open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Islamala kalendario

**Islamala kalendario** esas lunala, do olu repozas a fazi di Luno. Un yaro havas 12 monati, ed un monato havas sive 29 sive 30 dii. La yari esas longa de 354 dii. La kalendario e la Luno esas en sinkrono juntante dum 30-yara periodo 11 dii bixestilala en fino di yaro. La komenco-punto dil lunala yaro esas movanta e ne esas konektita kun sezoni. Unesma dio di nova yaro venas omnayare dek dii plu ante (komparante a sunala sistemo), do la ciklo duras 33 yari.

La komenco-momento di la Islamala kalendario esas la acenso di Suno ye la 15ma di julio 622 pK, kande Mohamed fugis de Mekka a Medina. Exemple, la Islamala yaro 1406 komencis dum Kristana yaro 1985 ye la 16ma di septembro.

## Le dii di la semano
* al-ahad (الأحد l'unesma), sundio
* al-ithnayn (الإثنين la duesma), lundio
* al-thalatha (الثلاثاء la triesma) mardio
* al-arba`a (الأربعاء la quaresma) merkurdio
* al-jamis (الخميس la kinesma) jovdio
* al-yuma` (الجمعة l'asemblo; dio por pregar en moskei) venerdio
* as-sabt (السبت la sepesma) saturdio
Judala kalendario

**Judala kalendario** esas kombinuro di lunala e sunala kalendario. Luno esas sequita per 29-dia e 30-dia monati, quo alternas. La yaro havas 12 monati, ma omna triesma yaro esas deketriesma (bixestilala) monato, per quo on prenas la komenco di nova yaro proxim autonala equinoxo.

Se on analizas tre exakte, omna Judala komono havas propra kalendario. Exemple, on komencas pasigar sabato, kande la suno falas dope **lokala** horizonto.

La komenco-momento di la Judala kalendario esas 7ma di oktobro 3761 aK. Segun Judi, lore la mondo esis kreata. Exemple, la Judala yaro 5746 komencis dum Kristana yaro 1985 ye la 16ma di oktobro. (Arkiepiskopo James Usher (od Ussher) en sua verko *Chronology of the Bible* afirmis dum la 17ma yarcento, ke non kloki matine (tempo di Greenwich) 23ma di oktobro 4004 aK Deo kreis la mondo.)
Juliala kalendario

Romana kalendario funcionis ne-korekte. Dum yari la kalendario ne valoris por naturala yaro, e sacerdoti adjuntis plusa monati segunvole. Pro to Iulius Caesar employis Egiptiana astronomo Sosigenes por novigar la kalendario.

**Juliala kalendario** havis 365 dii, ed en omna quaresma yaro juntesis a februaro un bisextila dio. La komenco di yaro translacesis de marto a januaro. L'anciena nomi di monati restis, exemple, l'okesma Romana monato *oktobro* divenis nun dekesma monato.

Segun dekreto di Caesar, on komencis uzar la nova kalendario en 46 aK. Ca yaro esis eceptale 445 dii longa. Pos 50 yari, Romana senato translacis un dio de februaro ad agosto. La motivo esis tre humana: la monato di Iulius Caesar, do *julio*, havis 31 dii, e l'imperiestro Augustus volis ke anke sua monato, do *agosto*, esabus egale longa. Tale, februaro kurteskis 28-dia.

Juliala kalendario esis 11 minuti e 14 sekundi plu longa kam naturala yaro, do dum 128 yari Juliala kalendario avaneskis un dio de naturala yaro. En koncilo di Trento en 1545–1563 on decidis novigar la kalendario, e en 1582 lor Papo Gregorius la 13ma donis buloletro pri to, ke tayare on translacis de 4ma di oktobro direkte a 15ma di oktobro, kreante la Gregoriala kalendario.
Kalendario azteka

En Central Amerika, Azteki dividis la yaro en 18 monati. Omna monato havis 20 dii, ma dum la yaro esis anke kin dii di dizastri.

## Extera ligili
*Museo Nacional de Antropolgía
* http://www.azteccalendar.com/
966

La yaro **966** (CMLXVI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 966ma yaro del unesma yarmilo, la 66ma yaro de la 10ma yarcento, e la 7ma yaro de la yari 960a.

## Eventi
### [[Europa]]
* printempo - Rejulo Lothair la 3ma di Francia mariajas princino Emma de Italia, filiino de Otto la 1ma, Santa Romana imperiestro. Do, ilu pluforteskos lua ligili kun Santa Romana imperio.
* 14ma di aprilo - Miezko la 1ma, l'unesma duko e princo di Polonia baptesas kom kristano. Ca dio judikesas kom la fondajo di Polona stato.

## Naski
* (aproxime) Louis la 5ma, rejulo di West-Francia (m. 987)

## Morti
Bahá'u'lláh-kalendario

**Bahá'u'lláh-kalendario** havas dekenon 19-dia monati, qui nomizesas segun Deala qualesi. Sen bisextilala dii, en un yaro esas 361 dii longa. Pro ol ne tardeskez de sunala yaro, ye fino di (Gregoriala) februaro pasigesas tale dicita meza-dii. Yaro komencas ye la 23ma di marto, do ye printempala equinoxo, e l'enumerado komencas de yaro 1844.
965

La yaro **965** (CMLXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 965ma yaro dil unesma yarmilo, la 65ma yaro di la 10ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 960a.

## Eventi
* 1ma di oktobro - Ioannes la 13ma divenas papo.

## Naski

## Morti
* 1ma di marto - Leo la 8ma, papo (o kontrepapo) (n. c. 915)
* 4ma di julio - Papo Benediktus la 5ma (naskodio nekonocata)

## Referi
967

La yaro **967** (CMLXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 967ma yaro dil unesma yarmilo, la 67ma yaro di la 10ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 960a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Imperiestro Otto la 1ma demandas kunvoko di koncilo en Roma por prezentar la nova guvernerio a lora papo Ioannes la 13ma. L'epoko di nedependo di Roma finas.

### [[Afrika]]
* Generalo Jawhar al-Siqilli, del kalifio Fatimid, lansas militala kampanio en Maghreb.

## Naski
* Rejulo Bolesław la 1ma di Polonia (m. 1025)

## Morti
* 5ma di julio - Imperiestro Murakami de Japonia (n. 924)
Mikko Juva

**Mikko Juva** (1918 til 2004) esis kulturala persono Finlandana.

Lua politikala opinioni esis tre liberala. Ilu esis iberala ank en l'eklezio ed ilu suportis l'eklezii de la triesma mondo divenir nedependanta dum la yari 1970ma. Ilu povis mencionar, ke “sinodo esas stulta laboro”.  Il apologiis mulieri qui abortigis. Ilu remonstris, ke milito esas sordid afero, ma sidis kun veterani en rimemorala festo di milito. Ilu konferis en pacala festi di pacifistala yuni e skribis en jurnali de la sinistraro. Ilu vizitis en kristonasko-kirko kun komunista guberniestro. En ciencala domeno ilu suportis la nedependo di la cienco en socio.

