open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Barranquilla

**Barranquilla** esas la 4ma maxim populoza urbo di Kolumbia. Segun statistiki de 2023, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 154 km².

L'urbo esas importanta komercala ed industriala centro en Karibiana regiono. Ol jacas apud fluvio Magdalena, distanta 7,5 km de la loko ube ol debushas an Atlantiko.

Kolumbiana kantistino Shakira naskis en Barranquilla, en 1977.

## Geografio

La reliefo di Barranquilla esas plana kun poka inklineso. La maxim basa punto di la urbo jacas 4 metri super la marala nivelo, proxim fluvio Magdalena. La mezavalora altitudo dil urbo esas 18 metri e lua maxim alta punto jacas 98 metri super la marala nivelo, adweste.

La klimato dil urbo esas tropikala sika, de savano (*Aw* segun la klimatala klasifikuro da Köppen). Existas du sezoni: sika e pluvoza. De novembro til aprilo suflas alizei de nord-este. Ca periodo koincidas kun la sika sezono, qua iras de decembro til komenco di aprilo. La temperaturi ne varias multe dum la tota yaro: la mezavalora temperaturo en agosto (somero en norda misfero) esas 28,1°C, kontre ke la mezavalora temperaturo en januaro (vintro) esas 26,7°C.

La pluvoza sezono iras de mayo til komenco di novembro. La mezavalora yarala pluvo-quanto esas 904,2 mm, e la maxim pluvoza monato esas oktobro, kun mezavalore 169,6 mm.

## Referi
Shakira

**Shakira Isabel Mebarak Ripoll** (n. ye la 2ma di februaro 1977) esas Kolumbiana kantistino e muzikala produktistino di rock e pop-muziko. 

El parolas Hispana (elua ennaskita linguo) ed anke l'Angla, Portugalana, Italiana e poke l'Araba. Lua albumo *Laundry Service* (lansita en 2001) vendis plua kam 60 milioni kopii en tota mondo.
Sucre

**Sucre**, olim **Charcas**, esas la konstitucala chef-urbo di Bolivia. Ol jacas 750 metri adsur la marala nivelo, an la *departamento* (nomo di la subdividuri di Bolivia) Chuquisaca. Segun la demografiala kontado di 2012, ol havis  habitanti.

Sucre esas sideyo di la Supera Korto di Bolivia, ed esas importanta edukala centro. Pro lua agreabla klimato e basa kriminozeso, ol divenis populara ambe por stranjeri e Boliviani. Depos 1991, lua historiala centro judikesas kom Mondala Patrimonio di la Homaro, segun UNESCO. Ol ank esas hemo di la 2ma maxim anciena universitato di Amerika: *Universidad Mayor Real y Pontificia de San Francisco Xavier de Chuquisaca*, Hispane abreviita USFX.

L'urbo fondesis ye la 30ma di novembro 1538 da Pedro Anzures, Markezo de Campo Largo, kun la nomo *Ciudad de la Plata de la Nueva Toledo*. En lua vicineso, nome en jaceyo nomizita *Cal Orcko*, trovesis fosili di dinosauri, del epoko Kretaceo.

## Referi
Vicente López y Planes

**Alejandro Vicente López y Planes** (1785 til 1856), advokato, esis la duesma prezidanto di Arjentinia, e guvernis de 7 di julio til 17 di agosto 1827.
Bernardino Rivadavia

**Bernardino de la Trinidad Gónzalez Rivadavia y Rivadavia** (1780 til 1845) esis l'unesma prezidanto di Arjentinia, e guvernis de 1826 til 1827.
Juan Campisteguy

**Juan Campisteguy Oxcoby** (1859 til 1937) advokato e militestro, esis prezidanto di Uruguay de 1927 til 1931.
José Serrato

**José Serrato** (1868 til 1960) injenioro ed ekonomikisto esis prezidanto di Uruguay de 1923 til 1927.
Cádiz

**Cádiz** esas chef-urbo di la samnoma provinco en Andaluzia, Hispania. Segun statistiki de 2007, ol havis  habitanti. Lua surfaco esas 13,3 km².

## Referi
Málaga

**Málaga** esas urbo en Hispania. Segun statistiki de la 1ma di januaro 2023, ol havis  habitanti en 2015, esanta la 2ma maxim populoza urbo di Andaluzia e la 7ma maxim populoza di Hispania. Lua tota surfaco esas 395 km². Lua metropolala areo havis  habitanti ye la sam yaro.

Jacanta sude de Iberia ol distas cirkume 100 km de Gibraltar. L'urbo fondesis da Feniciani dum la 8ma yarcento aK. De la yari 1960a e 1970a til nun, ol divenis importanta turismala centro.

## Referi
Carlos Anaya

**Carlos Anaya y López Camelo**, n. ye la 4ma di novembro 1777 til la 18ma di junio 1862, esis  militestro, historiisto e politikistulo Uruguayana. Dum lua mandato kom prezidanto di Uruguayana senato, il guvernis provizore la lando kom prezidanto di la republiko, de 1834 til 1835.

Naskinta en la provinco Buenos Aires, en 1797 ilu translojis su al orientala rivo di fluvio Uruguay. En 1811 ilu partoprenis la revoluciono en Uruguay, inkluzite batalii di San Jose, Las Piedras, la siejo di Montevideo e la batalio di Cerrito.
Fructuoso Rivera

**José Fructuoso Rivera y Toscana** (1784 til 1854) militestro, esis prezidanto di Uruguay de 1830 til 1834.
Vinagro

**Vinagro** esas acida liquido obtenata de la fermentaco precipue di vino o altra liquidi qui kontenas alkoholo, en procedo qua produktas lua precipua ingrediento, acetat-acido (anke konocata kom etanoa acido). La koncentreso di acetat-acido en vinagro varias de 4 til 8% en volumino.

Vinagro esas importanta ingrediento en koqu-arto.
Zine El Abidine Ben Ali

**Zine El Abidine Ben Ali**, militestro n. ye la 3ma di septembro 1936 til la 19ma di septembro 2019, esis prezidanto di Tunizia de 1987 til 2011. Il anke esis chefministro di la lando, de la 2ma di oktobro til la 7ma di novembro 1987.

Ye la 14ma di januaro 2011 pos intensa populala protesti, Ben Ali abandonis la povo. Lora chefministro Mohamed Ghannouchi asumis la povo provizore til la sequanta dio, kande la prezidanto dil parlamento, Fouad Mebazaa, elektesis kom provizora prezidanto di la lando, til l'evento di nova direta elekti.

## Referi
Listo pri prezidanti di Tunizia

Yen listo pri prezidanti di Tunizia pos la nedependo di la lando, en 1957. Ye la 14ma di januaro 2011, pos populala revolto kontre korupto, lora prezidanto Zine El Abidine Ben Ali abandonis la povo pos 23-yar administrado. Lora chefministro Mohamed Ghannouchi asumis kom chefo di stato nemediate. La sequanta dio, Fouad Mebazaa asumis kom provizora prezidanto di la lando, til ke eventis nova elekti.

## Prezidanti di la Republiko di Tunizia (1957 til nun)

## Noti e referi
Manny Mori

**Immanuel "Manny" Mori**, administristo di entraprezi e politikistulo n. ye la 25ma di decembro 1948, esis prezidanto di Federita Stati Mikronezia de 2007 til 2015.

