open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wola Zadybska-Kolonia

**Wola Zadybska-Kolonia** (IFA: *ˈvɔla zaˈdɨpska kɔˈlɔɲa*) esas vilajo en provinco Lublin, distrikto Ryki, vilajala komono Kłoczew, Polonia.

Ol distas cirkume 6 kilometri nord-weste de komono-sideyo (Kłoczew), 15 kilometri nord-weste de chefurbo dil distrikto (Ryki), 73 kilometri nord-weste de chefurbo dil provinco (Lublin), e 80 kilometri sud-este de Warszawa.

## Referi
Bramka (homonimo)

**Bramka** es nomo di loki en Polonia:
* Bramka – vilajo en provinco Kuyavia-Pomeria, distrikto Świecie, komono Bukowiec
* Bramka – vilajo en provinco Lublin, distrikto Ryki, komono Kłoczew
* Bramka – vilajo en provinco Varmia-Mazuria, distrikto Ostróda, komono Morąg
Wygranka (homonimo)

**Wygranka** es nomo di loki en Polonia:
* Wygranka – domaro en provinco Grandpolonia, distrikto Środa Wielkopolska, komono Krzykosy
* Wygranka – vilajo en provinco Lublin, distrikto Ryki, komono Kłoczew
Nowodwór (Ryki)

**Nowodwór** (IFA: *nɔˈvɔdvur*) esas vilajo en provinco Lublin, distrikto Ryki, sideyo di vilajala komono Nowodwór, Polonia.

Segun demografiala kontado dil yaro 2021, ol havis  habitanti.

Ol distas cirkume 12 kilometri nord-este de chefurbo dil distrikto (Ryki), 54 kilometri nord-weste de chefurbo dil provinco (Lublin), e 100 kilometri sud-este de Warszawa.

## Referi
Edward Said

**Edward Wadi Said,** (Arabe إدوارد وديع سعيد, *idward wadi sa-id*; naskis la 1ma di novembro 1935 en Ierusalem, mortis la 25ma di septembro 2003 en New York) esis, ultre famoza literatur-teoriisto e kritikisto, anke tre konocata Palestinan aktivisto.

Said naskis en richa kristana familio, kun palestinan-usana patro e palestinan-libanana matro. Dum la Nakba li fugis a Kairo, ube il kreskis inter mondala literaturo ed opero, pleis piano e vizitis teatri. Ye evo dekekin il iris a New York por studiar.

Said multe skribis pri kulturo, povo e politiko, ma precipue esas konocata pro sua kritiko pri l'ocidentala percepto dil oriento, specale la mondo Arabiana. Ilua maxim konocata verko esas *Orientalismo* (1978).

Edward Said esis (til sua morto) fervoroza luktero por l'afero Palestina. Il defensis la yuro di nedependanteso di palestinani e kritikis la suporto dal ocidento por Israel, omno - segun lu - fondita sur orientalismala vizioni pri Israel. Said favoris la 'du-stata solvuro'. Tamen, il opozis l'Interkonsenti di Oslo (1993), pro ke il ne kredis ke Israel satisfacus l'interkonsento kreor Palestinana stato en 5 yari pos la signato dil interkonsenti. Ilua kritiko maxim ofte e forte vizis Yaser Arafat ed OLP. Abandoninta l'ideo di du-stata solvuro (1999) il nur kredis ke binaciona sekulara stato esas posibla, en qua omni esez egala. Segun lu, to esis l'unika restaurant e fruktifanta posibleso por kultural interexisto di palestinani ed israelani.

## Referi
Zawitała (vilajo)

**Zawitała** (IFA: *zaviˈtawa*) esas vilajo en provinco Lublin, distrikto Ryki, vilajala komono Nowodwór, Polonia.

Segun demografiala kontado dil yaro 2009, ol havis  habitanti.

Ol distas cirkume 4 kilometri nord-este de komono-sideyo (Nowodwór), 14 kilometri nord-este de chefurbo dil distrikto (Ryki), 56 kilometri nord-weste de chefurbo dil provinco (Lublin), e 99 kilometri sud-este de Warszawa.

## Referi
Wrzosówka (homonimo)

**Wrzosówka** es nomo di loki en Polonia:
* Wrzosówka – vilajo en provinco Infrasilezia, distrikto Kłodawa, komono Lądek-Zdrój
* Wrzosówka – vilajo en provinco Lublin, distrikto Ryki, komono Nowodwór
* Wrzosówka – vilajo en provinco Mazovia, distrikto Nowy Dwór Mazowiecki, komono Czosnów
* Wrzosówka – vilajo en provinco Santakruco, distrikto Jędrzejów, komono Małogoszcz
Stężyca (homonimo)

**Stężyca** es nomo di loki en Polonia:
* Stężyca – vilajo en provinco Grandpolonia, distrikto Gostyń, komono Gostyń
* Stężyca – vilajo en provinco Lublin, distrikto Ryki, sideyo di komono Stężyca
* Stężyca – vilajo en provinco Pomeria, distrikto Kartuzy, sideyo di komono Stężyca
Brzeźce (Lublin)

**Brzeźce** (IFA: *ˈbʐɛɕt͡sɛ*) esas vilajo en provinco Lublin, distrikto Ryki, vilajala komono Stężyca, Polonia.

Segun demografiala kontado dil yaro 2021, ol havis  habitanti.

Ol distas cirkume 4 kilometri nord-weste de komono-sideyo (Stężyca), 16 kilometri sud-weste de chefurbo dil distrikto (Ryki), 70 kilometri nord-weste de chefurbo dil provinco (Lublin), e 86 kilometri sud-este de Warszawa.

## Referi
Brzeźce (homonimo)

**Brzeźce** es nomo di loki en Polonia:
* Brzeźce – vilajo en provinco Lublin, distrikto Ryki, komono Stężyca
* Brzeźce – vilajo en provinco Mazovia, distrikto Białobrzegi, komono Białobrzegi
* Brzeźce – vilajo en provinco Opole, distrikto Kędzierzyn-Koźle, komono Bierawa
* Brzeźce – vilajo en provinco Silezia, distrikto Pszczyna, komono Pszczyna
Bory (homonimo)

**Bory** es nomo di loki en Polonia

inter altri:

* Bory – ex-loko en provinco Lublin, distrikto Ryki, komono Stężyca; nuntempe parto di vilajo Brzeźce
* Bory – domaro forestala en provinco Pomeria, distrikto Bytów, komono Bytów
* Bory – ex-loko en provinco Pomeria, distrikto Kartuzy, komono Kartuzy; nuntempe parto di vilajo Staniszewo
* Bory – parto dil urbo Zakopane en provinco Mikrapolonia
* Bory – parto dil urbo Zator en provinco Mikrapolonia, distrikto Oświęcim
* Bory – parto dil urbo Będzin en provinco Silezia
* Bory – ex-loko en provinco Silezia, distrikto Będzin, komono Psary; nuntempe parto di vilajo Malinowice
* Bory – parto dil urbo Jaworzno en provinco Silezia
* Bory – parto dil urbo Myszków en provinco Silezia
* Bory – parto dil urbo Łazy en provinco Silezia, distrikto Zawiercie
Gena Rowlands

**Gena Rowlands**, (**Virginia Cathryn Rowlands**) (pron.: *jina-rowlends*; n. Madison, Wisconsin, la 19ma di junio 1930 – m. Indian Wells, Kalifornia, la 14ma di agosto 2024) esis Usan aktoro.

