open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sep Marveli di la Mondo Antiqua

La **Sep Marveli di la Mondo Antiqua** esas listo pri sep notinda strukturi existinta en la mondo antiqua. La unesma tala listo quan ni havas kompilesis en la 2ma–1ma yarcento a.K.

La sep marveli esas:

* **La Granda Piramido di [[Giza]]**. Ol esas la maxim frua, e la unika de la Marveli qua ankore existas. Ol esas la maxim granda de la piramidi di Egiptia. Ol konstruktesis en la 27ma yarcento a.K, por la faraono Khufu, di la quaresma dinastio.

* **La Pendanta Gardeni di [[Babilonia]]**. Ol esas la unika Marvelo pri qua la loko ne esas klare establisaia. Ol ne esas mencionata en texti de antiqua Babilonia, e nula arkeologiala restaji esas trovata; ol forsan esis mitala. Deskriptesis en antiqua periodo ke ol esis alta strukturo montranta arbori, arbusti e viti en acensanta rangi.

* **La Statuo di [[Zeus]]** esis giganta sidanta figuro, alteso cirkume 12,4 metri, en la templo di Zeus ye Olimpia en Grekia. Ol facita, ye cirkume 435 a.K, de ivora plaki ed ora paneli; la trono esis de cedro, ornizita per ebeno, ivoro, oro e precoza stoni. Ol destruktesis en la 5ma yarcento.

* **La [[Templo di Artemis]]**. Ol esis Greka templo ye Ephesos, proxim nuntempa Selçuk en Turkia, qua longatempe esabis situeso di templo. La triesma strukturo, qua stacis dum plura yarcenti, esis un de la "Sep Marveli". En 268 ol domajesis o destruktesis dum invado di Goti.

* **La [[Mauzoleo]] di Halikarnassos**. Ol esis la lasta existinta de la sis destruktita Marveli, restinta til tertremi de la 12ma til 15ma yarcenti. Ol facesis ye cirkume 350 a.K. por Mausolos, ye Halikarnassos, nuntempa Bodrum en Turkia. Olua alteso esis cirkume 45 metri; skultita reliefi ornizis la quar lateri.

* **La [[Koloso di Rhodos]]** esis statuo di la deo Helios sur la Greka insulo Rhodos. Olua alteso esis cirkume 33 metri; ol konstruktesis en 280 a.K. por celebrar la sucesoza defenso di Rhodos kontre Demetrios la 1ma di Macedonia, pos siejo di un yaro. Ol destruktesis en la 7ma yarcento.

* **La Faro di [[Alexandria]]**, en Egiptia, konstruktesis dum la regno di Ptolemaios la 2ma, en la 3ma yarcento a.K. Olua alteso esis plu kam 100 metri: dum multa yarcenti ol esis la maxim alta strukturo facita da homi en la mondo. Ol domajesis da tri tertremi inter 956 e 1323; parti existis til 1480, kande la restanta stoni forprenesis.
Glaciepoko

**Glaciepoko** esas epoko en la historio di tero dum qua granda parti di la kontinento esis kovrita per dika strato de glacio e dum qua la mez-nombra temperaturo esas plu basa kam hodie.

Tre frua glaciepoki, ante milioni de yari, efektigesis da diplazesko de kontinenti. La maxim recenta glaciepoko existis pro mikra chanji di la poziciono e trajektorio di la tero cirkum la suno. La maxim recenta glaciepoko finis cirkume ante 10.000 yari. Anke en la distanta futuro nova glaciepoki expektesas.
Distrikto Barisaw

**Distrikto Barisaw** esas un de distrikti di provinco Minsk en Bielorusia. Chefurbo dil regiono esas Barisaw.

## Maxim populoza loki enca distrikto
* Barisaw
* Loshnica
* Vialiacichi
* Vuhli
* Starabarisaw
* Vialikaya Uhaloda
* Navasadi
* Ziembin
* Hancavichi
* Azdziacichi
Distrikto Bierazino

**Distrikto Bierazino** esas un de distrikti di provinco Minsk en Bielorusia. Chefurbo dil regiono esas Bierazino.
Distrikto Minsk

**Distrikto Minsk** esas un de distrikti di provinco Minsk en Bielorusia. Olua administrala centro esas Minsk, qua tamen ne es parto dil regiono.
Distrikto Miadziel

**Distrikto Miadziel** esas un de distrikti di provinco Minsk en Bielorusia. Olua administrala centro esas Miadziel.
Glaciopluvo

**Glaciopluvo** esas fakte pluvo glacieskanta, pro frosto. La pluvo-guti falas de (varmeta) cielo ed eniras aero - o tushas sulo kun temperaturo min zero gradi segun Celsio. La pluvo konjeleskas e produktas strato de glacio, qua povas produktar danjero di glateso.
Ter-kerno

**Ter-kerno** (**terkerno**) en geologio esas la centrala parto di la tero, 2900 kilometri de la mezo til la ter-mantelo di la tero.
Mikra Glaciepoko

La **Mikra Glaciepoko** eventis dum la periodo de ck. 1550 til 1850 qua karakterizesas da basa mez-nombra temperaturi e grand augmento de glacieri. La Mikra Glaciepoko eventis en Europa ed en Alaska. Ne esas certa kad anke la resto di la mondo experiencis Mikra Glaciepoko. Pri la kauzo nulo savesas. Dum ca glaciepoko en Nederlando piktesis la konocata vintro-peizaji.
Koralio-rifo

**Koralio-rifo** esas ferme kunkreskinta konstrukturi, produktita de exterala kalka skeleti di koralio-kolonii en tropikal aqui. Koralio-rifi donas protektiva cirkumajo por granda varieso de mar-vivo.
Atoli - ringoid insuli qui tote o preske tote cirkondas laguno - fakte esas koralio-rifi.

La maxim granda koralio-rifo di la mondo esas la Granda Koralio-barilo avan la nord-estala marbordo di Australia.
Aquo-ciklo

L**'aquo-ciklo** esas ciklo en qua aquo dil oceano vaporeskas, kondensas e kom pluvo o nivo retro-falas adsur la tero e per riveri retrofluas al oceani. On distingas la kurta ciklo (vaporesko-kondenso-retrofalo) e la longa ciklo ube anke glacieri e riveri pleas rolo.
Distrikto Orsha

**Distrikto Orsha** esas un de distrikti di provinco Viciebsk en Bielorusia. Olua administrala centro esas Orsha.

## Habitantaro

## Lingui

## Urbi e kolonieti urbaltipa
En la distrikto situesas du urbi (Baran e Orsha) e tri kolonieti urbaltipa: Arehawsk, Balbasava e Kopis.

## Komoni dil distrikto
Segun datumi de 2022 la distrikto es dividita ad 14 komoni, qui administrala centri situesas en: Andrzewshchina, Arehawsk, Babinichi, Barzdowka, Vuscie, Visokaye, Zaslonawka (olim Zabalaccie), Zadrowie, Zubava, Zubrevichi, Krapiwna, Miejava, Pishchalava e Smaliani.

## Naskita ibe
* Aliaxandr Rihoravich Lukashenka (n. 1954, kolonieto urbaltipa Kopis) – prezidanto di Bielorusia
* Aliaxiey Sciapanavich Karol (n. 1945, Kopis – m. 2015) – Bielorusa historiisto
* Mikalai Ihnatavich Krukowski (n. 1923, vilajo Mashkova, komono Pishchalava – m. 2013) – Bielorusa filozofo
* Rihor Piatrovich Chuiko (n. 1959, Ivashnia, komono Visokaye) – Bielorusa politikisto
* Siamion Silviestravich Pustelnikaw (1921-1945) – Bielorusa Heroo di Soviet-Uniono
Distrikto Bieshankovichi

**Distrikto Bieshankovichi** esas un ek la distrikti de provinco Viciebsk, en Bielorusia. Olua administrala centro esas Bieshankovichi.

