open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kroketo

**Kroketo** esas ludo-speco, de origino Angla, en qua onu pulsas buli per frapi agita per ligna martelo, por igar ta buli transsubirar arketi strekita en la sulo.
Krizokalko

**Krizokalko** esas aloyuro de zinko e kupro, kompozajo  qua simulas oro e quan onu uzas en la faco di juveli falsa.
Krizo

**Krizo** esas:
* fazo danjeroza di maladeso-periodo, qua esos decidiganta, sive favoroze, sive perisige.
* fazo danjeroza quan transiras politiko, financo, industrio, komerco, e.c.
Kromatino

**Kromatino** esas substanco tre afina pri la kolorizivi bazala, e quan onu renkontras maxim-multa-kaze forme di grani kunjuntita a la filamento nukleala.
Kromatoforo

**Kromatoforo** esas celulo di la tisuo konjuntiva, qua kontenas multa pigmenti, quan onu renkontras periferie di la neuraxo e di la membrani sensala (iriso, pelo, e.c.)
Jürgen Habermas

**Jürgen Habermas** (n. ye la 18ma di junio 1929) esis Germana filozofo  e sociologo, de la tradiciono di kritikala teorio e pragmatismo. Il asociesas kun tale nomizita skolo di Frankfurt, ed ilua libri parolas precipue pri epistemiologio e sociala teorio.
Kromosomo

**Kromosomo** esas segmento di la filamento kromatika existanta en la nukleo di la celuli qua aparas dum mitoso.
Jonas Staugaitis

**Jonas Staugaitis** (1868 til 1952) mediko e politikistulo, esis prezidanto di Lituania de 18 til 19 di decembro 1926.
Kronologio (homonimo)

**Kronologio** esas :
* la cienco di qua la temo esas pruvar la dati di l'eventi historiala.
* sequo di eventi segun l'ordeno di dati.
Kronometro

**Kronometro** esas horlojeto di qua la pendulo esas kompensita, tale ke lu ne varias segun la temperaturo.
Kroso

**Kroso** esas bastono eklezio-pastorale, signo dil episkopeso od abadeso, kun un extremajo kurvigita forme di voluto, quan l'abati kustumis portar kun la voluto adinterne, e l'episkopi adexterne.
Kroniko

**Kroniko** esas kolekturo di historiala fakti grupita per epoki e prezentita segun lua kronologiala desvolvo.
Krotalo

**Krotalo** esas serpento venenoza, di qua la korneti, interinkastrita ye l'extremajo di la kaudo, kliktas.
Krotono

**Krotono** esas planto qua formacas genero di la familio "euforblacei", di qua un speco donas la tornasolo, e di qua un altra donas ematiko e purgivo, e grani de qui onu expresas oleo akra, uzata kom drastiko e kom revulsivo violenta. *croton*
Krucifixo

**Krucifixo** esas kruco ek ligno, metalo, ivoro, e c., sur qua esas reprezentita Iesu Kristo krucagita.
Kruco

**Kruco** esas ensemblo formacita per du brakii o du elementi qui intersekas en angulo plu o min apertita, maxim-multa-kaze ortangulo.
Krusto

**Krusto** esas :
* parto extera di pano-bloko, hardigita ed igita krakanta per bako.
* parto bakita qua cirkondas pasteto, karno-torto o fisho-torto.
* parto solida, friabla, qua naskas periferie di ula kozi.
* envelopilo di la krustacei.
Kruzelo

**Kruzelo** esas vazo ek materio fairespruva, porcelano, metalo, maxim-multa-kaze plustretigita apud la fondo, e destinita a la giso o kalcino di ula substanci.
Kubebo

**Kubebo** esas sorto di pipriero. la frukto de ta arboreto uzesis olim, forme di pipro, en la kuraco di la blenoragio. *piper cubeba*
Kudo (homonimo)

**Kudo** esas :
* (anat.) angulo salianta  quan formacas la parto dopa dil artiklo di la brakio kun l'avanbrakio.
* loko di la maniko di vesto, qua korespondas a la kubito.
* angulo salianta (kom ex: la rivero, la voyo, sinuifas kude).
* parto di utensilo, di instrumento, qua formacas angulo salianta.
* peco de tubo, formacita ek du parti qui facas angulo.
Krupiero

**Krupiero** esas en hazardo-luderio, l'employato qua direktas ruleto ye la nomo di la direktero di la firmo.
Krupo

**Krupo** esas laringito akuta, qua afektas l'infanti, e karakterizata da tuso rauka e da la produkteso di falsa membrani qui obstruktas la respir-tubi.
Carl Johan Thyselius

**Carl Johan Thyselius** (1811 til 1891) politikisto e judiciisto, esis chefministro di Suedia de 1883 til 1884.
Raúl Juliá

**Raúl Rafael Juliá y Arcelay**, konocata kom **Raúl Juliá** (1940 til 1994) esis Usan aktoro naskinta en Porto-Riko. Il esis un ek la precipua aktori dil Braziliana filmo "La kiso di la Muliero-Araneo" (en Portugalana *O Beijo da Mulher Aranha*), ube il interpretis politikala karcerano. En 1991 e 1993 il interpretis Gomez Addams en la filmo "Familio Addams".
Kulato

**Kulato** esas la fundo di la tubo di paf-armo, plu dika kam la cetero pro ke lu korespondas a la kargajo de pulvero.
Robert Themptander

**Oscar Robert Themptander** (1844 til 1897) politikistulo, esis chefministro di Suedia de 1884 til 1888.
Kulo

**Kulo** esas :
* (anat.) la dopa parto (ek la glutei e la supra  parto di la kruri) di la korpo homa ed animala.
* la fundo di ula kozi (botelo, plado, glaso, sako ; en l'artichoko : la parto pulpoza qua portas la feno e la folii).
Denzel Washington

**Denzel Hayes Washington, Jr.** (n. ye la 28ma di decembro 1954) esas Usana cinem-aktoro e filmifisto. Il interpretis personaji de la historio, exemple Malcom X, Steve Biko, Rubin Carter ed altri.
Kuraso

**Kuraso** esas :
* armo defensala ek ledro, metalo, e.c., qua envelopas e protektas la pektoro  e la dorso.
* la squamaro qua envolvas ula fishi.
* kovrilo ek plaki de fero o de stalo qua protektas la kareno di ula militonavi.
Listo pri chefministri di Japonia

Yen la listo pri **[[chefministro|chefministri]] di [[Japonia]]**, inkluzite la ministri dum Japonian imperio, kande l'unesma chefministro (en moderna sinso), Hirobumi Ito, komencis guvernar en 1885, til nun. La nuna chefministro esas Shinzō Abe.

## Chefministri de la [[Imperio di Japonia]] (1868 til 1947)
### [[Periodo Meiji]] (1868-1912)
Chefministri sub l'imperiestro Meiji.

