1990

La yaro **1990** (MCMXC per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Gregoriala kalendario. Ol esis la 990ma yaro di la duesma yarmilo, la 90ma yaro di la 20ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 1990a.

## Eventi
### [[Kosmo]]
* 24ma di aprilo - Spaco-paromo Discovery instalas kosmala teleskopo ''Hubble'' sur orbito.
* 10ma di agosto - Kosmonavo *Magellan* komencas mapigar Venuso. Ol mapigos cirkume 99% de la surfaco dil planeto.

### [[Mondo]]
* 15ma di oktobro - Mihail Gorbachyov premiizesas per Nobel-premio pri paco.
* 11ma di novembro - Decido dal Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni donas fristo til la 15ma di januaro 1991 por ke Irak retretez ek Kuwait.
* 13ma di novembro - Tim Berners-Lee kreas l'unesma konocata pagino di interreto.

### [[Europa]]
* 1ma di januaro - Polonia abandonas socialismo.
* 7ma di januaro - Inklinanta turmo di Pisa klozesas pro danjereso.
* 11ma di januaro - En Lituania,  homi demonstras e demandas nedependo.
* 31ma di januaro - Kapitalismo expansas a Sovietia: unesma *[[McDonald's]]* apertesas en Moskva.
* 7ma di februaro - Centrala Komitato di Komunista Partiso di Sovietia finas la povo-monopolo.
* 11ma di marto - Lituania deklaras su itere nedependanta de Sovietia.
* 15ma di marto - Sovietia anuncas ke la deklaro di nedependo Lituana esas nelegala.
* 8ma di aprilo - Eventas plurapartisal elekti che Yugoslavia, l'unesma demokratial elekti en la lando pos 1938.
* 4ma di mayo - Latvia rideklaras su nedependanta, pos Sovietian okupo en 1940.
* 20ma di mayo - En Rumania, eventas l'unesma elekti pos fino di komunismo. Ion Iliescu elektesas prezidanto.
* 29ma di mayo - Boris Yelcin elektesas prezidanto di Sovietiana Rusia.
* 30ma di junio - Est-Germania e West-Germania unionas lia ekonomii.
* 26ma til 28ma di julio - Eventas Ido-renkontro en Waldkappel, Germania.
* 24ma di agosto - Armenia deklaras nedependo de Sovietia.
* 2ma di septembro - Transdnistria deklaras lua nedependo de RSS Moldova.
* 12ma di septembro - Usa, Unionita Rejio, Francia e Sovietia plus la du Germania paktas pri paco en Moskva. Tale l'okupo di Germania finas e Germania povas unionar.
* 3ma di oktobro - Germania unionas pos la Kolda Milito.
* 8ma di novembro - Mary Therese Robinson divenas l'unesma muliero elektita prezidanto di Republiko Irlando. El komencos lua guvernisteso ye la 3ma di decembro sam yaro.
* 14ma di novembro - Germania e Polonia kontratas pri la limito alonge Oder-Neisse.
* 15ma di novembro - Popul-Republiko Bulgaria finas, e Bulgaria abandonas strukturo di singla partiso de komunista periodo.
* 22ma di novembro - Margaret Thatcher renuncas de posteno di chefministro.
* 27ma di novembro - John Major sucedas Margaret Thatcher kom chefministro.
* 1ma di decembro - L'exkavisti di Tunelo sub l'Angla kanalo interrenkontras sub la lito dil Kanalo.
* 2ma di decembro - Helmut Kohl elektesas kancelero di Germania pos riunigo. L'antea esis Adolf Hitler.
* 3ma di decembro - Mary Therese Robinson divenas prezidanto di Republiko Irlando.
* 9ma di decembro - Slobodan Milošević divenas prezidanto di Federala Republiko Serbia, en Yugoslavia.
* 22ma di decembro - Konstituco di Kroatia aprobesas da la parlamento.
* 26ma di decembro - Slovenia deklaras su nedependanta de Yugoslavia.

