open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Historio di Islando

La **historio di [[Islando]]** esas recenta kompare la maxim multa Europana landi, nam lua koloniigo komencis erste ye la fino dil 9ma yarcento. Ingólfr Arnarson divenis l'unesma permananta habitanto dil insulo. Il arivis en 874 e fondis kolonio nomizita Reykjavík. Tamen, existas evidentaji ke Gaelana monaki, veninta de Irlando, posible arivis ibe ante.

De geologiala vidopunto, Islando ank esas yuna insulo, nam ol formacesis cirkume 20 milion yari ante nun, pos serio di volkanala submara erupti. La maxim anciena roki evas 16 milion yari.

La *Alþingi* (parlamento) di Islando establisis en 930 en Þingvellír, sud-weste del insulo. La geografiala situo di Þingvellír favoris ol kom asemblo-loko, nam la maxima tempo di voyajo de irga loko en la insulo a Þingvellír esis nur 17 dii.

Cirkume la yaro 1000, la habitanti adoptis kristanismo kom religio. En 1262, ol divenis parto di Norvegiana rejio.

L*'Alþingi* esis la supra autoritato di Islando til 1271. Ca yaro, la rejo di Norvegia divenis regnanto, pos periodo di politikala agiteso en la insulo. En la fino dil 14ma yarcento, Islando divenis Dana teritorio. Tamen, Þingvellír restis kom la precipua asembleyo til 1798.

Ye la 1ma di decembro 1918, Islando nedependanteskis kom rejio. En 1939, kun la proximigo di duesma mondomilito, restis klara por la guvernisti ke la lokizo strategiala di Islando esus danjeroza dum milito-tempo. Lua guvernerio refuzis demando da Lufthansa pri recevar civila flugo de Germania. Ye la 9ma di aprilo 1940, Dania okupesis da Naziisti, ed ye la sequanta dio, Islandana parlamento decidis kontrolar exteral relati di la lando. Pos ke Norvegia okupesis da Naziisti en mayo, Britaniani decidis invadar Islando, malgre protesti de lokala guvernerio. En 1941, Britaniani ja havis 25 mil soldati en Islando, e chomeso desaparis dil insulo.

L'okupo Britaniana e pose Usana portis kresko a lokala ekonomio, nam okuperi kolokis en multa projeti. Ye la 31ma di decembro 1943, l'uniono kun Dania finis, pos 25 yari. Ye la 17ma di junio 1944, Islando divenis republiko.

Pos la Duesma mondomilito, lua ekonomio kreskis multe, preter-vehita da industrio di peskado. En 1949, la lando membreskis NATO. Segun studio publikigita en 2018 dal *Scandinavian Journal of History*, Islando profitis multe de lua federo kun Usa dum kolda milito: Usa kolokis en multa projeti, permisis Islando violacar internaciona pakti, inkluzite vinkar tale nomizita "gado-milito" kontre Unionita Rejio.

## Referi
Militala historio di Katalunia

**Militala historio di Katalunia** komencis en la 13ma yarcento, kun l'unesma lukti di l'armei sub l'ordeni di Kataluniana guverneri e dura til hodie, kande la Kataluniana soldati intengras en internaciona forci.

## Origini
L'origini dil militala forco en Katalunia esas en la 13ma yarcento, kun la *Sagramental*, kunfrataro inter plura populi por garantiar propra sekureso, facita per juramento e, pro to, nomizita tale. La historio dil Mediteraneo vidis la Katalunian armi, ek Murcia til Athina ma anke en Katalunia, ante e pose la Dekreti di Nueva Planta (1716).

## Bibliografio
*HERNÁNDEZ RIART I JOU, Francesc Xavier, *Els Exercits de Catalunya (1713-1714): Uniformes, Equipaments, Organitzacio* 4 vols., Barcelona: Rafael Dalmau, Editor, 2007, Rafael Dalmau Editor
* Jeroni del Real, Crònica.
* A. Simón, Guerra i vida pagesa a la Catalunya del segle XVII.
* Fray Joan Gaspar Roig i Jualpi. Epítome histórico de la muy ilustre ciudad de Manresa. Barcelona, 1692.
Demografiala historio di Macedonia

On savas ke Macedonia habitesas de Paleolitiko. Tamen, la maxim anciena habitanti di la regiono esis lIliriani, Trakiani, Paionii e Brigeni. Brigeni okupis la nordo di Epiro e Macedonia. Trakiani okupis l'esto di Macedonia, kontre ke Iliriani okupis la westo di Macedonia.

## Anciena Macedoniani
La nomo di la regiono Macedonia (Greke: *Μακεδονία*) devenis de la nomo dil tribuo di anciena Macedoniani (Greke: *Μακεδώνες*). Segun Greka historiisto Herodotus, *Makednoi* (Greke: *Mακεδνοί*) esis Doriana tribuo qua restis dum la granda migrado al sudo facita dal Doriana Greki. La vorto "Makednos" esas kognato kun la Doriana Greka vorto *Μάκος* (Atikana formo *Μήκος*), qua esas la Greka vorto por "longeso". Anciena Macedoniani prenis lia nomo vice li esis longa vice li habitis en montari.
Princolando di Jersika

**Princolando di Jersika** (Latine: *Gerzika*, *terra Lettia*; Germaniane: *Gerzika*, *Zargrad*; Rusiane; *Ерсика*, *Герцике*) esis frua mez-epokala princolando en esto di moderna Latvia. La chef-urbo di Jersika jacis en fuorto sur kolino 165 km sud-este di Rīga.
Yuna Latviani

**Yuna Latviani** (Latviane: *jaunlatvieši*) esas nomo por grupo di intelektozi del unesma Latviana Vekigo (Latviane: *tautas atmoda*), aktiva de 1850 til 1880.

Quankam Yuna Latviani povas judikesar kom kulturala e literatuala movado, lia kauzo havis signifikiva politikala ramifiki por socio-ekonomiala kondicioni qui existis en Latvia (lore parto del Rusa imperio ma dominicata da Germana Baltika nobeleso). La dato di komenco dil movado esis 1856, ed esis dato di publikigo dil libro da Juris Alunāns e la fondado de la maxim granda Latviana jurnalo, *[[Mājas Viesis]]* (*La gasto di domo*), qua prizentis informi diferanta del altra jurnal en Latviana-linguo *Latviešu Avīzes*, pro-Germana.

Altra importanta evento esis la publika deklaro di nacionaleso dal guidinto dil movado, Krišjānis Valdemārs, studento che l'Universitato di Tartu (urbo lore nomizita Dorpat) de 1854 til 1858.

## Bibliografio
*Arnolds Spekke: *History of Latvia: An Outline.* Stockholm: M. Goppers/Zelta Ābele, 1951.
*Alfred Bilmanis: *A History of Latvia.* Princeton: Princeton University Press, 1951. 
*Arveds Švābe: *Latvijas vēsture 1800-1914*. Uppsala: Daugava, 1958.
*Arveds Švābe, ed.: *Latvju enciklopēdija*. Stockholm: Trīs Zvaigznes, 1952-1953.
*Uldis Ģērmanis: *Latviešu tautas piedzīvojumi*. Ann Arbor: Ceļinieks, 1974.
*Agnis Balodis: *Latvijas un latviešu tautas vēsture*. Rīga: Kabata, 1991.
*Viktors Hausmanis, ed.: *Latviešu rakstniecība biogrāfijās*. Rīga: LZA, 1992.
Unesma Franca Imperio

L**'Unesma Franciana Imperio** anke konocata kom **Napoléoniana Imperio** esas la periodo inter koronigo di Napoléon ed ilua abdiko ye 1815.

