10ma di oktobro

Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di yaro.

La **10ma di oktobro** esas la 283ma dio di la yaro (284ma en bisextila yari) segun Gregoriala kalendario. Restas 82 dii til la fino di la yaro.
----
## Dio
* En Finlando - Dio di Finlandana literaturo, naskodio di Aleksis Kivi (1834-1872), autoro dil unesma romano en la Finlandana.

## Eventi
* 732 - Che batalio di Tours, Charles Martel vinkas Umayyadi de Al-Andalus komandita da Abd al-Rahman ibn Abd Allah al-Ghafiqi, e haltigas invado Mohamedana en Francia.
* 1582 - Pro l'adopto dil Gregoriala kalendario ca dio ne existas en Italia, Polonia, Portugal e Hispania.
* 1780 - Forta uragano che Karibiana Maro produktas 20.000 til 30.000 morti.
* 1824 - Guadalupe Victoria divenas l'unesma prezidanto di Mexikia.
* 1846 - Angla astronomo William Lassell deskovras Tritono, satelito dil planeto Neptuno.
* 1846 - Forta uragano frapas Kuba kun forteso 5 segun la skalo Saffir-Simpson, e produktas posible centi di morti che l'insulo, malgre ke l'oficala statistiko del epoko esis 164 morti por tota lua treko, de Karibia til Usa.
* 1911 - Komencas la revoluciono di Xinhai, qua revokos la dinastio Qing e transformos Chinia en republiko.
* 1918 - Xu Shichang divenas prezidanto di Republiko.
* 1935 - Stato-stroko revokas la Duesma Republiko Greka.
* 1938 - Per la interkonsento di München, nacional-socialista Germania recevas kontrolo di Sudetolando.
* 1942 - Sovietia establisas diplomacala relati kun Australia.
* 1944 - Holokausto: 800 cigana pueri ocidesas che la koncentreyo Auschwitz.
* 1964 - Olimpiala Ludi en Tokyo, Japonia, komencas.
* 1970 - Fidji nedependanteskas del Unionita Rejio.
* 1975 - Papua-Nova-Guinea divenas membro dil Unionita Nacioni.
* 1980 - Ter-tremo en Aljeria destruktas l'urbo El Asnam e produktas  morti.
* 1985 - Milital aeroplani dil Usana navaro koaktas Egiptian aeroplano kun raptinti di navo *Achille Lauro* decendar aden militala bazo di Sigonella, Sicilia.
* 1987 - Fidji divenas republiko.
* 1997 - Aviono McDonnell Douglas DC-9 kolizionas proxim Nuevo Berlín, Uruguay e produktas 74 morti.
* 2010 - Nederlandan Antili dissolvesas. Kuracao divenas nedependanta rejio.
* 2015 - Du bombi explozas en Ankara, Turkia, e mortigas adminime 10 personi.
* 2016 - Finlandana Bengt Robert Holmström e Britaniana Oliver Simon Hart recevas la Nobel-premio pri Ekonomiko por lia studii relate la Teorio pri Kontrati.
* 2018 - Uragano *Michael*, qua formacabis super Atlantiko ye la 7ma di oktobro terovenas en Florida, Usa, e destruktas l'urbo Mexico Beach preske komplete, e produktas adminime 6 morti.
* 2020 - Armenia ed Azerbaijan paktas pri pafo-ceso en Nagorno-Karabakh.
* 2022 - Uragano *Julia* frapas Central-Amerika e la sudo di Mexikia, produktanta violentoza tempesti e destruktado.

