1982

La yaro **1982** (MCMLXXXII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Gregoriala kalendario. Ol esis la 982ma yaro di la duesma yarmilo, la 82ma yaro di la 20ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 1980a.

## Eventi
### [[Kosmo]]
* 10ma di marto - Omna non planeti esas en la sama latero relate Suno.

### [[Mondo]]
* 28ma di novembro - Reprezentanti di 88 stati kunvenas en Genève pro konvencionar pri liberigo dil internaciona komerco.
* 29ma di novembro - Unionita Nacioni demandas ke Sovietia retretez de Afganistan.
* 2ma di decembro - Unesma artificala kordio instalesas a Barney Clark. Ilu vivos dum 112 dii pos l'operaco.
* 26ma di decembro - *Time Magazine* selektas komputatoro* kom "homo dil yaro".

### [[Europa]]
* 11ma di januaro - En Hispania, Asturia divenas autonoma regiono.
* 28ma di januaro - En Italia James L. Dozier liberigesas da anti-terorista trupi pos 42-dia kidnapo da Reda Brigadi.
* 9ma di marto - Charles Haughey divenas chefministro (*Taoiseach*) di Republiko Irlando.
* 30ma di mayo - Hispania membreskas NATO.
* 15ma di julio - Valencia, en Hispania, konquestas sua statuto di autonomio.
* 20ma di julio - Du bombi de IRA explozas en la centro di London, produktas 11 morti, e vundas plusa 50 homi.
* 8ma di oktobro - En Polonia, militala rejimo interdiktas sindikato Solidareso.
* 25ma di septembro - Finlandana Keijo 'Keke' Rosberg divenas mondala championo pri Formulo 1
* 12ma di novembro - Yuri Andropov nominesas chefo di Sovietia.
* 14ma di novembro - En Polonia, 11-monata aresto di Lech Wałęsa finas.
* 30ma di novembro - Papo Ioannes Paulus la 2ma vizitas Hispania.
* 15ma di decembro - Hispania apertas lua frontiero kun Gibraltar.

### [[Azia]]
* 2ma til la 27ma di februaro - Eventas masakro en Hama, Siria. Siriana trupi siejas la urbo por represar sedicio organizita dal Mohamedana Frateso kontre la guvernerio di Hafez al-Assad. Cirkume 1000 soldati Siriana mortigesas, e posible 2000 civili.
* 25ma di aprilo - Israel retretas de Sinai segun pacala pakto kun Egiptia.
* 6ma di junio - Milito di Libano komencas: Israelana trupi duktata da Ariel Sharon konquestos suda Libano til Beirut.
* 13ma di junio - En Saudi-Arabia, Fahd divenas rejo.
* 20ma di agosto - Plurnacionana trupi venas surveyar la retreto di PLO de Beirut.
* 4ma di decembro - Nova konstituco adoptesas en Popul-Republiko Chinia.

### [[Afrika]]
* 1ma di februaro - Senegal e Gambia formacas laxa uniono di stati, konocata kom Kunfederuro Senegambia.
* 7ma di novembro - Per stato-stroko, mayoro Jean-Baptiste Ouédraogo revokas kolonelo Saye Zerbo de la povo en Burkina Faso.

### [[Nord-Amerika]]
* 13ma di januaro - Aeroplano Boeing 737 kolizionas kontre ponto en Washington DC, falas che fluvio Potomac, e produktas 78 morti.
* 17ma di aprilo - Nova konstituco di Kanada imperas totala nedependo de Unionita Rejio.
* 12ma di junio - En New York,  homi demonstras kontre nuklear armi.

