open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hans Christian Ørsted

**Hans Christian Ørsted** (1777 til 1851) esis Daniana fizikisto e kemiisto. Il observis unesma-foye ke elektrala kuranto produktas magnetala feldi.

L'unajo Oersted recevis ta nomo en lua homajo.
Elvira Lindo

**Elvira Lindo Garrido** (n. 1963) esas Hispana skriptisto ed aktorino.
## Precipua verki
### Novelo
* 1998: *El otro barrio.
* 2002: *Algo más inesperado que la muerte. 
* 2005: *Una palabra tuya*

#### Manolito Gafotas
* 1994: *Manolito Gafotas*. 
* 1995: *Pobre Manolito*. 
* 1996: *[[¡Cómo molo!: (otra de Manolito Gafotas)]]*.
* 1997: *Los trapos sucios de Manolito Gafotas*.
* 1998: *Manolito on the road*. 
* 1999: *[[Yo y el imbécil]]*. 
* 2001: *Manolito tiene un secreto*
* 2012: *Mejor Manolo*.

### ''Scripts''
* 1998: *Manolito Gafotas*.
* 1998: *La primera noche de mi vida*. 
* 2000: *Ataque verbal*.
* 2000: *Plenilunio*. 
* 2000: *El cielo abierto*.
* 2008: *Una palabra tuya*
* 2010: *Lo que me queda por vivir*.
* 2014: *La vida inesperada*.
Ángeles Caso

**Ángeles Caso** (n. ye la 16ma di julio 1959) esas Hispana skriptisto e jurnalistino.

## Premio
* Finalista *Premio Planeta*, *El peso de las sombras*, 1994. 
* *Premio Fernando Lara* , *Un largo silencio*, 2000. 
* *Premio Planeta*, *Contra el viento*, 2009.

## Precipua verki
### Novelo
* *Asturias desde la noche*. 1988. Guía. 
* *Elisabeth, emperatriz de Austria-Hungría o el hada*. 1993. 
* *El peso de las sombras*. 1994. Finalista XLIII Premio Planeta 1994.
* *El inmortal*. 1996. 
* *El mundo visto desde el cielo*. 1997. 
* *El resto de la vida*. 1998. 
* *El verano de Lucky*. 1999. 
* *La trompa de los monos*. 1999
* *La alegría de vivir*. 1999
* *Un largo silencio*. 2000. V Premio Fernando Lara de novela.
* *Giuseppe Verdi, la intensa vida de un genio*. 2001. Biografio deGiuseppe Verdi.
* *Las olvidadas, una historia de mujeres creadoras*. 2005. 
* *Contra el viento*.2009. LVIII Premio Planeta 2009.
* *Donde se alzan los tronos*. 2012
* *Rahima Begum*. 2013

## Referi
Louis Éconches Feuillée

**Louis Éconches Feuillée** (1660 til 1732) esis Franca explorero, botanikisto, astronomo e geografiisto.

Il voyajis a Karibiana Maro en 1703, studiis multa speci di planti e desegnis un mapo di Martinik. Kun hidrometro, il deskovris ke l'aquo di Mediteraneo esas plu saloza ke l'aquo di Oceano Atlantiko e deskovris ke l'influo dil aquo di Amazon fluas fore en l'Atlantiko. Lia voyajo helpis krear plu bona mapo di Sud-Amerika.

En 1707 il voyajis a nuna Arjentinia ed arivis en Concepción, Chili, ye la 20ma di januaro 1708. En ta urbo, il konduktis kelka surveyi pri astronomio, botaniko e zoologio.
Amazono

**Amazono** esas :
* muliero qua apartenis a tribuo militema de mulieri, qua ne aceptis viri kun su.
* muliero qua kustumas kavalkar.
Ernest Solvay

**Ernest Gaston Joseph Solvay** (pron.: *ernest-solvey*; n. Rebecq-Rognon, 16ma di aprilo 1838 - m. Ixelles (Bruxel), la 26ma di mayo 1922) esis Belga kemiisto ed inventinto en 1861 di tale nomizita "procedo amono-sodo" por produktar sodo (karbato di natro).
Ixi

**Ixi** (pseudonimo por *Gaby Tiedemann*, hodie *Gaby Christensen*) naskis en 1962 esas Germana kantistino.

Lua unesma kansono *Detlev* provokis granda skandalo en la yaro 1982, pro ke en la refreno yunino pregas sua amiko ke il laborez por el kom prostitucatulo. La kansono esis interdiktita longe en la radio e en la televiziono. 

Ye la yaro 1983 elua sequanta kansono *Der Knutschfleck* (*La kiseg-makulo*) esis granda suceso en Germania. 

Ixi laboris anke quale jurnalistino e pleis en filmo, ma el finis sua kariero en la yaro 1986.

El esas marijita depos 1989. Nun el havas tri filiini e rezidas en Hamburg.

## Ixi en Ido
* La texto dil kanto ''Detlev'' en Ido
Jean-Baptiste de Lamarck

**Jean-Baptiste Pierre Antoine de Monet, kavaliero de la Marck** (1744 til 1829) esis Franca militisto, akademiisto e naturalisto. Il studiis unesmafoye l'evoluciono.
Luis Herrera Campins

**Luis Antonio Herrera Campins**, advokato e politikistulo n. ye la 4ma di mayo 1925 til la 9ma di novembro 2007, esis prezidanto di Venezuela de 1979 til 1984.
Ambrozio

**Ambrozio** en Greka mitologio esis kune kun nektaro nura nutrajo di dei, substanco doninta a ili nemortiveso ed eterna yuneso.

Dum festini sur Olimpo servis ol a dei Hebe e Ganimedes.
Amfioxo

**Amfioxo** esas primitiva animalo marala, fishoforma, qua reprezentas la grado unesma di la skalo de animali vertebroza, e quan on renkontras sur literi sabloza.
Jaime Lusinchi

**Jaime Lusinchi** (n. 27 di mayo 1924 til 21 di mayo 2014) mediko e politikistulo, esis prezidanto di Venezuela de 1984 til 1989.
Sepultura

**Sepultura** esas muzikala grupo di death metal, trash metal e groove metal de Brazilia kreita dal fratuli Igor Cavalera e Max Cavalera en l'urbo Belo Horizonte en 1984. La bando konsideresas la maxim importanta bando di rock de Brazilia en la mondo.

Komence la bando formacesis da Igor Cavalera, Max Cavalera (kantistulo), Jairo Guedez (gitaristo) e Wagner Lamounier. Pose, eniris en la bando Andreas Kisser kom gitaristo, e Derrick Green kom kantistulo. Paulo Jr. esas l'unika de originala membri qua duras til nun.

La bando vendis plua kam 15 milioni albumi en tota mondo.