Gena Rowlands mariajesis a rejisisto John Cassavetes en filmi di qua el pleis komika roli: "Une femme sous influence", "Opening Night". El Anke pleis en filmi di sua filiulo Nick Cassavetes, nome  "Libro de noti" (2004).

El mortis konseque de komplikuri da Alzheimer-morbo.
Plebanka (homonimo)

**Plebanka** es nomo di loki en Polonia:
* Plebanka – vilajo en provinco Kuyavia-Pomeria, distrikto Aleksandrów Kujawski, komono Aleksandrów Kujawski
* Plebanka – vilajo en provinco Kuyavia-Pomeria, distrikto Aleksandrów Kujawski, komono Waganiec
* Plebanka – vilajo en provinco Kuyavia-Pomeria, distrikto Radziejów, komono Radziejów
* Plebanka – parto dil urbo Więcbork en provinco Kuyavia-Pomeria, distrikto Sępolno
* Plebanka – vilajo en provinco Kuyavia-Pomeria, distrikto Wąbrzeźno, komono Wąbrzeźno
* Plebanka – ex-loko en provinco Lublin, distrikto Ryki, komono Stężyca; nuntempe parto di vilajo Krukówka
* Plebanka – vilajo en provinco Lublin, distrikto Tomaszów Lubelski, komono Jarczów
* Plebanka – vilajo en provinco Mazovia, distrikto Płock, komono Gąbin
* Plebanka – parto dil urbo Gdańsk en provinco Pomeria
* Plebanka – parto dil urbo Kościerzyna en provinco Pomeria
* Plebanka – ex-domaro en provinco Subkarpati, distrikto Przeworsk,
Borowina (Ryki)

**Borowina** (IFA: *bɔrɔˈvina*) esas ex-domaro en provinco Lublin, distrikto Ryki, vilajala komono Stężyca, Polonia. Nuntempe ol es parto di vilajo Krukówka.

Ol distis cirkume 5 kilometri nord-este de komono-sideyo (Stężyca), 7 kilometri sud-weste de chefurbo dil distrikto (Ryki), 64 kilometri nord-weste de chefurbo dil provinco (Lublin), e 90 kilometri sud-este de Warszawa.

## Referi
Tradicionalista katolikismo

**Traditionalista katolikismo** esas movado qua emfazas kredaji, praktiki, kustumi, tradicioni, liturgiala formi, devocaji e docado-prizenti asociata kun la Katolik eklezio ante la Duesma Vatikana Koncilo (1962-1965). Tradicionalista Katoliki emfazas precipue la Meso celebrata en Latina linguo e Romana Rituala liturgio, preske komplete remplasata da la Meso di Paulus la 6ma pos la Duesma Vatikana Koncilo.

Multa Tradicionalista Katoliki desaprobis la liturgiala chanji qui sequis la Duesma Vatikana Koncilo, e preferis durar la praktiko di tradicioni e formi adoptita ante tala koncilo. Kelki anke judikas la nuna instrukti pri ekumenismo kom desklariganta la distingo inter Katoliki ed altra Kristani. Tradicionala Katolikismo ofte esas plu konservema en sua filozofio e mondovido, stimulanta modesta stilo di vestado.

Kelka Tradicionalista Katoliki refuzas la nuna papeso di Katolik Eklezio, e judikas la papi elektita pos la morto di Pius la 12ma ko "nelegitima". Pro ke ta grupi ne esas en "plena komuniono" kun la Papo e l'Episkopio di Roma, li ne judikesas kom membri de Katolik Eklezio, vice separita religiala grupi. Distingo ofte facesas inter altra grupi (kelkfoye nomizita Radikala Tradicionalisti) e Katoliki qui akceptas l'instrukti e autoritato di Katolik Eklezio, malgre aceptanta anciena tradicioni e praktiki, inkluzite la Meso en la Latina.
L'Idisto katolika

**L'Idisto katolika : revuo per la linguo internaciona Ido (Esperanto simpligita)** esis l'oficial organo dil Uniono Katolik Idista (UKI).
Uniono Katolik Idista

L**'Uniono Katolik Idista** esis idista organizuro. Lua oficial organo esis L'Idisto katolika.

## Videz anke
* Jules Houillon
* Louis Kauling
Biblioteko katolik idista

La **Biblioteko katolik idista** esis kolekturo de katolika texti tradukita aden Ido.


2. La libro dil proverbi
3. Alessandro Manzoni : mikra antologio okazione dil aniversario-festi 1873-1923
4. La tempo e la geologio : la cienci e la kredo
6. Agi dil Apostoli
8. La konoco dil futuro
9. Evangelio da santa Lukas
10. Polyeuktos martiro : kristana tragedio
11. Preliminaro pri l'instrukteso religiala generale
13. Vivo di santa Ioanna Franciska de Chantal
15. Esther : tragedio
16. Vivo di santa Franciskus de Sales (ligilo)
17. Nonni e Manni : vera historio pri du pueri islandana
18. Lernaji de Lourdes
20. Progresi dil misioni katolika
23. La fenomeni di Konnersreuth
24. Alpi-rozi : legendi e poemi
27. Martireso di Mexikia
Prażmów (Lublin)

**Prażmów** (IFA: *ˈpraʐmuf*) esas vilajo en provinco Lublin, distrikto Ryki, vilajala komono Stężyca, Polonia.

Segun demografiala kontado dil yaro 2021, ol havis  habitanti.

Ol distas cirkume 6 kilometri sud-weste de komono-sideyo (Stężyca), 17 kilometri sud-weste de chefurbo dil distrikto (Ryki), 70 kilometri nord-weste de chefurbo dil provinco (Lublin), e 87 kilometri sud-este de Warszawa.

## Referi
Prażmów (homonimo)

**Prażmów** es nomo di loki en Polonia:
* Prażmów – vilajo en provinco Lublin, distrikto Ryki, komono Stężyca
* Prażmów – vilajo en provinco Łódź, distrikto Sieradz, komono Burzenin
* Prażmów – vilajo en provinco Mazovia, distrikto Piaseczno, sideyo di komono Prażmów
Ułęż

**Ułęż** (IFA: *ˈuwɛ̃ʂ*) esas vilajo en provinco Lublin, distrikto Ryki, sideyo di vilajala komono Ułęż, Polonia.

Segun demografiala kontado dil yaro 2021, ol havis  habitanti.

Ol distas cirkume 13 kilometri sud-este de chefurbo dil distrikto (Ryki), 49 kilometri nord-weste de chefurbo dil provinco (Lublin), e 104 kilometri sud-este de Warszawa.

## Referi
Osmolice

**Osmolice** (IFA: *ɔsmɔˈlit͡sɛ*) esas ex-domaro (kolonio) en provinco Lublin, distrikto Ryki, vilajala komono Ułęż, Polonia. Nuntempe ol es parto di vilajo Białki Dolne.

Ol distis cirkume 4 kilometri sud-weste de komono-sideyo (Ułęż), 11 kilometri sud-este de chefurbo dil distrikto (Ryki), 50 kilometri nord-weste de chefurbo dil provinco (Lublin), e 103 kilometri sud-este de Warszawa.

