open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pluvoforesto

**Pluvoforesti** esas vasta foresti kun granda diverseso de planti ed animali en tropikala regioni kun multa pluvo. La pluvoforesto havas grand influo ye la klimato di la regiono. Pluvoforesti esas severe minacata pro tro-populizo e ligno-kultivado. La desaparo di pluvoforesti kontributas multe a la teplic-efekto.
Turlai

**Turlai** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Barzdowka. La loko jacas 17 kilometri de Orsha, che ferovoyo Krichaw – Orsha.
Bielieva (Orsha)

**Bielieva** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Vuscie. Lo jacas 98 kilometri de Viciebsk e 18 kilometri de Orsha.
Brancava

**Brancava** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Vuscie.

Hike naskis Bielorusa mediko Vasil Aliaxandravich Ananienka (n. 1947) e historiisto Yawhien Kanstancinavich Anishchanka (1955-2021).
SAATA

**SAATA** (biel. *Sistema abaznachennia abiektaw administraciyna-teritariyalnaha padzielu* / Idale *Sistemo dil identigo di objekti di administral-teritoriala divido*) esas klasifikuro, qua es integrala parto di uniformala sistemo di asortado e kodexifado di informi teknikala e ekonomikala uzata en automatala sistemi administrala. Lo es la kodexo por plasizar objekti, e lua maximala longeso es 10 cifri.
Lipki (Orsha)

**Lipki** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Vuscie (1954-1980 administrala centro di komono Lipki).
Mondala Kupo di Futbalo 2022

La **Mondala Kupo di Futbalo 2022** esis la 22ma Mondala Kupo di FIFA e kunigis la 32 maxim bona nacionala esquadi. Ol eventis en Katar de la 20ma di novembro til la 18ma di decembro 2022.

Entote 8 stadii gastigis la futbalo-partii en 5 Kataran urbi: Doha (3 stadii), Lusail, Al-Khor, Al-Rayyan (2 stadii) ed Al-Wakrah. Unesmafoye en la historio la Mondala Kupo di Futbalo eventis en Araba e Mohamedana naciono. Ank unesmafoye en la historio, la Kupo eventis en novembro e decembro, vice en julio ed agosto, por preventar l'extrema varmeso di Katarana somero.

Arjentinia esis la vinkinto di la Kupo, pos vinkir Francia en la lasta partio, per maxima puniso.

## Konkursinta nacioni
32 esquadi qualifikesis por interludar dum ta konkurso:

L'aperto-ceremonio eventis en la stadio Al Bayt, che urbo Al Khor, ante la partio inter Equador e Katar. Ol inkluzis l'aparo di Usan aktoro Morgan Freeman e dil aktivisto Ghanim Al-Muftah, ed eventis muzikala spektaklo kun la partopreno di Sudkoreana kantisto Jungkook, membro de la grupo BTS, e dil Katarana kantisto Fahad Al Kubaisi.

## Ludala tabeli

### Grupala fazo
Por la unesma fazo la 32 esquadi dividesis en 8 grupi qui singla konsistis ek 4 esquadi. Nur la du maxim bona esquadi ek singla grupo povis atingar la sequanta finala fazo.

#### Grupo A

#### Grupo B

#### Grupo C

#### Grupo D

#### Grupo E

#### Grupo F

#### Grupo G

#### Grupo H

### Finala fazo
Yakawlievichi (kolonieto ruraltipa)

**Yakawlievichi** esas kolonieto ruraltipa en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Zubava.

Hike naskis Bielorusa jurnalisto e skriptisto Uladzimir Navumavich Miajevich (1907-1982).
Krasnapolci

**Krasnapolci** (til 30ma di julio 1964 – *Amierika*) esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Zubava.
Liucini

**Liucini** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Zubava.

Hike naskis Bielorusa Heroo di Socialista Laboro (1966) Mikalai Piatrovich Shinkarow (1928-2007).
Yakawlievichi (vilajo)

**Yakawlievichi** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Zubava.

## Naskita hike
* Uladzimir Uladzimiravich Barisienka (n. 1949), jurnalisto e skriptisto
* Ilariyon Pawlavich Kirpichow (1914-1999), lietnantokolonelo, Heroo di Soviet-Uniono (1940).
* Ivan Yakawlievich Siarjantaw (1919-1943), aeronaviginto, Heroo di Soviet-Uniono (1943).
Malaya Lieshcha

**Malaya Lieshcha** (til 18ma di marto 2014 – *Lieshcha*) esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Zubava.
Liawki (Orsha)

**Liawki** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Zubava. Lo jacas 28 kilometri de Orsha e 2 kilometri de Kopis.

Hike naskis Bielorusa piktisto Kim Fiodaravich Shastowski (1935-2016).
Medalio di Glorio (Soviet-Uniono)

**Medalio di Glorio** esas Sovietiana dekoruro militista tri-klasala, konferita de la 8ma di novembro 1943 (kun korektaji en lua statuto ye 1947 e 1957), fondita ye Regio di Supra Konsilistaro di Soviet-Uniono, por meriti dum duesma mondomilito.
Kazieki

**Kazieki** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Zubrevichi.

Hike naskis Bielorusa patropreninto di duesma mondomilito e recevinto di Medalio di Glorio (1945) Piotr Ivanavich Kasciukovich (1923-1982).
Larinawka

**Larinawka** esas agrourbeto en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Krapiwna. Lo jacas che frontieri di urbo Orsha.
Baradulina (Orsha)

**Baradulina** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Krapiwna. La loko jacas 10 kilometri de Orsha, an sinistra rivo di rivero Krapivienka (sinistra enfluanto di Dnepr).
Siahlava

**Siahlava** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Krapiwna. La loko jacas che urbo Orsha.
Zapollie (Orsha)

**Zapollie** esas agrourbeto en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Miejava.

La loko jacas 22 kilometri de Orsha e 102 kilometri de Viciebsk.
Charkasova (Orsha)

**Charkasova** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Miejava. Lo jacas an rivero Pachalica (dextra enfluanto di Arshica en baseno di Dnepr).
Palaco di le Lubomirski (Yurcava)

**Palaco di le Lubomirski** esas konstrukturo (kune parko) de duesma duimo di 19ma yarcento, qua jacas an dextra rivo di rivero Skunia (enfluanto di Arshica en baseno di Dnepr) en Bielorusiana vilajo Yurcava (provinco Viciebsk, distrikto Orsha). Lo apartenis a familio principala di le Lubomirski, e pose a le Grabowski.

Unesma proprietero dil palaco esis princo e generalo-mayoro Konstanty Lubomirski (1747-1819), filiulo di generalo di armeo di Rusa imperio Franciszek Ksawery Lubomirski (1786-1870).

