open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jonathan Banks

**Jonathan Ray Banks** (n. ye la 31ma di januaro 1947) esas Usana televizion- e cinem-aktoro. Ilu fameskis e ganis Emmy-premio por lua rolo kom FBI-agento Frank McPike che serio *Wiseguy* (1987 til 1990). Pose, ilu partopremis televiziono-serii *Breaking Bad* (2009–2012) e *Better Call Saul* (2015-2022), e la cinematografuro *El Camino: A Breaking Bad Movie* (2019).
Metropolala regiono

**Metropolala regiono** konsitas ek urbo dense populizita e regioni min populizita vicine lu. Ca areo partoprenas industrii, substrukturi e rezidala zoni. Ula metropolala regiono ordinare konsistas ek multopla administrala subdividuri: urbi, urbeti, quarteri, suburbi, ed en kelka landi la nomizita "komtii". Ultre satelitala urbi, ula metropolala regiono povas inkluzar rurala zoni vicin ol, e lua influo povas superirar la geografiala limiti di la provinco o mem di la lando ube la precipua urbo situesas, exemple Germana urbo Freiburg im Breisgau, qua influas vicina regioni en Franca teritorio.

Konsequo de la demografiala kresko, l'influi ekonomiala e politikala di kelka metropolala regioni anke kreskis.

## Referi
Stephanie Mills

**Stephanie Dorthea Mills**, n. ye la 22ma di marto 1957, esas Usana kantistino e kompozistino. El fameskis kom "Dorothy" en la muzikala teatrajo *The Wiz*. La kansono *Home*, kantita dum la spektaklo, rangizesis unesma en charti R&B. El ganis Premio *Grammy* en 1981 por elua kansono *Never Knew Love Like This Before*. L'albumi *What Cha Gonna Do with My Lovin´*, *Sweet Sensation* e *Stephanie* obtenis granda suceso.
Stefano Pulga

**Stefano Pulga** (n. ye la 14ma di marto 1954) esas muzikala produktisto ed aranjisto Italiana. Ilu lansis muzikala projeti qui obtenis kelka suceso en Europa per la muzikala jenro *Italo Disco*, exemple Kano e Pink Project.
Steven Pinker

**Steven Arthur Pinker** (n. ye la 18ma di septembro 1954) esas Kanadan-Usana psikologo e linguisto. Ilu skribis multa libri pri cienco, e studiis la simileso inter la formo per quo la komputeri lernas kozi e la formo per quo la pueri lernas kozi.
Las Tunas

**Las Tunas** esas urbo en Kuba. Segun statistiki dil yaro 2004, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 891 km².
Burgas

**Burgas** esas urbo en Bulgaria. Segun statistiki dil yaro 2014, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 253,64 km².
Tim Conway

**Toma Daniel** "**Tom**" **Conway** (15ma di decembro 1933 til 14ma di mayo 2019) esis Usana komediisto e cinem-aktoro.
Quetta

**Quetta** esas urbo en Pakistan. Segun statistiki dil yaro 2017, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 3501 km².
Papo Silvester la 2ma

**Silvester la 2ma** (n. **Gerbert d'Aurillac** c. 945 til la 12ma di mayo 1003) esis la 139ma papo dil katolik-eklezio.
Benni McCarthy

**Benedict Saul McCarthy** (n. ye la 12ma di novembro 1977) esas Sudafrikana ex-futbalisto e nun entrenisto. Inter altra klubi, ilu ludis por *AFC Ajax* e *F C Porto*, e por la nacionala futbalo-esquado di Sudafrika.
Franz Bopp

**Franz Bopp** (n. ye la 14ma di septembro 1791 til la 23ma di oktobro 1867) esas Prusiana linguisto qua studiis Indo-Europana linguaro.
Papo Honorius la 2ma

**Honorius la 2ma** (n. **Lamberto Scannabecchi** ye la 9ma di februaro 1060 til la 13ma di februaro 1130) esis la 163ma papo dil katolik-eklezio.
Mahmut Celâl Bayar

**Mahmut Celâl Bayar**, politikisto n. ye la 16ma di mayo 1883 til la 22ma di agosto 1986, esis prezidanto di Turkia de 1950 til 1960. Il ank esis chefministro di la lando de 1937 til 1939.

## Referi
Vidkun Quisling

**Vidkun Abraham Lauritz Jonssøn Quisling** naskis ye la 18ma di julio 1887 e mortigesis per fusilagado ye la 24ma di oktobro 1945. Quisling esis Norvegiana oficiro e politikisto. Il esis ministro pri defenso di Norvegia de 1931 til 1933 ed anke chefo de guvernerio de Norvegia dum 1942-1945, dum Germana okupado di Norvegia.

Il esis filiulo de la sacerdoto e genealogiisto Jon Lauritz Qvisling. Vidkun Quisling adulteskis en Fyresdal, Telemark e Gjerpen, extere la urbo Skien. Adolecanto, il frequentis liceo en Drammen. Il examinis en 1905. En 1911 il finis sua studii che Norvegiana milit-universitato. Ibe ilu studiis pri artilrio. Ilua studio-resultaji esis ecelanta, il esis la maxim bona studento depos la konstrukto de ilua skolo en 1817. Il promocesis a kapitano en 1917.

Ye la fino dil unesma mondomilito, Quisling esis militala atasheo en Petrograd, en olima Soviet-Uniono. Ibe il okupesis kun humanala nutrajo-helpo a famino-strokita homi. La helpo duktis de Fridtjof Nansen, la famoza norvegiana explorero de la arktiko. Quisling duktis la laboro en Ukraina. Inter yari 1926 e 1929, Quisling rezidis e laboris en Moskva. Ibe il esis diplomacala reprezentanto por Unionita Rejio. Por sua laboro ilu grantis l'Angla Imperialia Medalio en 1929. Ma en la yaro 1944, Angla guberno revokis la medalio. Dum la yaro 1923, Quisling postulis ke Norvegia mustis agnoskar Soviet-Uniono. Ma kande Quisling retroiresis a Norvegia en decembro 1929 ilu facis forta disociado de Soviet-Uniono. En la yaro 1931 ilu e Frederik Prytz kreis la organizuro "Nordisk folkereisning i Norge". Ica organizuro intencesis kom elitala organizuro kun fashista politikala vidopunto, por homi en l'ekonomiko e anke militisti. En aprilo 1932 Quisling asertis, ke membri de Norvegiana laborista movado, helpita da Soviet-Uniono, projetabis stato-stroko en Norvegia.  

## Nasjonal Samling
En la yaro 1933 Quisling e Johan Bernhard Hjort konstitucis la partiso *Nasjonal Samling* en Norvegia. En la komenco ca partiso pledis por kristana-dextrana politiko, ma lore 1935 la partiso adheris su a la germana nacional-socialista partiso (NSDAP). Quisling kredis ke il ipsa havis konoco da la skopi del historio e aklamis la jeristo-principo. *Nasjonal Samling* tamen strandis divenor politikala povo en Norvegia ante la erupto del duesma mondo-milito.   