Mikko Juva laboris kom
*Profesoro  di teologio che l'Universitato di Helsinki.
*Rektoro e kancelero dil universitato di Helsinki.
*Parlamentano, de 1964 til 1966.
*Prezidanto di la Liberala Partiso Populala de 1965 til 1968.
*Preziderto dil Mondal Uniono Luterana, de 1970 til 1977. 
*Membro dil rejimo di *Otava*-editerio, de 1971 til 1989.
*Arkiepiskopo di Finlando, de 1978 til 1982.
921

La yaro **921** (CMXXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 921ma yaro del unesma yarmilo, la 21ma yaro de la 10ma yarcento, e la 2ma yaro de la yari 920a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* marto - Trupi del unesma Bulgara imperio vinkas Bizancani en Pegae, urbeto proxim Konstantinoplo, ed incendias palaci lor existanta ibe.

### [[Europa]]
* 7ma di novembro - Heinrich de Estal Francia e Karolus la Simpla de Westal Francia signatas paco-pakto sur navo en la fluvio Rheno, lor agnoskata kom la frontiero inter la du Franka rejii.

## Naski

## Morti
920

La yaro **920** (CMXX per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 920ma yaro di la 1ma yarmilo, la 20ma yaro di la 10ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 920a.

## Eventi
* 17ma di decembro - Romanos la 1ma kronizesas imperiestro di Bizanco. Il esas kunregento kun lua bofiliulo Konstantinos la 7ma.

## Naski
* septembro - Louis la 4ma, rejulo di Westal Francia (m. 954)
* Rejulo Haakon la 1ma di Norvegia (n. c. 961)

## Morti
919

La yaro **919** (CMXIX per Romala algarismi) esis la 919ma yaro del unesma yarmilo, la 19ma yaro de la 10ma yarcento, e la 10ma yaro de la yari 910a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 24ma di mayo - Heinrich, duko di Saxonia depos 912, elektesas kom rejulo di Germania, ye asembluro di Saxoniana e Frankoniana nobeli en Fritzlar. Ilua patro Otto la Nobla esis l'antea duko di Saxonia; ilua matro Hedwiga esis decendanto di Charlemagne. Il havis intereso pri wildo-chasado; il nomizesis "Heinrich l'Ucelo-kaptero" pro ke, segun legendo, il esis fixiganta sua ucelo-reti kande kurieri arivis por informar il ke il esas rejulo. Il esas egardata kom l'unesma rejo di la mezepokala Germana stato. Ilua filiulo Otto, lua sucedanto en 936, eventuale regnos anke en nordal Italia, ed en 962 il kronizesos kom imperiestro Otto la 1ma di la Santa Romana Imperio di Germana naciono.
* 14ma di septembro - Rejulo Niall Glúndub mortas dum batalio kontre Vikingi en Dublin.

### [[Afrika]]
* Fatimid de Ifriqiya lansas duesmafoye atako probante kaptar Egiptia de la dinastio Abbasid. L'expediciono falios, e Fatimid retretos du yari pose.

## Naski
* 29ma di januaro - Shi Zong imperiestro di la dinastio Liao (m. 951)

## Morti

## Referi
918

La yaro **918** (CMXVIII per Romala algarismi) esis la 918ma yaro dil unesma yarmilo, la 18ma yaro di la 10ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 910a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 23ma di decembro - Konrad la 1ma, vundita en un ek lia batalii kontre Alfred la Mala, duko de Bavaria. En lua morto-lito, Konrad persuadas ilua fratulo Eberhard de Frankonia cedar la krono di Est-Francia ad Henrikus la Ucel-kaptisto, duko de Saxonia.

### [[Azia]]
* Rejio Taebong desaparas, e rejio Goryeo fondesas en Korea.

## Naski

## Morti
* 23ma di decembro - Konrad la 1ma, rejulo di Est-Francia (n. c. 881)
Palk

**Palk** esas la nomo dil stretajo inter India e Sri-Lanka. En 2002 NASA revelis l'existo di anciena ponto (di Adam o Râma) en la marala stretajo Palk, qua esas longa de cirkume 30 km.

Robert Palk esis Britaniana guberniestro di Madras dum la 18ma yarcento.
964

La yaro **964** (CMLXIV per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 964ma yaro dil unesma yarmilo, la 64ma yaro di la 10ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 960a.

## Eventi
### [[Europa]]
* februaro - Papo Ioannes la 12ma retroiras a Roma kun lua sequanti. Ilu kunvokas sinodo qua revokas kontrepapo Leo la 8ma.
* 22ma di mayo - Benediktus la 5ma divenas papo.
* 23ma di junio - Benediktus la 5ma revokesas pos ke Otto la 1ma siejas Roma. Otto la 1ma koaktas Romani submisar su per famino, e restauras kontrepapo Leo la 8ma en la trono.

## Naski

## Morti
* 14ma di mayo - Ioannes la 12ma, papo e regnanto di Roma (n. c. 930 o 937)
Gregoriala kalendario

**Gregoriala kalendario** esas kalendario kun origino en Europa, nun oficale adoptita en la tota mondo. Ol recevis la nomo *Gregoriala* honore a la papo Gregorius la 13ma, qua iniciis ol.

## Historio

La **Juliala kalendario** esis plu longa kam la naturala yaro per 11 minuti e 14 sekundi, do en período de 128 yari la Juliala kalendario devancis la naturala yaro per un dio. Dum la koncilo di Trento, qua eventis inter 1545 e 1563, on decidis novigar la kalendario, ed en 1582 la papo Gregorius la 13ma promulgis buloletro imperanta direta transiro, en ta yaro,  de la 4ma di oktobro al 15ma di oktobro.

En la Gregoriala kalendario existas min multa bisextila yari kam en la Juliala. La bisextila yari esas olti dividebla per quar, exepte la per cent dividebla yaro, qua ne esas dividebla per 400. Do 2000 esas dividebla per 400, e la yaro 2000 esis bisextila, ma la yaro 1900 ne esis bisextila, quankam 1900 esas dividebla per 4. Per la Gregoriala kalendario la difero inter kalendario-yaro e naturala yaro kreskos til un dio erste dum 3,300 yari.

### Gradopa adopto
La Gregoriala kalendario esis tre bona noviguro, ma on komencis uzar ol inerte pro religiala ed ekleziala deskonkordo. La katolika papo novigabis la kalendario, ed altri esis kontre olu. La protestanti en central Europa uzeskis la Gregoriala kalendario erste en 1700, Anglia en 1752, Suedia en 1753, Rusia pos la revoluciono en 1918. Chinia komencis uzar la Gregoriala kalendario en 1929.