## Referi
Drewnik (Ryki)

**Drewnik** (IFA: *ˈdrɛvnik*) esas domaro forestala en provinco Lublin, distrikto Ryki, vilajala komono Ułęż, Polonia.

Ol distas cirkume 7 kilometri nord-este de komono-sideyo (Ułęż), 17 kilometri nord-este de chefurbo dil distrikto (Ryki), 51 kilometri nord-weste de chefurbo dil provinco (Lublin), e 104 kilometri sud-este de Warszawa.

## Referi
Podlodów (Ryki)

**Podlodów** (IFA: *pɔdˈlɔduf*) esas domaro en provinco Lublin, distrikto Ryki, vilajala komono Ułęż, Polonia.

Segun demografiala kontado dil yaro 2021, ol havis  habitanti.

Ol distas cirkume 6 kilometri nord-este de komono-sideyo (Ułęż), 18 kilometri sud-este de chefurbo dil distrikto (Ryki), 48 kilometri nord-weste de chefurbo dil provinco (Lublin), e 106 kilometri sud-este de Warszawa.

## Referi
Żabianka (homonimo)

**Żabianka** es nomo di loki en Polonia:
* Żabianka – ex-loko en provinco Lublin, distrikto Puławy, komono Puławy; nuntempe parto di vilajo Leokadiów
* Żabianka – vilajo en provinco Lublin, distrikto Ryki, komono Ułęż
* Żabianka – vilajo en provinco Mazovia, distrikto Garwolin, komono Trojanów
* Żabianka – parto dil urbo Gdańsk en provinco Pomeria
Stara Wólka

**Stara Wólka** (IFA: *ˈstara ˈvulka*) esas vilajo en provinco Lublin, distrikto Ryki, vilajala komono Ułęż, Polonia.

Ol distas cirkume 5 kilometri nord-este de komono-sideyo (Ułęż), 16 kilometri sud-este de chefurbo dil distrikto (Ryki), 49 kilometri nord-weste de chefurbo dil provinco (Lublin), e 105 kilometri sud-este de Warszawa.

## Referi
Świdnik (homonimo)

**Świdnik** es nomo di loki en Polonia:
* Świdnik – vilajo en provinco Infrasilezia, distrikto Kamienna Góra, komono Marciszów
* **[[Świdnik]]** – urbo en provinco Lublin
* Świdnik – vilajo en provinco Mikrapolonia, distrikto Limanowa, komono Łukowica
* Świdnik – vilajo en provinco Mikrapolonia, distrikto Nowy Sącz, komono Łososina Dolna
Świdnik

**Świdnik** (IFA: *ˈɕfidɲik*) esas urbo en provinco Lublin, Polonia. Samatempe ol es chef-urbo di distrikto Świdnik e anke urbala komono.

Segun demografiala kontado dil yaro 2016, ol havis  habitanti.

Ol distas sud-este en vicineyo di chef-urbo dil provinco (Lublin), e cirkume 160 kilometri sud-este de Warszawa.

## Referi
Adampol (Świdnik)

**Adampol** (IFA: *aˈdampɔl*) esas parto dil urbo Świdnik en provinco Lublin, distrikto Świdnik, Polonia. Til 13ma di oktobro 1954 ol esis separata vilajo.

Segun demografiala kontado dil yaro 1943, ol havis  habitanti.

Ol distas sud-este de chefurbo dil provinco (Lublin), e cirkume 160 kilometri sud-este de Warszawa.

## Referi
Adampol (homonimo)

**Adampol** es nomo di loki en Polonia:
* Adampol – parto dil urbo Świdnik en provinco Lublin
* Adampol – domaro en provinco Lublin, distrikto Włodawa, komono Wyryki; SIMC 0110697
* Adampol – domaro forestala en provinco Lublin, distrikto Włodawa, komono Wyryki; SIMC 0110680
* Adampol – domaro (kolonio) en provinco Lublin, distrikto Włodawa, komono Wyryki; SIMC 0110674
* Adampol – vilajo en provinco Mazovia, distrikto Węgrów, komono Korytnica
* Adampol – vilajo en provinco Mazovia, distrikto Wołomin, komono Jadów
Taj Mahal

**Taj Mahal** (Hindi: ताजमहल, urdu تاج محل , signifikanta "krono di la palaco") esas mauzoleo ek blanka marmoro konstruktita apud rivero Yamuna en Agra, stato Uttar Pradesh, en India. Ol konstruktesis de 1631 til 1653 sub impero da Mughal imperiestro Shah Jahan por gastigar la tombo di ilua spozino Mumtaz Mahal. L'edifico anke gastigas la tombo di Shah Jahan.

La tombo esas la centro di 17-hektara komplexo inkluzanta moskeo e domo por gasti, e gardeno. L'edifico enkorpigas arkitektural influi Indo-Mohamedana e Mughal. Lua strukturo havas 8 lateri, e cirkondesas da 4 minareti. Lua kupolo esas alta de 23 metri. En 1983, Taj Mahal deklaresis Loko di Mondala Heredo da UNESKO, por esar "juveli de Mohamedana Arto en India, ed un ek la maxim admirata maestroverki de la mondo". En 2007 ol elektesis un ek la Nova 7 Marveli de la Mondo.

De la fino dil 20ma yarcento til nun, Taj Mahal afektabas da atmosferala polutajo, qua modifikis l'extera koloro di la monumento, de blanka a flava-bruna. Acida pluvo e la kontamino dil rivero Yamuna anke afektas ol. La diminutado di la nivelo di la fluvio anke domajabas lua substrukturo, e kraki aparis en parti de la tombo.

## Referi
Piaski

**Piaski** (IFA: *ˈpjaski*) esas urbo en provinco Lublin, distrikto Świdnik, Polonia. Samatempe ol es sideyo di vilajal-urbala komono Piaski.

Segun demografiala kontado dil yaro 2020, ol havis  habitanti.

Ol distas cirkume 15 kilometri sud-este de chefurbo dil distrikto (Świdnik), 20 kilometri sud-este de chefurbo dil provinco (Lublin), e 170 kilometri sud-este de Warszawa.

## Referi
Bystrzejowice Pierwsze

**Bystrzejowice Pierwsze** (IFA: *bɨstʂɛjɔˈvit͡sɛ ˈpjɛrfʂɛ*) esas vilajo en provinco Lublin, distrikto Świdnik, vilajal-urbala komono Piaski, Polonia.

Segun demografiala kontado dil yaro 2021, ol havis  habitanti.

Ol distas cirkume 7 kilometri nord-weste de komono-sideyo (Piaski), 7 kilometri sud-este de chefurbo dil distrikto (Świdnik), 16 kilometri sud-este de chefurbo dil provinco (Lublin), e 169 kilometri sud-este de Warszawa.

## Referi
Wierzchowiska (homonimo)

**Wierzchowiska** es nomo di loki en Polonia:
* Wierzchowiska – vilajo en provinco Grandpolonia, distrikto Gniezno, komono Witkowo
* Wierzchowiska – vilajo en provinco Kuyavia-Pomeria, distrikto Rypin, komono Rogowo
* Wierzchowiska – vilajo en provinco Lublin, distrikto Świdnik, komono Piaski
Wierzchowiska Drugie (Świdnik)

**Wierzchowiska Drugie** (IFA: *vjɛʂxɔˈviska ˈdruɡʲɛ*) esas ex-domaro en provinco Lublin, distrikto Świdnik, vilajal-urbala komono Piaski, Polonia. Nuntempe ol es parto di vilajo Wierzchowiska.