Ilu studiis che universitato di Guam.
Kevin Rudd

**Kevin Michael Rudd** (n. ye la 21ma di septembro 1957) diplomacisto e civila servanto, esis chefministro di Australia de 2007 til 2010.
Mezolabo

**Mezolabo** esas olima instrumento di matematiki, qua konsistas ye tri paralelogrami, moviva sur kuliso, uzita por trovar mekanikale du meza proporcionali quin onu ne povis determinar geometriale en la problemo "duopligo di la kubo".
Rafael Vicente Correa

**Rafael Vicente Correa Delgado** (n. ye la 6ma di aprilo 1963) ekonomikisto e politikistulo, esis prezidanto di Equador de 2007 til 2017.
Clermont-Ferrand

**Clermont-Ferrand** esas chef-urbo di Franciana regiono Arvernia-Rodano-Alpi, sude de la lando. Segun statistiki dil yaro 2015 ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 42,67 km². Lua metropolala regiono havas plu kam  habitanti.

La moderna urbo naskis del uniono di du anciena e rivala vilaji, Clermont e Montferrand, dum la 17ma yarcento.

La sideyo mondala di la fabrikerio di bandaji por automobili e kamioni Michelin jacas en Clermont-Ferrand.
Molibdo

**Molibdo** esas kemial elemento kun kemiala simbolo **Mo** ed atomala nombro 42. Lua nomo originis de neo-Latina vorto *molybdaenum*, de la Greka Μόλυβδος *molybdos*, signifikanta plombo, pro lua erci konfundesis kun l'erci di plombo.

Molibdo ne trovesas kom pura elemento che naturo, nur kombinata en multa erci, sub la formo di oxido. Pura metalo esas arjentea griza, maleebla, preske negisebla (ol fuzas che 2623°C). Cirkume 80% de lua produktado uzesas por fabrikar aloyuri di stalo.

## Referi
Algirdas Brazauskas

**Algirdas Mykolas Brazauskas ** (1932 til 2010) injenioro e politikistulo, esis prezidanto di Lituania de 1993 til 1998 e chefministro di la lando de 2001 til 2006.
Kazys Grinius

**Kazys Grinius** (1866 til 1950) mediko e politikistulo, esis chefministro di Lituania de 1920 til 1922, e prezidanto de 7 di junio til 17 di decembro 1926.
Amy Winehouse

**Amy Winehouse** (1983 til 2011)  esis Britaniana kantistino. Elua albumo *Back to Black* (2006) recevis 5 Grammy-premii.

Elua stilo, kun hararo en formo di abeluyo, imitesis ed esis inspiro por modisti en toda mondo. Karl Lagerfeld esas la maxim konocata ek li. Altralatere, elua violentoza agadi, elua enkarcerigi, elua drogo-dependo e sanesala problemi (emfizemo) pro su-destruktiva konduti, divenis diala tituli en jurnali.

## Referi
Lucio Gutiérrez

**Lucio Edwin Gutiérrez Borbúa**, militisto n. ye la 23ma di marto 1957, esis prezidanto di Equador de 2003 til 2005.
Batalio di Eylau

La **[[batalio]] di Eylau** eventis inter la 7ma e la 8ma di februaro 1807, ed esis sangoza e senrezulta kombato inter Franca trupi di Napoléon la 1ma e Rusa trupi komandita da generalo Bennigsen, ed eventis 20 km sud-este de Königsberg, Prusia. La maxim granda kavalriala charjo de la historio (pluse 11.000 kavalriani) eventis dum ta batalio.

Eylau esis l'unesma importanta blokigo di Franca *[[Grande Armée]]*, qua vinkis e destruktis komplete l'armei di granda Europana povi la du antea kampanii, lor la batalio di Austerlitz en decembro 1805, e la batalio di Jena-Auerstedt en oktobro 1806.

Kun Prusian armeo diminutita e kelka deserti, Napoléon okupis la precipua urbi di Germania e marchis adeste, persequinta la cetera trupi (9.000 soldati sub generalo Lestocq, e 60.000 soldati Rusi, komandita da 75-yara marshalo Mikhail Kamensky) opozinta kontre li. Grande Armée prenis hiverneyo en Polonia.

En januaro 1807, Rusa trupi, rinforcita da 50.000 soldati de Buxhoven e da 30.000 soldati del imperiala gardo Rusa, entote 140.000 soldati lore komandita da Bennigsen, probis surprizar la 1ma Franca korpo, komandita dal marshalo Bernadotte, izolita norde.

Kun lua kustumala inventiveso, Napoléon turnis la situo segun lua propra avantajo, ed instruktis Bernadotte pri ekigar e celite desplasizar la restajo dil *Grande Armée* por klozar la retreto Prusiana. Ma l'aresto di Franca kuriero informis Bennigsen pri kaptilo ed il retroigis. Napoléon lor decidis provokar granda batalio, vice marchar direte vers Königsberg, ube il savis ke jacis la precipua centro di Rusa provizuro mem se Bernadotte esas tro fore.

Marshalo Soult-korpo e marshalo Murat-kavalrio, qui havis maxim bona milita kavali prenita en Prusia, arivis unesme en Eylau, ye la 7ma di februaro, proxim 14:00 kloki. Dum pos-dimezo, lua trupi recevis rinforci del marshalo Augereau-korpo e l'imperiala gardo, entote 45.000 soldati e 200 kanoni. Bennigsen havis 67.000 homi kun 460 kanoni ja instalita.

Franci atakis por prenar Eylau vilajo qua konquestesis lor la fino dil dio. Amba enemiki perdis 4.000 homi e pasis maxim mala nokto sub koldeso, sen manjar.

Ye 7:00 kloki la sequanta dio, sub nuboza tempesto, l'artilrio-duelo komencis. Ye 9:00 kloki l'unesma trupi di Davout parvenis ad extrema rekto ed atakesis dal Rusi. Augereau e Soult korpi venis helpar ma perdis multa soldati pro la pafado di kanoni. Lore maxim Rusa trupi atakis en centro a Eylau. Napoléon preske kaptesis en la kirko. 

La kavalrio di Murat charjis lore kun maxim efekto e riorganizesis kontre la precipua baterio, perdinta 1.500 soldati. Napoléon, qua savis pri l'aprocho di Prusiani, rezervis lua gardo. Ye 16:00 kloki, Lestocq arivis e atakis Davout. Ye 19:00 kloki Ney sequis li ed anke atakis. Ye 22:00 kloki la batalio cesis, e Rusi iris a Königsberg.

Amba armei perdis cirkume 20.000 soldati e havis multa grava vunditi. Napoléon, shancelema pro la multa perdaji e sufrado, restis dum la semano por sorgar.
Ekonomio di Mikronezia

L'ekonomio di Mikronezia konsistas precipue ek agrokultivo e pesko por propra konsumo. L'insuli havas poka naturala resursi, ecepte fosfato en altra koncentro. Pesko industriala esas importanta fonto di revenui, e komercala pesko-floti pagas cirkume 20 milion dolari po yaro por peskar en l'aqui di Federita Stati Mikronezia. La regiono havas potencialo por turismo, tamen la granda disti de importanta landi e la poka quanteso di flugi desfaciligas lua developo.

Publika sektoro esas importanta por lokal ekonomio, ed employas plua kam la duimo di la tota laboro-povo. En meza fristo, l'ekonomiala perspektivi di lando semblas frajila, por la diminuto di Usana ekonomiala helpo e por la poka kresko di privata sektoro.

