open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
622

La yaro **622** (DCXXII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 622ma yaro dil unesma yarmilo, la 22ma yaro di la 7ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 620a.

## Eventi
### [[Religio]]
* 15ma di julio - Komenco-instanto di Islamala kalendario.
* 9ma di septembro o la 17ma di julio - Pos deskovrar komploto por mortigar lu, profeto Muhamad abandonas Mekka por facar lua fugo ad Yatrib, la nuna Medina. Ca yaro esas unesma yaro del Islamala kalendario.

## Naski

## Morti
42 aK

43 aK  41 aK / 1ma yarcento aK
----
## Eventi
* Iulius Caesar kreas la Juliala kalendario por l' uzo.

## Naski

## Morti
Horlojo

**Horlojo** esas aparato qua montras hori e minuti (e sekundi) dil diala tempo. Ol povas esar portebla en karpo o posho. Publika horlojo esas, exemple en kirko-turmo o che horlojo-butiko kom reklamo. Hemala horlojo esas exemple sur muro o tabulo. Horlojo esas uzata anke por vekigar dormanto od altre remarkigar la tempo-instanto.





### Pri historio di horlojo
* Suno-horlojo uzesas en Babilonia c. 3000 aK.
* Sablo- o glaso-horloji uzesas en anciena Egiptia c. 1500 aK.
* Aquo-horloji uzesas en anciena Egiptia c. 1400 aK.
* Mekanik-horloji inventesas dum Mezepoko en Europa.
* Sablo-horloji populareskas en Europa dum la 15ma yarcento. Kun li, mediki mezuras pulso di veino e paroki la longeso di homilio.
* Horlojo por hemo (kun kloko-indexo) inventesis dum la yari 1360a en Italia.
* Portebla horlojo inventesis en Germania dum la yari 1510a.
* Kukulohorlojo expansis ad Europa de Schwarzwald, Germania, dum la yari 1730a.
* Portebla karp-horlojo konstruktesis unesmafoye dum la yari 1800a ma li divenis tre populara erste dum la 20ma yarcento.
* Posho-horlojo divenas populara dum la 19ma yarcento.
* Vekiganta horlojo eniris dormo-chambro ye komenco di la 20ma yarcento. Anke tempo-mezurinta horlojo tre preciza divenas uzata en sporto-areni.
* Quarco-horlojo inventesis en 1927.
* Atomoala horlojo inventesis en 1948.
* Dijitala-horlojo inventesis en 1971.
Druidismo

**Druidismo** esis la pagana religio dil anciena Kelti. Lia precipua deaji esis la dei Esus, Belen e Teutates qui formacis triuneso qua ne esas sen simileso ad olta di Brahma, Vishnu e Shiva en la Hinduismo. L' adepti dil druidismo kredis ye la riinkarnaco e ne timis la morto pro ke por Kelto "la morto esas nur la mezo di longa vivo". La druidi ne esis nur sacerdoti ma anke ciencisti, mediki e legifisti. Probable li anke esis parapsikologiisti e savis magiala sekreti. Li, pluse, esis docisti e lia dicipuli docesis da li dum plu kam duadek yari. Li ne volis uzar literi nek libri, nam li asertis ke la skriburi esas mortintaji, dum ke nur la parolo esas vivanta.

Pos la konquesto di Gallia da la Romani, la druidismo esis severe represita, e la populala religio dil Galli mixesis kun la oficala religio dil Romani. Ma la druidismo desaparis erste kun la vinko dal Kristanismo. Tamen ulo posrestis de lia docado e savo en Wales, e nunepoke existas grupi e movementi qui asertas esar la heredanti dil anciena druidi.
Fernando Martín

**Fernando Martín Espina** (1962 til 1989) esis Hispana notora basketbalisto. Il memoresos kom l'unesma Hispana e duesma Europana ludisto qua atingis l'Usana profesionala konkurso pri basketbalo, NBA.

Fernando komencis sua kariero kom ludisto en Madridana equipo “Estudiantes” en 1978. Pos tri ecelanta yari, il kontratesis da Real Madrid, ube il sucesis ludar sua maxim bona ludi. **Fernando Martín** esis en la klubo *Real Madrid* de 1981 til 1986, ed itayare selektesis da Portland Trail Blazers por partoprenar en la NBA. Regretinde por il, Fernando ne havis chanco ed sufris plura lezuri qui impedis a lu ludar kontinue. Pos ica experienco, il retrovenis ye 1987 a Madrid por ludar til la dato di sua morto, kande Fernando sufris acidento voyajante ad la paviliono ube devabas partoprenar en ludo.

Kom ludisto, Fernando Martín obtenis quar trofei pri championo dil Hispana konkurenko, tri kupi dil rejo, du europana ri-kupo pri klubi, un Korak-Kupo, la arjentala medalio en l'olimpiala ludi ye 1984 e l'arjentala medalio en l'europana konkurenco pri nacionala equipi ye 1983.
Väinö Linna

**Väinö Linna** (1920 til 1992) esis Finlandana skriptisto.

Il esis ne-edukita yunulo, kande il komencis laborar en stofo-fabrikerio, en Tampere, evante 17 yari. Ilu ne pensis divenar skriptisto ma dum la duesma mondomilito il komencis deskriptar frontieral eventi. Lua unesma manuskripto ne esis aceptita da editerio, e la manuskripto desaparis pos la milito.

Pos la milito Linna retrovenis laborar en fabrikerio pensante divenar skriptisto. Ilu lektis tre multa pro lernar e saveskar. La kompreno pri homo di Rusa Fyodor Dostoyevski maxime influis Linna. Il volis analizar psikologiale l’ anmo di homo.

Linna mariajis kun Kerttu Seuri ye la 18ma di februaro 1945. Ilua unesma romano *Päämäärä* (“La skopo”) publikesis en 1947, e la duesma romano *Musta rakkaus* (“Nigr amo”) en 1948. Sequonta romano havis nomo “Messias”, ma Linna krulis spirituale (ne mentale!). Lu ne plus povis traktar la posteno di individuo en mondo e socio, la peki, kulpanteso e redemto di homo.

Pose Linna dicis, ke dum treno-voyo, pro vizitar lua psikiatriisto-amiko, il decidis forlasar omna ideologii, pensi, opinioni e skopi di altri, di stranjeri. Väinö Linna divenis realisto en literaturo.