### Periodo Taisho (1912-1926)
chefministri sub l'imperiestro Taisho

### Chefministri de 1926 til 1947

### Chefministri de 1947 til nun

## Noti e referi

## Extera ligili
* Oficala Pagino di la Chefministro di Japonia
* Japoniana chefministro anuncas lua renunco
Kuroda Kiyotaka

**Kiyotaka Kuroda**, militestro (samurayo) e politikistulo n. ye la 16ma di oktobro 1840 til la 23ma di agosto 1900, esis chefministro di Japonia de 1888 til 1889.
Carole King

**Carole King** (n. **Carol Klein** en 1942) esas Usana kantistino, kompozistino e pianistino di folk, Pop e jazo.
John Pople

**John Anthony Pople** (n. en 1925 til 2004) esis Britaniana kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 1998.
Lavoslav Ružička

**Lavoslav (Leopold) Stjepan Ružička** (1887 til 1976) esis Kroata kemiisto qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri kemio en 1939 kun Germano Adolf Butenandt.
Romana Kurio

La **Romana Kurio** (latine: *Romana Curia*) esas la ensemblo de l'organismi administrala dil Santa Sideyo e la central organo dil guvernerio dil Katolika eklezio. Lu stacas sub l'autoritato di la papo.

La strukturo e la organizo di la responsi en la Kurio definesas dal apostolal konstituco *Praedicate Evangelium* da papo Franciskus, publikigita ye la 19ma di marto 2022 ed aplikata de la 5ma di junio 2022.

## Organizo
La Romana Kurio konsistas ek la yena dikasterii:

*Statosekretariero

*Dikasterii, olim nomata kongregacioni:
**Dikasterio pri evangeliizo: kunordigo dil misional agado favore Katolikismo
**Dikasterio pri la doktrino di la kredo: protekto e developo di la doktrino dil kredo e moralo omnaloke en la Katolika eklezio
**Dikasterio pri la servo de karitato: susteno dil indijanti e distributo dil atestita apostolala benediko
**Dikasterio pri la orienta eklezii: relato kun la orienta Katolika eklezii
**Dikasterio pri deala kulto e diciplino di la sakramenti
**Dikasterio pri kanonizo di santi
**Dikasterio pri episkopi
**Dikasterio pri klerikaro

*Sekretarieri e konsilii

*3 tribunali

*Kontori
Kurkumo

**Kurkumo** esas genero di planto herbacea, perena, quan onu renkontras en Azia, Afrika ed Amerika ; la radiko di un speco di olu (la safrano di India) uzesas en la tinteyi, pro olua kolorizivo flava.
Kuseno

**Kuseno** esas mola peco flexebla, en texuro (ofte rektangulatra o ronda) plenigita per polsterajo e servanta por suportar o subtenar la kapo, o parto di korpo.
Kurteno

**Kurteno** esas peco en stofo o sintezala materio povanta formar falduri, ordinare mobila, plasizita avan aperturo, per facar skreno.
Kutino

**Kutino** esas substanco kemiala qua devenas de ula modifikeso di la celuloso ye la surfaco di la planto-korpo.
Kutio

**Kutio** esas telo densa, glata, simpla o fasonita, uzata por envelopar la matraci, o kom tapeto-stofo, o por facar somer-vesti.
Kuvento

**Kuvento** esas domo en qua su asemblas, por vivar konforme ad un regulo religiala, personi qui adheris ad ordeno.
Kutikulo

**Kutikulo** esas irga vario di kovrilo ne-mineraloza rezistanta, tamen flexebla, o parti de vivanta organismi, qui existas kun protektiva funciono. Exemple, l'epidermo nevivanta qua cirkondas la bordo dil ungli di la fingri, la waxo qua kovras la folii di kelka speci di planti ed impedas la direta kontakto di aquo kun la folio, e la kutikuli qui protektas la verda surfaco di kaktusi, impedanta ke li perdas aquo e sikeskas.
Labaro

**Labaro** esas standardo qua konsistas ek longa piquo trairata da bastono, qua subtenas banderolo de purpuro, e kronizita ye l'aglo Romana qua portas, de lor la regno da l'imperiestro Konstantino, la kruco e la monogramo di Iesu Kristo.
Laboratorio

**Laboratorio** esas loko provizita kun bezonata instaluri ed aparati por manuagi ed experienci efektigita en la kadro di ciencala serchado, medikala o materiala analizi, teknikala probi o docado.
Shigenobu Okuma

**Shigenobu Okuma** (1838 til 1922) politikistulo, esis chefministro di Japonia du foyi: ye 1898, e de 1914 til 1916.
Lacerto

**Lacerto** esas reptero sauria, kun quar gambi kurta e tenua, kaudo longa ek ringi flexebla e kelkafoye facile ruptebla (ma lore ol ri-kreskas). La maxim granda lacerto vivas sur Komodo, la varano di Komodo.
Sisavang Vong

**Sisavang Vong**, n. ye la 14ma di julio 1885 til la 29ma di oktobro 1959, esis rejulo di Luang Phrabang de 1904 til 1945, e pose di Laos de 1946 til 1959.
Lakrimo

**Lakrimo** esas guto de humoro limpida, quan sekrecas glando dil okulo, efike da emoceso kordiala o da efekto kozala.
Laktazo

**laktazo** esas diastazo, o fermento dissolvebla, sekrecata da kelka hefi, e qua transformas laktoso a glikoso o galaktoso.
Cándido Bareiro

**Cándido Pastor Bareiro Caballero** (1833 til 1880) diplomacisto e politikistulo, esis prezidanto di Paraguay de 1878 til 1880.
Beyoncé Knowles

**Beyoncé Giselle Knowles**, ordinare plu konocata kom **Beyoncé** (n. en 1981) esas Usana kantistino di R&B, pop e soul, ed anke dansistino.
Juan Velasco Alvarado

**Juan Francisco Velasco Alvarado** (1910 til 1977) militestro e politikisto, esis prezidanto di Peru de 1968 til 1975.
José Santos Zelaya

**José Santos Zelaya López** (1853-1919) politikistulo, esis prezidanto di Nikaragua de 1893 til 1909.
Lamo

**Lamo** esas :
* peco de metalo, de ligno, de ivoro, e.c., dina e streta.
* parto fera, stala, di instrumento, di utensilo, apta tranchar, taliar, e.c.
Lamelo

**Lamelo** esas :
* (tekn.) mikra lamo de vitro sur qua onu pozas objekto quan onu exploras per mikroskopo.
* (bot.) apendico di la korolo ye qua konsistas la krono.
* (historio naturala) mikra lamo ek bloko kayeroza, folioza.
Mihail Alexandrovich Sholohov

**Mihail Alexandrovich Sholohov**, n. ye la 24ma di mayo 1905 til la 21ma di februaro 1984, esis Sovietiana skriptisto qua recevis Nobel-premio pri literaturo en 1965.
Lampaso

**Lampaso** esas silkostofo, quan onu obtenis olim de Chinia, kun granda desegnuri reliefa, maxim-multa-kaze sur fondo altrakolora.
Lampiro

**Lampiro** esas insekto di qua la femino esas sen-ala e fosforecas en mez-varma klimato - aloza e fosforecoza pri la du sexui, en la landi tropikala.
Carola Häggkvist

**Carola Maria Häggkvist** (n. en 1966) esas Sueda kantistino di pop e gospel. El reprezentis Suedia tri-foye en la muzikala kontesto Eurovision: 1983, 1991 ed en 2006, e divenis vinkistino dum 36ma Euroviziono-Konkurso di Kansono (1991) en Roma, Italia.
Anni Swan

**Anni Emilia Swan**, pos mariajo **Anni Manninen**, n. en 1875 til 1958, esis Finlandana skriptisto di libri por pueri ed adolecanti.