En la 15 yari en qua havis la povo, Napoléon Bonaparte facis su unu dil maxim miti dil historio. Il esis admirinto di Romana generalo Iulius Caesar e volis transformar Francia en la maxima povo mondala. Ilu uzis omna moyeni por atingar ilua skopo.

Il tranis Europa verso milito. Ye 1810 ya kontrolis preske omna ocidentala parto dil kontinento, mankinta nun Britania. Kun ilua konquesti, plura absolutista guverni extingesis e l'ideii dil Franca revoluciono expansis tra Europa. Il anke sucesis riestablisar politikala stabileso en Francia e kreis substrukturo kapabla di impulsar negocii dil Franca borgezaro.
Historio di Chipro

Homi habitis Chipro depos Paleolitiko. L'isulo di esis parto dil imperio Hitita dum la Bronz-epoko ante l'arivo di du ondi di Greki. Chipro okupas importanta rolo en Greka mitologio, esanta la loko ube naskis Afrodito ed Adonis.

Asiri guvernis Chipro de 708 aK til kurta periodo di guvernerio da Egipti e pose Persiani en 545 aK. Alexandros la Magna konquestis l'insulo por Greki, e Chipro divenis sub Greka influo til romana konquesto en 58 aK.

Kande Roman imperio dividesis en du parti dum la 3ma e 4ma yarcenti Chipro divenis parto de l'Orientala Romana Imperio, pose Bizancana Imperio. Chipriana urbi subisis granda destruktado dum du forta ter-tremi, en 332 e 334, ma rikonstruktesis pose. L'urbo Salamis rinomizesis Constantia e divenis chef-urbo dil insulo. Pos Konstantinos la 2ma divenir imperiestro di Bizanco, kristanismo expansis tra l'insulo.

En 650 Arabi komandita da Muawiyah la 1ma atakis l'inusulo unesmafoye. Li konquestis Salamis pos kurta siejo, ma establisis pakto kun lokala chefo. Arabi itere invadis l'insulo en 654, kun 500 navi e 12,000 soldati, e l'insulo pasis ad Islamala influo.

En 958 Bizancani rikonquestis l'insulo. En 1185 lasta Bizancana guberniestro di Chipro, Isaac Komnenos, probis kaptar la trono di Bizanco. Ilu faliis, ma prenis kontrolo di Chipro. Bizancani ne povis revokar Isaac Komnenos pro ilu recevar suporto de la rejulo Guillelmus la 2ma di Sicilia.

Dum la 12ma yarcento l'insulo divenis emo por krucomilitisti. Richard la 1ma di Anglia (Richard la Kordio di Leono) desembarkis en Limasol la 1ma di junio 1191 dum la Triesma krucomilito e kaptis l'insulo. Li vendis l'insulo a Templana kavalieri.

En 1473 la Veneziana republiko asumis la kontrolo dil insulo, ma en 1539 Otomani atakis Limasol. Fine en 1570 tota l'insulo okupesis dal Otomani. L'Otomana guverni esis kelkafoye indiferenta, kelkafoye opresiva segun la temperamenti dil sultani.

Cirkum la yaro 1844 l'insulo havis 144,000 habitanti, di qui 44 mil esis islamani e 100 mil esis kristani. La kresko di Grekiana nacionalismo dum la 19ma yarcento stimulis l'ideo di *enosis* (uniono) kun Grekia.

Kom rezulto de l'Unesma mondomilito, Britaniani okupis Chipro en 1914, ed ofris l'insulo a Konstantinos la 1ma di Grekia kondicione ke Grekia militis kontre l'Otomani. Konstantinos la 1ma refuzis ta propozajo ed, sub la kontrato di Lausanne en 1923, Turka republiko agnoskis Chipro kom Britaniana kolonio.

Pos longa milito, Chipro divenis nedependanta de Unionita Rejio ye la 16ma di agosto 1960. Arkiepiskopo Makarios la 3ma divenis la prezidanto di lando. La grupo EOKA, qua militis por la nedependo, deziris l'uniono (*enosis*) kun Grekia. En 1961 Chipro divenis la 99ma membro de Unionita Nacioni.

La konvenciono di Zurich, qua establisis la fino di la nedependo-milito, ne sucesis pri establisar koopero inter Greka e Turka habitanti di Chipro. La violento inter la du komunesi duris.

Depos 1974, insulo dividesis: cirkume 3 355 km² de lua teritorio formacas la nuna Turka republiko di Norda Chipro (nedependo ne agnoskata).

Greka sektoro divenis membrostato dil Europana Uniono ye la 1ma di mayo 2004.

## Referi
John Edward Sulston

**John Edward Sulston** (1942 til 2018) esis Britaniana biologiisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 2002.
Historio di Bosnia e Herzegovina

Bosnia ja habitesis dum neolitiko. L'unesma habitanti divenis konocata kom Iliriani. Kelti enmigris vers la regiono dum la 4ma yarcento aK. Romani nur konquestis la regiono en la yaro 9. La regiono divenis parto di Iliria sub Roman okupeso.

Kristanismo arivis en la regiono ante la fino dil 1ma yarcento. Dum la 4ma yarcento la regioni di Dalmacia e Pannonia divenis parti de la Westala Roman Imperio. L'ostrogoti konquestis la regiono en 455.

Cirkum la 6ma yarcento la regiono konquestesis da Iustinianus la 1ma di Bizanco. Slavi ensemble kun Avari invadis e konquestis Estala Romana Imperio dum la 6ma e la 7ma yarcenti.

Cirkum la 9ma yarcento la regiono divenis kristana. La princii di Serbia e Kroatia dividis la kontrolo di Bosnia e Herzegovina dum la 9ma e la 10ma yarcenti. Dum la 15ma yarcento la regiono okupesis da Otoman imperio, mas pos perdar milito de 1683 til 1697 kontre Austria, Otomani perdis Slavonia por Austri. En 1716 Austria okupis la nordo di Serbia e la nordo di Bosnia.

Dum la 19ma yarcento Otomani probis facar reformi en guvernerio di la regiono, ma en 1878 li perdis l'administro di Bosnia e Herzegovina por Austria-Hungaria.

Ye la 28ma di junio 1914 Austrian arkiduko Franz Ferdinand asasinesis en Sarajevo da Gavrilo Princip, pretexto por komencar Unesma mondomilito. En 1918 kande Austria-Hungaria vinkesis, la regiono divenis parto di la Rejio di Serbi, Kroati e Sloveni, e pose di Yugoslavia.

Ye la 6ma di aprilo 1941 nacional-socialista Germania invadis Yugoslavia, e komencis militeto, komandita da Josip Broz Tito, kontre Nacional-socialista okupeso. Ye la 25ma di novembro 1943 Tito liberigis Bosnia e Herzegovina de Germana okupeso. En 1946 Bosnia e Herzegovina divenis un ek la 6 republiki de la Republiko Socialista Federala Yugoslavia.