## Albumi di atelier
* Morbid Visions (1986)
* Schizophrenia (1987)
* Beneath the Remains (1989)
* Arise (1991)
* Chaos A.D. (1993)
* Roots (1996)
* Against (1998)
* Nation (2001)
* Roorback (2003)
* Dante XXI (2006)
* A-Lex (2009)
* Kairos (2011)
* The Mediator Between Head and Hands Must Be the Heart (2013)
* Machine Messiah (2017)
* Quadra (2020)

## Referi
Wilfrid Laurier

**Wilfrid Laurier** (1841 til 1919) advokato e politikistulo, esis chefministro di Kanada de 1896 til 1911.
John Napier Turner

**John Napier Wyndham Turner**,  advokato e politikistulo n. ye la 7ma di junio 1929 til la 19ma di septembro 2020, esis chefministro di Kanada de la 30ma di junio til 17ma di septembro 1984.
Amikeso

**Amikeso** esas pri persono qua unionesas ad altra persono per afeciono altra kam olta qua devenas de la parenteso o de l'atrakto sexuala.
Amiloplasto

**Amiloplasto** esas nomo di la granuli diferenciita, che protoplasmo, qui esas senkolora ed en qui naskas amilo.
Komputerala programo

**Komputerala programo** esas programo por komputero qua konsistas ek formalizo di un algoritmo en kelka programo-lingui kapabla di esar transformata en instrukturi exekutebla da un komputero, por produktar la dezirita rezulti. La programo indikas al komputero qua operaci ol devas exekutar, ed en qua ordino.

Por facileso, la komputero povas havar subprogrami ja en memoro, exemple por matematikala funcioni.

Diferanti modeli dil komputeri havas diferanta mashin-linguo o kodexo, to esas, la ideala programizo-moyeno. Tamen ca linguo esas ordinare desfacile uzebla da programizisto.

Do l'komputero havas specala programo kompililo od interpretilo, quo tradukas komputero-linguo quale C++, Java o Prolog, qui esas plu facile lernebla ed uzebla, aden mashin-linguo.

## Exemplo di programo por komputero en Visual Basic

Public sub Animalo()
:NovaLineo$ = Chr$(13) + Chr$(10)
:NomoAnimalo$=Inputbox("Nomo dil animalo, en Ido","Nomo en Ido")
:Imajo$ = Inputbox("Imajo.jpg dil animalo", "Imajo en Commons")
:A$ = "{"+"{" + "Animalo|" + NovaLineo$ 
:A$ = A$ + "|Nomo = " + NomoAnimalo$ + NovaLineo$
:A$ = A$ + "|Imajo = "+ "}}"
:Text1.Text = A$
End Sub
Max Cavalera

**Massimiliano Antonio "Max" Cavalera** (n. en 1969) esas Braziliana kantisto e muzikisto, fondinto ed ex-membro dil rock-grupo Sepultura. Il anke verkis kun le grupi Nailbomb e Soulfly.
Igor Cavalera

**Iggor Cavalera** (n. **Igor Graziano Cavalera** en 1970) esas Braziliana muzikisto, ex-membro di rock-bando Sepultura. Il fondis la bando kun lua fratulo Max Cavalera.
Pet Shop Boys

**Pet Shop Boys** esas muzikala grupo Britaniana konsistanta ek  Neil Tennant (kantisto) e Chris Lowe.

La grupo formacesis en 1981 en Chelsea, London e, til nun, lua diski vendis plu kam 100 milion exempleri. Lua muzikala jenri esas Synthpop, House-muziko, Electropop e Eurodance.

## Albumi di ateliero
* *Please* (1986)
* *Actually* (1987)
* *Introspective* (1988)
* *Behaviour* (1990)
* *Very* (1993)
* *Bilingual* (1996)
* *Nightlife* (1999)
* *Release* (2002)
* *Fundamental* (2006)
* *Yes* (2009)
* *Elysium* (2012)
* *Electric* (2013)
* *Super* (2016)
* *Hotspot* (2020)
* *Nonetheless* (2024)

## Referi
Neil Francis Tennant

**Neil Francis Tennant** (n. ye la 10ma di julio 1954) esas Britaniana kantisto, membro dil muzikala grupo *[[Pet Shop Boys]]*.
Jean-Baptiste Charles Bouvet de Lozier

**Jean-Baptiste Charles Bouvet de Lozier** (1705 til 1786) esis Franca explorero e deskovristo. Il deskovris l'insulo nune konocata kom Insulo Bouvet, sude de Afrika, jacante 54°26' S e 3°24' E.
Amnioto

**Amnioto** esas liquido, gelatinatra, qua, en planti, cirkondas embriono, e divenas videbla erste pos la fekundigo.
Amonio

**Amonio** esas poliatomiala iono NH4+ qua formacesas kande la gaso amono (NH3) recevas protono (H+) e formacas iono kun molekulala pezo 18,04.

\mathrm{H^{+}} + \underbrace{\mathrm{:\!NH_3}}_{\textrm{amono}} \rightleftharpoons \underbrace{\mathrm{NH_{4}^{+}}}_{\underset{\textrm{amonio}}{\textrm{iono}}}

La konstanto di acideso (pKa) dil iono esas 9,25. Ol reaktas kun acidi por formacar amoniala kompozuri, exemplo la klorido di amonio, NH4Cl, o la nitrato di amonio, NH4NO3, uzata kom artificala dungo.
Ampelopso

**Ampelopso** esas speco de vito ornamentala, qua klimas sur muri. *Ampelopsis o Parthenocissus quinquefolia*
Ekonomio dil Virgin Insuli Usana

L'ekonomio dil Virgin Insuli Usana dependas forte de turismal agado, qua reprezentas 60% de la TNP, ed anke de komerco ed altra servadi. Omnayare, cirkume 2 milion turisti vizitas l'insuli. Pro sua granda dependo di turismo, la lando subisis diminutado di lua ekonomio per 2,15% en 2020.

Agrokultivala produktado esas mikra, e la regiono importacas la maxim multa nutrivi quin ol konsumas. Existas granda produktado ed exportaco di rumo.

## Referi
Funcionanta sistemo

**Funcionanta sistemo** esas kambiado loko inter materio ed uzero qua responsas pri administrado e koordinado di aktivesi e la parto di moyeni di komputero.
Anabaptismo

**Anabaptismo** esas protestanta Kristana tradiciono de la radikala Reformacio, qua remarkinde nur praktikas bapto por adulti e rejektas infantobapto. Tamen anke esas altra distinta kredaji dil anabaptismo, exemple separado del mundo, direta influo dal Santa Spirito ed refuzo di juri. Anabaptisti negas l'efiko dil bapto kande olca eventas ante la racion-evo. Li tre ofte persekutesis por sua kredaji, quale la kredaji pri bapto e pacifismo, ma anke pro timo por violenteso, pro ke ula frua anabaptista grupi esis violentema.

La nomo "anabaptismo" signifikas "doktrino di ti, qui baptas itere" ed erste uzesis dal opozanti. L'unesma anabaptisti, ja baptita kom infanti, ya baptis kom adulti, quon l'opozanti konsideris kom duesma bapto.

Hodie tre multa anabaptisti es pacifisti. La pacifista movado en anabaptismo ja komencis en la 16ma yarcento, kande kelka anabaptisti quale Menno Simons kondamnis la violenta anabaptista revoluciono en Münster. Anabaptisti ofte persekutesis pro sua pacifismo, nam on normale konsideris pacifismo kom neglijo di devo civitala. Altra persekutanti, quale la Rusiana komunisti, preferis viktimigar anabaptisti pro lia senviolenteso.
Corbin Bleu

**Corbin Bleu Reivers** (n. ye la 21ma di februaro 1989) esas Usana cinem-aktoro e kantisto, famoza pro la personaji *Chad Danforth* (filmo *High School Musical*, 2006), ed *Austin* (che la filmo *Catch That Kid*, 2004), ed *Isadore "Izzy" Daniels* (che la filmo *Jump In!*, de 2007), ed *Cale Bryant* (che la filmo *Free Style*, 2009).