## Libri (nomi en Finlandana)
;por pueri:
* Satuja I–III (1901–1905). 
* Pieniä satuja I–V (1906). 
* Lasten-näytelmiä (1910). 
* Tarinoita lapsille (1912). 
* Satuja ja tarinoita (1917). 
* Satuja (1920). 
* Satuja VI (1923). 
* Lastennäytelmiä II (1923). 
* Kotavuoren satuja ja tarinoita (1957). 

;por adolecanti:
* Tottisalmen perillinen (1914). 
* Iiris rukka (1916). 
* Kaarinan kesäloma (1918). 
* Ollin oppivuodet (1919). 
* Pikkupappilassa (1922). 
* Ulla ja Mark (1924). 
* Sara ja Sarri (1927). 
* Sara ja Sarri matkustavat (1930). 
* Me kolme ja Ritvan suojatit (1937). 
* Pauli on koditon (1946). 
* Arnellin perhe (1949).
Oleolampo

**Lampo** esas utensilo konsistanta (origine) ye tanko qua kontenas liquido kombustebla, en qua esas imersita mecho quan onu acendas por produktar lumo.
Elektrolampo

**Elektrolampo** esas utensilo en qua lumo produktesas da filo (metala o karba) inkandecanta per elektro.
Lango (homonimo)

**Lango** esas :
* (anat.) karnoza, moviva korpo qua esas en la kavajo boka.
* (tekn.) nomo di diversa instrumenti lango-forma.
Lanio

**Lanio** esas familio di mikra uceli kun beko kona e hokatra ye sua extremajo, qua afrontas uceli plu forta kam su e flugas lansate krii akuta.
Lanjo

**Lanjo** esas speco de stofo, sive uzebla unfoye, sive uzebla plurafoye e lavebla, qua uzesas por permisar eksekreco di urino o feko sen sordidigar vesti uzata super ol, o lua cirkumajo. L'ordinara exemplo esas lanji uzata por envelopar infanteti, ma ank existas modeli uzebla por adulti e por domestik animali.

Malgre ke l'epoko dil invento di lanji esas nekonocata, Azteki, Egipti e Romani uzis diversa materii, exemple folii, stofi o peli, por envelopar infanteti. L'intenco dil uzo di lanji esas kontenar exkrementi e mantenar la vesti e la korpo dil uzanto sika e neta dum kelka hori. Pos kelka tempo, sordida lanjo mustas remplasesar per altro.
Lanterno

**Lanterno** esas sorto di buxo di qua la parieti esas garnisita ye materio plu o min diafana (korno, vitro, papero, e c.) en qua onu pozas lumofonto shirme de vento.
Lanco

**Lanco** esas :
* (epoki antiqua) armo, ek shafto finanta per ferajo quadriangula, pintoza, uzata sive quaze flecho quan onu lansas manue, sive quaze piquo per qua onu kombatas proxim l'adverso.
* (mezepoko) armo kun shafto longa e tre pezoza, finanta per ferajo pintoza, per qua kavalrio, su-precipitinte a sua adverso, probas renversar lu de lua kavalo, e trapikar lu.
* (nia-epoke) armo kun longa shafto lejera, finanta per ferajo pintoza, ornita ye banderolo ek stofo, uzata da ula korpi di kavalrio (lancieri, dragoni).
Lapislazulo

**Lapislazulo** esas stono opaka, blua, kun veini blanka, e kun punti ek piriti feroza qui cintilifas quale oro.
Lardo

**Lardo** esas graso qua garnisas pelo di porko e di kelka altra animali, precipue che ventro, salizita e fumagita.
Insulo Irlando

**Irlando** esas insulo en nordal Atlantiko. Ol separesas de Britania da la Norda Kanalo, la Maro di Irlando, e dal kanalo di Santa George. Ol esas la 3ma maxim granda insulo de Europa dop Britania ed Islando, e la 20ma maxim granda de la mondo.

## Videz anke
* Republiko Irlando
* Nord-Irlando
Larico

**Larico** esas *larix*, arboro konifera de la familio *Pinaceae*. Li esas dominacanta arbori en foresti di Siberia e Kanada, ma li ank existas en Popul-Republiko Chinia e Japonia.

Larici ordinare atingas altajo di 20 til 45 metri, e mem 65 metri en rara exempleri di *Larix occidentalis*. De lua trunko extraktesas ambratra rezino qua povas uzesar kom medikamento por kombatar fungi e bakterii. Lua folii sekrecas substanco viskoza.
Thomas Sankara

**Thomas Isidore Noël Sankara**, militestro (kapitano) e politikistulo n. ye la 21ma di decembro 1949 til la 15ma di oktobro 1987, esis prezidanto di Supra-Volta de 1983 til 1984. En 1984 ilu rinomizis la lando kom Burkina Faso e guvernis til ke lu asasinesis dum stato-stroko, la 15ma di oktobro 1987.
Latexo

**Latexo** esas suko propra di ula planti (euforbi, figieri, papaveri, latugi, e c.) e qua cirkulas en vaskuli partikulara.
Lato

**Lato** esas peco de ligno fendita segun la longeso di la fibri, longa, dina e plata, uzata por facar parieti, plafoni, e.c. e qua suportas l'ardezo-plaki o la teguli di tekto.
Latrino

Latrino esas loko rezervita por fekifar od urinifar. La latrino povas esar truo en la plen aero (agro, bosko), od en apart extera kabaneto. En domo od edifico ol ofte esas en chramb(et)o, posible en tualeteyo, ube on anke tualetar su.

Latrino povas esar truo en la sulo, od en tre simpla kabano planko por sidar kun truo, od en chambr(et)o plu luxoze: latrin-vazo o squat-latrino, amba kun rins-mekanismo.
Laubo

**Laubo** esas treliso-muri paralela, kun micilindro trelisa kom tekto, kovrita per planti klimera tre folioza.
Listo pri prezidanti di Bolivia

La prezidanto di Bolivia esas chefo di stato ed anke chefo di guvernerio di la lando. Kune la viceprezidanto, lu formacas l'exekutiva povo.

Segun la nuna konstituco, la prezidanto e la viceprezidanto elektesas dal populo por 5 yari, e povas rielektesar unfoye pose. La nuna prezidanto, Rodrigo Paz Pereira, elektesis en 2025.

Yen la listo pri prezidanti di Bolivia, de 1825 til nun.

