1984

La yaro **1984** (MCMLXXXIV per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye sundio segun Gregoriala kalendario. Ol esis la 984ma yaro di la duesma yarmilo, la 84ma yaro di la 20ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 1980a.

## Eventi
### [[Kosmo]]
* 11ma di mayo - Tero igas eklipso dil Suno en Marso. Nulu vidas ol.
* 25ma di julio - Kosmonauto Svetlana Savitskaya esas l'unesma muliero exter spaco-paromo.
* 30ma di agosto - Spaco-paromo Discovery lansesas aden kosmo unesmafoye.
* 2ma di oktobro - Tri Sovietiana kosmonauti retrovenas adsur Tero pos rekordale longa, 238-dia, vizito en kosmo.

### [[Mondo]]
* 10ma di januaro - Vatikano ed Usa ligas diplomacala relati.

### [[Europa]]
* 13ma di februaro - En Soviet-Uniono, Konstantin Chernenko divenas chefo di komunista partiso pos la morto di Yuri Andropov.
* 6ma di marto - En Unionita Rejio komencas striko di ministi. Ol duros dum 12 monati.
* 30ma di aprilo - Unesma filio, konceptita en epruveto en Finlando, naskas.
* 8ma di mayo - Soviet-Uniono anuncas ke boikotos la Somerala Olimpiala Ludi en Los Angeles.
* 1ma di julio - Liechtenstein divenas lasta lando en qua mulieri darfas votar.
* 12ma di oktobro - En hotelo di London chefministro Margaret Thatcher eskapas ocido lor bombal atako da IRA.
* 22ma di decembro - Dom Mintoff, chefministro di Malta, renuncas.

### [[Azia]]
* 1ma di januaro - Brunei divenas komplete nedependanta.
* 26ma di februaro - Usana naval-infantrio retretas ek Beirut, Libano.
* 5ma di marto - En India Indira Gandhi imperas atakar Ora Templo di le Sikhi en Amritsar.
* 5ma di junio - L' atako al Ora templo en Amritsar komencas. Cirkume 1.000 homi perisas.
* 20ma di septembro - Kamiono plenigita per bombi uzesas da Hizbollah por suocidant-atako kontre Usan ambasadeyo en Beirut. L'atako produktas 20 morti.
* 31ma di oktobro - Du Sikhii mortigas Indira Gandhi, chefministro di India. En Nova-Delhi eventas revolto, e  Sikhii mortigesas.
* 2ma til la 3ma di decembro - En Bhopal, chef-urbo dil stato Madhya Pradesh, India, metilo-isocianato likas ek fabrikerio de Union Carbide. To produktos adminime  morti (kalkuli asertos plu kam 16.000 morti) ed adminime plusa altra  nemortala viktimi.
* 19ma di decembro - Chinia ed Unionita Rejio subskribas traktato pri la futuro di Hong Kong.

### [[Afrika]]
* En Etiopia eventas severa famino.
* Membro de la kruo dil ciencisto Richard Leakey trovas skeleto di puera *[[Homo erectus]]* evante 1.6 milion yara apud Lago Turkana, Kenia.
* 4ma di agosto - Supra-Volta chanjas sua nomo a Burkina Faso.

### [[Nord-Amerika]]
* 28ma di julio til 12ma di agosto - Somerala Olimpiala Ludi eventas en Los Angeles, Kalifornia, Usa.
* 6ma di novembro - Ronald Reagan itere vinkas prezidantal elekto en Usa.
* 19ma di novembro - Explozo en tanki di liquidigata gaso de petrolo en San Juan Ixhuatepec, suburbo de México, produktas de 500 til 600 morti e de 5000 til 7000 plusa homi severe vundita.

### [[Central-Amerika]]
* 25ma di marto til 6ma di mayo - En Salvador, José Napoleón Duarte vinkas elekto kun financala helpo da Usa.

