open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fabrikerio

**Fabrikerio** o **manufakturo** esas granda laboreyo en qua fasonesas, manue, ula produkturi qui postulas kelka delikateso laborala. Granda parto di moderna fabrikerii havas granda depozeyi o simila loki qua kontenas granda mashini uzata por asemblo-lineo produkto. Kostume, fabrikerii koncentras laboristi, mashinaro e kapitalo.

L'arsenalo di Venezia, fondita ye 1104, esas konsiderata un di la maxim anciena exempli di moderna fabrikerii. Ol produktis navi en granda skalo ed uzis mashinari ed asemblis parti desjuntite manufakturita. L'unesma exempli di fabrikerii por komercaji aparis dum komenco di industriala revoluciono en Anglia.
Margravo

**Margravo** origine esis Mezepokala titulo por la militala komandero a quon atribuesis la defenso di un ek la frontierala provinci di Santa Romana imperio. Ca titulo (Germane: *Markgraf*) divenis heredala, ed adoptesis da kelka Germana feudala familii. Ol equivalas la titulo markezo, qua signifikas "guvernanto di frontierala teritorio" (*marchia* en la Latina).

La titulo "margravo" (*Markgraf*) adoptesis da guverninti di kelka princii Germana ed Austriana, exemple Margravio Brandenburg, Margravio Turingia, Margravio Stiria, edc.
Mazo

**Mazo** esas armo ek fero, kun kapo tre pezoza - en ula kazi : garnisita ye pinti, quan onu manuagis quale Herkulo manuagis sua asom-bastono tuberoza, plu grosa ye un ek sua extremaji.
Mediko

**Mediko** esas la persono a qua praktikas medicino, koncernanta la promoco, manteno o restauro di saneso tra studio, diagnozo, prognozo e kuraco di morbi, vunduri od altra fizikala o mentala handikapi. Mediki povas specaligar su pri kelka kategorii di morbi (exemple onkologiisti), tipo di kuracati (exemple pediatriisti por traktar pueri ed infanti), kuraco-metodo (exemple radiologiisti) o parto di la korpo (exemple ortopediisti) - tale nomizita "specalisti" - , o li povas facar kompleta e kelkafoye  duriganta analizo di singla individuo, familio o grupo.
Meduzo (homonimo)

**Meduzo** esas :
* En mitologio un ek la tri Gorgoni, qua unika esis motiva lu senkapigesis da Perseus (videz Meduzo (mitologio).
* (historio naturala) meduza zoofito ek substanco gelinatra, senforma (videz Meduzo).
Derek Harold Richard Barton

**Derek Harold Richard Barton** (8ma di septembro 1918 en Gravesend, Anglia til 16ma di marto 1998 en College Station, Texas, Usa) esis Britaniana kemiisto qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri kemio en 1969 kun Norvegiano Odd Hassel.
Megafono

**Megafono** esas aparato quan onu uzas por augmentar l'audebleso di la soni de elektrofoni, radiilo o televidilo.

ampligilo
Christian B. Anfinsen

**Christian Boehmer Anfinsen, Jr.** (1916 til 1995) esis Usana biokemiisto qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri kemio en 1972 kun lua samlandani William Howard Stein e Stanford Moore.
Geoffrey Wilkinson

**Geoffrey Wilkinson** (1921 til 1996) esis Britaniana inorganika kemiisto qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri kemio en 1973 kun Ernst Otto Fischer.
Ilya Prigogine

**Ilya Prigogine** (n. **Ilya Romanovich Prigozhin** en 1917 til 2003) esis Rusa-Belgiana kemiisto e fizikisto naskinta en Rusa imperio. Ilu recevis la Nobel-premio pri kemio en 1977.
Georg Wittig

**Georg Friedrich Karl Wittig** (1897 til 1987) esis Germaniana kemiisto qua recevis la Nobel-Premio pri kemio en 1979.
Robert Geoffrey Edwards

**Robert Geoffrey Edwards** (1925 til 2013) esis Britaniana fiziologiisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 2010.
Menisko (anatomio)

*Videz anke [[menisko]] ([[fiziko]])* 
**Menisko** esas kartilaga korpo, qua finas ye du surfaci sfera : ica, konvexa - ita, konkava.

### Videz
*genuo
*tibio
*femuro
Jack William Szostak

**Jack William Szostak** (n. en 1952) esas Kanadan-Usana biologiisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 2009.

