open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abdul Karim al-Kabariti

**Abdul Karim al-Kabariti**, entraprezisto e politikisto n. ye la 15ma di decembro 1949, esis chefministro di Jordania de la 4ma di februaro 1996 til la 9ma di septembro 1997.
Mobile, Alabama

**Mobile** esas chef-urbo di samnoma komtio en Usana stato Alabama. Segun la demografiala kontado di 2020, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 466,39 km². Ol ank esas importanta portuala urbo en la gulfo di Mexikia.

Ol fondesis dal Franci ed esis l'unesma chef-urbo di Franca Louisiana. Dum lua unesma 100 yari, ol esis kolonio Franca, pose Britaniana e fine Hispana.
Perth Amboy, Nova-Jersey

**Perth Amboy** esas urbo en Usana stato Nova-Jersey. Segun statistiki dil yaro 2019, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 15,36 km². L'urbo ank esas parto di la metropolala regiono di New-York.
Monika Fagerholm

**Monika Kristina Fagerholm** (n. ye la 26ma di februaro 1961) esas Finlandana skriptisto. En 2020, el ganis la Premio pri Literaturo de la Nordala Konsilantaro.
Alexandr Mihailovich Gerasimov

**Alexandr Mihailovich Gerasimov** (n. ye la 12ma di agosto 1881 til la 23ma di julio 1963) esis Rusa piktisto. Ante Sovietian epoko, il ja esis piktisto di portreti, e pos Rusa revoluciono, il divenis un ek la maxim importanta piktisti di tale nomizta "realismo socialista", e facis portreti di Iosif Stalin ed altra Sovietiana chefi.
Alexander Andreyevich Ivanov

**Alexander Andreyevich Ivanov** (n. ye la 28ma di julio 1806 til la 15ma di julio 1858) esis Rusa piktisto. Il esis adheranto di la tradicioni pikturala di Neoklasikismo.
Mihail Yuryevich Lermontov

**Mihail Yuryevich Lermontov** (n. ye la 15ma di oktobro 1814 til la 27ma di julio 1841) esis Rusa piktisto, skriptisto e poeto, judikata kom la maxim importanta poeto Rusa pos la morto di Alexandr Pushkin.
Pasadena (Kalifornia)

**Pasadena** esas urbo en Usana stato Kalifornia. Segun la demografiala kontado di 2020, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 59,84 km², equivalanta a 23,11 mi².

Ol esas la maxim populoza urbo e la kulturala centro di valo San Gabriel, este del urbo Los Angeles.
Boris Kustodiev

**Boris Mihailovich Kustodiev** (n. ye la 7ma di marto 1878 til la 28ma di mayo 1927) esis Rusa piktisto. Ilu piktis precipue peizaji.
James Bond

**James Bond** esas fiktiva personajo e serio di libri pri lu kreita da Britaniana skriptisto Ian Fleming. Pos la morto di Fleming en 1964, 8 altra skriptisti lansis noveli pri la personajo James Bond: Kingsley Amis, Christopher Wood, John Gardner, Raymond Benson, Sebastian Faulks, Jeffery Deaver, William Boyd, e Anthony Horowitz. La personajo, anke konocata da kodexo-nombro **007** (Angle: "double-0-seven"), anke adaptesis por cinemo, televiziono, radio, videoludi e desegnita amuzo-revui.

Ian Fleming kreis la fiktiva personajo James Bond kom centrala figuro di lua noveli. Bond esas oficisto di Sekreta Servado Britaniana, konocata kom MI6. Ilu anke konocesas por lua kodexo-nombro 007. En la cinemo, diversa aktori pleis la personajo. Un ek la maxim famoza esis Sean Connery.

Fleming skriptis la sequanta libri pri James Bond dum lua vivo. La du lasta publikigesis pos lua morto.
* 1953 *Casino Royale*
* 1954 *Live and Let Die*
* 1955 *Moonraker*
* 1956 *Diamonds Are Forever*
* 1957 *From Russia, with Love*
* 1958 *Dr. No*
* 1959 *Goldfinger*
* 1960 *For Your Eyes Only* (kurta noveli)
* 1961 *Thunderball*
* 1962 *The Spy Who Loved Me*
* 1963 *On Her Majesty's Secret Service*
* 1964 *You Only Live Twice*
* 1965 *The Man with the Golden Gun*
* 1966 *Octopussy and The Living Daylights* (kurta noveli)
Rimini

**Rimini** esas urbo en la regiono Emilia-Romagna, Italia. Segun statistiki dil yaro 2021, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 135,79 km². Ol fondesis dal Romani en 268 aK.
Hamid Karzai

**Hamid Karzai**, politikisto n. ye la 24ma di decembro 1957, esis prezidanto di Afganistan de 2001 til 2014.

Dum ilua guvernisteso, ilu permisis Usana trupi agar libere en Afganistan, por chasar rebeli. Altralatere, denunci pri drogo-komecado kontre lua fratulo Ahmed Wali Karzai nocis lua imajo kom chefo di stato.
Populo Maori

Le **maori** esas etnio di origino Polineziana qua koloniigis Nova-Zelando dum multa voyaji, inter 1320 e 1350. Dum la yarcenti, ca aborijeni Novazelandana developis sua propra kulturo, idiomo, mitologio, mestiero e dansi, nedependanta de altra kulturi Polineziana.

Lia unesma kontakti kun Europani komencis dum la 18ma yarcento, e gradope evolucionis de salutara komerco a violento. Le Maori gradope adoptis multa teknologii de la nove veninta. En 1840, signatesis tale nomizita kontrato di Waitangi, qua permisis la kunexisto di la du kulturi. Kreskanta konflikti pri teritorii durigis dum la yari 1860a, e pos ke la kontrato deklaresis nula en 1877, le Maori koaktesis asimilar diversa aspekti di Westala kulturo. Dum la komenco di la 20ma yarcento, la kulturo Maori gradope komencis rekuperar su.

Dum la demografiala kontado di 2018,  personi identifikis su kom Maori, to esas 16,5% de la habitantaro di Nova-Zelando. Maori-linguo parolesas da cirkume 20% de le Maori, o 3% de tota habitantaro. Nun, Maori partoprenas multa aspekti di la kulturo, socio e politiko di la lando.
Vintro-milito

Tale nomizita **vintro-milito** (Finlandane: *talvisota*; Ruse: *Зимняя война*; Suede: *vinterkriget*) komencis kande Sovietia atakis Finlando ye la 30ma di novembro 1939, tri monati pos komencar la Duesma mondomilito. Konseque, Soviet-Uniono ekpulsesis de la Ligo di la nacioni ye la 14ma di decembro sam yaro, akuzita pri komencar atako-milito.

La konflito komencis pos ke Sovietiani probis sensucese recevar Finlandana teritorii, demandante, inter altri, la cedo di diversa frontierala teritorii di Finlando kambie teritorii en altra loki, mencioninta motivi di sekureso, nome grantar la defenso di Leningrad, urbo distanta nur 32 kilometri de Finlandana frontiero. Finlando negis cedar, pro to Sovietia invadis la lando. Multa historiisti afirmas ke l'intenco Sovietiana fakte esis konquestar tota Finlando, e krear marioneto-rejimo segun sekreta protokoli del pakto Ribbentrop-Molotov.