En Anglia, la Gregoriala kalendario (propozita dal Papo Gregorius la 13ma en 1582) adoptesas en 1752, remplasigante la Juliala kalendario. Por sinkronigo kun altra landi en Europa qui ja adoptis la Gregoriala kalendario, plura dii esas omisata; tale, la dio pos merkurdio 2ma di septembro 1752 esas jovdio 14ma di septembro. La desaparo di 11 dii produktas desquieteso; komercisti previdas desfacilaji pri periodi stipulita en komercala kontrati; altra homi desaprobas la chanji di supozeble fixa festo-dii, o timas ke 11 dii di lia vivo esas perdata; la frazo "Retro-donez a ni nia 11 dii!" esas audata.
Pask-insulo

**Pask-insulo** esas insulo qua jacas meze dil Pacifika Oceano. Ol esas plu kam 4000 km de la maxim proxima habitata lando, ed esis deskovrata da Europani ye 1722. 

Pask-insulo (en la Hispana: *Isla de Pascua*; en Rapa Nui-linguo: *Rapa Nui*, 'granda roko') esas famoza por havar multa petra statui, ke sociisti konsideras erektita kum peko-kapro per lokala tribuo duktinta ad ekologia katastrofo.

Esas tote certa ke la Pask-insulana populo esis olim tre prosperoza. Lu
posedabis multe plu multe kam la simpla teknikala kapablesi e moyeni
quin la unesma exploreri deskovris sur la insulo. En fora pasinteso brilanta
civilizuro erektis kolosi homaje a nekonocata deaji. Multa sercheri
omnadomene imaginis hipotezi min o plu audacoza irante de la
exterterani til la giganti di pasinta epoki, sen obliviar sinkinta kontinento,
por probar explikar la sennombra misterii dil insulo. Oli ne ja klarigesis
nunadie.

Mem se la moderna arkeologiisti refuzas, pro indijo de konkreta pruvi,
kredar ke ica volkanala insulo esas la restajo di desaparinta kontinento;
nulo impedas supozar la hipotezo ke la unesma habitanti havis brilanta
civilizuro, originala literi, novaspeca arti e kredo ye stranja deaji qui esis
ulaspeca giganti kun impresiva dimensioni. On povas nur konjektar kun
granda surprizi, nam on konstatis ke la literi dil Pask-insulana texti konservita
tote similesas olti di la valo di Mohenjo Daro en la Indiana subkontinento.
La civilizo di Mohenjo Daro esis florifanta de 3000 til 2000 yari a. K.
Altralatere kelka petrodesegnuri memorigas la skulturi trovebla en
Tiahuanako, Bolivia.


Arkivo:Moai Rano raraku.jpg
Arkivo:Amanecer en Tongariki, Isla de Pascua - Flickr - Alanbritom.jpg
Arkivo:TAMURE.png
Arkivo:Mataveri Airport Easter Island Chile.jpg
Gangnam-gu

**Gangnam** (강남 - 江南, "sudo dil fluvio") esas la maxim richa e chera distrikto en Seoul, Sud-Korea. Gangnam havas la plu granda nombri di kafeerii en Korea, exemple Starbucks, qua havas aproxime 25 kafeerii sole en Gangnam (la quanto dil *Starbucks* kafeerii en Korea esas 118  (extera ligilo).

Gangnam havas anke multa oficeyi, pubi, le *[[hagwon]]*, ed ol esas la distrikto ube multa personi lojas, ma plu multa homi laboras e ludas.
Hagwon

**Hagwon** esas la vorto, qua signifikas skoli quin homi asistas pos skolo normala en Sud-Korea. La majoritato di le *hagwon* komencas ye posdimezo, e duras til 9-10 en la nokto. Korea havas hagwon-i por musiko, matematiko, lingui, edc., ma por l'exterlandani en Korea la vorto *hagwon* signifikas loko por instruktar la Angla. L'instruktisti en Koreana skribas *hagwon* anke *hogwon* (*hog* signifikas 'porko' en la Angla), nam laborar en *hagwon* ne esas tre facila, do ne esas poziciono di prestigo. Quankam, la normala salario por instruktisti en le *hagwon* en Korea esas 2.0 milion won-i po singla monato.
Porcelano

**Porcelano** inventesis en Chinia. On komencis produktar porcelano cirkume du yarmil ante nun. Por Europani la sekreteso di fabrikar porcelano detekteskis erste 18ma yarcento.

## Historio di porcelano

L'unesma ceramikal objekti produktesis en Valo dil Flava Fluvio dum la dinastio Zhou cirkume (1120 aK – 249 aK). La produkto dil precipua porcelano komencis dum la dinastio Han cirkume (206 aK – 221 pK), kande on facis nigra- e verda-glezita porcelano. Dum la dinastio Tang, de cirkume 221 til 681, Chiniani deskovris marala voyo ad India, Persia ed Estal Azia, e verda-glezita porcelano divenis tre demandita exportacuro.

Ye la fino di la dinastio Tang, on komencis produktar anke blanka objekti porcelana. Por la produkto di diversa poti, vazi, eskudeli, edc., on uzeskis la maxim delikata blanka argilo, nome, kaolino. Dum la dinastii Song ed Yuan (960–1368) la parkoquala e glezala tekniko developesis, ed en la manui dil habila ceramikistin naskis klasika porcelan-objekti. La formo, glezuro ed ornamenti suportis una l’altra. Dum Yuan-ero on komencis uzar figurativa e ornamentala motivi. La kolori esis blua e reda.

L’ero dil blua-blanka porcelano komencis dum la dinastio Ming, cirkume (1368–1644). La poti e vazi esis ornamentizita per flori e viti. Ye la 16ma yarcento on piktis sur porcelano Araba e Persiana citati, uceli ed altra animali, peizaji ed anke miti e legendi.

Dum la komenco komenco di la dinastio Qing (1644–1911) on exportacis ad Europa tre multa Chiniana porcelano. Anke la qualeso dil produkturi pluboneskis. Dum la 17ma yarcento Europani konoceskabis kafeo e teo, qui ne esis konvenanta drinkar per metala kupi. Pro to, on komencis exportacar de Chinia anke kafeala servici, qui esis en formo Europala ma en ornamenturi Chiniana. On prenis la modelo por la porcelana objekti de arjenta objekti barokala. Ordinare, porcelanal objekti esis blua e blanka ma on produktis anke multakolora vazi, poti, kupi, e pleti.