Naskinta en London, Anglia il kreskis en Montréal ed Ottawa, Kanada. Il sudiis en McGill e pos en Cornell universitati. Il specaligis su en genetiko.

## Referi
Albrecht Kossel

**Ludwig Karl Martin Leonhard Albrecht Kossel** (1853 til 1927) esis Germaniana biokemiisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 1910 por studiar l'acidi qui kompozas la nukleo di celuli.
Albert Szent-Györgyi

**Albert Szent-Györgyi de Nagyrápolt** (1893 til 1986) esis Hungariana fiziologiisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziologio en 1937. Il deskovris vitamino C.
Peter Charles Doherty

**Peter Charles Doherty** (n. en 1940) esas Australiana mediko ed imunologiisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 1996.
Allvar Gullstrand

**Allvar Gullstrand** (1862 til 1930) esis Sueda oftalmologiisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 1911.

Il aplikis la metodo di fizikala matematiko por studio dil optikala imaji e di la refrakto di lumo en okulo.
Johann Deisenhofer

**Johann Deisenhofer** (n. en 1943) esas Germaniana biokemiisto e biofizikisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 1988.
Metempsikoso

**Metempsikoso** esas doktrino qua agnoskas existi intersequanta, ye qui l'anmo pasas, de la korpo quan lu vivigis, aden olta di altra ento.
Donald Arthur Glaser

**Donald Arthur Glaser** (1926 til 2013) esis Usana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1960.
Nikolai Gennadiyevich Basov

**Nikolai Gennadiyevich Basov** (1922 til 2001) esis Sovietiana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1964.
Ulf von Euler

**Ulf Svante von Euler** (1905 til 1983) esis Suedda fiziologiisto e farmakologiisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 1970.
Ronnie James Dio

**Ronnie James Dio** (n. **Ronald James Padavona** en 1942 til 2010) esis Usana muzikisto, kantisto e kompozisto, membro di la bando Black Sabbath.
Arno Penzias

**Arno Allan Penzias**, n. ye la 26ma di aprilo 1933 til la 22ma di januaro 2024, esis Usana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1978.

## Referi
Jean-Marie Lehn

**Jean-Marie Lehn** (n. ye la 30ma di septembro 1939) esas Franca kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 1987.
James Rainwater

**Leo James Rainwater** (1917 til 1986) esis Usana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1975.
Hugh David Politzer

**Hugh David Politzer** (n. en 1949) esas Usana fizikisto qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri fiziko en 2004 kune lua samlandani Frank Anthony Wilczek e David Jonathan Gross.
Kurt Wüthrich

**Kurt Wüthrich** (n. en 1938) esas Suisa kemiisto, fizikisto e matematikisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 2002.
Zhengzhou

**Zhengzhou** (郑州) esas chef-urbo e la maxim populoza urbo de la provinco Henan, Popul-Republiko Chinia. Segun statistiki dil yaro 2018, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 7507 km². Ol esas la centro politikala, ekonomiala, teknologiala ed edukala de la provinco.

Ol gastigas importanta universitati Chiniana, exemple l'Universitato di Zhengzhou e l'Universitato di Henan.

## Referi
Mirmekoleono

**Mirmekoleono** esas *myrmecoleon* insekto, analoga a libelulo, di qua la larvo jacas sur la fundo di funelo quan lu exkavis en tero e kaptas por manjar li formiki od altra insekti qui falas aden lu.
Misiono

**Misiono** esas senditaro (religiala, ciencala, diplomacala) di qua la tasko konsistas ye - rispektive - predikar, instruktar o docar, studiar, explorar, negociar, e.c.)
Misterio

**Misterio** esas :
* Rito sekreta di la politeismo antiqua, a qua admisesis nur poka iniciiti. - to quon onu konservas, mantenas, sekreta.
* Dogmato kristana, revelita kom objekto di kredo, e qua preteriras raciono.
Modulo

**Modulo** esas :
* Midiametro dil infra parto di la kolono-fusto - unajo konvencionita per qua onu determinas la proporciono di la parti en ordino arkitekturala.
* (matematiko) Nombro per qua onu multiplikas la logaritmo di sistemo por obtenar la logaritmi korespondanta di altra sistemo.
* (fiziko) Koeficiento di elastikeso, o pezo apta plulongigar per un unajo la longeso di prismo di qua la seciono normala esas la surfaco-unajo.
Paul John Flory