 Ja altra fonti ne kredas ke l'intenco Sovietiana esis konquestar Finlando komplete. Finlando repulsis Sovietian ataki dum plu kam 2 monati, ed efektigis granda perdaji en l'invadera trupi, qui luktis sub temperaturi qui atingis -43&nbsp;°C. Erste pos riorganizar sua armeo e modifikar sua taktiki, Sovietiani armeo sucesis avancar e vinkar Finlandani.

La milito finis en marto 1940, pos ke paco-pakto signatesis en Moskva. Finlando cedis 11% de lua teritorio, qua lor reprezentis 30% de lua ekonomio a Soviet-Uniono. La perdaji Sovietiana esis granda, e lua reputeso internaciona domajesis. Soviet-Uniono recevis plu multa tereni kam lua demandi ante la milito, inkluzite vasta arei vicina a lago Ladoga, ed en la nordo di Finlando. Altralatere, Finlando konservis sua suvereneso e plubonigis lua internaciona reputeso. La febla kombato-kapaceso di Reda Armeo stimulis Adolf Hitler pensar ke ula atako kontre Sovietia esus sucesosa, samatempe kam la prestijo di Sovietian armeo en l'Ocidento diminutis.

Pos 15-monata provizora paco, en junio 1941 Naziista Germania komencis tale nomizita Operaco Barbarossa, e samatempe komencis tale nomizita Prolongo-milito inter Finlando e Soviet-Uniono.

## Referi
La Homa Skolopendro

**La homa skolopendro** (Unesma Epizodo) (titulo originala: *the Human Centipede*)  esas hororo-filmo de 2010 produktit e rejisita, da Tom Six. La filmo koncernas frenezia doktoro qua volas sutar tri homi kune, boko kontre anuso, por krear homa skolopendro. La filmo ganis kelka premii che internaciona filmofesti dedikit a la hororo-genero, malgre recevir mixita kritikala recepto.

Segun Six, la koncepto venis de joko quan il facis kun amiki, pri punisar infanto-violacero per sutar ilua boko al anuso di “grosa kamionisto”. Altra fonto di inspiro esis l’experimenti medikala da naziisti dum la duesma Milito Mondala quale facita da Josef Mengele en la koncentreyo di Auschwitz. Dum aproximar kolokeri por financizar la projeto Six ne mencionis l'origino dil idei pro pavoro repugnar posibla susteneri: finanizeri ne deskovris la temo di la filmo til ke la filmo parkreesis.

Du epizodi esis skribit e rejisita da Six – *Plen Epizodo* e *Final Epizodo*. La tota trilogio esis kombinit en un filmo en 2016, titulizita *Komplet Epizodo*, quan Six deskriptis kom “filmo skolopendra” pro ke singla ‘epizodo’ duktis ad olua sucedajo dum ke il laboris samatempe pri separat aparta filmo.
Félix Faure

**Félix François Faure**, komercisto e politikisto n. ye la 30ma di januaro 1841 til la 16ma di februaro 1899, esis prezidanto di Francia de 1895 til lua morto.

Dum ilua guvernisteso, ilu pluforteskis la federo inter Francia e Rusa imperio, e grantis amnestio ad anarkiisti.
Chiba

**Chiba** esas urbo en la regiono Honshu, Japonia. Segun statistiki dil yaro 2021, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 271,77 km². Ol distas 25 kilometri este de Tokyo, ed esas un ek la maxim importanta portui di Japonia.
Lethbridge

**Lethbridge** esas urbo en la provinco Alberta, en Kanada. Segun statistiki dil yaro 2019, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 122,09 km².
Rhino Bucket

**Rhino Bucket** esas rock-bando fondita en 1988 en Van Nuys, Los Angeles, Kalifornia. L'originala membri esis Georg Dolivo, Reeve Downes, Greg Fields e Rick Kubach. 

## Albumi di ateliero
* 1990 : *Rhino Bucket*. 
* 1992 : *Get Used to It*. 
* 1994 : *Pain*. 
* 2006 : *And Then It Got Ugly*. 
* 2007 : *No Song Left Behind*. 
* 2007 : *Pain and Suffering*. 
* 2009 : *The Hardest Town*. 
* 2011 : *Who's Got Mine?*. 
* 2017 : *The Last Real Rock 'N' Roll*.
Marien Ngouabi

**Marien Ngouabi**, militisto e politikisto n. ye la 31ma di decembro 1938 til la 18ma di marto 1977, esis prezidanto di Popul-Republiko Kongo de 1969 til lua morto.
Joseph Jenkins Roberts

**Joseph Jenkins Roberts**, komercisto e politikisto n. ye la 15ma di marto 1809 til la 24ma di februaro 1876 esis l'unesma prezidanto di Liberia. Ilu guvernis la lando de 1848 til 1856, ed itere de 1872 til 1876.

Ante la nedependo di Liberia, il esis guvernisto di la teritorio, de 1841 til 1848.
Vitória de Santo Antão

**Vitória de Santo Antão** esas urbo en Braziliana stato Pernambuco. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 336 km². 

## Referi
Mohamed Bazoum

**Mohamed Bazoum**, docisto e politikisto n. ye la 1ma di januaro 1960, esis prezidanto di Nijer de 2021 til 2023.
Papo Bonifacius la 6ma

**Bonifacius la 6ma** (naskodio nekonocata til la 25ma di aprilo 896) esis la 112ma papo di katolik-eklezio.
Papo Agapetus la 1ma

**Agapetus la 1ma** (naskodio nekonocata til la 22ma di aprilo 536) esis la 57ma papo di katolik-eklezio. Ilu veneracesas kom santo dal eklezii katolika ed Ortodoxa.
Papo Pelagius la 2ma

**Pelagius la 2ma** (naskodio nekonocata til la 7ma di februaro) 590 esis la 63ma papo di katolik-eklezio.
Dolaro di Estal Karibia

**Dolaro di Estal Karibia** esas la monetaro di la 7 membri dil Organizuro di Stati di Estal Karibia (Angle: *Organisation of Eastern Caribbean States*, abreviuro OECS). Ol kreesis en 1965, e de 1976 til nun lua kurso di kambio fixigesis en 2,70 dolari di Estal Karibia po 1 dolaro di Usa.
Papo Ioannes la 9ma

**Ioannes la 9ma**, naskinta **Giovanni OSB** (naskodio nekonocata) til la 5ma di januaro 900, esis la 116ma papo di katolik-eklezio.
Papo Eugenius la 2ma

**Eugenius la 2ma** (naskodio nekonocata til la 27ma di agosto) 827 esis la 99ma papo di katolik-eklezio.
Papo Benediktus la 5ma

**Benediktus la 5ma** (naskodio nekonocata til la 23ma di junio 966) esis la 131ma papo di katolik-eklezio. Ilu aklamesis kom papo da milico dil urbo pos la morto dil papo Ioannes la 12ma. Tamen, la habitanti di Roma rejektis lu, qua revokesis ye la 23ma di junio 964. Ilu mortis ye la 4ma di julio 966, exilita en Hamburg.
Papo Benedictus la 4ma

**Benediktus la 4ma** (naskodio nekonocata til la 30ma di julio 903) esis la 117ma papo di katolik-eklezio.
Papo Benedictus la 3ma