Dum duesma mondomilito hike situesis hospitalo.

## Fotografuraro

Arkivo:Юрцава. Былая сядзіба (02).jpg
Arkivo:Юрцава. Былая сядзіба (01).jpg
Arkivo:Jurcava, Lubamirski. Юрцава, Любамірскі (N. Orda, 3.07.1877).jpg
Asinawka (Orsha)

**Asinawka** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Pishchalava.

## Naskita hike
* Cimafiey Yemialianavich Saltanovich (1912-1976) – politikulo, Heroo di Socialista Laboro (1966).
Lucian Freud

**Lucian Freud** (n. 8 di decembro 1922, m. 20 di julio 2011) esis Britaniana piktisto.

Il naskis en Berlin; ilua patro esis Austriana arkitekto Ernst L. Freud, ed ilua avulo esis la psikiatriisto Sigmund Freud. De 1933 la familio rezidis en Anglia.

De 1942 til 1943 il studiis arto ye la kolegio Goldsmiths. Ilua frua pikturi montris influo di surealismo; de la 1950-yardeko il produktis portreti, kustumale postulante multa tempo de la persono piktita. Kelka de ilua pikturi esis vendata ye aucioni po plura milion dolari.
Kazionniya Parshni

**Kazionniya Parshni** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Smaliani.

## Naskita hike
* Paviel Andreyevich Dudchik (1918-1994) – kolonelo dum duesma mondomilito, Heroo di Soviet-Uniono (1945).
Radiosondilo

**Radiosondilo** esas instrumento qua acensigesis per balono e per qua l'aeropreso, temperaturo e humideso en la plu alt aero-strati povas esar mezurata. La datumi sendesas per sendilo a la tero. Per sequar la balono per radaro, anke l'altitudo di la balono e la rapideso di vento esas mezurata. Dufoye po dio de diversa loki sur la tero samatempe radiosondilo acensigesas.
Rozea triangulo

La **rozea triangulo** originale esis un de la merki en la Germana koncentreyi ed uzesis kom merko por la persekuto di homeosexuali dum la Duesma Mondomilito. Depos la yari sepadek la rozea triangulo divenis lukto-simbolo por la movemento di homeosexuali e lia lukto por acepteso ed egala yuri.
Vialikaye Thorina

**Vialikaye Thorina** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Asintorf.
Zascienki (Dubrowna)

**Zascienki** (olim *Chirvoniya Zascienki*) esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Asintorf.

Ol jacas che frontiero kun Rusa Federuro, apud dextra rivo di fluvio Dnepr, 27 kilometri de Dubrowna e 110 kilometri de Viciebsk.

## Naskinta hike
* Kaciarina Zaharawna Rubiciel (1924-2009) – Bielorusa Heroo di Socialista Laboro (1966)
Karumni

**Karumni** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Asintorf.

En la vilajo lojis e sepultesis Heroo di Soviet-Uniono (1944) Ivan Dzmitriyevich Kandraciew (1917-1955).
Kirayova (Dubrowna)

**Kirayova** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Asintorf.

En la vilajo naskis Bielorusa politikisto Mihail Aliaxandravich Minkovich (1914-1971). Il esis de 1964 til sua morto Ministro di Kulturo di RSS Bielorusia.
Bananal

**Bananal** esas urbo en Sao Paulo. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 616,3 km².
Asintorf

**Asintorf** esas agrourbeto en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, administrala centro di samanoma komono.

## Naskita hike
* Valiancina Uladzimirawna Abrazova (n. 1957), ex-sportistino e entrenistino pri biatlono
* Rehina Prakopawna Haroshka, cientistino
Redzki (Dubrowna)

**Redzki** esas agrourbeto en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Asintorf. Lo jacas 90 kilometri de Viciebsk e 20 kilometri de Dubrowna.
Sheki (Dubrowna)

**Sheki** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Asintorf.

Lo jacas proxim sinistra rivo di Viarhita e lua enfluanto Babrovica (baseno di fluvio Daugava), 1,5 kilometri de lago Afanasiewskaye.

## Naskita hike
* Ivan Navumavich Rahcieyenka (1905-1988), ciencisto pri botaniko
Arlovichi (Dubrowna)

**Arlovichi** esas agrourbeto en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, administrala centro di komono Valiawki. Lo jacas proxim sinistra rivo di Dnepr, 143 kilometri de Viciebsk e 36 kilometri de Dubrowna.
Liadi (Dubrowna)

**Liadi** esas agrourbeto (til 1954 – kolonieto urbaltipa, e en yari 1954-2008 – vilajo) en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Valiawki. Lo jacas proxim sinistra rivo di Miareya e lua enfluanto Zakabilica (baseno di Dnepr).

## Naskita hike
* Abram Savulavich Shevieliow (1917-1994), ciencisto pri imunologio
* Siarhiey Kanstancinavich Zaranka (1818-1871), Bielorusa piktisto
Kalinawka (Dubrowna)

**Kalinawka** esas agrourbeto en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Valiawki.
Geto en Dubrowna

**Geto en Dubrowna** esis de la oktobro 1941 til 6ma di decembro 1941 parto dil urbo Dubrowna (provinco Viciebsk), a qua on force diplasesis Judi de l'urbo e proxima loki dum okupado di Bielorusia da naziista Germania dum duesma mondomilito. Ico eventis kom parto di naziista sistemo di exterminado di Judala habitantaro.

Segun statistiki de 1939 en Dubrowna lojis 2119 Judi, do 21,37 % di omna habitanti dica urbo.

Naziisti okupis Dubrowna de la 16ma di julio 1941 til 26ma di junio 1944, e quik komencis opresir Judi per obligata portado di bando kun Stelo di David ed esado heme pos 18:00. Pose la Judala habitanti on explotachesis por harda labori inkluzite pueri, ofte kune deshumana humiligado.

Naziisti en oktobro 1941 kreis getto kolektinte cirkum 2000 Judi en du domi. Tre amasigita homi traktesis bestiala.

La getto dissolvesis 6ma di decembro 1941. Proxim fabrikerio pri linaji e Judala nekropolo naziisti mortigis super 1500 Judi per mitraliosi. Esis eventi di varsado per gazolino e bruligado viva homi. Kom lasta naziisti mortigis pueri per ruptado di spino sur genuo.

Laborinta por naziisti Judala mestieristi e ilia familii mortigesis en februaro 1942.

Ultre amasa mortigado cirkum 185 homi pafesis esinte en desgranda grupi o unope.

Segun "Katalogo di getti en okupita Bielorusia 1941-1944" viktimi de Dubrowna e proxima vilaji esis 1985 homi, e segun "Sovietiana Enciklopedio di Holokausto" mem cirkum 3000.