## Quisling e Norvegia dum la Duesma Mondo-milito

Kande Germania atakis Norvegia ye la 9ma di aprilo 1940, Vidkun Quisling proklamis ye la sama vespero ke lu konstitucis nova Norvegiana guvernanto, e lu ipsa esis la nova chefministro ed anke ministro dil exterlanda aferi. Tamen Germania dissolvesis lua guberno kelka dii pose.
İsmet İnönü

**Mustafa İsmet İnönü**, militisto e politikisto n. ye la 24ma di septembro 1884 til la 25ma di decembro 1973, esis prezidanto di Turkia de 1938 til 1950. Il ank esis tri foyi chefministro di la lando: de 1923 til 1924, de 1925 til 1937, e de 1961 til 1965.
Tangerine Dream

**Tangerine Dream** esas Germana muzikala grupo fondita en 1967 da Edgar Froese en West-Berlin. Froese esis membro del grupo de lua origino til lua morto en 2015.

Li judikesas kom pioniri di l*'electronic*-muziko. Li enrejistris plu kam 60 muziki por cinematografuri, inkluzite la filmi *Sorcerer*, *Thief*, *Risky Business*, *The Keep*, *Firestarter*, edc.
Martha and the Vandellas

**Martha and the Vandellas** esis Usana grupo di kantistini fondita en 1957. Li obtenis granda suceso pos signatar kontrato kun l'enrejistro-kompanio Motown.

Formacita en 1957 dal amikini Annette Beard, Rosalind Ashford e Gloria Williams, la grupo pose inkluzis Martha Reeves. Reeves divenis la precipua kantistino kande Gloria Williams abandonis la grupo en 1962.

Notora kansoni de la grupo esis *Come and Get These Memories*, *Heat Wave*, *Quicksand*, *Nowhere to Run*, *Jimmy Mack*, *Bless You* and *Dancing in the Street*, ta lasta lansita en 1964 e pose enrejistrita da David Bowie e Mick Jagger en 1985.

## Ateliero-albumi
* *Come and Get These Memories* (1963)
* *Heat Wave* (1963)
* *Dance Party* (1965)
* *Greatest Hits* (1966)
* *Watchout!* (1966)
* *Martha and the Vandellas Live!* (1967)
* *Ridin' High* (1968)
* *Sugar 'n' Spice* (1969)
* *Natural Resources* (1970)
* *Black Magic* (1972)
Aubrey Plaza

**Aubrey Christina Plaza** (n. ye la 26ma di junio 1984) esas Usana aktoro, komedio e televiziono-produktisto. El fameskis kom "April Ludgate", che televizionala komedio *Parks and Recreation*, de 2009 til 2015.
Theodoros Diligiannis

**Theodoros Diligiannis**, politikisto n. ye la 19ma di mayo 1824 til la 13ma di junio 1905 esis 5 foyi chefministro di Grekia: de 1885 til 1886, de 1890 til 1892, de 1895 til 1897, de 1902 til junio 1903, e fine de decembro 1904 til esar mortigita, ye la 13ma di junio 1905.
Benizelos Rufos

**Benizelos Rufus** (1795 til la 18ma di marto 1868) politikisto, esis chefministro di Grekia du foyi: de mayo til oktobro 1863, e de decembro 1865 til junio 1866.
Georgios Theotokis

**Georgios Theotokis**, n. 1844 til la 12ma di januaro 1916, advokato e politikisto, esis chefministro di Grekia quar foyi: de 1899 til 1901, de junio til julio 1903, de decembro 1903 til 1904, e de 1905 til 1909.
Diomidis Kiriakos

**Diomidis Kiriakos**, skriptisto e politikisto, n. ye la 1811 til la 20ma di junio 1869 esis chefministro di Grekia de aprilo til mayo 1863.
ARPANET

**Advanced Research Projects Agency Network** (**ARPANET**) (Agenterio-retaro por Avancigat Exploro-projeti) esis frua paketo-swicho-reto e l'unesma  reto qua realigis la TCP/IP-protokolaro.

Amba teknologii divenis la teknikala fundamento dil Interreto.  L'ARPANET fondesis dal Advanced Research Projects Agency (ARPA) di la Defenso-Ministerio di Usa.

La paketo-swicho-metodologio employita en l'ARPANET fondesis sur koncepti e desegni da Leonard Kleinrock, Paul Baran, Donald Davies e Lawrence Roberts. La TCP/IP-komuniko-protokoli developesis por l'ARPANET da la *komputoro-ciencisti Robert Kahn e Vint Cerf, ed inkluzis koncepti de la franca CYCLADES-projeto qua direktesis da Louis Pouzin.

Dum ke la projeto progresis, protokoli por interreti developesis, per qui multa aparta reti povus juntesar aden reto-de-reti. Aceso al ARPANET expansis en 1981, kande la Nacionala Cienco-Fonduro (NSF) financizis la Komputoro-Cienco-Reto (CSNET).

En 1982, l'interreto-protokolaro (TCP/IP) enduktesis kom la normala reto-protokolo en l'ARPANET.

Dum la frua yari 1980ma, la NSF financizis l'establiso di nacionala superkomputoro-centri che plura universitati, e provizis interkonektiveso en 1986 kun la NSFNET-projeto, qua anke kreis reto-aceso a la superkomputoro-situi en Usa por *resercho- ed eduko-organizuri.

L'ARPANET desatribuesis en 1989.
Monteiro Lobato

**José Bento Renato Monteiro Lobato** (n. ye la 18ma di aprilo 1882 til la 4ma di julio 1948) esis Braziliana skriptisto. Cirkume la duimo de lua verki konsistis ek puerala literaturo, ma il anke skribis romani por adulti e noveleti, ed esis literaturala kritikisto e tradukisto.
Ferenc Lehár

**Ferenc ("Franz") Lehár** (n. ye la 30ma di aprilo 1870 til la 24ma di oktobro 1948) esis Hungara kompozisto. Ilu kompozis precipue opereti.

Ilua patro esis direktisto di militala orkestro di la Austro-Hungariana armeo. Il studiis violino ye la Konservatorio di Praha. En 1902 il divenis direktisto ye la *Theater an der Wien* en Wien, e frua opereto di lu esis produktata dum ta yaro ye la teatro. Ilua maxim famoza opereto *Die Lustige Witwe* ("La Joyoza Vidvino") esis unesmafoye pleata ye la teatro en 1905. Plu tarde, ilua opereto *Das Land des Lächelns* ("La Lando di Rideti"), di 1929, esis sucesoza.
Heather Menzies

**Heather Menzies-Urich** (n. Heather Margaret Brotherston Menzies3ma di decembro]] 1949 til la 24ma di decembro 2017)  esis Kanadana cinem-aktorino.
Paul Jabara

**Paul Frederick Jabara** (n. ye la 31ma di januaro 1948 til la 29ma di septembro 1992) esis Usana kompozisto, kantisto e cinem-aktoro.
Grace Jones

**Grace Beverly Jones** (n. ye la 19ma di mayo 1948) esas Jamaikan-Usana manekino, aktorino e kantistino.
Fortran

**Fortran**, antee **FORTRAN**, Angla abreviuro di *Formula Translation* esis l'unesma programifo-linguo por uzo generala, qua uzesis precipue por numerala kalkulo e por ciencala kalkulo.

Origine developita da IBM dum la yari 1950ma por injeniorartala uzi, FORTRAN dominacis ca areo rapide ed uzabas dum plu kam 6 yardeki en faki qui bezonas multa kalkuli, exemple meteorologio, studio di fluida dinamiko, edc. Dum lua historio ol modernigesis, ed aparis la versioni FORTRAN II, FORTRAN III, FORTRAN IV, FORTRAN 66, FORTRAN 77, Fortran 90, Fortran 2003 e Fortran 2008.