**Benedictus la 3ma** (naskodio nekonocata til 17ma di aprilo 858) esis la 104ma papo di katolik-eklezio.
Torsten Haß

**Torsten Haß** (n. ye la 21ma di novembro 1970 en Neumünster, Schleswig-Holstein; pseudonimo: **Kim Godal**) esas poeto, skriptisto, dramatisto, jurnalisto, kritikisto e bibliotekisto.  En 2019 Haß publikigis ilua maxim famoza libro: *Bibliotheken für Dummies*
## Verki
* *Bibliotheken für Dummies* (2019); kun Detlev-Schneider-Suderland
* *Arbeitgebermarke Bibliothek mit k(l)einem Budget : eine Einführung mit Übungen* (2021)
* *Das Ende der Gemütlichkeit : Entwurf eines Fundraising-Konzepts für kleinere und mittlere Wissenschaftliche Bibliotheken* (2021)
* *Dieses Buch ist für die Tonne : Einführung in den klassischen Zynismus (Kynismus)* (2020); kun Maximilian Spannbrucker
* *Wohnriester und Erbbau : ein aktuelles Fallbeispiel* (2021)
### Romani e rakonti
* *Das Kartenhaus : ein Betrugs-Roman* (2002)
* *Der König des Schreckens :  ein Vatikan-Krimi*  (2013)
* *Männchensache : Rechtsfälle zur Vorbereitung im Geschlechterkampf – Roman* (2009)
* *Morddeich : und andere Kurzprosa* (2021)
* *Die Schwarze Zeit : ein Mittelalter-Roman* (2006)
* *Die Schwarze Zeit II : Aphrodites Puppen – Roman* (2007)
* *Die Schwarze Zeit III : Metathronos – Roman* (2008)
* *Die Schwarze Zeit IV : Agonie – Roman* (2009)
* *Die Schwarze Zeit V : Staub – Roman* (2010)
* *Die Schwarze Zeit VI : Terra re-mota – Roman* (2011)
* *Totenmelodie : ein Kurpfalz-Krimi* (2017)
* *Totenquintett : ein Kurpfalz-Krimi* (2018)
* *Totentraum : ein Kurpfalz-Krimi* (2019)
### Dramati
* *En Nuit : Dramolett* (2021)
* *Omega oder Das Hochzeitsmahl : Drama* (2020)
* *Die Staatsschuld – In a State of Bonds : Drama* (2003)
### Poemi
* *Das Christkind taumelt betrunken im Wald, der Weihnachtsmann torkelt nicht minder : Winter- und Weihnachtsgedichte* (2020)
* *Es wiehert der Gaul, es graset das Pferd. Es machte auch nichts, wär’s mal umgekehrt : Liebesgedichte und andere* (2020)
## Referi

## Extera ligilo
* KVK (Germania, Austria, Suisia, WorldCat): Rezultaji dil sercho Torsten Haß
* KVK (Germania, Austria, Suisia, WorldCat): Rezultaji dil sercho Kim Godal
Lago Chad

**Lago Chad** (France *Lac Tchad*) esas historiale larja lago en central Afrika, qua variis en grandeso dum la yarcenti. Segun la raporto *Global Resource Information Database* dil Unionita Nacioni ol diminutis lua surfaco per 95% de 1963 til 1998. Lua min granda areo esis 279 km² en 1986, ma satelitala imaji de 2007 montris ke ol rekuperis granda parto de lua surfaco.

Lago Chad furnisas aquo a plu kam 30 milion individui qui habitas landi vicina ol (Chad, Kamerun, Nijer e Nigeria) en la regiono Sahel.
Võ Chí Công

**Võ Chí Công**, politikisto n. ye la 7ma di agosto 1912 til la 8ma di septembro 2011, esis prezidanto di Vietnam de 1987 til 1992.
Supermerkato

**Supermerkato** esas komerceyo qua ofras konsumo-vari per ipsaservebla sistemo, ordinare vendanta li endetale, ma kelkafoye anke vendanta engrose. Ordinare, supermerkati vendas nutrivi por homi ed anke por dorlotobestii, drinkaji, produkturi por netigo di domi e di stofi, produkturi por higieno personala (saponi, shampunaji, papero higienala...), stofi, sigaretuyi e parfumi.

Ordinare, klienti di ula supermerkato eniras ol impulsanta vetureto o korbeto ube li pozas vari quin li deziras komprar. Pose li iras a pago-kasi, ube la sumo di preci di omna produkturi selektita, e la kliento selektas se deziras pagar uzanta pekunio o kredito-karto.

L'unesma moderna supermerkato kreesis da Usan entraprezisto Vincent Astor, qua fondis *Astor Market* en 1915. Tamen, ol nesucesis e klozis en 1917. Dum la yari 1930a, supermerkati populareskis en Usa, pro ofro di diverseso di produkturi ed ordinare havar loki por parkear* automobili.

Nun, granda supermerkati anke povas vendar produkturi por automobili, por kampar, elektronikala produkturi, edc.
Francisco Lagos Cházaro

**Francisco Jerónimo de Jesús Lagos Cházaro Mortero**, advokato e politikisto n. ye la 30ma di septembro 1878 til la 13ma di novembro 1932 esis prezidanto di Mexikia de la 10ma di junio til la 10ma di oktobro 1915. Il esis la lasta prezidanto di la lando nominita da lA konvenciono di Aguascalientes.
Ferdinand Hodler

**Ferdinand Hodler** (n. ye la 14ma di marto 1853 til la 19ma di marto 1918) esis Suisa piktisto. Dum la komenco di ilua kariero ilu piktis portreti, peizaji ed ordinara ceni. Pose il adoptis sorto di simbolismo en lua temi.
Henry Fuseli

**Henry Fuseli** (n. **Johann Heinrich Füssli** ye la 7ma di februaro 1741 til la 17ma di aprilo 1825) esis Suisa piktisto, desegnisto e skriptisto. Il esis docisto che *Royal Academy*, en London, ed ilua stilo influis multa Britanian artisti, inkluzite William Blake.
Tapio Rautavaara

**Kaj Tapio Rautavaara** (n. ye la 8ma di marto 1915 til la 25ma di septembro 1979) esis Finlandana kantisto (bas-baritono), cinem-aktoro ed atleto.Ilu ganis ora medalio pri javelino-jetado dum l'Olimpiala Ludi en London, 1948.
Pakto di Nystad

Tale nomizita **pakto di Nystad** (Ruse Ништадтский мир; Finlandane *Uudenkaupungin rauha*; Suede *Freden i Nystad*; Estoniane *Uusikaupunki rahu*) esis la lasta pakto de la Granda Nordala Milito eventinta de 1700 til 1721. Ol signatesis inter Cario Rusia e Sueda imperio ye la 10ma di septembro (Juliale 30ma di agosto) 1721 en la Sueda urbo Nystad. Tra ca pakto, Fredrik la 1ma di Suedia agnoskis la transfero di Estonia, Livonia, Ingria e sud-estala Finlando a Rusia, kambie pago di du milion arjenta *thaler*, samatempe kam Rusia retrodonis la cetera Finlando a Suedia.

La pakto grandis yuri di Germana nobeleso en Estonia e Livonia pri lia financala sistemo, pri doganala yuri, lia propra guvernado, lia religio Luterana, e la Germana linguo. Ca yuri konfirmesis dal cari Pyotr la 1ma ed Alexandr la 2ma di Rusia.

## Referi
Thomas Eakins

**Thomas Cowperthwait Eakins** (n. ye la 25ma di julio 1844 til la 25ma di junio 1916) esis Usana piktisto, skultisto, fotografisto e docisto pri arto. Ilu judikesas kom un ek la maxim importanta Usan artisti.