## Naski
* 1684 - Antoine Watteau, Franca piktisto (m. 1721)
* 1731 - Henry Cavendish, Angla filozofo e ciencisto (m. 1810)
* 1738 - Benjamin West, Angla-Usana piktisto (m. 1820)
* 1813 - Giuseppe Verdi, Italiana kompozisto (m. 1901)
* 1825 - Paul Kruger, prezidanto di Transvaal (m. 1904)
* 1830 - Rejino Isabel la 2ma di Hispania (m. 1904)
* 1834 - Aleksis Kivi, patro di la Finlandana-lingua literaturo (m. 1872)
* 1858 - Maurice Prendergast, Usana piktisto (m. 1924)
* 1861 - Fridtjof Nansen, Norvegian explorero, Nobel-laureato (m. 1930)
* 1861 - Claudio Williman, prezidanto di Uruguay (m. 1934)
* 1862 - Arthur De Greef, Belga kompozisto e muzikisto (m. 1940)
* 1901 - Alberto Giacometti, Italiana skultisto (m. 1966)
* 1911 - Dola de Jong, Nederlandan-Usana skriptisto (m. 2003)
* 1913 - Claude Simon, Franca skriptisto, Nobel-laureato (m. 2005)
* 1917 - Thelonious Monk, Usana jazo-muzikisto (m. 1982)
* 1918 - Yigal Allon, Israelana politikisto (m. 1980)
* 1924 - Ed Wood, Jr., Usana filmifisto (m. 1978)
* 1930 - Harold Pinter, Angla skriptisto por teatro, Nobel-laureato (m. 2008)
* 1930 - Yves Chauvin, Franca kemiisto, Nobel-laureato (m. 2015)
* 1936 - Gerhard Ertl, Germana kemiisto, Nobel-laureato
* 1942 - Choidorin Övgönhüü, Mongoliana judoisto (m. 2019)
* 1942 - Radu Vasile, chefministro di Rumania (m. 2013)
* 1944 - Francisco Rafael Sagasti, prezidanto di Peru
* 1946 - Naoto Kan, chefministro di Japonia
* 1948 - Vladimir Abrosimov, Rusa teatro-aktoro (m. 2018)
* 1954 - David Lee Roth, Usana muzikisto di rock-bando Van Halen
* 1956 - Taur Matan Ruak, prezidanto di Estal Timor
* 1958 - Tanya Tucker, Usana kantistino
* 1959 - Kirsty MacColl, Britaniana kantistino (m. 2000)
* 1961 - Amparo Betanzos, Hispana informatikistino pri artifical inteligenteso
* 1963 - Lassina Zerbo, chefa ministro di Burkina Faso
* 1965 - Christopher Penn, Usan aktoro (m. 2006)
* 1966 - Carolyn Ruth Bertozzi, Usana kemiistino, Nobel-laureato
* 1967 - Gavin Newsom, Usana politikisto
* 1979 - Nicolás Massú, Chiliana tenisisto
* 1984 – Pavel Dubov, Rusa entraprezisto
* 1985 - Sandra Záhlavová, Cheka tenisistino
* 1991 - Xherdan Shaqiri, Suisa futbalisto
* 1994 - Ilya Miheyev, Rusa hokeisto
* 1994 - Tereza Smitková, Cheka tenisistino

## Morti
* 19 - Germanicus, Romana generalo (n. 15 aK)
* 732 - Abd al-Rahman ibn Abd Allah al-Ghafiqi, guberniestro di Al-Andalus (naskodio nekonocata)
* 827 - Papo Valentinus (naskodio nekonocata)
* 1659 - Abel Tasman, Nederlandana komercisto ed explorero (n. 1603)
* 1726 - Tommaso Redi, Italiana piktisto (n. 1665)
* 1837 - Charles Fourier, Franca filozofo (n. 1772)
* 1856 - Vicente López y Planes, prezidanto di Arjentinia (n. 1785)
* 1872 - William H. Seward, Sekretario di Stato di Usa (n. 1801)
* 1896 - Witold Pruszkowski, Polona piktisto (n. 1846)
* 1901 - Lorenzo Snow, prezidanto dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi (n. 1814)
* 1910 - Willem Maris, Nederlandana piktisto (n. 1844)
* 1913 - Katsura Taro, chefministro di Japonia (n. 1848)
* 1914 - Rejulo Carol la 1ma di Rumania (n. 1839)
* 1914 - Gijsbert van Tienhoven, chefministro di Nederlando (n. 1841)
* 1923 - Andrés Avelino Cáceres, prezidanto di Peru (n. 1836)
* 1967 - Sargent Claude Johnson, Usana piktisto (n. 1888)
* 1970 - Édouard Daladier, chefministro di Francia (n. 1884)
* 1973 - Ludwig von Mises, Austrian ekonomikisto (n. 1881)
* 1985 - Orson Welles, Usana filmifisto (n. 1915)
* 2000 - Sirimavo Bandaranaike, chefa ministro di Sri-Lanka (n. 1916)
* 2004 - Christopher Reeve, Usan aktoro (n. 1952)
* 2005 - Milton Obote, prezidanto di Uganda (n. 1925)
* 2010 - Solomon Burke, Usana kantisto e muzikisto (n. 1940)

## Referi