Maxim frua versioni dil programifo-linguo esis destrukturala, pose – strukturala, e versioni hodiala es ja imperativa, procedurala e objekt-orientizita.
Plaid Cymru

**Plaid Cymru** (pr. c. plaid kumri; oficale Plaid Cymru – Partiso di Wals, ofte referata simple kom Plaid) esas sociala-demokrata politikala partiso en Wals qua avancigas walsana nedependo del Unionita Rejio, interne dil Europana Uniono.

Plaid formacesis en 1925 e ganis sua unesma sideyo en la britaniana parlamento en 1966.

En 2018, la partiso havis un ek quar walsana sideyi en la Europana Parlamento, quar ek 40 walsana sideyi en la britaniana parlamento, 10 ek 60 sideyi en la Nacionala Asemblo por Wals, e 202 ek 1264 lokala konsilisti.

Plaid esas membro dil Europana Libera Alianco.  La nuna duktero dil partiso esas Adam Price.

La skopi di Plaid Cymru segun olua konstituco esas:

    1. Avancigar Wals skope atingar nedependo interne dil Europana Uniono;
    2. Certigar ekonomiala prospero, sociala yusteso, e saneso dil natural ambiento, surbaze descentralista socialismo;
    3. Konstruktar nacionala komuneso surbaze egala civitaneso, respekto por diferanta tradicioni e kulturi, ed egala valoro di omna individui, senegarde lia raso, nacionaleso, sexuo, koloro, kredo, sexualeso, evo, habileso o sociala fundo;
    4. Krear bilingua socio per avancigar rivivo di la Walsana linguo;
    5. Avancigar la kontributo da Wals al globala komuneso ed atingar membreso dil Unionita Nacioni.
Tupolev Tu-144

La **Tupolev Tu-144** esis aeroplano di USSR.

L'aeroplano esis desegnata da la desegno-kontoro di Alexei Tupolev, por eventuala utiligo da la kompanio Aeroflot. La prototipo unesmafoye flugis ye 31 di decembro 1968. Ye 5 di junio 1969 ol unesmafoye flugis plu rapide kam sono; ol flugis ye duople di la rapideso di sono ye 26 di mayo 1970. Developado esis tardigata pro acidento ye l'aero-expozo di Paris en 1973.

Ol komencis komercala servado en decembro 1975, inter Moskva ad Alma-Ata, portante postajo e kargajo. Komercala flugi por pasajeri komencis en novembro 1977, inter Moskva ed Alma-Ata.

Videz Concorde
Oranjea revoluciono

**Oranjea Revoluciono** (Ukrainane: *Помаранчева революція*, *Pomarancheva revolyuciya*) esis serio de protesti e politikal eventi en Ukraina de tarda novembro 2004 til januaro 2005, pos la duesma voto dil ukrainana prezidantal elekto di 2004, qua asertite domajesis da enorma korupteso, votero-timidigo e direta elektala fraudo. 

Kiyiv, la chefurbo di Ukraina, esis la foko dil kampanio di civitanala rezisto, e mili de homi protestis singladie.  Tot-nacione, la demokrata revoluciono karakterizesis da serio de agi di civila desobedio, okupi, e generala striki organizita dal opozanto-movado. 

La protesti instigesis da raporti de plura nacional e stranjer elekto-observeri, ultre la publika percepto ke la rezulti di la duesma voto di 21 novembro 2004 inter la kandidati Viktor Yushchenko e Viktor Yanukovich fraudesis dal autoritati favore la lasta.  La tot-naciona protesti sucesis kande la rezulti dil originala voto anulesis, e ri-voto imperesis dal Supra Korto di Ukraina por 26 decembro 2004. 

Sub intens explorado da nacional ed internaciona observeri, la duesma voto deklaresis kom "yusta e libera".  La finala rezulti montris klara vinko por Yushchenko, qua recevis cirkume 52% de la voti, kompare 44% por Yanukovich. Yushchenko deklaresis kom l'oficala vinkanto e per lua instaleso ye 23 januaro 2005 en Kiiv, l’Oranjea Revoluciono finis. 

Dum la sequanta yari, l’Oranjea Revoluciono havis negativ imajo en por-guverneria medii en Bielorusia e Rusia. 

Lor la prezidantal elekto di 2010, Yanukovich divenis la sucedanto di Yushchenko kom Ukraina-prezidanto, pos ke la Centrala Elekto-Komisitaro ed internaciona observeri deklaris ke la prezidental elekto konduktesis yuste.  Yanukovich ekpulsesis de povo quar yari pose, pos l'Euromaidan-lukti di februaro 2014 en Nedependo-Placo en Kiiv.  Nequale la sensanga Oranjea Revoluciono, ta protesti rezultis en plu kam 100 morti, grandaparte inter 18 e 20 februaro 2014.
Bornholm

Bornholm esas sata granda insulo jacanta en la Baltiko, apartenante a Dania. La surfaco de Bornholm esas 588 km² e la nombro del habitantaro esas kelka min kam 40 000 homi. La maxim granda urbo di Bornholm esas Rønne. Lu havas 14 000 habitanti. Rønne esas importanta portuo por la peskado en la jacanta Baltiko. En Rønne jacas anke hospitalo, gimnazio, la lokala jurnalo e karno-venderio. De administrala perspektivo Bornholm formacas un regionala komono.

Depos 2007, Bornholm apartenas a la regiono di la chef-urbo, Kobehavn.
Teralkala metalo

**Teralkala metalo** esas grupo 2 elemento de la periodala tabelo. Membri di la grupo esas:

* berilio
* magnezo
* kalcio
* stroncio
* bario
* radiumo
Alkaliatra metalo

**Alkala metalo** esas grupo 1 elemento de la periodala tabelo. Membri di la grupo esas:

* litio
* natro
* kalio
* rubidio
* cesio
* francio
Peberholm

**Peberholm** esas mikra ed artificale konstruktita insuleto, jacanta en la stretajo Øresund, en adhero an la ponto di Øresund. L'insuleto havas entote 1,3 km². Peberholm konstruktesis kande la ponto di Øresund konstruktesis, Komence esis la plano konstruktir la ponto trans la ja existanta Dana insulo Saltholm, distanta 800 metri de Peberholm. Tamen, pro ekologiala motivi, Dana e Sueda politikisti decidis vice konstruktar artificala insulo sude de Saltholm.

L'insulo gradope koloniizesas da animali e planti. En 2011, observesis ibe 25 speci di uceli e 500 speci di planti.

## Referi
Keith Emerson

**Keith Noel Emerson** (n. ye la 2ma di novembro 1944 til la 11ma di marto 2016) esis Britaniana muzikisto e kompozisto. Il esis membro-fondero di la bando Emerson, Lake & Palmer.
Stefanie Powers

**Stefanie Powers** (n. **Stefanie Zofya Paul** ye la 2ma di novembro 1942) esas Usana cinem- e televizion-aktorino. Elua unesma televizionala laboro eventis en 1961, en la televiziono-serio *Bat Masterson*, ma el divenis esas maxim konocata por plear "Jennifer Hart" en la televiziono-serio *Hart to Hart* (1979–1984).
Bernhard Bleeker

**Josef Bernhard Maria Bleeker** (n. ye la 26ma di julio 1881 til la 11ma di marto 1968) esis Germana skultisto.
Surabaya

**Surabaya** esas urbo en Indonezia. Segun statistiki dil yaro 2015, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 350,5 km².
Universitato di Washington

L**'universitato di Washington**(Angla: University of Washington,UW, o U-dub) esas universitato qua situesas en Seattle, Washington, Usa depos 1861.