### [[Sud-Amerika]]

* 25ma di januaro - En Sao Paulo, Brazilia, cirkume  personi demandas votar direte por prezidanto.
* 2ma di februaro - Jaime Lusinchi divenas prezidanto di Venezuela.
* 24ma di februaro - En Belo Horizonte, Brazilia, cirkume  demandas en publika placo por votar direte por prezidanto.
* 25ma di aprilo - Emendo qua riestablisus diret elekto por prezidanto en Brazilia refuzesas da Braziliana kongreso.
* 25ma di novembro - En Uruguay, Julio María Sanguinetti elektesas prezidanto demokratiale.

### [[Oceania]]
* 19ma di aprilo - *Advance Australia Fair* divenas Australiana nacionala himno.

## Naski

* 1ma di januaro - Paolo Guerrero, Peruana futbalisto
* 7ma di januaro - Koena Mitra, Indian aktorino e manekinino
* 7ma di januaro - Yane Marques, Brazilian atletino
* 12ma di januaro - Taraneh Alidoosti, Iranan aktorino e filmo-produktistino
* 17ma di januaro - Calvin Harris, Skota disk-jokeo
* 19ma di januaro - Paweł Domagała, Polona muzikisto, kantisto ed aktoro
* 22ma di januaro - Raica Oliveira, Braziliana manekinino
* 23ma di januaro - Arjen Robben, Nederlandana futbalisto

* 25ma di januaro - Robinho, Braziliana futbalisto
* 5ma di februaro - Carlos Tévez, Arjentiniana futbalisto
* 5ma di februaro - Marco Misciagna, Italiana violinisto
* 12ma di februaro - Caterine Ibargüen, Kolumbian atletino
* 15ma di februaro - Doda, Polona kantistino, kompozistino, kansonifistino ed aktorino
* 16ma di februaro - Jan Heřman, Cheka hokeisto
* 16ma di februaro - Oussama Mellouli, Tuniziana natistulo

* 28ma di februaro - Karolína Kurková, Cheka manekinino
* 6ma di marto - Anastasia Kolesnikova, Rusa gimnastikistino
* 13ma di marto - Teresa Bücker, Germana jurnalistino e feministino
* 19ma di marto - Hashbaatarin Cagaanbaatar, Mongoliana judoisto
* 20ma di marto - Fernando Torres Sanz, Hispana futbalisto
* 26ma di marto - Sara Jean Underwood, Usana manekinino
* 3ma di aprilo - Kuba Molęda, Polona kantistulo
* 8ma di aprilo - Júlia Liptáková, Slovakiana manekinino
* 10ma di aprilo - Mandy Moore, Usana kantistino, kompozistino ed aktorino
* 21ma di aprilo – Maciej Faryna, Polona kantisto
* 22ma di aprilo - Maxim Devyatovski, Rusa gimnastikistulo
* 27ma di aprilo - Hannes Þór Halldórsson, Islandana futbalisto
* 11ma di mayo - Andrés Iniesta, Hispana futbalisto

* 14ma di mayo - Mark Zuckerberg, kreinto di Facebook
* 16ma di mayo - Tomáš Fleischmann, Cheka hokeisto
* 23ma di mayo - Hugo Almeida, Portugalana futbalisto
* 29ma di mayo - Jonáš Fiedler, Cheka hokeisto
* 1ma di junio - Naidangiyn Tüvshinbayar, Mongoliana judoisto
* 5ma di junio - Iris van Herpen, Nederlandana modisto
* 8ma di junio - Saber Abar, Iranan aktoro cinematografisto, filmo-produktisto, skriptisto e fotografisto
* 8ma di junio - Jared Allman, Usan aktoro
* 8ma di junio - Javier Mascherano, Arjentiniana futbalisto
* 11ma di junio - Vágner Love, Braziliana futbalisto
* 23ma di junio - Andreea Bălan, Rumaniana kantistino
* 26ma di junio - Anna Chepeleva, Rusa gimnastikistino
* 26ma di junio - Indila, Franca kantistino
* 27ma di junio - Rocío Guirao Díaz, Arjentiniana manekinino
* 28ma di junio - Ramazan Özcan, Austriana futbalisto
* 1ma di julio - Jean Beausejour, Chiliana futbalisto
* 4ma di julio - Alexei Voronin, Rusa luktisto
* 5ma di julio - Wojciech Łozowski, Polona kantistulo
* 5ma di julio - Hossein Rajabian, Iranana cinematografisto, cenaristo, filmo-produktisto e fotografisto
* 7ma di julio - Olexiy Honcharuk, chefministro di Ukraina