Segun demografiala kontado dil yaro 2021, ol havis  habitanti.

Ol distis cirkume 8 kilometri nord-weste de komono-sideyo (Piaski), 6 kilometri sud-este de chefurbo dil distrikto (Świdnik), 15 kilometri sud-este de chefurbo dil provinco (Lublin), e 168 kilometri sud-este de Warszawa.

## Referi
Piaski Wielkie (homonimo)

**Piaski Wielkie** es nomo di loki en Polonia:
* Piaski Wielkie – domaro (kolonio) en provinco Lublin, distrikto Świdnik, komono Piaski
* Piaski Wielkie – parto dil urbo Kraków en provinco Mikrapolonia
* Piaski Wielkie – vilajo en provinco Westpomeria, distrikto Kamień Pomorski, komono Wolin
Gardzienice

**Gardzienice** (IFA: *ɡard͡ʑɛˈnit͡sɛ*) esas ex-vilajo en provinco Lublin, distrikto Świdnik, vilajal-urbala komono Piaski, Polonia. Nuntempe ol es komuna nomo por vilaji Gardzienice Pierwsze e Gardzienice Drugie.

Ol distas cirkume 4 kilometri sud-weste de komono-sideyo (Piaski), 17 kilometri sud-este de chefurbo dil distrikto (Świdnik), 26 kilometri sud-este de chefurbo dil provinco (Lublin), e 179 kilometri sud-este de Warszawa.

## Referi
Emilianów (homonimo)

**Emilianów** es nomo di loki en Polonia

inter altri:

; provinco Grandpolonia
* Emilianów – vilajo en provinco Grandpolonia, distrikto Kalisz, komono Koźminek
* Emilianów – ex-loko en provinco Grandpolonia, distrikto Kępno, komono Bralin; nuntempe parto di vilajo Weronikopole
* Emilianów – ex-loko en provinco Grandpolonia, distrikto Ostrzeszów, komono Doruchów; nuntempe parto di vilajo Doruchów

; provinco Lublin
* Emilianów – vilajo en provinco Lublin, distrikto Świdnik, komono Piaski

; provinco Łódź
* Emilianów – ex-loko en provinco Łódź, distrikto Bełchatów, komono Zelów; nuntempe parto di vilajo Jawor
* Emilianów – vilajo en provinco Łódź, distrikto Kutno, komono Bedlno
* Emilianów – ex-loko en provinco Łódź, distrikto Łask, komono Sędziejowice; nuntempe parto di vilajo Sędziejowice-Kolonia
* Emilianów – vilajo en provinco Łódź, distrikto Łowicz, komono Bielawy
* Emilianów – vilajo en provinco Łódź, distrikto Poddębice, komono Dalików
* Emilianów – ex-loko en provinco Łódź, distrikto Sieradz, komono Błaszki; nuntempe parto di vilajo Niedoń
* Emilianów – vilajo en provinco Łódź, distrikto Sieradz, komono Złoczew
* Emilianów – vilajo en provinco Łódź, distrikto Tomaszów Mazowiecki, komono Lubochnia

; provinco Mazovia
* Emilianów – vilajo en provinco Mazovia, distrikto Gostynin, komono Gostynin
* Emilianów – parto dil urbo Józefów en provinco Mazovia, distrikto Otwock
...
Tatyana Anatolyevna Kosinceva

**Tatyana Anatolyevna Kosinceva** (n. ye la 11ma di aprilo 1986) esas Rusiana shakoludistino.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Tatyana Kosinceva havis grado 2475.

El es arkichampionino de 2009.

## Referi
Ocidentala filozofio

**Ocidentala filozofio**, la parto de filozofiala penso e laboro di l'Ocidentala mondo. Historiale, la termino referas a la filozofiala pensado di Ocidentala kulturo, komencante kun la antiqua Grekiana filozofio di la pre-Sokratali. La vorto "filozofio" ipsa originis de la Antiqua Grekiana *philosophía* (φιλοσοφία), literale "la amo di sajo", antiqua Grekiana : φιλεῖν *filein*, "amar" e σοφία *sofía*, "sajo".
Adanero

**Adanero** esas municipo di la provinco Ávila, en la regiono Kastilia e Leon, Hispania. Segun statistiki de 2023, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 31,42 km².
Katolika teologio

**Katolika teologio** esas la kompreno di katolika doktrino o instrukti, e rezultas del studii da teologiisti. Ol bazesas sur kanonizita skripturo e sakrala tradiciono, quale esas autoritate interpretata per la magisterio dil Katolik Eklezio. Ca artiklo servas kom endukto a diversa topiki en katolika teologio, kun ligili ube plu plena informo trovesas.
Piaski Wielkie (Lublin)

**Piaski Wielkie** (IFA: *ˈpjaski ˈvjɛlkʲɛ*) esas domaro (kolonio) en provinco Lublin, distrikto Świdnik, vilajal-urbala komono Piaski, Polonia.

Segun demografiala kontado dil yaro 2022, ol havis  habitanti.

Ol distas cirkume 2 kilometri nord-este de komono-sideyo (Piaski), 13 kilometri sud-este de chefurbo dil distrikto (Świdnik), 23 kilometri sud-este de chefurbo dil provinco (Lublin), e 175 kilometri sud-este de Warszawa.

## Referi
Historio di kristanismo

La **historio di kristanismo** sequas kristanismo dum ol evolvis de sua komencala kredi e praktiki en la 1ma yarcento, propagis geografiale en la Romana Imperio e preter ol, e devenis globala religio en la 21ma yarcento.

Kristanismo originis kun la ministerio di Iesu de Nazaret, Juda instruktisto e sanigisto qui esis krucifikita e mortis circum la yaro 33 en Ierusalem, en la Romana provinco Judeo. Pos il, lua sequanti, grupo di apokaliptika Judi, proklamis ilua rezurekto. Kristanismo komencis kom Juda sekto e restis tala dum plura yarcenti en kelka loki, divergante gradale de Judaismo pro doktrinala, sociala, e historiala diferencuri. Malgré la persekuto en la Romana Imperio, la fido propagis kom radikala movado qua esis establita dum la 3ma yarcento, interne ed extere di l'imperio. La Nova Testamento esis skribita e la eklezia regado esis ample organizita en sua unesma yarcenti, tamen la biblia kanono ne devenis oficiala til 382.

La Romana Imperiestro Konstantinus la 1ma divenis l'unesma kristana imperiestro en 313. Il publikigis la Edikto di Milano, qua esprimis tolero por omna religioni. Il ne facis Kristanismo la statala religio, ma il provizis decideganta suporto. Konstantinus konvokis l'unesma di sep ekuminika koncili. Kristanismo esis samtempe difinita e transformita en la Antiqua Antiqueso, en quo kelkfoye nomesas l'"oroza ero" di Patristika Kristanismo. Dum la frua Mezepoko, Estala e Westala Kristanismo ja komencis divergar, dum misionala aktivesi expansis Kristanismo adweste e adnorde. Monaki e monakini havis prominenta rolo en establiso de Kristanaro qua influis omn aspekto di mezepokala vivo.