En 1944 naziisti esforcis represir sua deshoma krimino uzinte Sovietiana militala kaptiti. Ili mustis extraktir kadavri e brulir oli. Pose ili mortigesis.

Konocata esas eskapi del getto di Dubinski, e ank frati Dimshic e Lapatuhin.

Du personi de Dubrowna – Sciapan e Yewfiemia Reutovich – recevis (en 2001) titulo Yustero inter Populi (n-ro 9290) konferita da instituto Yad Vashem en Ierusalem.
Dubrowna

**Dubrowna** esas urbo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, administrala centro di distrikto Dubrowna e komono Maloye Bahava (de 2019 – esante exter ica komono).

Lo jacas apud fluvio Dnepr.

Naziista Germania okupis l'urbo de la 16ma di julio 1941 til 26ma di junio 1944. De la oktobro 1941 til 6ma di decembro 1941 en Dubrowna esis kreinta da naziisti getto, a qua on force diplasesis Judi de l'urbo e proxima loki.

## Fotografuri

Arkivo:Dubroŭna. Дуброўна (Lauvergne, 1840).jpg
Arkivo:Dubroŭna Sv. Troickaja carkva.JPG
Arkivo:Дуброўна. Кляштар бернардзінцаў (03).jpg
Arkivo:Dubroŭna.Manufaktura.JPG
Arkivo:Автомобильный мост 3271013.jpeg
Arkivo:Dubroŭna Vajskovy Memaryjal.JPG
Arkivo:Ghetto Dubrovno (Vitebsk region) 2a.jpg
Biel (Dubrowna)

**Biel** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Valiawki.

En la vilajo naskis e sepultesis Heroo di Socialista Laboro (1971) Tamara Yahorawna Dzienisienka (1931-2001).
Mihalinava (Dubrowna)

**Mihalinava** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Valiawki.

## Naskita hike
* Mihail Ivanavich Kapcieraw (1938-1990), Heroo di Socialista Laboro (1976).
* Mihail Famich Chuikin (1933-1967), Heroo di Socialista Laboro (1965).
Dabrin (Dubrowna)

**Dabrin** esas agrourbeto en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna. Lo es administrala centro di samanoma komono.

La loko jacas 17 kilometri de Dubrowna e 109 kilometri de Viciebsk.
Svatashici

**Svatashici** esas agrourbeto en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Dabrin.

La loko jacas apud rivero Zadubrovienka, 13 kilometri de Dubrowna e 115 kilometri de Viciebsk.
Ancipienki

**Ancipienki** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Dabrin.

En la vilajo lojis profesoro pri ekonomio (1976) Sciapan Yafimavich Yanchanka (1924-1999).
Liahawka (Dubrowna)

**Liahawka** esas agrourbeto en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Zarubi.

Hike naskis Bielorusa muzikisto Aliaxiey Mihailavich Hlimanovich e ekonomikisto Siarhiey Anatolievich Aniuhowski (n. 1980).
Chirina (Dubrowna)

**Chirina** esas agrourbeto en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Zarubi.

La loko jacas 21 kilometri de Dubrowna e 128 kilometri de Viciebsk.

Hike naskis Bielorusa fizikisto Uladzimir Andreyevich Yakavienka (n. 1938).
Astashkavichi (Dubrowna)

**Astashkavichi** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Zarubi.

La loko jacas apud rivero Irvianica (baseno di Dnepr).
Yad Vashem

**Yad Vashem** esas oficala Israelana instituto di memoro pri Judala viktimi di holokausto, fondita ye 1953 en Ierusalem (Monto Herzl).

L'instituto konsistas ek: Nova Muzeo pri Historio e Aulo di Nomi (ibe konservesas datumi pri viktimi di holokausto), Halo di Memoro, Gardeno di Yusteri inter Populi, du galerii pri arto, sinagogo, arkiveyo e biblioteko, Valo di Mortigita Socii e Internacionala Skolo pri Holokausto.

## Fotografuraro

Arkivo:Yad Vashem View.jpg
Arkivo:Israel-Yad Vashem Sculpture.jpg
Arkivo:Yad Vashem BW 2.JPG
Arkivo:Urwany wiadukt kolejowy w Yad Vashem.jpg
Arkivo:Israel-Yad Vashem Garden of righteous.jpg


## Extera ligili
* Yad Vashem - Oficala sito
Yustero inter Populi

**Yustero inter Populi** esas maxim alta Israelana titulo konferita por ne-Judi helpinta a Judi dum holokausto. Lo esis fondita ye 1963 da instituto Yad Vashem en Ierusalem.

Segun datumi de januaro 2021 la titulo recevis 27 712 personi – maxim multe de Polonia (7 177), Nederlando (5 910) e Francia (4 150).

## Fotografuraro

Arkivo:Israel-Yad Vashem Garden of righteous.jpg
Arkivo:Yad Vashem-Certificate of Honour, Franz Leitner, 1998-12-06.jpg
Arkivo:Marta Bocheńska medal Sprawiedliwa wśród Narodów Świata.JPG


## Extera ligili
* Yustero inter Populi - Oficala sito
Bayeva

**Bayeva** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Zarubi.

Dum duesma mondomilito en yari 1941-1943 la loko esis okupita da nazista Germania. On mortigis 110 habitanti e bruligis tota vilajo.

## Naskita hike
* Mikalai Aliaxandravich Haruliow (1919-1980), Rusa e Bielorusa skriptisto Sovietiana
* Samuil Matveyevich Eidlin (1914-1989), Rusa e Judala skriptisto Sovietiana
Dziamiankava

**Dziamiankava** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Zarubi.
Aliena Aladka

**Aliena Aladka** (n. ye la 3ma di oktobro 1985) esas Bielorusiana manekino, partoprenistino dum konkurso Miss World (2007).
Volha Antropava

**Volha Antropava** (n. 1983) esas Bielorusiana manekino, vinkintino di konkurso Miss Bielorusia (2004) e *Top Model International* (2005).
Kaciarina Licvinava

**Kaciarina Licvinava** (n. 30ma di novembro 1984) esas Bielorusiana manekino, vinkinto di konkurso Miss Bielorusia (2006) e partoprenintino dum 56ma konkurso Miss World (2006).
Hanna Rihorawna Bondarava

**Hanna Rihorawna Bondarava** (n. 10ma di junio 1980) esas Bielorusiana е Franciana manekino e cinem-aktoro (elu ludis inter altri en Bielorusiana-Rusiana filmo militala de 2010 Fortreso Brest – kom *Halina*).
Mariya Viktarawna Vasilievich

**Mariya Viktarawna Vasilievich** (n. 9ma di aprilo 1997) esas Bielorusiana manekino, blogerino e politikistino. El vinkis konkurso Mis Bielorusia (2018) e esis partoprenistino dum konkurso Miss World (2018).