## Habitantaro

## Lingui

## Komoni dil distrikto
Segun datumi de 2022 la distrikto subdividesas en 7 komoni, kun administrala centri en: Astrowna, Bazeikava, Bieshankovichi (*exter la komono*), Vierhniaye Krivina, Viarhowie, Sorjica e Ula.
Distrikto Braslaw

**Distrikto Braslaw** esas un de distrikti di provinco Viciebsk en Bielorusia. Olua administrala centro esas Braslaw.
Distrikto Viciebsk

**Distrikto Viciebsk** esas un de distrikti di provinco Viciebsk en Bielorusia. Olua administrala centro esas Viciebsk.

## Habitantaro

## Lingui

## Urbi e kolonieti urbaltipa
En la distrikto situesas du kolonieti urbaltipa: Suraj e Yanavichi – administrala centro Viciebsk es exter la distrikto.

## Komoni dil distrikto
Segun datumi de 2022 la distrikto es dividita ad 15 komoni, qui administrala centri situesas en: Akciabrskaya, Babinichi, Varoni, Vimna, Zadubrowie, Zapollie, Zaronava, Kurina, Maliya Liotci (olim Liotci), Mazalava, Nowka, Suraj, Tulava, Shapiechina e Yanavichi.

## Naskita hike
* Dzmitriy Kuzmich Abramienka (n. 1910, Filipkava – m. 1981) – Bielorusa recevinto di Medalio di Glorio
* Anton Lawrencievich Ambrosaw (n. 1912, Drikollie – m. 1984) – Bielorusa virologiisto
* Aliaxiey Hawrilavich Antonaw (n. 1922, Vimna – m. 1990) – Bielorusa Heroo di Socialista Laboro (1978)
* Alies Asipienka (n. 1919, Pushkari – m. 1994) – Bielorusa skriptisto e cinem-cenaristo
* Yahor Vasilievich Vasiliewski (n. 1922, Harbachova – m. 1991) – Bielorusa Heroo di Soviet-Uniono (1946)
* Piotr Lukich Dawbieshkin (n. 1912, Pawlavichi – m. 1943) – Bielorusa Heroo di Soviet-Uniono (1943)
* Uladzimir Anufriyevich Kanavalienka (n. 1917, Skrebni – m. 1944) – Bielorusa Heroo di Soviet-Uniono (1943)
* Mihal Cihanavich Linkow (n. 1899, Zazibi 2 – m. 1975) – Bielorusa skriptisto
* Ihnat Antonavich Mankowski (1765-1832) – Bielorusa publicisto
* Fiodar Andreyevich Mahnow (1878-1912) – Bielorusa un ek maxim alta homo en historio (285 cm)
* Mikalai Yakawlievich Nikifarowski (n. 1845, Vimna – m. 1910) – Bielorusa etnografo
* Ivan Pawlavich Sobaliew (n. 1907, Shapuri – m. 1989) – Bielorusa Heroo di Soviet-Uniono (1943)
* Minai Pilipavich Shmirow (n. 1891, Punishcha – 1964) – Bielorusa Heroo di Soviet-Uniono (1944)
* Uladzimir Rihoravich Plieshchanka (n. 1948, Varoni – m. 2006) – Bielorusa politikisto
* Mihail Barisavich Kandracienka (n. 1924, Triniwki – 2004) – Bielorusa Heroo di Socialista Laboro (1971)
* Rihor Lohvinavich Shakulaw (n. 1910, Pawlavichi – 1987) – Bielorusa skriptisto
* Uladzimir Siarhieyevich Bahdanaw (n. 1927, Karali – m. 1989) – Bielorusa historisto
* Daria Aliaxandrawna Shishkina (n. 1921 – m. ?) – Bielorusa ciencisto pri historio
* Hanna Liavonawna Arlowskaya (n. 1923, Balitchihina – m. 2010) – Bielorusa pedagogistino
* Aliaxandr Fielixavich Ripinski (n. 1809, Kukaviachina – m. 1886) – Bielorusa e Polona poeto
Distrikto Haradok

**Distrikto Haradok** esas un de distrikti di provinco Viciebsk en Bielorusia. Olua administrala centro esas Haradok.

## Habitantaro

## Lingui

## Urbi e kolonieti urbaltipa
En la distrikto situesas un urbo (administrala centro Haradok) e ank un kolonieto urbaltipa Yeziarishcha.

## Komoni dil distrikto
Segun datumi de 2023 la distrikto es dividita ad 9 komoni, qui administrala centri situesas en: Bichiha, Prudniki (olim Noviya Vaihani), Virawlia, Dawhapollie, Yeziarishcha, Miaja, Palminka, Varhi (olim Patashnia e Vieramieyeva) e Dubrava (olim Biaskatava e Stadolishcha).

## Naskita hike
* Mariya Ivanawna Isayonak (n. 1949, Kisiali) – Bielorusa piktistino
* Arsienciy Yafimavich Kazlow (n. 1919, Hazba – m. 1971, Miaja) – Bielorusa Heroo di Soviet-Uniono (1945)
* Mikalai Ivanavich Avierchanka (n. 1922, Maisieyenki – m. 1960) – Bielorusa Heroo di Soviet-Uniono (1946)
* Aliaxiey Piatrovich Ambrosienka (n. 1925, Marchanki – m. 1991, Marchanki) – Bielorusa Heroo di Socialista Laboro (1961)
* Mikalai Ivanavich Hapiayonak (n. 1919, Hlinishcha – m. 2008) – Bielorusa Heroo di Soviet-Uniono (1945)
* Ihar Ivanavich Bishniow (n. 1964, Halamierie) – Bielorusa ornitologisto e ekologisto
* Anatol Fiodaravich Kavaliow (n. 1926, Dawhapollie – m. 2015, Viciebsk) – Bielorusa piktisto
* Paviel Mihailavich Karaliow (n. 1915, Krickia – m. 1998) – Bielorusa Heroo di Soviet-Uniono (1945)
* Martin Aliaxieyevich Ananiew (n. 1900, Isaiki – m. 1982) – Bielorusa Heroo di Soviet-Uniono (1944)
* Rihor Bahdanavich Bahdanaw (n. 1910, Marciushi – m. 1943) – Bielorusa Heroo di Soviet-Uniono (1943)
* Kanstancin Vasilievich Vieranicin (n. 1834, Astrawlianie – m. 1903) – Bielorusa skriptisto
* Sciapan Trafimavich Voranaw (n. 1906, Virok – 1959) – Bielorusa guerilo de duesma mondomilito
* Mikola Voranaw (n. 1936, Viri – m. 2005) – Bielorusa skriptisto
* Mihas Pawlaw (n. 1957, Sielishcha – m. 2017) – Bielorusa aktivisto
* Ivan Sakalowski (n. 1867, Vaihani – m. 1943) – Bielorusa otodoxala sacerdoto
Distrikto Dubrowna

**Distrikto Dubrowna** esas un de distrikti di provinco Viciebsk en Bielorusia. Olua administrala centro esas Dubrowna.

## Habitantaro

## Lingui

## Urbi e kolonieti urbaltipa
En la distrikto situesas nur un urbo: administrala centro Dubrowna.

## Komoni dil distrikto
Segun datumi de 2022 la distrikto es dividita ad 7 komoni, qui administrala centri situesas en: Asintorf, Arlovichi (olim Valiawki), Dabrin, Zarubi, Dubrowna (*exter la komono*; olim Maloye Bahava), Yeramieyewshchina (olim Maloye Savina) e Pirahi.