De la 9ma yarcento til la 12ma, politikigado e e kristanigado iris kune por developar Orienta Central Europa, Rusa linguo, legopovo, e literaturo. Bizanco esis plu prospera kam la westo, e Ortodoxismo havis influeso en Estal Europa. Islamo e westala krucomiliti havis negativa efekti sur Estala Kristanaro. Dum l'Alta Mezepoko, Estala ed Westala Kristaneso apartigis su suficante, ke diferenci kondukis al Skismo Esta-Westa di 1054. Tempala reuniguro ne esis atingita til yaro ante la Falo di Konstantinoplo. La konquero di Konstantinoplo ye 1453 finis kun eklezio institucala establizita sub Konstantinus, ma ol survivis en altrigita formo.

Diversa katastrofala eventi, kombinita kun kreskanta kritikemo dil Katolik eklezio dum la yari 1300-1500, kondukis al Protestanta reformo e lua konexita movadi. Reformo, e la Katolika Kontrereformo, esis sequata dal Europana religiala militi, la developo di moderna politikala koncepti di tolero, e la Racion-epoko. Kristanismo anke influis la Nova Mondo per sua konexo kun koloniismo, lua parto en l'Usana Revoluciono, la dissolvuro di sklaveso en Ocidento, e la longotempa impakto di protestantismala misioni.

En la 21ma yarcento, tradicionala Kristanismo dekadis en l'Ocidento, dum nova formi evoluis e propagis tra la mondo. Nuntempe, plu kam du bilioni personi en la mondo esas kristani, e Kristanismo devenis la maxim granda e maxim propagita religio. Dum la lasta yarcento, la centro di kresko transirigis de Ocidento a Oriento e del Nordo a la Sudo dil mondo.
Yekaterina Yevgenyevna Golceva

**Yekaterina Yevgenyevna Golceva** (n. ye la 10ma di decembro 2002) esas Rusiana shakoludistino.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Yekaterina Golceva es (kun grado por shako klasikala – 2366, rapida – 2200, subita – 2280) 75ma shakoludistino dil mondo.

El es FIDE-championino de 2019.

## Referi
Simpla vivo

**Simpla vivo** referas a praktiki qui promovas simpleso en unu vivostilo. Ordinara praktiki di simpla vivo inkluzas reduktar la numero di posedi qui on havas, dependar min de teknologio e servaji, ed spensar min mono. Adjuntite tala externala chanji, simpla vivo anke refletas la menteso e valori di un persono. Praktiki di simpla vivo povas esar vidata en historio, religio, arto, e ekonomio.

Adherenti povas elektar simpla vivo pro diversa personala motivi, tale quale spiriteso, sano, augmento di qualita tempo por familio e amiki, laboro-vivo balanco, personala gusto, financala sostenibileso, augmento di filantropio, frugaleso, medio-sostenibilitato, o reduktar streso. Simpla vivo povas anke esar reakto ad ekonomiala materialismo e konsumista-culturo. Kelki citas socia-politikala skopi aliniata kun medio-protekto, anti-konsumismo, o anti-militanta movadi, inkluzante konservado, profunda ekologio, e imposto-rezisto.
Anastasia Mihailovna Bodnaruk

**Anastasia Mihailovna Bodnaruk** (n. ye la 30ma di marto 1992) esas Rusiana shakoludistino.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Anastasia Bodnaruk es (kun grado por shako klasikala – 2333, rapida – 2310, subita – 2275) 70ma shakoludistino dil mondo en rapida shako.

El es internacionala championino de 2010.

## Referi
Darya Vyacheslavovna Charochkina

**Darya Vyacheslavovna Charochkina** (n. ye la 7ma di oktobro 1990) esas Rusiana shakoludistino.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Darya Charochkina es (kun grado por shako klasikala – 2295, rapida – 2266, subita – 2263) 85ma shakoludistino dil mondo en shako subita.

El es internacionala championino de 2015.

## Referi
Liesbeth Zegveld

**Liesbeth Zegveld** (pron: *lisbet-zegveld*; n. Ridderkerk, la 14ma di januaro 1970) esas Nederlandan advokato e profesoro. Kom yuristo el specaligesis pri violaco di homala yuri e kompenso por viktimi di milito.
Michel Guérard

**Michel Robert-Guérard**, konocata kom Michel Guérard (pronunco: *mishel-gerard*; n. Vetheuil la 27ma di marto 1933 - m. Eugenie-les-Bains la 19ma di agosto 2024) esis Franca chef-koquisto, skriptisto, un del inventinti di la *nova koqu-arto* e l'inventinto di *tenuiganta koqu-arto* .
Paul Watson

**Paul Franklin Watson** (pronuncez: *paul-wacon*; n. Toronto, la 2ma di decembro 1950) esas Kanadan ambient-aktivisto ed animal-aktivisto. Il esas la fondinto e prezidanto di *[[Sea Shepherd Conservation Society]]*, grupo de aktivisti kun skopo konservar la marala vivo e la cirkondanta ekologiala sistemo.
Historio di Katolik eklezio

La **historio di Katolik eklezio** esas la formo, eventi, e historiala evoluo di Katolik eklezio tra la tempo.

Segun la tradicio di Katolik eklezio, ol komencis en la dio di Pentekosto en la supera chambro di Ierusalem; la katolika tradicio konsideras ke l' Eklezio esas kontinueso di la frua kristana komuneso fondita dal Dicipuli di Iesu. L'Eklezio konsideras ke lua episkopi esas la sukcesori di la apostoli di Iesu, e ke la chef di l'Eklezio, la Episkopo di Roma (anko konocata kom la Papo), esas la sola sucedanto di Santa Petrus, qua ministris en Roma en l'unesma yarcento post sua nomigo da Iesu kom chefo di l'Eklezio. De la fino dil 2ma yarcento, episkopi komencis asemblar en regionala sinodi por solvigar doktrinala e administrala problemi. Historiisto Eamon Duffy asertas ke dum la 3ma yarcento, l'eklezio en Roma povus mem funcionar kom apelo-korto por doktrinara questioni.

Kristanismo propagis su tra la frua Romana Imperio, kun persekuti pro konflikti kun la politeista stato-religio. En 313, la persekuti esis mikrigita per la Edikto di Milano kun la legaligado di Kristanismo da l'Imperiestro Konstantinus la 1ma. En 380, sub la Imperiestro Teodosius, Kristanismo farigis la stato-religio dil Romana Imperio per la Edikto di Thesaloniki, un dekreto di l'Imperiestro, qua persistis til la falo dil Westala Romana Imperio, e poste, kun la Bizancana Imperio, til la Falo di Konstantinoplo. Dum ica tempo, la periodo di la Sep Ekumenika Koncili, esis konsiderita quin primara episkopii (autoritari en la Katolik eklezio) segun Eusebius: Roma, Konstantinoplo, Antiokia, Ierusalem, e Alexandria, konocata kom la Pentarkio.