Bosnia e Herzegovina divenis nedependanta de Yugoslavia ye la 6ma di aprilo 1992. Ye la 21ma di novembro 1995 subskribesis paco-pakto Dayton, Usa, qua finis l'interna milito inter la nacionala grupi. La paco-pakto anke kontenas la nuna konstituco di la lando.

## Videz anke
* Milito di Bosnia
Historio di Unionita Rejio

Ye la 1ma di mayo 1707 L'Unionita Rejio di Britania kreesis kun la politikala uniono di la rejio Anglia (qua inkluzis Wals) kun la rejio Skotia. Ta evento esis la rezulto di la Kontrato dil Uniono, signatita ye la 22ma di julio 1706. Preske 1 yarcento pose, la Rejio Irlando, dominacita dal Angli pos 1691, unionesis a Britania por formacar L'Unionita Rejio di Britania ed Irlando.

Dum l'unesma yarcento di lua existo, l'Unionita Rejio esis modelo por developar idei pri parlamentala sistemo, ed anke kontributis por la developo di literaturo, arti e cienco. L'industriala revoluciono anke kontributis por forteskar la lando e helpar la kresko di Britanian imperio.

Kande Napoléon la 1ma vinkesis, l'Unionita Rejio divenis la maxim povoza lando del mondo, e divenis importanta povo til l'unesma duimo di la 20ma yarcento. Kun Rusa Imperio, Francia, e pos 1917 anke kun Usa, ol kombatis Germana Imperio e lua federiti en l'Unesma mondomilito. La lando subisis perdajo di cirkume 2,5 milion soldati, e finis la milito kun granda extera debo. La lando recevis delego de la Ligo di la nacioni por administrar olima Otomana kolonii en Proxim Oriento. Tale, Britanian imperio expansis a sua maxim granda vasteso, e kovris 1/5 de la totala surfaco e 1/4 de la totala habitantaro di la Tero.

Pos l'unesma mondomilito, augmentis konflikto en Irlando, demandante la nedependo dil insulo. Erste pos la vinko dil partiso Sinn Féin dum la general elekti di 1918 e la milito pri nedependo di Irlando, London aceptis la kreado dil Libera Stato Irlando en l'insulo, ecepte en 6 komtii qui formacas la nuna Nord-Irlando, qui decidis durar parto dil Unionita Rejio. En 1927, l'oficala nomo di la lando chanjesis ad Unionita Rejio di Britania e Nord-Irlando. La granda depreso ekonomiala di 1929 komencis anke finir la kompleta rekupero di la lando pos l'unesma mondomilito. La respondo di la lando a la krizo esis l'augmento di kredito e presti kun basa interesti, e la kontrolo di importaci per doganala taxado.

Dum la duesma mondomilito, Unionita Rejio luktis kune la federiti kontre Naziista Germania, e sucesis rezistar malgre violentoza ataki, nome dum la batalio di Britania. La rejala familio divenis simbolo di la rezisto kontre Germana ataki, nam li refuzis abandonar London mem dum bombardi, ed ofte vizitis Britaniana trupi. Britaniani partoprenis l'invado di Normandia ye la 6ma di junio 1944, ed ye la 26ma di julio sam yaro  Britaniana soldati,  vehili e tuni di municiono e fueli ja sendabis por liberigar Francia.

Pos la duesma mondomilito, Britanian imperio komencis desaparar, kande India e Pakistan nedependanteskis en 1947. En 1948, London duesmafoye gastigis l'Olimpiala Ludi. Britaniana guvernerio komencis expansar la konstrukto di publika hospitali, furnisar publika skoli e nutrivi por studianti, expansar la helpo a laboristi dum chomeso e la sistemo di pensioni por retretinti, e benefici por matreso. Ca sistemo di benefici konocesis kom *welfare state*, e la habitantaro demandis sua expanso.

## Referi
Historio di Mauritania

L'originala habitanti di Mauritania esis le Bafour, posible populo di raso *Mande*. La regiono recevis la nomo de l'anciena Romana provinco di *Mauretania*.

Nuna Mauritania jacis an la bordo di anciena Libia. Berberi komencis arivar en la regiono dum la 3ma yarcento.

En 1076 Mauri atakis e konquestis anciena imperio Ghan. Dum la sequanta 500 yari, Arabi gradope vinkis la rezisto di lokala populi e dominacis Mauritania. Dum la 19ma yarcento Franciani, de la regiono dil fluvio Senegal, komencis gradope okupar teritorii di nuna Mauritania. Xavier Coppolani recevis l'imperiala misiono e, per un kombinuro di strategiala asocii kun Zawiya tribui, il sucesoze extendis Franciana dominaco super Mauritaniana emirii: Trarza, Brakna e Tagant rapide submisis su a koloniala povo, en 1903 ed en 1904. L'emirio di Adrar, en nordo, fine vinkesis en 1912.

Franca guvernerio interdiktis sklaveso, ed eliminis intertribuala militi. Dum la koloniala periodo parto di la populo gradope abandonis nomadeso, e pos Mauritania divenar nedependanta de Francia ye la 28ma di novembro 1960, l'urbo di Nouakchott, ante un urbeto, rapide kreskis, til superirar 800 mil habitanti nun.

L'unesma prezidanto di la lando esis Moktar Ould Daddah, qua guvernis de 1960 til 1978 en un rejimo kun unika partiso. Lua guvernerio konstruktis un fervoyo kun 675 km por explotar minerali di fero en Zouerate. La produktajo komencis en 1963. Kande laboristi komencis striko por revendikar plu bona salarii, l'armeo intervenis e 8 laboristi mortigesis.

En 1975, por timar Marokana expanso en la regiono di l'anciena Hispana Sahara, Mauritania invadis e anexis la sudo di Ocidental Sahara e rinomizis la regiono kom Tigris-el-Gharbiyya, ma pos 3-monata kontre-ataki da la Fronto Polisario e ataki en la regiono di Zouerate, l'ekonomio di Mauritania komencis peceteskar.

Ye la 10ma di julio 1978 kolonelo Mustafa Ould Salek revokis Ould Daddah de la povo. Fronto Polisario nemediate deklaris pafo-ceso, e komencis negociado kun reprezenteri di nova guvernerio en Aljeria. Tamen, la misjerado di etniala krizo sude de la lando - dicerno kontre nigra Afrikani qua vivis en la regiono - kontributis por politikal agiteso, ed en 1979 Ould Salek revokesis de la povo da Mohamed Khouna Ould Haidallah.
Historio di Namibia

Adminime de 25 mil yari aK, homi habitas la monti Huns, sude de Namibia. En la monti Brandberg existas multa pikturi en la roki datizita de cirume 2 mil yari aK. Tamen, ne existas klara indikajo pri quala populo piktis li.

La sika teritorio di la lando habitesis da populi bushmani, Damara e Nama e, pos la 14ma yarcento, da Bantua populi. L'unesma Europani qui exploris la regiono di Namibia e Walvis Bay esis Portugalani Diogo Cão en 1485, e Bartolomeu Dias en 1486. Tamen, Portugal ne interesis su pri la regiono, vicina la dezerto Namib. La populo Herero arivis en la regiono cirkume la 17ma yarcento.

