Triesma batalio di Ypres

La **batalio di Passchendaele**, anke konocata kom la **Triesma batalio di Ypres** esis la precipua batalio del unesma mondomilito inter Unionita Rejio e lua federiti (Nova-Zelando, Kanada, Australia e Sudafrika) Francia e Belgia kontre la Germana imperio en Zonnebeke, Flandria, Belgia.

## La kolino Messines

La kolino Messines, apud sudal Ypres, jacis dop la Germana linei pos l'unesma batalio di Ypres, lasinta Ypres kom saliajo. Britaniana marshalo Douglas Haig, lore komandinto di la federita trupi, decidis uzar ta saliajo kom avanposteno por atakar Flandria, apertar la fronto e kaptar la Germana bazi por submara navi an la litoro. Sucesoza agado povus anke kurtigar la federita linei e forsar la retreto di kelka Germana trupi.

La prepari por l'operaco en Flandria komencis en 1915, per la duopligo dil ferovoyala lineo Hazebrouck–Ypres e la konstrukto di la lineo Bergues-Proven, finita en 1917. Britanian injeniori anke decidis exkavar 21 granda tuneli sub la kolino Messines, de 1915 til la printempo di 1917, ube li instalis 450 tuni di povoza explozivo *Ammonal*. La tuneli explozesis dum la komenco di la batalio di Messines, de la 4ma til la 7ma di junio 1917. Germani savis ke Britaniani perforabis tuneli ed adoptis kelka kontremezuri. Tamen, li ne povis kalkular la grado dil esforco Britaniana. Du ek la tuneli faliis explozar, ma l'altra 19 sucesis. Dum ica komencal atako, Britaniani havis min perdaji kam li expektabis. Kande l'infantrio Britaniana komencis avancar, Germana mitraliosi e kanoni este de la kresto komencis pafar kontre li.

L'atako sucesis removar Germani de la suda flanko di la kolino Ypres, qua okupabis dal 4ma Armeo Germana de l'Unesma Batalio di Ypres, en 1914.

## La kombati por Ypres

Ye la 30ma di aprilo Haig selektis la generalo Hubert Gough por komandar l'atako, ed ye la 10ma di junio ilu kaptis la saliajo de Ypres norde de la kresto di Messines. Haig projetis l'atako segun la projeto *GHQ 1917* e l'instrukturi quin ilu recevis de Haig. Segun la projeti facita ye la 16ma di junio, ilu decidis atakar la nomizita *Wilhelm Stellung* (la triesma defenso-lineo Germana) anke dum l'unesma dio dil atako.

L'atako Britaniana komencis ye 3:50 kloki la 31ma di julio. La 2ma Armeokorpo iris de la platajo Ghelveult atakar adsude, e konfrontis la precipua defenso artilriala dal Germani. Proxim la di-mezo Germani sucesis koaktar Britaniana retreto pos domajar 70% ek lua brigadi.

L'Unesma Armeo Britaniana atakis alonge la rivero Souchez, irinte vers Lens e Lille. Lua skopo esis eliminar Germana saliajo inter Avion e Lens, e kaptar la kolini 65 e 70. La batalio por la nomizita "kolino 70", jacante 48 km sude de Ypres, eventis de la 15ma til la 25ma di agosto. La Kanadana Armeokorpi luktis kontre 5 divizioni de la 6ma Armeo Germana. Pos sangoza kombati, tri ek la divizoni Kanadana domajis multe la fatigita trupi Germana e kaptis la kolino.

La nomizita "batalio di Langemarck" esis la 2ma atako Franca-Britaniana dum la 3ma batalio di Ypres. Franci havis granda suceso che la norda flanko, de Bixschoote til Drie Grachte, dum ke Britaniani okupis multa tereni de Langemark til la Franca lineo. Germana infantrio probis avancar, ma subisis multa perdaji sub l'artilrio Britaniana. Tamen, l'atako Britaniana haltis e la moralo dil Britaniana soldati diminutis.

Che l'alta tereni, Germani duris impozar severa domaji a la Federiti preter Langemarck, ma ye la 19ma di agosto, pos du sika dii, la 18ma Armeokorpo duktis nova operaco infantriala, tankala, avionala ed artilriala kontre la Germani alonge la choseo inter St Julien e Poelcappelle. Ye la 22ma di agosto plusa tereni kaptesis, tamen la desavantajo taktikala kompare la Germani duris. La 2ma Armeokorpo atakis che la platajo Gheluvelt kun skopo kaptar Nonne Bosschen, Glencorse Wood ed Inverness Copse, ma la perdaji esis granda por amba flanki.

## Ataki de septembro til novembro

Pro la nesuceso dil atako komandita dal generalo Gough, Haig imperis la 2ma Armeo komandita da Plummer atakar en la platajo di Geluveld norde de lua pozicioni, ma sude de Ypres. La 3ma atako de la batalio di Passchendaele komencis ye 5:40 kloki la 20ma di septembro, e facesis per 4 divizioni, di qui 2 Australiani kune soldati de Sudafrikana regimento. Li atakis en 6 km-a fronto inter Klein Zillebeke e Westhoek. Britaniani avancis lente, e li subisis kontinua ataki dal Germani, inkluzite per mustard-gaso. Fine ye la 4ma di oktobro l'Australiani repelis Germana atako ed atingis omna skopi de la batalio, havinte nur 2.174 viktimi.

Che la batalio di Poelcappelle, qua komencis ye la 9ma di oktobro, la 2ma Diviziono Australiana ne povis avancar, ma mantenis lua pozicioni til la 27ma di oktobro.

La final atako komencis ye 6:00 kloki la 6ma di novembro dal Armeokorpo Kanadana, komandita dal generalo Arthur Currie, kun skopo kaptar la vilaji Passchendaele (nune Passendale) e Mosselmarkt, e la vicina kolini. L'Unesma e la Duesma divizioni Kanadana avancis super fangoza tereno suportita per intensa artilriala bombardo, e kaptis la du vilaji en du hori, perdinte 2.238 soldati. Fine ye la 10ma di novembro, omna alta tereni vicina de Ypres kaptesis, malgre l'intensa pafado Germana. La batalio di Passchendaele, anke konocita kom 3ma batalio di Ypres, finis.

## Rezulto
La batalio di Passchendaele fine diminutis la preso kontre Franca armeo, e la saliajo di Ypres diminutesis per 8 km. Tamen la perdaji (mortinti, vunditi, desaparinti) esis 8.500 Franci, 4.000 Kanadani e 250.000 Britaniani (di qui cirkume 40.000 desaparis, la maxim multa dronita che la fango), e 260.000 Germani.

## Referi