## Referi
Gustavo Noboa

**Gustavo José Joaquín Noboa Bejarano**, advokato e politikisto n. ye la 21ma di agosto 1937 til la 16ma di februaro 2021, esis prezidanto di Equador de 2000 til 2003.

## Referi
Francisco Pizarro

**Francisco Pizarro González** (1471 o 1476 til la 26ma di junio 1541) esis Hispana militestro e konquestero. Ilu konquestis l'Imperio Inkao en 1532. Pose ilu nominesis guberniestro di Nova-Kastilia dal imperiestrino Isabel, spozino dil rejulo Karolus la 1ma.

Ye la 18ma di januaro 1535 ilu fondis Lima, nun la chef-urbo di Peru. Pos ke il vinkis Atahualpa, lor la regnanto di la Inkai, ilu indikesis dal Hispana krono kom guberniestro di la vinkita landi. Pos explorar tereno, ilu trovis bona loko por la nova chef-urbo, proxim Pacifiko, kun suficanta aquo e ligno disponebla, ed ube la vetero esis agreabla. Pizarro nomizis la nova urbo *Ciudad de los Reyes* - Civito di la Reji.
Extremadura

**Extremadura** esas autonoma regiono an la westo di Hispania, proxim la frontiero kun Portugal. Ol konsistas ek du provinci: Cáceres e Badajoz. Segun statistiki de 2024, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas  km².

## Historio

La maxim anciena restaji homala trovita en Extremadura esas de infra Paleolitiko, e konsistas ek petra utensili. Tamen, la maxim anciena osti homala, ja de Homo sapiens, evas cirkume 50 mil yari e trovesis che groto Maltravieso. Dum neolitiko, homi komencis praktikar agrokultivo ed edukado di bestii en la regiono. Restaji trovita en Malpartida de Cáceres montras ke agrokultivo praktikesis 4 mil yari ante Kristo. Dum la fino dil 4ma o komenco dil 3ma yarmilo aK konstruktesis granda dolmeno (sepulteyo) proxim rivero Lácara, provinco Badajoz.

Ante l'arivo di Romani, la regiono habitesis da le Vetoni e le Luzitani, qui okupis la nuna extremadura e Portugal, e praktikis edukado di bestii e militi. Notora chefo di le Luzitani esis Viriato, qua konfrontis Romani til esar mortigita en 139 aK. Proxim fluvio Guadalquivir habitis le Celtici, populo qua ofris poka rezisto kontre Romani.

Romana influo en la regiono esis granda, qua komence enkorpigesis a provinco Hispania Ulterior, e pose divenis separita provinco, Luzitania, dum la regno di Augustus. Romani konstruktis multa chosei, ed en 25 aK li fondis *[[Mérida, Hispania|Augusta Emerita]]*, qua divenis chef-urbo di Luzitania. Latina linguo expansesis en la regiono, e divenis la bazo por la tota lingui Latinida. *Augusta Emerita* divenis urbo richa e kulturale prosperoza, e chosei qui departis de ibe ligis ol ad *[[Lisboa|Olisipo]]* e *[[Coimbra|Conimbriga]]*. Dum la regno di Vespasianus, tota la habitanti di Iberia recevis Romana civitaneso, e povis obtenar publika employi.

## Geografio

## Ekonomio

## Referi
Abubakar Tafawa Balewa

**Abubakar Tafawa Balewa** (1912 til 1966) profesoro e politikistulo, esis l'unika chefministro de Nigeriana historio. Ilu guvernis de 1959 til 1966.
Marc Ravalomanana

**Marc Ravalomanana** (n. ye la 12ma di decembro 1949) entraprezisto e politikistulo, esis prezidanto di Madagaskar de 2002 til la stato-stroko qua revokis il en 2009.
Dean Barrow

**Dean Oliver Barrow**, advokato e politikistulo n. ye la 2ma di marto 1951, esis chefministro di Belize de 2008 til 2020.
Hilla Limann

**Hilla Limann** (1934 til 1998) diplomacisto e politikistulo, esis prezidanto di Ghana de 1979 til 1981.
Enschede

**Enschede** esas urbo en la regiono Overijssel, Nederlando. Segun statistiki por 2024, ol havis  habitanti. Ol esas la 15ma maxim populoza urbo di Nederlando. Lua tota surfaco esas 142,75 km².

Ol distas cirkume 162 km de Amsterdam, ma nur 20 km de Germana urbo Ahaus. En rurala zoni, multa habitanti parolas Germana dialekto *Nedersaksische*, de Infra-Saxonia. L'universitato di Twente, fondita en 1961, jacas en la urbo.

## Fratala urbo
* Palo Alto, Kalifornia, 

## Referi
Abdoulaye Wade

**Abdoulaye Wade**, advokato, ekonomikisto, profesoro e politikisto, n. ye la 29ma di mayo 1926, esis prezidanto di Senegal de 2000 til 2012.
Listo pri prezidanti di Senegal

La **prezidanto di Senegal** esas la chefo di stato di Senegal. Segun la konstituco, lu elektesas dal populo por 7-yara periodo.

Yen la listo pri prezidanti di Senegal depos la nedependantesko en 1960.

## Videz anke
* Listo pri chefministri di Senegal
Girma Wolde-Giorgis

**Girma Wolde-Giorgis** (1924 til 2018) militestro e politikistulo, esis prezidanto di Etiopia de 2001 til 2013.
Didier Ratsiraka

**Didier Ratsiraka**, militisto (admiralo) n. 1936 til 2021, esis prezidanto di Madagaskar de 1975 til 1993 e de 1997 til 2002.
Nursultan Äbişulı Nazarbayev

**Nursultan Äbişulı Nazarbayev** (n. ye la 6ma di julio 1940) politikistulo, esis prezidanto di Kazakstan de 1991, kande la lando nedependanteskis, til la 20ma di marto 2020.
Abdou Diouf

**Abdou Diouf**, publik-oficisto e politikisto n. ye la 7ma di septembro 1935, esis prezidanto di Senegal de 1981 til 2000.
Listo pri prezidanti di Aljeria

Segun la konstituco di Aljeria, la prezidanto esas la chefo di stato di lando. Li elektesas por 5 yari, ma povas rielektesar sen limito.

Yen la listo di prezidanti pos la nedependo, en 1962.

## Prezidanti

## Videz anke
* Listo pri chefministri di Aljeria
Charles Rabemananjara

**Charles Rabemananjara** (n. 9 di junio 1947) militestro (generalo), esis chefministro di Madagaskar de 2007 til 17 di marto 2009, pos la prezidanto Marc Ravalomanana esar renversita da stato-stroko.
Juan Carlos Wasmosy

**Juan Carlos María Wasmosy Monti**, injenioro, entraprezisto e politikistulo n. 1938, esis prezidanto di Paraguay de 1993 til 1998.
Orette Bruce Golding

**Orette Bruce Golding**, politikisto n. ye la 5ma di decembro 1947, esas la nuna chefministro di Jamaika.
Juho Sunila

**Johan (Juho) Emil Sunila** (1875 til 1936) politikistulo, esis chefministro di Finlando du foyi: 1927 til 1928 e 1931 til 1932.
Listo pri chefministri di Jamaika

La **[[chefministro]] di [[Jamaika]]** esas la chefo di guvernerio di la lando. Yen listo pri chefministri di Jamaika, de 1953 til nun.