Mariya Vasilievich opozesis a violentema protesti kontre prezidero Aliaxandr Rihoravich Lukashenka de 2020 konsiderinte oli kom anti-statala.
Kaciarina Uladzimirawna Damankova-Zinharevich

**Kaciarina Uladzimirawna Damankova-Zinharevich** (n. 19ma di septembro 1988) esas Bielorusiana manekino, vinkistino di konkurso Supermodel of the World (2006).
Bahackawka

**Bahackawka** (til 1976 – *Malaya Bahackawka* e *Vialikaya Bahackawka*) esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Mahiliow, distrikto Mscislaw, komono Padsoltava.

La loko jacas 23 kilometri de Mscislaw e 104 kilometri de Mahiliow.

Hike (*Malaya Bahackawka*) naskis Bielorusa skriptisto, jurnalisto e politikisto Maxim Harecki (1893-1938). Ank hike es muzeo pri il.
Anastasia Uladzimirawna Vieramieyenka

**Anastasia Uladzimirawna Vieramieyenka** (n. 10ma di junio 1987) esas Bielorusiana basketbalisto, dekopla maxim bona basketbalistino en Bielorusia (2006, 2007, 2008, 2009, 2012, 2013, 2015, 2016, 2017, 2018).
Mariya Uladzimirawna Papova

**Mariya Uladzimirawna Papova** (n. 13ma di julio 1994) esas Bielorusiana basketbalisto. El ludis en esquado di Bielorusia de Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro (2016).
Kaciarina Andreyewna Snicina

**Kaciarina Andreyewna Snicina** (n. 2ma di septembro 1985) esas Bielorusiana ex-basketbalisto, bronz-medaliistino dum Europana Championeso en 2007.
Tacciana Aliaxandrawna Lihtarovich

**Tacciana Aliaxandrawna Lihtarovich** (n. 29ma di marto 1988) esas Bielorusiana basketbalisto, ganintino di 4ma plaso en esquado di Bielorusia en Championeso dil Mondo en Chekia (2007).
Plako-dinamiko

**Plako-dinamiko** o dinamiko di ter-plako esas ciencala teorio qua explikas tam la geografiala situeso di kontinenti, oceani, monti ed altra strukturi sur la ter-surfaco, kam la strukturi geologial en la ter-krusto  e la plaso ube aparas ter-tremi e volkanismo.

Segun ca teorio la *litosfero (la maxim extera, cirkume 100 kmi dika strato en la tero) dividesas en (kontinentala) ter-plaki dinamika qui movas nedependante trans la ter-surfaco per flui en l'infra *astenosfero. Quankam l'astenosfero* ne esas fluebla ol havas relative basa shovo-povo, per qua ol, mezurat a la geologiala temp-indiko, povas esar konsiderata kom lente-fluanta viskoza fluido.
Koagulo-rokaji

**Koagulo-rokaji** esas rokaji qui existas pro koldeskanta *magmo. Konocat esas granito qua koagulis en la ter-krusto ipsa; pro to ol nomesas profundeso-petro. Altra importanta koagulo-rokajo esas bazalto, ekfluo-rokajo qua - se ol diminutas dum koldesko - formacas bazalt-koloni, quale esas videbla ye la nordala litoro di Ulster (*[[Choseo di Giganti]]*).
Spricofluo

**Spricofluo** (spric-fluo) esas tre forta vento qua kustumale ventas ye 9 til 10 kilometri alte. Meteorologi parolas pri spricofluo se la vento ye ta altitudo havas rapideso de plu kam 100 kilometri po horo (vento-povo 11 o plu). Tre ofte plu alta rapidesi kam 350 kilometri p.h. atingesas.

Spricofluo konstante ocilas ye amba misferi de westo al esto cirkum la tero e konstante chanjas plaso. La plaso e direciono di la spricofluo esas determinanta por la plaso e movo di regioni dil alt- e la bas aeropreso e pro to, por la vetero. La spricofluo esas important aparajo di la generala cirkulo.

L'existo di la spricofluo montresis en 1926 da la Japoniana meteorologo Oishi Wasaburo per sequar teodolito per sondo-baloni. La deskovrinto pensis ke publikigar pri la spricofluo ne lektesus en la Japoniana, pro to il publikigis pri ol en Esperanto. Malgre to, il poke estimesis ed ankore hodie misagnoskesas en la ciencala mondo. Nur 20 yari pose Usani deskovris ilua verko.

Plu-tarda ciencala verko precipue dankesez ad exploristo Carl-Gustaf Rossby, segun qua nomesas l'ondi di Rossby en la spricofluo.

## Referi
Radiado

La tero recevas **radiado** de la suno en formo de varmeso (videbla e nevidebla), lumo e partikuli. L'energio qua atingas per to la tero esas la fonto di omna vivo ed stimulas la generala cirkulo. Sun-radiado per to anke esas efektiganta la vetero e klimato.
Stratosfero

**Stratosfero** esas la strato dil ter-atmosfero super la troposfero qua extensas su ye altitudo de 10 - 15 kilometri til 50 kilometri. Diferante kam en la troposfero, la temperaturo ne diminutas segun alteso. En la stratosfero trovesas l'ozon-strato.
Stratonubi

**Stratonubi** esas base-pendanta nubaro en la formo de griza strato, qua povas extensar su trans granda regioni. De la stratonubi kustumale ne falas pluvo-quanto. Nur pluveto komencas en la stratonubi.
Choseo di Giganti

La **Choseo di Giganti** esas rokaro an la nord-estala litoro di Nord-Irlando (Bushmills), qua konsistas de cirkume 40.000 bazalt-koloni. Depos 1986 la rokaro esas sur la listo di Mondala Patrimonio di UNESKO. La rokaro esus la rezulto di volkanerupto, ante 60 milion yari. La loko esas la maxim multe vizitat atraktajo di Nord-Irlando.

## Nomo
L'Irlandana-lingua (kelta) nomo di la Choseo di Giganti esas *Clochán na bhFómharach*, quo signifikas "L'Amaseto de petri di Fomoires." L'Angla-lingua nomo esas *Giant's Causeway*.