## Listo pri prezidanti di Bolivia

## Noti e referi

## Bibliografio
* *Presidentes de Bolivia : entre urnas y fusiles (el poder ejecutivo, los ministros de estado)*, Carlos Mesa, 2a. Edición Editorial Gisbert. La Paz. 1990

## Extera ligili
* Listo pri prezidanti (presidencia.gov.bo)
Lauro

**Lauro** (latina: *Laurus*) esas arboro aromatoza, sempre verda, kun folii permanenta, lanco-forma, qua esas la tipo di familio "laurinei", konsakrita ad Apolono da l'Antiqui, qui facis ek du palmi, kroni por la vinkinti lor la ludi poeziala, e kredis ke olua foliaro protektas de fulmino-stroki.
Lazareto

**Lazareto** esas edifico izolita ube, en ula portui, onu impozas quaranteno a la personi ed a l'objekti qui devenas de regioni infektita de morbo kontangiala.
Lazo

**Lazo** esas ledrobendo garnisita ye buli quan l'habitanti di la landi, olim Hispana, di Amerika lansas tale ke li plekte kaptas sua enemiko o l'animalo quan li chasas.
Legato

**Legato** esas :
* Delegito di l'imperiestri Romana, qua havis kom tasko reprezentar ici en la provinci.
* (eklezio katol.) Kardinalo delegita da papo por guvernar un ek la provinci di l'eklezio katolika.
Legendo

**Legendo** esas jenro di folkloro konstanta ek rakonti pri homal agadi, quin ambe la naracero e l'alskolteri kredas o perceptas kom eventinta dum homala historio. Naraci en ca jenro povas demonstrar homala valori, e posedas kelka qualesi qui donas a li versimileso. Exempli pri legendi esas naraci pri mirakli. Legendi diferas de miti nam lia precipua "aktoro" esas ula homo, ne ula deajo.
Legiono

**Legiono** esas :
* (1) (epoki  antiqua, en Roma) armeokorpo qua konsistis ye infantrio e kavalrio. (2) en Francia, lor la rejo Francisko - cirkum 1515a yari, armeokorpo permanenta.
* (metaforo) grupo de individui qui esforcas atingar la sama korpo.
* (en Francia) legiono di Honoro : merit-orde, civila e militala, institucita da Bonaparte, konsulo rang-unesma.
Lektoro

**Lektoro** esas :
* sorto di profesoro adyunta en ula universitati.
* (liturgio katolika) kleriko dum la duesma ek la qua ordeni minora, qua havis olim kom tasko lektar, kantar la lecioni, epistoli, e.c. en la ceremonii kultala.
William Bradford Shockley

**William Bradford Shockley** (n. ye la 13ma di februaro 1910 til la 12ma di agosto 1989 esis Usana fizikistulo qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri fiziko en 1956 kun John Bardeen e Walter H. Brattain, por l'invento di transistoro.
Leucito

**Leucito** esas duopla silikato di alumino e kalio, kun kemiala formulo K[AlSi2O6]. Ol renkontresas en la tereni volkan-agita.
Abhisit Vejjajiva

**Abhisit Vejjajiva**, ekonomikisto e politikistulo n. ye la 3ma di septembro 1964, esis chefministro di Tailando de 2008 til 2011.
Levriero

**Levriero** esas hundo kun muzelo akuta, korpo tenua, gambi longa, di qua l'aluro esas rapida, uzata partikulare por persequar la lepori.
Liano

**Liano** esas planto sarmentoza, klimera, di foresti di Amerika, qua plekte kaptas arbori e formacas densaji nedesintrikebla.
Constantin Fahlberg

**Constantin Fahlberg** (1850 til 1910) esis Germana kemiisto qua, kun sua docisto Ira Remsen, deskovris sakarino en 1879.
Libelo

**Libelo** o **nivelizilo** esas instrumento uzata por trasar lineo, plano, horizontala, o por mezurar, relate plano horizontala, l'elevaciono di ula lineo, relate plano qua esas paralela a lu.
Carlos Andrés Pérez

**Carlos Andrés Pérez**  (1922 til 2010) politikistulo, esis prezidanto di Venezuela de 1974 til 1979 e de 1989 til 1993.
Liceo

**Liceo** esas (en Francia) edifico en qua agesas la doco sekundara, direktata da la stato (kontraste kun "kolegio")
José Gregorio Monagas Burgos

**José Gregorio Monagas Burgos**, militisto e politikisto n. ye la 4ma di mayo 1795 til la 15ma di julio 1858, esis prezidanto di Venezuela de 1851 til 1855. Ilu sucedis ilua fratulo José Tadeo Monagas Burgos en la prezidanteso.
Lignino

**Lignino** esas substanco kemiala qua impregnas l'elementi di ligno, e qua donas ad ica lua grado di fermeso, di solideso.
Volfo-homo

**Volfo-homo** (**likantropo**) esas persono qua afektesas da la morbo psikala pro qua lu imaginas transformesir a volfo (od ad altra karnivoro).
Andrea Bocelli

**Andrea Bocelli**, (n. 1958) esas Italiana tenoro, kantisto di opero.

## extera ligili
* andreabocelli.com
Eduardo López de Romaña

**Eduardo López de la Romaña y Alvizuri** (1847 til 1912) politikistulo, esis prezidanto di Peru de 1899 til 1903.

## Referi
Liktoro

**Liktoro** esas (epoki antiqua, en Roma) guardano qua iris avan l'oficieri judiciala, portis hakilo plasizita meze di vergo-fasko ed havis kom tasko exekutar la verdikto qua kondamnis la krimininti a senkapigeso pos batesir per vergi.
Sune Bergström

**Sune Karl Bergström** (1916 til 2004) esis Suediana biokemiisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 1982.
Lilio

**Lilio** esas planto herbacea, bulboza kun stipo rekta, e di qua la varietato maxim konocata havas floro pureblanka e kloshoforma.
Limako

**Limako** esas molusko gasteropoda, reptera, di qua korpo esas oblonga, senkonka, kovrata da humoro viskoza. *limax*
Francisco Morales Bermúdez

**Francisco Remigio Morales-Bermúdez Cerruti**, militisto n. ye la 4ma di oktobro 1921 til la 14ma di julio 2022, esis prezidanto di Peru de 1975 til 1980.

## Referi
Philipp Scheidemann

**Philipp Heinrich Scheidemann** (1865 til 1939) esis kancelero di Germania de la 13ma di februaro til la 20ma di junio 1919.
Limbo

**Limbo** esas :
* (bot.) parto supra, ordinare expansita, di la koroli monopetala, di la kalici monofila.
* (tekn.) bordo gardizita, di la cirklo uzata por mezurar l'anguli.
Luis José de Orbegoso

**Luis José de Orbegoso y Moncada Galindo**, militestro e politikistulo n. ye la 25ma di agosto 1795 til la 5ma di februaro 1847, esis prezidanto di Peru du foyi, de 1833 til 1836. Dum ilua administradi, la lando subisis grava sociala divido ed interna milito.

Filiulo de nobela familio, ilu unionid su al armeo di José de San Martín. Dum la diktatoreso di Simón Bolívar, ilu esis guvernisto dil departmento La Libertad. Dum la guvernisteso di José de La Mar ilu partoprenis en la milito kontre Granda Kolumbia e komandis kavalrio.

En 1933, ilu elektesis provizora prezidanto di la republiko.
Limeto

**Limeto** esas frukto di arboro ek la genero "oranjieri", qua produktas mikra citrono dolca:
* *Citrus limeta*.
Limfo

**Limfo** esas liquido blankatra qua cirkulas en sistemo di vaskuli partikulara, paralela a sistemo por cirkulo di sango, e di qua parto, pos digesto, transportas substanci asimilebla extraktita de nutrivi.
Truro

**Truro** esas la sideyo dil administrado di Kornwal, en l'Unionita Rejio. Segun statistiki de 2011, ol havis  habitanti. Ol konsideresas l'unika urbo en Kornwal - l'altra esas urbeti.

Dum pasinta yari l'urbo esis importanta komercala centro. Lua maxim konocata monumento esas lua katedralo, qua kompleteskis en 1910.
Nova Trento

**Nova Trento** esas urbo en Braziliana stato Santa Catarina. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis . Lua tota surfaco esas 402,19 km².