La batali di Toulouse preservis la Kristana Ocidento kontre la Umayada kalifio di Sunnismo, malgre ke Roma ipsa esis devastita en 850, e Konstantinoplo esis siejata. En la 11ma yarcento, jam tensionita rilati inter la precipe Greka Eklezio en l'Esto, e la Latina Eklezio en la Westo, evoluis en l'Orientala-ocidentalala Skismo , parte pro konflikti pri Papala supereso. La 4ma krucomilito, e la spliado di Konstantinoplo da renegata krucmilitisti pruvis la fina brecho. Ante e dum la 16ma yarcento, l'Eklezio komencis proceso di reformo e renovigo. La reformo dum la 16ma yarcento esis konocata kom la Kontrereformo. En subsequanta yarcenti, Katolikismo propagis su vaste tra la mondo malgre experienco di redukto en lua influo sur Europala populi pro la kresko di Protestantismo e anke pro religiala skeptikismo dum e pos la Racion-epoko. La Duesma Vatikana Koncilo en la yari 1960 enduktis la maxim signifanta changi en katolika praktiki depos la Koncilio di Trento quar yarcenti antee.
Herder Sa

**Herder Sa**, es la pseudonimo di Sady Miguel Rataichesck, Idisto naskinta en 1939, en Ascurra, en Santa Catarina, sudala stato di Brazilia. Il habitis til matura evo en Blumenau, en la sama stato, havas du filii e tri nepoti e nun, kun sua spozino, habitas Florianópolis, sur la insulo Santa Catarina, chef-urbo dil samnoma stato.

Sa, esis jurnalisto, docisto (pri la Franca linguo) en liceo statala, advokato e direktisto en korto judiciala. Il studiis la Franca, l'Italiana, la Hispana, la Germana ed anke plura lingui auxiliar: Interlingue, Novial (surfacale) e, definitive, Ido. Sa debutis en Idia en 2000 per mesajo en la Yahoo-grupo Idolisto.

## Bibliografio
* 2021: **'. Kolekturo de 21 original Ido-poemi, kun prefaco da Gonçalo Neves. Espinho: Editerio Sudo, 80 p. (pdf-edituro)
* 2021: **'. Kolekturo de 16 original Ido-rakonti, kun prefaco da Gonçalo Neves. Espinho: Editerio Sudo,  148 p. (pdf-edituro)
Falo dil Westala Romana Imperio

La **falo dil Westala Romana Imperio**, anke nomizita la **falo dil Romana Imperio** o la **falo di Roma**, esis la perdo di centra politika kontrolo en la Westala Romana Imperio, proceso qua la Imperio ne povis plu efikigar sua regulo, e sua vasta teritorio esis dividita inter plura sucedanta stati. La Romana Imperio perdis la fortesi qua permetis ol exercar efikiva kontrolo super sua westala provincii; moderna historiisti sujesas faktori inkluzante l'efikiveco e numero dil armeo, la saneso e numero dil Romana popolaro, la forto di l'ekonomio, la kompetenteso di l'imperiestri, l'interna lukti por povo, la religiala chanji dil periodo, e l'efikiveso dil civila administrado. Kreskanta presuro da invadanta barbari exter Romana kulturo anke kontribuis multe al kolapso. Klimato-chanji e anke endemia e epidemiala maladesi stimulis multa di ica nemediata faktori. La motivi por la kolapso esas grava topiki dil historiografio di l'antiqua mondo e informas multe moderna diskurso pri statala falio.

Ye 376, granda migrado di Goti ed altra ne-Romana populi, fuganta del Huni, eniris la Imperio. Romana forti ne povis exterminar, expulsar, o subjugar li (kom li normale facis). Ye 395, post ke Theodosius la 1ma venkis du destruktiva interna militi, il mortis. Il lasis kolapsanta kampanial armeo, e l'Imperio esis dividita inter la batalanta ministri di sua du nekapabla fili. Goti ed altra non-Romani diventis forto kapabla defiar singla parto di l'Imperio. Plu barbarala grupi krucumis la Reno ed altra frontieri. L'armita forti dil Westala Imperio diventis poka e neefektiva, e malgre kelka tempora rekuperi sub kapabla lideri, la centra regno nulatempe esis efektive konsolidita.

Ye 476, la pozeso dil Westala Romana Imperiestro havis negligible militara, politika, o financala potenteso, e ne havis efektiva kontrolo super la dispersita westala domeni qui ankore povis esar deskriptita kom Romana. Barbarala regni establabis propria potenteso en multa dil regioni dil Westala Imperio. Ye 476, la Germana barbarala rejulo Odoaker destronizis l'ultima imperiestro dil Westala Romana Imperio en Italia, Romulus Augustulus, e la Senato sendis l'imperiala insigni a l'Estala Romana Imperiestro Zeno.

Quankam sua legitimezo duris plu longatempe e sua kulturala influo restas hodie, la Westala Imperio nune plu havis la forto por rinaskar. L'Estala Romana, o Bizancana Imperio supervivis e restis dum yarcenti kom efektiva potentenso di l'Estala Mediterraneo, quankam il reduktis en forto. Adjuntite, dum la perdo di politika uneso e militara kontrolo esas universale rikonocata, la falo di Roma ne esas la sola uniganta koncepto por ica eventi; la periodo deskriptita kom tarda Antiqueso emfazas la kulturala kontinuaji tra e post la politikala kolapso.
Gordana Siljanovska-Davkova

**Gordana Siljanovska-Davkova**, yuristino e profesorino pri yurocienco n. ye la 11ma di mayo 1953, esas la nuna prezidantino di Norda Makedonia.
Alexandr Igorevich Grishchuk

**Alexandr Igorevich Grishchuk** (n. ye la 31ma di oktobro 1983) esas Rusiana shakoludisto. Il esas multmedaliisto esquadale en Europana e mondala championesi, inter altri championo dil mondo en 2013.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Alexandr Grishchuk es (kun grado 2708) 28ma shakoludisto dil mondo.

Il es arkichampiono de 2000.

De 2007 ilua spozino es anke ludistino di shakoludo Yekaterina Lagno.

## Referi
Daniil Dmitriyevich Dubov

**Daniil Dmitriyevich Dubov** (n. ye la 18ma di aprilo 1996) esas Rusiana shakoludisto.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Daniil Dubov es (kun grado 2701) 32ma shakoludisto dil mondo.

Il es arkichampiono de 2011.

## Referi
Destronizo di Romulus Augustus

La destronizo da Odoaker a Romulus Augustulus, eventinta en 476 p.K., esis un stato-stroko qua markis la fini dil regno dil Westala Romana imperiestro l'ultima aprobita dal westala Romana Senato e la kreado dil Rejio di Italia, quankam Julius Nepos exercesis kontrolo sur Dalmatia til 480.
Moskva, triesma Roma

**Moskva, triesma Roma** (Rusa: Москва — третий Рим; *Moskva, tretiĭ Rim*) esas teologiala e politikala konceptajo asertanta ke Moskva esas la sucedanto di l'antiqua Roma, kun la Rusa mondo avanportante la heritajo dil Romana Imperio. La termino "triesma Roma" referas a historiala temo di debato en Europana kulturo: la questiono dil sucedanta urbo dil "unesma Roma" (Roma, interne la Westala Romana Imperio) e la "duesma Roma" (Konstantinoplo, interne la Estala Romana Imperio).
Parteno-skulturi

La **Parteno-skulturi** (en l'Unionita Rejio: *Elgin Marbles*) esas la kolekturo de marmora orniva skulturi di la Parteno dil Athina Akropolis, un de la kariatidi dil Erekteyon qui trovesas, depos 1816, en la Britianana Muzeo en London.
Yan Alexandrovich Nepomnyashchi

**Yan Alexandrovich Nepomnyashchi** (n. ye la 14ma di julio 1990) esas Rusiana shakoludisto. Il esas multmedaliisto en Europana e mondala championesi, inter altri vice-championo dil mondo en 2021 e 2023.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Yan Nepomnyashchi es (kun grado 2767) 5ma shakoludisto dil mondo.