## Extera ligili
* oficala situo
Neneh Cherry

**Neneh Mariann Karlsson** (n. 10 marto 1964), konocata kom **Neneh Cherry**, esas sueda kantistino, kansonifero e brodkastero.

El divenis famoza e sucesoza dum la 1980 yari per l'albumo *[[Raw Like Sushi]]*, e la disketi *[[Buffalo Stance]]* e *Manchild*.  En 1994 el editesis la kansono 7 Seconds kun Youssou N'Dour.

Cherry naskis kom Neneh Mariann Karlsson en Stockholm, Suedia, la filiino di Monika "Moki" Karlsson (1943-2009), sueda piktisto ed artisto, e la muzikisto Ahmadu Jah (1936-2018). Jah ipsa naskis en Sierra Leone.

Elua genitori separis su frue ed elua matro mariajesis kun la influiva usana jazo-muzikisto Don Cherry.  El adoptis la familio-nomo di elua stifpatro. La muzikisto Eagle-Eye Cherry esas elua mi-fratulo.

El translojis a Britania kande el evis 14 yari, meze dil *punk-*epoko, ed el rimemoras ke el trovis "sua homi" ibe. El renkontris Tessa Pollitt, Viv Albertine ed Ari Up dil bando The Slits pro ke elua stifpatro, Don Cherry, konocis li. El ed Ari kunlojis en domacho ("*squat*") en Battersea, London. Neneh pleis (kantis) en The Slits e pose en pos-punk bando Rip, Rig + Panic.

El komencis sua solo-kariero en 1982 per "Stop the War", protesto-kansono pri la Falklands-Milito. El laboris kun Jonny Dollar, The The e Cameron McVey, ilqua kunskribis elua debut-albumo di 1989 *Raw Like Sushi*, e kun qua el pose mariajesis. El partoprenis la urbana kulturala "ceno" di Bristol, e helpis aranjar l'albumo *Blue Lines* da Massive Attack. E Robert Del Naja ed Andrew Vowles di Massive Attack kontributis ad elua albumo *Raw Like Sushi*.
István Nemere

**István Nemere** (n. Pécs , 8 novembro 1944) esas hungariana novelisto, Esperantisto, e tradukisto.

Il skribis 701 editita libri ante mayo 2018, grandaparte en la Hungariana, kun plu kam duadek romani en Esperanto.  Il esas anke notinda figuro en la mondo di hungariana cienco-fiktivaji pro lua 60 noveli e plura rakonti.

Il alegis ke granda parto de la filmo di 1993 *[[Demolition Man (filmo)|Demolition Man]]* fondesas sur lua romano "*Holtak harca*" qua editesis en 1986. En ta romano, teroristo e lua enemiko, kontre-terorisma soldato, frostigesas e pose vekigesas en la 22ma yarcento, kande violento purgesabas de la socio. Nemere asertis ke komitato pruvis ke 75% de la filmo esas identa kun lua libro. Il decidis ne iniciar legala proceso, nam engajar legisto e luktar kontre granda Hollywood-fortesi en Usa esabus tro chera por lu.

Il anke asertis ke Hollywood plajiis verki da multa est-europana skribisti pos la falo dil Fera Kurteno, e ke il konocas la persono, qua segun lu responsas pri nelegale vendir lua ideo a la filmifisti.
Stroopwafel

**Stroopwafel** esas vaflo di origino nederlandana, qua nunadie manjesas ne nur en Nederlando, ma anke mondvaste.

Ol konsistas ek du ronda disketi de vaflo-pasto, kun diamanto-shablono, kun dolca siropo inter oli.  Originale *stroopwafel* havis diametro cirkume 10 centimetri, ma nunadie li esas havebla kun diametri de 5 til 25 centimetri.

*Stroopwafel* vendesas sur la strado, en merkati e che diversa sorti de butiki.  Ti qui vendesas en exterlando esas kelkafoye plu mikra e chera kam ti en Nederlando.  *Stroopwafel* anke uzesas en kremoglacio ed altra repasteti.
Alan Watts

**Alan Wilson Watts** (6 januaro 1915 - 16 novembro 1973) esis britaniana filozofo, skribisto, e diskursero, bone konocata kom interpretero e popularigero di Estana filozofio por Westana audantaro.

Naskinta en Chislehurst, Anglia, il translojis ad Usa en 1938 e komencis Zen-instrukto en New York. Serchinta kariero, il asistis *Seabury-Western Theological Seminary*, ube ilu recevis grado pri teologio. Watts divenis Episkopala sacerdoto en 1945, ma livis la eklezio en 1950 e translojis a Kalifornia, ube il adheris la fakultato dil *American Academy of Asian Studies*.

Watts ganis granda sequantaro en la Bayo-Areo di San Francisco kande il laboris kom voluntanta programisto che KPFA, kanalo di *Pacifica Radio* en Berkeley. Watts skribis plu kam 25 libri ed artikli pri temi importanta di Estana e Westana religio, ed introduktis la lore-burjonifanta yunaro-kulturo a *The Way of Zen* (1957), un ek la unesma populara libri pri Budismo. En *Psychotherapy East and West* (1961), Watts propozis ke on povus egardar Budismo kom formo de psikoterapio e ne kom religio. Il egardis *Nature, Man and Woman* (1958) kom, "de literaturala vidpunto - la maxim bona libro quan me skribis." Il ank exploris homala koncio, en la esayo "The New Alchemy" (1958), ed en la libro *The Joyous Cosmology* (1962).

Proxim la fino di lua vivo, il dividis sua tempo inter lojobatelo en Sausalito e kabano sur Monto Tamalpais. Multa libri da lu esas nun obtenebla per dijitala formato e multa de lua diskursi esas trovebla che Interreto. Segun la kritikisto Erik Davis, lua "skriburi e diskursi ankore briletas per profunda e galvanizanta lucideso."
Semarang

**Semarang** esas urbo en Indonezia, chef-urbo di la provinco Central Java. Segun statistiki dil yaro 2010, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 373,78 km². Ol jacas centre del insulo Java, ed esis importanta portuo dum Nederlandana kolonial epoko.
Marielle Franco

**Marielle Franco** (27 julio 1979 - 14 marto 2018) esis brazilana politikistino, sociologo, feministo ed aktivisto por homala yuri.

El esis, de januaro 2017 til sua morto en marto 2018, konsilisto por la sinistrana partiso *[[Partido Socialismo e Liberdade]]* (PSOL) en la konsilistaro di Rio de Janeiro.

Franco naskis e kreskis en Maré, un ek le maxim granda "favela" (quarterachi) di Rio de Janeiro, ube el habitis til sua morto.  En 2000, amikino elua mortis pro neintencita kuglo dum pafado inter la polico e kriminala bandi; elua morto esis por Franco motivo okupar su pri homala yuri.  En 2002 el komencis studiar sociala cienco che la Katolika Universitato di Rio de Janeiro.  El ganis grado pri publika administrado che la Federala Universitato di Fluminense.