Pos la krizo, en 1954, naskis la maestrala verko di Linna: *Tuntematon sotilas* (“Nekonocita soldato”). Ol rakontas la historio di un infantrio-regimento dum la Prolongo-milito kontre Soviet-Uniono. La soldati esas vera homi timanta e kurajoza. La romano ne adoras militala heroismo, kontree olu kontestas l’ ideo krear Granda-Finlando quo florifis che l'oficiraro. La romano demonstras ke la militestri vinkis la milito nur per helpo di triviala soldati.

L'originala verko kontenis detali, qui ne plezis l'editisto. Linna konsentis extirpar ca detali, pro ke lua verko publikigez. En 2000 l’ originala versiono esis publikigita kun l’ originala titulo “Milito-romano”.

En “Nekonocita soldato” omna karakteri parolas en propra dialekto demonstrante sua atitudo ad eventi, anke sua lerneso. La verko esas tradukita aden 27 lingui ma regretinte nula tradukuro povas expresar korekte kontextuala nuanci di dialekte parolanta soldati. La romano esas cinemografita dufoye: en 1955 da Edvin Laine e en 1985 da Rauni Mollberg. Anke opero e multa dramato-versioni esas aranjita.

Pos “Nekonocita soldato” Linna ne plus darfis laborar en fabrikerio. Sequante Linna skriptis libro-trio *Täällä Pohjantähden alla* (“Hike sub la Nordala Stelo”). Ol rakontas la historio di Finlando de la yari 1860a til la duesma mondomilito per okuli di Hämeana agrokultivisti e vilajani. Ca quar verki da Väinö Linna donas la vera historio di Finlandana populo.

Väinö Linna ganis la literaturo-premio dil Konsilerio dil Nordala Stati en 1963. Il divenis honorumala doktoro di sociala cienci en 1965 ed akademiano en 1980.

### La verki di Väinö Linna
* Päämäärä (La skopo), 1947.
* Musta rakkaus (Nigr amo), 1948.
* Tuntematon sotilas (Nekonocita soldato), 1954.
* Täällä Pohjantähden alla, I-III (Hike sub Nordala Stelo), 1959-1962.
* Esseitä ja puheenvuoroja (Esayi e paroli), 1967.
* Murroksia (Krakuri), 1990 (Esayi).
* Sotaromaani (Milito-romano), 2000.
Julianne Moore

**Julianne Moore** (n. ye la 3ma di decembro 1960) esas tre multa-faceti aktoro qua pleis en kulturala, amuzanta, romantika e teroriginta cinematografuri.

Evante 17 yari el decidis divenar aktorino. Dum la yari 1980a Moore pleis en diferanta televiziono-dramati.

Julianne Moore pleis en la sequanta cinematografuri:

* The Fugitive - 1993
: El pleas rolo di medikino, kolego di Harrison Ford.
* Benny & Joon - 1993
* Short Cuts - 1993
* Surviving Picasso - 1996
* Boogie Nights - 1997
* Lost World, Jurassic Park - 1997
* The Big Lebowski - 1998
* Psycho - 1998
* Cookie’s Fortune - 1999
* An Ideal Husband - 1999
* The End of the Affair - 1999
* Magnolia - 1999
* Hannibal - 2000
* The Shipping News - 2002
* The Hours - 2002
* Laws of Attraction - 2004
* The Forgotten - 2004, da Joseph Ruben.
Dioxino

**Dioxino** esas un ek la maxim forta veneni sintetika (altre: superveneno) konocata. Dioxino formacesas kande on kombustas eskombro o foresto brulas, e kom subprodukturo en kemial industrio. Ol expansas su en l'ambiento per fumo-gazi.

Dioxino richeskas en ambiento, ed ol esas tre duranta veneno. Nutrivi qui kontenas graso, exemple, maro-salmoni, absorbas multe dioxino. Homo asimilas dioxino de nutrivi. La substanco akumulas su en hepato e grasala tisuo.

Dioxino afektas homala saneso se ulu recevas la veneno dum longa tempo. Ol febligas riproduktiva kapableso en adulti. Ol anke tardeskas e desfacileskas la movanta developo di infanto. Ol anke augmentas la probableso pri developar kancero en la hepato e la sango.

Dioxino efektigis severa dizastri dum la historio, exemple en Seveso, Italia, en 1976. Dioxino uzesis ank en la toxino dil *'Agento Oranjea*, dum la milito di Vietnam.
Yari 1300a

La **yari 1300a** dil 14ma yarcento komencis ye la 1ma di januaro 1300 e finis ye la 31ma di decembro 1309. Dum la yari 1300a eventis, inter altri:

### Europa
* Italia - De la kin maxim granda urbi di Europa, quar jacas en nordal Italia: Genova, Venezia, Milano, Firenze. Singla urbo havas cirkume 100.000 habitanti. La kinesma esas Paris. Italiani e Judi duktas la komercal aferi en Europa.

### westal [[Afrika]]
* La kulturo Ife produktas konocata latun-objekti.

### [[Proxim-Oriento]]
* Osman la 1ma Gazi fondas Otoman-dinastio di Turkia.

### [[Sud-Amerika]]
* Inkai expansas su a central Andi.

### [[Oceania]]
* Populo di Havayi dividas su en sociala klasi pro ekonomikala kresko.
* On erektas stona templi en Rarotonga (Insuli Cook) e Moorea (Insuli Societo).
* On erektas stona statui en Pasko-insulo.
1301

La yaro **1301** (MCCCI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 301ma yaro di la duesma yarmilo, la 1ma yaro di la 14ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 1300a.

## Eventi
* 14ma di januaro - La morto dil rejulo András la 3ma di Hungaria finas la dinastio Árpád e resultas disputo pri povo inter Václav la 3ma di Bohemia, Otto la 3ma, Duko de Bavaria, e Carlo Roberto, rejulo di Napoli.

## Naski

## Morti
* 14ma di januaro - Rejulo András la 3ma di Hungaria (n. c. 1265)
1302

La yaro **1302** (MCCCII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 302ma yaro di la duesma yarmilo, la 2ma yaro di la 14ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 1300a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Rejo Philippe la 4ma di Francia, advokas nobelaro, parokaro e borgezaro. To signifikas la nasko dil instituto di kunveno di sociala klasi (dieto).
* 11ma di julio - Che Courtrai, Flandriana milici vinkas Franci.