## Legendo
La legendo esas ke l'Irlandana giganto Fionn mac Cumhaill konstruktis voyeto tra la maro (*causeway*) a Skotia por kombatar kontre sua Skotian adverso Benandonner. Ye l'instanto ke Fionn arivas en Skotia, il vidas ke Benandonner esas mem plu granda kam il ipsa ed il rifugas ad Irlando. Ibe arivinte, persequata da la Skotiana giganto, Mac Cumhaill pregas a sua spozino maskar ilu kom infanto. Ye l'instanto kande Benandonner arivas en Irlando, il vidas la muliero kun l'infanto, quo timigas lu pro la grandeso dil infanto, imaginante ke la patro di tala grand infanto esos multe plu grand e forta kam il ipsa e rifugas a Skotia. Dum ilua fugo Benandonner destruktas la voyeto. De la voyeto nur la komenco en Irlando e la fino en Skotia (la Kaverno di Fingal sur l'insulo Staffa) restos.
Iskozi

**Iskozi** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Zarubi.

En la vilajo naskis Bielorusa linguisto Ivan Yakawlievich Liepieshaw (1924-2014).
Kliani

**Kliani** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Zarubi.

La loko jacas apud rivero Luki (dextra enfluanto di Rasasienka en baseno di Dnepr), 23 kilometri de Dubrowna e 115 kilometri de Viciebsk.

## Naskita hike
* Aliaxiey Anufriyevich Dudaraw (1950—2023), Bielorusa dramatifisto
* Janna Stanislavawna Saharawa (n. 1935), Bielorusa arkitektino.
Kulakowshchina (Dubrowna)

**Kulakowshchina** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Zarubi.
Władysław Ślewiński

**Władysław Ślewiński** (n. ye la 1ma di junio 1856 til la 24ma di marto 1918) esis Polona piktisto. Ilu studiis kun Paul Gauguin, ed apartenis ad artala movado "Yuna Polonia".
Sipishchava

**Sipishchava** esas agrourbeto en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Maloye Bahava.

La loko jacas 15 kilometri de Dubrowna e 107 kilometri de Viciebsk.
Maloye Bahava

**Maloye Bahava** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Maloye Bahava (til 2019 olua administrala centro).

La loko jacas proxim rivero Milastowka, 7 kilometri de Dubrowna e 99 kilometri de Viciebsk.

La vilajo esis en yari 1931-1954 administrala centro di ex-komono Cilievichi, e en yari 1954-2019 – di komono Maloye Bahava.
Centrala Banko di Azerbaijan

La **Centrala Banko di Azerbaijan** (Azerbaijanana: *Azərbaycan Mərkəzi Bankı*) esas la centrala banko di Azerbaijan. Ol establisesis en 11ma di februaro 1992. La sideyo di Centrala Banko jacas en la chef-urbo Baku.

## Videz anke
* Manat di Azerbaijan

## Extera ligilo
* Centrala banko di Azerbaijan (Azerbaijanana, Angla)
Sviraki

**Sviraki** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Maloye Bahava.

La loko jacas proxim rivero Tabora (sinistra enfluanto di Dnepr).
Cilievichi

**Cilievichi** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Maloye Bahava.

En yari 1924-1931 esis administrala centro di samanoma komono.
Manat di Azerbaijan

**Manat di Azerbaijan** (Simbolo: **₼**, ISO 4217: **AZN**, Azerbaijanana: **Azərbaycan manatı**) esas la monetaro di Azerbaijan. Ol subdividesas en 100 *qəpik*-i, lua abreviuro esas AZN e lua kurso di kambio esis AZN 1,7 po US$ 1 ye la 7ma di decembro 2022.

## Videz anke
* Centrala Banko di Azerbaijan

## Fonti

## Extera ligilo

* Centrala banko di Azerbaijan (Azerbaijanana, Angla)
Yeramieyewshchina

**Yeramieyewshchina** esas agrourbeto en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna. Lo esas de 2021 administrala centro di komono Maloye Savina.

Til 1957 kom vilajo lo esis en komono Maloye Bahava.
Babrova (Dubrowna)

**Babrova** esas agrourbeto en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Maloye Savina.

En yari 1954-1957 esis administrala centro di samanoma komono.
Barsuki (Dubrowna)

**Barsuki** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Maloye Savina.
Rasasna

**Rasasna** esas agrourbeto en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Maloye Savina.

La loko jacas apud sinistra rivo di Dnepr e olua enfluanto Rasasienka, 17 kilometri de Dubrowna e 109 kilometri de Viciebsk.

Hike naskis Bielorusa ciencisto pri gardenokultivado Markiel Sciapanavich Savicki (1898-1975).
Maloye Savina

**Maloye Savina** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Maloye Savina (til 2021 administrala centro di lo).

En yari 1931-1954 lo esis administrala centro di komono Savina, en 1954-1957 – parto di komono Babrova. Pose til 2021 la loko esis administrala centro di samanomo komono.
Karabanavichi

**Карабанавічы** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Maloye Savina.

Til 1957 lo esis en komono Maloye Bahava.

En la vilajo naskis Bielorusa ciencisto pri veterinarala medicino Anatol Filimonavich Mahilienka (1938-1997).
Fiesiewka

**Fiesiewka** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Maloye Savina.

Til 1960 lo situesis en ex-komono Biel.
Pirahi (Dubrowna)

**Pirahi** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna. Lo es administrala centro di samanoma komono.

En la vilajo naskis Bielorusa Heroo di Soviet-Uniono Uladzimir Antonavich Hamchanowski (1920-1942).
Aziori (Dubrowna)

**Aziori** esis vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, ex-komono Zascienki.

De 1924 til 1939 ol esis administrala centro di samanoma komono, e til 2004 ol apartenis a ex-komono Redzki, pose – a ex-komono Zascienki.

La vilajo dissolvesis ye la 8ma di julio 2008, e en 2019 komono Zascienki divenis parto di komono Asintorf.
Asinawka (Dubrowna)

**Asinawka** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Pirahi.

La loko til 1960 apartenis ad ex-komono Buda, til 1963 – ad komono Asintorf, e til 1964 esis parto di ex-komono Aziori.

Hike situesis samanoma staciono ferovoyala.

## Naskita hike
* Ivan Awdzieyevich Aviekaw (1919-1943), Bielorusa aviacisto de duesma mondomilito, Heroo di Soviet-Uniono (1943)
* Erniest Vasilievich Yapuhin (1936-2022), Bielorusa skriptisto
Makarawka (Dubrowna)

**Makarawka** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Pirahi.

## Naskita hike
* Mikalai Apanasavich Apiyok (n. 1935), Bielorusa piktisto
Jabiki (Dubrowna)

**Jabiki** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Pirahi.

Til 1960 la loko jacas en ex-komono Buda, til 1963 lo apartenis a komono Asintorf, e pose til 1964 ad ex-komono Aziori.
Meritoza laboristo pri rurala ekonomio di Bielorusia

**Meritoza laboristo pri rurala ekonomio di Bielorusia** esas honorumala titulo en Bielorusia, quo recevas alte profesionala laboristi rurala: rurani, oficisti, exploristi, e ank organizi laboranta 15 e plu yari por kreskar produktado e vendado di rurala produkturi.
Mardahi

**Mardahi** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Pirahi.

La loko en yari 1927-1954 esis administrala centro di samanoma komono.