**Paul John Flory** (1910 til 1985) esis Usana fiziko-kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 1974.
Peter Dennis Mitchell

**Peter Dennis Mitchell** (1920 til 1992) esis Britaniana biokemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 1978.
Herbert Charles Brown

**Herbert Charles Brown** (n. **Herbert Brovarnik** en 1912 til 2004) esis Britaniana kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 1979.
Miro

**Miro** esas gumo-rezino aromoza kun medicinala propraji, qua extraktesas de arbori de la genero *Commiphora*. Ca arboro kreskas en la nord-esto di Afrika, en Arabia ed en Anatolia. Dum l'Antiqueso, miro esis multe chera produkto, ed uzesis por produktar parfumi, incenso, unguenti, por dilutar inki uzita en papiri, e por embalmar kadavri.
Mirtelo

**Mirtelo** esas *vaccinium murtillus* genero de planti ek "vacinei" qua produktas beri nigrata, acideta, akreta.
Donald James Cram

**Donald James Cram** (1919 til 2001) esis Usana kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 1987, "por la developo di molekuli kun strukturi qui posibligas specifika interagi di granda selektiveso".
Roald Hoffmann

**Roald Hoffmann** (n. ye la 18ma di julio 1937) esas Usana kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 1981.
Aaron Klug

**Aaron Klug** (n. ye la 11ma di agosto 1926 til la 20ma di novembro 2018) eias Lituaniana-Britaniana kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 1982.
Memorigiva arto

**Memorigiva arto**

**Mnemoniko** esas arto helpar memoro per procedi qui igas la kozi plu facile retenebla, merkebla, ritrovebla.
Robert Bruce Merrifield

**Robert Bruce Merrifield** (1921 til 2006) esis Usana biokemiisto qua recevis la Nobel-premio en kemio en 1984.
William Standish Knowles

**William Standish Knowles** (1917 til 2012) esis Usana kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 2001.
Kary Banks Mullis

**Kary Banks Mullis** (n. en 1944) esas Usana biokemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 1993.
Osamu Shimomura

**Osamu Shimomura** (n. ye la 27ma di agosto 1928) esas Japoniana organika kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 2008.
Roger Yonchien Tsien

**Roger Yonchien Tsien** (n. ye la 1ma di februaro 1952 til la 24ma di agosto 2016) esis Usana biokemiisto qua recevis la Nobel-premio en kemio en 2008.

## Referi
Koichi Tanaka

**Koichi Tanaka** (n. ye la 3ma di agosto 1959) esas Japoniana kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 2002.
Kenichi Fukui

**Kenichi Fukui** (4ma di oktobro 1918 til la 9ma di januaro 1998) esis Japoniana kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 1981.
Elias James Corey

**Elias James Corey** (n. ye la 12ma di julio 1928) esas Usana kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 1990.
George Andrew Olah

**George Andrew Olah** (n. **Oláh György** ye la 22ma di mayo 1927 til la 8ma di marto 2017) esis Hungarian-Usana kemiisto qua recevis Nobel-premio pri kemio en 1994.
Frank Sherwood Rowland

**Frank Sherwood Rowland** (28ma di junio 1927 til la 10ma di marto 2012) esis Usana kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 1995.
Richard Fred Heck

**Richard Fred Heck** (n. ye la 15ma di agosto 1931 til la 10ma di oktobro 2015) esis Usana kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 2010.
John Bennett Fenn

**John Bennett Fenn** (1917 til 2010) esis Usana kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 2002.
Ada Yonath

**Ada E. Yonath** (n. 22 di junio 1939) esas Israelana kemiistino qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 2009.

## Referi
Paul Delos Boyer

**Paul Delos Boyer** (n. ye la 31ma di julio 1918 til la 2ma di junio 2018) esis Usana kemiisto qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri kemio en 1997 kun Britaniano John Ernest Walker e Daniano Jens Christian Skou.
Mutono (homonimo)

**Mutono** esas :
* (zoologio) Ovis aries, mamifero de la familio "rumineri", kun chanfreno konvexa, korni kava e permananta, pili lana, frizita.
* (meteorologio) mikra nubi, ek ondi blanka, de vaporo, simila a lano-floki.
* (religio katolika) persono konfidita a la direkto de pastoro spiritala.
Telêmaco Borba

**Telêmaco Borba** esas urbo en Braziliana stato Paraná. Segun la demografiala kontado di 2022 ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas  km², di qui cirkume 93% apartenas al industrio *Klabin*, qua fabrikas papero e celuloso. Pro to, l'urbo surnomizesas "la nacionala chef-urbo dil papero".