### Chefministri ante la nedependo

### Chefministri pos la nedependo
David Howard Thompson

**David John Howard Thompson** (16ma di januaro 1961 til la 23ma di oktobro 2010) advokato e politikistulo, esis chefministro di Barbados de 2008 til lua morto.
Poul Holmskov Schlüter

**Poul Holmskov Schlüter**, advokato e politikistulo n. ye la 3ma di aprilo 1929 til la 27ma di mayo 2021, esis chefministro di Dania de 1982 til 1993.
30 Seconds to Mars

**30 Seconds to Mars** esas *[[rock]]* bando de esta Usa. Formizita en 1998 da Jared Leto, e da Shannon Leto, 30 Seconds to Mars esas un dil maxim sucesoza alternative rock bandi en la mondo. Lua maxim famoza verki esas la suceso *A Beautiful Lie*.

La precipua membri dil historio di 30 Seconds to Mars esas Jared Leto (vocaji, gitaro), Tomo Milicevic (gitaro) e Shannon Leto (drumi).

La bando recevis influi de Pink Floyd, The Sex Pistols, The Cure, Metallica, Led Zeppelin, The Who ed altra grupi.

## Membri
### Nun
* Jared Leto - Voco e gitaro (1998 - nun)
* Tomo Miličević - Gitaro (2003 - nun)
* Shannon Leto - Tamboristo (1998 - nun)

### Antea
* Kevin Drake - Gitaro (2001 - 2002)
* Solon Bixler - Gitaro (2001 - 2003)
* Matt Wachter - Baso (2001 - 2007)
* Tim Kelleher - Baso (2007 til 2011)

### Verki
* 2002 - *30 Seconds to Mars*
* 2005 - *A Beautiful Lie*
* 2009 - *This Is War*
* 2013 - *Love, Lust, Faith and Dreams*
* 2018 - *America*
* 2023 - *It's the End of the World but It's a Beautiful Day*
Guillaume Soro

**Guillaume Kigbafori Soro** (n. 1972) politikistulo, esis chefa ministro di Ivora Rivo de 2007 til 2012.
Listo pri chefministri di Dania

La **[[chefministro]] di [[Dania]]** (Dane, *statsminister*) esas la chefo di guvernerio di la lando.

Yen listo pri chefministri di Dania, de 1848 til nun.

## Chefministri (''Premierminister'', 1848-1855)

## Prezidanti di la Konsilistaro (''Konseilspræsident'', 1856-1918)

## Ministri di Stato (''Statsminister'', 1918 til nun)

## Noti

## Videz anke
* Monarki di Dania
Yehude Simon

**Yehude Simon Munaro** (n. 1947) veterinaro, sociologo e politikistulo, esis chefa ministro di Peru de 2008 til 2009.
Tokelau

**Tokelau**, olim *Union Islands*, esas teritorio dependanta de Nova-Zelando che Pacifiko. Ol konsistas ek arkipelago kun tri tropikal atoli (Atafu, Nukunonu e Fakaofo) kun tota surfaco di 10 km². Ol ne havas fixa chef-urbo, pro ol varias omnayare inter l'atoli.

Segun la demografiala kontado di 2016, cirkume 45% de lua habitantaro naskis exter l'arkipelago, la maxim multa en Nova-Zelando.

## Historio

Arkeologiala restaji montras ke l'atoli di Tokelau – Atafu, Nukunonu, e Fakaofo – koloniigesis da Polineziani, qui migris de vicina insuli cirkume 1000 yari ante nun, veninta de Samoa. Lokala habitanti adoptas Polineziana mitologio e lokala deo, nomizita  Tui Tokelau. La kulturo lokala evolucionis dum la tempo, e nun lua muziko e kelk aspekti di lua kulturo esas diferanta. La tri atoli mantenis sociala e linguala kohero inter li, ma distinta politikala organizuro.

Britanian admiralo John Byron esis l'unesma Europano en la regiono, e deskovris atolo Atafu ye la 21ma di julio 1765. Lu nomizis ol *Duke of York's Island* (insulo dil duko di York). Ye la 6ma di junio 1791, kapitano Edward Edwards, savinta pri la deskovro da Byron, anke vizitis Atafo, serchinta la revoltinti di ''Bounty''. Ye la 29ma di oktobro 1825, Usana kapitano August R. Strong e lua navanaro desembarkis en atolo Nukunonu.

En 1856, Usa reklamacis suvereneso sur l'atoli, segun Usana federala lego *Guano Islands Act*. En 1979, Usa konkordis ke l'atoli jacis sub suvereneso Novazelandana, ed agnoskis marala frontiero inter la teritorio ed Usana Samoa.

En 1889, l'insuli divenis Britaniana protektorato. En 1916, li enkorpigesis a la kolonio dil Insuli Gilbert.

En 1948, l'insuli divenis Nov-Zelandana teritorio. Ye la fino di februaro e komenco di marto 2005, ciklono *Percy* frapis l'atoli, ed efektigis serioza domaji. La ciklono ank efektigis erodo en la suli dil insuli, ed 1-metra inundado per marala aquo en Fakaofo e Nukunonu. Plantacerii di banano, kokoso e *pandanus* subisis granda perdaji.

## Geografio

La teritorio konsistas ek tri koralia atoli inter longitudi 171° W e 173° W e latitudi 8° S e 10° S, jacanta duime la disto inter Havayi e Nova-Zelando. Altra atolo, Swains, malgre apartenar al arkipelago Tokelau, administresas kom parto dil Usana Samoa depos 1925. De Atafo norde til Fakaofo sude, la disto esas min kam 200 km. L'atoli distas cirkume 500 km norde de Samoa.

La suli dil atoli esas poke fertila. Granda parto de lua nativa vejetantaro remplasesis per plantacerii di kokoso. Li havas 38 nativa speci di planti, 150 di insekti e 10 speci di krabi. Un ek la granda minaci a biodiverseso esas l'introdukto di mamiferi karnivora, exemple musi.

La maxim alta punto dil arkipelago jacas 5 metri super la marala nivelo. Ne existas fluvii o lagi en la teritorio.

## Ekonomio
Tokelau havas la min granda ekonomio de la mondo. Lua TNP po persono esas aproxime 6.275 dolari. L'energio produktata en l'arkipelago havas 100% sunala origino.

L'ekonomio dependas preske komplete de Nova-Zelando, ed uzas dolaro di Nova-Zelando kom monetaro. Peskado esas lua precipua ekonomial agado.

## Referi
Santa Bárbara d'Oeste

**Santa Bárbara d'Oeste** esas municipo en Braziliana stato São Paulo. Ol esas parto di la metropolala regiono Campinas, jacanta cirkume 138 kilometri nordweste de la chef-urbo dil stato, São Paulo.

Lua areo esas 272,2 km², di qui 43,1 km² esas urbala. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti, kontre  habitanti en 2010. Ol esas la 43ma maxim populoza urbo di São Paulo e la sisesma maxim populoza de la regiono Campinas.

Santa Bárbara d'Oeste havas yarala mezavalora temperaturo di 22,2 °C e la originala vejetantaro dil areo predominacas. Cirkume 98,73% ek lua surfaco konsideresas urbala. En 2009, esis 44 medicinala institucuri en la urbo, e la indexo pri homala developeso (IHD) esas 0,819 relate la cetera stato.