Franco identifikis su kun la LGBT-komuneso.  El laute kritikis la violentoza agado dal nacionala polico e la polico-asociita milici en le "favela" di Rio de Janeiro.  Lor la municipala elekti di 2016 el recevis 46.500 prefero-voti ed esis tale un ek la kin maxim populara kandidati en Rio de Janeiro.

Ye 14 marto 2018, Franco ed elua automobilo-duktero, Anderson Pedro Gomes, pafesis tilmorte en la centro di Rio de Janeiro.  Elua morto generale kondamnesis en Brazil e duktis a protesti en adminime dek brazilana urbi.
Bad Cat

***Bad Cat*** (od orginala Turkiana titulo: *Kötü Kedi Şerafettin*) esas Turkiala animita filmo de 2016 direktita da Mehmet Kurtuluş e Ayşe Ünal.

## Roli
* Shero da Uğur Yücel
* Taco, Misscat da Demet Evgar
* Zombie da Okan Yalabık
* Riza da Güven Kıraç
* Rifki da Gökçe Özyol
* Black da Yekta Kopan
* Semi da Cezmi Baskın
* Hazel da Ayşen Gruda
* Tank da Ahmet Mümtaz Taylan

## Referi

## Extera ligili

* Oficala retosituo (en Angliana)
* Bad Cat - L'IMDb ligilo (en Angliana)
7 Seconds (kansono)

**"7 Seconds"** (en Ido: "sep sekundi") esas kansono de 1994 kantita da Youssou N'Dour e Neneh Cherry. La kansono kompozesis da N'Dour, Cherry, Cameron McVey e Jonathan Sharp.

Ol editesis kom disketo ye 16ma mayo 1994.
Ol esis tre sucesoza, ed atingis numero un en la rangi en multa landi.  Ol anke ganis la premio di "maxim bona kansono" che la *[[MTV]] Europe Music Awards* di 1994.
La kansono esas trilingua, nam N'Dour kantas en tri lingui: Franca, Angla e la west-afrikana linguo Wolof.  Omna instrumenti pleesis ed aranjesis dal sueda muziko-produktisto Christian Falk.

La titulo dil kansono koncernas l'unesma instanti dil vivo di infanto, dum ke lu ne savas pri la problemi e violento en la mondo.  Segun Cherry:

"*7 Seconds* parolas pri l'unesma sep pozitiva sekundi en la vivo di jus-naskinta infanto, qua ne ja savas pri la problemi e violento en nia mondo."

La video-flimo por "7 Seconds" cinematografesis per "nigra e blanka" e direktesis da Stéphane Sednaoui.
Sacca Sessola

**Sacca Sessola**, cirkume tradukebla kom "Eskupilo-Sako" (anke nomizata *Isola delle Rose* (Insulo di Rozi) segun la hotelo lokizita sur la insulo, nomo ne agnoskata da Veneziani, nek sur mapi) esas insulo en la Veneziana Laguno, nordala Italia.

Un ek le maxim granda en la laguno (16,03 hektari) ed anke un ek le maxim yuna, ol artificale kreesis en 1870 en la *Codas di Reziol*, brancho dil Kanalo Rezzo, per materii de la konstrukto dil komercala portuo Santa Marta, e diverse uzesis kom fuelo-depozeyo, hospitalo, farmo-tereno, e resercho-komplexo di UNESCO.  La tota insulo nun apartenas a la hotelo *JW Marriott Venice*.

*Sacca* o "sako" signifikas "artificala insulo" (altra exempli esas Sacca Fisola e Sacca San Biagio).
Holländisches Viertel

**Holländisches Viertel** esas quartero en centrala Potsdam en Brandenburg, Germania.

La quartero jacas cirkum la stradi Mittelstrasse e Benkertstrasse, e konsistas ek quar rektangula bloki kun 134 brika domi en nederlandatra stilo, konstruktita inter 1733 e 1742 segun impero da Rejo Frederik Vilhelm la 1ma di Prusia, duktita da la nederlandana arkitekto Jan Bouman.

La kulturala-menta nederlandana quartero en Potsdam esas la maxim granda uniforma edificaro en nederlandatra stilo en Europa exter Nederlando.  Depos la riuniono di Germania en 1990 la quartero rinovigesis, per suporto dal nederlandana monarkio.  La quartero pro sua populareso che rezidanti e turisti developesis, e kontenas hodie multa butiki, kafeerii, restorerii e galerii.

La distrikto egardesas kom la maxim granda ensemblo de domi en nederlandatra stilo exter Nederlando en Europa.
Fristaden Christiania

**Fristaden Christiania** (lit. *Libera* o *Sendependa Urbo Christiania)*, maxim ofte kurte nomizata **Christiania**, esas su-deklarita mi-sendependa inkluzajo en la dana chefurbo København.

Christiania fondesis en 1970, kande grupo de "hippie" en la distrikto Christianshavn di København okupis l'abandonita militala kazerno *Bådsmandsstrædes Kaserne*.

Komence la dana guvernerio probis eviktar l'okupanti, ma de la fino di la yari 1970a Christiania toleresis kom "sociala experimento".  Tamen esis kontroversi pri nepago di aquo ed elektro, la drogi-komerco e mankanta restorerio- e konstrukto-permisi.  Ica disputi esas intertempe plu-min solvita, ma la edifici en Christiania ankore ne konformigas su al publika edifico- e spaco-reguli.  Ico esas la kerno di la prezenta konflikti kun la dana stato.

Ula domi esas konstruktita direte sur la protektata muro- e fortreso-areo, e segun la projeto dil stato parto de ta domi mustas forigesar e la historiala muro restauresar.  La dana guvernerio volas ke en parto del distrikto privata o lokacata domi konstruktesez, ma en stilo e formo qui respektas la experimentala atmosfero e sociala karaktero di Christiania.  Ico refuzesas da la rezidanti nam li volas retenar la kolektiva proprietajo.

Christiania esas acesebla per diversa eniropordegi, e privata automobili esas en la tereno ne permisata.  La maxim famoza 'strado' en Christiania esas *Pusher Street*, ube "mola" drogi libere komercesas.  "Harda" drogi esas ibe interdiktata.  La vicineyo havas formo de su-guverno.
Ultre Christiania-centro kun grandaparte okupata existinta edifici, la quartero havas anke bosko cirkume un kilometro longa, ube kelka dometi e farmeyi trovesas, qui grandaparte dal rezidanti ipsa konstruktesis ek riutiligita materio.  Christiania havas nula skolo, ya centro por infanto-sorgo, kelka manjajo-butiki, postokontoro por lokala posto, biblioteko, 'urbana muzeo' e propra eskombro-servo.  En la centro di Christiania esas diversa drinkeyi e restorerii.
Betevé

**Betevé** (olim *Barcelona Televisió*, stilizita kom *betevé*) esas hispana lokala televiziono-kanalo, aktiva en parti de Katalunia.

Ol proprietesas da la municipo di Barcelona e jeresas da municipala kompanio.  La kanalo fondesis en 1994, per kunfuzo di plura televizion-projeti en diversa parti del municipo, ed establisesis en sua nuna formo tri yari pose.  La kanalo brodkastas precipue novaji, kulturala e sociala programi.   La kontenajo produktesas en la Kataluniana e distributesas per terala dijitala televiziono trans la Barcelona-regiono.  Pluse ol esas havebla per interreto.

