Marso

**Marso** (simbolo: ) esas preske plu mikra kam Tero, ma lua dio e yaro esas preske tam longa kam la dio di la Tero.

### Bazala fakti
* Quaresma planeto de Suno.
* Mezavalora disto de Suno: 227.9 mil. km.
* Disto de Tero 54.6-102.1 mil. km.
* Diametro 6 794 km (diametro di Tero c. 12 700 km).
* Un yaro esas 689.93 terala dii.
* Dio: 24 hori 37 minuti.
* Aeropreso 6,35 mbar (min multa kam 100ma parto di aeropreso terala).
* L’atmosfero konsistas ek karbobioxo (95 %) e nitro ed argono (5 %). Oxo esas nur 0,1-0,4 % dil atmosfero.
* Mezavalora temperaturo: -55 ˚C.
* Maxim alta monto (volkano): Olympos Mons (monto Olimpo) 26 km (anke maxim alta monto en sunala sistemo).
* Maxim profunda brechego: Valles Marineris (valo dil maristo) 7 km
* Sateliti: Fobos (diametro 22,2 km) e Deimos (diametro 12,6 km). Li deskovresis en 1877.

## Misioni a Marso
### Historio di probili til Marso
* 1962 (19ma di junio) *[[Mars 1]]* (de Soviet-Uniono) preterflugis Marso en disto di 190,000 km.
* 1965 *[[Mariner 4]]* (de Usa, Nasa) fotografis Marso de disto di 10,000 km.
* 1969 *Mariner 6* fotografis Marso de disto di 3,390 km.
* 1971 mars-venonta modulo di *[[Mars 2]]* perisis, ma matro-probilo jiris Marso adminime en disto di 1380 km.
* 1971 *[[Mariner 9]]* jiris Marso en disto di 1.370 km e transmisis plu kam 7000 imaji.
* depos 1976 *[[Viking 1]]* (de Usa) funcionis kin yari.
* 1988 *Fobos 2* (de Soviet-Uniono): kontakto perdesis balde pos arivo en orbito.
* 1996 *[[Mars Global Surveyor]]* (de Usa).
* 1999 *Mars Climate Orbiter* (de Usa) perisis sur Marso.
* 2001 *[[2001 Mars Odyssey]]* (de Usa) mapo-sondis Marso, minimala disto 109 km.
* 2003 *[[Mars Express]]* (del Europana Kosmala Agenterio - ESA). Detaloza analizo di la sulo, subsulo ed atmosfero dil planeto.
* 2006 *[[Mars Reconnaissance Orbiter]]* arivis por studiar la geologio ed atmosfero di Marso.
* 2014 *[[Mars Orbiter Mission]]*, l'unesma misiono di India ad altra planeto, eniris orbito cirkum Marso.

### Historio di probili adsur Marso
* 1971 (2ma di novembro) *[[Mars 3]]* modulo marso-venis e transmisis informi dum 20 sekundi.
* 1973 *[[Mars 6]]* atingis Marso, ma komuniki cesis dum la decenso a la surfaco.
* 1976 *[[Viking 1]]* modulo arivis, e funcionis preske ok yari.
* 1976 Identa modulo *[[Viking 2]]* arivis e funcionis til 1980.
* 1996 *Mars 96* (de Rusia) havis du marso-veninti.
* 1997 *[[Mars Pathfinder]]*, portanta vehilo *[[Sojourner]]*, arivis sur Marso.
* 1999 *[[Mars Polar Lander]]* (de Usa): probable marso-venis ma onu ne havis kontakto kun olu.
* 2003 *[[Beagle 2]]* (del Unionita Rejio-Europana Kosmala Agenterio - ESA): Olu voyajis en la Mars Express e devis marso-venar ye 26ma di decembro ma ne funcionis.
* 2003 *Mars Exploration Rover A* (“Spirit”) (de Usa): marso-venis ye la 4ma di januaro 2004. 
* 2003 *Mars Exploration Rover B* (“Opportunity”): marso-venis ye la 25ma di januaro 2004 e transmisis imaji ed informi.
* 2012 *[[Curiosity]]*: arivis sur Marso ye la 6ma di agosto 2012, e pose studiis la klimato e geologio.
* 2018 *[[InSight]]*: arivis sur Marso ye la 26ma di novembro por studiar l'internajo di la planeto.
* 2021 *[[Perseverance]]*: arivis sur Marso ye la 18ma di februaro 2021.

## Probo di komuniko kun Marsani
Ye 23 di agosto 1924, Marso atingis proximeso 55.730.000 km a Tero, la minima disto depos 18 di agosto 1845. Ye tala okazioni, la suno, Tero e Marso esas en rekta lineo. Curtis Wilbur, Sekretario di la Usana milit-navaro de 1924 til 1929, kredis ke to esus apta okazionio por saveskar ka Marsani probas komunikar kun Tero per radio-transmisi: il sendis komando a navala kustala stacioni, ke de 21 di agosto til 24 di agosto li devas raportar irga ne-kustumala signali. Dum plura antea yardeki, multa personi, inkluzante la astronomo Percival Lowell, kredabis ke inteligenta enti vivis sur Marso, ed esis spekuladi ke komuniki per radio forsan esus posibla. Tamen, nula signali de Marso esis raportata.