Fondita ye la 4ma di decembro 1818, kande konstruktesis kirko, l'urbo nomizesis honore sua patron-santo, Santa Barbara, ed esis originale parto di Piracicaba. Ol separesis de Piracicaba en 1900. Nam Margaret Grace Martins donacis la tero por konstrukto di la situo, el egardesas kom la fondinto; ol esas do la unika Braziliana urbo fondita da ula muliero. L'urbo esas anke la naskeyo dil automobil-industrio en Brazilia. Nune, Santa Bárbara d'Oeste subdividesas en plu kam 130 quarteri.

Santa Bárbara d'Oeste havas importanta kulturala tradiciono di arti, teatro, muziko e sporti. Enmigranti de Usa adportis diversa influi kulturala, qui divenis turismala eventi ed atraktivi, exemple la Partiso di Enmigrado, e la Ferio di Nacioni. An la centrala quartero dil urbo esas tombeyo, konocata kom la Tombeyo dil Usani. Ol administresas da la *Fraternidade de Descendência Americana*, qui reguloze aranjas kunveni ed eventi skope prezervar tradicioni e kustumi di Usana enmigrinti.

## Referi
Chandrika Kumaratunga

**Chandrika Bandaranaike Kumaratunga** (n. 29 di junio 1945) politikistino, esis prezidantino di Sri-Lanka de 1994 til 2005. Eli anke esis chefa ministro di lando de 19 di agosto til 14 di novembro 1994.
Ahmed Abdallah Mohamed Sambi

**Ahmed Abdallah Mohamed Sambi**, entaprezisto e politikisto n. ye la 5ma di junio 1958, esis prezidanto di Komori de 2006 til 2011.
Yoshiro Mori

**Yoshiro Mori** (n. ye la 14ma di julio 1937) jurnalisto e politikistulo esis chefministro di Japonia de 2000 til 2001.
Bashar al-Assad

**Bashar al-Asad** (n. ye 1965) mediko e politikisto esis prezidanto di Siria.

Pos ke la 4ma di decembro la rebelo-grupo HTS atingis Damaskus, al-Asad fugis a Rusia (8ma di decembro 2024), ube ilua familio ja esis. Rusia grantis azileso a lu.
Giurtelecu Şimleului

**Giurtelecu Şimleului** esas vilajeto en la distrikto Sălaj, en Rumania. Segun statistiki de 2021, ol havis 795 habitanti. Lua tota surfaco esas 20 km².

## Referi
Bingu wa Mutharika

**Bingu wa Mutharika**, n. **Brightson Webster Ryson Thom** (1934 til 2012) ekonomikisto e politikistulo, esis prezidanto di Malawi de 2004 til lia morto.
Süleyman Demirel

**Sami Süleyman Gündoğdu Demirel** (1ma di novembro 1924 til 17ma di junio 2015) injenioro, profesoro di injeniorarto e politkistulo esis prezidanto di Turkia de  1993 til 2000. Ilu anke esis chefministro di la lando 5 foyi.
Listo pri prezidanti di Turkia

Yen listo pri prezidanti di Turkia de 1923 (komenco di la republiko) til nun.

## Prezidanti

## Videz anke
* Chefministri di Turkia

## Noti

## Extera ligilo
* prezidanti di la Republiko di Turkia (en l'Angla)
Naktigalo

**Naktigalo** (*Luscinia megarhynchos*) esas mikra ucelo), ek la klaso "paseri", di qua la plumaro esas griza, famoza pro la beleso di lua kanto-stilo.
Listo pri chefministri di Santa Lucia

La chefministro esas la chefo di guvernerio di Santa Lucia.

Yen la listo pri chefi di guvernerio di Santa Lucia de 1960 til nun.

### Chefa ministri ante la nedependantesko
* George Charles - 1 di januaro 1960 - aprilo 1964
* John Compton - aprilo 1964 - marto 1967
* John Compton - marto 1967 - 22 di februaro 1979

### Chefministri pos la nedependantesko (1979 til nun)

## Referi
Portia Simpson-Miller

**Portia Lucretia Simpson-Miller**, politikistino (n. ye la 12ma di decembro 1945) esis chefministro di Jamaika du foyi: de 2006 til 2007, e de 2012 til 2016.
Sandro Pertini

**Alessandro (Sandro) Pertini** (1896 til 1990) politikistulo esis prezidanto di Italia de 1978 til 1985.
Projeto Gutenberg

**Projeto Gutenberg** esas ideo da Michael Hart qua, en 1971, decidis pozar a dispono di omni kopiuri di famoza ed importanta texti, por gratuita konsulto. Pose, centi de samideana voluntanti komencis kunlaborar kun ilu. 

## Deskripto
La filozofio dil Projeto Gutenberg esas publikigar gratuiti informi libera. Libri ed altra materiali en publika domeno povas acesesar facile.

Ibe lu trovas verki klasika de plura autori de diversa landi libera dil autor-yuro. La verki esas skribata precipua en linguo Angla.

La homi povas lektar, uzar e citar libere tala informi.

La libraro del Projeto Gutenberg havas tri porcioni:

* Literaturo lejera, quale *[[La aventuri di Alicia en Marvelia ]]*, *[[Peter Pan]]*, *[[Fabli de Esopo]]*, ed cetere.
* Literaturo serioza, quale la *[[Biblo]]*, la *[[Libro de Mormoni]]* od altra dokumenti religioza, William Shakespeare, *[[Moby Dick]]*, *Paradise Lost* ("La paradizo Perdata"), *[[Divina Commedia]]*, edc.
* Refero-libri, quale almanaki, eciklopedii, dicionarii, edc.

## ligili extera
* — Pagino del Projeto Gutenberg.
Listo pri prezidanti di Italia

La **prezidanto di Italia** esas la chefo di stato di Italia. Segun la konstituco, lu elektesas dak parlamento por 7-yara periodo.

Yen listo pri prezidanti di Italia depos 1946, kande la lando divenis republiko.

## Videz anke
* Listo pri chefministri di Italia
* Listo pri monarki di Italia
Boeing 707

**Boeing 707** esis modelo di aeroplano konstruktita dal Usana firmo Boeing. Ol flugis unesmafoye ye la 20ma di decembro 1957.

## Referi
Roberto Urdaneta Arbeláez

**Roberto Urdaneta Arbeláez** (1890 til 1972) advokato e politikistulo esis prezidanto di Kolumbia de 1951 til 1953.
Listo pri prezidanti di Francia

La prezidanto esas la chefo di stato di Francia. Segun nuna konstituco, lu elektesas dal populo por 5 yari.

Yen la listo di prezidanti di Francia de 1848 til nun.

### [[Quaresma Franciana Republiko|4ma Republiko]] (1947 til 1958)

### 5ma Republiko (1958 til nun)

## Videz anke
* Chefministri di Francia
* Monarki di Francia
Listo pri prezidanti di Paraguay

La **[[prezidanto]] di [[Paraguay]]** esas chefo di stato e chefo di guvernerio di la lando. Segun la nuna konstituco, lu elektesas dal populo por 5-yara periodo.