La kanalo komencis aktiveso ye 3ma novembro 1994, sub la nomo *Barcelona Televisió*.  L'abreviuro BTV pose multe uzesis, e la simbolo esis longa blanka B en quadrata stilizita parolo-buleto.
En 2017 la nomo chanjesis a *Betevé* (stilizita kom *betevé*) ed ol koncentris sua programi mem plu multe pri kataluniana novaji e komuneso-informo.
Neutra Moresnet

**Neutra Moresnet** esis mikra belga-prusiana kondominio en centrala-westala Europa qua existis de 1816 til 1920 e kunadministresis dal Unionita Rejio Nederlando (e Belgia pos lua sendependesko en 1830) e la Rejio Prusia.

Pos 1830, la maxim nordala frontiero-punto dil teritorio ye Vaalserberg konektis ol a quarlanda punto komuna kun Nederlandana provinco Limburg, Prusiana provinco Rheno, e Belga provinco Liège.  Hodie ol konocesas kom la Tri-Landa Punto, pro ke ol esas la kunveneyo di la frontieri di Belgia, Germania e Nederlando.

Dum la Unesma Mondo-Milito, Neutra Moresnet anexesis da Germania, ma la alianciti ne agnoskis l'anexo. L'Armistico inter Francia e Germania en novembro 1918 koaktis Germania retretar de Belgia e Neutra Moresnet. Un yaro pose, la Pakto di Versailles grantis Neutra Moresnet a Belgia, de 10 januaro 1920, kande la teritorio anexesis da Belgia e divenis la municipo Kelmis.

La regiono esas aparte interesanta che Esperantisti pro inicii dum la frua 20ma yarcento fondar Esperanto‑parolanta stato, nomizita *Amikejo* (*amikeyo*, lit. Loko di Amikeso), sur la teritorio di Neutra Moresnet.

Dum la Duesma Mondo-Milito, Kelmis e la cirkondinta areo ri-anexesis da Germania e retro-nomizesis Moresnet, ma la teritorio retrodonesis a Belgia en 1944.
Tenochtitlán

**Tenochtitlán** (Nahuatl ***Tenōchtitlan***) esis urbo konstruktita dal populo Mexika, qua esis la chefi dil imperio Azteka, an la centro di lora lago Texcoco, qua desaparis e jacis an la nuna centro di México. L'exakta dato di lua fondo esas necerta, ma historiisti aceptas la 13ma di marto 1325 kom probabla. Ol esas chef-urbo dil imperio Azteka til ke Hispani kaptis ol en 1521.

Dum lua apogeo, ol esis la maxim populizita urbo de Amerika, e pos lua konquesto dal Hispani, ol divenis centro dil vicerejio Nova-Hispania. Nun, lua ruini jacas an la historiala centro di México.
Datumi-divulgo Facebook e Cambridge Analytica

La **datumi-divulgo Facebook e Cambridge Analytica** esis datumi-divulgo di kolekturo de personala informo pri c. 50 milion uzanti di Facebook, quin la angla firmo *[[Cambridge Analytica]]* komencis kolektar en 2014.

La datumi uzesis por influar votanto-opinioni por politikisti qui engajis li.  Pos la divulgo, Facebook pregis pardono, ed experiencis publika klamo e plu basa aciono-preci; segun li, la maniero ye qua Cambridge Analytica kolektis la datumi esis "neapta".

En decembro 2015, *[[The Guardian]]* raportis ke la usana politikisto Ted Cruz uzis datumi de la divulgo, e ke la personi quin la datumi koncernis ne savis ke kompanii vendis, nek ke politikisti kompris lia personala informo.  En marto 2018, *[[New York Times|The New York Times]], The Guardian* e *Channel 4 News* produktis plu detaloza raporti pri la divulgo per nova informo del olima employato di Cambridge Analytica, Christopher Wylie, ilqua provizis plu klara informo pri la grandeso dil divulgo, la naturo dil personala informo furtita, e komunikado inter Facebook, Cambridge Analytica, e politikala reprezentanti qui engajis Cambridge Analytica skope uzar la datumi por influar votanto-opinioni.

La divulgo esis signifikanta pro ke ol incitis publika diskuto pri etikala normi di sociala-reto-kompanii, politikala konsulto-organizuri, e politikisti.  Konsumero-organizuri demandis plu multa protekto por konsumeri che sociala reti, e yuro a privateso, ultre restrikti di misinformo e propagando.
Papo Honorius la 4ma

**Honorius la 4ma** (n. **Giacomo Savelli** c. 1210 til la 3ma di aprilo 1287) esis la 190ma papo dil katolik-eklezio.
Tivoli

**Tivoli** (Latina: *Tibur*) esas urbo en la regiono Lazio, Italia. Segun statistiki de 2018, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 68,65 km². Ol distas cirkume 30 kilometri est-nord-este de Roma, sur Monti Tiburtini, qui esas parto di Apenini.

La klimato esas Mediteranea, kun varma e sika someri e milda e pluvoza vintri. La kanalo dil fluvio Aniene, streta e profunda, decensas en aquofalo.
Monie Love

**Monie Love**, pseudonimo di **Simone Johnson**, n. ye la 2m julio 1970) esas angla hip hop-artisto e radio-hosto.

El esas originale de Battersea, London, ma nun habitas Usa, ube el esis radio-hosto en diversa urbi.

El divenis famoza dum la yari 1980a per la kansoni "Monie in the Middle", "It's a Shame (My Sister)", "Down to Earth", e "Ring My Bell", ed elua debut-albumo *[[Down to Earth]]*.

Monie Love esis membro dil gruparo o kolektivo Native Tongues, qua anke inkluzas od inkluzis De La Soul, Jungle Brothers e Queen Latifah.

## Diskografio
### Listo de albumi da Monie Love
* *Down to Earth* (1990)
* *In a Word or 2* (1993)

### Single-i
* "I Can Do This" (1988)
* "Grandpa's Party" (1989)	
* "Monie in the Middle" (1990)
* "It's a Shame (My Sister)" (featuring True Image) (1990)
* "Down 2 Earth" (1990)
* "Ring My Bell" (featuring Adeva) (1991)
* "Work It Out" (US only) (1991)
* "Full Term Love" (1992)
* "Born 2 B.R.E.E.D." (1993)
* "In a Word or 2" (1993)
* "Never Give Up" (1993)
* "Slice of da Pie" (2000)
De La Soul

**De La Soul** esas usana hip hop-grupo qua formacesis en 1987 en la distrikto Amityville en Long Island, Nova-York.

La tri membri dil grupo esas Posdnuos, Trugoy e Maseo. La grupo esas famoza pro la kansoni "Me Myself and I", "Say No Go", "Ring Ring Ring (Ha Ha Hey)" ed "A Roller Skating Jam Named 'Saturdays'"; e lia debut-albumo *[[3 Feet High and Rising]]* e duesma albumo *De La Soul Is Dead*.

Lia muzikala stilo esas originala formo de dolca, jokema jazo-inspirita hip hop.  Li multe kunlaboris kun la produktisto Prince Paul.

De La Soul esas membro di la gruparo o kolektivo Native Tongues, di qua altra membri inkluzas od inkluzis A Tribe Called Quest, Jungle Brothers e Queen Latifah.