* 11ma di julio - Rachael Taylor, Australian aktorino e manekinino
* 30ma di julio - Talin Abu Hana, Araba-Israelana beleso-konkursinto e manekinino
* 1ma di agosto - Bastian Schweinsteiger, Germana futbalisto
* 3ma di agosto - Ryan Lochte, Usana natisto
* 5ma di agosto - Helene Fischer, Germana kantistino
* 6ma di agosto - Vladimir Belov, Rusa shakoludistulo
* 7ma di agosto - Yun Hyon-seok, Sud-Koreana skriptisto e poeto (m. 2003)
* 7ma di septembro - Vera Zvonaryova, Rusa tenisistino
* 9ma di septembro - Viktoria Nikishina, Rusa skermistino
* 16ma di septembro - Harry, princo di Wals
* 22ma di septembro - Laura Vandervoort, Kanadan aktorino

* 27ma di septembro - Avril Lavigne, Kanadana kantistino
* 28ma di septembro - Ilvy Njiokiktjien, Nederlandana fotografisto
* 28ma di septembro - Mathieu Valbuena, Franca futbalisto
* 5ma di oktobro - Odin Biron, Usan aktoro
* 9ma di oktobro - Mari Kondo, Japoniana skriptistino
* 10ma di oktobro – Pavel Dubov, Rusa entraprezisto
* 14ma di oktobro - Celia, Rumana kantistino
* 18ma di oktobro - Freida Pinto, Indian aktorino

* 25ma di oktobro - Katy Perry, Usana kantistino
* 26ma di oktobro - Cerenjavin Enhjargal, Mongoliana futbalisto
* 2ma di novembro - Anastasia Karpova, Rusa kantistino (Serebro)
* 5ma di novembro - Eliud Kipchoge, Kenian atleto
* 9ma di novembro - Kyle Rideout, Kanadan aktoro e filmifisto
* 10ma di novembro - Natalya Dalekova, Rusa sporta pafistino
* 12ma di novembro - Ilia Shalamicki, Bielorusa tenisistulo
* 13ma di novembro - Lucas Barrios, Paraguayana futbalisto naskinta en Arjentinia
* 14ma di novembro - Marija Šerifović, Serba kantistino e muzikistino

* 22ma di novembro - Scarlett Johansson, Usan aktorino
* 26ma di novembro - Ana Maria Popescu, Rumana skermistino
* 27ma di novembro - Filip Chajzer, Polona jurnalisto e prizentisto pri radio e televiziono
* 30ma di novembro - Kaciarina Licvinava, Bielorusa manekinino
* 30ma di novembro - Olʹga Rıpakova, Kazakstanan atletino
* 7ma di decembro - Ihor Reizlin, Ukrainana skermisto
* 18ma di decembro - Galïna Voskoboyeva, Rusa-Kazakstanana tenisistino
* 22ma di decembro - Basshunter, Sueda kantisto, produktistulo e disk-jokeo
* 30ma di decembro - LeBron James, Usana basketbalisto
* Wojciech Bojanowski, Polona jurnalisto televizionala

## Morti
* 7ma di januaro - Alfred Kastler, Franca fizikisto, Nobel-laureato (n. 1902)

* 10ma di januaro - Souvanna Phouma, chefministro di Laos (n. 1901)
* 14ma di januaro - Ray Kroc, Usan entraprezisto (n. 1902)
* 14ma di januaro - Paul Ben-Haim, German-Israelana muzikisto, muzikala pedagogo e dirigento* (n. 1897)
* 20ma di januaro - Johnny Weissmuller, Austriana natisto ed aktoro, konocata kom l'unesma *[[Tarzan]]* (n. 1904)
* 9ma di februaro - Yuri Andropov, Generala-sekretario di Komunista-partiso di Soviet-Uniono (n. 1914)
* 12ma di februaro - Julio Cortázar, Arjentiniana skriptisto (n. 1914)
* 21ma di februaro - Mihail Aleksandrovich Sholokhov, Rusa skriptisto, Nobel-laureato pri Literaturo (n. 1905)
* 23ma di marto - Jean Prouvé, Franca mestieristo ed arkitekto (n. 1901)
* 26ma di marto - Ahmed Sékou Touré, prezidanto di Guinea (n. 1922)