Il es arkichampiono de 2007.

## Referi
Akropolo di Athina

**Akropolo di Athina** (en la nov-Greka: Ακρόπολη Αθηνών *Akropoli Athinon*; en l'ancien-Greka: ἡ Ἀκρόπολις τῶν Ἀθηνῶν *he Akropolis ton Athenon*) esas la fortifikuro dil Ancien Anthina qua rikonstruktesis en la kinesma yarcento a.K.. L'akropolo jacas sur 156 alta tablo-monto en la centro di la moderna chefurbo Athina. Ol apartenas a la Mondala Patrimonio di UNESKO ed esas un de la maxim multe vizitata turistala plasi di la mondo.
Pyotr Veniaminovich Svidler

**Pyotr Veniaminovich Svidler** (n. ye la 17ma di junio 1976) esas Rusiana shakoludisto.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Pyotr Svidler es (kun grado 2698) 36ma shakoludisto dil mondo.

Il es arkichampiono de 1994.

## Referi
Yevgeni Yuryevich Tomashevski

**Yevgeni Yuryevich Tomashevski** (n. ye la 1ma di julio 1987) esas Rusiana shakoludisto.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Yevgeni Tomashevski esis (kun grado 2681) 45ma shakoludisto dil mondo.

Il es arkichampiono de 2005.

## Referi
Andrei Yevgenyevich Yesipenko

**Andrei Yevgenyevich Yesipenko** (n. ye la 22ma di marto 2002) esas Rusiana shakoludisto.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Andrei Yesipenko esis (kun grado 2671) 58ma shakoludisto dil mondo.

Il es arkichampiono de 2018.

## Referi
Alexandr Sergeyevich Morozevich

**Alexandr Sergeyevich Morozevich** (n. ye la 18ma di julio 1977) esas Rusiana shakoludisto.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Alexandr Morozevich esis (kun grado 2655) 73ma shakoludisto dil mondo.

Il es arkichampiono de 1994.

## Referi
Maxim Sergeyevich Matlakov

**Maxim Sergeyevich Matlakov** (n. ye la 5ma di marto 1991) esas Rusiana shakoludisto.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Maxim Matlakov esis (kun grado 2651) 78ma shakoludisto dil mondo.

Il es arkichampiono de 2010.

## Referi
Ernesto Kazbekovich Inarkiev

**Ernesto Kazbekovich Inarkiev** (n. ye la 9ma di decembro 1985) esas Rusiana shakoludisto.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Ernesto Inarkiev esis (kun grado 2650) 80ma shakoludisto dil mondo.

Il es arkichampiono de 2002.

## Referi
Vladislav Mihailovich Artemyev

**Vladislav Mihailovich Artemyev** (n. ye la 5ma di marto 1998) esas Rusiana shakoludisto.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Vladislav Artemyev esis (kun grado 2699) 35ma shakoludisto dil mondo.

Il es arkichampiono de 2014.

## Referi
Sergei Alexandrovich Karyakin

**Sergei Alexandrovich Karyakin** (n. ye la 12ma di januaro 1990) esas Rusiana shakoludisto.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Sergei Karyakin esis (kun grado 2750) 14ma shakoludisto dil mondo.

Il es arkichampiono de 2003.

## Referi
Vladimir Borisovich Kramnik

**Vladimir Borisovich Kramnik** (n. ye la 25ma di junio 1975) esas Sovietiana e Rusiana shakoludisto.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Vladimir Kramnik esis (kun grado 2753) 10ma shakoludisto dil mondo.

Il havas titulo *grandmastro* (GM) de 1991.

## Referi
Dmitri Olegovich Yakovenko

**Dmitri Olegovich Yakovenko** (n. ye la 28ma di junio 1983) esas Rusiana shakoludisto.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Dmitri Yakovenko esis (kun grado 2682) 52ma shakoludisto dil mondo.

Il es arkichampiono de 2001.

## Referi
Dmitri Vladimirovich Andreikin

**Dmitri Vladimirovich Andreikin** (n. ye la 5ma di februaro 1990) esas Rusiana shakoludisto.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Dmitri Andreikin esis (kun grado 2729) 22ma shakoludisto dil mondo.

Il es arkichampiono de 2007.

## Referi
Jamsaran Ayurovich Cidipov

**Jamsaran Ayurovich Cidipov** (n. ye la 5ma di septembro 1996) esas Rusiana shakoludisto.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Jamsaran Cidipov esis (kun grado 2519) 513ma shakoludisto dil mondo.

Il es arkichampiono de 2019.

## Referi
Vladimir Nailyevich Malahov

**Vladimir Nailyevich Malahov** (n. ye la 27ma di novembro 1980) esas Rusiana shakoludisto.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Vladimir Malahov esis (kun grado 2642) 95ma shakoludisto dil mondo.

Il es arkichampiono de 1998.

## Referi
Volodar Arturovich Murzin

**Volodar Arturovich  Murzin** (n. ye la 18ma di julio 2006) esas Rusiana shakoludisto.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Volodar Murzin esis (kun grado 2641) 96ma shakoludisto dil mondo.

Il es arkichampiono de 2022.

## Referi
Siarhiey Aliaxandravich Jihalka

**Siarhiey Aliaxandravich Jihalka** (n. ye la 28ma di marto 1989) esas Bielorusiana shakoludisto.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Siarhiey Jihalka esis (kun grado 2572) 340ma shakoludisto dil mondo.

Il es arkichampiono de 2007.

## Referi
Dzianis Viachaslavavich Lazavik

**Dzianis Viachaslavavich Lazavik** (n. ye la 17ma di novembro 2006) esas Bielorusiana shakoludisto.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Dzianis Lazavik esis (kun grado 2578) 235ma shakoludisto dil mondo.

Il es arkichampiono de 2022.

## Referi
Rudik Yurikovich Makaryan

**Rudik Yurikovich Makaryan** (n. ye la 30ma di julio 2004) esas Rusiana shakoludisto.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Rudik Makaryan esis (kun grado 2537) 408ma shakoludisto dil mondo.

Il es internacionala mastro (IM) de 2019.

## Referi
Franca Komunistala Partiso

La **Komunistala Partiso di Francia**, abreviata **KPF** (en la Franca: *Parti communiste français; PCF*) esas politikala partiso en Francia. La partiso komunistala fondesis en 1920 da grupo de sinistra socialisti qui separis su de la Franca Seciono dil Internacionalo Laboristala (FSIL).
Sergei Nikolayevich Arhipov (militisto)

**Sergei Nikolayevich Arhipov** (n. ye la 20ma di septembro 1900 – m. ye la 11ma di oktobro 1958) esas Sovietiana militisto di mar-armeo, vice-admiralo, partopreninto di interna milito di Rusia e duesma mondomilito.

Il honorizesis inter altri per medalio di Lenin.