En 2006 li ganis Grammy-premio pro lia kunlaboro kun Gorillaz pri la disketo "Feel Good Inc.".

###### Listo de albumi da De La Soul

* *3 Feet High and Rising* (1989)
* *De La Soul Is Dead* (1991)
* *Buhloone Mindstate* (1993)
* *Stakes Is High* (1996)
* *Art Official Intelligence: Mosaic Thump* (2000)
* *AOI: Bionix* (2001)
* *The Grind Date* (2004)
* *Plug 1 & Plug 2 Present... First Serve* (2012)
* *and the Anonymous Nobody...* (2016)
A Tribe Called Quest

**A Tribe Called Quest** esis usana hip hop-grupo qua formacesis en 1985 en Queens, Nova-York.

La originala membri dil grupo esis Q-Tip, Phife Dawg, Ali Shaheed Muhammad e Jarobi White.  White livis la grupo en 1991.

La grupo esas famoza pro la kansoni "Can I Kick It?", "Bonita Applebum, "I Left My Wallet in El Segundo" e "Check the Rhime", e lia debut-albumo *[[People's Instinctive Travels and the Paths of Rhythm]]* e duesma albumo *The Low End Theory*.

Lia muzikala stilo esas alternativa formo de inteligenta, ludema, jazo-inspirita hip hop.

A Tribe Called Quest esis membro di la gruparo o kolektivo Native Tongues, qua anke inkluzas od inkluzis De La Soul, Jungle Brothers e Queen Latifah.

Phife Dawg mortis subite en marto 2016.

###### Listo de albumi da A Tribe Called Quest

* *People's Instinctive Travels and the Paths of Rhythm* (1990)
* *The Low End Theory* (1991)
* *Midnight Marauders* (1993)
* *Beats, Rhymes and Life* (1996)
* *The Love Movement* (1998)
* *We Got It from Here... Thank You 4 Your Service* (2016)
Jungle Brothers

**Jungle Brothers** esas usana hip hop-grupo qua formacesis en 1987 en New York.

La membri dil grupo esas Mike Gee, Afrika Baby Bam e DJ Sammy B.

Li divenis famoza pro la kansoni "I'll House You", "What 'U' Waitin' '4'?" e "Doin' Our Own Dang", e lia albumi *Straight out the Jungle* e *Done by the Forces of Nature.*

Lia muzikala stilo esas kunfuzuro de jazo, hip hop e *house*-muziko.

Jungle Brothers esas membro dil gruparo o kolektivo Native Tongues, di qua altra membri inkluzas od inkluzis De La Soul, A Tribe Called Quest e Queen Latifah.

###### Listo de albumi da Jungle Brothers

* *Striaight out the Jungle* (1988)
* *Done by the Forces of Nature* (1989)
* *J Beez Wit the Remedy* (1993)
* *Raw Deluxe* (1997)
* *V.I.P.* (2000)
* *All That We Do* (2000)
* *You In My Hut Now* (2003)
* *I Got You* (2006)
* *Keep It Jungle* (2020)
Massive Attack

**Massive Attack** esas britaniana muziko-grupo formacita en 1988 en Bristol, Anglia.

La membri dil grupo esas Robert "3D" Del Naja, Grant "Daddy G" Marshall, Adrian Thaws "Tricky" ed olim Andy "Mushroom" Vowles.

Li esas famoza precipue pro sua debut-albumo di 1991 *[[Blue Lines]]*, e la kansono "Unfinished Sympathy".

Lia muzikala stilo esas deskriptebla kom formo de *dance*-muziko o "trip hop".

La triesma originala membro Andy Vowles livis la bando en 1999.

En 1991 Massive Attack provizore chanjis sua nomo a *Massive*, por evitar posibla asocieso kun la lore eventanta Gulfo-Milito.

## Verki
* Blue Lines (1991)
* Protection (1994)
* Mezzanine (1998)
* 100th Window (2003)
* Heligoland (2010)
António Teixeira de Sousa

**António Teixeira de Sousa** (n. ye la 5ma di mayo 1857 til la 5ma di junio 1917) esis chefministro di Portugal de la 26ma di junio 1910 til la 5ma di oktobro 1910.
Native Tongues

**Native Tongues** esas grupo o kolektivo de hip hop-bandi fondita dum la 1980a yari en New York, Usa.

Lo komuna inter la grupi qui esas od esis membri di Native Tongues esas muzikala stilo karakterizita da dolca, jazo-inspirita hip hop, kombinita kun pozitiva, inteligenta, ofte ludema o jokema, "Afrocentra" liriki.

La grupo esas asociata kun Afrika Bambaataa e la Universal Zulu Nation.  Inter la maxim konocata membri dil grupo esas De La Soul, A Tribe Called Quest, Queen Latifah e Jungle Brothers.

###### Listo de kunlaboro-kansoni da membri di Native Tongues

**Black is Black* (1988) Jungle Brothers kun Q-Tip
**Buddy* (1989) De La Soul kun Jungle Brothers e Q-Tip
* *Doin' Our Own Dang* (1990) Jungle Brothers kun De La Soul, Queen Latifah, Q-Tip e Monie Love
* *Ladies First* (1990) Queen Latifah kun Monie Love
**Luck of Lucien* (1990) A Tribe Called Quest kun Lucien Revolucien
* *Mama Gave Birth to the Soul Children* (1990) Queen Latifah kun De La Soul
**Swiney Swiney* (1990) Monie Love kun De La Soul
**A Roller Skating Jam Named 'Saturdays*' (1991) De La Soul kun Q-Tip e Vinia Mojica
* *Scenario* (1992) A Tribe Called Quest kun Leaders of the New School
**Award Tour* (1993) A Tribe Called Quest kun Trugoy

###### Listo de membri di Native Tongues

* Jungle Brothers
* A Tribe Called Quest
* De La Soul
* Lucien Revolucien
* Monie Love
* Queen Latifah
* Black Sheep
* Chi-Ali
* Fu-Schnickens

###### Listo de asociata membri di Native Tongues

* The Beatnuts
* Brand Nubian
* Shorty No Mas
* J Dilla
* Leaders of the New School
* Mos Def
* Truth Enola
*DJ S.T.R.E.S.S.
* Da Bush Babees
* Common
* The Pharcyde
* Vinia Mojica
Selfie

**Selfie** (pr. *selfi*) esas fotografita su-portreto, generale facata per portebla telefonilo o "webcam", ofte kun la skopo adkargar la fotografuro a sociala reto.

Portebla telefonilo havas ofte ultre la kamero sur la reverso, anke kamero sur la averso (apud la skreno).  La prevido esas ofte spegul-imajo (la telefonilo funcionas tale kom spegulo) tale ke sinistra e dextra sur la skreno konkordas kun sinistra e dextra en la realeso, por ta qua facas la *selfie*.

Un ek la tipala karakerizivi di **'selfie**' esas, ke se ol facesis per telefonilo o dijitala kamero, en la fotorafuro ofte videbla esas ke la persono en l'imajo tenas la kamero.  Tala uzado esas populara che yuni.