### [[Azia]]
* 20ma di januaro - Reda Armeo mortigas civitani en Baku, Azerbaijan.
* 9ma di marto - Komunista guvernerio renuncas en Mongolia. Elekti eventos en julio sam yaro, ed opozanti vinkos parlamentala majoritato.
* 22ma di mayo - Sud-Yemen unionas kun Yemena Araba Republiko por formacar la nuna Yemen.
* 21ma di junio - Ter-tremo kun forteso 7.4 che skalo di Richter frapas urbi Rudbar, Manjil e Rasht, en Iran, produktas 40.000 morti e poslasas 500.000 homi sen domo.
* 16ma di julio - Ter-tremo en Filipini produktas 1.600 morti.
* 2ma di agosto - Irak invadas Kuwait, e milito dil Gulfo komencas.
* 6ma di agosto - Unionita Nacioni imperas embargo ad Irak.
* 8ma di agosto - Policisti mortigas 17 Palestinani e lezas plua kam 100 plusa homi en Ierusalem.
* 20ma di septembro - Sud-Osetia deklaras nedependo de Gruzia.
* 4ma di oktobro - En Filipini, rebeli atakas du armeala garnizoni en Mindanao, ante kapitulacar ye la 6ma di oktobro.
* 27ma di novembro - Askar Akayev elektesas prezidanto di Kirgizistan.
* 29ma di novembro - Decido da Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni posibligas uzo di forco, se Irak ne retretos ek Kuwait e liberigos kidnapita exterlandani.

### [[Afrika]]
* 2ma di februaro - prezidanto di Sudafrika, F. W. de Klerk legaligas partiso ANC e promisas liberigar Nelson Mandela.
* 11ma di februaro - Nelson Mandela ekvenas karcero di Victor Verster en Kaburbo pos 27-yara enkarcerigo.
* 21ma di marto - Pos 75-yar okupo da Sudafrika, Namibia divenas nedependanta.
* 22ma di mayo - En Gabon permisesas plura partisi.
* 5ma di julio - Tumulti eventas en Kenia kontre pova monopolo dal partiso *Kenya African National Union* - KANU.
* 9ma di septembro - Prezidanto di Liberia Samuel Kanyon Doe kaptesas e mortigesas da rebelo chefo Prince Yormie Johnson.

### [[Central Amerika]]
* 3ma di januaro - Prezidanto di Panama Manuel Noriega kapitulacas ad Usani.
* 26ma di februaro - Sandinisti perdas elekti en Nikaragua. Violeta Chamorro elektesas kun 55% de la voti.
* 16ma di decembro - En Haiti, Jean-Bertrand Aristide divenas prezidanto e 30-yara diktatoreso militistala finas.

### [[Sud-Amerika]]
* 11ma di marto - Patricio Aylwin divenas prezidanto di Chili, l'unesma elektita prezidanto pos la diktatoreso di Augusto Pinochet.
* 15ma di marto - Fernando Collor de Mello asumas kom elektita prezidanto di Brazilia, l'unesma elektita prezidanto pos Jânio Quadros, en 1961.
* Julio - En Trinidad e Tobago Islamana radikala grupo *Jamaat al Muslimeen* probas revokar la guvernerio. Chefministro Arthur Napoleon Raymond Robinson mantenesas kom gajo-homo dum ke tumulti eventas en Port-of-Spain. Pos negocii, Yasin Abu Bakr, chefo dil grupo, kapitulacas a la autoritati.
* 28ma di julio - Alberto Fujimori divenas prezidanto di Peru.

### [[Oceania]]
* 25ma di julio - Fidji adoptas nova konstituco qua augmentas la dominaco di Fidjiani en la politikala sistemo, e diskriminacas altra rasala grupi, note l'Indo-Fidjiani.
* 22ma di decembro - Marshall Insuli nedependanteskas.