Lo jacas proxim rivero Chijowka (dextra enfluanto Dnepr).
Philippe de Champaigne

**Philippe de Champaigne** (n. ye la 26ma di mayo 1602 til la 12ma di agosto 1674) esis Franca piktisto. Ilu fondis l'Akademio pri Pikto e Skulto (France: *Académie de peinture et de sculpture*) di Paris e piktis precipue portreti ed imaji pri santi katolika.
William Orpen

**William Newenham Montague Orpen** (n. ye la 27ma di novembro 1878 til la 29ma di septembro 1931) esis Irlandana piktisto.
Wilhelm Freddie

**Wilhelm Freddie** (n. **Christian Frederik Wilhelm Carlsen** ye la 7ma di februaro 1909 til la 26ma di oktobro 1995) esis Dana piktisto, skultisto e profesoro che Rejal Akademio Dana pri Bel-Arti (Dane: *Det Kongelige Danske Kunstakademi*).
Chijowka (Dubrowna)

**Chijowka** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Pirahi.

En la vilajo naskis "Meritoza artistino di ARSS Chechenia-Ingushia" (1988) Valentina Nikolayevna Shilova.
Wilhelm Bendz

**Wilhelm Ferdinand Bendz** (n. ye la 20ma di marto 1804 til la 14ma di novembro 1832) esis Dana piktisto. Ilu studiis kun Christoffer Wilhelm Eckersberg, ma pro mortar yuna, ilu facis poka pikturi.
Stupaki

**Stupaki** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Dubrowna, komono Pirahi.

La loko til 1960 apartenis ad ex-komono Buda, til 1963 – ad komono Asintorf, e til 1964 esis parto di ex-komono Aziori.
William Unger

**William Unger** (n. **Wilhelm Unger** ye la 11ma di septembro 1837 til la 5ma di marto 1932) esis Germana aquarelisto e grabisto.
Tropikala ciklono

**Tropikala ciklono** esas ciklono de relative mikra formato ma kun omno-destruktanta vento e tre granda pluvo-quanto, qua eventas exkluzive super la tropikal oceani. Tropikala cikloni kustumale iras del esto a westo e kommencas super l'oceani kun suficanta maraquala temperaturo (plu varma kam 27 gradi Celsio). Oli nutresas dal energio liberigata dum kondensesko dil aquovaporo de la varma maraquo. En la mezo di tropikala ciklono maxim ofte trovesas 'okulo': tranquila regiono sen nubi.
Tropopauzo

**Tropopauzo** esas la limito inter troposfero e la stratosfero. En la tropiko l'alteso varias de 15 til 20 kilometri ed en la pol-regioni ck. til 10 kilometri.
Aquovaporo

**Aquovaporo** esas humidajo en la ter-atmosfero. La humideso esas mezurata per higrometro. Se quanteso de aquovaporo transiras certena limito, existas nebulo o nubi.
Frosto

**Frosto** esas vetero-cirkonstanco dum qua la temperaturo esas plu basa kam 0 zero gradi Celsio, pro to aquo transiras a glacio. Dependante de la humideso dil aero e lokala cirkonstanci anke povas aparar glaciopluvo o pruino.
Vetero

**Vetero** esas la diala stando di la ter-atmosfero, precipue di la troposfero, precipue se ca stando relatas la vivo e homala socio. Vetero maxim ofte esas karakterizata da temperaturo, vento, pluvo-quanto, nubi e vido. L'averaja vetero en certena regiono esas la klimato.
Veterobalono

**Veterobalono** esas balono uzata por meteorologial exploro. Tala balono esas equipita de instrumenti qui alte en l'aero mezuras importanta faktori quala temperaturo, atmosferala preso e humideso.
Liozna

**Liozna** esas kolonieto urbaltipa en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, administrala centro di distrikto Liozna e komono Liozna (esante exter dil ol).

La loko jacas apud sinistra rivo di rivero Moshna (baseno di Daugava), 40 kilometri de Viciebsk.

## Naskita hike
* Marc Chagall (1887-1985), Rusa-Franca piktisto
* Ruslan Cimafieyevich Zubaw (1941-2014), Bielorusa oficiro e sportisto
* Zinaida Siamionawna Dawhiala (n. 1930), Bielorusa arkitekto

## Fotografuri

Arkivo:Лёзна. Дом культуры. 2008.jpg
Arkivo:Lozna. Лёзна (6.09.2009).jpg
Arkivo:Lozna. Лёзна (7.09.2007).jpg
Arkivo:Lozna. Лёзна (2007).jpg
Arkivo:Кінатэатр Світанак.jpg
Arkivo:Лёзна. Краявіды (11).jpg
Arkivo:Лёзна. Памятны знак на месцы царквы (02).jpg
Arkivo:Лёзна. Вадзяны млын на Мошне (03).jpg
Arkivo:Лёзна. Помнік загінулым яўрэям.jpg
Arkivo:«Дом в Лиозно» (M. Chagall, 1908).jpg
Yaskawshchina (Liozna)

**Yaskawshchina** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna. Lo es administrala centro di samanoma komono.

La loko jacas 4 kilometri de frontiero kun Rusia, 11,5 kilometri de Liozna e 47 kilometri de Viciebsk.

## Referi
Nadziojina

**Nadziojina** esas agrourbeto en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Yaskawshchina.

## Referi
Panathinaikos FC

**Panathinaikos FC** esas Grekiana klubo futbalala, un ek segmenti di multisportala klubo Panathinaikos AO.
Alain Aspect

**Alain Aspect** (n. ye la 15ma di junio 1947) esas Franca fizikisto, qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri fiziko en 2022, ensemble kun John Clauser ed Anton Zeilinger.

## Referi
Maatia Toafa

**Maatia Toafa**, diplomacisto e politikisto n. ye la 1ma di mayo 1954, esis chefministro di Tuvalu dufoye: de 2004 til 2006, ed itere de septembro til decembro 2010.
Vento-vortico

**Vento-vortico** esas adsupre turnanta humid aero qua povas existar dum sturmo. La rotacant aero povas atingar rapidesi de kelka centi kilometri po horo ed esar videbla kom funelatra konvexajo (tubo) sub nubo. Pro la movo di la nubo kun la tubo, traco de domajo povas produktesar de kelkafoye kelka metri larja e kilometri longa.
Mondala Meteorologial Organizuro

La **Mondala Meteorologial Organizuro (MMO)** esas parto di Unionita Nacioni e havas sedo en Genève (Suisia). Ca organizuro aranjas la mondo-vasta kunlaboro inter vetero-serverii pri informar ed interkambiar observi ye tereno di exploro e formaco di meteorologial experti.
Brjezova

**Brjezova** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Yaskawshchina.

En la vilajo naskis Bielorusa Heroo di Socialista Laboro (1966) Mariya Ivanawna Shalupkina (1913-1996).