## Naskita hike
* Ivan Awdzieyevich Aviekaw (n. 1919, Asinawka – m. 1943) – Bielorusa aviacisto de duesma mondomilito, Heroo di Soviet-Uniono (1943)
* Mikalai Apanasavich Apiyok (n. 1935, Makarawka) – Bielorusa artisto
* Vasil Ivanavich Hapieyew (n. 1951, Volieva) – Bielorusa diplomacisto
* Uladzimir Aliaxandravich Hieraimienka (n. 1955, Zarubi) – Bielorusa filozofo
* Siarhiey Kanstancinavich Zaranka (n. 1818, Liadi – m. 1871) – Bielorusa piktisto
* Ivan Dzmitriyevich Kandraciew (n. 1917, Haroshkava – m. 1955) – Bielorusa Heroo di Soviet-Uniono (1944)
* Fiodar Kuzmich Kawrow (n. 1912, Pasuddzieva – m. 1937) – Bielorusa Heroo di Soviet-Uniono (1937)
* Uladzimir Fiodaravich Ladisiew (n. 1940, Dziaciel) – Bielorusa historiisto
* Siarhiey Ivanavich Nazaraw (n. 1928, Baradzino – m. 1999) – Bielorusa ciencisto
* Yefrasinnia Yafremawna Marshalava (n. 1919, Dziaruhi – m. 1999) – Bielorusa Heroo di Socialista Laboro (1966)
* Siarhiey Rakita (n. 1909, Licvinava – m. 1999) – Bielorusa poeto
* Kaciarina Zaharawna Rubiciel (n. 1924, Chirvoniya Zascienki – m. 2009) – Bielorusa Heroo di Socialista Laboro (1966)
* Erniest Vasilievich Yapuhin (n. 1936, Asinawka – m. 2022) – Bielorusa skriptisto
Distrikto Liozna

**Distrikto Liozna** esas un de distrikti di provinco Viciebsk en Bielorusia. Olua administrala centro esas Liozna.

## Habitantaro

## Lingui

## Urbi e kolonieti urbaltipa
En la distrikto situesas nur un kolonieto urbaltipa: administrala centro Liozna.

## Komoni dil distrikto
Segun datumi de 2022 la distrikto es dividita ad 6 komoni, qui administrala centri situesas en: Babinavichi, Vieliashkovichi, Dabramisli, Krinki, Liozna (*exter la komono*) e Yaskawshchina.

## Naskita hike
* Piotr Ivanavich Alsmik (n. 1907, Vidreya – m. 1992) – Bielorusa ciencisto pri agrokultivo, Heroo di Socialista Laboro (1966)
* Uladzimir Pawlavich Andreichanka (n. 1949, Marianova) – Bielorusa politikisto
* Dzmitriy Ivanavich Barashkin (n. 1922, Shaviali – m. 2004) – Bielorusa Heroo di Socialista Laboro (1966)
* Vikar Fiodaravich Landichenka (n. 1922, Mihailova, ex-vilajo en komono Vieliashkovichi – m. 1980) – Bielorusa soldato dum duesma mondomilito, recevinto di Medalio di Glorio
* Ignaci Vikiencievich Mackievich (n. 1912, Zavolsha – m. 1943) – Bielorusa Heroo di Soviet-Uniono
* Piotr Zaharavich Savachkin (n. 1911, Rodzina – m. 1975) – Bielorusa historiisto
* Piotr Macvieyevich Savucin (n. 1923, Vialikaye Sialo – m. 1995) – Bielorusa soldato dum duesma mondomilito, recevinto di Medalio di Glorio
* Mariya Yakawliewna Ihnatava (n. 1930, Palavinki – 2001) – Bielorusa Heroo di Socialista Laboro (1960)
* Uladzimir Karpavich Bandarenka (n. 1939, Krinki – m. 2001) – Bielorusa skriptisto
* Nadzieya Stefanawna Salodkaya (n. 1947, Shkierina) – Bielorusa poetino
* Ivan Ahremavich Baradawkin (n. 1908, Hamini – m. 1994) – Bielorusa generalo-mayoro
* Yefrasinnia Lieanidawna Bondarava (n. 1922, Haponava – m. 2011) – Bielorusa cinem-kritikistino
Nitroz oxido

**Nitroz oxido** o populare **ridgaso**, esas gaso (N2O) qua en poka quanteso trovesas en la ter-atmosfero. La quanteso augmentas, interaltre pro uzo di dungo. Ol kontributas a la teplic-efekto.

## <small>Ridgaso</small>
Ridiganta gaso multe aplikesas en moderna cienco e tekniko: ol esas anesteziiva gaso uzata por anesteziar.
Ter-atmosfero

**Ter-atmosfero** esas fluida gaso, diafana, ek oxo, azoto e kelka gasi skarsa, difuzita en omna regioni qua formacas atmosfero, utila por respiro e kombusto. Ol esas la sferatra kuverto di gasi, vaporo e partikuli qui cirkondas la Tero, retenata da la gravitado e formacanta granda kompozuro dil ambiento* por la maxim multa terana vivanti, protektanta li del efekto di aeroliti, kosmala radiaco e nociva sunala radiaco.

La kompozuro e fizikala traiti dil atmosfero terala varias segun l'altitudo. Kelka traiti uzesas por dividar ol en plura zoni, di qui la basa ed alta limiti chanjas segun latitudo, horo dil dio ed yarala sezono. Cirkume 75% de la tota maso e 90% del aquo-vaporo dil atmosfero kontenesas en troposfero, la maxim basa zono. La quanto di aquo-vaporo varias, nam aquo vaporeskas del oceani, portesas en nubi e pluvas sur la kontinenti.

Che tale nomizita troposfero eventas la vetero (videz meteorologio), e la maxim multa vivanti trovesas ibe. La stratosfero kontenas ozon-strato quo ekfiltras danjeroza ultraviolea radiaco de la suno.

Super stratosfero, mezosfero fuzesas aden ionosfero, strato qua kontenas diversa elektrizita partikuli importanta por la propago di radio-ondi. Mem plu alte, ionosfero fuzesas aden exosfero, regiono konsistanta precipue ek gasi helio e hidrogeno, qua fine fuzesas aden l'interplaneta medio.
Regiono di bas aero-preso

**Regiono di bas aero-preso** esas regiono ube l'aero-preso esas plu basa kam en la cirkondanta regiono. Ye la nordala misfero la vento cirkum regiono di bas aero-preso, turnas kontre-sinse la horlojo. En regiono di bas aero-preso l'aero acensas, pro quo povas existar nubi ek qui pluvo-quanto povas falar. Regiono di bas aero-preso ofte esas la kauzo di veteracho kun multa vento e pluvo.
Distrikto Yelsk

**Distrikto Yelsk** esas un de distrikti di provinco Homiel en Bielorusia. Olua administrala centro esas Yelsk.

## Komoni dil distrikto
Segun datumi de 2022 la distrikto es dividita ad 8 komoni, qui administrala centri situesas en: Balaisk, Dabrin, Kochishchi, Mlinok, Ramiazi, Skarodnaye, Staroye Visokaye e Zasinci.
Distrikto Vietka

**Distrikto Vietka** esas un de distrikti di provinco Homiel en Bielorusia. Olua administrala centro esas Vietka.
Nikolaos Plastiras

**Nikolaos Plastiras**, militisto e politikisto n. ye la 4ma di novembro 1883 til la 26ma di julio 1953 esis trifoye chefministro di Grekia.
Distrikto Baranavichi

**Distrikto Baranavichi** esas un de distrikti di provinco Brest en Bielorusia. Olua administrala centro esas Baranavichi.