Nunadie, l'anciena porcelanal objekti Chiniana esas prizita da kolekteri.
917

La yaro **917** (CMXVII per Romala algarismi) esis la 917ma yaro del unesma yarmilo, la 17ma yaro de la 10ma yarcento, e la 8ma yaro de la yari 910a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Bizancana armeo, konsistanta ek 62 mil soldati komandita dal generalo Leo Fokas dispersesas da Bulgari proxim litoro di Nigra maro.

### [[Europa]]
* Che la batalio di San Esteban de Gormaz, rejulo Ordoño la 2ma di Leon, suportita da lua fratulo Fruela la 2ma di Asturia, ruptas siejo da Umayyada trupi, e vinkas li.
* Vikingi komandata da Sigtryggr rikaptas l'urbo Dublin (*Dubhlinn*), quan la Irlandani kaptabis en 902. Sigtryggr divenas rejulo di Dublin.

## Naski

## Morti
916

La yaro **916** (CMXVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 916ma yaro del unesma yarmilo, la 16ma yaro de la 10ma yarcento, e la 7ma yaro de la yari 910a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Berberi en Agrigento revoltas e revokas sultano Ahmed ibn Khorob. Li ofras Sicilia a kalifio Abbasid.

### [[Azia]]
* En Chinia komencas la dinastio Liao, qua duros til 1125.

## Naski

## Morti
Samurayo

***Samurayo*** (Japoniane: 侍) esis, en olima Japonia, membro dil militero-klaso.

Parti del armaro di *samurayi*:
* *hachi kabuto* = ‘helmo’, ‘kasko’
* *mempo* = ‘protektilo di mieno’
* *sode* = ‘protektilo di shultro’
* *do* = ‘protektilo di pektoro’
* *kote* = ‘protektilo di brakio’
* *haidate* = ‘protektilo di kruro’
* *tsubo suneate* = ‘pretektilo di gambo’
* *katana* = ‘long espado’
* *wakizashi* = ‘kurt espado’
* *yamato tsukubo* = ‘flechuyo’

## Kelka fazi en la historio di la samurayi

Heian-ero 794-1185
* L'unesma *samurayo* esis kavaleri kun arko e flechi.
* Irgu povis divenar *samurayo*, se lu havis pekunio por komprar la bezonata armaro.
* Pos militi, *samurayi* itere praktikis lia precipua profesioni, maxim ofte kom agrokultivisti.

Kamakura-ero 1185-1336
* La shoguno, militala diktatoro, prenis povo de la imperiestro di Japonia.
* L'ataki dal Mongoli vakuigis la fisko dil stato e multa *samurayo* povreskis.

Muromachi-ero 1336-1573 e Azuchi-Momoyama-ero 1573-1600
* La guberniestri (la *daimioi*) posedis grandega arei e guvernis la lando.
* Centrala povo dil stato krevis e sangoza interna milito naskis.
* Samurayo-klani kombatis l'unu kontre l'altru ambiciante ganar povo en tota lando.

Edo-ero 1600-1868
* La shoguno e la *samurayi* havis maxima povo, e Japonia klozis sua pordi por exterlando.
* La stando di *samurayo* divenis heredebla e l'uzo di espado divenis simbolo dil samuraya-klaso.
* Le samurayi dividesis segun klasi, e la rangala stando esis videbla per rizo-unaji, qui donesis a le *samurayo* kom salario.
* La lasta shoguno, Tokugawa Yoshinobu, abdikis en 1868.
915

La yaro **915** (CMXV per Romala algarismi) esis la 915ma yaro dil unesma yarmilo, la 15ma yaro di la 10ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 910a.

## Eventi
* junio - Papo Ioannes la 10ma personale komandas la batalio di Garigliano kontre Mohamedani ("Saraceni"). Pos tri-monata siejo, Saraceni decidas evakuar l'urbo e retretar vers Sicilia, tamen omni kaptesos e mortigesos.
* julio - Hungari, sub komando da princo Zoltán, atakas Suabia, Frankonia e Saxonia. Kelka divizioni atingas Bremen e brulas l'urbo.

## Naski

## Morti
914

La yaro **914** (CMXIV per Romala algarismi) esis la 914ma yaro dil unesma yarmilo, la 14ma yaro di la 10ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 910a.

## Eventi
### [[Europa]]
* marto - Ioannes la 10ma divenas papo, pos la morto di Lando.
* Vikingi komencas invadar Irlando duesmafoye, ed establisas kolonio en Waterford. L'invado duros til la duimo dil yarcento.

## Naski

## Morti
* 19ma di januaro - Rejulo García la 1ma di Leon (n. c. 871)
* 5ma di februaro - Papo Lando (naskodio nekonocata)
913

La yaro **913** (CMXIII per Romala algarismi) esis la 913ma yaro dil unesma yarmilo, la 13ma yaro di la 10ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 910a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* 6ma di junio - Imperiestro Alexandros la 3ma di Bizanco mortas, e sucedesas da lua 8-yar-evanta kuzulo Konstantinos la 7ma di Bizanco.

### [[Europa]]
* julio o agosto - Lando divenas papo.

## Naski

## Morti
* junio - Papo Anastasius la 3ma
* 6ma di junio - Imperiestro Alexandros la 3ma de Bizanco (n. 870)
912

La yaro **912** (CMXII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 912ma yaro dil unesma yarmilo, la 12ma yaro di la 10ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 910a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 11ma di mayo - Leo la 6ma di Bizanco mortas. Dum lua 26-yara regno kompleteskis la legala kodexo (*Basilika*) di Bizanco.

### [[Azia]]
* 18ma di julio - Imperiestro Zhu Wen mortigesas che palaco imperiala en Kaifeng, pos 5-yara regno.

## Naski
* 23ma di novembro - Otto la 1ma, Santa Romana imperiestro (m. 973)

## Morti
* 18ma di julio - Imperiestro Zhu Wen de dinastio Tarda Liang (n. 852)
911

La yaro **911** (CMXI per Romala algarismi) esis la 911ma yaro dil unesma yarmilo, la 11ma yaro di la 10ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 910a.

## Eventi
### [[Europa]]
* aprilo - Anastasius la 3ma divenas papo.
* 24ma di septembro - Rejulo Louis la 4ma de Est-Francia, la lasta rejio de Karolingiana dinastio, mortas en Frankfurt am Main. Konrad la 1ma elektesas rejulo di Est-Francia, kontre ke Charles la Simpla elektesas rejulo di Lotringia.

## Naski

## Morti
* 14ma di aprilo - Papo Sergius la 3ma (n. c. 860)
910

La yaro **910** (CMX per Romala algarismi) esis la 910ma yaro del unesma yarmilo, la 10ma yaro de la 10ma yarcento, e la 1ma yaro de la yari 910a.