## Naski

## Morti
* Cimabue, Italiana (Firenzana) piktisto (n. c. 1240)
1303

La yaro **1303** (MCCCIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 303ma yaro di la duesma yarmilo, la 3ma yaro di la 14ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 1300a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 24ma di februaro - Che batalio di Roslin, Skoti vinkas Angli.
* 8ma di agosto - Violentoza ter-tremo frapas Kriti ed altra regioni che Mediteraneo, efektigas ondego e produktas mili di morti, di qui cirkume 4 mil nur en Kriti. La sama ter-tremo destruktas la faro di Alexandria, un ek la 7 Marveli de la Mondo.
* 22ma di oktobro - Benedictus la 11ma divenas papo.

## Naski

## Morti
* 11ma di oktobro - Papo Bonifacius la 8ma (n. c. 1230)
1304

La yaro **1304** (MCCCIV per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 304ma yaro di la duesma yarmilo, la 4ma yaro di la 14ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 1300a.

## Eventi

## Naski
* 24ma di februaro - Ibn Battuta, Marokan explorero (m. 1368)

## Morti
* 7ma di julio - Papo Benedictus la 11ma (n. 1240)
1305

La yaro **1305** (MCCCV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 305ma yaro di la duesma yarmilo, la 5ma yaro di la 14ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 1300a.

## Eventi
* 5ma di junio - Klemens la 5ma sucedas Benedictus la 11ma kom papo.

## Naski

## Morti
* (cirkume) Melis Stoke, kleriko e skriptisto Nederlandana (n. c. 1235)
1306

La yaro **1306** (MCCCVI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 306ma yaro di la duesma yarmilo, la 6ma yaro di la 14ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 1300a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 25ma di marto - Robert the Bruce divenas rejulo di Skotia.
* 21ma di junio - Rejo Philippe la 4ma di Francia konfiskas la posedaji e pose exilas Judi e multa Lombardi.

## Naski

## Morti
* 4ma di agosto - Rejulo Václav la 3ma de Bohemia, rejulo di Hungaria (n. 1289)
1307

La yaro **1307** (MCCCVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 307ma yaro di la duesma yarmilo, la 7ma yaro di la 14ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 1300a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 7ma di julio - Edward la 2ma divenas rejo di Anglia.
* 18ma di novembro - Segun Suisa folkloro, Wilhelm Tell pafas per ark-armo pomo desur la kapo di lua filiulo pro l'impero di Hermann Gessler, imposto-kolektero.
* Franca rejulo Philippe la 4ma di Francia imperas l'aresto di Jacques de Molay ed altra membri de la Societo di la Templo.

## Naski

## Morti
* 7ma di julio - rejo Edward la 1ma di Anglia (n. 1239)
1308

La yaro **1308** (MCCCVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 308ma yaro di la duesma yarmilo, la 8ma yaro di la 14ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 1300a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 27ma di novembro - Henrikus la 7ma kronizesas Santa Romana imperiestro.

## Naski

## Morti
* 8ma di novembro - John Duns Scotus, Skota teologiisto (n. c. 1266)
1309

La yaro **1309** (MCCCIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 309ma yaro di la duesma yarmilo, la 9ma yaro di la 14ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 1300a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 9ma di marto - Nova papo Klemens la 5ma translojas de Roma ad Avignon. Ube la rejo di Francia povas gardar la papo. En ekleziala historio komencas depreso, “enkarcero di Babel” (til 1377).

### [[Azia]]
* En India, sultano di Delhi konquestas richa, tamen ne-koncentrita, Hindua stati sude de la lando, kruele subordinante ol. Centi de milito-elefanti, mili de kavali e multega oro e juveli adportesos a Delhi.

## Naski

## Morti
* 5ma di mayo - Carlo la 2ma, rejulo di Napoli (n. 1254)
1310

La yaro **1310** (MCCCX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 310ma yaro di la duesma yarmilo, la 10ma yaro di la 14ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 1310a.

## Eventi
* januaro - Trupi de la rejio Kastilia retretas de la siejo di Algeciras, pos subisar multa perdaji.

## Naski
* 30ma di aprilo - Rejulo Kazimierz la 3ma di Polonia (m. 1368)
* (dio nekonocata) Papo Urbanus la 5ma (m. 1370)
* (?) Andrea Orcagna, Italiana piktisto (m. 1368)

## Morti
1312

La yaro **1312** (MCCCXII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 312ma yaro di la duesma yarmilo, la 12ma yaro di la 14ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 1310a.

## Eventi
### [[Afrika]]
* Genovana navo deskovras Kanarii.

## Naski
* 13ma di novembro - Rejulo Edward la 3ma di Anglia (m. 1377)

## Morti
* 7ma di septembro - Rejulo Fernando la 4ma di Kastilia (n. 1285)
1313

La yaro **1313** (MCCCXIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 313ma yaro di la duesma yarmilo, la 13ma yaro di la 14ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 1310a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Siejo di Rostock finas.

## Naski
* 16ma di junio - Giovanni Boccaccio, Italiana skriptisto (m. 1375)

## Morti
1314

La yaro **1314** (MCCCXIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 314ma yaro di la duesma yarmilo, la 14ma yaro di la 14ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 1310a.

## Eventi
* 20ma di aprilo - Interregno komencas en papala regno, e duros til 1316.

## Naski

## Morti
* 20ma di aprilo - Papo Klemens la 5ma (n. 1264)
* 25ma di novembro - John Balliol, rejulo di Skotia (n. c. 1249)
1315

La yaro **1315** (MCCCXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 315ma yaro di la duesma yarmilo, la 15ma yaro di la 14ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 1310a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 15ma di novembro - Suisa rurani vinkas l'armeo dil duko di Austria che Morgarten.

## Naski

## Morti
1316

La yaro **1316** (MCCCXVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 316ma yaro di la duesma yarmilo, la 16ma yaro di la 14ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 1310a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 7ma di agosto - Jacques Duèze divenas la papo Ioannes la 22ma.
* 20ma di novembro - Philippe la 5ma divenas rejulo di Francia.
* Granda-princo Gediminas fondas la stato Lituania, e Vilnius divenas lua chefurbo. Balde Kiiv ed Ukraina adjuntesos a la nova rejio. Lituania equilibros longe inter ortodoxa Oriento e katolika Ocidento ma sempre selektos tradicionala paganeso.
* Rumoro kuras, ke en Est-Afrika vivas Kristana paroko-rejo Johannes. Papo sendas ad Etiopia ok Dominikani.