Dum la 19ma yarcento, blanka farmisti, konocata kom Buri translojis su adnorde ed ekpulis lokala populo Khoisan, qua komencis feroca rezisto proxim la fluvio Orange. Konocata kom *Oorlams*, ca populo Khoisan adoptis kustumi de la Buri e parolis kreola linguo simila ad Afrikansa linguo. En 1883, Adolf Lüderitz, Germana komercisto, kompris la regiono "Angra Pequena" (pose *Lüderitzbucht* - "bayo Lüderitz") de la chefo di le Nama, Josef Frederiks la 2ma. Namibia koloniigesis dal Germani, ed en 1884, ol divenis kolonio nomizita Germana Sud-West-Afrika (*Deutsch-Südwestafrika*). En aprilo 1885 Germani fondis koloniala kompanio *Deutsche Kolonialgesellschaft für Südwest-Afrika* - DKGSWA - kun la helpo di bankisti, industriisti e politikisti. DKGSWA recevis monopolo por explotar minerala jaceyi. En 1908, deskovresis diamanti en la regiono.

Dum l'Unesma mondomilito, Namibia okupesis da Sudafrika. Ta okupeso ne agnoskesis dal Unionita Nacioni pos la duesma mondomilito. En 1946, Sudafrika refuzis abandonar la regiono. Konseque, en 1966 kreesis SWAPO, organizuro dil populo di sud-westal Afrika. Balde komencis nedependo-milito. La lando oficale nedependanteskis de Sudafrika ye la 21ma di marto 1990. En 1994, kun fino di apartheid, Sudafrika retrodonis Walvis Bay a Namibia. Ank en 1994 komencis milito pri nedependo di la teritorio Caprivi, este de la lando, komandita da rebela grupo nomizita Armeo por la Liberigo di Caprivi (Angle: *Caprivi Liberation Army*). La kulmino di la milito eventis en 1999, kande rebeli atakis Katima Mulilo, chef-urbo di la provinco Caprivi.

Pos la nedependantesko, Namibia sucese kompletigis la transfero di povo de la blanka elito a la negra majoritato, e divenis parlamentala demokratio. Pos 15 yari, la transito di povo de Sam Nujoma a Hifikepunye Pohamba eventis pacoze.
Historio di Malawi

L'unesma habitanti di Malawi esis populi khoisan. Pos la yaro 1600, kande granda parto di la regiono restis unionita sub unika rejio, komencis la kontakti kun Portugalani. Le *Chewa* komerciis ivoro, fero e sklavi kun la Portugalani ed Arabi, e kompris maizo de la Portugalani. Tamen, cirkume la yaro 1700, la teritorio restis itere dividita en kelka mikra rejii. La komerco di sklavi atingis l'apogeo cirkume 150 yari ante num, kande 20.000 personi sklavigesis e transportesis de Nkhotakota til Kilwa ube esis vendita.

Britaniana misionero David Livingstone atingis la lago Nyasa en 1859. En 1891 Malawi divenis protektorato dil Unionita Rejio. Pos 1907 Malawi divenis Britaniana kolonio sub la nomo Nyasalando.

En 1944 la Kongreso Afrikana di Nyasalando (NAC) formacesis por defensar l'interesi di lokala Afrikani relate Britaniana guvernerio. En 1953 Malawi unionesis a nordal e sudal Rhodezia (nune Zimbabwe e Zambia) en federuro precipue pro politikala motivi, ma NAC rejektis l'uniono. La mediko Hastings Kamuzu Banda, qua studiabis en Europa e verkabis en Ghana ante retroirar a Nyasalando en 1958, esis forta opozero dil uniono. Britaniani enkarcerigis Banda en 1959, ma liberigis ilu la sequanta yaro. En 1961, la partiso di Banda, *Malawi's Congress Party* (MCP) ganis la majoritato di la voti, ed ilu divenis chefministro en 1963. La federuro dissolvesis la sam yaro.

Malawi divenis nedependanta de Unionita Rejio ye la 6ma di julio 1964 kom monarkio, kun la rejino Elizabeth kom chefo di stato e Hastings Kamuzu Banda kom chefministro. En 1966, Malawi divenis republiko e Hastings Banda divenis lua unesma prezidanto. La sam yaro ilu supresis la politikala partisi, ed en 1970 ilu deklaris su prezidanto dumvive, e guvernis dum preske 30 yari sen opozantaro. En 1993 Banda aceptis plebicito ube la habitantaro votis favorebla a demokrata rejimo plurapartisala. En 1994 eventis unesma elekti demokratiala, kun plura partisi, e Bakili Muluzi elektesis prezidanto. Muluzi guvernis til 2004, kande Bingu wa Mutharika elektesis prezidanto. Nova plurapartisala elekto eventis en 2009 e Mutharika rielektesis, quankam la opozantaro denuncis fraudi dum l'elektala proceso.

La rejimo di Mutharika konsideresis autoritatoza e desestimanta pri la homala yuri. En julio 2011 eventis protesti kontre l'alta vivo-kusto. La protesti produktis 18 morti ed adminime 44 vunditi per pafado.

Mutharika mortis en 2012 pro kordio-paroxismo. Ilu sucedesis dal viceprezidanto Joyce Banda.

## Referi
Historio di Kamerun

Homi ja habitis la nuna Kamerun dum Neolitiko. La maxim longe vivanta populo en la regiono esas pigmei Baka Bantua populi enmigris vers la regiono cirkum 2.000 yari ante nun. Tale nomizita civilizuro Sao naskis apud Lago Chad cirkum la yaro 500 pos Kristo, ed originis l'imperio Kanem (700 til 1387) ed olua sucedanto, l'imperio Bornu, de 1380 til 1893.

L'unesma Europani qui arivis en la regiono esis Portugalani, en 1472. Li trovis granda quanto di kreveti en la fluvio Wouri, e nomizis ol *Rio dos Camarões* ("fluvio di kreveti"). Dum la sequanta yarcenti, Europani establisis komerco kun rivala populi. Dum la komenco di la 19ma yarcento, Modibo Adama komandis *[[jihad]]* kontre ne-Mohamedana habitanti qui vivis norde di la regiono, ed establisis Adamawa-emirio.

Kamerun divenis Germana kolonio ye la 14ma di julio 1884. Pos l'Unesma mondomilito lua teritorio dividesis inter Unionita Rejio e Francia en Franca Kamerun e Angla Kamerun, kontre ke Britaniani administris la vicina Nigeria.

Franca Kamerun nedependanteskis ye la 1ma di januaro 1960. Angla-Kamerun nedependanteskis de Unionita Rejio ye la 1ma di oktobro 1961 ed unionesis kun vicina Franca Kamerun en federala sistemo. L'unesma nomo dil unionita lando esis Federala Republiko di Kamerun. La chefo di nedependantesko esis Ahmadou Ahidjo, qua esis l'unesma prezidanto di la lando. Ahidjo gradope koncentris la povo en sua manui, e duris koncentrar la povo pos finir la milito kontre partiso *Union des Populations du Cameroun*. Ye la  la 1ma di septembro 1966, la partiso di Ahidjo *Cameroon National Union* (CNU) divenis la singla legala partiso di la lando. En 1972 la federuro abolisesis favore central administrado nomizita "Unionita Republiko Kamerun", kun sideyo en Yaounde.