Yen listo pri prezidanti di Paraguay depos 1844.
Andrés Rodríguez Pedotti

**Andrés Rodríguez Pedotti**, militestro e politikisto n. ye la 19ma di junio 1923 til la 21ma di aprilo 1997, esis prezidanto di Paraguay de 1989 til 1993.
Juan Bautista Egusquiza

**Juan Bautista Luis Egusquiza Isasi**, militestro n. 1845 til 1902, esis prezidanto di Paraguay de 1894 til 1898.
Federico Chaves Careaga

**Federico Chaves Careaga**, advokato e politikisto n. ye la 15ma di februaro 1882 til 24ma di aprilo 1978, esis prezidanto di Paraguay de 1949 til 1954.
Raúl Cubas Grau

**Raúl Alberto Cubas Grau**, injenioro e politikistulo n. ye la 23ma di agosto 1943, esis prezidanto di Paraguay de 1998 til 1999.
Tomás Romero Pereira

**Tomás Romero Pereira**, militestro e politikistulo n. 1886 til 1982, esis prezidanto di Paraguay de la 5ma di mayo til la 15ma di agosto 1954.
Listo pri chefministri di Rumania

La **[[chefministro]]** esas la chefo di guvernerio di Rumania. Yen la listo pri chefministri di Rumania de 1862 - pos l'unionio di la princii Moldavia e Valakia, en 1862 - til nun.

Rumania uzis Juliala kalendario til 1919, ma tota dati esas segun Gregoriala kalendario.

## Unionita Princii [[Moldavia]] e [[Valakia]] (1862 til 1881)
De 1859 til 1862 Moldavia e Valakia havis separita guverni. En 1862 lora princo Alexandru Ioan Cuza modifikis la konstituco ed unionis la du princii. București divenis la chef-urbo dil unionita guvernerio.

## Rejio Rumania (1881 til 1947)

## Republiko Socialista Rumania (1947-1989)

## Republiko Demokrata Rumania (1989 til nun)

## Videz anke
* Listo pri prezidanti di Rumania
Listo pri prezidanti di Madagaskar

La **prezidanto di Madagaskar** esas la chefo di stato di Madagaskar. Segun la konstituco, lu elektesas dal populo por 5-yara periodo.

Yen la listo pri prezidanti di Madagaskar depos 1959.

## Noti

## Videz anke
* Listo pri chefministri di Madagaskar
Listo pri prezidanti di Ruanda

La **prezidanto di Ruanda** esas la chefo di stato di Ruanda. Segun la konstituco, lu elektesas dal populo por 7-yara periodo.

Yen la listo pri prezidanti di Ruanda depos 1961.

## Noti

## Videz anke
* Chefa ministri di Ruanda
Listo pri chefministri di Grenada

La **[[chefministro]]** esas la chefo di guvernerio di Grenada.

Yen la listo pri chefministri di Grenada ante e pos la nedependo.

## Chefministri ante la nedependo ([[1954]] til [[1974]])
* Eric Matthew Gairy (1ma foyo) (1954 - 1956)
* Eric Matthew Gairy (2ma foyo) (1958 - januaro 1960)
* Herbert Augustus Blaize (1ma foyo) (januaro 1960 - marto 1961)
* George E. D. Clyne (marto 1961 - agosto 1961)
* Eric Matthew Gairy (3ma foyo) (agosto 1961 - 19ma di junio 1962)
* Herbert Augustus Blaize (2ma foyo) (septembro 1962 - agosto 1967)
* Eric Matthew Gairy (agosto 1967 - 7ma di februaro 1974)

## Chefministri pos la nedependo (1974 til nun)

### Chefministro di interima konsilistaro (1983 til 1984)

### Chefministri pos 1984
Listo pri chefministri di Barbados

La **[[chefministro]]** esas la chefo di guvernerio di Barbados.

Yen la listo pri chefministri di Barbados depos 1954.

## Chefministri ante la nedependo ([[1954]] til [[1966]])

## Chefministri pos la nedependo ([[1966]] til nun)
Listo pri prezidanti di San-Tome e Principe

La **prezidanto di [[San-Tome e Principe]]** esas chefo di stato di la lando. Segun la konstituco, lu elektesas dal populo por 5-yara periodo.

Yen listo pri prezidanti di San-Tome e Principe pos la nedependantesko en 1975.

## Videz anke
* Listo pri chefministri di San-Tome e Principe

## Referi

## Extera ligilo
* Presidência da República Democrática de São Tomé e Príncipe ()
Listo pri chefministri di Islando

La chefministro esas la chefo di guvernerio di Islando. L'ofico kreesis en 1904, kande Islando recevis autonomio de Dania.

Yen listo pri chefministri di Islando depos 1904.

## Chefministri ante la nedependo (1904 til 1917)

## Rejio Islando (personal uniono kun Dania, 1917-1944)

## Republiko Islando ([[1944]] til nun)

### Videz anke
* Prezidanti di Islando
Dries van Agt

**Andreas Antonius Maria "Dries" van Agt** (n. 2 di februaro 1931, m. 5ma di februaro 2024) advokato e politikisto, esis chefministro di Nederlando de 1977 til 1982. Pos abandonir la politiko, il anke laboris kom ambasadisto en Japonia ed Usa.

Pos ilua (chef-)ministreso il vizitis cisjordania e vidis la cirkonstanci di la Palestinani. Depos ta vizito Van Agt fondis la Human Rights Forum qua atencigis pri la situeso di la Palestinani e suportis e pledis la yuri di la Palestinani.

Kom Brabantano il prizis la karnavalo ed esis fanatik amanto di biciklo-konkurso precipue la Rondo di Francia. Kom katoliko il esis konservem e por valori konservema. Tamen, kande ilua partiso intencis koalisar kun la PVV, extrem-dextra partiso, il minacis desmembrigar su de la CDA. Van Agt restis membro di la CDA, ma - segun propra dico - votis por la progresema partiso GroenLinks (verdi) (2017). Plu tarde, pro deskontenteso pri la 'poltrona' atitudo di CDA koncernante l'Israelan-Palestinana konflikto, il desmembrigis su definitive en 2021.

Van Agt exekutis eutanazio, kun sua sam-evanta spozino, ye la sama dio. Li mortis manuo-en-manuo.

## Referi
Listo pri chefministri dil Insuli Salomon

La **[[chefministro]]** esas la chefo di guvernerio dil Insuli Salomon.

Yen la listo pri chefministri dil Insuli Salomon pos 1978, kande la lando divenis nedependanta.
Rejara jendarmaro di Kanada

**Rejara jendarmaro di Kanada** (Angliana: *Royal Canadian Mounted Police (RCMP)* - Franciana: *Gendarmerie Royale du Canada (GRC)* es samatempe la federala e nacionala policistaro di Kanada. Ol procedas sub kontrato en la tri teritorii et en ok provinci (ecepte Ontario, Quebec e parto di Newfoundland & Labrador).

Sua parado-uniformo esas en reda serjo e chapelo stetson kun larja bordo, e la muzicala parado. Ta lasta es demonstrado per voltijo-kavalo.

La skolo esas apud Regina.

## Quar membri es ocidita la 3ma di marto 2005

La detachmento en Mayerthorpe (130 kilometri nord-west de Edmonton) Alberta havas ofrita da helpo en civila proceso entraprezita per rekuperar havajo, to qua havas desligita inquesto. Lore di lia vizito en la loki, l'agenti havas deskovrita du-dek planti di marihuano. La membri di la RJK facesas tuita per la proprietanto kun chas-fusilo qua esas su seque su-ocidita.