## Naski

* 4ma di januaro - Toni Kroos, Germana futbalisto
* 6ma di januaro - João de Lucca, Braziliana natisto
* 12ma di januaro - Sergei Karyakin, Rusa shakoludistulo
* 22ma di januaro - Alizé Cornet, Franca tenisistino
* 24ma di januaro - Zuzana Zlochová, Slovakiana tenisistino
* 27ma di januaro - Niviaq Korneliussen, Grenlandana skriptistino
* 31ma di januaro - Tursunali Rustamov, Kirgiziana futbalistulo

* 3ma di februaro - Sean Kingston, Jamaikan-Usana kantisto
* 4ma di februaro - Ekaterini Stefanidi, Greka atletino
* 5ma di februaro - Dmitri Andreikin, Rusa shakoludistulo
* 9ma di februaro - Camille Winbush, Usan aktorino
* 13ma di februaro - Alfiah Rahdini, Indoneziana skultisto
* 14ma di februaro - Bogdan Kiselevich, Rusa hokeisto
* 27ma di februaro - Kim Young-gwon, Sud-Koreana futbalisto
* 8ma di marto - Petra Kvitová, Cheka tenisistino
* 10ma di marto - Inna Deriglazova, Rusa skermistino
* 14ma di marto - Sasha Clements, Kanadan aktorino
* 14ma di marto - Mönhbatin Uranceceg, Mongoliana judoistino
* 20ma di marto - Marcos Rojo, Arjentiniana futbalisto
* 26ma di marto - Sarah Menezes, Braziliana judoistino
* 29ma di marto - Mirlan Murzayev, Kirgiziana futbalistulo
* 30ma di marto - Cassie Scerbo, Usan aktorino
* 3ma di aprilo - Batsaihani Ariunbold, Mongoliana futbalisto
* 3ma di aprilo - Madison Brengle, Usana tenisistino
* 9ma di aprilo - Kristen Stewart, Usan aktorino
* 16ma di aprilo - Arthur Zanetti, Braziliana gimnastikisto
* 18ma di aprilo - Anna van der Breggen, Nederlandana biciklistino
* 3ma di mayo - Soronzonboldin Batceceg, Mongoliana luktistino
* 3ma di mayo - Teemu Hartikainen, Finlandana hokeisto

* 5ma di mayo - Ana Šimić, Kroatian atletino
* 9ma di mayo - Célia Xakriabá Braziliana politikisto
* 9ma di mayo - Yevgeni Donskoi, Rusa tenisistulo
* 15ma di mayo - Ján Kuciak, Slovaka ĵurnalisto (m. 2018)
* 16ma di mayo - Viktor Mayer, Kirgiziana futbalistulo
* 18ma di mayo - Yuya Osako, Japoniana futbalisto
* 23ma di mayo - Kristína Kučová, Slovakiana tenisistino
* 6ma di junio - Ryan Higa, Usana komediisto
* 3ma di julio - Alison Riske-Amritraj, Usana tenisistino
* 6ma di julio - Jeremy Suarez, Usan aktoro
* 11ma di julio - Mona Barthel, Germana tenisistino
* 11ma di julio - Caroline Wozniacki, Dana tenisistino
* 12ma di julio - Olha Kulchinska, Ukrainana kantisto
* 14ma di julio - Uladzimir Ihnacik, Bielorusa tenisistulo
* 14ma di julio - Yan Nepomnyashchi, Rusa shakoludistulo
* 17ma di julio – Michał Gielniak, Polona kantisto
* 21ma di julio - Jan Buchtele, Cheka hokeisto
* 24ma di julio - Daveigh Chase, Usan aktorino
* 2ma di agosto - Vitalia Dyachenko, Rusa tenisistino
* 3ma di agosto - Nadejda Ivanova, Rusa gimnastikistino
* 9ma di agosto - Ilya Belyayev, Rusa tenisistulo
* 12ma di agosto - Mario Balotelli, Italiana futbalisto
* 12ma di agosto - Miroslav Forman, Cheka hokeisto