## Komoni dil distrikto
Segun datumi de 2022 la distrikto es dividita ad 14 komoni, qui administrala centri situesas en: Rusino (olim Vialikia Luki), Volna, Haradzishcha, Jamchujni, Kroshin, Liasnaya, Mirni (olim Malahoici), Moichadz, Milavidi, Novaya Mish, Padhornaya, Palonka, Pachapava e Stalovichi.
Distrikto Brest

**Distrikto Brest** esas un de distrikti di provinco Brest en Bielorusia. Olua administrala centro esas Brest.

## Komoni dil distrikto
Segun datumi de 2022 la distrikto es dividita ad 11 komoni, qui administrala centri situesas en: Damachava, Znamienka, Klieyniki, Noviya Lishchici, Vialikia Matikali, Muhaviec, Vialikia Padvanichi, Tamashowka, Telmi 1, Charnawchici e Cherni.
Distrikto Ivacevichi

**Distrikto Ivacevichi** esas un de distrikti di provinco Brest en Bielorusia. Olua administrala centro esas Ivacevichi.

## Komoni dil distrikto
Segun datumi de 2022 la distrikto es dividita ad 10 komoni, qui administrala centri situesas en: Bicien, Volka, Hadaki (olim Jitlin), Krasievichi, Milieyki, Rechki, Sviataya Volia, Staiki, Cieliahani e Yahlievichi.
Distrikto Kamianiec

**Distrikto Kamianiec** esas un de distrikti di provinco Brest en Bielorusia. Olua administrala centro esas Kamianiec.

## Komoni dil distrikto
Segun datumi de 2022 la distrikto es dividita ad 13 komoni, qui administrala centri situesas en: Aharodniki, Bielaviejski, Vidamlia, Voiskaya, Voichin, Viarhovichi, Dzmitrovichi, Kamieniuki, Navickavichi, Pielishcha, Rasna, Rataichici e Rechica.
Distrikto Pinsk

**Distrikto Pinsk** esas un de distrikti di provinco Brest en Bielorusia. Olua administrala centro esas Pinsk.

## Komoni dil distrikto
Segun datumi de 2022 la distrikto es dividita ad 24 komoni, qui administrala centri situesas en: Asniejici, Ahova, Bobrik, Barichavichi, Biarozavichi, Valishcha, Haradzishcha, Dubaye, Kamien (olim Pahost-Zaharodski), Kalavuravichi, Lahishin, Lapacina, Lasick, Lishcha, Malotkavichi, Mierchici, Novi Dvor, Parahonsk, Tabulki (olim Parechcha), Pinkavichi, Plieshchici, Soshna, Stavok e Hoina.
Distrikto Prujani

**Distrikto Prujani** esas un de distrikti di provinco Brest en Bielorusia. Olua administrala centro esas Prujani.

## Komoni dil distrikto
Segun datumi de 2022 la distrikto es dividita ad 12 komoni, qui administrala centri situesas en: Vialikaye Sialo, Zielianievichi, Linava, Mokraye, Noviya Zasimavichi, Prujani (*exter la komono*), Rujani, Suhopal, Harava, Shani, Sharashova e Shcharchova.
Distrikto Stolin

**Distrikto Stolin** esas un de distrikti di provinco Brest en Bielorusia. Olua administrala centro esas Stolin.

## Komoni dil distrikto
Segun datumi de 2022 la distrikto es dividita ad 19 komoni, qui administrala centri situesas en: Alshani, Bielavusha, Bierajnoye, Vialikaye Malieshava, Vieliamichi, Vidzibor, Haradnaya, Hlinka, Liadziec, Mankavichi, Plotnica, Radchick, Ramiel, Rubiel, Ruhcha 1, Rechica, Struha, Fiadori e Haromsk.
Distrikto Astraviec

**Distrikto Astraviec** esas un de distrikti di provinco Hrodna en Bielorusia. Olua administrala centro esas Astraviec.

## Komoni dil distrikto
Segun datumi de 2022 la distrikto es dividita ad 5 komoni, qui administrala centri situesas en: Varniani, Hierviati, Palushi (olim Hudahai), Mihalishki e Ritan.
Otto Arosemena Gómez

**Otto Arosemena Gómez**, advokato n. ye la 19ma di julio 1925 til la 20ma di aprilo 1984, esis prezidanto di Equador de 1966 til 1968.
Orsha

**Orsha** esas urbo en provinco Viciebsk, estala Bielorusia. Ol esas chefurbo di distrikto Orsha e samatempe importanta regionala urbo. Segun statistiki dil yaro 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 38,90 km². Ol jacas este de Bielorusia, apud fluvio Dnepr, che punto ube rivero Arshica debushas an ol. L'urbo distas cirkume 80 kilometri sude de Viciebsk e 202 kilometri este de Minsk.

## Habitantaro

## Referi
Ter-mantelo

**Ter-mantelo** esas la parto di la tero inter la ter-kerno e la ter-krusto, desfortunoze kelke stranja nomo por ulo qua esas la chefa maso di la tero, nome 83% di la volumo, en ne esas la maxim extera strato, quale on expektas de 'mantelo'. La ter-mantelo esas ck. 3400 kilometri dika.
Baran

**Baran** esas urbo (de 1972) en provinco Viciebsk, distrikto Orsha, estala Bielorusia. Lo es urbala komono. Segun statistiki dil yaro 2022, ol havis  habitanti. Ol jacas este de Bielorusia, an rivero Adrow (dextra enfluanto di Dnepr). L'urbo distas cirkume 9 kilometri de Orsha.

## Referi
Balbasava

**Balbasava** esas kolonieto urbaltipa (de 1946) en provinco Viciebsk, distrikto Orsha, estala Bielorusia. Lo es ank urbala komono Balbasava, e ye 2016 lua parto divenis vilajo Barsuki. Segun statistiki dil yaro 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 8,83 km².

## Referi
Barsuki (Orsha)

**Barsuki** esas ex-vilajo en provinco Viciebsk, distrikto Orsha, estala Bielorusia. Ye 2016 lo divenis parto di kolonieto urbaltipa Balbasava.
Dzievina

**Dzievina** esas vilajo en provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Visokaye (til 2013 – komono Kliukawka), estala Bielorusia. Ye 1979 parto dica loko divenis vilajo Ivashnia.
Mashkova (Orsha)

**Mashkova** esas vilajo en provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Pishchalava (en 1924-1961 – chefloko di komono Mashkova), estala Bielorusia.
Ukrainani

**Ukrainani** esas estal-Slava populo lojanta precipue en Ukraina (segun statistiki di 2001, esis  personi), ma ank en multa diaspori en multa landi dil mondo, exemple Rusia ( personi en 2015), Kanada ( personi en 2016), Polonia ( personi en 2020), Usa ( personi en 2016), Brazilia (de 600 000 til 1 milion personi en 2015), Kazakstan ( personi en 2015), Germania ( personi en 2021), Arjentinia ( personi en 2007), Italia ( personi en 2022), Moldova ( personi en 2014), Bielorusia ( personi en 2019), Chekia ( personi en 2018), Uzbekistan ( personi en 2015). Entote, Ukrainani esas de 37 til 45 milion individui.