Quankam la rejimo di Ahidjo esis autoritatoza ilu havis poka karismo kompare altra Afrikana chefi. Ilu adoptis liberala politiki en l'ekonomio. Komence la prioreso esis agrokultivo, ma en 1970 deskovresis jaceyi di petrolo, e la situaciono chanjis: revenui de komerco di petrolo uzesis por krear financala rezervo, pagar agrokultivisti e komendar developo-projeti. Sektori di komuniko, eduko, transporto ed elektrala substrukturo expansesis.

Ye la 4ma di novembro 1982 Ahidjo renuncis pro saneso-motivi, e lua chefa ministro, Paul Biya, sucedis ilu. La sequanta yaro Ahidjo e Biya ruptis relati, e pos Biya akuzar ilu pri konspiro, Ahidjo exilesis su.

Ye la 15ma di agosto 1984 granda quanto di karbobioxo eskapis de lago Monoun e produktis adminime 37 morti per sufoko. Ye la 21ma di agosto 1986 simila erupto di gaso en lago Nyos mortigis 1.800 personi e 3.500 animali.

Quankam eventis demokratiala reformi dum la yari 1990a, Paul Biya e sua partiso CPDM duras koncentrar la povo. En mayo 2014, Biya e la prezidanto di Chad, Idriss Déby Itno, anuncis ke lia landi militus kune kontre rebeli de Boko Haram, pos ke la grupo kidnapabis 275 studentini che skolo Chibok, en Nigeria. En novembro 2016, komencis serio di protesti en du regioni Angle-parolanta, la Nord-westala regiono (*Northwest Region*) e la Sud-westala regiono (*Sudwest Region*).

## Referi
Historio di Gambia

Araba komercisti skribis l'unesma texti pri Gambia. Dum la 10ma yarcento islamana komercisti kreis komercala centri en la regiono. Li komercis oro, sklavi ed ivoro. Dum la 11ma o la 12ma yarcento la reji di Takrur, Ghana e Gao adoptis islamo kom religio. Dum la 14ma yarcento granda parto di nuna Gambia esis tributero del imperio Mali.

Portugalani arivis en la regiono en la duimo di la 15ma yarcento ed, en 1588 Antonio, Prioro di Crato vendis la yuro por komercar en la regiono di la fluvio Gambia a l'Angli. En 1618 Angla rejulo James la 1ma donis la yuro por komercar en le regioni di Gambia e Ghana ad un entraprezo Britaniana.

Dum la fino di la 17ma e tota 18ma yarcento Angli e Franci disputis politikala e komercala hegemonio en la regiono. Britanian imperio okupis la regiono kande un expediciono komandita da Augustus Keppel desembarkis en la regiono. Nuna chefurbo di Gambia, Banjul, fondesis en 1816 kun la nomo *Bathurst*. Un pakto kun Francia en 1889 establisis la nuna frontieri inter Gambia e Senegal.

Dum la Duesma mondomilito Gambiana trupi kombatis kontre Japoniani en la nuna Myanmar. Pos la milito, en 1962 eventis general elekti, ed Unionita Rejio grantis propra guvernerio a Gambia la sequanta yaro.

Gambia divenis nedependanta de Unionita Rejio ye la 18ma di februaro 1965 kom monarkio. Ye la 24ma di aprilo 1970 ol divenis republiko. Lua unesma prezidanto esis Dawda Jawara. Ilu rielektesis 5 foyi. Ye la 29ma di julio 1981 paramilitisti probis donar stato-stroko dum l'absenteso pro lua voyajo a London. Jawara pregis helpo de Senegal, qua sendis entote 2700 soldati, qui vinkis la rebeli.

En 1994 la militisti revokis Dawda Jawara e proskriptis la politikal aktivesi de la opozantaro. Lietnanto Yahya Jammeh asumis povo e guvernis til la 21ma di januaro 2017, kande Adama Barrow, l'unesma prezidanto de la historio di Gambia demokratiale elektita, asumis la povo.
Historio di Guinea-Bisau

Guinea-Bisau esis parto dil rejio *Gabu* e dil imperio Mali dum lua historio. Portugalani arivis en la regiono en 1446. Kun la kunlaboro di lokala tribui, li komencis komprar sklavi. Bissau fondesis en 1687 kom fortifikita portuo e komercala centro. Dum la 19ma yarcento Portugalani okupis teritorii doplande. La konkurso kontre Britaniani pri la kontrolo dil insulo Bolama solvesis favoroze a Portugal dal Usana prezidanto Ulysses S. Grant.

En 1956 la Partiso Afrikala pri la Nedependo di Guinea-Bisau e Kabo Verda - PAIGC - fondesis da Amílcar Cabral. Cabral diplasis la sideyo dil partiso a Conakry, en Guinea, e komencis armizita ataki kontre Portugalani en 1961. Malgre ke Portugal augmentis til plua kam  la quanto di soldati en Guinea-Bissau, la PAIGC konstante expansis lua influo ed, en 1968 ol kontrolis granda parto di la teritorio.

Amílcar Cabral asasinesis en 1973 ed Aristides Pereira, pose prezidanto di Kabo Verda, divenis la chefo dil partiso. Guinea-Bisau deklaris lua nedependo de Portugal ye la 24ma di septembro 1973. Luís Cabral divenis lua unesma prezidanto e guvernis de 1973 til la 14ma di novembro 1980 kande ilu revokesis per stato-stroko komandita da João Bernardo "Nino" Vieira. Vieira guvernis til 1984, e dum ta tempo la lando kontrolesis da militistala konsilistaro.

L'unesma libera prezidantal elekto eventis en 1994, e vinkesis da João Bernardo Vieira. Tamen, militistala revolto revokis Vieira en 1998. Pos la revoko di Vieira komencis interna milito, qua duris de la 7ma di junio 1998 til la 10ma di mayo 1999. Nova elekto eventis en 2000, vinkita da Kumba Ialá. En 2003 itere eventis militistala revolto qua revokis Ialá.

En 2005 itere eventis prezidantal elekti, lor vinkita da João Bernardo Vieira. Vieira guvernis til la 2ma di marto 2009 kande il asasinesis dal militisti. Raimundo Pereira asumis kom provizora prezidanto til la rezulto di nova prezidantal elekto, qua eventis ye la 28ma di junio 2009 e vinkesis da Malam Bacai Sanhá.

En 2008, l'admiralo Bubo Na Tchuto probis komandar stato-stroko, ma faliis e fugis vers Gambia. Pose, ilu eniris Bisauana teritorio travestiita kom peskero. Ye la 1ma di aprilo sam yaro, soldati unionis a Bubo Na Tchuto ed invadis la domo dil chefministro Carlos Gomes Júnior, qua enkarcerigesis. Centi di suportinti di Gomes Júnior demandis la liberigo dil chefministro. La chefo dil armeo Antonio Ndjai minacis mortigar la chefministro, e lua suportinti abandonis la stradi. La situo gradope divenis min tensata, e Gomes Júnior foriris Guinea Bisau ye la fino di aprilo, supozite por kuracesar en Portugal. Ilu retroiris a Guinea Bisau ye la 16ma di junio 2010, e restis en povo til la 10ma di februaro 2012, kande ilu renuncis.
Historio di Angola

L'unesma habitanti di la nuna Angola esis populi Khoisan, qui esis chaseri e kolekteri e vivis dispersita. Pos la yaro 1000 eventis la granda migrado di bantua populi tra Afrika. La populi Khoisan intermariajis kun le Bantui, o migris adsude. Kelka mikra grupi Khoisan duras existar sude de Angola, proxim la frontieri kun Botswana e Namibia.