## Eventi
* 12ma di junio - En la batalio di Augsburg, Hungari vinkas Est-Franca trupi.
* somero - Rejulo Alfonso la 3ma di Asturia koaktesas abdikar la trono, e dividas la rejio inter lua tri filiuli. García la 1ma divenas rejulo di Leon, lua duesma filiulo, Ordoño la 2ma divenas rejulo di Galisia, e Fruela la 2ma recevas Asturia, kun Oviedo kom chef-urbo.

## Naski
* (? posible) papo Ioannes la 11ma (m. 935)

## Morti
909

La yaro **909** (CMIX per Romala algarismi) esis la 909ma yaro dil unesma yarmilo, la 9ma yaro di la 10ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 900a.

## Eventi
### [[Azia]]
* 27ma di aprilo - En Chinia, Wang Shenzi establisas rejio Min, kun chef-urbo en Fuzhou.

## Naski

## Morti
908

La yaro **908** (CMVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 908ma yaro del unesma yarmilo, la 8ma yaro de la 10ma yarcento, e la 9ma yaro de la yari 900a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* 15ma di mayo - Konstantinus la 7ma, lor evanta 3 yari, kronizesas imperiestro di Bizanco simbolale.

### [[Azia]]
* 1ma di mayo - En Chinia, imperiestro Wang Jian, fondinto del anciena rejio Shu, imperas la mortigo di lua adoptita filiulo e posibla sucedanto Wang Zongji.

## Naski

## Morti
907

La yaro **907** (CMVII per Romala algarismi) esis la 907ma yaro dil unesma yarmilo, la 7ma yaro di la 10ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 900a.

## Eventi
### [[Azia]]
Komencas la periodo di kin dinastii en Chinia, qua duros til 960.
* 27ma di februaro - Abaoji, chefo di kunfederuro dil populo Khitan, proklamas su kom imperiestro ed establisas la dinastio Liao. Ilu okupas teritorii norde de Chinia, inkluzite parti de la provinci Henan e Shanxi.
* 12ma di mayo - Rejio Qi fondesas da Li Maozhen. Lua centro esas la nuna provinco Shānxī.
* 1ma di junio - Zhu Quanzhong (Zhu Wen) revokas dinastio Tang e su proklamas rejo di la dinastio Zhu Liang.
* 8ma di junio - Rejio Chu fondesas en Changsha da Ma Yin.
* 3ma di novembro - Wang Jian fondas rejio Shu, qua duros til 925.
* 1ma di decembro - Rejio Wuyue fondesas da Qian Liu en Hangzhou.

## Naski

## Morti
906

La yaro **906** (CMVI per Romala algarismi) esis la 906ma yaro dil unesma yarmilo, la 6ma yaro di la 10ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 900a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 27ma di februaro - Eventas batalio di Fritzlar en Frankonia. Duko Konrad, la Olda, vinkas komtii de Babenberg, ma perisas dum batalio.
*  22ma di oktobro - Ahmad ibn Kayghalagh komandas armeo del kalifio Abbbasid dum atako kontre urbo Tarsus, che Bizancana imperio, iras til fluvio Halys, e prenas de 4 mil til 5 mil kaptiti.

### [[Azia]]
* 22ma di januaro - Zhu Quanzhong mortigas imperiestrino He, vidvo del imperiestro Zhaozong, en Chinia.

## Naski

## Morti

## Referi
905

La yaro **905** (CMV per Romala algarismi) esis la 905ma yaro del unesma yarmilo, la 5ma yaro de la 10ma yarcento, e la 6ma yaro de la yari 900a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Rejulo Berengar la 1ma di Italia establisas paco kun Hungari, kambie pago di tributi.
* Louis la 3ma, Santa Romana imperiestro, itere probas invadar Italia. Ilua trupi kaptas Pavia, e Berengar la 1ma di Italia fugas a Verona.
* 21ma di julio - Berengar la 1ma e mercenaria armeo vinkas la trupi di Louis la 3ma en Verona. Louis la 3ma kaptesas e blindesas da Berengar la 1ma.
* Sancho la 1ma Garcés divenas rejo di Pamplona e kreas Baska rejio kun sideyo en Navara.

## Naski

## Naski
* 17ma o la 18ma di mayo - Imperiestro Konstantinus la 7ma di Bizanco (m. 959)

## Morti
904

La yaro **904** esis bisextila yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 904ma yaro dil unesma yarmilo, la 4ma yaro di la 10ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 900a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* 29ma di julio - Mohamedana floto komandata da Leo de Tripoli atakas e pose spolias Thesaloniki. La spoliado duros dum 1 semano. Saraceni kaptas 4 mil viri e mulieri qui uzesos kom sklavi.

### [[Europa]]
* 29ma di januaro - Sergius la 3ma divenas papo.

### [[Azia]]
* Chang'an, chef-urbo di la dinastio Tang e lor la maxim granda urbo del mondo, destruktesas en Chinia.

## Naski

## Morti
903

La yaro **903** (CMIII per Romala algarismi) esis la 903ma yaro dil unesma yarmilo, la 3ma yaro di la 10ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 900a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Rejulo Berengar la 1ma di Italia duras facar koncesi e donar privileji a Lombarda nobeli. Ilu donas koncesi al abadeyo San Colombano en Emilia-Romagna.
* Vikingi komencas invadar Anglesey, en Wals.
* julio - Leo la 5ma divenas papo.

## Naski

## Morti
* 30ma di julio - Papo Benedictus la 4ma (naskodio nekonocata)
* (posible, o kelka dio pos septembro 903) februaro - Papo Leo la 5ma (naskodio nekonocata)
902

La yaro **902** (CMII per Romala algarismi) esis la 902ma yaro dil unesma yarmilo, la 2ma yaro di la 10ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 900a.

## Eventi
### [[Europa]]
* februaro/marto - Abu Abbas Abdallah, konquestero di Reggio Calabria, retroiras a Sicilia e sucedas ilua patro, Ibrahim la 2ma kom emiro di Ifriqiya.
* 1ma di agosto - Taormina, la lasta Bizancana fortifikajo en Sicilia, kaptesas dal Saraceni.
* vintro - Baleari konquestesas dal emirio Kordoba.
* vintro - Vikingi ekpulsesas de Dublin.

## Naski

## Morti
901

La yaro **901** (CMI per Romala algarismi) esis la 901ma yaro dil unesma yarmilo, la 1ma yaro di la 10ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 900a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Ludovikus la Blinda kronizesas imperiestro dil Santa Romana imperio dal papo Benedictus la 4ma, en Roma.

### [[Azia]]
* 24ma di januaro - Imperiestro Zhao Zong, de la dinastio Tang, restauresas en la trono, pos revoko dal generalo Liu Jishu. Liu, ed altra quar eunuki qui partoprenis la konspiro, mortigesas.
* Rejio Taebong fondesas en Korea.