## Referi
Sergei Aslanovich Beshukov

**Sergei Aslanovich Beshukov** (n. ye la 1ma di aprilo 1971 – m. ye la 8ma di junio 2024) esis Sovietiana e Rusiana shakoludisto.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Sergei Beshukov esis (kun grado 2432) 1959ma shakoludisto dil mondo.

Il havis titulo *grandmastro* (GM) de 1994.

## Referi
Igor Alexandrovich Berdichevski

**Igor Alexandrovich Berdichevski** (n. ye la 15ma di julio 1964) esas Sovietiana e Rusiana shakoludisto.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Igor Berdichevski esis (kun grado 2555) 433ma shakoludisto dil mondo.

Il havas titulo *grandmastro* (GM) de 1996.

## Referi
Alexei Mihailovich Bezgodov

**Alexei Mihailovich Bezgodov** (n. ye la 30ma di junio 1969) esas Sovietiana e Rusiana shakoludisto.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Alexei Bezgodov esis (kun grado 2406) 1668ma shakoludisto dil mondo.

Il havas titulo *grandmastro* (GM) de 1999.

## Referi
Romana civitaneso

**Civitaneso en l'antiqua Roma** (Latina: *civitas*) esis privilejizita politika e legala statuso donita a libera personi kon respekte a leji, proprieto, e regado. Civitaneso en l'antiqua Roma esis komplexa e bazita sur multa diversa legi, tradicioni, e kulturala kustumi. Esis kelka diversa tipi di civitaneso, determinita da unua genero, klaso, e politikala adheri, e la preciza devi od expekti di civitano variis tra la historio dil Romana Imperio.
Konstantin Valeryevich Chernishov

**Konstantin Valeryevich Chernishov** (n. ye la 11ma di junio 1967) esas Sovietiana e Rusiana shakoludisto.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Konstantin Chernishov esis (kun grado 2386) 2003ma shakoludisto dil mondo.

Il havas titulo *grandmastro* (GM) de 2000.

## Referi
Bayo di Massachusetts

La **Bayo di Massachusetts** esas bayo en la Gulfo di Maine qua formas parte dil centrala rivo di Massachusetts.
Sergei Nikolayevich Arhipov (homonimo)

**Sergei Nikolayevich Arhipov** es plena nomo di personi:
* Sergei Nikolayevich Arhipov (1900-1958) – Sovietiana mar-militisto, vice-admiralo
* Sergei Nikolayevich Arhipov (n. 1954) – Rusa shakoludisto
Sergei Nikolayevich Arhipov (shakoludisto)

**Sergei Nikolayevich Arhipov** (n. ye la 23ma di junio 1954) esas Sovietiana e Rusiana shakoludisto.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Sergei Arhipov esis (kun grado 2109) 37780ma shakoludisto dil mondo.

Il havas titulo *grandmastro* (GM) de 1991.

## Referi
Andrei Nikolayevich Belozyorov

**Andrei Nikolayevich Belozyorov** (n. ye la 17ma di junio 1977) esas Sovietiana e Rusiana shakoludisto.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Andrei Belozyorov esis (kun grado 2400) 1768ma shakoludisto dil mondo.

Il havas titulo *grandmastro* (GM) de 2002.

## Referi
Granda Libri di l'Ocidentala Mondo

***Granda Libri di l'Ocidentala Mondo*** (*Great Books of the Western World*) esas serio di libri originale publikigita en Usa en 1952 fare da Encyclopædia Britannica, Inc., por prezentar la granda libri en 54 tomi.
Vladimir Sergeyevich Belov (muzikisto)

**Vladimir Sergeyevich Belov** (n. ye la 26ma di julio 1906 – m. ye la 22ma di januaro 1989) esas Sovietiana pianisto e instruktisto pri muziko.

## Referi
Vladimir Sergeyevich Belov (homonimo)

**Vladimir Sergeyevich Belov** es plena nomo di personi:
* Vladimir Sergeyevich Belov (1906-1989) – Sovietiana pianisto
* Vladimir Sergeyevich Belov (n. 1984) – Rusa shakoludisto
Vladimir Sergeyevich Belov (shakoludisto)

**Vladimir Sergeyevich Belov** (n. ye la 6ma di agosto 1984) esas Rusiana shakoludisto.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Vladimir Belov esis (kun grado 2598) 228ma shakoludisto dil mondo.

Il havas titulo *grandmastro* (GM) de 2003.

## Referi
Alexandr Sergeyevich Chernyayev

**Alexandr Sergeyevich Chernyayev** o **Alexander Cherniaev** (n. ye la 26ma di agosto 1969) esas Rusiana shakoludisto, qua de 2022 reprezentas Anglia.

Segun datumi di FIDE por agosto 2024 Alexandr Chernyayev esis (kun grado 2352) 2708ma shakoludisto dil mondo.

Il havas titulo *grandmastro* (GM) de 2004.

## Referi
Silvio Santos

**Senor Abravanel** (n. Rio de Janeiro, la 12ma di decembro 1930 – m. São Paulo, la 17ma di agosto 2024), profesionale konocata kom **Silvio Santos**, esis Brazilian aferisto, komunikilaro-magnato e televizion-prizentisto. Il precipue konocesis kom l'unik acioniero di *Grupo Silvio Santos*, la maxim grand ed influoza aglomerajo di komunikilari en Brazilia. Il anke esis proprietanto (til ilua morto) di un de la maxim importanta televiziono-retari di Brazilia: *Sistema Brasileiro de Televisão* (abreviata: SBT). En 2013 Santos esis l'unika konocata Braziliano en la Forbes-listo.
Frua kristanismo

**Frua kristanismo**, anke nomizita la **fru eklezio** o **paleo-kristanismo**, deskribas la historia periodo dil kristana religio til l'Unesma Koncilo di Nicea en 325. Kristanismo expansis del Levanto, tra la Romana Imperio, e plu ultra. Origine, ica progreso esis striktale konektita kun ja establisita juda centri en la Santa Lando e la juda diasporo tra l'Estal Mediteraneo. La unesma sequanti di Kristanismo esis judi qui konvertabis  al kredo, t.e. esas juda-kristani, kom anke Feniciani, t.e. esas libanes-kristani. La Frua Kristanismo inkluzas l'Apostolala Epoko ed esas sequita, ed eses multe klinita kun, la Patristika epoko.

L'Apostolala sideji pretendas esir fundita da un o plura di l'apostoli di Iesu, qua esas supozata dispersar de Ierusalem kelkafoye pos la krucago
di Iesu, c. 26–33, probable sequante la Granda Komisiono. Frua kristani asemblis en mikra privata domi, konocata kom dom-eklezii, ma la tota kristana komunumo en urbo esis anke nomizita "kirko"—la Greka substantivo ἐκκλησία (*ekklesia*) literale signifikas "asembleo", "kolekturo", o "kongregaciono".

Multe frua kristani esis komercisti ed altra personi qua havis praktikal motivi por voyajar ad Anatolia, Arabia, la Balkani, la Mez-Oriento, Nord-Afrika, e altra regioni. Plu ol 40 tala komunumi esis establisita en la yaro 100, multe en Anatolio, anke konocata kom Avan-Azia, tale kom la Sep Eklezii di Azia. Che la fino di l'1ma yarcento, Kristanismo ja expansis su a Roma, Armenia, Grekia, e Siria, servante kom fundamento por la vasta propago di Kristanismo, tandem tra la mondo.