Ultre chaso e kolekto, Bantui anke praktikis agrokultivo. Li probable originis ulaloke inter la nuna Sudan e Kamerun. La maxim konocata bantua rejio esis la Rejio di Kongo, qua okupis la nuna nordwesto di Angola.

En 1482 arivis Portugalana floto komandita da Diogo Cão. To esis l'unesma kontakto di bantui kun Europani. Portugalani establisis diplomacala relati kun la Rejio Kongo en 1483. Luanda fondesis en 1575 da Paulo de Novais.

De 1580 til 1640, quale l'altra kolonii di Portugal, la regiono divenis parto de Hispana imperio. En 1641 Nederlandani okupis Luanda, qua rikonquestesis dal Portugalane erste en 1648. Pose, Portugalani komencis militala kampanio kontre la rejii Kongo e Ndongo, qui vinkesis komplete en 1671.

La konfero di Berlin di 1884-1885 establisis la frontieri inter Europana kolonii en Afrika. Pos 1891, Angola divenis oficale teritorio di Portugal, kun l'exakta defino di lua frontierala limiti kun Britaniana teritorii.

Ye la 4ma di februaro 1961 komencis milito pri la nedependo di Angola, en qua tri grupi - la Fronto Nacionala por la Liberigo di Angola (FLNA), la Populala Movado por la Nedependo di Angola (MPLA, lore kun ideologio Marxista), e la Nacional Uniono por la Kompleta Nedependo di Angola (UNITA), pluse la Fronto pri la Libereso dil enklavo di Kabinda (FLEC) - luktis kontre Portugalana trupi, qui recevis militala helpo de Sudafrika. La milito duris til 1974 e produktis mili di morti e la fugo di mili di refujinti vers Portugal.

Angola divenis nedependanta de Portugal ye la 11ma di novembro 1975. Lua unesma prezidanto esis Agostinho Neto. Pos la nedependo eventis 26-yara interna milito qua ruinigis la stato e la habitantaro. Preske 1 milion personi mortis pro l'interna milito, qua finis erste pos la morto di Jonas Savimbi, chefo dil politikala grupo UNITA. Pos paco-procedi, UNITA divenis la precipua partiso del opozantaro.

Quankam la politikala situeso plubonigis, la prezidanto José Eduardo dos Santos refuzis institucar regulala politikala procedo. Inter la grava problemi di la lando esas la granda quanto di landala torpedi, qui duras viktimigar personi til nun, e la militeto en Kabinda.
Historio di Benin

**[[Benin]]** esis parto dil ancien Afrikana rejio di *Dahome*, qua existis de cirkume 1600 til 1900 kun chef-urbo en Abomey. Ibe existis granda komerco di sklavi adminime 3 yarcenti ante l'arivo dil Europani. Portugalani arivis en la regiono dum la 15ma yarcento e komencis komprar sklavi en Dahome. La regiono divenis konocata kom *Sklavi-Rivo*. On evaluas ke Dahome furnisis cirkume 20% de omna Afrikana sklavi vendita en Amerika.

En 1808, l'Unionita Rejio abolisis la komerco trans-Atlantika di sklavi, e pokope altra landi sequis ol. La dekado duris til 1885, kande la lasta navo kun sklavi departis vers Brazilia, la lasta lando qua abolisis la sklaveso en Sud-Amerika.

Pos la duimo dil 19ma yarcento, la rejio di Dahome komencis perdar lua regionala povo. To permisis Franci komencar la koloniigo di la regiono en 1872 ed enkorpigar ol a la Franca Westal Afrika en 1899. Ol restis Franca kolonio til la 4ma di decembro 1958, kande ol obtenis propra guvernerio.

En 1960 Dahome divenis nedependanta de Francia. Coutoucou Hubert Maga esis lua unesma prezidanto. Dum la sequanta 12 yari, eventis diversa stato-stroki. En 1972 Mathieu Kérékou establisis marxista rejimo. Ilu kreis la Militala Konsilistaro pri la Revoluciono (abreviuro en la Franca: CNR) e rinomizis Dahome en 1975 kom Popul-Republiko Benin.

En 1979 CNR extingesis e Kérékou aranjis trompiva elekto en qua il esis l'unika kandidato. Il establisis diplomacala relati kun Popul-Republiko Chinia, Nord-Korea e Libia.

En 1980 Kérékou konvertis su ad islamo e modifikis lua nomo ad Ahmed, ma pose il riadoptis lua anciena nomo pos adoptar rinaskinta kristanismo.

En 1989 komencis sedicii en l'armeo, produktita da nepago di salarii. Kérékou decidis abandonar marxismo e subisis presi por organizar elekti. En 1991 il vinkesis da Nicéphore Soglo e divenis l'unesma negra Afrikana chefo di stato qua livis la povo pos demokratiala elekti. En 1996 il kandidateskis por la prezidanteso ed elektesis. Il itere elektesis en 2001.

Ye la 5ma di marto 2006 eventis nova elekto, e Thomas Yayi Boni elektesis.

Idi Abril 2025, ti gobierno ti Benin ket nangampon ti maysa a linteg, a nangbigbig kadagiti 16 a pagarian, 80 a nangato a hepe ken 10 a tradisional a hepe babaen ti baro a linteg, a naadaptar idi Marso 2025. Ti sakbay ti kolonial a panawen, a naikeddeng idi 1894 para iti abagatan ken 1897 para iti amianan ti Benin, ket nagserbi a kas ti historikal a reperensia para iti bill para iti institusionalisasion ti kinachieftaincy idiay Benin. ken tapno ma-regulate dagiti pagannurotan kadagiti tradisional a teritorio.
Historio di Komori

La maxim anciena habitanti di Komori esis Afrikani ed Austroneziani, qui arivis al insuli ante la yaro 600 pos Kristo, epoko di la maxim anciena arkeologiala restaji konocata en Komori, che insulo Nzwani (Anjouan). Populi Swahili arivis en l'arkipelago dum l'unesma yarmilo.

Segun legendo, en 632 Mtswa-Mwindza sendesis del insuli a Mekka, ma kande ilu arivis ibe, profeto Muhamad ja mortabis. Malgre to, ilu retroiris al insuli por docar Islamo a la habitantaro. Tamen, fakte esis Araba komercisti qui portis Islamo al insuli. L'arkipelago gradope divenis importanta komercala centro por Persiani ed Arabi, qui komercis koralio, ambro, oro de Zimbabwe, tortuga skalii e sklavi ibe. La portui di Kilwa, Sofala e Mombasa en Kenia esis la precipua fonti di vari komercita an l'insuli.