## Ligili adextere

* oficala situo
Listo pri chefministri di Maurico

La **[[chefministro]]** esas la chefo di guvernerio di Maurico. Ilu elektesas dal populo omna 5 yari.

Yen la listo pri chefministri di Maurico, de 1968 til nun.

## Politikala partisi (nomi en l'Angla e la Franca)

*MMM - (Mauritian Militant Movement / Mouvement Militant Mauricien) 
*MSM - (Militant Socialist Movement / Mouvement Socialist Mauricien) 
*PI - (Independence Party / Parti de l'Indépendance)
*PTr - (Mauritius Labour Party / Parti Travailliste)

## Videz anke
* Listo pri prezidanti di Maurico
Viktor Orbán

**Viktor Orbán**, politikistulo n. ye la 31ma di mayo 1963, esis chefministro di Hungaria de 1998 til 2002 e de 29 di mayo 2010 til nun.
Michael Manley

**Michael Norman Manley** (1924 til 1997), jurnalisto e politikistulo, esis chefministro di Jamaika 2 foyi: de 1972 til 1980, e de 1989 til 1992.
Hugh Shearer

**Hugh Lawson Shearer** (1923 til 2004) sindikatano e politikistulo esis chefministro di Jamaika de 1967 til 1972.
Manuel Gondra

**Manuel Gondra Pereira** profesoro, jurnalisto e politikistulo n. 1871 til 1927, esis dufoye prezidanto di Paraguay: de 1910 til 1911, e de 1920 til 1921
Emiliano González Navero

**Emiliano González Navero** (1861 til 1934) advokato e politikistulo, esis prezidanto di Paraguay 3 foyi: de 1908 til 1910, en 1912, e de 1931 til 1932.
Eligio Ayala

**José Eligio Ayala** (1879 til 1930) profesoro e politikistulo, esis prezidanto di Paraguay 2 foyi: de 1923 til 1924, e de 1924 til 1928.
Luis Alberto Riart

**Luis Alberto Riart** (1880 til 1953) yuristo e politikisto esis prezidanto di Paraguay de 17 di marto til 15 di agosto 1924.
Listo pri chefministri di Hungaria

La chefministro di la Republiko di Hungaria esas la chefo di guvernerio di la lando. Nun esas Viktor Orbán, de la partiso *Fidesz*.

## Chefministri dum [[Austrian imperio]] (1848 til 1849)

## Chefministri di [[Austria-Hungaria]] (1867-1918)

## Chefministri dum l'Unesma Republiko (1918-1919)

## Provizora guvernerio pos fino di l'Unesma Republiko (1919-1920)

## Chefministri dum la Riestablisita Hungara Monarkio (1920-1946)

## Chefministri dum la 2ma Republiko (1946-1949)

## Chefministri dum l'1ma Populala Republiko (1949-1956)

## Chefministri dum la [[Hungara Revoluciono di 1956]]

## Chefministri dum la 2ma Populala Republiko (1956-1989)

## Chefministri dum la 3ma Republiko (1989-nun)

## Videz anke
* Listo pri monarki di Hungaria
* Listo pri prezidanti di Hungaria
Suzanne Lafay

**Suzanne Lafay** (1889 til la 14ma di septembro 1944). 

El prezidis la XIIIa Ido-Kongreso en Shombatheley (Hungaria) en 1936. El esis la chef-organizanto dil Ido-Kongreso en Paris en 1937.

[*segun artiklo publikita en* "Pilo" n° XXXV - novembro 1944]
Konstantinos Tsaldaris

**Konstantinos Tsaldaris** (1884 til 1970) advokato e politikistulo, esis chefministro di Grekia du foyi: 1946 til januaro 1947, e de 29 di agosto til 7 di novembro 1947.
Panagiotis Pulitsas

**Panagiotis Pulitsas** (1881 til 1968), judiciero e politikistulo esis chefministro di Grekia de 4 til 18 di aprilo 1946.
Eugen Bejinariu

**Eugen Bejinariu** (n. 28 di januaro 1959) politikistulo, esis provizora chefministro di Rumania de 21 til 29 di decembro 2004
Katolikismo

**Katolikismo** esas la fako di Kristanismo kun la maxim granda nombro di fideli, sequita per protestantismo. Katolikismo definas su kom:
# La doktrino religiala di katolik eklezio.
# La komunitata di personi qui vivas sub la konfesiono katolika.

La termino "katoliko", de la Greka καθολικός signifikas etimologie "universala".

La spiritala chefo di katolik-eklezio esas la Papo.

## Doktrino
Katolikismo fondesas en la tradiciono religiala ed en skripturi biblala, quale determinas l'Eklezio Katolika. Segun ordino di importo, ol determinas:
* Dogmato de fido katolika, la kredi nukleara e primara del katolikismo
** Rivivigo di Iesu
* Kredi esenca (ne nukleara) esas la fido en: 
** l'Eklezio
** l'Eukaristio
** la Biblo
* Kredi integranta (exemple, la matreso virga de Maria)

## Katolikismo ed Ido
Multa Idisti esis katolika ed ol existis plura katolika ed Idista asociuri, kom l'Uniono Katolik Idista.

## Videz anke
* Kristanismo
* Papo
* Listo di la papi
* Santi katolika

## Ligili extera
* Vatikano
* Opus Dei
* Eklezio
* Agenturo de Informi Katolika en Ameriko Latina
Jean-Luc Dehaene

**Joseph Marie Jean Luc Dehaene** (7 di agosto 1940 til 15 di mayo 2014) politikistulo, esis chefministro di Belgia de 1992 til 1999.
Álvaro Colom

**Álvaro Colom Caballeros** (n. ye la 15ma di junio 1951) injenioro, entraprezisto e politikistulo esis prezidanto di Guatemala de 2008 til 2012.
Wilfried Martens

**Wilfried Martens** (19 di aprilo 1936 til 9 di oktobro 2013) politikistulo, esis chefministro di Belgia du foyi: de aprilo 1979 til marto 1981, e de decembro 1981 til marto 1992.
Óscar José Berger

**Óscar José Rafael Berger Perdomo** (n. ye la 11ma di agosto 1946) advokato, entraprezisto e politikistulo esis prezidanto di Guatemala de 2004 til 2008.
Retorikala figuro

**Retorikala figuro** esas procedo di expreso qua eskartas di minimala uzo dil linguo e donas partikulara expresivo ad temo.

tropo
Alfonso Antonio Portillo Cabrera

**Alfonso Antonio Portillo Cabrera** (n. ye la 24ma di septembro 1951) politikistulo, esis prezidanto di Guatemala de 2000 til 2004.
Akrostiko

**Akrostiko** esas poemo en qua l'unesma literi di omna verso, lektita vertikale, formacas nomo o vorto, serio di versi di qui la literi unesma di singla lineo riproduktas, segun lia ordino, la literi ye qui konsistas la nomo di persono o di kozo.
Listo pri chefministri di Kabo Verda

La **[[chefministro]]** esas la chefo di guvernerio di Kabo Verda. La nacional asemblo nominas e la prezidanto elektas lu. Yen la listo pri chefministri di Kabo Verda de 1975 til nun.