* 15ma di agosto - Jennifer Lawrence, Usan aktorino
* 15ma di agosto - Nyusha, Rusa kantistino
* 27ma di agosto - Tori Bowie, Usan atletino
* 8ma di septembro - Emin Garibov, Rusa gimnastikistulo
* 19ma di septembro - Mário Figueira Fernandes, Rusa futbalisto
* 29ma di septembro - Tomáš Doležal, Cheka hokeisto
* 7ma di oktobro - Darya Charochkina, Rusa shakoludistino

* 29ma di oktobro - Amarna Miller, Hispan aktorino
* 16ma di novembro - Yara Puebla, Hispan aktorino
* 20ma di novembro - Edward Pasquale, Kanadana hokeisto
* 30ma di novembro - Magnus Carlsen, Norvegiana shakoludisto
* 7ma di decembro - Martin Dočekal, Cheka hokeisto
* 7ma di decembro - Urszula Radwańska, Polona tenisistino
* 14ma di decembro - Nacagsürengiyn Zolboo, Mongoliana luktisto
* 17ma di decembro – Igor Herbut, Polona kantisto
* 26ma di decembro - Denis Cherishev, Rusa futbalisto
* 30ma di decembro - Magnus Carlsen,  Norvegiana shakoludisto

## Morti
* 4ma di januaro - Alberto Lleras Camargo, prezidanto di Kolumbia (n. 1906)
* 6ma di januaro - Pavel Cherenkov, Sovietiana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1904)
* 9ma di januaro - Bazilio Olara-Okello, militisto e prezidanto di Uganda (n. 1929)
* 19ma di januaro – Alexandr Pecherski, Sovietiana oficiro, kunorganizanto di amasal eskapo de externeyo Sobibor (n. 1909)
* 19ma di januaro - Herbert Wehner, Germana politikisto (n. 1906)
* 20ma di januaro - Princo Naruhiko Higashikuni, chefministro di Japonia (n. 1887)
* 22ma di januaro - Mariano Rumor, chefministro di Italia (n. 1915)

* 25ma di januaro - Ava Gardner, Usan aktorino (n. 1922)
* 25ma di januaro - Dámaso Alonso, Hispana skriptisto e filologo (n. 1898)
* 26ma di januaro - Higashikuni Naruhiko, chefministro di Japonia (n. 1887)
* 16ma di februaro - Keith Haring, Usan artisto (n. 1958)
* 23ma di februaro - José Napoleón Duarte, prezidanto di Salvador (n. 1925)
* 24ma di februaro - Sandro Pertini, ex-prezidanto di Italia (n. 1896)

* 3ma di aprilo - Sarah Vaughan, Usana kantistino di jazo (n. 1924)
* 11ma di aprilo - Ivar Lo-Johansson, Sueda skriptisto (n. 1901)
* 11ma di aprilo - Xenofon Zolotas, Greka ekonomikisto, chefministro di Grekia (n. 1904)
* 15ma di aprilo - Greta Garbo, Sueda aktorino (n. 1905)
* 19ma di aprilo - Marco Aurelio Robles, prezidanto di Panama (n. 1905)
* 23ma di aprilo - Paulette Goddard, Usan aktorino (n. 1910)
* 25ma di aprilo - Dexter Gordon, Usana jazo-muzikisto (n. 1923)
* 8ma di mayo - Luigi Nono, Italiana kompozisto (n. 1924)
* 16ma di mayo - Sammy Davis Junior, Usana komikisto, aktoro e muzikisto (n. 1925)
* 8ma di junio - José Figueres Ferrer, prezidanto di Kosta Rika (n. 1906)
* 21ma di junio - Margaret J. Winkler, Usan animistino, produktistino e distributantino pri animi (n. 1895)
* 22ma di junio - Ilya Frank, Rusa fizikisto, Nobel-laureato (n. 1908)
* 24ma di junio - Germán Suárez Flamerich, prezidanto di Venezuela (n. 1907)
* 26ma di junio - Anni Blomqvist, Finlandana skriptisto (n. 1909)
* 7ma di julio - Cazuza, Braziliana poeto, kantisto e kompozistulo (n. 1958)
* 18ma di julio - Yun Bo-seon, prezidanto di Sud-Korea (n. 1897)
* 22ma di julio - Manuel Puig, Arjentiniana skriptisto (n. 1932)
* 24ma di julio - Arno Wachmann, German astronomo (n. 1902)