Arabi komercisti adportis islamo al insuli. Araba koloniigo en Komori kreskis kande Zanzibar okupesis dal Omanani. Diversa rivala sultanii koloniigis l'insuli dum la 16ma e 17ma yarcenti.

Portugalani vizitis l'arkipelago unesmafoye en 1503, e komencis explorar ol en 1505. En 1514, Portugalana navigisto Afonso de Albuquerque spoliis l'insuli. Dum la 16ma yarcento, l'insuli furnisis provizuri por Portugalana kolonieti en Mozambik.

Francia komencis okupar l'arkipelago en 1841. En 1886, rejino Salima Machimba pozis insulo Mohéli sub Franca protekto. Samayare, sultano Said Ali bin Said Omar, de Granda Komoro ank aceptis Franca protektorato, malgre ke ilu duris esar suvereno til 1909. En 1912 la kolonio e la protektorato Franca en l'insuli abolisesis, e Franca generala guvernisto en Madagaskar komencis administrar ol pos 1914.

Ye la 6ma di julio 1975, Komoriana parlamento deklaris unlatere la nedependo di la lando. La sequanta 30 yari esis epoko di politikala nestabileso. Ahmed Abdallah Abderemane divenis l'unesma prezidanto di Komori Pos la nedependantesko, ma ye la 3ma di agosto sam yaro eventis stato-stroko helpita da Franca mercenario Bob Denard, e Said Mohamed Jaffar asumis la povo. Proxim ta epoko, la habitantaro di Mayotte votis du foyi, en 1974 per 63,8% ek la voti, ed en 1976 per 99,4% ek la voti, kontre divenar nedependanta de Francia.

Socialisto Ali Soilih kontratabis Bob Denard por helpar la stato-stroko di Said Mohamed Jaffar, ed ye la 3ma di januaro 1976 ilu sucedis Jaffar en la povo. Dum ilua guvernisteso ilu revokis diversa kustumi quin ilu judikis kom "regresema", e favoris l'emancipo di mulieri e l'alfabetizado. Ilua inspiro por la reformi esis la Kulturala Revoluciono Chiniana. En 1977 eventis plebicito pri ilua guvernado, qua aprobesis per 56,63% ek la voti. Tamen, ilua politikala konfronti kun Francia izolis lu, ed ye la 13ma di mayo 1978 ilu revokesis kande 50 mercenarii kontratita da olima prezidanto Ahmed Abdallah Abderemane e komandita da Bob Denard kaptis Soilih, qua mortigesis pos ke Abderemane riasumis la povo.

En 1989, Aberemane asasinesis mistikale, e Said Mohamed Djohar, mi-fratulo di Ali Soilih, asumis la povo.
Historio di Madagaskar

Arkeologiisti kalkulas ke Austroneziani de Borneo arivis en Madagaskar da kanoi kelkatempe inter 200 aK e la yaro 500. Veninti komencis tranchegachar e brular foresti por komencar agrokultivo. Ta populi renkontris mega-animalaro, quale giganta lemuriani e elefant-uceli, qui extingesis ante l'arivo di Europani. Bovaro Zebuo introduktesis da populi bantuo cirkume la yaro 1000. Dum lasta duamil yari l'insulo recevis granda ondi di koloniigisti de diversa origini: Austroneziani, Bantui, Arabi, sudal-Aziani, Chiniani ed Europani. Malagasi-linguo havas Austronezian origino, e mixas Bantua, Araba, Franca ed Angla influi.

La skribita historio dil insulo komencis dum la 7ma yarcento, kande Araba komercisti arivis ed introduktis islamo ed Araba skribajo. Unesma Europano en l'insulo esis Diogo Dias, en voyo por India. Dum la sequanta du yarcenti Franci ed Angli probis sensucese establisar urbeti en l'insulo.

En 1810 Radama la 1ma divenis rejulo di Madagaskar e unigis preske tota la mikra rejii qui existis en l'insulo. Ilu finis l'unigo qua komencabis dum la regno di lua patro, Andrianampoinimerina.

Dum la 19ma yarcento la monarkio Merina probis kun suceso mantenar la nedependo dil insulo til 1897, kande militeto kontre Franci vinkesis e Ranavalona la 3ma, lor la rejino dil insulo, sendesis ad exilo en Reunion.

Britaniani aceptis Franca protektorato en Madagaskar en 1890 kambie de Britaniana kontrolo en Zanzibar. Dum la duesma mondomilito Madagaskarana trupi kombatis en Francia, Maroko e Siria. Kande Francia okupesis da nacional-socialista Germania Vichy Francia administris Madagaskar til 1942 kande Britaniani okupis l'insulo por preventar Japonian okupeso.

En 1947 eventis revolto kontre Franca administro, qua produktis la morto di 80.000 til 90.000 Madagaskarani dum un yaro di bitra kombati. En 1956 Francia gradope reformis institucuri por movar vers pacifika nedependo. Fine, ye la 26ma di junio 1960 Madagaskar divenis nedependanta de Francia. Philibert Tsiranana esis l'unesma prezidanto. La lando nomesis Malagasy-Republiko de 1960 til 1975.

En 17 di marto 2009 eventis stato-stroko e militestri instalis Andry Rajoelina en povo.

## Referi
Historio di Botswana

La historio di Botswana komencis plu kam 100.000 yari ante nun, kande l'unesma homi arivis en la regiono. L'unesma habitanti esis bushmani (populo San) e la populo Khoi. Ambe parolis lingui Khoisan e transvivis de chaso e de la kolio di alimenti. Kelkatempe inter la yari 200 e 500 pos Kristo bantua populi qui vivis en Katanga (nune parto di Demokratial Republiko Kongo e Zambia) movis vers la teritorio di nuna Botswana. Pose en lua ekmigrado li atingis la nuna Sudafrika.

Cirkume la yaro 1300 de la Kristana ero, populi qui vivis en la nuna Transvaal komencis kunfuzar su en tri linguala e politikala grupi, inkluzite le *Batswana* (pluralo di *Motswana*) qui esas la precipua rasala grupo de la lando til nun.

Dum la 19ma yarcento komencis milito inter la populo Tswana e la populo Ndebele , qua inkursis en nord-esto di la teritorio. Pos apeli dal rejulo Khama la 3ma di Batswana, Unionita Rejio pozis la regiono sub lua protektorato.  Unesma nomo di teritorio sub Britaniana dominaco esas Bechuanalando. Lando nomizita segun la Tswana-grupo de Bantua-tribui.

Kande la Uniono di Sudafrika formacesis en 1910, Bechuanalando, Basutolando (nune Lesotho) e Swazilando (nune Eswatini) ne inkluzesis en lua teritorio. Kande la Nacionala Partiso ganis povo en Sudafrika en 1948 e adoptis segregaco, l'ideo pri unionar la teritorii desaparis.

En junio 1964 Unionita Rejio aceptis l'ideo pri propra demokratiala guvernerio por Botswana, qua divenis nedependanta ye la 30ma di septembro 1966. Seretse Khama esis lua unesma prezidanto, e rielektesis du foyi. En 1984 eventis elekto e la viceprezidanto Quett Joni Masire vinkis. Ilu anke rielektesis du foyi, en 1989 ed en 1994.
Historio di Lesoto

Unesma habitanti di la nuna Lesoto esis populi Khoisan, remplasita da populi Bantuo dum la Bantua expanso. Unesma rejulo di moderna Lesoto esis Moshoeshoe la 1ma, qua regnis de 1822 til 1870.