## Naski
* 15ma di novembro - Rejulo Jean la 1ma di Francia (m. 1316)
* Magnus Eriksson, rejulo di Suedia e Norvegia (m. 1374)

## Morti
* 20ma di novembro - Rejulo Jean la 1ma di Francia (n. 1316)
Yari 1310a

La **yari 1310a** dil 14ma yarcento komencis ye la 1ma di januaro 1310 e finis ye la 31ma di decembro 1319. Dum la yari 1310a eventis inter altri:

## [[Europa]]
* 6ma di januaro 1311 - Henrikus la 7ma kronizesas rejulo di Italia, ed ye la 12ma di februaro sam yaro ilu frakasas lokala sedicio.
* Granda famino eventas en Europa de 1315 til 1317. Ol komencis dum la printempo di 1315, kande rekolti diminutis pro mala vetero, e plumaleskis kande aparis infektiva morbi en bovi e mutoni. En kelka regioni, la quanto di bestii diminutis per 80%.

## Nordal [[Afrika]]
* Mansa Musa, rejo di Mali konquestas arei e pokope kreos imperio en nordwestal Afrika.
1311

La yaro **1311** (MCCCXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 311ma yaro di la duesma yarmilo, la 11ma yaro di la 14ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 1310a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 6ma di januaro - Henrikus la 7ma, Santa Romana imperiestro, kronizesas rejulo di Italia.

## Naski

## Morti
1318

La yaro **1318** (MCCCXVIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 318ma yaro di la duesma yarmilo, la 18ma yaro di la 14ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 1310a.

## Eventi

## Naski

## Morti
* (o 1319) Duccio di Buoninsegna, Italiana piktisto (n. c. 1255)
1320

La yaro **1320** (MCCCXX per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 320ma yaro di la duesma yarmilo, la 20ma yaro di la 14ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 1320a.

## Eventi

## Naski
* 8ma di aprilo - Rejo Pedro la 1ma di Portugal (m. 1367)
* Rejulo Valdemar la 4ma di Dania (m. 1375)
* (probable) John Wycliffe, Angla filozofo, teologiisto, sacerdoto e religiala reformero (m. 1384)

## Morti
* 12ma di oktobro - Imperiestro Mikael la 9ma Palaiologos de Bizanco (n. 1277)
Yari 1320a

La **yari 1320a** dil 14ma yarcento komencis ye la 1ma di januaro 1320 e finis ye la 31ma di decembro 1329. Dum la yari 1320ma eventis, inter altri:

### [[Europa]]
* 1322 - Ye la 24ma di junio, Judi triesmafoye ekpulsesas de Francia.
* 1325 - Ye la 7ma di januaro, Afonso la 4ma divenas rejulo di Portugal.

### Nordal [[Afrika]]
* Mansa Musa, rejo di Mali kreas richa imperio.

### [[Nord-Amerika]]
* Mexikia - Migranta Azteki lojeskas en la valo di Mexikia sur du insuli dil lago Texcoco. Li komencas konstruktar Tenochtitlán (nuna México). Segun legendo, la Deo di la Milito sendis aglo qua montris l'apta loko.
1323

La yaro **1323** (MCCCXXIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 323ma yaro di la duesma yarmilo, la 23ma yaro di la 14ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 1320a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Pacigo en Pähkinäsaari konfirmas ke esta limito di Suedia jacas este de Viipuri. Tale la fortreso divenas limitala facioneyo di Suedia kontre Novgorod. To establisas la paco inter katolika Suedia ed ortodoxa Rusia.
* Vilnius, en nuna Lituania, esas unesmafoye mencionata en historiala dokumenti.

## Naski

## Morti
1325

La yaro **1325** (MCCCXXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 325ma yaro di la duesma yarmilo, la 25ma yaro di la 14ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 1320a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 7ma di januaro - Afonso la 4ma divenas rejulo di Portugal.

### [[Afrika]]
* Berbera explorero Ibn Battuta komencas lua voyaji.

## Naski

## Morti
* 7ma di januaro - Rejulo Dinis di Portugal (n. 1261)
1326

La yaro **1326** (MCCCXXVI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 326ma yaro di la duesma yarmilo, la 26ma yaro di la 14ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 1320a.

## Eventi
### [[Azia]]
* Ibn Battuta arivas a Mekka.

## Naski
* 5ma di marto - Rejulo Lajos la 1ma di Hungaria e Polonia (m. 1382)
* (aproxime) - Papo Gregorius la 12ma (m. 1417)

## Morti
1327

La yaro **1327** (MCCCXXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 327ma yaro di la duesma yarmilo, la 27ma yaro di la 14ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 1320a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 25ma di januaro - Edward la 3ma, lor evanta 14 yari, proklamesas rejulo di Anglia.

## Naski

## Morti
* 21ma di septembro - Rejulo Edward la 2ma di Anglia (mortigita) (n. 1284)
* 2ma o la 5ma di novembro - Rejulo Jaime la 2ma di Aragon (n. 1267)
1328

La yaro **1328** (MCCCXXVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 328ma yaro di la duesma yarmilo, la 28ma yaro di la 14ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 1320a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 23ma di agosto - Batalio di Cassel: Franci vinkas Flandriani.
* Che Rusia, Ivan Kalita (“la Monetuyo”) divenas grand-princo di Moskva. Mongola kano igas il imposto-kolektero di tota Rusia.
* La familio Capet finas, e la familio Valois prenas la krono di Francia.

## Naski

## Morti
* 1ma di februaro - Rejulo Charles la 4ma di Francia (n. 1294)
1329

La yaro **1329** (MCCCXXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 329ma yaro di la duesma yarmilo, la 29ma yaro di la 14ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 1320a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 27ma di marto - Papo Ioannes la 22ma kondamnas kelka docaji da Eckhart von Hochheim kom herezii.
* Aprilo - Kontrepapo Nikolaus la 5ma exkomunikesas da Ioannes la 22ma.
* 7ma di junio - David la 2ma, lor evanta 5 yari, divenas rejo di Skotia. Ilu regnos dum la sequanta 42 yari.