## Referi
Thomas Dewing

**Thomas Wilmer Dewing** (n. ye la 4ma di mayo 1851 til la 5ma di novembro 1938) esis Usana piktisto. Il ank esis docisto pri piktado, e spozulo dil anke piktistino Maria Oakey Dewing.
David Gilmour Blythe

**David Gilmour Blythe** (n. ye la 9ma di mayo 1815 til la 15ma di mayo 1865) esis Usana piktisto autodidakta, maxim konocata pro ilua satirala pikturi. Blythe ank esis piktisto di peizaji e poeto.
Theodore Robinson

**Theodore Robinson** (n. ye la 3ma di junio 1852 til la 2ma di aprilo 1896) esis Usana piktisto. Ilu developis piktala tekniki de impresionismo ed esis proxim amiko di Claude Monet.
Carlos Alvarado Quesada

**Carlos Andrés Alvarado Quesada**, politikisto, skriptisto e jurnalisto n. ye la 14ma di januaro 1980 esis prezidanto di Kosta Rika de 2018 til 2022. Il evis 38 yari kande il asumis la prezidanteso di la lando, tillore la maxim yuna prezidanto di Kosta Rika.
Miguel Mora Porras

**Miguel Mora Porras**, politikisto n. ye la 29ma di septembro 1816 til la 15ma di junio 1887, esis prezidanto di Kosta Rika dum 10 dii, de la 16ma til la 26ma di novembro 1849.
Władysław la 3ma di Polonia

**Władysław la 3ma** (n. ye la 31ma di oktobro 1424 til la 10ma di novembro 1444) esis rejulo di Polonia e Grandaduko di Lituania de la 25ma di julio 1434 til la 10ma di novembro 1444.
Youssouf Ouédraogo

**Youssouf Ouédraogo**, ekonomikisto, diplomacisto e politikisto n. ye la 25ma di decembro 1952 til la 18ma di novembro 2017 esis chefa ministro di Burkina Faso de 1992 til 1994.
Listo pri monarki di Polonia

**[[Rejio Polonia]]** guvernesis da duki e reji de 960 til 1320, e pose nu da reji til lua kompleta desaparo en 1795. L'unesma dinastio dinastii Polona, Piast e Jagiellon, esis heredala. Pos l'extingo di la dinastio Jagiellon, monarkio Polona divenis elektiva.

La lasta monarko di Polonia, Stanisław la 2ma, abdikis ye la 25ma di novembro 1795 pos la partigi di Polonia. Polonia cesis existar kom nedependanta rejio.

Polonia itere divenis suverena lando en 1918, pos 123-yara okupo, de lore kom republiko.

## Dinastio Piast

## Princi pos la divido di Polonia (1138-1295)
Por preventar milito inter lua filiuli, Bolesław la 3ma Krzywousty dividis ilua rejio en diversa dukii, donita a sua filiuli. On kredas ke la supra princo havis lua sideyo en Kraków. Yen listo pri suvereni agnoskata kun la titulo "duko di Kraków".

## Referi
Leopold Pfaundler

**Leopold Pfaundler von Hadermur** (Innsbruck, 14 februaro 1839 - Graz, 6 mayo 1920) esis austriana fizikisto, kemiisto ed idisto ilqua naskis en Innsbruck. Il ank esis montoacensero.

Il studiis en Innsbruck, München e Paris, ed esis profesoro che l'universitati di Innsbruck e Graz. On rimemoras Pfaundler nuntempe pro lua expliko pri reakti da gasi. Il anke inventis plura ciencal aparati qui ankore uzesas hodie.

Pfaundler kontributis chapitro a la libro *International language and science* (London, Constable & Co., 1910) kun Louis Couturat, Otto Jespersen, Richard Lorenz e Wilhelm Ostwald.

En 1914 il editis lexiko fotografala en Ido.

## Extera ligili

* http://interlanguages.net/ILS.html International language and science
* https://archive.org/details/internationallan00pfaurich/mode/2up International language and science
*https://archive.org/details/internationallanguagescience International language and science
Abdur Rahman Farès

**Abdur Rahman Farès**, politikisto n. ye la 30ma di januaro 1911 til la 13ma di mayo 1991, esis chefo di stato di Aljeria de la 13ma di aprilo til la 20ma di septembro 1962.
Abdirizak Haji Hussein

**Abdirizak Haji Hussein**, diplomacisto e politikisto n. ye la 24ma di decembro 1924 til la 31ma di januaro 2014, esis chefa ministro di Somalia de 1964 til 1967.
Anastase Murekezi

**Anastase Murekezi**, politikisto n. ye la 15ma di junio 1952, esis chefa ministro di Ruanda de 2014 til 2017.
Stanisław Dębicki

**Stanisław Dębicki** (n. ye la 14ma di decembro 1866 til la 12ma di agosto 1924) esis Polona piktisto. Ilu ank esis docisto pri pikto e desegno, e piktis portreti e rurala peizaji.
Maksymilian Gierymski

**Maksymilian Dionizy Gierymski** (n. ye la 9ma di oktobro 1846 til la 16ma di septembro 1874) esis Polona piktisto. Il esis fratulo dil anke piktisto Aleksander Gierymski.
Adélaïde Labille-Guiard

**Adélaïde Labille-Guiard** (n. ye la 11ma di aprilo 1749 til la 24ma di aprilo 1803) esis Franca piktisto. El esis un ek l'unesma mulieri qui membreskis Rejala Akademio, e postulis ke mulieri mustis havar la sama oportuneso kam viri por divenar importanta piktisti.
Atako kontre Pearl Harbor

L**'atako kontre Pearl Harbor** esis  surpriz-atako facita da Japoniana mar-armeo kontre navala bazo Usana en Pearl Harbor, Havayi dum la matino di sundio, la 7ma di decembro 1941. La skopo dil atako esis preventar l'interveno di Usana floto en l'agadi militistala projetita da Japonia che sudestal Azia kontre transmara posedaji di Unionita Rejio, Francia, Nederlando ed Usa. Japoniani facis koincidar l'ataki kun l'atako a posedaji Britaniana en Hong Kong, Malaizia e Singapur, qui fine kaptesis da li en februaro 1942.

L'atako komencis ye 7:48 kloki lokala horo, e facesis da 353 avioni Japoniana inkluzite atak-avioni, bombardavioni e torpedo-lansil-avioni, qui departis de 6 avionala transportonavi. La 8 kurasonavi Usana en la portuo domajesis, e 4 ek li sinkesis. De la 8, du rekuperesis pos sinkado e 4 reparesis, do 6 povis itere kombatar pose, dum altra batalii di la milito. L'atako Japoniana anke sinkis o domajis 3 krozeri, 3 kontra-torped-navi, 1 skolo-navo, ed 1 navo-torpedilo. Usani perdis 188 avioni,  2403 maristi mortis e plusa 1178 homi vundesis. Tamen, Japoniani ne atakis l'elektriferio, la nav-konstrukteyi e nav-repareyi, la depozeyi di fuelo e torpedi, la doki di submara navi e la centrala kazerno ed altra edifici. Japoniani perdis 29 avioni e 5 mikra submara navi, 65 homi mortis o vundesis. Un maristo Japoniana kaptesis.