* 29ma di julio - Bruno Kreisky, kancelero di Austria (n. 1911)
* 18ma di agosto - Burrhus Frederic Skinner, Usana psikologo (n. 1904)
* 27ma di agosto - Stevie Ray Vaughan, Usana muzikistulo (n. 1954)
* 9ma di septembro - Samuel Kanyon Doe, prezidanto di Liberia (n. 1951)
* 26ma di septembro - Alberto Moravia, Italiana novelisto (n. 1907)
* 30ma di septembro - Patrick White, Australiana skriptisto, Nobel-laureato (n. 1912)
* 7ma di oktobro - Grim Natwick, Usan artisto, kartunisto, animisto e cinematografisto pri animi (n. 1890)
* 8ma di oktobro - Juan José Arévalo, prezidanto di Guatemala (n. 1904)
* 13ma di oktobro - Lê Đức Thọ, Vietnamana generalo e politikisto, Nobel-laureato pri paco (n. 1911)

* 14ma di oktobro - Leonard Bernstein, Usana kompozistulo e muzikistulo (n. 1918)
* 22ma di oktobro - Louis Althusser, Franc-Aljeriana Marxista filozofo (n. 1918)
* 27ma di oktobro - Ugo Tognazzi, Italian aktoro (n. 1922)
* 27ma di oktobro - Jacques Demy, Franca filmifisto (n. 1931)
* 27ma di oktobro - Xavier Cugat, Kubana muzikisto (n. 1900)
* 27ma di oktobro - Lída Baarová, Cheka aktorino (n. 1914)
* 11ma di novembro - Yiannis Ricos, Greka skriptisto e poeto (n. 1909)
* 17ma di novembro - Robert Hofstadter, Usana fizikistulo, Nobel-laureato (n. 1915)
* 25ma di novembro - Mikko Niskanen, Finlandan aktoro e filmifisto (n. 1929)

* 2ma di decembro - Aaron Copland, Usana kompozisto (n. 1900)
* 6ma di decembro - Tunku Abdul Rahman, chefministro di Malaizia (n. 1903)
* 14ma di decembro - Friedrich Dürrenmatt, Suisa skriptisto e piktisto (n. 1921)
* 18ma di decembro - Paul Tortelier, Franca violoncelisto (n. 1914)
* 19ma di decembro - Gabrijel Stupica, Sloveniana piktisto (n. 1913)
* 28ma di decembro - Ed van der Elsken, Nederlandana fotografisto e filmifisto (n. 1925)
* 29ma di decembro - Goree Carter, Usana kantisto, muzikisito e kompozisto (n. 1930)
* 31ma di decembro - Vasili Lazarev, Sovietiana kosmonauto (n. 1928)

## Nobel-premiiziti
* Fiziko: Jerome Isaac Friedman, Henry Way Kendall, Richard Edward Taylor
* Kemio: Elias James Corey
* Fiziologio o Medicino: Joseph Edward Murray, Edward Donnall Thomas
* Literaturo: Octavio Paz
* Paco: Mihail Gorbachyov
* Ekonomiko: Harry Markowitz, Merton Miller, William Sharpe

## Referi