## Filmi
* 1996 *High Incident
* 1996 *ER
* 1998 *Malcolm & Eddie
* 1998 *Soldier
* 1998 *Beach Movie
* 1999 *Family Tree
* 1999 *Mystery Men
* 1999 *Galaxy Quest
* 2000 *Cover Me: Based on the True Life of an FBI Family
* 2001 *The Amanda Show
* 2004 *Catch That Kid 
* 2005 *Flight 29 Down 
* 2006 *Ned's Declassified School Survival Guide
* 2006 *High School Musical
* 2006 *Hannah Montana
* 2007 *Flight 29 Down: The Movie
* 2007 *The Secret of the Magic Gourd
* 2007 *Jump In!
* 2007 *High School Musical 2 
* 2008 *High School Musical 3: Senior Year
* 2009 *Free Style 
* 2009 *Phineas and Ferb
* 2009 *Beyond All Boundaries
* 2009 *The Beautiful Life: TBL* 
* 2010 *In the Heights*
* 2011 *The Little Engine That Could*
* 2012 *Tonka Chuck and Friends: Big Air Dare*
* 2012 *Twinkle Toes*
* 2012 *Scary or Die*
* 2013 *Nurse 3D''

## Extera ligilo
* IMDB
Anemometro

**Anemometro** esas instrumento per qua onu povas mezurar la rapideso-grado di vento. La maxim anciena deskripto pri ula anemometro facesis en 1450 dal arkitekto e skriptisto Leon Battista Alberti. En 1846, Thomas Romney Robinson plubonigis ol, per uzo di 4 mi-sferatra tasi e mekanikala roti.
Aneto (monto)

**Aneto** (*Pico de Aneto* / *Néthou*) es la maxim alta monto en la Pirenei-montaro, kun 3404 metri di altitudo. Monto jacas en Hispania, en la provinco di Huesca. 

En Aneto jacas la maxim granda glaciero di Europa, qua kovris 79,6 hektari di extenso ye 2005.
Anemio

**Anemio** esas deskresko di la quanto di reda sangala celuli od hemoglobino en la sango, o diminuto di la kapaceso pri transportar oxo. Kande l'anemio aparas lente, la simptomi povas inkluzar fatigo, febleso, kurta respirado e povra kapableso por facar korpala esforco. Kande la simptomi esas frequa, li povas inkluzar mentala konfuzeso, sentar quale on iros sinkopar, perdo di koncio, od augmento di dursto.

Anemio povas afektar homi ed animali, exemple l'anemio infektiva di kavali, qua transmisesas de ul animalo al altru per piko da zeki. L'anemio en kavali povas mortar o nekapabligar l'animali.

La kauzo dil tri precipua tipi di anemio esas: perdo di sango, deskresko di la produkto di reda sangala celuli, od augmento di la destrukto di la reda celuli. La perdo di sango povas eventar, inter altra kauzi, pro traumati, pro stomakala od intestinala sango-ekfluo, od altri. La deskresko di la produkto di reda celuli povas eventar pro manko di fero en la dieto, manko di vitamino B12, talasemio, edc. L'efiko di la vitamino B12 por kombatar anemio studiesis unesmafoye dal Usana mediki George Minot, George Hoyt Whipple e William Parry Murphy, qui recevis la Nobel-premio pro ta deskovro en 1934. L'augmento di la destrukto di reda celuli povas eventar pro genetikala morbi, pro malario od altra infektiva morbi, e pro kelka auto-imuna morbi.

## Referi
Günter Blobel

**Günter Blobel** (n. ye la 21ma di mayo 1936 til la 18ma di februaro 2018) esis Germana-Usana biologiisto qua recevis la Nobel-premio pri Fiziologio o Medicino en 1999.
Antifono

**Antifono** esas versaro quan onu kantas, tote o parte, ante psalmo o kantiko, e quan onu repetas tote, pose.
Antifrazo

**Antifrazo** esas frazeto uzata – eufemisme od ironie – por expresar la kontreajo di la senco vera.
Animismo

**Animismo** esas filozofiala, religiala o spiritala kredo qua konsideras ke omna animali, planti, roki, naturala fenomeni, exemple tundro, e mem geografiala regioni, exemple fluvii o monti, havas spirital esenco o anmo. "Animismo" esas termino uzata en antropologio por nomar la kredo-sistemo di multa aborijena populi, nome kande komparata a moderne organizita religii.

Malgre ke singla kulturo havas sua propra mitologio e kredaji, *animismo* uzesas por deskriptar la "spiritala" o "supernatura" traiti komuna a multa ek li. La vidopunto animista esas tam dissemata en multa kulturi qui ne mem existas vorto por deskriptar ol, o por deskriptar "religio" en lia idiomi.
Timoci Bavadra

**Timoci Bavadra** (1934 til 1989) mediko, esis chefministro di Fidji de la 14ma di aprilo til la 19ma di mayo 1987.
Antropometrio

**Antropometrio** esas :
* studio di proporcioni di parti di homala korpo.
* ta studio aplikata a krimininti por rikonocar li.
Siropo

**Siropo** esa:
* (farmacio) Liquido viskoza, ek sukro koquita, unionita a ca o ta substanco di qua la rolo esas parfumizar lu per igar lu drinkajo agreabla.
* Stando liquida di konfituri ante kande li divenis kelke solida per koldesko.
* Stando liquida di sukro qua esas suko densa ante lua solidesko per koldesko.
Apologo

**Apologo** esas kurta rakonto, proza o versa, qua kontenas leciono di etiko aplikanta, maxim-multa-kaze per simboli ek animali od senvivaji.
Sirfo

**Sirfo** esa: genero de insekti diptera, tipo de la familio "sirfidei", qui vivas omnaloke sur la Terglobo.
Toše Proeski

**Todor "Toše" Proeski** (1981 til 2007) esis famoza Makedoniana kantisto di pop-muziko ed anke kompozisto ed aktoro. Il esis famoz en la tota regiono di Balkani.

En la yaro 2004 Proeski reprezentis sua lando Republiko Makedonia en la muziko-festo Eurovision en Istanbul (Turkia) ed esis la 14ma rango en la konkurso kun sua kanto "*Life*" (*Vivo*), qua esis Angla versiono di sua makedoniana kanto *Angel Si Ti* (*Tu esas angelo* ).

"Toše" Proeski kunlaboris kun multa famoza internaciona muzikisti, exemple Gianna Nanini. 

Ilu perisis evante 26 yari per automobil acidento en Kroatia en 2007. Proeski recevis en Kruševo (Republiko Makedonia) oficala statala sepulto.

## Toše" Proeski en Ido
* http://www.ipernity.com/blog/93650/219428 La texto dil kanto *The Hardest Thing* (*La maxim desfacila kozo*) en Ido
Apostolo

**Apostolo** esas :
* singla ek la dek e du dicipuli qui recevis de Iesu la komiso predikor evangelio.
* (per extenso:) ta qua propagas la doktrino Kristana.
Aquario

**Aquario** esas instaluro kontenanta aquo, en qua on entratenas animali (ordinare fishi ed/od anfibii, ma anke senvertebra animali, exemple moluski) e planti aquala. Ordinare, aquarii havas adminime un latero transparenta, e granda surfaci di vitro od akrilo qui permisas vidar l'animali e planti interne li.