En ca urbo vivis l'unesma santino di Brazilia: Matro Paulina.

## Referi
Sebastian Coe

**Sebastian Newbold Coe, Barono Coe** (n. 1956) esis Britanian atleto e pose politikisto. Dum lua sportala kariero ilu ganis quar Olimpiala medalii, di qui 1 ora.
Martina Navratilova

**Martina Navratilova**, olim **Martina Navrátilová** (n. ye la 18ma di oktobro 1956) esis Chekoslovakiana e Usana tenisistino.

Pos 1975 el reprezentis Usa.

Segun datumi di WTA por 10ma di julio 1978 Martina Navratilova esis **1**ma tenisistulo dil mondo, e segun datumi de la 10ma di septembro 1984 – **1**ma tenisistino dil mondo pri ludo duopla.

Segun statistiki Navratilova kom solistino esis 332 semani *numero un* di WTA – **2**ma pozeso en historio (por marto 2023). En duopla ludo el esis maxim bona tenisistino 237 semani – absoluta **1**ma pozeso en historio.

El divenis profesionala tenisistulo en 1974, e finis sua kariero en 2006.

## Referi
Minamata

**Minamata** esas urbo en Japonia, en la regiono Kumamoto, sude de Kyushu. Segun statistiki dil yaro 2025 ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 162,88 km². Ol ligesas a la maro di Chinia per stretajo.

L'urbo fondesis ye la 1ma di aprilo 1949. Ol divenis mondale konocata pro tale nomizita Minamata-morbo.

## Referi
Antonio José de Sucre

**Antonio José Francisco de Sucre y Alcalá**, n. ye la 3 di februaro 1795 til la 4 di junio 1830, esis Venezuelana militisto, diplomacisto e politikisto, ed anke un ek la chefi di la movado pri nedependo di Sud-Amerikana kolonii Hispana. Amiko di Simón Bolívar, il esis importanta chefo di la movado qua rezultis la nedependo di Equador e Peru, ed ank esis importanta por la nasko di Bolivia kom naciono.

Peruana kongreso donis lu la titulo "Granda Marshalo di Ayacucho", pos ke ilu vinkis la lasta vicerejo Hispana che batalio di Ayacucho. Il asumis kom prezidanto di Bolivia ye la 1ma di januaro 1826 e guvernis til la 18ma di aprilo 1828, kande ilu subisis atento kontre ilua vivo e mustis fugar. José María Pérez de Urdininea asumis provizore la prezidanteso.

Sucre mortigesis ye la 4ma di junio 1830 en Berruecos, Kolumbia.
Ibera linco

**Ibera linco** (*L. pardinus*) esas mez-staturo felino ke vivas nur en sudo di Hispania, nune.

L'averajala pezo di maskuli esas 12,9 kg kontre 9,4 di femini.
Listo pri prezidanti di Afganistan

Yen la listo pri prezidanti di Afganistan pos 1973, kande la lando divenis republiko unesmafoye. La nuna prezidanto esas Ashraf Ghani, la duesma prezidanto demokratiale elektita en la lando.

## Chefi di stato

## Referi
Listo pri prezidanti di Albania

Nun, la chefo di stato di Albania esas la prezidanto. Segun Albaniana konstituco, lu elektesas da Nacional Asemblitaro por 5 yara-periodo.

Albania deklaris nedependo del Otoman imperio en 1912, kom monarkio. Ol adoptis republikala sistemo en 1920, tamen, en 1928 Ahmet Zogu proklamis su kom rejulo Zog la 1ma, e guvernis til Italian okupo en 1939. En 1944, kande Italiani ekpulsesis da komunisti, la lando divenis itere republiko.

Yen la listo pri chefi di stato di Albania de 1912 til nun.

## Provizora chefo di stato de 1912 til 1914
Pos revolto kontre Otomana dominaco, 40-membra asemblo deklaris Albania nedependanta ye la 28ma di novembro 1912. Ye la 4ma di decembro sam yaro establisesis provizora guvernerio en Vlorë, kun Ismail Qemali kom chefo.

## Chefi di stato di Albania pos 1914

## Videz anke
* Listo pri chefministri di Albania
Şalom

**Şalom** - (Hebrea: **שָׁלוֹם**, Ido: **Paco**) esas Juda semanala jurnalo qua publikigesis en Istanbul, Turkia. L'origino dil nomo esas Turkiana skribo di Hebrea vorto *Shalom* (*Paco*). La jurnalo fondesis ye la 29ma di oktobro 1947 da Turka judo Avram Leyon. Ol publikigesis en la Turka ed un pagino en Ladino. Ol imprimesas en Istanbul omna merkurdio. Yakup Barokas esis chef-redaktisto. En 2005, la mezavalora semanala quanto di exempleri esis 5,000.

## Extera ligili
* Şalom oficala situo en la Turkiana
* Şalom oficala situo en la Ladino
Mondala Kupo di Futbalo 2006

**[[Mondala Kupo di Futbalo]] [[2006]]** esis championkonkurso di futbalo qua eventis en Germania de la 9ma di junio til la 9ma di julio 2006. Lore duesmafoye Germania gastigis la konkurso, unesme esis en 1974, kom West-Germania. To esis l'unika foyo en ke Serbia e Montenegro konkursis kom unika naciono: en mayo ta yaro, ante komencir la championkonkurso, Montenegro decidis per votado separar su de Serbia.

En la mondala Kupo partoprenis 32 landi ed eventis 64 ludi. Por partoprenir ca championkonurso, 198 nacionala esquadi de 5 kontinenti, inkluzite Brazilia, championo en 2002, partoprenis la qualifiko-partii.

La championo esis Italia, qua vinkis Francia 5-3 per maxima puniso, pos ke la du esquadi egaleskis 1-1 dum normala tempo.

## Rezulti
# 
# 
# 
#
Listo pri chefministri di Antigua e Barbuda

La chefministro esas la chefo di guvernerio, e chefo dil exekutiva povo di Antigua e Barbuda. En 1960 l'insuli recevis autonomeso, e la prezidanto dil exekutiva povo recevis la titulo "chefa ministro" (*Chief Minister*, pose *Premier*).

Yen la listo di chefa ministri di Antigua e Barbuda de 1960 til nun.
Andrés Iniesta

**Andrés Iniesta Luján** (n. 1984) esas Hispana futbalisto qua helpis la futbalo-esquado di Hispania vinkir la Mondala Kupo di Futbalo 2010.
Fernando Tambroni-Armaroli

**Fernando Tambroni-Armaroli** (1901 til 1963) politikistulo, esis chefministro di Italia de marto til julio 1960.
Litanio

**Litanio** esas prego forme di serio di advoki a Iesu, a la santa Virgino, e.c., en qui la sama formulo di supliko repetesas multafoye (uzese generale en pluralo).
Litargiro

**Litargiro** esas protoxido di plombo fuzita, mivitrigita, uzata por preparar la plombo-sali qui esas en la kompozanti di kristalo e per qua onu falsigis ula vino-sorti por diminutar lia grado di acideso.
Skovelo

**Skovelo** esas :
* sorto di balayilo, ek linjo-peco ligita ye un ek l'extremaji di longa bastono, por netigar la forno di la pano-bakeyi.
* sorto di balayilo o de brosilo, kun longa mancho, por netigar la parto interna di kanono pos pafo.
Litoto