Segun onua savo, la vorto "selfie" ye 13 septembro 2002 unesme uzesis en australiana enreta forumo, ube ulu pregis pardono pro publikigir neklara fotografuro, per skribar (Angle): "Sorry about the focus, it was a selfie." ("Me pregas pardono pro la foko, ol esis *selfie*".)
José Dias Ferreira

**José Dias Ferreira** (n. ye la 30ma di novembro 1837 til la 8ma di septembro 1909) profesoro di yurocienco e politikisto, esis chefministro di Portugal de 1892 til 1893.
Portishead (bando)

**Portishead** esas britaniana muziko-bando formacita en 1991 en Bristol, Anglia.

La precipua membri dil grupo esas Geoff Barrow, Beth Gibbons ed Adrian Utley.  Dave McDonald kelkafoye citesas kom quaresma membro.

Li esas famoza precipue pro sua debut-albumo ''Dummy'' (1994) e la kansoni "Numb", "Sour Times" e "Glory Box".

Lia muzikala stilo esas deskriptebla kom "trip hop", formo de elektronikala muziko di qua li esis pioniri.

La bando nomizesis pro la urbo samnoma, ye ok milii weste de Bristol.

## Verki
* Dummy (1994)
* Portishead (1997)
* Third (2008)
Eagle-Eye Cherry

**Eagle-Eye Lanoo Cherry** (n. 7 mayo 1968) esas sueda kantisto de Stockholm, Suedia.

Il esas famoza precipue pro la kansono "Save Tonight" editita en 1997, qua esis sucesoza en multa landi dil mondo.

Ilua patro esas la usana jazo-muzikisto Don Cherry.
Edvard Westermarck

**Edvard Alexander Westermarck** (n. ye la 20ma di novembro 1862 til la 3ma di septembro 1939) esis Finlandana filozofo e sociologo.
Portishead, Somerset

**Portishead** esas litorala urbo an l'estuario di fluvio Severn, proxim Bristol, Anglia, ma en la komtio Somerset. Segun la demografiala kontado di 2021, ol havis  habitanti, kun kresko-rapideso konsiderinde plu alta kam ta di vicina urbi. Ol distas 204,6 kilometri de London e cirkume 13 kilometri de Bristol.

### Nomo
La nomo *Portishead* devenas de "portuo ye la fonto dil rivero". Ol nomizesis *Portshead* e *Portschute* ye diversa tempi en historio, e *Portesheve* en la Domesday-Libro, e lokale konocesis kom *Posset.*
Kalle Päätalo

**Kaarlo (Kalle) Alvar Päätalo** (n. ye la 11ma di novembro 1919 til la 20ma di novembro 2000) esis Finlandana skriptisto.
Atolo Bikini

L**'atolo Bikini** (Marshallane: *Pikini*, signifikante "loko di kokosieri"), konocita kom **atolo Eschscholtz** til 1946, esas atolo che l'Insuli Marshall konsistanta ek 23 insuleti qui cirkondas centrala laguno havanta 594,1 km². Omna ek lua habitanti translojesis en 1946, e pose l'atolo uzesis por 23 probi di atomobombi, til 1958.

L'atolo distas cirkume 850 km norde de Majuro, chef-urbo di Insuli Marshall.
Madame de Pompadour

**Jeanne Antoinette Poisson, markezino de Pompadour**, plu konocata kom **Madame de Pompadour** (n. ye la 29ma di decembro 1721 til la 15ma di aprilo 1764) esis Franca nobelino ed amorantino dil rejulo Louis la 15ma di Francia.
Eugenio Montero Ríos

**Eugenio Montero Ríos**, yuristo e politikisto n. ye la 13ma di novembro 1832 til la 12ma di mayo 1914, esis chefministro di Hispania de la 23ma di junio til la 1ma di decembro 1905.
Swing Out Sister

**Swing Out Sister** esas britaniana *pop*-bando qua formacesis en 1985 en Manchester, Anglia.

Li esas konocata precipue pro la kansono "Breakout" de 1986 qua esis sucesoza en plura landi. Altra konocata kansoni inkluzas "Surrender" e "Twilight World".

La originala membri dil grupo esis Andy Connell, Martin Jackson e kantistino Corinne Drewery.  Martin Jackson livis la grupo dum la registrago di lia duesma albumo *Kaleidoscope World* dum la tarda 1980a yari.

La bando nomizesis pro la usana cinemo-filmo di 1945 *[[Swing Out, Sister]]*.

## Verki
* It's Better to Travel (1987)
* Kaleidoscope World (1989)
* Get in Touch with Yourself (1992)
* The Living Return (1994)
* Shapes and Patterns (1997)
* Filth and Dreams (1999)
* Somewhere Deep in the Night (2001)
* Where Our Love Grows (2004)
* Beautiful Mess (2008)
* Private View (2012)
* Almost Persuaded (2017)
The Specials

**The Specials** (pron.: *de-speshols*) anke konocata kom **The Special AKA** (*de-speshol e-ke-e*), esas britaniana muziko-bando en la jenri 2 Tone e ska qua formacesis en 1977 en Coventry, Anglia.

Li atingis suceso per la kansoni "Too Much Too Young", "Ghost Town" e "Free Nelson Mandela".

La unesma stabila membraro dil grupo konsistis ek Terry Hall e Neville Staple (kantisti), Lynval Golding, Roddy Radiation, Horace Panter, Jerry Dammers, John Bradbury, Dick Cuthell e Rico Rodriguez.

Lia muzikala stilo esas ska-muziko kun la energio ed atitudo di *[[Punk-muziko|punk]]*.

La unesma nomo dil bando esis le *Automatics*, pose le *Coventry Automatics.*

En 1981, tri membri dil grupo, Terry Hall, Neville Staple e Lynval Golding livis por formacar la grupo Fun Boy Three.

## Verki
* The Specials (1979)
* More Specials (1980)
* In the Studio (1984)
* Today's Specials (1996)
* Guilty 'til Proved Innocent! (1998)
* Skinhead Girl (2000)
* Conquering Ruler (2001)
* Encore (2019)
Haircut One Hundred

**Haircut One Hundred** esis angla *pop*-bando en la jenro *new wave* qua formacesis en 1980 en Beckenham, London.

Li atingis suceso per la kansoni "Favourite Shirts (Boy Meets Girl)", "Love Plus One", "Nobody's Fool", e "Fantastic Day".

La membri dil grupo esis Nick Heyward, Graham Jones, Les Nemes, Patrick Hunt, Marc Fox, Phil Smith e Blair Cunningham.

Nick Heyward livis la bando en 1983 por komencar solo-kariero.

## Diskografio
### Albumi di atelier
* Pelican West (1982)
* Paint and Paint (1984)

### Ceneyo-albumi
* Live at the IndigO2 28 January 2011 (2011)

### Kompilo-albumi
* Nick Heyward & Haircut One Hundred – The Best of Nick Heyward & Haircut One Hundred (1989)
* Haircut One Hundred & Nick Heyward – The Very Best of Haircut 100 & Nick Heyward (1994)
* Nick Heyward & Haircut One Hundred – The Greatest Hits of Nick Heyward & Haircut One Hundred (1996)
* Nick Heyward & Haircut One Hundred – The Very Best Of… (2003)
* Nick Heyward, Haircut One Hundred – Favourite Songs: The Best Of (2009)

### Single-i
* "Favourite Shirts (Boy Meets Girl)" (1981)
* "Love Plus One" (1982)
* "Fantastic Day" (1982)
* "Nobody's Fool" (1982)
* "Prime Time" (1983)
* "So Tired" (1983)
* "Too Up, Two Down" (1984)