L'atako komocionis Usani forte, ed efektigis l'eniro di Usa en la Duesma mondomilito, sive en Pacifiko, sive en Europa. Ye la sequanta dio, la 8ma di decembro, Usa deklaris milito kontre Japonia. La suporto en Usa kontre l'interveno en la milito, qua esabis forta, desaparis, samatempe kam la klandestina suporto al Unionita Rejio remplasesis da klara suporto. Naziista Germania ed Italia deklaris milito kontre Usa ye la 11ma di decembro, konseque del atako kontre Japoniani.

Pro ke Japoniani ne deklaris milito, e lansis atako dum negocii qui semblis prosperar, lora prezidanto Usana Franklin Delano Roosevelt qualifikis la 7ma di decembro 1941 kom «dato memorigebla kom deshonoroziva». Pro ke l'atako facesis sem antea milito-deklaro e nula explicita avizo, l'atako kontre Pearl Harbor judiciesis en specala tribunalo por milito-krimini, dum tale nomizita "judicii di Tokyo" kom milito-krimino.

## Referi
Waldkappel

**Waldkappel** esas urbeto en Germana stato Hesia. Segun statistiki de 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 96,48 km².

Ido-renkontro di 1999 eventis ibe.
Bambi

**Bambi** esas Usan animita filmo de 1942 produktita da Walt Disney e direktita da David Hand. Ol esas la 5ma longa filmo di Disney.
Maxim Harecki

**Maxim Harecki** (n. ye la 18ma di februaro 1893 til la 10ma di februaro 1938) esis Bielorusa skriptisto, jurnalisto, politikal aktivero, folkloristo e docisto. Il anke uzis pseudonimi *Maksim Biełarus, M.B. Biełarus, M.H., A. Mścisłaŭski, Dzied Kuźma, Maciej Myška*, e *Mizeryjus Monus*. En 1922 ilu arestesis da Polona polico e sendesis a Lukiškės-karcero, en Vilnius. Pos protesti de Bielorusa minoritato, ilu liberigesis e sendesis ad estala Bielorusia, lor parto di Soviet-Uniono. Ibe ilu laboris kom docisto en kelka universitati, ma ibe ilu subisis difamo, ed en julio 1930 ilu arestesis akuzita pri esar separemisto del grupo "uniono por la liberigo di Bielorusia". En aprilo o mayo 1931 ilu sendesis a karcero en Vyatka (nun Kirov, Rusia) dum 5 yari. Dum l'epoko en karcero ilu skribis multe. Ye la 4ma di novembro 1937 ilu itere enkarcerigesis e pose fusilagesis dum tale nomizita granda purigo en Soviet-Uniono. Ilu rehabilitesis erste en 1957.

Nun, ilua libri judikesas kom klasiki de Bielorusa literaturo e tradukesis ad Ukrainana, Rusa, Polona e Germana lingui.
Abdelmadjid Tebboune

**Abdelmadjid Tebboune**, politikisto n. ye la 17ma di novembro 1945, esas la nuna prezidanto di Aljeria. Il ank esis chefministro di la lando, de la 25ma di mayo til la 15ma di agosto 2017.
Werner Tübke

**Werner Tübke** (n. ye la 30ma di julio 1929 til la 27ma di mayo 2004) esis Germana piktisto. Il esis un ek la precipua piktisti de Est-Germania. Ilua stilo diferas de tale nomizita "Realismo socialista", esanta klasifikebla kom "magiala realismo", kun influi de surealismo.
Willard Metcalf

**Willard Leroy Metcalf** (n. ye la 1ma di julio 1858 til la 9ma di marto 1925) esis Usana piktisto. Il esis un ek la 10 Usana piktisti qui fondis la Societo di Usan Artisti en 1897. Ilu ordinare asociesas kun Usana impresionismo. Ilu piktis multa peizaji.
Christophe Soglo

**Christophe Soglo**, militisto e politikisto n. ye la 28ma di junio 1909 til la 7ma di oktobro 1983 esis dufoye prezidanto di Benin: de 1963 til 1964, ed itere de 1965 til 1967.

Ye la 28ma di oktobro 1963 ilu kaptis la povo en Dahome por preventar interna milito, e revokis lora prezidanto Hubert Maga.

## Referi
Domingos Simões Pereira

**Domingos Simões Pereira**, injenioro e politikisto n. ye la 20ma di oktobro 1963, esis chefministro di Guinea-Bisau de 2014 til 2015.
Félix Tshisekedi

**Félix Antoine Tshisekedi Tshilombo**, politikisto n. ye la 13ma di junio 1963, esas la nuna prezidanto di Demokratial Republiko Kongo. Il esas chefo dil partiso UDPS, la maxim granda ed anciena partiso di la lando. Ilua patro, Étienne Tshisekedi, esis chefa ministro di Zaire, ed opozinto di Mobutu Sese Seko.
Martinho Ndafa Kabi

**Martinho Ndafa Kabi**, politikisto n. ye la 17ma di septembro 1957 esis chefministro di Guinea-Bisau de 2007 til 2008.
Goa

**Goa** esas stato di India, jacanta sud-weste de la lando. Ol separesas de la platajo Deccan da montaro konocata kom "Westala Ghat". Lua chef-urbo esas Panaji, e lua maxim granda urbo esas Vasco da Gama.

Goa koloniigesis dal Portugalani dum la 16ma yarcento, ed esis parto di la nomizita "Portugalana India" dum cirkume 450 yari, til ke India anexis ol en 1961.
Chhattisgarh

**Chhattisgarh** esas un ek la 28 stati di India. Olim parto de Madhya Pradesh, ol divenis stato ye la 1ma di novembro 2000. En 2021 ol havis cirkume 30 milion habitanti, esanta la 17ma maxim populoza stato di India.

Ol esas un ek la stati kun la maxim rapida developo di India. Ol furnisas elektro, karbono e stalo a tota la lando.
Stine Jensen

**Stine Jensen** (Hillerød, 13ma di januaro 1972) esas Danian-Nederlandana filozofo e skriptisto. El naskis en Dania, ma ja ante elua unesma aniversario venis kun sua genitori e jemelo-fratino Lotte Jensen a Nederlando, pro ke elua patro ibe trovis laboro. El ankore havas la Dana nacionaneso.

Stine Jensen studiis literaturala cienci (diplomizesis “Honoroze”) e filozofio en la Statal Universitato Groningen. Inter 2002 e 2007 el voyajis inter Amsterdam ed Istanbul; el kurta-friste habitis la Turka chefurbo por skribar elua libro “*Turkse vlinders*” pri interkultural amoro-relati. El anke esis docisto en la Vrije Universiteit (Amsterdam).

Jensen skribis plura libri, de filozofala perspektivo. Por HUMAN (brodkasterio) el produktis depos 2008 ok serii di la programo *Dus ik ben* (Do me esas), pri omna aspekti di la filozofio. En 2013 el produktis la quar-episoda serio *Licht op het Noorden* (Lumo sur la Nordo) por la VPRO (brodkasterio) ed HUMAN, en qua el exploras la vivo en Skandinavia (rispektive Dania, Suedia, Finlando e Norvegia). Samatempe aparis sam-titula libro.

Por elua infanto-libro *Lieve Stine, weet jij het?* (Kara Stine, ka tu savas lo?) el recevis en 2015 la premio *Zilveren Griffel*. En ca libro el ligas la relato inter questioni di infanti a la verko di la granda filozofi.