**Litoto** esas figuro per qua onu minfortigas l'expreso di sua penso, por komprenigar la maxim multo per la minim multo.
Liuto

**Liuto** esas tir-instrumento kun plura rangi de kordi muntita sur rezonokesto suberondigita, e quan onu uzas per pinchar la kordi.
Livreo

**Livreo** esas :
* Vesto quan reji, seniori furnisas a la viri di sua eskorto por memorigar lia blazoni.
* distingo-kostumo (distingebla pro koloro, galoni, butoni, e.c.) quan hemestro igas portar da sua servistuli.
Lobo

**Lobo** esas :
* Parto di ula organi di qua la formo esas ronda.
* Saliajo rondatra per qua finas, ye sua infra parto, la funelo di orelo.
Logo

**Logo** esas planketo balastizita, imersita en l'extremajo di kordo, che la dopa parto di navo, por mezurar la rapideso di navo.
Lokomotivo

**Lokomotivo** esas vehilo uzata por tirar treni sur ferovoyi, qua povas movesar uzanta vaporomashino, motori di interna kombusto, exemple dizel-motoro o gaso-turbino, o mem elektromotori. Ordinare, lokomotivi pozesis avan treni por tirar li. Tamen nun li povas ank uzesar en sistemo "tiro-pulso", en qua un o plusa lokomotivi pozesas avan la treno por tirar ol, ed un o plusa lokomotivi pozesas dop la treno por pulsar ol, kande la quanto di vagoni por transportar esas multe granda.

La vorto "lokomotivo" venas de du Latina vorti: *locus* ("loko"), e *motivus* ("movado").
Juan Crisóstomo Torrico

**Juan Crisóstomo Torrico González** (1808 til 1875) militestro, esis prezidanto di Peru de la 16ma di agosto til la 17ma di oktobro 1842.

Juan Crisóstomo esis membro dil armeo komandita da José de San Martín en 1820. Il renversis Manuel Menéndez de povo ye la 16ma di agosto 1842 e proklamis su prezidanto, ma esis renversita de povo da altra stato-stroko ye la 17ma di oktobro sam yaro.

## Referi
Loxodromo

**Loxodromo** esas :
* (geometrio) Kurvo trasita sur surfaco di sfero e qua intersekas sam-angule omna meridiani.
* (geografio) Kurvo quan trasas navo kande lu iras kontinue ad un punto di busolo, en un rumbo di vento.
Luciolo

**Luciolo** esas familio di insekti de la rango ''Coleoptera'', kun plu kam 2.000 speci konocata. Li havas organo en lia korpi qua produktas lumo, por atraktar spozi od altra insekti dum chasado. Kelka speci nomizesas lampiri.
Ludiono

**Ludiono** esas aparato fizikala uzata por studiar diferanta efiki sur korpo plunjita en aquo, anke uzebla kom ludilo.
Sluzo

**Sluzo** esas quaza lageto quan formacas inkluzili movebla quin onu instalis inter du parti di rivero, di kanalo, ed en qua l'aquo esas elevebla ad la nivelo supera, od abasebla a la nivelo suba per retenar lu ye un ek lua extremaji e lasar lu eskapar ye la altra, od inverse.
Lumbago

**Lumbago** esas doloro en lumbala regiono, rumatismala, nevralgiala, o produktita da esforco tro granda.
Stevie Wonder

**Stevie Wonder** (n. **Stevland Hardaway Judkins** en 1950. Pose chanjis lua nomo a **Stevland Hardaway Morris**) esas Usana kantisto, kompozistulo, muzikistulo e muzikala produktisto.

## Albumi
* *The Jazz Soul of Little Stevie Wonder* (1962)
* *Tribute to Uncle Ray* (1962)
* *Recorded Live: The 12 Year Old Genius* (1963)
* *With a Song in My Heart* (1963)
* *Stevie at the Beach* (1964)
* *Up-Tight* (1965)
* *Down to Earth* (1966)
* *I Was Made to Love Her* (1967)
* *Someday at Christmas* (1968)
* *Eivets Rednow (featuring "Alfie")* (1968)
* *For Once in My Life* (1968)
* *My Cherie Amour* (1969)
* *Signed, Sealed, and Delivered* (1970)
* *Stevie Wonder Live* (1970)
* *Live at the Talk of the Town* (1970)
* *Where I'm Coming From* (1971)
* *Music of My Mind* (1972)
* *Talking Book* (1972)
* *Innervisions* (1973)
* *Fulfillingness' First Finale* (1974)
* *Songs in the Key of Life * (1976)
* *Journey through the Secret Life of Plants* (1979)
* *Hotter than July* (1980)
* *The Woman in Red Soundtrack* (1984)
* *In Square Circle* (1985)
* *Characters* (1987)
* *Jungle Fever* (1991)
* *Conversation Peace* (1995)
* *Natural Wonder* (1995)
* *A Time to Love* (2005)

## Referi
Karl Albert Staaff

**Karl Albert Staaff** (1860 til 1915) advokato e politikistulo, esis chefministro di Suedia du foyi: de 1905 til 1906 e de 1911 til 1914.
Lumbo

**Lumbo** esas dopa parto di torso, de dorso til hanchi, dextre o sinistre di kolono vertebrala (spino).
John Winston Howard

**John Winston Howard** (n. 26ma di julio 1939) advokato e politikistulo, esis chefministro di Australia de 1996 til 2007.
Lupo

**Lupo** esas optikal aparato, qua servas por «grandigar» objekti (ye mikra raporto), e qua esas nek sempre simpla lenso, nek mikroskopo. On nomizas  ol anke «mikroskopo simpla».
Lustro

**Lustro** esas lumizilo suspendita, plurabrancha, uzata por lumizar e dekorar granda saloni, kirki, teatri.
Luzerno

**Luzerno** esas *medicago*, planto leguminosa quan onu kultivas en prati artificala, kom nutrivo por bestii.
Macedonio

**Macedonio** esas :
* disho en qua legumi diversa esas preparita kune.
* entremeso sukroza en qua frukti diversa esas asemblita aden quaza jeleo.
Madreporo

**Madreporo** esas *madrepora*, genero de polipi agregita, asemblajo de celuli kalka qui interkomunikas, e kreskas til formacar strati, rifi, insuleti, e.c.
Madrigalo

**Madrigalo** esas kurta versajo, maxim-multa-kaze turnita a damo, e qua expresas penso tenera o galanta.
Magazino

**Magazino** esas chambro, loko ube onu depozas vari diversa, por konservar li ante lia uzeso o vendeso.
Paul John Keating

**Paul John Keating**, politikisto n. ye la 18ma di januaro 1944, esis chefministro di Australia de 1991 til 1996.
Magnolio

**Magnolio** esas arboro exotika, kun granda folii briloza, bele-verda, e flori odorifanta, pure-blanka.
Mago

**Mago** esas :
* sacerdoto di la religio di Persia antiqua, adoranti di fairo.
* (biblo) Un ek la tri personegi, quin la tradiciono transformis a reji, qui venis adorar Iesu en lua kripo, che urbo Betleem.
Listo pri chefministri di Republiko Irlando

La chefministro (Irlandane *Taoiseach*) esas chefo di guvernerio di Republiko Irlando. Lu elektesas da la basa chambro *Dáil Éireann* de la parlamento.