### [[Sud-Amerika]]
* 19ma di marto - Arjentiniana soldati rivovenas l'insulo Sud-Georgia en Falklandi anticipante milito.
* 2ma di aprilo - Arjentinia konquestas Falklandi ed anuncas ke 149-yara regno dal Angli finas.
* 1ma di mayo - En Falklandi, avioni *[[Avro Vulcan]]* del Unionita Rejio bombardas aerodromo di Port Stanley.
* 2ma di mayo - Submara navo di Unionita Rejio igas sinkar *General Belgrano* dum la milito di Falklandi.
* 4ma di mayo - Milito di Falklandi: Arjentinian *Exocet*-projektilo sinkas Britaniana militonavo *HMS Sheffield*.
* 21ma di mayo - Unionita Rejio rivovenas Falklandi e konquestas la bayo di San Carlos. Unesma granda landala kombato che l'insulo.
* 14ma di junio - Milito di Falklandi finas inter Unionita Rejio ed Arjentinia.
* 8ma di decembro - Decembro-ocidi en Surinam, 15 adversi dil armeala rejimo ocidesis.

## Naski

* 1ma di januaro - David Nalbandian, Arjentiniana tenisisto
* 6ma di januaro - Eddie Redmayne, Usana aktoro
* 10ma di januaro - Dmitri Drevin, Rusa gimnastikistulo
* 13ma di januaro - Tomáš Čachotský, Cheka hokeisto
* 13ma di januaro - Guillermo Coria, Arjentiniana tenisisto
* 13ma di januaro - Radek Dlouhý, Cheka hokeisto
* 21ma di januaro - Munh-Od Ochhuu, Mongoliana futbalisto
* 25ma di januaro - Noemi, Italiana kantistino
* 5ma di februaro - Marco Di Meco, Italiana muzikisto

* 10ma di februaro - Justin Gatlin, Usan atleto
* 17ma di februaro - Adriano Leite Ribeiro, Braziliana futbalisto
* 22ma di februaro - Kimball Allen, Usan aktoro, jurnalisto, skriptisto e dramatifisto
* 28ma di februaro - Yelena Slesarenko, Rusa atletino pri alt-saltado
* 4ma di marto - Lyudmila Yejova, Rusa gimnastikistino
* 8ma di marto - Erik Ersberg, Sueda hokeisto
* 8ma di marto - Marjorie Estiano, Brazilian aktorino
* 20ma di marto - Uranchimegiyn Mönh-Erdene, Mongoliana boxisto
* 21ma di marto - Maria Elena Camerin, Italiana tenisistino

* 25ma di marto - Danica Patrick, Usan automobilistino
* 10ma di aprilo - Chyler Leigh, Usan aktorino, kantistino e manekinino
* 12ma di aprilo - Anna Sivkova, Rusa skermistino
* 14ma di aprilo - Ildar Dadin, Rusa politikal aktivisto (m. 2024)
* 15ma di aprilo - Seth Rogen, Usan aktoro e komediisto
* 22ma di aprilo - Kaká, Braziliana futbalisto
* 27ma di aprilo - Pavel Smirnov, Rusa shakoludistulo
* 30ma di aprilo - Kirsten Dunst, Usan aktorino
* 8ma di mayo - Jessica Aguilar, Mexikian-Usana MMA-luktistino
* 13ma di mayo - Olena Shevchenko, Ukrainana HBTI-aktivistino
* 15ma di mayo - Jessica Sutta, Usana kantistino, dansistino, beleso-manekinino ed aktorino (Pussycat Dolls)
* 15ma di mayo - Layal Abboud, Libanana kantistino, dansistino e manekinino
* 17ma di mayo - Vjosa Osmani, prezidanto di Kosovo
* 24ma di mayo - Tiago Camilo, Braziliana judoisto
* 28ma di mayo - Ochirbatin Burmaa, Mongoliana luktistino
* 29ma di mayo - Ana Beatriz Barros, Braziliana manekino
* 1ma di junio - Justine Henin, Belga tenisistino