Ukrainani en Ukraina uzas ne nur Ukrainana linguo, ma anke – precipue sude, este e en Kiyiv – la Rusa. Exemple, la Rusa es denaska linguo di Ukrainana prezidanto Volodimir Zelenskiy.
Foso di Mariani

La **Foso di [[Mariani]]** esas la maxim profunda punto en la ter-krusto (-11.034 kilometri) este de Filipini, ube l'ocean-krusto, qua portas la Grand Oceano, subiras l'adjacanta kontinentala krusto, qua portas Eurazia.
Mariani

**Mariani** (olime anke: Ladrón-insuli) esas insularo oceanala, parto di la regiono Mikronezia. Mariani trovesas en la Grand Oceano norde de Karolini e sude de la Japoniana Bonin- e Volkan-insuli. La central e nordala parto di Mariani esas Nordala Mariani, la maxim sudala parto esas Guam. Amba parti esas teritorio di Usa.
Kastelo Kopis

**Kastelo Kopis** esas konstrukturo de 11ma yarcento, qua jacas an sinistra rivo di Dnepr en Bielorusiana kolonieto urbaltipa Kopis (provinco Viciebsk, distrikto Orsha). Pos 1772 lo ne esis uzita.
Kopis

**Kopis** esas kolonieto urbaltipa (de 1938) en provinco Viciebsk, distrikto Orsha, estala Bielorusia. Lo es ank urbala komono Kopis. Segun statistiki dil yaro 2022, ol havis  habitanti. Kopis jacas an sinistra rivo di Dnepr, 35 km de Orsha.

En Kopis situesas kastelo de 11ma yarcento.

La kolonieto es naskeyo di prezidanto di Bielorusia Aliaxandr Rihoravich Lukashenka (n. 1954).

## Referi
Americana

**Americana** (pronuncez: *Amerikana*) esas urbo en Braziliana stato Sao Paulo. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 133,91 km². 

## Referi
Metamorfa roko

**Metamorfa roko** esas roko qua subisis rikristalesko o metamorfoso, profunde sub la ter-surfaco, influita da alta presuro e temperaturo. Exempe, tale kalko povas chanjar a marmoro, granito a gneiso, skist-argilo ad ardezo.
Aliaxandr Viktaravich Charviakow

**Aliaxandr Viktaravich Charviakow** (n. ye la 15ma di septembro 1966) esas la ministro pri ekonomiko di Bielorusia de la 4ma di januaro 2020 til 20ma di novembro 2023, sub du chefministri: Siarhiey Rumas (til 4ma di junio 2020) e Raman Halowchanka (til nun).

## Referi
Babinichi (Orsha)

**Babinichi** esas agrourbeto en provinco Viciebsk, distrikto Orsha, estala Bielorusia. Lo es administrala centro di komono Babinichi.

Ibe naskis ministro pri ekonomiko di Bielorusia Aliaxandr Charviakow (n. 1966).

## Fotografuraro

Arkivo:Новый дом Бабиничи.jpg
Arkivo:Фабричная улица.jpg
Arkivo:A shop in Babiničy.jpg
Arkivo:Центр Бабиничи 2.jpg
Arkivo:Фок бабиничи.jpg
Arkivo:A road in Babiničy.jpg
Arkivo:Остановка Бабиничи центр.jpg
Arkivo:Детская площадка Бабиничи 1.jpg
Arkivo:Пришкольный участок Бабиничи 1.jpg
Barzdowka

**Barzdowka** esas agrourbeto en provinco Viciebsk, distrikto Orsha, estala Bielorusia. Lo es administrala centro di komono Barzdowka. La loko jacas 16 kilometri de Orsha e 98 kilometri de Viciebsk, an dextra rivo di rivero Krapivienka (dextra enfluanto di Dnepr).
Mikalai Fiodaravich Sadkovich

**Mikalai Fiodaravich Sadkovich** (n. ye la 21ma di januaro 1907 til 16ma di agosto 1968) esas Bielorusiana e Sovietiana filmifisto e skriptisto.
Skist-argilo

**Skist-argilo** esas sedimentala rokajo qua existas de hardeskinta, solideskint argilo. Kontree ad argilo-petro, skist-argilo havas klara fenduri. Skist-argilo ofte konfundesas ad ardezo, ma kontree ad ardezo, skist-argilo existas grandaparte de argil-minerali.

## Industrial apliko
Skist-argilo esas materialo qua povas stokigar gaso e pro to esas interesanta por extraktar ca gaso (gaso di skist-argilo o skistargil-gaso). Strati de skist-argilo esas aproximata per borar horizontale. Tamen, por extraktar suficanta quanteso de gaso por esar profitifanta, la tekniko di hidrolikala rupto devas esar uzata. Per to, mikra fenduri de kelka milimetri granda povas esar kreata, tale ke la gaso povez eskapar de la rokajo.
Kastelo Smaliani

**Kastelo Smaliani** o kastelo **Bieli Koviel** esas konstrukturo de 17ma yarcento, qua jacas an la rivo di Dziarnowka (enfluanto di Adrow en baseno di Dnepr) en Bielorusiana agrourbeto Smaliani (provinco Viciebsk, distrikto Orsha). Dum Granda Nordala milito proprietinto dil kastelo esis princo di Grandadukio Lituania Paweł Karol Sanguszko, qua batalis kune Suedia. La kastelo – defensita da c. 200 Sueda soldati – konquestesis e destruktis da armeo di Pyotr la Granda.

## Fotografuri

Arkivo:Панорама изнутри.jpg
Arkivo:Smaljany, Bieły Koviel. Смальяны, Белы Ковель (J. Pieška, 1800).jpg
Arkivo:Smaljany. Смальяны (N. Orda, 31.07.1877).jpg
Miejava (Orsha)

**Miejava** esas agrourbeto en provinco Viciebsk, distrikto Orsha, estala Bielorusia. Lo es administrala centro di komono Miejava. La loko jacas 15 kilometri de Orsha, an la rivero Skunia (dextra enfluanto di Arshica en baseno di Dnepr).

Ibe situesas ex-rezideyo di le Łubieński del fino di 19ma yarcento.
Zabalaccie (Orsha)

**Zabalaccie** esas agrourbeto en provinco Viciebsk, distrikto Orsha, estala Bielorusia. Olim lo esis administrala centro di komono Zabalaccie – de 1996 lua centro es vilajo Zaslonawka. La loko jacas an la rivero Adrow (dextra enfluanto di Dnepr).
Andrzewshchina (Orsha)

**Andrzewshchina** esas vilajo en provinco Viciebsk, distrikto Orsha, estala Bielorusia. Lo es administrala centro di komono Andrzewshchina, e jacas che frontiero kun Orsha.
Smaliani

**Smaliani** esas agrourbeto en provinco Viciebsk, distrikto Orsha, estala Bielorusia. Lo es administrala centro di komono Smaliani. La loko jacas 10 kilometri de Orsha, an la rivero Dziarnowka (enfluanto di Adrow en baseno di Dnepr).

Ibe situesas ruini di kastelo Bieli Koviel de 17ma yarcento.

## Fotografuri

Arkivo:Замок в Смолянах.JPG
Arkivo:Фото путешествия по Беларуси 441.jpg
Arkivo:Dominican Cathedral in Smolyany near Orsha, Belarus.jpg
Arkivo:Спасо-Преображенская церковь (Смоляны).jpg
Arkivo:Belarus-Smalyany-Church of Alex-1.jpg
Arkivo:Smaljany, Tamaš Zan. Смальяны, Тамаш Зан (N. Orda, 31.07.1877).jpg
Rezideyo di le Łubieński

**Rezideyo di le Łubieński** esas konstrukturo (monumento di arkitekturo) kune parko de la fino di 19ma yarcento, qua jacas an la rivo di Skunia (dextra enfluanto di Arshica en baseno di Dnepr) en Bielorusiana agrourbeto Miejava (provinco Viciebsk, distrikto Orsha).

Lo apartenis ad familio di le Łubieński, e lua lasta proprietinto esis Polona diplomacisto Leon Kazimierz Łubieński (plwiki).