## Videz anke
* Listo pri prezidanti di Kabo Verda

## Referi
Kadavro bonega

**Kadavro bonega** esas vortoludo vizanta ad adjuntar vorti segun ke, sen vidar to ja skribita, til formizar sureala frazo.
Sharado

**Sharado** esas enigmato qua konsistas ye divinar vorto quan onu povas partigar e di qua singla parto formacas altra vorto, segun defino di la parto (per silabi) e di la toto.
Listo pri chefministri di Belgia

La **[[chefministro]]** esas la chefo di guvernerio di Belgia. Ante l'Unesma mondomilito, la titulo dil ofico esis Chefo dil Ministraro.

La precipua partisi (Demokrata-kristani, Liberali e Socialisti) havas du ali, segun la linguo: Waloniana e Flandriana.

Yen listo pri la tota chefministri di Belgia depos 1830.

## Videz anke
* Monarki di Belgia
Rebuso

**Rebuso** esas sequo o kombino di grafik elementi do l'interpreto, generale fonetiko, produktas enunco (frazo, vorto, expreso …). To esas la grafik equivalo dil sharado.
Mobutu Sese Seko

**Mobutu Sese Seko Nkuku Ngbendu wa Za Banga**, militestro e politikistulo n. 1930 til 1997, esis diktatoro di Zaire de 1965 til 1997.
Polisemio

**Polisemio** esas la qualeso di vorto o di expresuro qua havas du mem plura diversa senci. Ne devas konfundar polisemio ed homonimo. Du homonini havas la sama formo (fonala o grafika) ma esas vorti totale diversa. Havas du aparta eniri en dicionario. Polisemio e homonimo esas partikulara kazi di ambiguajo. Polisemio analizas bona la diversa senci di sama vorto. Esas prizentita en la sama eniro di dicionario.
Listo pri prezidanti di Demokratial Republiko Kongo

Yen la listo di chefa pri stati di Demokratial Republiko Kongo de 1960, kande la lando nedependanteskis, til nun.

## Nomi di partisi
* ABAKO - *Alliance des Bakongo*
* MNC -  *Mouvement National Congolais*
* MPR -  *Mouvement Populaire de la Revolution*
* AFDL - *Alliance des Forces Démocratiques pour la Libération du Congo-Zaïre*
* PPRD - *Parti du Peuple pour la Reconstruction et la Démocratie*
* UDPS - *Union pour la Démocratie et le Progrès Social*

## Videz anke
* Listo pri chefministri di Demokratial Republiko Kongo

## Noti
Juan Natalicio González

**Juan Natalicio González Paredes**,  politikistulo n. 1897 til 1966, esis prezidanto di Paraguay de agosto 1948 til januaro 1949.
Ambiguajo

**Ambiguajo** es la proprajo di esar **ambigua**, ube vorto, termo, notizuro, signo, simbolo, frazo, od ula altra formo uzita per komuniko, es nominita ambigua se povas esar interpretita en plus ke maniero. Ambiguajo es diferanta de neprecizo, qua eventas kande la limiti di signifiko es nedistingita. Ambiguajo es kuntexto-dependanta: la sama linguala artiklo povas esar ambigua en una kontexto ed ne-ambigua en altra kontexto. Per vorto, ambiguajo kustume referas ad neklara selekto inter diversa defini kom povas trovesar en dicionario. Ula frazo povas esar ambigua pro diversa manieri di sintaxala analizo la sama serio di vorti.
Albino Jara

**Albino Jara Benegas**, docisto, militestro e politikistulo n. 1877 til 1912, esis prezidanto di Paraguay de la 17ma di januaro til la 5ma di julio 1911.
Listo pri prezidanti di Guatemala

La **prezidanto di Guatemala** esas la chefo di stato e chefo di guvernerio di Guatemala. Yen la listo pri prezidanti ed altra chefi di stato di Guatemala de 1839 (kande la lando nedependanteskis de la Federala Republiko di Central Amerika), til nun.
Akumulajo

**Akumulajo**' es uzita en diversa domeni :
* en literaturo, akumulajo es retorikala figuro qua tradukas su per enumerado di elementi apartenanta a sama kategorio e qua kreas efekto di abundo ;
* en elektro, akumulajo facesas kun kondensatori, baterii, richarjebla baterii.
* en meteorologio, koncernesas kumulo di precipiti falinta ad sulo, mezurita sive direta per persono od aparato, sive nedireta per teledetekteso ;
* En arto, akumulajo es amaso, akumuluro, amasigo, multopleso, sur surfaco, definita spaco (pikturo, boxo, e.c.)
Ernest Bai Koroma

**Ernest Bai Koroma** (n. ye la 2ma di oktobro 1953) administristo di entraprezi e politikistulo, esis prezidanto di Sierra Leone de 2007 til 2018.
Ahmad Tejan Kabbah

**Alhaji Ahmad Tejan Kabbah** (n. ye la 16ma di februaro 1932 til la 13ma di marto 2014) ekonomikisto e politikistulo esis prezidanto di Sierra Leone de 1996 til 25 di mayo 1997 (kande eventis stato-stroko e Johnny Paul Koroma kaptis povo) e de 10 di marto 1998 (kande ilu riasumis povo) til 2007.
Inversigeso

Inversigo es l'ago di inversigar, di metar en opozata senco o en kontrea ordeno, tale **inversigeso** la rezultajo di ta ago.
Bolesław Prus

**Bolesław Prus** (plum-nomo di **Aleksander Głowacki**; 1847 til 1912) esis skriptisto Poloniana.

Kom studento di liceo, evante 15 yari, ilu kombatis en Poloniana Revolto di januaro 1863.

Prus esas maxim bone konocita por ilua romani, *Lalka* ("La pupeo") e la romano  historia *Faraon* ("La faraono"). Ilu anke skribas "Anielka", *Placówka* ("L'avanposteno"), *Emancypantki* ("La nova mulieri"), e multa altra noveli e romani. Il esis an advokato di filozofio pozitivista e sociala progresivismo.
Listo pri chefministri di Dominika

La **[[chefministro]]** esas la chefo di guvernerio di Dominika.

Yen listo pri chefministri di Dominika de 1960 til nun.

### Chefministri ante la nedependo (1960 til 1978)

### Chefministri pos la nedependo (1978 til nun)

## Videz anke
* Generala guvernisti di Dominika
* Dominika
Listo pri prezidanti di Sierra Leone

La **prezidanto di [[Sierra Leone]]** esas chefo di stato e chefo di guvernerio di la lando. Segun la konstituco, lu elektesas dal populo por 5-yara periodo.

Yen la listo pri prezidanti di Sierra Leone depos 1971.

## Noti
Listo di prezidanti di Dominika

La prezidanto esas la chefo di stato di Dominika. Segun la konstituco, lu elektesas dal parlamento por 5-yara periodo.

Yen la listo pri prezidanti di Dominika depos 1978.

## Referi
Listo pri chefministri di Belize

La **[[chefministro]]** esas la chefo di guvernerio di Belize. Lu esas membro di la maxim votita partiso, ed ordinare ank esas parlamentano.

Yen la listo pri chefministri di Belize depos 1981.

## Videz anke
* Listo pri generala guvernisti di Belize
Dong Hoi

**Dong Hoi** (Đồng Hới) esas urbo en la provinco Quang Binh en Vietnam, jacanta an la Maro di suda China (nomizita l*'esta maro* en Vietnam). La nomo dil urbo anke signifikas *Esta Maro*. L'aeroportuo Dong Hoi jacas proxim ol. La situo Phong Nha-Ke Bang, qua deklaresis Heredala Patrimonio dil Homaro dal UNESCO distas 40 km norde de Dong Hoi.