* 1ma di aprilo - Marvin Gaye, Usana kantisto (n. 1939)
* 8ma di aprilo - Pyotr Kapitsa, Rusa fizikistulo, Nobel-laureato (n. 1894)
* 20ma di aprilo - Otto Arosemena Gómez, prezidanto di Equador (n. 1925)
* 26ma di aprilo - Count Basie, Usana muzikistulo e kompozisto (n. 1904)
* 19ma di mayo - John Betjeman, Angla poeto e brodkastero (n. 1904)
* 20ma di mayo - Ólafur Jóhannesson, chefministro di Islando (n. 1913)
* 22ma di mayo - Karl-August Fagerholm, chefministro di Finlando (n. 1901)
* 5ma di junio - Ahmad Fuad Mohieddin, chefministro di Egiptia (n. 1926)
* 11ma di junio - Enrico Berlinguer, Italiana politikistulo (n. 1922)

* 25ma di junio - Michel Foucault, Franca filozofo (n. 1926)
* 19ma di julio - Faina Ranevskaya, Rusa aktorino (n. 1896)
* 27ma di julio - Igor Savicki, Sovietiana piktisto, arkeologo e etnografo (n. 1915)
* 4ma di agosto - Ric Berger, Suisa profesoro (n. 1894)
* 13ma di agosto - Tigran Petrosyan, Sovietiana shakoludo-championo (n. 1929)
* 19ma di agosto - Louis Lansana Beavogui, Guineana politikisto (n. 1923)
* 25ma di agosto - Truman Capote, Usana skriptisto (n. 1924)
* 29ma di agosto - Muhammad Naguib, prezidanto di Egiptia (n. 1901)
* 31ma di agosto - Henryk Rostworowski, Polona skriptisto (n. 1912)
* 24ma di septembro - Pierre Emmanuel, Franca poeto (n. 1916)
* 13ma di oktobro - Alice Neel, Usana piktistino (n. 1900)
* 14ma di oktobro - Martin Ryle, Britaniana radioastronomo, Nobel-laureato pri fiziko (n. 1918)
* 19ma di oktobro - Henri Michaux, Belga poeto, skriptisto e piktisto (n. 1899)

* 20ma di oktobro - Carl Ferdinand Cori, Austriana biokemiisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1896)
* 20ma di oktobro - Paul Dirac, Angla fizikisto, Nobel-laureato (n. 1902)
* 21ma di oktobro - François Truffaut, Franca filmifisto (n. 1932)
* 31ma di oktobro - Indira Gandhi, chefministro di India (mortigita) (n. 1917)
* 20ma di novembro - Trygve Bratteli, chefministro di Norvegia (n. 1910)
* 30ma di novembro - Jimmy Preston, Usana saxofonisto (n. 1913)
* 14ma di decembro - Vicente Aleixandre, Hispana skriptisto, Nobel-laureato pri literaturo (n. 1898)
* 17ma di decembro - Jimmy Preston, Usana muzikisto (n. 1913)
* 20ma di decembro - Stanley Milgram, Usana psikologo (n. 1933)
* 20ma di decembro - Grace Cossington Smith, Usana piktisto (n. 1892)
* 29ma di decembro - Prentice Herman Polk, Usana fotografisto (n. 1898)

## Nobel-premiiziti
* Fiziko: Carlo Rubbia, Simon van der Meer
* Kemio: Robert Bruce Merrifield
* Fiziologio o Medicino: Niels K. Jerne, Georges J.F. Köhler e César Milstein
* Literaturo: Jaroslav Seifert
* Paco: Desmond Tutu
* Ekonomiko: John Richard Nicholas Stone

## Referi