Westal Virginia

**Westal Virginia** esas Usana stato. Lua vicina stati esas Virginia adsudeste, Kentucky adsudweste, Ohio adnordweste, e Pensilvania e Maryland adnordeste. Segun la demografiala kontado di 2020, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas  km².

## Historio

La nuna Westal Virginia habitesis da diversa nativa grupi qui praktikis chasado dum la prehistorio. Multa kolineti qui konstruktesis kom tombeyi duras existar til nun. Paleoindijeni* habitis proxim riveri di la regiono cirkume  yari aK. Altra kulturi sucedis li, til ke de 500 aK til cirkume yaro 100, tale nomizita "kulturo Adena" existis en la regiono ed en vicina stati. Li praktikis agrokultivo, ceramiko, e komerco kun altra regioni, nome kupro extraktita proxim la Granda Lagi, e konki de la gulfo di Mexikia. Kande Europani arivis en Nord-Amerika, existis ibe diversa tribui: Kalicua, Mohetan, Moneton, Monecaga, Monahan, Tomahitan, Kanawha, Shattara, Shenandoah, Lenape, Ouabano, Guyan, Guyandotte, Little Mingo, Tionontatecaga e Shawnee.

En 1671, Abraham Wood, referita kom "generalo" o "kolonelo" ma fakte komercisto di peli, expedicionis a la regiono, ed exploris rivero New River. Dum la duesma duimo dil yari 1720a, Morgan Morgan establisis su en Bunker Hill. En 1734 formacesis komtio Orange, en lora kolonio Virginia. Ol inkluzis omna arei weste de monti Blue Ridge, qui nun konstitucas la nuna Westal Virginia. Frontierala tensi restis, ed en 1744 signatesis traktato di Lancaster, qua posibligis Europana koloniigo. Tamen, kelka populi, exemple le Shawnee, ne agnoskis la cedo di sua teritorii, ed eventis konfronti inter kolonieri ed indijeni. En 1774 eventis la batalio di Point Pleasant, en qua milicani de Virginia vinkis indijeni. Ta batalio judikesas kom la komenco di Usana revoluciono.

La habitantaro dil westo di Virginia judikis su diskriminacita da lokala guvernerio, dominacita da richa proprieteri di sklavi. Divergi pri imposti, elektala reprezento e koloko en substrukturo plugrandigis kultural ed ekonomial abismi. La habitanti dil westo esis precipue mikra agrokultivisti, qui judikis sklaveso kom neprofitoza e nejusta. La rupto eventis en 1859, kande John Brown atakis federal arsenalo en Harpers Ferry. To augmentis tensi, qui kulminis en l'interna milito di Usa. En 1861, kande Virginia votis por separar su del Uniono, westala komtii refuzis suportar la Kunfederuro.

La regiono esis la westala parto dil stato Virginia til la 20ma di junio 1863, kande ol divenis separita stato. Pos finir la milito, l'ekonomio dil stato kreskis multe, pro l'extraktado di karbono e ligno, e l'expanso di ferovoyi. Tamen, l'exploto di karbono esis danjerosas: en 1907 eventis explozo che mineyo Monongah, qua produktis 362 morti, la maxim mala minala dizastro di Usana historio. Protesti kontre mala standi laborala efektigis serio di konflikti konocata kom "karbono-militi" inter 1912 e 1921. En 1920, dum tale nomizita "masakro di Matewan", 10 personi mortis dum konfronti. Suporto a sindikati kreskis dum ta epoko, tamen federala trupi sendesis por sufokar laborala movado.

L'ekonomiala krizego atingis forte la stato dum la yari 1930a, e federala programi de New Deal realigesis por diminutar chomeso. Laborala konflikti cesis kande la demando por augmentar la produktado di karbono dum la duesma mondomilito portis plu bona laborala standi a mineyi.

Dum multa yari, Westal Virginia esis Demokrata stato. En 1960, primara votadi di Demokrata Partiso selektis John Fitzgerald Kennedy kom prezidantala kandidato kontre Hubert Humphrey. Kennedy recevis 61% de la membri di la partiso en la stato, pro to Hubert Humphrey decidis suportar lu.

## Geografio
La klimato dil stato esas subtropikala pluvoza.

## Ekonomio
En 2024, la total interna produkturo di Westal Virginia atingis US$ 83,7 miliardi, e de 2023 til 2024 la reala kresko dil ekonomio kreskis 3,5%. En 2024 la total interna produkturo po persono esis US$ . Primara sektoro kontributis kun cirkume 5%, sekundara sektoro kontributis de 18% til 21%, e terciara sektoro, nun la maxim importanta dil stato, kontributis kun cirkume 77%. En 2023, la mezavalora salario dil employisti esis US$ 55 mil.

En januaro 2020, la laboro-povo esis  personi, e la chomeso atingis 4,2% en 2024.

## Referi