L'aquo en ula aquario povas esar dolca, saloza o salozeta, segun la tipo di ekosistemo ibe reprezentata. La moderna aquarii aparis dum la 18ma yarcento, kande l'ideo pri kolektar animali e precipue aquala planti por observar li e montrar a viziteri komencis populareskar. Por impedar la morto di fishi e planti kande la quanto di oxo diluata en l'aquo diminutas, on bezonas ofte uzar aeropumpili od altra mekanismi por suflar aero od agitar l'aquo, e/o stimular la fotosintezo di algi uzanta lumizili.
Arakido

**Arakido** esas :
* planto tropikala, leguminoza qua kultivesas ukto (grano) subtera.
* La grano de ta planto. *Arachis hypogaea*

]
Archo di Noe

**Archo di Noe** esas sorto di navo klozita quan konstruktis Noe por prezervar de la diluvio sua familio ed animali diversa.
Kombat-arto

**Kombat-arto** esas toto de tekniki e tradicioni di kombato. Li povas signifikar milito kun armei (exemple skermo) suportanta, ma en la tempi recenta, esas refero a kombati sen armi, o kun mikra armi provizata al manuo.

## Exempli di modi
Plura modi apartenas kombat-arto (en ordino alfabetala):
* Baranta - modo Hungariana, di qua nomo signifikas * preparo a kombatar* o *kombato sen sango*. 
* Judoo* (柔道) - modo Japoniana, di qua nomo signifikas "arto mola"
* Jujicu (柔術) - modo Japoniana, di qua nomo anke signifikas "arto mola" 
* Karate (空手) - modo Japoniana, di qua nomo signifikas "manuo vakua"
* Kendo (剣道) - modo Japoniana, di qua nomo signifikas "espado-modo"
* Taekwondo (태권도) - modo Koreana, di qua nomo signifikas "arto di punco e kiko"
* Tangsudo (당수도) - modo Koreana, di qua nomo signifikas "arto di manuo Chiniana"

## Referi

## Altra web situi
Argano

**Argano** esas aparato qua konsistas de peci ordinare desmuntebla, e quan on uzas por elevar kargaji, simpla krano.
Arbitrio

**Arbitrio** (de la vulgara Latina *arbitrium*, "judiciero") esas la kredo di kelka filozofiala doktrini segun qui la personi esas libera pri agar segun lia voli. Diversa religiala autoritatozi suportas ta kredo, exemple Santa Gregorius la Magna, kontre ke kelka filozofiala doktrini kritikas ol por esar, segun li, formo di ideologio individualista. Inter la kritikisti dil ideo pri libera arbitrio esas Baruch Spinoza, Arthur Schopenhauer, Karl Marx e Friedrich Nietzsche.

L'ideo pri "libera arbitrio" kreas impliki religiala, etikala, psikologiala, judiciala e ciencala. Exemple, etiko povas supozar ke ulu esas responsiva pri sua propra agadi. Altralatere, segun psikologio e psikoanalizo, ne sempre homo uzas "libera arbitrio". Exemple, existas la konceptajo pri "desordino obsedigiva-koaktiva", to esas, kande ula individuo iteras multafoye pasinta konduti, instintale e nekonciante, mem kontre sua propra volunto. Do, se existas agadi facita pro nekoncianta motivi, ne povas dicesar ke "sempre" existas libera arbitrio.

## Referi
Ivo Josipović

**Ivo Josipović** esis prezidanto di Kroatia de 2010 til 2015. Il naskis en 1957 en Zagreb. 

Josipović studiis la yuro-cienco en la universitato en Zagreb. Il finis la studio en la yaro 1980. Josipović obtenis la titulo di doktoro en la yaro 1994. Il instuis internacia yuro en l'universitato di Zagreb.

Josipović anke studiis muziko en la musikala akademio en Zagreb. Il kompozis klasikala muziko por diversa instrumenti, por chambro-muzikala e simfoniala orkestri. Il anke docas en la musikala akademio en Zagreb.

Josipović adheris ad Uniono di Komunisti di Yugoslavia en 1980. Il anke devenis membro di la *Socijaldemokratska partija Hrvatske* (Socialdemokrata Partiso di Kroatia, SDP), qua esas la sucedala partiso di la Komunisti en Kroatia. Ma il abandonis la politiko e la Socialdemokrati en la yaro 1994.

Dum la yaro 2003 Josipović retroiris en la politiko pro invito di la lora prezidanto di Socialdemokrati Ivica Račan e devenis membro di la kroata parolamento por la Socialdemokrata Partiso di Kroatia en la sama yaro. Il esis la vice-prezidanto di la parolamentala klubo di socialdemokrati en la kroata parolamento.

En 2005 il anke elektesis membro di la municipala konsilistaro di la chef-urbo Zagreb. En la yaro 2007 il itere elektesis por la Kroata parolamento. Erste dum la yaro 2008 il itere formale devenis membro di la Socialdemokrata Partiso. En la sama yaro il elektesis kom oficala kandidato di la Socialdemokrata Partiso por la posteno di la prezidanto di Kroatia.

Ye la 10ma di januaro 2010 Josipović elektesis kom prezidanto kun 60 % ek la voti en la duesma rondo dil elekti kontre l'urbestro di Zagreb Milan Bandić. En l'unesma rondo ye la 27ma di decembro 2009 Josipović recevis 34,5 % ed anke esis la kandidato kun la maxim multa voti. La moto di Josipovic en sua elektala kampanio esis “Nova yusteso”. Ilu promisis duktar sua lando en l'Europana Uniono e bataliar kontre la korupteso en Kroatia.

Ivo Josipović esas mariajata e havas un filino, qua nomizas Lana. Ilua spozino Tatjana esas profesorino di yurala cienco.
Ario

**Ario** esas ensemblo di muzikala noti e di toni qui konsistas kanto por singla persono, qua kantesas kun o sen instrumental akompano. Ordinare, ario esas parto de plu granda muzikala verko, exemple opero.
Milital arto

**Milital arto** esas kategorio de artaji qui havas milito kom temo. Verki povas esar kreita pro hororo pri - o protesto kontre milito, o pruvo (dokumento) di milito.

Famoz esas la verko Gernika da Pablo Picasso o "3ma di mayo 1808" da Goya. "Gasagita" (1919) da John Singer Sargent esis komisita da la Britaniana Komitato pri Militala Memoraji.

Anke monumenti pri militi (statui e skulturi) apartenas a milital arto. En 1991 la Chek artisto David Černý farbizis IS-2 (kuras-veturo) rozee. La kuras-veturo nomesis segun Iosif Stalin ed pozesis en Praha kom monumento.
Arkonto

**Arkonto** esas un de la non oficiri elektita singlayare, qui guvernis la republiko dil urbo Athina antiqua.
Taekwondo

**Taekwondo** (태권도; 跆拳道) esas milital arto e kombato-sporto kun lua fonto en Korea. nun ol esas multe konocita, esas populara por la spektaklo di lua pedo-tekniki, ed esas un del milital arti maxim populara en tota la mondo, kun milioni di adheranti. Segun la tradiciono, lua developo komencis cirkum 2000 yari ante nun, ma reale lu nomesas "taekwondo" depos cirkum 1955. Hodie lu divenabas sporto multe expansata. En l'Olimpiala Ludi en Seoul, 1988 la taekwondo facis lua unesma aparo en ica konkurso kom expozo-sporto. En ica evento konkurencis 183 atleti (120 homuli e 63 mulieri) di 34 landi diversa en 8 diferanta pezo-kategorii por homuli e por mulieri. En l'Olimpiala Ludi en Barcelona, 1992 lu duris kom expozo-konkurso, e en l'Olimpiala Ludi en Sydney, 2000 lu divenis sporto olimpiala oficala.