## Referi
Kalishki

**Kalishki** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Yaskawshchina.

## Naskinta hike
* Salamon Yafimavich Nezlin (1892-1990), Bielorusa profesoro pri medicino (1952)
* Liudmila Ramanawna Haniestava (1923-2009), Bielorusa artistino pri opero
* Yawhim Maisieyevich Famin (1909-1941), Bielorusa oficiro, heroo dum la defenso di la fortreso Brest
* Raisa Uladzimirawna Kublickaya (1928-2001), Bielorusa Heroo di Socialista Laboro (1976)

## Referi
Nivelacenso maraquala

Se la temperaturo sur tero acensas pro la teplic-efekto, la nivelo di maraquo acensos konseque l'augmento di la maraquo e fuzado de glacieri ed glaciostrati. Ca **nivelacenso maraqual** esos minaco por basa regioni quale Nederlando, ma precipue por fekundoz e dense populizita delti en povra landi, quale la Nilo-delto e Bangladesho. Ca nivelacenso maraqual anke povas koincidar basesko di la lando.
Acida pluvo

**Acida pluvo** esas pluvo en qua dissolvesis gasi quale sulfuroxido ed amono qui sive donas acida reakto sive pos pluvo-quanto sur - e neutresko en - la sulo esas chanjat en mikro-organismi, per qua produktesas acidaji acesanta l'agrokultivajo. La gasi venas de trafiko, industrio ed agrokultivo. Acida pluvo esas extreme domajiva por la naturo, precipue foresti.
Abadeyo di Egmond

L**'Abadeyo di Egmond** esas abadeyo di Benediktani en Egmond, proxim Alkmaar, fondita da Dirk I, komto di Holando (yaro 925). Ol chanjesis da Dirk II a monakeyo por viri. L'abadeyo dankez olua famo a la historio lokala, la maxim important esas l'Anali di Egmond, en la yuri dil abadeyo e la komtala familio esas defensata.
Kuliacina (Liozna)

**Kuliacina** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Yaskawshchina.

## Referi
Matushova

**Matushova** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Yaskawshchina.

## Naskita hike
* Ivan Arciomavich Hliadchanka (1918-1986) – Heroo di Socialista Laboro (1949)
* Mariya Andreyevna Ezierin (1911-1976) – Heroo di Socialista Laboro (1949)

## Referi
Veter-tusho

Omna rokaji pos longa o min longa fristo esas acesat e deskompozata pro l'efekto dil atmosfero. Ca procedo nomesas **veter-tusho** (anke: **veter-bato**). On dicernas mekanikal e kemiala veter-tusho. Pro mekanikal o fizikala veter-tusho la rokajo deskompozeskas en mikra peceti sen ke la kemial o mineralala kompozo chanjas.

Plu important esas la kemiala chanjo, pro qua multa minerali en la rokaji kemiale povas esar chanjat a nova minerali, ad altra parti esas forigat en dissolvuro.
Vaporesko

**Vaporesko** esas la transiro de fluido a gaso. Pro vaporesko dil oceani l'aquo-vaporo eniras la ter-atmosfero, qua esas la kauzo di nubi e pluvo-quanto.
Rubiajnica

**Rubiajnica** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Yaskawshchina.

La loko jacas proxim samanoma rivero (sinistra enfluanto di Moshna en baseno di Daugava).

## Referi
Zavolsha (vilajo)

**Zavolsha** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Liozna.

Hike naskis Bielorusa Heroo di Soviet-Uniono (1943) Ignaci Vikiencievich Mackievich (1912-1943).

## Referi
Zubki (Liozna)

**Zubki** esas agrourbeto (de 2009) en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Liozna.

La loko jacas che frontieri di administrala centro Liozna e 40 kilometri de Viciebsk.

En la vilajo naskis Bielorusa konstruktisto Piotr Mihailavich Prusaw (1942-2017).

## Referi
Asipowshchina (Liozna)

**Asinowshchina** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Liozna.

Til 2004 lo apartenis ad ex-komono Stasieva.

## Referi
Alhavik

**Alhavik** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Liozna.

## Naskita hike
* Ihnat Aliaxieyevich Yarmoshanka (1904-?), Bielorusa politikisto
* Mikalai Karpavich Ilin (n. 1931), Bielorusa Heroo di Socialista Laboro (1974)
* Aliaxandr Yafimavich Bielahvoscikaw (1914-1943), Bielorusa politikisto

## Referi
Zamoshsha (Liozna)

**Zamoshsha** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Liozna.

## Referi
Dubrowka (Liozna)

**Dubrowka** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Liozna.

En la vilajo naskis Bielorusa piktisto Mihail Dzmitriyevich Mihailaw (1922-1993).

## Referi
Slabada (Liozna)

**Slabada** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Liozna.

## Naskita hike
* Uladzimir Ivanavich Kulishaw (1931-1998), Bielorusa aktoro
* Mikalai Fiodaravich Miatliuk (n. 1932), Bielorusa ciencisto

## Referi
Charnaruchcha (Liozna)

**Charnaruchcha** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Liozna.

Til duesma mondomilito existis hike rezidejo di le Elsner (familio di baroni).

## Referi
Charnici (Liozna)

**Charnici** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Liozna.

En yari 1924-1954 lo esis administrala centro di samanoma komono.

## Referi
Krinki (Liozna)

**Krinki** esas agrourbeto en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna. Lo es administrala centro di samanoma komono.

La loko jacas 27 kilometri de Liozna e 37 kilometri de Viciebsk.

En la loko naskis Bielorusa ciencistino pri etnografio Valiancina Mikalayewna Bialiavina (n. 1941) e skriptisto Uladzimir Karpavich Bandarenka (1939-2001).

Hike situesis monumento di unesma muliero, qua divenis Heroo di Soviet-Uniono (1944 – posmorte) Maria Vasilyevna Oktiabrskaya (1902-1944). La tankoduktero di T-34 esis forte vundita che Krinki (el mortis en hospitalo en Smolensk).

## Referi
Novaye Sialo (Liozna)

**Novaye Sialo** esas agrourbeto en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Krinki.

La loko jacas proxim sinistra rivo di rivero Suhadrowka (dextra enfluanto di Luchosa en baseno di Daugava), 14 kilometri de Liozna e 30 kilometri de Viciebsk.