Stine Jensen praktikas yogo ed olime esis fanatik ateisto, nun el konsideras su kom ‘gay’ ateisto.
Maurycy Gottlieb

**Maurycy Gottlieb** (n. ye la 21ma o la 28ma di februaro 1856 til la 17ma di julio 1879) esis Polona piktisto. Judikata kom un ek la maxim talentoza lernanti de Jan Matejko, ilu mortis yuna, evante nur 23 yari.
Konrad Krzyżanowski

**Konrad Krzyżanowski** (n. ye la 15ma di februaro 1872 til la 25ma di mayo 1922) esis Polona piktisto. Il esis un ek la pioniri di Expresionismo en Polonia.
Alfons Karpiński

**Alfons Karpiński** (n. ye la 20ma di februaro 1875 til la 6ma di junio 1961) esis Polona piktisto. La precipua temi di lua pikturi esis mulieri, senviva ceni, e peizaji di Italia e Francia.
Wincenty Kasprzycki

**Wincenty Kasprzycki** (n. 1802 til la 27ma di mayo 1849) esis Polona piktisto. Ilu piktis precipue peizaji.
Mahamat Kamoun

**Mahamat Kamoun**, politikisto n. ye la la 13ma di novembro 1961, esis chefministro di Centrafrika de 2014 til 2016.
André Nzapayeké

**André Nzapayeké**, bankisto e politikisto n. ye la la 20ma di agosto 1951, esis chefministro di Centrafrika de la 27ma di januaro til la 10ma di agosto 2014.
Jeremy Bentham

**Jeremy Bentham**, naskinta ye la 15ma di februaro 1748 (che Juliala kalendario: 4ma di februaro) til la 6ma di junio 1832, esis Angla filozofo, yuristo e sociala reformero. Ilu judikesas kom fondero di moderna utilismo.

Ilu divenis importanta teoriisto en yurala filozofio Angla-Usana, ed esis granda defensero di ekonomiala liberesi, di la separo inter Eklezio e Stato, libereso pri expresado, egala yuri por mulieri, divorco-yuro, e deskrikriminaligo di homeosexualeso.
Acapulco

**Acapulco de Juárez**, maxim konocata kom **Acapulco**, esas urbo an la litoro dil stato Guerrero, Mexikia. Segun statistiki dil yaro 2020, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 119 km².
Felipe la 3ma di Hispania

**Felipe la 3ma**, surnomizita **la pia** (n. ye la 14ma di aprilo 1578 til la 31ma di marto 1621) esis rejulo di Hispania ed anke rejulo di Portugal de la 13ma di septembro 1598 til lua morto.

Naskinta en Madrid, Rejio Kastilia, il esis filio di Felipe la 2ma ed Anna de Austria. Dum ilua regno, Hispana imperio atingis lua maxim granda teritorial expanso.

## Referi
Carlos la 2ma di Hispania

**Carlos la 2ma** (n. ye la 6ma di novembro 1661 til la 1ma di novembro 1700) esis rejulo di Hispania de la 17ma di septembro 1665 til lua morto.
Felipe la 5ma di Hispania

**Felipe la 5ma di Hispania** (n. ye la 19ma di decembro 1683) , esis rejo di Hispania de de la 1ma di novembro 1700 til la 15ma di januaro 1724, ed itere de la 6ma di septembro 1724 til ilua morto. Ilu centraligis la povo di la monarko Hispana, e modifikis la strukturo dil administrado di Hispana imperio.

Felipe naskis en rejala familio Franca, kom **Philippe, Duko de Anjou**. Il esis l'unesma membro di la dinastio Bourbon qua guvernis Hispania. En januaro 1724 ilu abdikis favore lua maxim olda filiulo Luis la 1ma. Tamen, Luis la 1ma mortis ye septembro sam yaro, e Felipe la 5ma itere prenis la krono. Ilu subisis depreso til la fino di ilua vivo.
João la 4ma di Portugal

**João la 4ma** (n. ye la 19ma di marto 1604 til la 6ma di novembro 1656), esis rejo di Portugal de 1640 til lua morto.
Afonso la 6ma di Portugal

**Afonso la 6ma** (n. ye la 21ma di agosto 1643 til la 12ma di septembro 1683), esis Rejo di Portugal de 1656 til 1683.
Manuel la 1ma di Portugal

**Manuel la 1ma** (n. ye la 31ma di mayo 1469 til la 13ma di decembro 1521), esis rejo di Portugal de 1495 til 1521.
João la 2ma di Portugal

**João la 2ma** (n. ye la 3ma di marto 1455 til la 25ma di oktobro 1495), esis rejo di Portugal de 1481 til 1495.
João la 3ma di Portugal

**João la 3ma** (n. 7ma di junio 1502 til la 11ma di junio 1557), esis Rejo di Portugal de 1521 til lua morto.
Robert la 2ma di Francia

**Robert la 2ma**, surnomizita **la pia** o **la saja** (n. c. 972 til la 20ma di julio 1031), esis rejo di Francia de 987 til 1031. De la 30ma di decembro 987 til la 24ma di oktobro 996 il esis kunregnanto di Frankia kun Hugues Capet.
Friedrich Wilhelm la 3ma di Prusia

**Friedrich Wilhelm la 3ma** (n. ye la 3ma di agosto 1770 til la 7ma di junio 1840), esis rejo di Prusia de 1797 til lua morto.
Friedrich Wilhelm la 2ma di Prusia

**Friedrich Wilhelm la 2ma** (n. ye la 25ma di septembro 1744 til la 16ma di novembro 1797), esis rejo di Prusia de 1786 til 1797.
Włodzimierz Tetmajer

**Włodzimierz Tetmajer** (n. ye la 31ma di decembro 1861 til la 26ma di decembro 1923) esis Polona piktisto. Multa ek lua pikturi nun jacas che Nacionala Muzeo en Warszawa, ed en Kraków.
Zygmunt Sidorowicz

**Zygmunt Sidorowicz** (n. 1ma di aprilo 1846 til la 5ma di mayo 1881) esis Polona piktisto. Ilu piktis peizaji, ordinara ceni, portreti, e kopiuri di anciena maestroverki.
Yul Brynner

**Yul Brynner**, naskinta **Yuliy Borisovich Briner** (n. ye la 11ma di julio 1920 til la 10ma di oktobro 1985) esis Rusa-Usana cinem-aktoro, konocata pro lua reprezenturo dil rejulo Mongkut che ceneyo-muzikalo "La rejo e me" (Angle: *The King and I*). Il anke recevis premio del Usana organizuro *National Board of Review* pro lua reprezenturo di Ramses la 2ma en la cinematografuro *La Dekalogo* (Angle: *The 10 Commandments*).
Władysław la 1ma di Polonia

**Władysław la 1ma**, surnomizita **Łokietek** ("basa-statura"), naskinta inter la 3ma di marto 1260 e la 19ma di januaro 1261 til la 2ma di marto 1333, esis princo e pose rejo di Polonia, de 1306 til lua morto. Ilu sucesis unionar diversa mikra princii en unika forta rejio.
William Crookes

**William Crookes** (n. ye la 17ma di junio 1832 til la 4ma di aprilo 1919) esis Britaniana kemiisto. Ilu studiis spektroskopio ed inventis tale nomizita "tubo di Crookes", en qua la fluo di elektroni, o "katoda radii", deskovresis.