Ante la konstituco di 1937 la chefo di guvernerio recevis la titulo *prezidanto di Exekutiva Konsilistaro*. Yen la listo pri chefi di guvernerio di Republiko Irlando de 1922 - yaro di lua nedependo - til nun.

### Prezidanto di Exekutiva Konsilantaro

### ''Taoiseach'' (chefministro)

### Videz anke
* Listo pri prezidanti di Republiko Irlando
* Republiko Irlando
Listo pri prezidanti di Austria

La **prezidanto** esas la chefo di stato di Austria. Segun la konstituco, il elektesas dal populo por 6-yara periodo. Fakte, la povo dil prezidanto esas nur simbolala.

Yen la listo pri prezidanti di Austria, de 1919 (kande Austria-Hungaria separesis ed Austria divenis republiko) til nun.

### Unesma Republiko Austriana (1918-1938)

## Duesma Republiko (1945 til nun)

### Noti

### Videz anke
* Kanceleri di Austria
* Listo pri imperiestri di Austria
* Austria-Hungaria

### Extera ligili
*Oficala retsituo dil prezidanto di Austria
*Austria: chefi di stato: 1918-1938
Majorato

**Majorato** esas proprietajo imobla, ligita a nobeleso-titulo ne-alienebla, qua heredesas kun la titulo (en Francia, lor la reji).
Majordomo

**Majordomo** esas jeranto di la servisti en familio princala di Italia e di Hispania. Chefo di la servistaro.

En la Frankal Imperio, lor la Merovecho-dinastio, majordomo esis alt-rang oficisto, qua fakte havis plusa povo kam la rejo. Depos la 17ma yarcento l’oficisto esis en manui di la Pipinidi (la plu tarda Karolus-dinastio)
Thomas Klestil

**Thomas Klestil** (1932 til 2004) diplomacisto e politikistulo, esis prezidanto di Austria de 1992 til 2004.
Makadamo

**Makadamo** esas quaza-petriguro di voyo, di choseo, per kovrar ica ye granito, silexo, triturita e pistita, e submisita  a forta preso tale ke lu formacas surfaco kompakta.

Ca metodo kovrar la choseo o voyo developesis en 1834 da la Skotiano John McAdam (1756 - 1836), qua anke livris sua nomo a ca sorto di choseo- et voy-surfaco.
Maklo

**Maklo** esas ula grupi (qui havas la formo di genuo, di tekto-pluvkanalo, di kordio) de kristali di qui la naturo, la formo e la molekulo-strukturo esas perfekte intersimila.
Maleolo

**Maleolo** esas l'artiko qua ligas la pedo a la gambo. Ol konsistas ek tri osti: tibio e peroneo, qui apartenas a la gambo; ed astragalo, qua apartenas a la pedo. La stabileso di maleolo facesas per ligamenti, qui povas subisar torduro.
Karolus la 1ma di Austria e la 4ma di Hungaria

**Karolus la 1ma di Austria e la 4ma di Hungaria** (**Karl la 1ma di Austria** e **Károly la 4ma di Hungaria**, naskinta *Karl Franz Joseph Ludwig Hubert Georg Otto Marie von Habsburg-Lothringen* ye la 17ma di agosto 1887 til la 1ma di aprilo 1922), esis la lasta imperiestro di Austria-Hungaria. Ilu regnis super Austria til la 12ma di novembro 1918 e regnis super Hungaria til la 16ma di novembro sam yaro, kande la du landi divenis republiki. Lua regno finis pos la vinkeso di Austria-Hungaria dum l'unesma mondomilito.
Franz Josef la 1ma di Austria-Hungaria

**Franz Josef la 1ma** (Germane), **Ferenc József** (Hungare), o **Franjo Josip I** (Kroatiane), n. ye la 18ma di agosto 1830 til la 21ma di novembro 1916) esis Imperiestro di Austria-Hungaria de 1848 til 1916. Du yari ante lua morto, Austria-Hungaria eniris l'Unesma mondomilito.

Ilu divenis imperiestro en 1848. Ilua regno duris dum 68 yari, ed esis la maxim longa di Austria. Eventi di la regno inkluzis asasino-atento en 1853; e la milito di Prusia kontre la Germana federuro ed Austria en 1866, qua rezultis ke Austria ne esus parto di plu granda Germania. Ilua sucedanto esis Karolus la 1ma di Austria e la 4ma di Hungaria, ilua pos-nevulo, qua regnis til novembro 1918, kande ambe Austria e Hungaria divenis republiki.
Cork, Irlando

**Cork** (Irlandane *Corcaigh*) esas la duesma granda urbo de la Republiko Irlando. Ol jacas an provinco Munster, sud-weste de la lando.
Malvarozo

**Malvarozo** esas planto ek la familio "malvacei", qua florigas abunde en la fino-parto di somero. *Alcea*
Malvo

**Malvo** esas *malva* planto apta moligar la tisui inflamita. herbo kun folii alternanta, di qui flori (sola od asemblita), dispozita spike o grape, donas frukto enkapsula.
Divido (matematiko)

La **divido** esas una de la operaci bazala di aritmetiko, la operaco inversa di multipliko.

Divido esas la determino a quanta foyi onu mustas multiplikar una nombro por esar egala kun un altra nombro. La simbolo di divido esas "/".

Se le du nombri havas la sama (pozitiva o negativa) signo (+ o -), la rezultajo esas pozitiva; se li havas signi diferanta, la rezultajo esas negativa.
Rudolf Kirchschläger

**Rudolf Kirchschläger** (1915 til 2000) judiciisto e politikistulo, esis prezidanto di Austria de 1974 til 1986.
Mancho

**Mancho** esas parto muntita an utensilo od implemento, por tenar l'utensilo od implemento en qua manuo kande onu uzas lu.
Mandareno

**Mandareno** esas en Chinia, granda stat-employato, civila od armeana, selektita maxim-multa-kaze ek la klaso "literaturisti".
Listo pri chefministri di Azerbaijan

La chefministro esas la chefo di guvernerio di Azerbaijan. La prezidanto indikas la nomo dil chefministro, e la parlamento ratifikas lu.

Segun la nuna konstituco, en kazo di morto o akuzo dil prezidanto, la chefministro asumos provizore la prezidanteso til nova prezidantal elekti. La chefministro en l'ofico di prezidanto ne povas dissolvar la nacional asemblajo o propozar emendi a la konstituco.

## Historio
Azerbaijan havis du periodi di nedependo en lua historio: 1918 til 1920, e de 1990 til nun.

Ye la 28ma di mayo 1918 la lando divenis nedependanta de Rusa imperio, e lua nedependo duris til la 1ma di aprilo 1920, kande Sovietia enkorpigis ol. Pose, en 1991 Azerbaijan riganis nedependo, e Hasan Hasanov - en povo pos 1990 - divenis la chefministro di la nedependanta lando.