## Referi
Vidreya

**Vidreya** esas kolonieto ruraltipa en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Krinki.

Til 1959 la loko (lore kom kolonieto chel staciono) apartenis ad ex-komono Vialikaya Vidreya, e til 1964 – ad ex-komono Stasieva.

## Naskita hike
* Piotr Ivanavich Alsmik (1907-1992) – Bielorusa ciencisto pri agrokultivo, Heroo di Socialista Laboro (1966)
* Dzmitriy Yafimavich Ahieychanka (1902-1950), ciencisto pri geologio
* Fiodar Yafimavich Ahieychanka (1905-1954), ciencisto pri anatomio

## Referi
Malaya Vidreya

**Malaya Vidreya** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Krinki.

Til 1959 lo aprtenis ad ex-komono Vialikaya Vidreya, e pose til 1964  – ad ex-komono Stasieva.

## Referi
Carolyn Ruth Bertozzi

**Carolyn Ruth Bertozzi** (n. ye la 10ma di oktobro 1966) esas Usana kemiisto, qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri kemio en 2022, ensemble kun Morten Peter Meldal e Karl Barry Sharpless, pro developo di tale nomizita "bio-ort-angula* kemio".
Vialikia Kalinavichi

**Vialikia Kalinavichi** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Krinki.

Proxim la vilajo rivero Ardishewka enfluas a Luchosa en baseno di Daugava.

Til 1959 lo aprtenis ad ex-komono Asinawka (nun komono Shapiechina) di ex-distrikto Bahushewsk, e pose til 1965  – ad komono Babinavichi.

## Referi
Albert Paris Gütersloh

**Albert Paris Gütersloh** (n. **Albert Conrad Kiehtreiber** ye la 5ma di februaro 1887 til la 16ma di mayo 1973) esis Austriana piktisto e skriptisto. Ilu judikesas kom un ek la maxim importanta influinto pri "fantastika realismo" che Austriana piktado.
Vialikia Misniki

**Vialikia Misniki** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Krinki.

## Referi
Buraki (Krinki)

**Buraki** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Krinki.

Cirkum 300 metri norde del vilajo rivero Lasasina enfluas a Suhadrowka (baseno di Daugava). 

## Referi
Visachani (Liozna)

**Visachani** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Krinki.

La loko jacas proxim rivero Suhadrowka (dextra enfluanto di Luchosa en baseno di Daugava).

En yari 1924-1931 lo esis administrala centro di ex-distrikto samanoma, e en yari 1924-1954 – administrala centro di samanoma ex-komono.

En la vilajo naskis Bielorusa Heroo di Socialista Laboro (ank recevantino di medalii "Siklo e Martelo" e di Lenin) (1966) Zinaida Dzmitriyewna Harachka (n. 1931).

## Referi
Torko

**Torko** esis en kulturi antiqua ronda neflexebla, desklozita koliaro o ringo por kolo kun dikeskita ronda finaji.

Maxim ofte lo texesis ek metala rubando o filo (kelkafoye gisita), facita ek bronzo, oro o min ofte arjento, e nur kelkafoye ek fero. En fer-epoko ili portesis da Europana Kelti, e ank Aziana Skiti e Persi.
Dobrina (Liozna)

**Dobrina** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Krinki.

En 1962 proxim la loko on trovis trezoro deveninta probable de Sueda insulo Gotland (de 1ma duimo di le 840). Lo kontenis arjenta torko e 537 arjenta moneti (*dirham*) de Araba kalifio.

## Referi
Mierzliakova

**Mierzliakova** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Krinki.

Til 1959 lo aprtenis ad ex-komono Vialikaya Vidreya, e pose til 1964  – ad ex-komono Stasieva.

## Referi
Januara revolto

**Januara revolto** esis Polona revolto nacionala kontre Rusa imperio, qua eventis de la 22ma di januaro 1863 til 1ma di februaro 1864 en Kongresala Polonia, Lituania, Samogitia e Volinia.
Kongresala Polonia

**Kongresala Polonia** esis stato fondita per decido di Kongreso di Wien. Lo existis en yari 1815-1832 kom personal uniono kun Rusa imperio, e pos du Polona revolti (la Novembra e la Januara) til 1917 esis militala judicio.
Personal uniono

**Personal uniono** esas uniono di du o plu stati havanta ca sama suvereno, ma kun posedo daci stati di autonomeso pri lego, politiko, e kelkafoye ank konstituco.

## Kelk exempli di personal unioni
* Kalmar-uniono (1397-1537)
* Dania-Norvegia (1524-1814)
* Polonia-Lituania sub Henri la 3ma di Francia (1574–1575)
* Kongresala Polonia (1815-1832)
Novembra revolto

**Novembra revolto** esis Polona revolto nacionala kontre Rusa imperio, qua eventis de la nokto 29-30ma di januaro 1830 til 21ma di oktobro 1831 en Kongresala Polonia e parte en Lituania, Samogitia e Volinia.
Sasnovaya Naspa

**Sasnovaya Naspa** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Krinki.

Til 1958 lo apartenis ad ex-komono Kasciayova, e pose til 1965  – ad komono Babinavichi.

## Referi
Simashkava

**Simashkava** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Krinki.

## Referi
Dabramisli (Liozna)

**Dabramisli** esas agrourbeto en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna. Lo es administrala centro di samanoma komono.

La loko jacas apud rivero Charnica (dextra enfluanto di Luchosa en baseno di Daugava), 14 kilometri de Liozna.

## Referi
Bandori

**Bandori** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Dabramisli.

Til 2004 lo apartenis ad ex-komono Horbava kun administrala centro en Bieli Bor.

## Referi
Chikawshchina

**Chikawshchina** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Krinki.

Til 1959 lo apartenis ad ex-komono Vialikaya Vidreya, e pose til 1964  – ad ex-komono Stasieva.

## Referi
Bieli Bor (Liozna)

**Bieli Bor** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Dabramisli.

Lo jacas che frontiero kun Rusia, 25 kilometri de Liozna e 65 kilometri de Viciebsk.

Til 2004 la loko apartenis ad ex-komono Horbava e esis lua administrala centro.

## Referi
Vishniak (Liozna)

**Vishniak** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Liozna, komono Dabramisli.

En la vilajo naskis Bielorusa politikisto Arkadz Ivanavich Svistunow.

## Referi
Agrokultivala revoluciono

**Agrokultivala revoluciono** (anke: "neolitikala revoluciono") esas termino uzata da Vere Gordon Chide (Austrialan antropologo), por la transiro de chaso, pesko e rekolio a nutrivo-produktado per agrokultivo ed edukado, precipue en la Proxim Oriento, inter ante 10.000 e 8.000 yari. L'impakto di ca transiro justifikas la termino 'revoluciono', quale la transiro esis relative lenta.