## Naski

## Morti
900

La yaro **900** (CM per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 900ma yaro del 1ma yarmilo, la 100ma yaro de la 9ma yarcento, e la 1ma yaro de la yari 900a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Leo la 6ma di Bizanco lansas atako kontre l'armeo dil kalifio Abbasid en Cicilia, Mezopotamia ed Armenia. Ilu anke duras militar kontre Mohamedani en Sicilia e sud Italia.

### [[Europa]]
* januaro - Papo Ioannes la 9ma mortas, e sucedesas da Benedictus la 4ma.

## Naski
* Rejulo Ramiro la 2ma di Leon (m. 951)

## Morti
* januaro - Papo Ioannes la 9ma (naskodio nekonocata)

## Referi
924

La yaro **924** (CMXXIV per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 924ma yaro del unesma yarmilo, la 24ma yaro de la 10ma yarcento, e la 5ma yaro de la yari 920a.

## Eventi
* 17ma di julio - Rejulo Edward la Olda mortas en Anglia e sucedesas da lua filiulo Æthelstan.

## Naski

## Morti
* 7ma di aprilo - Rejulo Berengar la 1ma di Italia (n. c. 845)
* 17ma di julio - Rejulo Edward la Olda di Anglia (n. c. 874)
925

La yaro **925** (CMXXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 925ma yaro del unesma yarmilo, la 25ma yaro de la 10ma yarcento, e la 6ma yaro de la yari 920a.

## Eventi
* Alfonso la 4ma, surnomizita *la Monako*, divenas rejo di Leon.

## Naski

## Morti
* julio - Rejulo Fruela la 2ma di Asturia (n. c.875)
926

La yaro **926** (CMXXVI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 926ma yaro del unesma yarmilo, la 26ma yaro de la 10ma yarcento, e la 7ma yaro de la yari 920a.

## Eventi
### [[Azia]]
* 15ma di mayo - Imperiestro Zhuang Zong mortigesas en Luoyang, anciena chef-urbo di la dinastio Tang.

## Naski
* 14ma di julio - Imperiestro Murakami di Japonia (m. 967)

## Morti
927

La yaro **927** (CMXXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 927ma yaro del unesma yarmilo, la 27ma yaro de la 10ma yarcento, e la 8ma yaro de la yari 920a.

## Eventi
### [[Azia]]
* Hubaekje, un ek la tri anciena rejii de Koreana peninsulo, spolias Gyeongju, chef-urbo dil rejio Silla.

## Naski

## Morti
* 27ma di mayo - Imperiestro Simeon la 1ma di Bulgaria (n. 864/865)
* Rejulo Gyeongae de Silla, rejio en nunepoka Korea (n. 868)
928

La yaro **928** (CMXXVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 928ma yaro del unesma yarmilo, la 28ma yaro de la 10ma yarcento, e la 9ma yaro de la yari 920a.

## Eventi
* junio - Leo la 6ma divenas papo.
* Araba expediciono komandata dal Slavo Sabir siejas Otranto (sud-Italia). Sabir anke koaktas la dukio di Napoli e la princio di Salerno pagar tributi, ante departar.

## Naski

## Morti
* 28ma di mayo - Papo Ioannes la 10ma
929

La yaro **929** (CMXXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 929ma yaro del unesma yarmilo, la 29ma yaro de la 10ma yarcento, e la 10ma yaro de la yari 920a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 16ma di januaro - Emiro Abd-al-Rahman la 3ma de Córdoba proklamas su kom kalifo, e kreas kalifio Kordoba. Tale, ilu ruptas lia ligili kun kalifii Fatimid e Abbasid.
* 12ma di februaro - Leo la 6ma divenas papo.

## Naski

## Morti
930

La yaro **930** (CMXXX per Romala algarismi) esis la 930ma yaro dil unesma yarmilo, la 30ma yaro di la 10ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 930a.

## Eventi
* 17ma di junio - Segun la tradiciono, ca dio en Islando kreesas *Alþingi*, la maxim anciena parlamento de la mondo. Chefi de omna tribui Islandana kunvenas dum du semani por diskutar e solvar disputi.

## Naski

## Morti
Surjektio

Funciono f : X\rightarrow Y esas dica **surjektiala** od esas **surjektio** se per omni y en l'ensemblo di ariveyo Y ibe esas per min elemento x del ensemblo di defino X tela ke f(x)&nbsp;=&nbsp;y.
932

La yaro **932** (CMXXXII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 932ma yaro del unesma yarmilo, la 32ma yaro de la 10ma yarcento, e la 3ma yaro de la yari 930a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Papo Ioannes la 11ma grantas povo super Roma a lua mifratulo Alberic la 2ma.

## Naski

## Morti
933

La yaro **933** (CMXXXIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 933ma yaro dil unesma yarmilo, la 33ma yaro di la 10ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 930a.

## Eventi
### [[Europa]]
* printempo - Rejulo Hugo de Italia lansas expediciono a Roma por revokar Romana suvereno (*princeps*) Alberic la 2ma. Ilu falias, nam milici Italiana repulsas Lombarda armeo.
* 15ma di marto - Rejulo Henry la 1ma di Estal Francia vinkas Hungari che batalio di Merseburg.

## Naski

## Morti
934

La yaro **934** (CMXXXIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 934ma yaro del unesma yarmilo, la 34ma yaro de la 10ma yarcento, e la 5ma yaro de la yari 930a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Rejulo Haakon la 1ma di Norvegia itere riunigas la rejio, pos revokar lua mifratulo Eirik Haraldsson.
* Unesmafoye mencionesas ula erupto dil volkano Eldgjá, en Islando.

## Naski

## Morti
935

La yaro **935** (CMXXXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 935ma yaro del unesma yarmilo, la 35ma yaro de la 10ma yarcento, e la 6ma yaro de la yari 930a.

## Eventi
### [[Europa]]
* printempo - Arnulf la 2ma, duko de Bavaria invadas Italia trairanta Tirol. Ilu iras vers Verona, ma rejulo Hugo de Italia sendas Lombarda armeo, qua vinkas Arnulf.

## Naski

## Morti
* decembro - Papo Ioannes la 11ma (n. c. 910)
936

La yaro **936** (CMXXXVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 936ma yaro dil unesma yarmilo, la 36ma yaro di la 10ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 930a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 3ma di januaro - Leo la 7ma divenas papo.
* 19ma di junio - Louis la 4ma, lor evanta 14 yari, kronizesas rejulo di Francia.
* 2ma di julio - Rejulo Henrikus la 1ma di Estal Francia mortas, e sucedesas da ilua filiulo Otto la 1ma.

