leppard)
* 2ma di novembro - Jonas Gardell, Sueda skriptisto
* 2ma di novembro - Borut Pahor, chefministro di Slovenia
* 5ma di novembro - Yair Lapid, chefministro di Israel
* 6ma di novembro - Oñdasın Orazalïn, Kazakstanana politikisto
* 14ma di novembro - Mihail Krasenkov, Rusa shakoludisto

* 22ma di novembro - Miroslav Holenda, Chekoslovakiana hokeisto (m. 2014)
* 25ma di novembro - Kevin Chamberlin, Usan aktoro e kantisto
* 9ma di decembro - Zurab Zhvania, chefministro di Gruzia (m. 2005)
* 12ma di decembro - Juan Carlos Varela, prezidanto di Panama
* 16ma di decembro - Viorica Dăncilă, chefministrino di Rumania

* 18ma di decembro - Brad Pitt, Usan aktoro
* 18ma di decembro - Pierre Nkurunziza, prezidanto di Burundi (m. 2020)
* 24ma di decembro - Naja Marie Aidt, Dana skriptistino
* 26ma di decembro - Lars Ulrich, Dana muzikisto (Metallica)
* 28ma di decembro - Malcolm Gets, Usan aktoro
* 29ma di decembro - Ulf Kristersson, chefministro di Suedia
* (o 1962) Claire Atherton, Usana filmo-muntistino
* (o 1962) Sigrid Grajek, Germana aktorino e feministino
* (o 1962) Ismail Haniya, Palestinana politikisto (m. 2024)
* Temir Sariyev, chefministro di Kirgizistan

## Morti

* 13ma di januaro - Sylvanus Olympio, prezidanto di Togo (n. 1902)
* 30ma di januaro - Francis Poulenc, Franca kompozisto e pianisto (n. 1899)
* 6ma di februaro - Abd el-Krim, chefo di Republiko Rif (n. 1882 o 1883)
* 11ma di februaro - Sylvia Plath, Usana poetino e novelisto (su-ocido) (n. 1932)
* 18ma di februaro - Fernando Tambroni-Armaroli, chefministro di Italia (n. 1901)
* 28ma di februaro - Rajendra Prasad, unesma prezidanto di India (n. 1884)
* 4ma di marto - William Carlos Williams, Usana skriptisto (n. 1883)
* 11ma di marto - Ignat Bednarik, Rumana piktisto (n. 1882)

* 9ma di aprilo - Xul Solar, Arjentiniana piktisto (n. 1887)
* 23ma di aprilo - Ichak Ben-Zvi, prezidanto di Israel (n. 1884)
* 6ma di mayo - Tódor Kármán, Hungara matematikisto (n. 1881)
* 11ma di mayo - Herbert Spencer Gasser, fiziologiisto, Nobel-laureato (n. 1888)
* 3ma di junio - Papo Ioannes la 23ma (n. 1881)
* 9ma di junio - Jacques Villon, Franca piktisto (n. 1875)
* 1ma di julio - Camille Chautemps, chefministro di Francia (n. 1885)
* 23ma di julio - Alexandr Gerasimov, Rusa piktisto (n. 1881)
* 31ma di agosto - Georges Braque, Franca piktisto (n. 1882)
* 1ma di septembro - Ernst Wetter, prezidanto di Suisia (n. 1877)
* 4ma di septembro - Robert Schuman, chefministro di Francia, "patro dil Europana Uniono" (n. 1886)
* 11ma di oktobro - Suzanne Duchamp, Franca piktistino e skultistino (n. 1889)
* 11ma di oktobro - Édith Piaf, Franca kantisto (n. 1915)
* 11ma di oktobro - Jean Cocteau, Franca poeto (n. 1889)
* 2ma di novembro - Ngo Dinh Diem, prezidanto di Sud-Vietnam (n. 1901)
* 4ma di novembro - Pascual Ortiz Rubio, prezidanto di Mexikia (n. 1877)

* 22ma di novembro - John F. Kennedy, prezidanto di Usa (n. 1917)
* 22ma di novembro - Aldous Huxley, Angla skriptisto (n. 1894)
* 22ma di novembro - C. S. Lewis, Angla skriptisto (n. 1898)
* 24ma di novembro - Lee Harvey Oswald, asasininto di John F. Kennedy (n. 1939)
* 5ma di decembro - Huseyn Shaheed Suhrawardy, chefministro di Pakistan (n. 1892)
* 12ma di decembro - Theodor Heuss, prezidanto di West-Germania (n. 1884)
* 25ma di decembro - Tristan Tzara, Rumana poeto (n. 1896)
* 28ma di decembro - Paul Hindemith, Germana kompozisto (n. 1895)

## Nobel-premiiziti
* Fiziko: Eugene Paul Wigner, Maria Goeppert-Mayer, J. Hans D. Jensen
* Kemio: Karl Ziegler, Giulio Natta
* Fiziologio o Medicino: John Carew Eccles, Alan Lloyd Hodgkin, Andrew Fielding Huxley
* Literaturo: Giorgos Seferis
* Paco: Internaciona Komitato di Reda Kruco, Ligo dil Societati di Reda Kruco

## Referi