Reggae

**Reggae** esas muzikala jenro qua originis en Jamaika erste dum la yari 1960a. Quankam kelkafoye la vorto uzesas kom sinonimo di tota Jamaikana muziko, *Reggae* propre esas la jenro qua originis de *[[ska]]* e *[[rocksteady]]*. Ordinare, *reggae* esas plu lenta kam *[[ska]]* ma plu rapida kam *[[rocksteady]]*. De la lasta, ol "heredis" l'uzo di kontrabaso kom perkut-instrumento. *Reggae* anke havas influi de la ritmo *Mento* (tradicionala ritmo rurala Jamaikana), de jazo, e de rhythm and blues. L'ordinara temi por *reggae*-muziki esas novaji, sociala e politikala temi.

The Wailers, bando formacita en 1963 da Bob Marley, Peter Tosh e Bunny Wailer, esas la maxim konocata muzikala grupo qua lansis kansoni en la tri precipua Jamaikana ritmi: *ska*, *rocksteady* e *reggae*. Altra pioniri dil ritmo esis Prince Buster, Desmond Dekker, Jackie Mittoo, ed Annie Acosta.

La liriki de *Reggae*-muziki ofte facas sociala kritikado, note kontre materiismo, rasismo, kontre kapitalismo, koloniigismo, o kontre "Babylon", vorto kun origino en la "Babilonia" Biblala ed uzata por nomizar sive la socio judikata kom korupta, sive irga guvernala institucuri qui reprezentas opreso, exemple la polico. Altra kansoni parolas pri temi de la religio "Rastafari", exemple "Jah" (Deo), l'imperiestro Haile Selassie, o l'uzo di marihuano, ma ank existas multa kansoni *Reggae* qui parolas pri amo, espero e fido.

*Reggae* dissemesis tra altra landi en la mondo, inkluzite Usa, Unionita Rejio ed altra Europana landi, Nigeria ed altra Afrikana landi, edc. Ol enkorpigis lokala muzikal instrumenti e kunfuzis kun multa muzikala jenri de altra landi. *Reggae en Español* aparis en Panama, exemple kun kantisti El General e Nando Boom, e dissemis tra Venezuela e Guyana. *Reggae* ank esas multe populara en Mexikia, nome en Veracruz. En Afrika, mult artisti komencis kompozar muziki *reggae* pos la vizito di Bob Marley a Zimbabwe, en 1980. En Brazilia aparis jenro konocata kom *samba-reggae*, qua kunfuzis elementi de *reggae*, de altra Karibiana jenri e de Braziliana ritmo *[[samba]]*, exemple en muziki de la grupo Olodum.

## Historio

*[[Ska]]* esis la komuna "afisho" por nomizar omna muziko enrejistrita en Jamaika de 1961 til 1967. *Ska* originis del *[[rhythm and blues]]* Jamaikana, qua recevabis influi del "rhythm and blues" Usana e del "doo wop". La religiala movado *Rastafari* influis *reggae* multe, e "Rasta" perkut-instrumentisti, exemple Count Ossie partoprenis en la registrado di multa muziki. La perkut-ritmo "Nyabinghi", qua uzesas en renkontri di *Rastafari*, anke uzesas en kelka *Reggae*-muziki. *Ska* anke recevis influi de la Jamaikana ritmo *mento*.

En 1968, grupo Toots and the Maytals lansis la kansono "Do the Reggay", l'unesma qua uzis la vorto "reggae", uzata por baptar la ritmo e lansar ol en la merkato muzikala. Kansoni "Nanny Goat" da Larry Marshall ed Alvin Perkins, e "No More Heartaches" dal grupo The Beltones judikesas kom l'unesma sucesi en ritmo *Reggae*. La sam yaro, Usana muzikisto Johnny Nash lansis "Hold Me Tight", l'unesma suceso *Reggae* en Usa. Ank en 1968, The Beatles lansis lua suceso "Ob-La-Di, Ob-La-Da" ed adportis l'influi de *Reggae* a rock e pop-muziko.

En 1963, Bob Marley kreis la bando "The Wailers", qua obtenis suceso dum la tri fazi di Jamaikana muziko: *[[ska]]*, *rocksteady* e *reggae*. Plua kam 10 muziki da "The Wailers" havas elementi de la ritmo *mento*. Ultre Marley, altra importanta membro de la bando esis Peter Tosh, qua komencis sola kariero en 1977, pos verkir kun la bando The Rolling Stones. Dum lua kariero, finita en 1987 kande ilu asasinesis che lua domo, Tosh kompozis *Bush Doctor*, *Mystic Man*, *Legalize It* (en ke apologiis la legaligo di marihuano), *Not Gonna Give It Up*, ed altri.