### Demokratiala Republiko Azerbaijan (1918-1920)

### Republiko Azerbaijan (1991 til nun)

## Noti

## Videz anke
* Prezidanti di Azerbaijan
* Azerbaijan
Efraim Katzir

**Efraim Katzir** (1916 til 2009), biofizikisto e politikistulo esis prezidanto di Israel de 1973 til 1978.
Mango

**Mango** esas frukto de granda arboro di India e di sudala regioni di Amerika, e qua kelke similesas persiko.
Mandragoro

**Mandragoro** esas *mandragora officinarum*, planto de genero "solanei", kun radiko pulpoza, narkotigiva e purgiva, ed a qua onu atribuis efiki magiala.
Mandolino

**Mandolino** esas tir-instrumento kun framo, konvexa sube, qua havas normale mancho kun quar kordi metala duopla, dispozita ed interakordita quale olti di violino, e quin onu vibrigas per peco de ucel-plumo o di skalio.
Manioko

**Manioko** (*Manihot esculenta*; anke nomizita *kasavo*) esas originale arboreto di la suda regioni di Amerika. Ol esas tuberkulala planto, qua povas travivar per skarsa aquo.

La radiko di manioko, liberigite de la veneno quan olu kontenas, donas farino uzata por facar sorto di pano, e fekulo nutriva (tapiokao). Olua tuberkuli kontenas multega amilo, kalcio ed anke B- e C-vitamini. Anke olua spinatatra folii esas manjebla.
Maniplo (vesto)

**Maniplo** esas bendo stofa quan la sacerdoto katolika portas sur sua brakio sinistra, kande lu oficias.
Maniplo

**Maniplo** esas 
* Bendo stofa quan la sacerdoto katolika portas sur sua brakio sinistra, kande lu oficias. 
* (che la Romani antiqua) Kompanio ek cent (o duacent) infantriani.
Lynden Pindling

**Lynden Oscar Pindling**, advokato e politikisto n. ye la 22ma di marto 1930 til la 26ma di agosto 2000, esis chefministro di Bahama de 1967 til 1992. Ilu judikesas kom *patro di la naciono*, por duktar la lando de 1967 til la nedependantesko, ye la 10ma di julio 1973.
Roland Symonette

**Roland Symonette**, komercisto e politikistulo n. ye la 16ma di decembro 1898 til la 13ma di marto 1980, esis l'unesma chefministro di Bahama, e guvernis de 1964 til 1967, ante la nedependo di la lando.
Sheiko Hasina Wazed

**Sheikh Hasina Wazed** (n. 28ma di septembro 1947) politikistino, esis dufoye chefministro di Bangladesh: de 1996 til 2001, e de januaro 2009 til la 5ma di agosto 2024, kande el renuncis pos intensa populala protesti.

## Referi
Preso mezuro

Multa tekniki developesabis per **preso mezuro** e vakuo. Instrumenti uzata per mezurar preso esas nominita **manometro** o **vakuometro**.

**Manometro** esas instrumento per qua onu mezuras la mekanikala tenso o l'elastikeso di la gasi, di la vapori.
Manoto

**Manoto** esas objekto kreita por senmovigar la karpi di ula individuo. Ol konsistas ek du parti unionita per kateno, charniro o rigida stango. Singla parto havas ingranoroto qua impedas ke ol apertesas pos ke ol klozesas cirkum la karpo di ula individuo. Manoti ordinare uzesas da policisti por impedar ke ula homo kaptita eskapez.
Listo pri prezidanti di Bulgaria

La **[[prezidanto]] di [[Bulgaria]]** (Bulgare: *Президент на България*) esas la chefo di stato di Bulgaria. Yen la listo pri prezidanti ed altra chefi di stato di Bulgaria de 1946 til nun.

## Prezidanti di Popul-Republiko Bulgaria (1946-1990)

## Prezidanti dil unesma demokrata republiko (1990-nun)

## Videz anke
* Listo pri chefministri di Bulgaria

## Extera ligili
*prezidanto di la republiko, oficala pagino
Listo pri chefministri di Bahama

La chefministro esas la chefo di guvernerio di Bahama. Lu reprezentas la partiso qua havas la majoritato en la parlamento. Yen la listo pri chefministri di Bahama, de 1955 til nun.

## Chefministri ante la nedependo (1955 til 1973)

## Chefministri pos la nedependo (1973 til nun)
Mansheto

**Mansheto** esas ornemento qua adaptesas ad karpo di mancho. frapo donita kun l'avan brakio o l'extera parto di manuo. grosa titulo di jurnalo. noti en marjino di texto.
Orta triangulo

**Orta triangulo** esas triangulo, di qua angulo esas orta.

La maxim longa latero - do ita adversa a l'orto  - esas nominta **hipotenuzo**, l'altri du *kateti*. 

La famoza Teoremo di Pitagoro dicas: La sumo di la quadrati di la kateti egalesas la quadrato dil hipotenuzo.
Mantelo

**Mantelo** esas vesto ampla e longa, sen maniki, quan la homi portas sur lia vesti cetera.

**Paltoto** esas vesto quan la viri portas super frako o redingoto.
Mantilio

**Mantilio** esas peco di stofo, de dentelo nigra, quan l'Hispanini portas sur sua kapo e qua retrofalas adsur la shultro.
Listo pri prezidanti di Burkina Faso

La **prezidanto** esas chefo di stato e chefo di guvernerio di Burkina Faso. La lando nedependanteskis ye la 5ma di agosto1960, ma pos la 6ma di septembro 1958 ol ja esis autonoma teritorio.

Yen la listo pri chefi di stati di Burkina Faso de 1958 (autonoma Franca teritorio) til nun.

## Videz anke
* Listo pri chefa ministri di Burkina Faso
Markezo

**Markezo** esas :
* (olim) chefo di domeno an la frontiero di stato.
* en la hierarkio de la tituli di nobeleso : ta qua venas pos duko ed avan komto.
Manzanilo

**Manzanilo** esas arboro di Antili, ek la familio "euforbiacei", di qua stipo e frukto kontenas veneno.
Marmelado

**Marmelado** esas disho ek frukti qui aplastesis e cesis havar sua formo normala pro koqueso kun sukro.
Listo pri prezidanti di Rumania

La **prezidanto** esas la chefo di stato di Rumania. Segun nuna konstituco lu elektesas dal populo por 5 yari, en du votadi. Rumania divenis republiko en 1947, kande komunisti koaktis l'abdiko di la rejulo Mihai la 1ma.

Yen la listo di chefi di stati di Rumania de 1947 til nun.

## Chefi di stati di Rumania pos 1947
### Chefi di la Populala Republiko di Rumania (1947- 1965)

### Chefi di la Republiko Socialista di Rumania (1965 til 1989)

### Prezidanti di Rumania pos la revoluciono di 1989

## Noti

## Videz anke
* Chefministri di Rumania
Marokino

**Marokino** esas :
* Felo de kapro plu o min granoza, apretita per galo o sumako.
* Felo di mutono o de bovyuno apretita tale ke lu imitas marokino.
Kastaniero

**Marono** esas *aesculus hippocastanum* frukto, plu grosa kam kastano, qua havas nur un pulpo-bloko por okupar la shelo dornoza e ledatra - produktita da varietato di kastaniero greftita.
Marquizo

**Marquizo** esas avantekto, ek stofo, ek vitroplaki, muntita super fenestro o super pordo di edifico por ke onu povez enirar od ekirar shirmate.
Marsupialo

**Marsupialo** esas quadripedo qua havas posho abdominala ube esas mameli ed ube yuni, naskinta premature, havas sua refujeyo.
Martiro

**Martiro** esas la persono qua tormentesis od ocidesis pro ne renegar sua profeso di fido a Iesu, en l'historio di Kristanismo.