* 3ma di junio - Yelena Isinbayeva, Rusa atletino pri saltado per stango
* 8ma di junio - Nadejda Petrova, Rusa tenisistino
* 9ma di junio - Christina Stürmer, Austriana kantistino
* 9ma di junio - Mamuka Bakhtadze, chefministro di Gruzia
* 20ma di junio - Yas, Iranana aktoro, muzikisto, rap-kantisto e kansonifisto
* 25ma di junio - Mihail Yujni, Rusa tenisistulo
* 28ma di junio - Irakli Garibashvili, chefministro di Gruzia
* 1ma di julio - Anelia, Bulgara kantistino
* 5ma di julio - Alberto Gilardino, Italiana futbalisto
* 9ma di julio - Sakon Yamamoto, Japonian automobilisto

* 18ma di julio - Priyanka Chopra, Indiana manekinino ed aktorino
* 2ma di agosto - Hélder Postiga, Portugalana futbalisto
* 15ma di agosto - Lia Quartapelle, Italiana politikistino
* 30ma di agosto - Andy Roddick, Usana tenisisto
* 2ma di septembro - Nicole Cliffe, Usana jurnalistino
* 7ma di septembro - Emese Szász, Hungara skermistino
* 19ma di septembro - Yelena Zamolodchikova, Rusa gimnastikistino
* 28ma di septembro - Anderson Varejão, Braziliana basketbalisto
* 2ma di oktobro - Cléo Pires, Brazilian aktorino

* 13ma di oktobro - Ian Thorpe, Australiana natisto, Olimpiala championo
* 18ma di oktobro - Svitlana Loboda, Ukrainana kantistino
* 20ma di oktobro - Dmitri Bocharov, Rusa shakoludistulo
* 21ma di oktobro - Matt Dallas, Usan aktoro
* 29ma di oktobro - Amed Huseyn al-Shara, (transirala) prezidanto di Siria
* 12ma di novembro - Yuliya Kovalchuk, Rusa kantistino
* 23ma di novembro - Asafa Powell, Jamaikan atleto
* 28ma di novembro - Leandro Barbosa, Braziliana basketbalisto
* 30ma di novembro - Elisha Cuthbert, Kanadan aktorino
* 8ma di decembro - Nicki Minaj, Trinidadana kantistino e kompozistino
* 16ma di decembro - Anna Syedokova, Ukrainana kantistino
* 19ma di decembro - Tamilla Abasova, Rusa ciklistino
* 20ma di decembro - Keny Arkana, Arjentiniana kantistino di rap
* Timnit Gebru, Etiopa informatikistino ed aktivistino

## Morti
* 13ma di januaro - Marcel Camus, Franca filmifisto (n. 1912)
* 17ma di januaro - Juan O'Gorman, Mexikian arkitekto e piktisto (n. 1905)
* 18ma di januaro - Huang Xianfan, Chiniana historiisto (n. 1899)

* 19ma di januaro - Elis Regina, Braziliana kantistino (n. 1945)
* 22ma di januaro - Eduardo Frei Montalva, prezidanto di Chili (n. 1911)
* 24ma di januaro - Alfredo Ovando Candía, prezidanto di Bolivia (n. 1918)
* 6ma di februaro - Ben Nicholson, Britaniana piktisto (n. 1894)
* 17ma di februaro - Thelonious Monk, Usana jazo-muzikisto (n. 1917)
* 25ma di februaro - Christian Schad, Germana piktisto e fotografisto (n. 1894)
* 2ma di marto - Philip K. Dick, Usana skriptisto di ciencala fiktivajo (n. 1928)
* 3ma di marto - William Francis Giauque, Kanadana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1895)