Ilu anuncis la deskovro di kemiala elemento talio en 1861.
João la 1ma di Portugal

**João la 1ma** (n. 11ma di aprilo 1357 til la 14ma di agosto 1433), esis Rejo di Portugal de 1385 til 1433.
Władysław Strzemiński

**Władysław Strzemiński** (n. ye la 21ma di novembro 1893 til la 26ma di decembro 1952) esis Polona *Avant-garde* piktisto, agnoskata internacione.
Witold Wojtkiewicz

**Witold Wojtkiewicz** (n. ye la 29ma di decembro 1879 til la 14ma di junio 1909) esis Polona piktisto. Ordinare judikata kom Expresionisto, kelk ek ilua pikturi esas prekursora de surealismo.
István Bittó

**István Bittó**, politikisto n. ye la 3ma di mayo 1822 til la 7ma di marto 1903, esis chefministro di Hungaria de 1874 til 1875.
Georgi Yevgenyevich Lvov

**Georgi Yevgenyevich Lvov**, politikisto n. ye la 2ma di novembro 1861 til la 7ma di marto 1925, esis chefministro di Rusia de la 15ma di marto til la 20ma di julio 1917. Il esis l'unesma chefministro di Rusia pos l'abdiko dil caro Nikolai la 2ma di Rusia.
Milito di Aljeria

La **nedependo-milito di Aljeria** (anke konocata kom **milito di Aljeria**, France *Guerre d'Algérie*, Arabe *حرب التحرير الجزائرية*) eventis de 1954 til 1962, inter tale nomizita "Fronto pri Nacionala Liberigo" (France: *Front de Libération Nationale’’ - FLN di [[Aljeria]] kontre [[Francia|Franca]] koloniigo, establisita en la lando depos 1830.

Pos la [[duesma mondomilito]], komencis kreskar en la socio Aljeriana forta sento kontre kolonialismo. Multa militisti Aljeriana qui kunlaborabis por liberigar Francia, sentis frustro pri la trakto di la metropolo Franca koncerne nativa civitani. Pos la [[milito di Indochinia]], multa soldati Aljeriana qui apartenis a Franca armeo komencis konsiderar esar intanto por obtenar nedependo por Aljeria. La milito eventis kom gerilera* agadi kontre Franca armeo, ed ataki da lokala grupi nomizita *harki*. Nun, la vorto «harki» uzesas en Aljeria kom sinonimo di trahizo.

De la komenco di la milito, civili di origino Franca ed Aljeriana esis hemi di [[terorismo|terorista ataki]] ambe da FLN e da paramilitala organizuri Franca, exemple tale nomizita "Organizuro dil Sekreta Armeo" (France: *Organisation de l'Armée Secrète’* abreviuro OAS). Eventis diversa sangoza ataki, exemple en [[El Alia]]. On kalkulas la quanto di mortinti en 33.000 Franci e quanto plu granda di Aljeriani. FLN parolas pri 1 milion mortinti, malgre ke kelka historiisti diminutas la quanto di mortinti nacionalista, e mencionas ke FLN mortigis irga Aljeriano quan, segun li, kunlaboris kun Franci. Kelka historiisti dicas ke la quanto di mortinti en 1962 esis plu granda kam antea yari.

Gerileri* de FLN nomizis su *djounoud* o *mujahidini*. Franca armeo probis obtenar la maxim multa informi pri ca grupo, inkluzinte uzanta tormento, por savar la nomo di la responsinti pri atenti, e l'intenso dil uzo di tormenti augmentis dum tale nomizita [[batalio di Aljer]]. FLN ante luktis kontre altra grupi qui advokis nedependo, e divenis la dominacanta grupo qua advokis ca ideo. La milito finis kande Francia agnoskis la nedependo di Aljeria ye la [[5ma di julio]] [[1962]], per tale nomizita [[pakti di Evian]]. La milito rezultis l'ekpulso di cirkume cirkume 1 milion koloniigisti di origino Franca, [[Italia]]na o [[Hispania|Hispana]], ed anke l'ekpulso di religiala minoritati, exemple [[judo|judi]].

La milito komencis ye la [[1ma di novembro]] [[1954]] kande gerilera* grupo de FLN atakis diversa militala e civila hemi en tota Aljeria, eventaji qui divenis konocata kom *Toussaint Rouge'', o "sangoza dio di Omna Santi". La reakto Franca komence esis febla, nam la lando anke konfrontis konflikti en Maroko ed en Indochinia. Membri de FLN transmisis de Kairo per radio, "kunvoko a tota Mohamedani en Aljeria por unionar su a nacionala lukto, segun principi Islamala". Lora Franca chefministro Pierre Mendès France dicis: "...Aljeriana departmenti esas parto de Francia. Aljeria esabas, de multa tempo, parto de Francia..."

## Referi
Husni al-Za'im

**Husni al-Za'im**, militisto e politikisto n. ye la 11ma di mayo 1897 til la 14ma di agosto 1949 esis prezidanto di Siria de la de la 11ma di aprilo til lua morto, ed anke chefministro di Siria de la 17ma di aprilo til la 26ma di junio 1949. Pos la nedependo di Siria en 1946, ilu divenis chefo di stabo, e komandis Sirian armeo dum la milito Araba-Israelana di 1948. La vinkeso di Araba Ligo flebigis la suporto di parlamentala demokratio, e faciligis lu kaptar la povo en 1949. Tamen, ilua mandato esis kurta, ed ilu mortigesis poka dii pose.
Federico Franco

**Luis Federico Franco Gómez**, mediko e politikisto n. ye la 24ma di julio 1962 esis prezidanto di Paraguay de 2012 til 2013. Il asumis la povo pos la revoko di lora prezidanto Fernando Lugo.
Mario Abdo Benítez

**Mario Abdo Benítez**, entraprezisto e politikisto n. ye la 10ma di novembro 1971, esis prezidanto di Paraguay de 2018 til 2023.
Honshu

**Honshu** (Japoniane 本州, *Honshū*) historiale nomizita Hondo (本土, "kontinentala") esas la maxim granda e la maxim populoza insulo di Japonia. Ol lokizesas sude de Hokkaido - separata de ol dal stretajo Tsugaru -, norde de Shikoku, e nord-este de Kyushu. L'insulo separas Maro di Japonia, norde de ol, del Oceano Pacifiko, sude. Havanta entote  km², ol esas la 7ma maxim granda insulo e la 2ma maxim populizita de la mondo, dop Indoneziana insulo Java.

En 2017, Honshu havis entote 104 milion habitanti, di qui la maxim multa habitas la litoro e plana arei. Cirkume 30% de lua habitantaro rezidas en la metropolala regiono di Tokyo, an la planajo Kantō. Ultre Tokyo, altra historiala chef-urbi di Japonia, inkluzite Kyōto, Nara e Kamakura, jacas ibe.
Maro di Japonia

**Maro di Japonia** esas maro inter Japonia, Sakhalin, Koreana peninsulo, e Rusia. L'arkipelago Japoniana separas ol de Pacifiko. Quale Mediteraneo, ol preske ne havas marei, nam ol esas preske komplete izolata de Pacifiko. Poka fluvii debushas an ol, e li kontributas kun cirkume 1% de tota aqui de la maro.

L'aquo havas granda quanto di oxo dissolvita, e to rezultas granda biologiala produktiveso. Olim, kande existis "landala ponto" inter estal Azia e Japonia, Maro di Japonia esis komplete encirkligita da tero. Dum la komenco di Mioceno, tale nomizita "Japoniana arko" komencis apertesar, e nordala e sudala parto dil arkipelago Japoniana separesis l'una de l'altra.
Jerónimo Carrión

**Jerónimo Carrión y Palacio**, politikisto n. ye la 6ma di julio 1804 til la 5ma di mayo 1873, esis prezidanto di Equador de 1863 til 1867.