## Naski

## Morti
1321

La yaro **1321** (MCCCXXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 321ma yaro di la duesma yarmilo, la 21ma yaro di la 14ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 1320a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Grandadukio Lituania vinkas princo Stanislav di Kiev en la Batalio dil fluvio Irpen.
* Mala rekolti efektigas famino en Europa.

### [[Azia]]
* Che sultanio Delhi, India, Ghiyas-ud-din Tughluq kooptesas kom sultano. Lua filiulo Muhammed bin Tughluq erektos por sua patro grandioza ma krulebla vilao*. Milito-elefanti atakigesas la vilao*, la patro perisas ibe, e lua filiulo kaptas la povo.

## Naski
* Imperiestro Ioannes 3ma de Trebizonda (m. 1362)

## Morti
* 14ma di septembro - Dante Alighieri, Italiana poeto (n. 1265)
1322

La yaro **1322** (MCCCXXII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 322ma yaro di la duesma yarmilo, la 22ma yaro di la 14ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 1320a.

## Eventi
* 24ma di junio - Judi triesmafoye ekpulsesas de Francia.

## Naski

## Morti
* 3ma di januaro - Rejulo Philippe la 5ma di Francia (n. 1293)
1330

La yaro **1330** (MCCCXXX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 330ma yaro di la duesma yarmilo, la 30ma yaro di la 14ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 1330a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 6ma di decembro - Britania e vicina insuli frapesas per violentoza tempesto, qua kreos granda duni en Anglesey.

## Naski
* (probable) Papo Gregorius la 11ma (m. 1378)
* (probable) Altichiero, Italiana piktisto (m. c. 1390)

## Morti
1331

La yaro **1331** (MCCCXXXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 331ma yaro di la duesma yarmilo, la 31ma yaro di la 14ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 1330a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 8ma di septembro - Stefan Dušan deklaras su rejulo di Serbia.

### [[Azia]]
* En Japonia, revokita imperiestro Go-Daigo volas retrohavar imperiala stando ed probas represar militalista-diktatorio dil Hojo-klano. La probo falias e l'imperiestro exiliesas ad Oki-insulo.

### [[Afrika]]
* Ibn Battuta vizitas insulo Kilwa, en la nuna Tanzania.

## Naski

## Morti
1334

La yaro **1334** (MCCCXXXIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 334ma yaro di la duesma yarmilo, la 34ma yaro di la 14ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 1330a.

## Eventi

## Naski
* 13ma di januaro - Rejulo Enrique la 2ma di Kastilia (m. 1379)

## Morti
* 4ma di decembro - Papo Ioannes la 22ma (n. 1249)

## Referi
1335

La yaro **1335** (MCCCXXXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 335ma yaro di la duesma yarmilo, la 35ma yaro di la 14ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 1330a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 28ma di januaro - Magnus Eriksson, rejo di Suedia, imperas finigar sklaveso.
* 20ma di decembro - Benedictus la 12ma divenas papo, e komencos reformar ordeno religiala Cisterciana.

### [[Azia]]
* En Japonia, generalo Ashikaga Takauji revoltas kontre imperiestro. Ilu divenos l'unesma shoguno Ashikaga.

## Naski

## Morti
1336

La yaro **1336** (MCCCXXXVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 336ma yaro di la duesma yarmilo, la 36ma yaro di la 14ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 1330a.

## Eventi
### [[Azia]]
* En India, Harihara la 1ma fondas Hindua stato Vijayanagar separante de la Sultanio Delhi. Vijayanagar divenas la centro di rezisto kontre Islamo.

## Naski

## Morti
1337

La yaro **1337** (MCCCXXXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 337ma yaro di la duesma yarmilo, la 37ma yaro di la 14ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 1330a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Cent-yara milito inter Anglia e Francia komencas. Rejo Edward la 3ma di Anglia, demandas la trono di Francia, en quo administras rejo Philiippe la 6ma.
* En Italia la turmo di Pisa inklineskas.

## Naski

## Morti
* 8ma di januaro - Giotto di Bondone, Italiana piktisto ed arkitekto (n. 1267)
1338

La yaro **1338** (MCCCXXXVIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 338ma yaro di la duesma yarmilo, la 38ma yaro di la 14ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 1330a.

## Eventi
### [[Azia]]
* Duesma shogunaro, la familio Muromachi, komencas administrar Japonia.

## Naski
* 21ma di januaro - Rejulo Charles la 5ma di Francia (m. 1380)

## Morti
1339

La yaro **1339** (MCCCXXXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 339ma yaro di la duesma yarmilo, la 39ma yaro di la 14ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 1330a.

## Eventi

## Naski
* Papo Inocentius la 7ma (m. 1406)

## Morti
1332

La yaro **1332** (MCCCXXXII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 332ma yaro di la duesma yarmilo, la 32ma yaro di la 14ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 1330a.

## Eventi
* Lucerne divenas l'unesma kantono qua adheras al Anciena Kunfederuro Suisa.

## Naski
* 27ma di mayo - Ibn Khaldun, Araba historiisto (m. 1406)
* 18ma di junio - Ioannes 5ma Palaiologos, imperiestro di Bizanco (m. 1391)

## Morti
* 13ma di februaro - Andronikos la 2ma Palaiologos, imperiestro di Bizanco (n. 1259)
* 2ma di agosto - Rejulo Christoffer la 2ma di Dania (n. 1276)
1333

La yaro **1333** (MCCCXXXIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 333ma yaro di la duesma yarmilo, la 33ma yaro di la 14ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 1330a.

## Eventi
### [[Azia]]
* En Japonia, imperiestro Go-Daigo duesmafoye revoltas kontre militisto-diktatoro (*[[shoguno]]*) de Hojo-klano (unesmafoye en 1331). L'imperiestro vinkas la batalio en Kamakura. Shoguno Hojo Takatoki, sua familio-membri e 800 suportanti suocidas igante harakirio.

## Naski
* Mihail Alexandrovich, princo di Tver e Vladimir (m. 1399)

## Morti
* 16ma di oktobro - Kontrepapo Nikolaus la 5ma (n. c. 1260)
1340

La yaro **1340** (MCCCXL per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 340ma yaro di la duesma yarmilo, la 40ma yaro di la 14ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 1340a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 26ma di januaro - Rejulo Edward la 3ma di Anglia deklaresas rejulo di Francia.