*Tae-kwon-do* signifikas "voyo (modo) dil pedo e dil pugno". Esas remarkebla ke ica milital arto ne bazesas nur en l'uso dil pedi kom multa populo kredas eroroze; multa taekwondo-tekniki usa la kudo e di formi di frapi kun la manuo, la pedo e fine la genuo (exemple, por ruptar di planki, briki ed altra objekti).

## Altra web situi
* Taekwondo 
* Korea National Taekwondo Team • Spektaklo en Oslo, Norvegia • 23.05.06
* WebTKD : Taekwondo - le portail francophone
Ziaur Rahman

**Ziaur Rahman** (1936 til 1981) militestro (lietnanto-generalo) esis prezidanto di Bangladesh de 1977 til lua morto la 30ma di mayo 1981.
Arlekino

**Arlekino** esas persono komika di farso Italiana. Lu aparas sur ceneyo kun vesto konsistanta peci triangula, diversa-kolora, e kun ligna sabro en manuo.
Charles-Marie Widor

**Charles-Marie Jean Albert Widor** (1844 til 1937) esis Franca kompozisto, muzikisto (orgenisto) e profesoro di muziko. Il esis autoro di 4 operi e kelka simfonii por orgeno.
Artezo-puteo

**Artezo-puteo** esas puteo borita til aquo-strato subsula qua lore spriceskas. L'aquo cirkondesas da nepermeebla roki.
Artiklo

**Artiklo** esas :
* (gram.) Partikulo qua, en ula lingui nacionala, juntesas a substantivo quan lu determinas.
* (jurnalo, revuo, e c.) Singla de la parti di edituro kolektiva.
Ekonomio di Virgin Insuli Britaniana

L'ekonomio di Virgin Insuli Britaniana esas un ek la maxim richa de Karibia. Segun *The World Factbook*, la regiono havas la 12ma granda TNP po persono de la mondo.

Turismo e financala sektoro esas la maxim importanta ekonomial agadi. Cirkume 850 mil turisti, nome de Usa, vizitis l'arkipelago en 2005.

## Referi
Asketismo

**Asketismo** esas pri :
* persono qua, en la komenco di eklezio Kristana, retroiris de la socio loko ube lu esis sole, por ibe konsakrar su ad exerci di pieso ed ad auto-punisi.
* persono qua impozas a su vivo-maniero austera.
Aspirilo

**Aspirilo** esas tipo de injekto-pumpilo, qua produktas vakuo per la efekto di Venturi.

En aspirilo, fluido (liquida o gasoza) fluas tra tubo qua unesme esas streta e pose expansas en areo kruco-secional. Kande la tubo esas streta, la fluido-preso diminutas. En ta streta areo la fluido-rapideso mustas augmentar por konservar maso-kontinueso. Ube la tubo esas streta, vakuo tiresas pro la efekto di Venturi.
Asteroido

**Asteroido** o **planetoido** esas astro (*korpo blua*) ne esanta planeto, naturala satelito di planeto, kometo o meteoroido, maxim-multa-kaze desgranda (inter kelk metri e mem 1000 km), movanta cirkum stelo (specale suno).
Asunciono

**Asunciono** esas festo-dio institucita da eklezio katolika, per honorizar la transporto mikrala di la korpo e l'anmo di la Virgino aden cielo.
Atasheo

**Atasheo** esas la persono qua, en ambasadeyo, esas, sur la skalo hierarkiala, nemediate dop la sekretario.
Atavismo

**Atavismo** esas herediveso di ula karakteri korpala o mentala qui, en ula kazi, devenas de plura generacioni.
Asterisko

**Asterisko** esas steleto signo tipografala en la formo di stelo (*), qua indikas refero, od a qua onu atribuas senco konvencionita. En Ido, ol uzesas por indikar formo o vorto neoficala, o teknikala.
Aspirino

**Aspirino** esas acido acetil-salicila: CH3COOC6H4COOH. Korpo blanka, solida, fuzo-punto: 133° Celsius. Uzata medicine kom kontrefebro, kontredoloro.
Atlaso

**Atlaso** esas libro qua kontenas ciencale facita imaji. Olu esas o kolekturo de mapi o kolekturo de imaji anatomiala, anexita a libro.

La vorto *atlaso* fine venas de la titano Atlas, qua punisesis da Zeus.
Atleto

**Atleto** esas aktiva en sporto, vigorozo.
* (en Grekia antiqua) Homo qua en ludi publika kombatis pri luktado e pri boxado.
Atiko

**Atiko** esas supera parto di edifico, ordinare ornita per pilastri, e di qua la rolo esas disimular la tekto.
Atonio

En medicino, **atonio** esas kande muskulo perdas lua tonus, lua vigoro. Irga muskulo de la korpo povas afektesar. Ol povas eventar dum konvulso o kom simptomo di kelka morbi, exemple la Sindromo da Lennox-Gastaut, un ek la formi di epilepsio.
Beladono

**Beladono** (*Atropa belladonna*) esas planto herbacea, perena, dil familio "solanei", venenoza en omna lua parti, e di qua la toxikeso uzesas medicinale.
Aureolo

**Aureolo** esas :
* cirklo lumala per qua piktisti cirkondas kapo di Iesu, di Virgino e di santi.
* Omna cirklo lumala e koloroza quan okulo vidas cirkum objekto.
Auspicio

**Auspicio** esas predico ek flugo od ek kanto di uceli, quan on agis jus ante komencar agado, entraprezo publika.
Autoklavo

**Autoklavo** esas tanko klozata per kovrilo mantenata da la preso interna, uzata por steriligar la substanci enpozita. Ol uzesas en procedi industriala, medikala e ciencala qui demandas alta temperaturi e preso. Exemple, autoklavi uzesas por steriligar medikal equipuri en hospitali, e por vulkanizar kauchuko.

**Stuvo** esas chambro, chambrego, en qua la temperaturo dil aero esas tre alta, maxim multa-kaze por desinfekto dil enklozaji.
Automobilo

**Automobilo** esas veturo movata per motoro qua alimentesas de exploziva substanci (kerozeno, benzino, alkoholo edc.).

L'unema du parametri qui determinas la konsumo esas la maso dil vehilo, e pose l'aerodinamikala rezisto, qua divenas preponderanta kande la rapideso superiras 80 km/h.

## Historio
Nicolas-Joseph Cugnot judikesas kom la persono qua konstruktis en 1769 l'unesma mekanikala vehilo, triciklo propulsata per vaporo. Cugnot anke konstruktis du traktori propulsata per vaporo por Franca armeo. Tamen, lua vehili havis problemi pri mantenar la preso di la vaporo. En 1801, Richard Trevithick konstruktis l'unesma lokomotivo, surnomizita *Puffing Devil*. Tamen, ol anke havis problemi pri mantenar la preso vaporala dum longa tempo.