* 5ma di marto - John Belushi, Usan aktoro (n. 1949)
* 6ma di marto - Ayn Rand, Usana skriptistino e filozofo (n. 1905)
* 12ma di marto - Johan Wilhelm Rangell, chefministro di Finlando (n. 1894)
* 28ma di marto - William Giauque, Usana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1895)
* 29ma di marto - Carl Orff, Germana kompozisto (n. 1895)
* 24ma di aprilo - Sérgio Buarque de Holanda, Braziliana skriptisto, jurnalisto e literaturo-kritikisto (n. 1902)
* 8ma di mayo - Gilles Villeneuve, Franc automobilisto di *[[Formulo 1]]* (n. 1950)
* 22ma di mayo - Cevdet Sunay, prezidanto di Turkia (n. 1899)
* 24ma di mayo - Tauno Palo, Finlandan aktoro (n. 1908)
* 29ma di mayo - Romy Schneider, Austrian aktorino (n. 1938)
* 2ma di junio - Fazal Ilahi Chaudhry, prezidanto di Pakistan (n. 1904)
* 10ma di junio - Rainer Werner Fassbinder, Germana filmifisto (n. 1945)
* 12ma di junio - Karl von Frisch, Austriana zoologiisto, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (n. 1886)
* 16ma di junio - James Honeyman-Scott, Usana gitaristo (The Pretenders) (n. 1958)
* 4ma di julio - Silvestre Antonio Guzmán Fernández, prezidanto di Dominikana Republiko (n. 1911)
* 18ma di julio - Roman Jakobson, Rusa linguisto, fonologisto e teoriisto pri literaturo (n. 1896)
* 24ma di julio - Jean Girault, Franca filmifisto (n. 1924)
* 12ma di agosto - Tomás Romero Pereira, prezidanto di Paraguay (n. 1886)
* 12ma di agosto - Henry Fonda, Usan aktoro (n. 1905)

* 15ma di agosto - Hugo Theorell, Sueda ciencisto, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (n. 1903)
* 21ma di agosto - Rejulo Sobhuza la 2ma di Swazilando (la nuna Eswatini) (n. 1899)
* 22ma di agosto - Jan Henryk de Rosen, Polona piktisto (n. 1891)
* 23ma di agosto - Stanford Moore, Usana biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1913)
* 29ma di agosto - Ingrid Bergman, Sueda aktorino (n. 1915)
* 1ma di septembro - Władysław Gomułka, Polona politikisto (n. 1905)
* 11ma di septembro - Wifredo Lam, Kubana piktisto (n. 1902)
* 14ma di septembro - Kristján Eldjárn, prezidanto di Islando (n. 1916)

* 14ma di septembro - Grace Kelly, Usan aktorino e princino di Monako (n. 1929)
* 4ma di oktobro - Ahmed Hassan al-Bakr, prezidanto di Irak (n. 1914)
* 4ma di oktobro - Stefanos Stefanopulos, chefministro di Grekia (n. 1898)
* 6ma di oktobro - Miguel Ydígoras Fuentes, prezidanto di Guatemala (n. 1895)
* 8ma di oktobro - Philip Noel-Baker, barono Noel-Baker, Kanadana pacifisto, Nobel-laureato (n. 1889)
* 18ma di oktobro - Pierre Mendès France, chefministro di Francia (n. 1907)
* 5ma di novembro - Jacques Tati (nask. Tatischeff), Franc aktoro e filmifisto (n. 1907)
* 10ma di novembro - Leonid Brejnev, chefo di Sovietia (n. 1906)
* 23ma di novembro - Adoniran Barbosa, Braziliana kantisto e kompozisto (n. 1910)
* 2ma di decembro - Marty Feldman, Usan aktoro e komediisto (n. 1934)
* 27ma di decembro - Czesław Wdowiszewski, Polona piktisto (n. 1904)
* Georges Moureaux, Franca Idisto, redaktero di la revuo *Progreso* (n. 1914)
* Ahmad al-Khatib, chefministro di Siria (n. 1933)

## Nobel-premiiziti

* Fiziko: Kenneth G. Wilson
* Kemio: Aaron Klug
* Fiziologio o Medicino: Sune Bergström, Bengt I. Samuelsson, John Robert Vane
* Literaturo: Gabriel García Márquez
* Paco: Alva Myrdal, Alfonso García Robles
* Ekonomiko: George Joseph Stigler

## Referi