## Fotografuraro

Arkivo:Межава. Сядзібна-паркавы ансамбль Любенскіх (02).jpg
Arkivo:Межава. Сядзібны дом.jpg
Arkivo:Miežava, Межава (2.09.2012).jpg
Arkivo:Межава. Сядзібна-паркавы ансамбль Любенскіх (03).jpg
Star (Orsha)

**Star** esas agrourbeto en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Zabalaccie. La loko jacas 14 kilometri de Orsha, an la rivero Adrow (dextra enfluanto di Dnepr).
Arlowshchina (Orsha)

**Arlowshchina** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Zabalaccie.
Arashki

**Arashki** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Arehawsk. Lo jacas 22 kilometri de Orsha.

Hike naskis Bielorusa piktisto Piotr Piatrovich Sharipa *bewiki* (1942-2013).
Imaj-adapto

Per **imaj-adapto** firmo od organizuro prizentas su esar plu ekologial o sociala kam ol vere esas. On prizentas su esar (plu) konsideranta pri l'ambiento, sociala temi o certena grupi.

Karakterizanta pri imaj-adapto esas ke la kern-aktiveso di la firmo od organizuro ankore esas kontre la skopo quan on sustenas, ofte konciante, ofte nekonciante. Exemple, firmo povas sustenar UNICEF dum ke li tamen produktas per infantala laboro. O firmo sustenas ambiental organizuro dum ke ol uzas polutanta produkto-metodi.

## Imaj-kolorizo

* Imaj-verdigo: se firmo od organizuro adaptas l'imajo ad ekologiala skopo.
* Imaj-rozeigo: se firmo od organizuro adaptas l'imajo a solidareso kun la HBTI-komuneso.
Imaj-rozeigo

**Imaj-rozeigo** esas diversa diverganta (politikala) merkatigo-strategii, vizata por reklamar produkturi, landi, personi od altra entesi, per montrar homeosexual-amikal imajo, skope esar vidata kom tolerema, progresem e moderna, dum qua ca pozitiv imajo esas uzata per celar ulo altra. La kulpigo pri imaj-rozeigo unesmafoye enuncesis kontre la stato Israel, ma pose plu ofte uzesas. "Rozea" referas a la HBTI-komuneso, analoge ad imaj-verdigo. Amba esas formo di imaj-adapto.
Bierascienava

**Bierascienava** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Andrzewshchina. Lo jacas 6 kilometri de Orsha.

Hike situesas ruini di rezideyo di le Lubomirski de la komenco di 19ma yarcento.
Rezideyo di le Lubomirski (Bierascienava)

**Rezideyo di le Lubomirski** esas konstrukturo kune parko de la komenco di 19ma yarcento, qua jacas an la rivo di Dnepr en Bielorusiana vilajo Bierascienava (provinco Viciebsk, distrikto Orsha). Lo apartenis a familio principala le Lubomirski.

Proprietero dil rezideyo esis princo e generalo-mayoro Konstanty Lubomirski (1747-1819), filiulo di generalo di armeo di Rusa imperio Franciszek Ksawery Lubomirski (1786-1870). Segun testamento da Konstanty la domeno divenis proprieto ilua spozino e filiini.

## Fotografuraro

Arkivo:Bieraścienava manor-Wing front facade.jpg
Arkivo:Bieraścienava manor-Wing back facade.jpg
Arkivo:Bieraścienava Park.jpg
Arkivo:Bieraścienava Park allée.jpg
Pridniaprowie

**Pridniaprowie** (til 1964 – *Kabiliaki*) esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Andrzewshchina. Lo jacas 2 kilometri de Orsha an dextra rico di Dnepr.
Le Lubomirski

**Le Lubomirski** esas Polona familio princala. Kreinto di familio-povo de la fino di 16ma yarcento esis senatano Sebastian Lubomirski (1546-1613). Il esis lokacero di salo-mineyo.
Konsilistaro di Ministri di Soviet-Uniono

**Konsilistaro di Ministri di Soviet-Uniono** esis autoritato exekutiva di Soviet-Uniono en yari 1946-1991. Lua precedero esis Konsilistaro di Popula Komisarii di Soviet-Uniono (1923-1946).

Ye 19ma di marto 1946 unesma prezidanto dil konsilistaro divenis Iosif Stalin, e lasta prezidanto (1985-1990) esis Nikolai Rijkov.
Supra Konsilistaro di Soviet-Uniono

**Supra Konsilistaro di Soviet-Uniono** esis chefa autoritato legifala di Soviet-Uniono.

Lo elektis: chefo di Soviet-Uniono, Konsilistaro di Ministri di Soviet-Uniono, membri di Supra Korto, e ank nominis supera statala advokato. Kom la nura autoritato lo povis chanjar konstituco di Soviet-Uniono.
Medalio di Lenin

**Medalio di Lenin** esis supera dekoruro di Soviet-Uniono. Lo esis un-gradala.

La medalio fondesis ye la 6ma di aprilo 1930 e konferesis ne nur a personi, ma ank inter altri a: institucuri, organizi, subdividuri e loki. 

## Versioni dil medalio

Type 1 Order of Lenin replica.jpg|1930-1934.
OrderLenin II.jpg|1934-1936.
Kiselev's Order of Lenin (cropped).png|1936-1943.
Order of Lenin obverse Turova TB.png|1943-1991.
Medalio di Patrio

**Medalio di Patrio** esas statala dekoruro.

* Medalio di Patrio – en Bielorusia
* Medalio di Patrio – en Kazakstan
* Medalio di Patrio – en Turkmenistan
Desfrosto di Hrushchyov

**Desfrosto** esas la termo politikala signifikanta komuto di represi en komunista stati pos morto di Iosif Stalin. Nomo devenis de samnomita romano da Ilya Erenburg publikita en 1954, a la termo koncernis desstalinigo, qua introduktis Nikita Hrushchyov ye 1956.
Desstalinigo

**Desstalinigo** esis tempo-sequo, qua komencesis ye 1956 Nikita Hrushchyov. Lua skopo esis haltado, introduktita da Iosif Stalin, kultivo di personeso. Lo esis koncernita kun politikala proceso nomita desfrosto.
Medalio "Siklo e Martelo"

**Medalio "Siklo e Martelo"** esis Sovietiana dekoruro konferita kune titulo Heroo di Socialista Laboro. Lo esis de l'oro (23 karati).
Medalio di Patrio (Bielorusia)

**Medalio di Patrio** esas alta Bielorusiana dekoruro arjentea. Lo esis tri-gradala.

## Versioni dil medalio

Bel.Ord.Otech.1.jpg|1ma grado.
Bel.Ord.Otech.2.jpg|La 2ma.
Bel.Ord.Otech.3.jpg|La 3ma.
Heroo di Socialista Laboro

**Heroo di Socialista Laboro** esis titulo konferita da Supra Konsilistaro di Soviet-Uniono en yari 1938-1991 pro specala meriti por la stato.

Lo konferesis kune Medalio di Lenin, Medalio "Siklo e Martelo" e diplomo di Regio di Supra Konsilistaro di Soviet-Uniono.

Kom la unesma ica titulo recevis ye la 20ma di decembro 1939 Iosif Vissarionovich Stalin, e lasta ye la 21ma di decembro 1991 kazaka primadono Bïbigül Axmetqızı Tölegenova.
Rumina

**Rumina** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Babinichi.

Hike naskis Heroo di Socialista Laboro (1966) Daria Kuzminichna Sasnowskaya (1916-1992).
Medalio di Patrio (Kazakstan)

La **Medalio di la Patrio** o **Medalio Otan** esas alta Kazakstanana dekoruro arjentea. Ol havas tri gradizi (la 3ma til 2015).

L'unesma persono qua recevis la medalio esis eminenta metalurgisto Sergeý Vasïlʹyevïç Drojjïn (1938-2007).