## Referi
Constantin Dăscălescu

**Constantin Dăscălescu**, tornomashinisto n. ye la 2ma di julio 1923 til la 15ma di mayo 2003, esis chefministro di Rumania de 1982 til 1989.
Hanau

**Hanau** esas urbo en la stato Hesia, Germania. Segun statistiki de 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 76,49 km².
Dania-Norvegia

**Dania-Norvegia** (Dane e Norvegiane *Danmark–Norge*) esis rejala uniono konsistinta ek la nuna rejii Dania e Norvegia, e lia lora posedaji: Faero, Islando, Grenlando ed altra teritorii. L'uniono anke inkluzis dukii Schleswig e Holstein.
Gujarat

**Gujarat** esas stato en la westala rivo di India. Ol esas la 5ma maxim granda stato di India segun surfaco e la 9ma maxim granda segun quanto di habitanti. Ol kreesis kom stato ye la 1ma di mayo 1960. Lua olima chef-urbo e maxim populoza urbo esas Ahmedabad. Depos la 30ma di julio 1970, lua chef-urbo esas Gandhinagar.

L'ekonomio di Gujarat esas la 5ma maxim granda di India, ed ol esas la 2ma maxim industriizita di la lando. Ol havas basa chomeso e havas un ek la maxim granda ekonomiala kreski di la lando.

## Historio
Gujarat esis un ek la centri di la kulturo dil valo dil fluvio Indus. Ol kontenas kelka metropoli de ta epoko, nome Lothal, Dholavira e Gola Dhoro. En Lothal establisesis la maxim anciena portuo di India, e lokala habitanti komercis kun Antiqua Egiptia, Bahrain e Sumeria inter 1000 aK e 750 aK. Pose, diversa politikala enti, exemple imperio Maurya, dinastio Satavahana, imperio Gupta, ed imperio Gurjara-Pratihara kontrolis la regiono.

Chandragupta Maurya, unesma imperiestro di imperio Maurya, konquestis diversa rejii en la nuna stato Gujarat. Pushyagupta divenis guvernisto di peninsulala regiono Saurashtra. Ilu guvernis Girinagar (la nuna Junagadh) de 322 aK til 294 aK, e konstruktis aquobarilo qua formacis lago Sudarshana. Dum la 2ma yarcento aK, Indo-Greki komandita da Demetrius la 1ma de Baktria vinkesis dum batalio en la regiono.

Chandragupta Vikramaditya del imperio Gupta konquestis la regiono dum la fino dil 4ma yarcento, ma cirkume la duimo dil 5ma yarcento l'imperio komencis dekadar. Senapati Bhatarka, generalo del imperio, profitis de la situaciono, e fondis rejio Valabhi en 470. Ilu transferis lua chef-urbo a Vallabhi, e lua sucedinti (dinastio Maitraka) guvernis la regiono til cirkume yaro 776.

Dum la komenco dil 8ma yarcento, Arabi del kalifio Umayyad komencis l'expanso di islamo til la nuna Pakistan, este. Pos diversa kampanii, li vinkesis en 730 ed ekpulsesis del esto di fluvio Indus.

## Geografio

## Ekonomio

## Referi
Nagano

**Nagano** esas urbo en Japonia. Segun statistiki dil yaro 2021, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 834,81 km².
Hussein di Jordania

**Hussein** (n. ye la 14ma di novembro 1935 til la 7ma di februaro 1999) esis rejulo di Jordania de la 11ma di agosto 1952 til lua morto.
Kyushu

**Kyushu** (Japoniane 九州, Kyūshū, literare "non provinci") esas la 3ma maxim vasta insulo di Japonian arkipelago. Ol havas entote  km², e  habitanti en 2018, o 10,3% de tota habitantaro di Japonia.

La maxim multa habitanti rezidas nord-weste del insulo. Lua chef-urbo e maxim granda urbo esas Fukuoka, havanta  habitanti en 2021. Altra importanta urbi esas Kitakyushu ( habitanti en 2019), Kumamoto ( habitanti en 2019), Kagoshima ( habitanti en 2019), Ōita ( habitanti en 2019), e Nagasaki ( habitanti en 2020).
Horloogiyn Choibalsan

**Horloogiyn Choibalsan**, militisto e politikisto n. ye la 8ma di februaro 1895 til la 26ma di januaro 1952, esis chefministro di Mongolia de 1939 til lua morto. Ante, il esis chefo di stato di la lando de 1929 til 1930.

Surnomizita "Stalin di Mongolia", lua federo kun Iosif Stalin helpis prezervar Mongoliana nedependo. Dum lua guvernisteso, la ligili inter Mongolia e Sovietia kreskis, la substrukturo plugrandigesis, l'iliterateso diminutis, ed internaciona agnosko di Mongoliana nedependo augmentis.
Nissan

**Nissan Motor Co., Ltd.**, (Japoniane: 日産自動車株式会社, **Nissan Jidōsha kabushiki gaisha**) esas transnaciona automobilala kompanio kun sideyo en Nishi-ku, Yokohama, Japonia. La kompanio havas la faki Nissan, Infiniti, e Datsun. Depos 1999, Nissan apartenis a la grupo Renault-Nissan-Mitsubishi (Mitsubishi eniris la grupo en 2016. Depos 2013, Renault tenas 43,4% de voto-povo en Nissan, kontre ke Nissan tenas 15% de voto-povo en Renault.

En 2013 esis la 6ma maxim granda automobilala fabrikanto, dop Toyota, General Motors, Volkswagen Group, Hyundai Motor Group, e Ford. En 2014, ol esis la maxim granda automobilala fabrikanto di Nord-Amerika. En aprilo 2018, Nissan divenis la maxim granda fabrikanto di elektrala automobili, e vendis plu kam  tot-elektra vehili.

## Referi
GPS

**GPS** (angle: *Global Position System*, trad.: globala situo-sistemo) esas mondo-vasta sistemo di situo-trovo uzanta artificala sateliti qua developesis depos 1967 por uzo dal Usana kombato-trupi.
Plur-tushebla skreno

**Plur-tushebla skreno** esas, quale la nomo dicas, skreno qua aceptas plura tushi samatempe. To donas plusa e plu-ampla uzebleso kam normala tusho-skreno.

Kande on volas tushar komputoro sen uzo di la klavaro e l'(informatik)-apuntilo, ma nur per la pinti di la fingri, lore on konstatas ke normala tusho-skreno (kun admaxime nur un tusho po foyo) ne esos sat rapida por satisfacar. Per apliko di plur-tusho-teknologio plu facil interago esas efektigebla per qua on havas diret interago kun l’aplikajo quan on volas manipular.
SIM

**SIM**  (del Angla: *subscriber iden­ti­ty module*, trad.: modulo di abonant-identeso), anke sim-karto, esas integrigita cirkuito qua portas l’ekluziva datumi di la koncernanta retaro-provizerio por interligar la portebla aparato (telefonilo, modemo, edc.) e la retaro-provizerio (telefon-kompanio e.s.). On insertas la SIM-karto (mikra karto kontenante la SIM) aden l'aparato ligend a la provizerio provizanta la karto.