## Naski

## Morti
937

La yaro **937** (CMXXXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 937ma yaro dil unesma yarmilo, la 37ma yaro di la 10ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 930a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Hungara armeo invadas Burgundia e brulas urbo Tournus.
* 11ma di julio - Rejulo Rudolf la 2ma de Burgundia mortas pos 25-yara regno, e sucedesas da lua 12-yar-evanta filiulo Konrad la 1ma.

## Naski

## Morti
Skrubo

**Skrubo** esas peco mekanikala konsistanta ek korpo qua admisas fileto di formaco helicoida e kapo od imprimuro qua permisas d'aplikar ulo momento ; olu rezultas du-opla movo di rotacanta e di translacanta. Skrubi permisas di desmuntebla asemblajo. En mekaniko li ofte uzata kun del skrubino per produktar di **bolti**.

## historiala origino

L'unesma apari konocita dil skrubo evas di archimedo-skrubo, developita per Archimedo cirkum 350 aK, ja ofte uzita a ta epoquo en la Nilo-valo per elevar l'aquo.

Dum renesanco on komenzis uzenda la skrubi kom moyeno di fixo en la horloji, la milito-mashini ed altra mekanika konstrukti.

Leonardo da Vinci developas lore di metodi per fabrikage. Tamen, ol durus a esar fabrikita per mano e sen normaleso, mem pos debuto dil industriala revoluciono.

## Ligno-skrubo e devenita

Ligno-skrubo havas:
* La kapo komportas ordinare fenduro o traco di nochi per asurar la preno di distinta utensilo : la visilo.
* La pinto kreesas por borar e penetrar materii en qui la skrubo es stekita koakte, e la fileto es profunda e akuta.

Existas diferanta tipi di skrubo segun l'uzado quon ulu facas: ligno-skrubo, gipso-skrubo ... Por kelka materii partikulare harda, exemple betono, on preferas borar truo helpata da perforo o manivelo-boro, en insertar stifto qua esos expansar dil intero lore pri la penetro da la skribo.

## Mekanika skrubo

En mekaniko, skrubi asociesas kun skrubino por formacar bolto, o bona ol insertas en tapa trui (la tapaja di truo esita egale en kava di skrubo-fileto).

La skrubi ordinare havas hexagonala kapo e plata extremajo (la peco es ja perforita), ol klemas su kun klefo : plata klefo (angla klefo) o en tubo, rolero-klefo. On uzas anke skrubi do la kapo es cilindrala kun kava hexagona (skrubo kun sis kava facii), la klemo facas su lore kun Allen-klefo (de nomo di sua inventero). Certa skrubi havas parto ne-fileta a sua extremajo, namita « mameto ».

### Bolto

Maxim ofte, bolti es fabrikita sola tenuro, kun skrubino ye extremajo di fileta stango. Ta skrubino povas esar ye facii, ye ronda kapo (kun o sen nochi per utensilo kom visilo o klefo). En tota kazi, on indikas ta fixa skrubino per la nomo di *kapo* di bolto.

Bolto permisas klemegar peco filizita sur la fileta stango, inter sua kapo ed un o multi movebla skribini visita, qua venas apogar sur la peco a klemegar. Una o multa rondeti pozita hike ed ibe di la parto permisas plus bone repartisar la kompreso-esforco ed eventuala di protektar la paco di deformeri ne dezirita.

Kelkafoye, on povas uzar la bolto kom skrubo, par li visinta en fileta truo, per fixar paco sur altro.

La precipua karakterizo di bolto kon kapo esas :
* la diametro di la fileta stango ;
* La skrubo-pazo ;
* la longeso di la fileta stango ;
* se la kapo di bolto havas paneli, on prenas anke en konto la disto inter du opoza paneli, se ne la kapo havas profilo, se la kapo havas profilo destinita per utensilo, on prenas en konto ta profilo :  kruco-forma, Allen, torki, etc .).

Videz anke : stifto
931

La yaro **931** (CMXXXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 931ma yaro del unesma yarmilo, la 31ma yaro de la 10ma yarcento, e la 2ma yaro de la yari 930a.

## Eventi
### [[Europa]]
* marto - Ioannes la 11ma divenas papo.
* Ramiro la 2ma koaktas lua fruatulo Alfonso la 4ma abdikar, e divenas rejulo di Leon.

## Naski

## Morti
* 15ma di marto - Papo Stefanus la 7ma
938

La yaro **938** (CMXXXVIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 938ma yaro del unesma yarmilo, la 38ma yaro de la 10ma yarcento, e la 9ma yaro de la yari 930a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Hungari invadas la nordo di Italia kun permiso da Hugo de Italia. Li trairas Apenini, spolias Lombarda teritorii en Toskania, Lazio e Kampania, e fine vinkesas en Wolfenbüttel da armeo Saxona.

### [[Azia]]
* Che batalio di Bach Dang, Vietnamani vinkas Chiniani de Sudal Han stato proxim la fluvio Bach Dang. To finas preske 1.000 yari di Chiniana dominaco en Vietnam.

## Naski

## Morti
939

La yaro **939** (CMXXXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 939ma yaro dil unesma yarmilo, la 39ma yaro di la 10ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 930a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 14ma di julio - Stefanus la 9ma (o la 8ma) divenas papo.
* 1ma di agosto - Che batalio di Trans-la-Forêt, Bretoni vinkas Vikingi.

## Naski
* (aproxime) Hugues Capet, rejulo di Francia (m. 996)

## Morti
940

La yaro **940** (CMXL per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 940ma yaro de la 1ma yarmilo, la 40ma yaro de la 10ma yarcento, e la 1ma yaro de la yari 940a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Polona tribuo *polonie* komencas konstruktar fortifikuri en Giecz, Bnin, Ląd, Gniezno, Poznań, Grzybowo e che insulo Ostrów Lednicki.

## Naski

## Morti
941

La yaro **941** (CMXLI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 941ma yaro del unesma yarmilo, la 41ma yaro de la 10ma yarcento, e la 2ma yaro de la yari 940a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Hugo de Italia, duko de Bavaria, konspiras por asasinar ilua fratulo Otto la 1ma. Tamen, la konspiro deskovresas ed Hugo arestesas.

## Naski
* Brian Boru, rejo di Irlando (m. 1014)
* Rejulo Lothair de Francia (m. 986)

## Morti
942

La yaro **942** (CMXLII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 942ma yaro del unesma yarmilo, la 42ma yaro de la 10ma yarcento, e la 3ma yaro de la yari 940a.

## Eventi
### [[Europa]]
* somero - Rejulo Hugo de Italia lansas atako kontre Maura fortreso Fraxinet, en la regiono Provenco.
* 30ma di oktobro - Marinus la 2ma divenas papo.