## Fotografuri

Stamp of Kazakhstan 180.jpg|Postomarko kun la medalio dil 1ma grado (1997).
Орден Отан (Казахстан).jpg|La medalio dil 1ma grado (til 1998).
50Otan-rev.jpg|Moneto kun la medalio (2007).
Medalio di Patrio (Turkmenistan)

**Medalio di Patrio** o **Medalio Watan** esas alta Kazakstanana dekoruro konferita de 2007.

Unesma persono, qua recevis (29ma di junio 2007) la medalio esis prezidanto Gurbanguly Berdimuhamedow (n. 1957).
Princio Prusia

**Princio Prusia** esis stato, qua on fondesis pos laikigo di stato di teutonala kavalieri en Prusia ye 1525 (Prusiana homajo). Til 1657 la princio esis feudo di Rejio Polonia.
Rejio Prusia

**Rejio Prusia** esis stato, qua on fondesis rezulte transformo di Princio Prusia ye 1701. Lo esis abolisita ye 1918.
Premio di Stalin

**Premio di Stalin** esis statala premio en Soviet-Uniono konferita en 1940-1954 pro grandega prodaji pri cienco, tekniko, literaturo, arto, e anke nova metodi di produktado e konstruktado.

De 1966 on substitucis lo pro desstalinigo per Statala premio di Soviet-Uniono.
Partigi di Polonia-Lituania

**Partigi di Polonia-Lituania** esis periodo en historio, kande Polonia-Lituania dividesis e juntesis a vicinala stati: Rusia, Rejio Prusia e Austria.

## Fazi dil partigi
* 1ma partigo ye 1772: Rusia – c. 36 mil km², Prusia – c. 92 mil km², Austria – c. 83 mil km²
* 2ma partigo ye 1793: Rusia – c. 250 mil km², Prusia – c. 58 mil km²
* 3ma partigo ye 1795: Rusia – c. 120 mil km², Prusia – c. 55 mil km², Austria – c. 47 mil km²

Sume Polonia-Lituania dividesis kom 82 % (462 tys. km²) por Rusia, 11 % por Austria e 7 % por Prusia. Poloni esis c. duimo di habitantaro di Rejio Prusia.

Situeso geopolitikala di ca regiono chanjis nur pos unesma mondomilito en 1918, kande Polonia rikomencis esar nova nedependanta stato.
Gubernio Minsk

**Gubernio Minsk** esis subdividuro di Rusian Imperio fondita ye la 23ma di marto 1793 pos 1ma partigo di Polonia-Lituania. Lo esis abolisita ye 1921 (plu frue ye la 26ma di aprilo 1919 un, e ye 1921 restita komtii dil gubernio divenis parto di nov-fondita Gubernio Homiel). Administrala centro dil subdividuro esis Minsk.
Gubernio Homiel

**Gubernio Homiel** esis Sovietiana subdividuro di RSS Rusia fondita ye la 26ma di aprilo 1919 de gubernii di Rusa imperio: abolisita Mahiliow, parto di Charnihaw e parto di Minsk. Lua centro administrala esis urbo Homiel.
Regiono Perm

**Regiono Perm** esas un ek la subdividuri di Rusia. Ol subdividesas en 30 distrikti (8 urbala), ed olua chefurbo esas Perm.

## Precipua loki
Yen loki en la regiono kun plu kam 40 000 habitanti:

## Distrikti
Ek la 47 distrikti, 15 esas urbi kom legitima (urbala) distrikti: Alexandrovsk, Berezniki, Gremyachinsk, Gubaha, Dobryanka, Zvyozdni (urbo klozita), Kizel, Krasnokamsk, Kudimkar, Kungur, Lisva, Perm, Solikamsk, Chaikovski e Chusovoi. La cetera 33 distrikti esas: Barda, Beryozovka, Bolshaya Sosnovka, Vereshchagino, Gaini, Gornozavodsk, Yelovo, Ilinski, Karagai, Kishert, Kosa, Kochyovo, Krasnovishersk, Kudimkar, Kuyeda, Kungur, Nitva, Oktyabrski, Orda, Osa, Ohansk, Ochyor, Perm, Siva, Solikamsk, Suksun, Uinskoye, Usoye, Chastiye, Cherdin, Chernushka, Yurla e Yusva.

## Referi
Lev Ivanovich Davidichev

**Lev Ivanovich Davidichev** (1ma di januaro 1927 - 24ma di novembro 1988) esis Rusa-Sovietiana skriptisto.
Solikamsk

**Solikamsk** esas urbo (de 1573) en regiono Perm, Rusia. Segun statistiki dil yaro 2021, ol havis  habitanti.

## Referi
Medalio "Ora Stelo" (Soviet-Uniono)

**Medalio "Ora Stelo"** esas dekoruro establisita ye la 1ma di agosto 1939 (kun kelk korektaji ye la 19ma di junio 1943) da Regio di Supra Konsilistaro di Soviet-Uniono. Lo esas procedero di inter altri la samnoma medalii: Medalio "Ora Stelo" (Azerbaijan) e Medalio "Ora Stelo" (Rusia).

La medalio recevis nur personi, qui ank recevis maxim alta titulo honorumala – Heroo di Soviet-Uniono. Lo povis konferesir multople.

Lo esis de l'oro (23 karati).
Medalio "Ora Stelo" (Rusia)

**Medalio "Ora Stelo"** esas statala dekoruro di Rusa Federuro establisita ye la 20ma di marto 1992, por sucedar Sovietana Medalio "Ora Stelo".

La medalio donesas nur ad individui, qui ank recevis maxim alta titulo honorumala – Heroo di Rusa Federuro.

Ol esas ora medalio, de 23 karati.
Medalio "Ora Stelo" (Azerbaijan)

**Medalio "Ora Stelo"** esas statala dekoruro di Azerbaijan establisita ye la 25ma di marto 1992, sucedero di Sovietana medalio "Ora Stelo".

La medalio recevis nur personi, qui ank recevis maxim alta titulo honorumala – Nacionala Heroo di Azerbaijan.
Medalio di Laborista Reda Standardo

La **Medalio di Laborista Reda Standardo** esas alta Sovietiana dekoruro arjentea, donacita de la 7ma di septembro 1928.

Ol sucedis la Medalio di Laborista Reda Standardo di RSS Rusia ed altra medalii di Soviet-Uniono.

## Fotografuri

Order of the Red Banner of Labour 1 type.jpg|Versiono de 1928-1936.
Order of Red Banner of Labor thumb.png|De 1936-1943.
Order of the Red Banner of Labour obverse Turova TB.png|De 1943-1991.
Order of the Red Banner of Labour REVERSE.jpg|De 1966-1991 (averso).
Medalio di Laborista Reda Standardo di RSS Rusia

**Medalio di Laborista Reda Standardo di RSS Rusia** esas alta Sovietiana dekoruro, un ek kelk subdividurala, konferita ye 1920-1933.

Unesma persono, qua recevis (28ma di julio 1921) la medalio esis rurano *Mikita Zaharavich Mienchukaw* de vilajo Chihirinka (lore gubernio Homiel, nuntempe provinco Mahiliow en Bielorusia) por batalo kontre diluvio.
Heroo di Soviet-Uniono

**Heroo di Soviet-Uniono** esis maxim alta titulo konferita en Soviet-Uniono da Regio di Supra Konsilistaro di Soviet-Uniono.

Supra Konsilistaro di Soviet-Uniono de 1934 konferis la titulo (kune Medalio "Ora Stelo", Medalio di Lenin e diplomo di Regio di Supra Konsilistaro di Soviet-Uniono) por heroala agi e granda meriti por la stato.