La moderna automobilo naskis en 1886, kande Karl Benz fabrikis en Mannheim charioto movita per la forco di motoro di interna kombusto. Poke pose, altra du pioniri, Gottlieb Daimler e Wilhelm Maybach prizentis lia modeli.

On kalkulas ke en 2010 la quanto di automobili en la mondo ja superirabis 1 miliardo.
Portreto

**Portreto** esas reprezenturo de persono per pikto, desegno o fotografo sur monetopeco, medalio, telo, e.c.
Axonometrio

**Axonometrio** esas projekturo ortogonala sur plano obliqua ye la tri dimensioni di la korpo reprezentenda. L'axo di la perspektivo esas la projekturi dil edri di la triedro tri-rektangula quan determinas la tri dimensioni.
Azaleo

**Azaleo** esas planto ek familio "erikacei" kultivata kom apartamento-planto. Ol esas ofte kultivata kom ornamentala arbusto ekster-domala en la sudesto de Usa.
Badiano

**Badiano** esas planto ek la familio "magnoliacei", di qua la frukto esas aromata. (L. Illicium anisatum). Pro esar venenoza, lua frukti ne esas manjebla. En Japonia ol uzesas kom incenso.
Balado

**Balado** esas mikra poemo ek versi inter-egala, qua konsistas ek tri strofi simetra ed un kupleto uzata kom homajo-versi.
Balzamino

**Balzamino** esas planto gardenala, di qua la semini kontenesas en kapsulo qua desklozesas (quale movata da resorto) kande onu tushas olu. (L. impatiens balsamina).
Bandajo

*(Videz anke [[Bandajo (homonimo)]]*

**Bandajo** esas aparato qua uzesas por fixigar pansilo, mantenar organo qua tendencas eskartar de lua plaso normala.
Bandajo (roto)

*(Videz anke [[Bandajo (homonimo)]]*

**Bandajo** esas sistemo de bandi fera o stala, qua uzesas por mantenar la felgi di roto, la mulduri di giserio.
Bandoliero

**Bandoliero** esas rimeno o sharpo pozita sur un shultro e suportanta ula kozo (ex. espado) sur l'altra latero, do pasanta oblique sur la korpo.
Banero

**Banero** esas speco di rektangula insigno (ek stofo) fixigita per horizontala latero a stango di sama longeso, qua pendas per du kordi de stango per qua on portas l'insigno.
Castro Alves

**Antônio Frederico de Castro Alves ** (1847 til 1871) esis Braziliana poeto, maxim konocata pro lua defenso di la republiko e dil aboliso di la sklaveso en lua poemi. Ilu judikesas kom un ek la maxim importanta Braziliana poeti de la 19ma yarcento.
Aikido

**Aikido** esas milital-arto orientizata vers defenso, kun profunda bazo filozofiala, en qua la defensanto redirektas la movi ed energio di ula atako kontre la propra atakero. Ol praktikesas da homuli e mulieri senegarde staturo, pezo o stando. Ol judikesas kom un ek la maxim desfacila milital arti por dominacar, e bezonas yari di praktiko ante ke ulu povas defensar su ipsa, nam lua tekniki ne multe semblas altra milital arti.

Tradicional *aikido* forjetas irga tipo di konkursar. Afirmas la developo dil mento, la korpo e la spirito til atingar la kompleta harmonio. Le lecioni konsistas en observar la demonstrado di tekniki qua exekutas instruktanto e pose on devas praktikar, kun un o diversa parteneri, intencanta repetar le movi, amelioranta en ica modo la tekniko ed atinganta majora komprenuro dil aikido. La moveso, la poziciono, la precizo e la koordino esas elementi importanta por executar la tekniki e la studenti lernas aperceptas di maniero nerigida ed adaptiva.
Banko

**Banko** esas financal institucuro qua aceptas depozuri pekuniala de la publiko, e facas prestaji pekuniala. Preste povas facesar direte o nedirete tra merkato di kapitali.

Banki esas importanta por financala stabileso e l'ekonomio di la landi. Multa landi havas granda regulado di financala sistemo, e kontrolas, exemple, la procento di presti ke ula banko povas furnisar, kompare sua aktivi o depozuri.

Banki, en sua moderna senco, evolucionis depos la 14ma yarcento en Italian urbi dum Renesanco, ma en mult aspekti li esis durigo di idei e konceptaji pri kredito e presti qui aparis plu ante.
Barako

**Barako** esas konstrukturo de planki, por shirmar peskisti, muton-gardisti, komercisti en aero publika, e.c.
Barbelo

**Barbelo** esas riverfisho, ek la familio ciprinoidi, di qua maxilo esas garnisita ye filamento simila a ta qua existas cirkum boko di preske omna insekti - e di qua karno nutro-prizesas.
Barelo

**Barelo** esas granda vazo ek ligno, metalo o plastiko, cilindra, inflita en mezo, konsistente ye duvi asemblita e cirkondita da duvi fera o ligna, klozita per du fundi ligna, uzata por transportar liquidi ed ula vari altra.
Kool & The Gang

**Kool & the Gang** esas muzikala grupo di R&B, soul, funk e jazz de Usa. Ol formacesis en Jersey City, Nova-Jersey, en 1964.

## Verki
* Kool and the Gang (1969)
* Music Is the Message (1972)
* Good Times (1972)
* Wild and Peaceful (1973)
* Light of Worlds (1974)
* Spirit of the Boogie (1975)
* Love & Understanding (1976)
* Open Sesame (1976)
* The Force (1977)
* Everybody's Dancin' (1978)
* Ladies' Night (1979)
* Celebrate! (1980)
* Something Special (1981)
* As One (1982)
* In the Heart (1983)
* Emergency (1984)
* Forever (1986)
* Sweat (1989)
* Unite (1992)
* State of Affairs (1996)
* Gangland (2001)
* The Hits: Reloaded (2004)
* Still Kool (2007)
* Kool for the Holidays (2013)
* Perfect Union (2021)
Barkaso

**Barkaso** esas granda barko uzata por desembarko di pasajeri e dum yari kande ne existas portui ube navi povas ankayeskar.
Klas Pontus Arnoldson

**Klas Pontus Arnoldson** (1844 til 1916) esis Suediana skriptisto, jurnalisto e politikisto. Il recevis la Nobel-premio pri paco en 1907.
John Sparrow David Thompson

**John Sparrow David Thompson** (1845 til 1894) advokato e politikistulo, esis chefministro di Kanada de 1892 til 1894.
Basamento

**Basamento** esas infra parto (bazo) videbla di edifico, qua jacas sur la fundamento.

**Kelero** esas loko supra domo, ofte por konservar vino.
Basko

**Basko** esas parto di stofo taliita, qua pendas cirkum la zono (infre di korsajo di mulierala robi, o di virala fraki).
John Alexander Macdonald

**John Alexander Macdonald** (1815 til 1891) advokato e politikistulo, esis l'unesma chefministro di Kanada. Il guvernis lando du foyi: de 1867 til 1873, e de 1878 til 1891.
Charles Tupper

**Charles Tupper** (1821 til 1915) mediko e politikistulo, esis chefministro di Kanada de 1 di mayo til 8 di julio 1896
Mackenzie Bowell

**Mackenzie Bowell** (1823 til 1917) proprietanto di jurnalo e politikistulo, esis chefministro di Kanada de 1894 til 1896.
Louis Saint-Laurent

**Louis Stephen Saint-Laurent**, naskinta **Louis-Étienne St-Laurent** (1882 til 1973) advokato e politikistulo, esis chefministro di Kanada de 1948 til 1957.
Jóhann Hafstein

**Jóhann Hafstein** (1915 til 1980), advokato e politikistulo, esis chefministro di Islando de 1970 til 1971.
Bjarni Benediktsson (1908)

**Bjarni Benediktsson**, profesoro di universitato e politikisto n. ye la 30ma di aprilo 1908 til la 10ma di julio 1970, esis chefministro di Islando de 1963 til 1970.