L'urbo fondesis ye la 21ma di marto 1940.

## Referi
Nektaro (homonimo)

**Nektaro** esas:
* nektaro – *en botaniko*: liquido sukroza, quan sekrecas folii o flori, e qua atraktas insekti
* nektaro – *en nutrado*: sensuplementala drinkajo fruktala, muskala o sukala
* nektaro – *en mitologio*: drinkajo di dei doninta nemortiveso
Nereidi

**Nereidi** en Greka mitologio esas nimfi de Mediteraneo qui vivas en granda profundeso. Tamen, kelkafoye li iras a la surfaco por helpar maristi, exemple l'Argonauti, mitologiala heroi komandita da Jason.
Robert Howard Grubbs

**Robert Howard Grubbs** (n. ye la 27ma di februaro 1942 til la 19ma di decembro 2021) esis Usana kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 2005.
Karl Barry Sharpless

**Karl Barry Sharpless** (n. ye la 28ma di aprilo 1941) esas Usana kemiisto qua dufoye premizesis per la Nobel-premio pri kemio: en 2001, ed itere en 2022. Il esis docisto che l'Instituto pri Teknologio di Massachusetts e l'Universitato di Stanford, e nun esas profesoro che instituto *The Scripps Research Institute*, en San Diego, Kalifornia.
Venkatraman Ramakrishnan

**Venkatraman Ramakrishnan** (n. 1952) esas Indian-Usana biokemiisto e biofizikisto qua recevis Nobel-premio pri kemio en 2009.
Thomas Steitz

**Thomas Arthur Steitz** (n. ye la 23ma di agosto 1940 til la 9ma di oktobro 2018) esis Usana kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 2009.
Nokturno (homonimo)

**Nokturno** esas :
* (muziko) Sorti di romanco du-voca, kun la karaktero di serenado.
* (liturgio katolika) Parto di la nokt-oficio, kontenanta ula quanto de psalmi.
Charles J. Pedersen

**Charles John Pedersen** (1904 til 1989) esis Usana kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 1987.
Akira Suzuki

**Akira Suzuki** (n. 12 di septembro 1930) esas Japoniana kemiisto qua recevis Nobel-premio pri kemio en 2010.
Robert Curl

**Robert Floyd Curl, Jr.** (n. en 1933) esas Usana kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 1996.
Richard R. Ernst

**Richard Robert Ernst** (n. en 1933) esas Suisiana kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 1991.
Avram Hershko

**Avram Hershko** (n. en 1937) esas Hungarian-Israelana kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 2004.
Michael Smith

**Michael Smith** (1932 til 2000) esis Britaniana kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 1993.
Dudley R. Herschbach

**Dudley Robert Herschbach** (n. ye la 18ma di junio 1932) esas Usana kemiisto qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri kemio en 1986 kun Taiwanana kemiisto Yuan T. Lee e Kanadano John Charles Polanyi.
Yuan T. Lee

**Yuan Tseh Lee** (n. ye la 19 di novembro 1936) esas Taiwanana kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 1986.
Walter Kohn

**Walter Kohn** (n. 9 di marto 1923 til la 29ma di aprilo 2016) esis Usana kemiisto naskinta en Wien, Austria. En 1998 il recevis la Nobel-premio pri kemio por lua studii pri elektroniko.
Rudolph Arthur Marcus

**Rudolph Arthur Marcus** (n. ye la 21ma di julio 1923) esas Kanadan-Usana kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 1992.
Ahmed Zewail

**Ahmed Hassan Zewail** (n. 26ma di februaro 1946) esas Egiptiana kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 1999.
Gerhard Ertl

**Gerhard Ertl** (n. ye la 10ma di oktobro 1936) esas Germaniana kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 2007.
Mario José Molina

**Mario José Molina-Pasquel Henríquez** (n. ye la 19ma di marto 1943 til la 7ma di oktobro 2020) esis Mexikiana kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 1995.