Unionita Rejio transformis Lesoto en protektorato en 1884, e donis lu la nomo *Basutolando*, konservita til la nedependo. Kande l'Uniono di Sudafrika fondesis en 1910 Lesoto restis kontrolita dal Britaniani. En 1959 nova konstituco donis a Basutolando lua unesma legifantaro.

Lesoto divenis nedependanta de Unionita Rejio ye la 4ma di oktobro 1966 kom monarkio, havante Moshoeshoe la 2ma kom rejio, e parlamento kun du chambri. En 1970 la partiso *Basotho National Party* (BNP) perdis l'unesma elekto pos la nedependo. *Basutoland Congress Party* ganis 36 reprezenteri en la parlamento kontre 23 de BNP. Lore chefministro Leabua Jonathan ne aceptis la rezulto, ed enkarcerigis la chefo di BCP. Komencis gerilera*-ataki kontre la guvernerio. Leabua Jonathan guvernis *de facto* til 1986 kande militarala stato-stroko revokis ilu. La militisti donis povo a la rejulo Moshoeshoe la 2ma, lor havis nur ceremoniala povo. Ma kande la rejulo deziris plusa povi, militisti koaktis ilu abdikar, e lua filiulo Letsie la 3ma divenis rejulo.

En 1993 nova konstituco adoptesis e diminutis la povo dil rejo, qua perdis tota l'exekutiva povo. Ye la 2ma di aprilo sam yaro Ntsu Mokhehle divenis chefministro.
Historio di Maroko

Feniciani establisis urbeti en la litoro di nuna Maroko cirkum 1200 aK, por extraktar salo. La maxim anciena stato en la regiono esis Berberana rejio di Mauretania, qua existis adminime de 110 aK. En 40 Romana Imperio anexis la regiono.

Araba populi okupis Maroko dum la 7ma yarcento, e introduktis Islamana religio. Li establisis lia chef-urbo en Fez e pos establisis komercala voyi tra Sahara. De 1511 til 1659 Saadi dinastio guvernis la regiono. Sequante, en 1631, Alaouita dinastio asumis povo, e guvernas lando til nun.

Maroko esis l'unesma lando qua agnoskis la nedependo di Usa, en 1777. Ye la 20ma di decembro ta yaro, sultano Muhammad la 3ma deklaris en kontrato ke ilu protektus Usana navi en Atlantiko. La kontrato di amikeso inter ta du landi esas la maxim anciena neruptita kontrato di Usa.

Francia ja manifestis interesto en Maroko en 1830. En 1904 Unionita Rejio agnoskis ke Maroko jacis sub Franca sfero di influo. To provokis reakto di Germana Imperio. La kontrato di Fez (signatita ye la 30ma di marto 1912 transformis Maroko en Franca protektorato. Ye la 27ma di novembro sam yaro segun sama kontrato Hispania asumis protektorato super la zoni di Sahara. Multa Marokana soldati kombatis por Francia dum l'unesma e la duesma mondomiliti, e por nacionalista armeo dum Hispaniana interna milito.

Franca koloniala sistemo interdiktis yuro por parolar libere a Marokani, e docis Franca historio, linguo e kulturo nur ad un elito, dum ke marjinigis lokala lingui e kulturi. Ta provokis nasko di nacionalista movadi. L'exilo di sultano Muhammad la 5ma en Madagaskar en 1953 acendis opozanteso kontre Franca ed Hispana protektorati. Pos populala revolti Francia permisis Muhammad la 5ma retroirar a Maroko en 1955, e negocii pri la nedependo komencis la sequanta yaro. Fine, Maroko divenis nedependanta de Francia ye la 2ma di marto 1956 e de Hispania ye la 7ma di aprilo sam yaro.

Tra kontrati en 1956 ed en 1958, Maroko asumis gradope la kontrolo di kelka regioni ante okupita dal Hispani. En 1961 Hassam la 2ma asumis kom rejo. Hispania retrodonis l'enklavo di Ifni a Maroko ye la 4ma di januaro 1969. En novembro 1975 pos la morto di Francisco Franco, Marokani okupis Westala Sahara.

## Referi
Historio di Equatorala Guinea

Pigmei probable habitis tota kontinentala regiono qua nun formacas Equatorala Guinea, ma nun li trovesas nur en sudala Río Muni. Bantua tribui probable komencis enmigrar la regiono cirkume 2000 yari aK, veninta de regiono inter sudala Nigeria e nord-westala Kamerun. Li probable establisis su definitive en kontinentala Equatorala Guinea cirkume 500 aK. Che insulo Bioko, la maxim anciena kolonieti kreesis cirkume yaro 530.

On kredas ke Portugalan explorero Fernando Pó, dum voyajo ad India, deskovris l'insulo Bioko en 1472. Portugal koloniigis l'insuli Bioko (antee nomizita insulo Fernando Poo) e Annobon en 1474.

Tra la kontrato di El Pardo en 1778 Portugal cedis a Hispania la du insuli, altra vicina insuli e komercal yuri en la kontinentala teritorio kambie de teritorii en Sud-Amerika. De 1778 til 1810 Equatorala Guinea administresis kom parto di Vicerejio di la Fluvio Plata, kun sideyo en Buenos Aires.

De 1827 til 1843 Britaniani havis bazo en Bioko por kombatar la komerco di sklavi. En 1844 la regiono divenis konocita kom *Territorios Españoles del Golfo de Guinea Ecuatorial* (Hispana Teritorii en la Gulfo di Equatorala Guinea). En 1885 la kontinentala regiono (Río Muni) divenis Hispaniana protektorato, pose kolonio en 1900.

Dum la komenco dil 20ma yarcento la plantacerii di Fernando Poo jacis sub kontrolo di negra kreol elito, nomizita *Fernandinos* ("Fernandini"). Britaniani fixigis cirkume 2.000 Sierraleonani e liberigita sklavi dum lia kurta okupeso dil insulo, e mikra enmigro di Afrikani e Westal Indiani duris pos la departo di Britaniani. Quankam poka "Fernandini" esis katoliki e parolis la Hispana, 9 ek 10 esis protestanta e parolis Angla ante la komenco di l'unesma mondomilito. Pos la komenco dil 20ma yarcento komencis granda enmigro di Hispani, ed en 1940 on kalkulis ke nur 20% de la tereni kultivita kun kakao restis en la manui di Afrikani.

Equatorala Guinea nedependanteskis de Hispania ye la 12ma di oktobro 1968, e Francisco Macías Nguema elektesis prezidanto. En 1970 il adoptis rejimo kun singla-partiso ed en 1972 il proklamis su dumviva prezidanto. Ilu ruptis diplomacala relati kun Hispania e westala landi, e quankam ilu kondamnis marxismo - konsiderata "neo-koloniala" rejimo - ilu mantenis diplomacala relati kun Popul-Republiko Chinia, Kuba e Sovietia. Sovietiani prestis pekunio ad Equatorala Guinea, dum ke Equatorala Guineani permisis Sovietia uzar navala bazo en Luba.