## Naski
* (cirkume) Feofan Grek, Bizancana Greka artisto (m. c. 1410)

## Morti
Yari 1340a

La **yari 1340ma** dil 14ma yarcento komencis ye la 1ma di januaro 1340 e finis ye la 31ma di decembro 1349. Dum la yari 1340ma eventis inter altri:

### [[Europa]]
La nigra pesto mortigas cirkume 25 milion homi, o la triimo del habitantaro di la kontinento depos 1347. Judi persekutesas en Germania, nam on kredas ke li efektigis pesto intoxikante putei. En preske omna urbi vagas ipsa-flogeri entraprezante barar pesto.
* En central Europa naskas nova modo: kurta hararo por viri.

### [[Azia]]
Omna sucedanti di la Mongola imperio dekadas. La regioni kontrolita dal Ora Hordo subisas epidemio di nigra pesto en 1346.
1341

La yaro **1341** (MCCCXLI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 341ma yaro di la duesma yarmilo, la 41ma yaro di la 14ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 1340a.

## Eventi

## Naski

## Morti
1348

La yaro **1348** (MCCCXLVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 348ma yaro di la duesma yarmilo, la 48ma yaro di la 14ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 1340a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 25ma di januaro - En la suda Alpi di Europa eventas severa ter-tremo, kun epicentro en Friuli en la nord-esto di Italia. Eventas multa destruktado en norda Italia ed en suda Austria, e plura mili personi mortas. Villach e vicina vilaji en Karintia destruktesas da terkrulo. Esas kelka destruktado en Roma. Ca eventis samtempe kam la komenco di la Nigra pesto en Europa, ed en la menti di lora homi la du eventi ligesas, esanta grandega e ne-expektata agi da Deo.

### [[Afrika]]
* Pesto (“la Nigra Morto”) tempestas en Egiptia.

## Naski
* 11ma di aprilo - Imperiestro Andronikos la 4ma Palaiologos (m. 1385)

## Morti
* Bernardo Daddi, Italiana piktisto (n. c. 1280)
* Pietro Lorenzetti, Italiana piktisto (n.c. 1280 o 1290)
1350

La yaro **1350** (MCCCL per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 350ma yaro di la duesma yarmilo, la 50ma yaro di la 14ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 1350a.

## Eventi
### [[Azia]]
* Lasta Hinduo-stato di Java, Majapahit, expansas su en sudestal Azia.

## Naski

## Morti
Yari 1350a

La **yari 1350a** dil 14ma yarcento komencis ye la 1ma di januaro 1350 e finis ye la 31ma di decembro 1359. Dum la yari 1350a eventis, inter altri:
## [[Europa]]
* 1356 - Ye la 17ma di oktobro, Erik Magnusson proklamas su rejulo di Suedia.

## [[Afrika]]
* 1353 - Marokano Ibn Battuta unesmafoye vizitas Timbuktu e Kabara, che l'imperio Mali.

## [[Sud-Amerika]]
* L'imperio Inkao en Andi divenas la maxim developita dil westala misfero. Ol esas stato teokratala e kolektivismala. La sistemi di irigaco di la kultivata tereni esas tre efikiva. Inkai havas sistemo di chosei irante de Kolumbia til Chili. Trans ravini esas pendanta ponti. La reto di rapida ordonanci portas mesaji kurante de Quito a Cuzco (2000 km) dum kin dii.

## [[Oceania]]
* Maori en noral insulo di Nova-Zelando konstruktas l'unesma skalo-fortresi (*pa*).
1344

La yaro **1344** (MCCCXLIV per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 344ma yaro di la duesma yarmilo, la 44ma yaro di la 14ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 1340a.

## Eventi

## Naski

## Morti
1345

La yaro **1345** (MCCCXLV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 345ma yaro di la duesma yarmilo, la 45ma yaro di la 14ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 1340a.

## Eventi
### [[Europa]]
* mayo - Turki komandita da Umur Bey navigas vers Balkani ed atakas Bulgaria.

## Naski
* 31ma di oktobro - Rejulo Fernando la 1ma di Portugal (m. 1383)

## Morti
* 24ma di julio - Jacob van Artevelde, Flandriana komercisto e politikisto (n. c. 1290)
1352

La yaro **1352** (MCCCLII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 352ma yaro di la duesma yarmilo, la 52ma yaro di la 14ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 1350a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 4ma di junio - Kantono Glarus divenas parto di Suisia.
* 27ma di junio - Kantono Zug divenas parto di Suisia.
* 18ma di decembro - Inocentius la 6ma divenas papo.

### [[Afrika]]
* Inteligenta Berbero Ibn Battuta departas adsur voyo pro irar trans Afrika e deskriptar pri voyajo. Segun Battuta, subordinita homi proximeskas sua rejo sur genui, batante kudi a sulo e jetante sablo adsur su ipsa.

## Naski

## Morti
* 6ma di decembro - Papo Klemens la 6ma (n. 1291)
1353

La yaro **1353** (MCCCLIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 353ma yaro di la duesma yarmilo, la 53ma yaro di la 14ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 1350a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Giovanni Boccaccio parfinas ilua libro *Decameron*.

### [[Afrika]]
* Ibn Battuta facas lua duesma enrejistrita voyajo a Timbuktu.

## Naski

## Morti
1354

La yaro **1354** (MCCCLIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 354ma yaro di la duesma yarmilo, la 54ma yaro di la 14ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 1350a.

## Eventi
### [[Bizancana imperio]]
* 10ma di decembro - La regno di Ioannes la 6ma Kantakuzino finas, kande Ioannes la 5ma Palaiologos rikaptas Konstantinoplo e divenas la sola imperiestro di Bizanco.

### [[Afrika]]
* Ibn Battuta retroiras a Maroko, pos lua voyaji sub impero da sultano Abu Inan Faris.

## Naski

## Morti
1355

La yaro **1355** (MCCCLV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 355ma yaro di la duesma yarmilo, la 55ma yaro di la 14ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 1350a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 7ma di januaro - Rejulo Afonso la 4ma di Portugal sendas tri viri qui mortigas Inês de Castro, amorantino di ilua filiulo Pedro la 1ma, qua revoltas e komencas interna milito.
* 5ma di aprilo - Rejulo Karolus la 4ma kronizesas Santa Romana imperiestro en Roma.