## Naski

## Morti
* oktobro - Papo Stefanus la 8ma
945

La yaro **945** (CMXLV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 945ma yaro dil unesma yarmilo, la 45ma yaro di la 10ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 940a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 13ma di aprilo - Hugo de Italia abdikas favore lua filiulo Lothair la 2ma di Italia.
* somero - Louis la 4ma kaptesas dal Normandi.

## Naski

## Morti
946

La yaro **946** (CMXLVI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 946ma yaro del unesma yarmilo, la 46ma yaro de la 10ma yarcento, e la 7ma yaro de la yari 940a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 10ma di mayo - Agapetus la 2ma divenas papo.
* somero - Otto la 1ma, Santa Romana imperiestro, invadas West-Francia, ma ilua armeo ne esas suficante povoza por konquestar urbi Laon, Reims e Paris. Pos tri-monata kampanio, Otto la 1ma nesucesas vinkar ilua enemiko, komto Hugo la Granda de Paris.

## Naski

## Morti
* mayo - Papo Marinus la 2ma (n. c. 900)
947

La yaro **947** (CMXLVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 947ma yaro del unesma yarmilo, la 47ma yaro de la 10ma yarcento, e la 8ma yaro de la yari 940a.

## Eventi
* Princo Taksony de Hungaria komandas inkurso en Italia, siejas Larino ed atingas Otranto. Apulia spoliesos dum tri monati.

## Naski

## Morti
948

La yaro **948** (CMXLVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 948ma yaro del unesma yarmilo, la 48ma yaro de la 10ma yarcento, e la 9ma yaro de la yari 940a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Du Hungara armei invadas Bavaria e Karintia.
* printempo - Kalifio Fatimid sucese supresas revolto en Palermo.

## Naski

## Morti
* 15ma di junio - Imperiestro Romanos la 1ma Lekapenos, de Bizanco (n. 870)
949

La yaro **949** (CMXLIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 949ma yaro del unesma yarmilo, la 49ma yaro de la 10ma yarcento, e la 10ma yaro de la yari 940a.

## Eventi

## Naski

## Morti
* 23ma di oktobro - Yozei, imperiestro di Japonia (n. 869)
950

La yaro **950** (CML per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 950ma yaro del unesma yarmilo, la 50ma yaro de la 10ma yarcento, e la 1ma yaro de la yari 950a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Sayf al-Dawla komandas 30.000 Araba soldati dum inkurso en Bizancana provinco Anatolia. Ilu vinkas generalo Bardas Phokas la Olda, ma pose embuskesas dal generalo Leo Phokas, e lua armeo subisas granda perdaji.

### [[Oceania]]
* Imperio Tu'i Tonga komencas lua expanso tra Pacifiko. Reji Tu'i Tonga establisas lia chef-urbo en Muʻa, che insulo Tongatapu.

## Naski

## Morti
943

La yaro **943** (CMXLIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 943ma yaro del unesma yarmilo, la 43ma yaro de la 10ma yarcento, e la 4ma yaro de la yari 940a.

## Eventi

## Naski
* Edward la pacema, rejulo di Anglia (m. 975)

## Morti
944

La yaro **944** (CMXLIV per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 944ma yaro del unesma yarmilo, la 44ma yaro de la 10ma yarcento, e la 5ma yaro de la yari 940a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* Emiro Sayf al-Dawla vinkas Bizancana trupi e konquestas Aleppo.

### [[Afrika]]
* Aljer rifondesas da Buluggin ibn Ziri, ube ante existis l'urbo Zucchabar.

## Naski

## Morti
951

La yaro **951** (CMLI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 951ma yaro del unesma yarmilo, la 51ma yaro de la 10ma yarcento, e la 2ma yaro de la yari 950a.

## Eventi
### [[Azia]]
* En Chinia, Liu Chong fondas rejio Norda Han che nuna Shanxi.

## Naski

## Morti
952

La yaro **952** (CMLII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 952ma yaro del unesma yarmilo, la 52ma yaro de la 10ma yarcento, e la 3ma yaro de la yari 950a.

## Eventi
* Trupi del Araba dinastio Kalbid, komandata da Al-Hasan ibn Ali al-Kalbi departas de Sicilia ed invadas Kalabria.

## Naski

## Morti
954

La yaro **954** (CMLIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 954ma yaro del unesma yarmilo, la 54ma yaro de la 10ma yarcento, e la 5ma yaro de la yari 950a.

## Eventi

## Naski

## Morti
* 10ma di septembro - Louis la 4ma, rejulo di West-Francia (n. 920 o 921)
955

La yaro **955** (CMLV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 955ma yaro dil unesma yarmilo, la 55ma yaro di la 10ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 950a.

## Eventi
* 10ma di agosto - Otto la 1ma, Santa Romana imperiestro, vinkas Hungari che la batalio di Lechfeld. La komandinti di Hungara armeo, Bulcsú e Lehel, kaptesas e mortigesas.
* 16ma di decembro - Ioannes la 2ma divenas papo.

## Naski

## Morti
* 8ma di novembro - Papo Agapetus la 2ma (naskodio nekonocata)
957

La yaro **957** (CMLVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 957ma yaro del unesma yarmilo, la 57ma yaro de la 10ma yarcento, e la 8ma yaro de la yari 950a.

## Eventi
### [[Azia]]
* Segun diversa Araba skriptisti del epoko, eventas violentoza ter-tremo an regioni vicina de Kaspia maro. La ter-tremo domajas urbi Ray, Talikan e Hulwan.

## Naski

## Morti
958

La yaro **958** (CMLVIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 958ma yaro del unesma yarmilo, la 58ma yaro de la 10ma yarcento, e la 9ma yaro de la yari 950a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* oktobro/novembro - Bizancani vinkas trupi de kalifio Hamdanid norde de la nuna Siria.

## Naski
* Imperiestro Basileios la 2ma di Bizanco (m. 1025)

## Morti
956

La yaro **956** (CMLVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 956ma yaro del unesma yarmilo, la 56ma yaro de la 10ma yarcento, e la 7ma yaro de la yari 950a.

## Eventi

## Naski

## Morti
* agosto - Rejulo Ordoño la 3ma di Leon (n. c. 926)
* Gandaraditya, rejulo de la dinastio Chola.
959

La yaro **959** (CMLIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 959ma yaro del unesma yarmilo, la 59ma yaro de la 10ma yarcento, e la 10ma yaro de la yari 950a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Edgar 1ma divenas rejulo di Anglia.

## Naski

## Morti
960

La yaro **960** (CMLX per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 960ma yaro del unesma yarmilo, la 60ma yaro de la 10ma yarcento, e la 1ma yaro de la yari 960a.

## Eventi
### [[Azia]]
* 4ma di februaro - En Chinia, dinastio Song establisesas en Kaifeng da Zhao Kuangyin, qua divenas imperiestro Taizu. La dinastio duros til 1279.

## Naski

## Morti