13ma di januaro

Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di yaro.

La **13ma di januaro** esas la 13ma dio di la yaro segun Gregoriala kalendario. Restas 352 dii til la fino di la yaro (353 en bisextila yari).
----
## Dio
* Dio di la liberigo, en Togo.

## Eventi
* 888 - Imperiestro Charles la Grasa mortas en Neidingen, e lua imperio itere separesas. Komto Odo de Francia, heroo de la siejo di Paris, elektesas rejulo di West-Francia. Altra nobeli suportas Charles la Simpla, lor evanta 8 yari.
* 1129 - Papo Honorius la 2ma ordinacas Germana Kavalieri.
* 1177 - Leopold la 5ma divenas duko di Austria.
* 1610 - Galileo Galilei deskovras la 4ma luno di Jupitero.
* 1750 - Kontrato di Madrid inter Hispana imperio e Portugal establisas nova frontieri inter teritorii Hispana e Portugalana en Sud-Amerika. Portugalani recevas plu multa teritorii kam en olima Kontrato di Tordesillas.
* 1898 - Franca skriptisto Émile Zola publikigas lua texto “J'accuse” suportante oficiro Alfred Dreyfus, qua judiciesis pro spionajo.
* 1902 - Ibn Saud konquestas Riad. Ilu komencas krear Saudi-Arabia.
* 1906 - En Panama, granda fairo destruktas preske komplete Panama-urbo.
* 1910 - Unesmafoye audesas opero per radio, kande “Cavalleria rusticana” e “Pajazzo” emisesas da Metropolitan Opera, de New York.
* 1915 - Ter-tremo en Avezzano, Italia, produktas  morti.
* 1935 - En plebicito en Saarlando, 90.3% votas yes pri uniono kun nacional-socialista Germania.
* 1941 - Tota la personi naskinta pos ta dio en Porto-Riko deklaresas Usana civitani.
* 1950 - Finlando establisas diplomacala relati kun Popul-Republiko Chinia.
* 1953 - En Yugoslavia establisesas ke la lego pri kooperativ administrado (*samoupravljanje*) esus la bazo di tota social ordino.
* 1963 - Eventas stato-stroko en Togo. Lora prezidanto Sylvanus Olympio asasinesas.
* 1963 - Finas revolto en Katanga, Demokratial Republiko Kongo. Moïse Tshombe, rebela chefo di Katanga, abandonas Élisabethville, nun urbo Lubumbashi.
* 1964 - Konflikti inter Mohamedani e Hindui en Kalkuta, India, produktas plua kam 100 morti.
* 1967 - Eventas militarala stato-stroko en Togo.
* 1982 - Aeroplano Boeing 737 kolizionas kontre ponto en Washington DC, falas che fluvio Potomac, e produktas 78 morti.
* 1985 - Treno por pasajeri precipitas aden ravino en Etiopia, produktanta 428 morti e plu kam 500 plusa homi vundita.
* 1991 - Sovietiana trupi okupas televiziono-domo en Vilnius, Lituania.
* 1992 - Japonia demandas pardono de Korea pro kruelega agadi dum la duesma mondomilito.
* 1992 - Mário Soares rielektesas prezidanto di Portugal.
* 2001 - Ter-tremo en Salvador kun forteso 7.6 che skalo di Richter, produktas 800 morti.
* 2012 - Navo por pasajeri *Costa Concordia* krulas en Mediteraneo kun plu kam  personi en nave. L'acidento produktas 25 morti.
* 2014 - Mili di personi protestas en Bangkok, Tailando kontre administro da chefministrino Yingluck Shinawatra.
* 2015 - Atako per obuso kontre autobuso en la regiono Doneck, Ukraina, produktas 10 morti e 13 vunditi.
* 2017 - Kolumbiana guvernerio e la gerilera* grupo *Ejército de Liberación Nacional* - ELN - komencas negociar pri la fino di la militeto.
* 2021 - Usana deputati aprobas, per 232 yes-voti kontre 197 no-voti e 4 absentesi, akuzo kontre ex-prezidanto Donald Trump pri incito a revolto.
* 2022 - En Australia, che urbo Onslow, enrejistresas la maxim varma temperaturo de la historio di la lando: 50,7 °C.
* 2024 - Terglitado en El Carmen de Atrato, Kolumbia, produktas 34 morti e vundas adminime 35 plusa homi.