## Naski

## Morti
1358

La yaro **1358** (MCCCLVIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 358ma yaro de la duesma yarmilo, la 58ma yaro de la 14ma yarcento, e la 9ma yaro de la yari 1350a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Pos epidemio di pesto eventas severa manko di laboristi. Serfeso minacas la rurani, kande li esas interdiktita translojar de domeni dil nobelaro. En nordal Francia rurani rebeleskas (la revolto *jacquerie*), e nobeli mortigesas, ma la revoltanti esas represita.

## Naski
* 24ma di agosto - Rejulo Juan la 1ma di Kastilia (m. 1390)

## Morti
1359

La yaro **1359** (MCCCLIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 359ma yaro de la duesma yarmilo, la 59ma yaro de la 14ma yarcento, e la 10ma yaro de la yari 1350a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 21ma di junio - Kun la morto di Erik Magnusson, ilua reklamaci pri la trono cesas, ed ilua patro Magnus la 4ma itere divenas rejulo di tota lando.

## Naski

## Morti
* 21ma di junio - Rejulo Erik la 12ma di Suedia (n. 1339)
1360

La yaro **1360** (MCCCLX per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 360ma yaro di la duesma yarmilo, la 60ma yaro di la 14ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 1360a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Princio Zeta divenas itere nedependanta de Serbia en l'areo di la nuna Montenegro.

## Naski
* 24ma di junio - Nuno Álvares Pereira, Portugalana generalo (m. 1431)
* (posible) Andrei Rublyov, Rusa piktisto (m. c. 1430)

## Morti
1361

La yaro **1361** (MCCCLXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 361ma yaro di la duesma yarmilo, la 61ma yaro di la 14ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 1360a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 13ma di aprilo - Universitato di Pavia fondesas.

## Naski

## Morti
1362

La yaro **1362** (MCCCLXII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 362ma yaro di la duesma yarmilo, la 62ma yaro di la 14ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 1360a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 28ma di septembro - Urbanus la 5ma divenas papo.
* Est-lando (Finlando) permisesas partoprenar l'elekto dil rejo di Suedia.

## Naski

## Morti
* 12ma di septembro - Papo Inocentius la 6ma (n. 1282 o 1295)
1357

La yaro **1357** (MCCCLVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 357ma yaro de la duesma yarmilo, la 57ma yaro de la 14ma yarcento, e la 8ma yaro de la yari 1350a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 28ma di aprilo - Erik Magnusson agnoskesas komo rejulo en preske tota Suedia, en opozo a lua patro Magnus la 4ma.
* 28ma di mayo - Pedro la 1ma divenas rejulo di Portugal, pos la morto di ilua patro Afonso la 4ma.

## Naski
* 11ma di aprilo - Rejo João la 1ma di Portugal (m. 1433)

## Morti
* 28ma di mayo - Rejulo Afonso la 4ma di Portugal (n. 1291)

## Referi
1356

La yaro **1356** (MCCCLVI per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 356ma yaro de la duesma yarmilo, la 56ma yaro de la 14ma yarcento, e la 7ma yaro de la yari 1350a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 19ma di septembro - Eventas la Batalio di Poitiers dum la centyara milito. Angli vinkas Franci.
* En Germania l'elekto di la regnanto donesas al elekto-princi per ora buloletro papala.

## Naski
* (posible) Papo Bonifacius la 9ma (m. 1404)

## Morti
1363

### [[Europa]]
* 9ma di aprilo - Haakon la 4ma di Norvegia mariajas Margrete la 1ma di Dania.

## Naski

## Morti
1366

La yaro **1366** (MCCCLXVI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 366ma yaro di la duesma yarmilo, la 66ma yaro di la 14ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 1360a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 13ma di marto - Enrique la 2ma revokas lua mifratulo Pedro, e divenas rejulo di Kastilia.

## Naski

## Morti
1367

La yaro **1367** (MCCCLXVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 367ma yaro di la duesma yarmilo, la 67ma yaro di la 14ma yarcento, e la 8ma yaro di la yari 1360a.

## Eventi
### [[Europa]]

### [[Azia]]
* En India, eventas milito inter stati Hindua Vijayanagar e Mohamedana Bahmaniani. Hindui esas plu multa kam Mohamedani, ma Bahmaniani vinkas pro lua artilrio.

## Naski
* 6ma di januaro - Rejulo Richard la 2ma di Anglia (m. 1400)
* aprilo - rejulo Henry la 4ma di Anglia (m. 1413)

## Morti
1368

La yaro **1368** (MCCCLXVIII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 368ma yaro di la duesma yarmilo, la 68ma yaro di la 14ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 1360a.

## Eventi
### [[Azia]]
* Chiniani revoltas kontre povo-havanta Mongoli. Chiniani celebras festo di Tota Luno donacante kuki l'unu a l'altru. La kuki kontenas papiro kun texto pri mortigo omna Mongoli dum tota luno en agosto. Zhu Yuanzhang (alias Tai Zu) fondas la dinastio Ming.

## Naski
* 3ma di decembro - Rejulo Charles la 6ma di Francia (m. 1422)

## Morti
* Andrea Orcagna, Italiana piktisto (n. c. 1510 o 1520)
1364

La yaro **1364** (MCCCLXIV per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 364ma yaro di la duesma yarmilo, la 64ma yaro di la 14ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 1360a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 8ma di aprilo - Charles la 5ma divenas rejulo di Francia.

## Naski

## Morti
* 8ma di aprilo - Rejulo Jean la 2ma di Francia (n. 1319)
1365

La yaro **1365** (MCCCLXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 365ma yaro di la duesma yarmilo, la 65ma yaro di la 14ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 1360a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 12ma di marto - L'universitato di Wien fondesas.

### [[Azia]]
* Otomani (Turki) konquestas Adrianopolo igante ol chef-urbo.

## Naski

## Morti
1371

La yaro **1371** (MCCCLXXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 371ma yaro di la duesma yarmilo, la 71ma yaro di la 14ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 1370a.

## Eventi

## Naski

## Morti
* 17ma di februaro - Caro Ivan Aleksandar di Bulgaria (n. 1331)
1372

La yaro **1372** (MCCCLXXII per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 372ma yaro di la duesma yarmilo, la 72ma yaro di la 14ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 1370a.

## Eventi

## Naski

## Morti
1374

La yaro **1374** (MCCCLXXIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 374ma yaro di la duesma yarmilo, la 74ma yaro di la 14ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 1370a.