Benediktsson studiis lego ed, evanta 24 yari, divenis profesoro che Universitato di Islando. Ilu divenis ministro pri exterlandal aferi en 1947, e pose tenis altra ministrala ofici. De 1963 il esis chefministro.

Ye la 10ma di julio 1970 ilu mortis dum fairo che lua somerala rezideyo en Þingvellir; ilua spozino e nepoto anke mortis en la fairo.
Bastingo

**Bastingo** esas garnisuro cirkum ferdeko, ek reti futerizita ye dika tolo, por stivar la hamaki e por amortisar la projektili lor kombato.
Bastiono

**Bastiono** esas masivo de tero, ordinare kovrita per gazono o per masonuro, konstruktita exter l'anguli salianta di la remparo-cirkuito di fortreso por protektar lu.
Batelo

**Batelo** esas generala nomo, donita a naveti omnaspeca, ma precipue a naveti de dimensioni pasable granda, quale gabari, e.c.
Bazaro

**Bazaro** esas :
* merkato che l'Orientani.
* edifico plur-etaja qua kontenas butiki diversa.
* loko tektoza, galerio ube vendesas objekti omna-sorta.
* kozi desordine
Bazilo

**Bazilo** esas genero de planto odoroza, de la familio "lamiacei", di qua un varietato kultivesas en la gardeni kom plezur-planto.
Baziliko

**Baziliko** esas :
* che la Romani antiqua : edifico rektangula, divida aden plura avi de rangi de koloni - uzita kom seanceyo di la tribunali o kom rendevueyo.
* baziliko Roman antiqua, konsakrita a la kulto kristana, e que ordinare divenis la kirko precipua dil urbo.
Bekafiko

**Bekafiko** (Latine *Sylvia borin*) esas mikra ucelo longa de 14 centimetri, kun enverguro di 22 centimetri e pezo de 16 til 20 grami. Ol ordinare habitas Europana kontinento de Skandinavia norde til Hispania sude.
Belvedero

**Belvedero** esas paviliono konstruktita en loko de ube la peizajo esas agreable e vasta, od an la somito di edifico de ube onu vidas vaste.
Robert Laird Borden

**Robert Laird Borden** (1854 til 1937) advokato e politikistulo, esis chefministro di Kanada de 1911 til 1920.
Benefico

**Benefico** esas ofico ekleziala qua implikis la granto di revenuo.

Dum la Frankala periodo reji donis revenui, tereno od ofici prestat a vazali por lia milital e konsilanta taski. Ek ca, pose omnube sequata praktiko existis la feudismo.
Archibald Primrose, 5ma Komto de Rosebery

**Archibald Primrose, 5ma Komto di Rosebery** (1847 til 1929) Britaniana nobelo e politikisto. chefministro di Unionita Rejio de 1894 til 1895.
Benko

**Benko** esas sidilo longa (exemple ligna) kun o sen dors-apogilo, streta, sur qua plura personi povas sidar kune.
Fleetwood Mac

**Fleetwood Mac** esas Britaniana muzikala grupo di rock, pop-rock e blues-rock, formacita en 1967 en London. La nuna membri esas Mick Fleetwood, John McVie, Stevie Nicks, Mike Campbell e Neil Finn.

Komence, la bando pleis *[[Blues]]*, ed en 1968 ol sucesis kun l'instrumentala muziko *Albatross*. Ye la sequanta yaro, du kansoni sucesis: *Man of the World*, ed *Oh Well*. En 1974, pos ke Bob Weston e Dave Walker ekiris la bando, e dum exploro di atelieri en Los Angeles, Kalifornia, Mick Fleetwood deskovris muzikala dueto di folk-rock "Buckingham Nicks", konsistanta ek Lindsey Buckingham e Stevie Nicks. En decembro ca yaro, la du kantistini membreskis la bando.

Fleetwood Mac vendis plu kam 120 milion diski en tota la mondo.

## Albumi di ateliero
* *Fleetwood Mac* (1968)
* *Mr. Wonderful* (1968)
* *Then Play On* (1969)
* *Kiln House* (1970)
* *Future Games* (1971)
* *Bare Trees* (1972)
* *Penguin* (1973)
* *Mystery to Me* (1973)
* *Heroes Are Hard to Find* (1974)
* *Fleetwood Mac* (1975) [anke konocata kom *The White Album* (la blanka albumo)]
* *Rumours* (1977)
* *Tusk* (1979)
* *Mirage* (1982)
* *Tango in the Night* (1987)
* *Behind the Mask* (1990)
* *Time* (1995)
* *Say You Will* (2003)
Benzino

**Benzino** esas hidrokarbido, liquido senkolora, extraktita ek rezini ed ek gudro minkarbonala, qua uzesas por preparar granda quanto de kompozaji aromatoza, por netigar stofi, edc.
Bernhard von Bülow

**Bernhard Heinrich Karl Martin von Bülow**, politikisto e membro di la nobeleso n. ye la 3ma di mayo 1849 til la 28ma di oktobro 1929, esis kancelero di Germania de 1900 til 1909.
Alexander Mackenzie (Kanadana politikistulo)

**Alexander Mackenzie** (1822 til 1892) injenioro, arkitekto, skriptisto e politikistulo esis chefministro di Kanada de 1873 til 1878.
Oranjo

**Oranjo**, *citrum aurantium*, esas frukto de arbusto di qua la foliaro ne velkas sukoza, parfumoza, di qua la shelo esas flava oree.
Berenjeno

**Berenjeno** esas varietato di solano, di qua frukto (qua havas formo di ovo) manjesas kom legumo. *Solanum melongena*
Charles Richet

**Charles Robert Richet** (1850 til 1935) esis Franca mediko, qua recevis la Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 1913.
Berberiso

**Berberiso** esas planto lignoza, kovrata kun pikili, qua produktas grapi de beri reda tre acida, de qui onu facas sorto di vino. *Berberis vulgaris*
Edward Adelbert Doisy

**Edward Adelbert Doisy** (n. ye la 3ma di novembro 1893 til 1966) esis Usana biokemiisto qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 1943 kun Daniano Henrik Dam.
Bermo

**Bermo** esas :
* parto horizontala en taluso.
* voyo lasita inter bordo di kanalo o fosato e terpleno.
Robert Peel

**Robert Peel** (1788 til 1850) politikistulo, esis chefministro di Unionita Rejio du foyi: 1834 til 1835, e de 1841 til 1846.
Betonio

**Betonio** esas planto herbacea, perena, kun bela flori spike-depozite - genero di la familio "labiacei".
Bibliofilo

**Bibliofilo** esas persono qua prizas e kolektas libri editita pri ta o ca temo, la diversa edituri, lia valoro, lia skarseso-grado, e.c.
Bilgo