## Naski
* 1334 - Rejulo Enrique la 2ma di Kastilia (m. 1379)
* 1749 - Maler Müller, Germana poeto e piktisto (m. 1825)
* 1846 - Benigno Ferreira, prezidanto di Paraguay (m. 1920)
* 1848 - Lilla Cabot Perry, Usana piktistino (m. 1933)
* 1857 - Mary Dignam, Kanadana piktistino (m. 1938)
* 1864 - Wilhelm Wien, Germana fizikisto, Nobel-laureato (m. 1928)
* 1870 - Jędrzej Moraczewski, chefministro di Polonia (m. 1944)
* 1890 - Jüri Uluots, chefministro di Estonia (m. 1945)
* 1893 - Chaim Soutine, Lituana-Franciana piktisto (m. 1943)
* 1898 – Irja Klemola, astronomino ed esperantistino (m. 1995)
* 1906 - Zhou Youguang, Chiniana linguisto (m. 2017)
* 1911 - Ananda Samarakoon, Srilankana kompozisto e muzikisto (m. 1962)
* 1927 - Sydney Brenner, Sudafrikana biologiisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (m. 2019)
* 1929 - Villy Sørensen, Dana skriptisto (m. 2001)
* 1941 - Pasqual Maragall i Mira, Kataluniana politikisto
* 1946 - Tevita Momoedonu, chefministro di Fidji (m. 2020)
* 1960 - Eric Betzig, Usana fizikisto, Nobel-laureato
* 1970 - Marco Pantani, Italiana biciklisto (m. 2004)
* 1972 - Vital Shcherba, Bielorusa gimnastikisto, Olimpiala championo
* 1972 - Stine Jensen, Dana-Nederlandana filozofo e skriptisto
* 1977 - Orlando Bloom, Britanian aktoro
* 1976 - Magno Alves, Braziliana futbalisto
* 1982 - Tomáš Čachotský, Cheka hokeisto
* 1982 - Guillermo Coria, Arjentiniana tenisisto
* 1982 - Radek Dlouhý, Cheka hokeisto
* 1985 - Renal Ganeyev, Rusa skermistulo
* 1985 - Milan Hluchý, Cheka hokeisto
* 1987 - Artyom Novikov, chefministro di Kirgizistan
* 1993 - Fyodor Chervyakov, Rusa tenisistulo
* 1993 - Adelina Zagidullina, Rusa skermistino
* 2003 - Oxana Selehmetyeva, Rusa tenisistino

## Morti
* 1625 - Jan Brueghel la olda, Flandriana piktisto (n. 1568)
* 1854 - Fructuoso Rivera, prezidanto di Uruguay (n. 1784)
* 1894 - William Waddington, chefministro di Francia (n. 1826)
* 1911 - Władysław Czachórski, Polona piktisto (n. 1850)
* 1916 - Victoriano Huerta, prezidanto di Mexikia (n. 1850)
* 1923 - Alexandre Ribot, chefministro di Francia (n. 1842)
* 1929 - Wyatt Earp, Usana komisario (n. 1848)
* 1934 - Cassius Marcellus Coolidge, Usana piktisto (n. 1844)
* 1941 - James Joyce, Irlandana skriptisto (n. 1882)
* 1956 - Lyonel Feininger, German-Usana piktisto (n. 1871)
* 1963 - Sylvanus Olympio, prezidanto di Togo (n. 1902)
* 1978 - Hubert Horatio Humphrey Jr., ex-viceprezidanto di Usa e senatano por Minnesota (n. 1911)
* 1982 - Marcel Camus, Franca filmifisto (n. 1911)
* 1985 - Adam Marczyński, Polona piktisto (n. 1908)
* 1988 - Chiang Ching-kuo, prezidanto di Taiwan (n. 1910)
* 1991 - Tage Carlberg, Sueda Idisto (n. 1902)
* 1993 - René Pleven, chefministro di Francia (n. 1901)
* 2010 - Teddy Pendergrass, Usana kantisto e kompozisto (Harold Melvin & The Blue Notes) (n. 1950)
* 2012 - Rauf Denktaş, unesma prezidanto di Turka republiko di Norda Chipro (n. 1924)
* 2025 - Oliviero Toscani, Italiana fotografisto (n. 1942)

## Referi