En 1960 Chris Blackwell fondis en Jamaika l'enrejistro-kompanio *Island Records*, ed en 1962 ilu movis lua sideyo ad Anglia, ma duris promocar Jamaikana muziko. En 1968 ilu formacis komercal asociuro kun Lee Gopthal e lua firmo *Trojan Records*, qua duris produktar *reggae* en l'Unionita Rejio til 1974.

Ultre Chris Blacwaell, altra importanta muzikala produktisti dum la komenco di "reggae" esis Clement "Coxsone" Dodd, Lee "Scratch" Perry, Leslie Kong, Duke Reid, Joe Gibbs e King Tubby. L'enrejistro-firmo *Studio One*, fondita en 1954 da Coxsone Dodd, lansis multa bandi e kantisti di *ska*, *rocksteady* e *reggae*, exemple Theophilus Beckford, qua enrejistris la muziko *Easy Snapping* kun la bando Clue J & His Blues Blasters, o la trombonisto Don Drummond. En 1964 Don Drummon ed altra 8 muzikisti fondis la bando The Skatalites, qua duris nur 14 monati, pos l'aresto di Drummond pro asasino di lua spozino. La bando Byron Lee and the Dragonaires, fondita en 1950 dal muzikisto Byron Lee e lua amiko Carl Brady, aparis che la televizionoprogramo "This is Ska!", apud Jimmy Cliff, Prince Buster, e Toots and the Maytals.

En 1968, Desmond Dekker lansis la kansono *Israelites*, qua obtenis suceso internacione. Du yari pose, ilu lansis en ritmo *[[rocksteady]]* *You Can Get It If You Really Want*, kansono pose enrejistrita da Jimmy Cliff por la filmo *The Harder They Come*.

Dum la fino di 1972, *Reggae* atingis komercala suceso en Usa, ed unesmafoye kansoni de ica stilo aparis en la listo *Billboard Hot 100*. Ca yaro, la kansono *Black and White* de la bando Three Dog Night atingis #1 che *Billboard*. En novembro sam yaro, la kansono *I Can See Clearly Now* da Johnny Nash obtenis #1, e la kansono *Mother and Child Reunion* enrejistrita da Paul Simon kune la bando de Jimmy Cliff en Jamaika obtenis #57.

En 1973, Jimmy Cliff aparis en la cinematografuro *The Harder They Come*, qua facis la prizentado di Jamaikana muziko a la mondo. En 1974, Eric Clapton lansis lua versiono di *I Shot the Sheriff* da Bob Marley, qua obtenis suceso mondale. Malgre uzir moderna instrumenti e tekniki di muzikala produktado, la versiono da Clapton mantenis la maxim multa elementi originala de *reggae*, ed ampligis l'asistantaro por la muziki da Marley.

Cirkume la duimo dil yari 1970a, Angla disk-jokeo John Peel prizentis multa diski di *reggae* en lua radioprogramo. Kande punk rock aparis e developis de la duimo dil yari 1970a til la yari 1980a, *reggae* esis granda influo por la jenro. Kelka grupi pleis muziki kun ritmala influi de *reggae*, exemple The Clash, The Ruts, The Members e The Slits'. Samatempe, bandi Steel Pulse, Aswad ed UB40, ed artisti Smiley Culture e Carroll Thompson aparis en Unionita Rejio. Dum ta epoko, kantisto Gregory Isaacs sucesis en Jamaika, kontre ke kantistini Carroll Thompson e Janet Kay sucesis sude de London kun kansoni plu "romantika". En 1985 kreesis kategorio di la muzikala Premio "Grammy" pri la Maxim Bona Reggae-albumo.

En 1980 aparis varianto di *reggae* konocata kom *[[dancehall]]*, developita da artisti exemple Yellowman, Super Cat e Shabba Ranks. La precipua karakteristiko di ca varianto esis la laboro di disk-jokei e kantisti di *rap*, sur muziki kun rapida bazo ritmala.

## ''Reggae''-muziko

*Reggae* enkorpigas muzikala elementi de rhythm and blues, jazo, *Mento*, calypso, de muziki Afrikana e Latin-Amerikana, ed altra jenri. Ol konsistas ek du gitari (un ek li esante "baso-gitaro"), perkut-ensembli, *congas* (longa tamburo kreita en Kuba), elektral orgeni e/o sintezili. La movimento muzikala esas plu lenta kam *[[ska]]* e plu rapida kam *[[rocksteady]]*. Inter la notora perkut-instrumentisti di *reggae* esas Sly Dunbar, qua formacis la duo Sly and Robbie kun la bas-gitaristo Robbie Shakespeare.

Baso-gitaro esas importanta kompozanto dil sono di *reggae* por krear la ritmi (Jamaikana Angle: *riddim*), e multafoye la sama ritmo repetata plurafoye per baso-gitari uzesas en multa diferanta muziki, o por krear per rimixo (*dub*) diferanta versioni de ula sama muziko.

Gitari e klavari (sive piano, elektrala orgeni o sintezili) ank esas importanta instrumenti por krear la melodii di *reggae*.

## Referi