**Bilgo** esas kolektuyo (en fondo di holdo di navo) di aqui, rezidui ed exkrementi, quan onu vakuigas per pumpili.
Biso

**Biso** esas materio texebla, sorto di lino flavatra, de qua en l'Antiqui fabrikesis stofi tre grandapreca.
Bistro

**Bistro** esas farbo bruna flavatre, quan on obtenas de fuligino koquita e dilutita, e quan on uzas por aquo-piktar.
Bitumo

**Bitumo** esas substanco minerala, liquida (nafto) o solida (asfalto), bruna - multe viskoza liquido qua originas de la rafinado di petrolo.
Glosario di navala terminaro

**Glosario di navala termi**

## A

**Admiralo** esas oficiro di qua la grado esas maxima en la hierarkio di navaro militala.

**Ankro** esas peco de fero, provizita ye la pintegi, quan on imersas til la fundo di maro ube ol akroche fixigas su tale ke la navo, sur la loko di qua lu esas muntita, retenesas; utensilo por ligar navo a punto.

**Aparanta vento** esas 

**[[Sonar|ASDIC]]**

## B
**Bito** esas bloko pozita en parto avana di navo e qua konsistas ye du montanti ed un traverso sur qua spulesis e fixigesis per amaro kabli.

## C

## D

## E

## F

## G

## H

## I

## J

## K

## L

## M

## N

## O

**Oceano teraso**

## P

**Pupo** esas dopa parto di navo ube jacas direktilo.

## Q

## R

## S

## T

## U

## V

## W

## X

## Y

## Z
Blazono

**Blazono** esas ensemblo di emblemi judikata kom signo distingiva di familio nobela, di urbo, di korporaciono, e.c., quan onu reprezentis sur la skudi, la baneri, la siglili, e.c.
Blokhauso

**Blokhauso** esas fortreso regiono-sola, ek ligno, ordinare juntita a fortifikajo precipua per koridoro subsula.
Bluzo

**Bluzo** esas survesto, ek telo dika, lano, e.c., kun aperturo avana, e di qua formo similesas olta di kamizo - quan portas rurani, laboristi brakiala, e.c., e infanti e pueri kom streno-vesto.
Bodrucho

**Bodrucho** esas dina membrano de grosa intestino di bovi, di mutoni, desgrasizita, preparita a pelikulo preske diafana, quan onu pozas sur vunduri - ek qua onu fabrikas baloneti - e per qua onu kovras or-folii lor lia bateso.
Borso

**Borso** esas loko publika ube su asemblas kurtajisti, moneto-kambiisti, e.c., por operaci komercala, financala pri valoraji (acioni, obligacioni) di qui kurso esas variiva.
Borgezaro

Historiale, **borgezo** esis persono qua apartenis a meza klaso de la habitantaro dil urbi. Segun Marxista defino, la vorto signifikas la kapitalista klaso qua kontrolas produktado-moyeni.
Bostono

**Bostono** esas :
* ludo quarpartnera per kinadek e du karti.
* sorto di valso, veninta de Usa, qua exekutesas per glitar segun mezuro tritempa, en ritmo "moderato".
Boto

**Boto** esas pedovesto ledra qua kontenas gambo (boteto kontenas nur infra parto di gambo; shuo kontenas nur pedo). Komence li kreesis ed uzesis por protektar pedi e gambi kontre traumati e vunduri, o kontre ataki da kelk animali. Ma nun li povas ank uzesar kom ornamenti, o por diversa praktiki sportala, exemple montoacenso, skiago, edc.
Bracho

**Bracho** esas viro-vesto, qua kovras la persono, de la hanchi til sub la genui, a bifurkas tale ke olu envelopas la kruri.
Brezo

**Brezo** esas ligno konvertita en karbono per kombusto, sive ardoranta, sive extingita.

**Cintilo** esas peceto flama, lumoza, qua separas su de korpo kombustata.
Brizo

**Brizo** esas vento fresha qua naskas sur la litoro ye ula kloki. Ol efektigesas pro la vento (brizo) varmeskas super la litoro ed acensas. Pro la mar-vento ca varm aero remplasesas per plu fresh aero de la maro.
Virginia Woolf

**Virginia Woolf** (n. **Adeline Virginia Stephen** en 1882 til 1941) esis britaniana skriptisto. Elua maxim famoza verki esis la noveli *Mrs Dalloway* (1925), *To the Lighthouse* (1927) e *Orlando* (1928).
Milton Friedman

**Milton Friedman** (1912 til 2006) esis Usan ekonomikisto qua recevis la Nobel-premio pri ekonomiko en 1976.
Daniel McFadden

**Daniel Little McFadden** (n. ye la 29ma di julio 1937) esas Usan ekonomikisto qua recevis la Nobel-premio pri ekonomiko en 2000.
Buduaro

**Buduaro** esas mikra chambro dil apartamento di damo, refujeyo eleganta ube el su lokizas kande elu esas sola.
Bufeto

**Bufeto** esas tablo, plad-etajero ube esas servita dishi, kukaji, drinkaji, ye la dispono di l'invititi, voyajanti.
Bufro

**Bufro** esas :
* maso polsterizita (o resortoza) destinita ad amortisar la shoki.
* peco di abutmento lokizita sur vagono.
Buliono

**Buliono** esas :
* Bulo kam formacesar en liquido bolianta, e krevas ala surfaco;
* Aquo en qua on boliigis karno, legumi; spici
Burgravo

**Burgravo** esas de mezepoko en Europa (precipue Germania e Polonia) oficala titulo dil guvernisto di kastelo, specale di rejala kastelo o episkopala, e ilua teritorio nomesis burgravio.

Kompare a komto la burgravo havis judiciala povo, esis sub nura autoritato di imperiestro o rejo, e asumis responsi: administrala, militala e judiciala.

En la tarda mezepoki la titulo anke donesis a jeranto di albergo.
Komto

**Komto** esas :
* en l'epoki finala dil imperio Romana, e komence di mez-epoko : oficiro di la suverenopalaco, mayoro, guvernisto di teritorio.
* lor feudismo : sinioro di feudo, qua esis, en la hierarkio, nemediate sub duko.
* en la hierarkio ek nobelitiluli : la persono qua esas nemediate dop markezo.

**Videz ank**:
* Burgravo – guvernisto di kastelo
Burokrato

**Burokrato** esas la persono qua molestoze uzas, a publiko, la povo quan donas a lu lua grado en la kontori di stato-administreyo.
Bustrofedono

**Bustrofedono** esas skribo-maniero che la Greki antiqua : la linei de literi iras alterne de dextre a sinistre, e de sinistre a dextre. Onu renkontras olu en ula epigrafi, subskriburi, medalii.
Butiko

**Butiko** esas chambrego, ter-etaje, qua debushas an la strado, ed en qua la komercisti expozas e vendas endetale sua vari.
Bramano

**Bramano** esas sacerdoto di bramanismo, qua apartenas ad unesma ek la kasti Indiala, e qua dicis naskir de la kapo di Brama.
Caro

**Caro** esas (olim, ante 1915) la suvereno di Rusia, di Bulgaria ed anke di Serbia (du Serba suvereni uzis ca titulo).