## Eventi

## Naski

## Morti
* 18ma di julio - Francesco Petrarca, Italiana skriptisto e poeto (n. 1304)
* 1ma di decembro - Magnus Eriksson, rejulo di Suedia e Norvegia (n. 1316)
1375

La yaro **1375** (MCCCLXXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 375ma yaro di la duesma yarmilo, la 75ma yaro di la 14ma yarcento, e la 6ma yaro di la yari 1370a.

## Eventi

## Naski

## Morti
* 21ma di decembro - Giovanni Boccaccio, Italiana skriptisto (n. 1313)
1370

La yaro **1370** (MCCCLXX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 370ma yaro di la duesma yarmilo, la 70ma yaro di la 14ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 1370a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 30ma di decembro - Gregorius la 11ma divenas papo.

### [[Central Amerika]]
* (necertena yaro) Acamapitchli elektesas rejo dil populo Azteka.

## Naski
* (posible) Gentile da Fabriano, Italiana piktisto (m. 1427)

## Morti
* 19ma di decembro - Papo Urbanus la 5ma (n. 1310)
1369

La yaro **1369** (MCCCLXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye lundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 369ma yaro di la duesma yarmilo, la 69ma yaro di la 14ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 1360a.

## Eventi
### [[Azia]]
* En Samarkand Timur Lenk (“la Paralizita”) divenas regnanto. Il asertas esar parento di Chingiz-kano. Ilu konquestos Persia, Irak ed Afganistan.

## Naski
* januaro o februaro - Papo Martinus la 5ma (m. 1431)

## Morti
1380

La yaro **1380** (MCCCLXXX per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye sundio segun Juliala kalendario. Ol esis la 380ma yaro di la duesma yarmilo, la 80ma yaro di la 14ma yarcento, e la 1ma yaro di la yari 1380a.

## Eventi
### [[Europa]]
* Dmitri, princo di Moskva en Rusia, vinkas Mongoli en insulo dil fluvio Don.

## Naski

## Morti
* 13ma di julio - Bertrand du Guesclin, Franca konestablo (n. c. 1320)
Yari 1380a

La **yari 1380a** dil 14ma yarcento komencis ye la 1ma di januaro 1380 e finis ye la 31ma di decembro 1389. Dum la yari 1380a eventis, inter altri:
## [[Europa]]
* Februaro 1380 - La rejulo Olaf la 2ma di Dania anke divenas rejulo Olav la 4ma di Norvegia, kun lua matro Margrete kom regentino.
* 1380 - Ye la 16ma di septembro, Charles la 6ma sucedas ilua patro Charles la 5ma di Francia.
* 1383 - Ye la 22ma di oktobro ca yaro, rejulo Fernando la 1ma di Portugal mortas e lua filiino Beatriz sucedas ilu. Komencas epoko di anarkio ed interna milito, qua duros til 1385, nam Beatriz mariajabis kun Juan la 1ma di Kastilia.
* 1385 - Ye la 14ma di agosto ca yaro, eventas la batalio di Aljubarrota: João de Aviz vinkas rejulo Juan la 1ma di Kastilia, e kronizesas João la 1ma di Portugal. Finas la regno di Beatriz di Portugal, e Portugal restas nedependanta de la rejio Kastilia.
* 1388 - L'universitato di Köln fondesas.
* 1389 - Bonifacius la 9ma divenas papo.

## [[Afrika]]
* Stato Kongo naskas proxim l'estuario dil fluvio Kongo.

## [[Oceania]]
* 1380 - La lasta insuli de Polinezia deskovresas e populizesas.
1381

La yaro **1381** (MCCCLXXXI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye mardio segun Juliala kalendario. Ol esis la 381ma yaro di la duesma yarmilo, la 81ma yaro di la 14ma yarcento, e la 2ma yaro di la yari 1380a.

## Eventi
### [[Europa]]
* En Anglia grupo di revoltanta rurani guidata da Wat Tyler iras che rejo Richard la 2ma,lor evante 14 yari. Rebeli mortigas arkiepiskopo di York e financo-ministro, e spolias la rejala palaco. La rejulo igas su asentar la demandi, ma kelka momenti pose, il havas la separita kapo di Tyler en lua manui.

## Naski
* (o 1382) - Rejulo Erik de Pomerania (m. 1459)

## Morti
1382

La yaro **1382** (MCCCLXXXII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye merkurdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 382ma yaro di la duesma yarmilo, la 82ma yaro di la 14ma yarcento, e la 3ma yaro di la yari 1380a.

## Eventi

## Naski

## Morti
* 10ma di septembro - Rejulo Lajos la 1ma di Hungaria e Polonia (m. 1326)
1383

La yaro **1383** (MCCCLXXXIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 383ma yaro di la duesma yarmilo, la 83ma yaro di la 14ma yarcento, e la 4ma yaro di la yari 1380a.

## Eventi

## Naski
* 4ma di septembro - Kontrepapo Felix la 5ma (m. 1451)
* Papo Eugenius la 4ma (m. 1447)

## Morti
* 22ma di oktobro - Rejulo Fernando la 1ma di Portugal (n. 1345)
1384

La yaro **1384** (MCCCLXXXIV per Romala algarismi) esis bisextila yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 384ma yaro di la duesma yarmilo, la 84ma yaro di la 14ma yarcento, e la 5ma yaro di la yari 1380a.

## Eventi

## Naski

## Morti
1379

La yaro **1379** (MCCCLXXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye saturdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 379ma yaro di la duesma yarmilo, la 79ma yaro di la 14ma yarcento, e la 10ma yaro di la yari 1370a.

## Eventi

## Naski

## Morti
1378

La yaro **1378** (MCCCLXXVIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye venerdio segun Juliala kalendario. Ol esis la 378ma yaro di la duesma yarmilo, la 78ma yaro di la 14ma yarcento, e la 9ma yaro di la yari 1370a.

## Eventi
### [[Europa]]
* 8ma di aprilo - Urbanus la 6ma divenas papo. Che Katolik eklezio komencas la Granda Skismo. Existos samatempe multa personi qui proklamesos "papo".
* 20ma di septembro - Alberto de Genova divenas kontrepapo Klemens la 7ma.

## Naski
* (dio nekonocata) Lorenzo Ghiberti, Italiana skultisto ed arkitekto (m. 1455)
* 31ma di decembro - Papo Callistus la 3ma (m. 1458)

## Morti
* 27ma di marto - Papo Gregorius la 11ma (n. c. 1330)