La tituli recevis ne nur Sovietiani, ma ank super 40 stranjeri, exemple unesma prezidanto di Aljeria Ahmed Ben Bella o prezidanto di Chekoslovakia ye 1968-1975 Ludvík Svoboda.
Heroo di Rusa Federuro

**Heroo di Rusa Federuro** esis alta statala titulo grantita en Rusa Federuro, kreita ye la 20ma di marto 1992. Ol sucedis Sovietiana Heroo di Soviet-Uniono.

La titulo grantesas kune Medalio "Ora Stelo".
Milibaro

**Milibaro** esas mezur-unajo di la preso atmosferala, qua equivalas 1/1000 di baro (o: hektopiezo) od anke
1000 baryi.
Chihirinka

**Chihirinka** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Mahiliow, distrikto Kirawsk, komono Staiki. Ye 1924-1954 lo esis administrala centro di komono Chihirinka.

Deca vilajo devenis *Mikita Zaharavich Mienchukaw*, qua kom unesma persono recevis ye 28ma di julio 1921 Medalio di Laborista Reda Standardo di RSS Rusia por batalo kontre diluvio.
Svisciolki

**Svisciolki** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Babinichi.

Hike naskis Bielorusa Heroo di Soviet-Uniono Siamion Silviestravich Pustelnikaw (1921-1945).
Sciapkova (Orsha)

**Sciapkova** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Babinichi. Lo jacas an sinistra rivo di rivero Hvatawka, 11 kilometri de Orsha.
Charnoye

**Charnoye** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Babinichi (til 1960 – ex-komono Yakawlievichi).
Baryo

**Baryo** esas l'uneso di preso en la sistemo di CGS ed equivalas 1 *dino po quadrata centrimetro. La simbolo por baryo esas Ba o 'b'.

    1 Ba = 0,1 Pa = 0,1 N/m2

La baryo ne esas SI-unajo ed oficale ne plu esas permisata.
Babichi (Orsha)

**Babichi** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Barzdowka. La loko jacas 13 kilometri de Orsha, e proxim lo havas sua fonto Dzieravij (sinistra enfluanto di Krapivienka en baseno di Dnepr).
Sistemo di CGS

La **sistemo di CGS** (plene: sistemo di Centimetro, Gramo, Sekundo) esas maxim-grandaparte obsoleteskinta sistemo di unaji por fizikal unaji.
Puhliai

**Puhliai** esas vilajo en estala Bielorusia, provinco Viciebsk, distrikto Orsha, komono Barzdowka. La loko jacas 9 kilometri de Orsha, che ferovoyo Krichaw – Orsha, proxim rivero Hvatawka.

Hike naskis meritinta mediko di RSS Bielorusia Dzmitriy Pawlavich Bialiacki (1906-1983).
Baro (unajo)

**Baro** (del ancien-Greka βαρύς *barýs*, Ido: 'pezoza)‘ esas ne-SI-unajo de preso, ma tamen restante agnoskat unajo, ofte uzat en l'industrio e diala vivo. Esas praktikal unajo, pro ke la preso di aero sur tero esas cirkume 1 baro, e la baro konkordas la SI-sistemo, kontree al exmodeskinta unajo 'atmosfero' (atm). La SI-unajo di preso esas la *paskalo (Pa).
Nebulo

**Nebulo** konsistas de granda quantesi mikrega guti qui limitizas la vido a min kam kilometro. Nebulo formacesas se la humideso di la ter-atmosfero transiras certena limito. Fakte esas nubo sur la ter-surfaco. Se la vido limitizesas a disto plu granda kam 1 kilometri, on parolas pri nebuleto.
Pluveto

**Pluveto** (anke: **nebul-pluvo)** existanta de mikrega guti de diametro min kam 0,5 milimetro. Pluveto falas ek base pendanta stratonubi. L'aero sub la nubi devas esar tre humida por preventar ke la mikrega guti vaporeskas ante atingar la ter-surfaco.

Variajo esas niveto.
El-Ninyo

**El-Ninyo** esas la periodal acenso di la temperaturo di la mar-aquo til 5 gradi segun Celsio plu kam normale, avan la litoro di Peru ed Equador; kun pluvego. Normale relative kold aquo fluas alonge la westala litoro di Sud-Amerika, venanta de la sudo di la Grand Oceano, la tala-nomizita *Peru*- o *Humboldt-fluo*. Ca kold aquo donas a Peru olua dezertala karaktero ed a la maro granda fisharo. Pro to El-Ninyo povas havar dizastroza konsequaji por la peskado di Peru.

El-Ninyi ofte eventas kun katastrofal inundi e sikesi altr-ube en la mondo. Exemple, l'El-Ninyo di 1982/1983 efektigis grand inundi en Kalifornia e Zimbabwe.

Pri la kauzi por l'existo di El-Ninyo ankore ne esas klara. Esas certa ke se El-Ninyo developas su, varma mar-aquo de la westo di la Grand Oceano shovas al esto. Posible to esas pro chanjo en la forteso dil alizei.
Sturmo

**Sturmo** esas l'evento de fort elektrala descharji, interne sturmo-nubo od inter sturmo-nubo e la tero. Sturmo aparas kun tondro e fulmino, ofte anke kun buraski e granda pluvo-quanto.
Glaciopluvego en Nord-Amerika en januaro 1998

En Kanada, granda **[[glaciopluvo]]** komencis ye la 4ma di januaro 1998. En tala vetero, pluvo, atingante koldega aero ye basa nivelo, konjeleskis ye kontakto kun sulo e teral objekti. La pluvado qua komencis ye ca dio duris til la 10ma di januaro, e la rezultanta glacio depozitata havis dikeso de plu kam 6 cm. Multega arbori domajesis; elektrala linei basigesis e plu kam mil elektrala piloni esis destruktata. En sudal Quebec ed estal Ontario, multega personi perdis elektrala povo dum plura semani. Pose, esis necesa rikonstruktar la sistemo di elektrala distributo.
Polvo-tempesto en Australia en februaro 1983

En Australia, **polvo-tempesto** eventis en Melbourne ye la 8ma di februaro 1983: ye cirkume 15.00 kloki, granda nubo de polvo advenis e kovris la urbo Melbourne en la stato Victoria. Videbleso esis cirkume 100m, e la aeroportui dil urbo esis klozata; ventegi e polvo domajis la elektrala dissendo-sistemo; strukturi ed arbori domajesis pro forta vento-frapi.

Polvo venis de agrokultivale richa regiono di westala Victoria, qua perdis cirkume 3,7 mil tuni de surfacala sulo. Ca sulo, sika pro longa periodo sen pluvo en ca regiono, esis forprenata da forta norda venti, ed esis portata vers la esto.
Polvo-tempesto en Usa en aprilo 1935

En centrala areo di la Usa eventis grava **polvo-tempesto** ye 14 di aprilo 1935, pose nomizita *Nigra Sundio*. Ol esis la maxim granda de plura polvo-tempesti en agrokultivala arei dum ca yardeko. En Texas, Oklahoma e Kansas en ca periodo multi perdis sua domi, o mortis pro mala nutrado o polvo-pulmonito. Esis granda migrado vers la westo por sercho di laboro.
Datizo

Du **datizo**-metodi esas dicernebla, la relativ e l'absoluta datizo. Per relativa datizo on regardas l'ancieneso dil una strato relatante l'altra strato; principe la plu alta strato esas plu yuna kam l'infra strato.

L'absoluta datizo eventas per exploro di radio-aktiv elementi; oli diskompozeskas. Tale uranio produktas kupro e helio. Per la relato inter uranio e kupro en la mineralo on povas evaluar, sur bazo del informo pri la radio-aktiva diskompozo, la tempo pasinta depos la formaco.

Por la quaternaro on uzas la radioaktiveso di karbo-14 en planta restaji o konki.