## Referi
Martin Chalfie

**Martin Chalfie** (n. ye la 15ma di januaro 1947) esas Usana kemiisto qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri kemio en 2008 kun Osamu Shimomura e Roger Y. Tsien, pro la deskovro di verda fluorecanta proteino.
Irwin Rose

**Irwin Allan Rose** (16 di julio 1926 til 2 di junio 2015) esis Usana biologiisto qua recevis Nobel-premio pri kemio en 2004.
Alan J. Heeger

**Alan Jay Heeger** (n. ye la 22ma di januaro 1936) esas Usana fizikisto qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri kemio en 2000 kun Novazelandano Alan MacDiarmid e Japoniano Hideki Shirakawa.
Ornitoptero

**Ornitoptero** esas *ornithoptera alexandrae* papiliono belega, la maxim granda ek le jornala, qua vivas en la foresti humida, e flugas tre alte.
Orselo

**Orselo** esas *roccella tinctoria* likeno qua kreskas precipue en Madagaskar-insulo, e donas bela farbo violea.
Daniel Shechtman

**Daniel Shechtman** (n. ye la 24ma di januaro 1941) esas Israelan injenioro e profesoro qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 2011.
Ovulo

**Ovulo** esas :
* (zoologio) Femina sexuala celulo, produkturo de l'ovario, qua, pos fekundigeso, divenas la feto che la vivipari.
* (botaniko) Produkturo de l'ovario qua, pos fekundigeso, divenos la semino.
Paul J. Crutzen

**Paul Jozef Crutzen**, n. ye la 3ma di decembro 1933 til la 28ma di januaro 2021, esis Nederlandana kemiisto qua recevis la Nobel-premio pri kemio en 1995. Ilu developis studii pri la dekado dil ozono-strato.

## Referi
Ei-ichi Negishi

**Ei-ichi Negishi** (n. ye la 14ma di julio 1935 til la 6ma di junio 2021) esis Japoniana kemiisto qua recevis Nobel-premio pri kemio en 2010.
Tawakkul Karman

**Tawakkul** o **Tawakel Karman** (n. 1979) esas Yemenana jurnalistino e politikistino qua recevis la Nobel-premio pri paco en 2011.
Cascavel

**Cascavel** (pronuncez *kaskavel*) esas urbo en Braziliana stato Paraná. Segun la demografiala kontado di 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 2100 km². Ol esas la 6ma maxim vasta e la 5ma maxim populoza urbo di Paraná.

La municipo esas kelke nova - ol kreesis ye la 14ma di novembro 1951 - e parto ek lua quarteri projetesis. Pro to l'urbo havas larja stradi ed avenui. L'urbo havas  industrii, inkluzite mikra e granda. Transformo-industrio, metalifado, nutrivi, konstrukto e vestaro esas la maxim importanta. Ol ank esas importanta komercala e servadala centro por urbi vicina. Cascavel anke havas 12 universitati e fakultati, kun cirkume 21 mil studenti matrikulizita.

## Referi
Saul Perlmutter

**Saul Perlmutter** (n. ye la 22ma di septembro 1959) esas Usana Astrofizikisto qua recevis Nobel-premio pri fiziko en 2011. Ilua studii montris ke l'universo duras expansar su.
Megan Burns

**Megan Georga Burns** (n. ye la 25ma di junio 1986) esas Britaniana cinem-aktorino e muzikistino. El anke konocesas kom **Betty Curse**.

## Filmi
Megan Burns pleis en la filmi *Liam*' en la yaro 2000 e *28 Days Later* (28 dii plu tarda) en la yaro 2002.

Por elua rolo en Liam kom *Teresa* el recevis premio dum la film-festivalo en Venezia (Italia).

En la hororo-filmo *28 days later* el pleis *Hanna* transvivanto di mortala epidemio en Anglia.

## Muziko
Pos 2006 Megan Burns laboris kom kantistino di rock sub la pseudonimo *Betty Curse*.
Tomas Tranströmer

**Tomas Gösta Tranströmer** (1931 til 2015) esis Suediana skriptisto qua recevis Nobel-premio pri literaturo en 2011. Ante, en 1990 ilu ganis la Premio pri Literaturo de Nordala Konsilantaro.
Christopher Albert Sims

**Christopher Albert Sims** (n. 1942) esas Usan ekonomikisto qua kunpremiizesis per la Nobel-premio en ekonomiko en 2011 kun Thomas John Sargent.
Papriko

**Papriko** esas variajo di pimento de la familio *capsicum*, kustumale havanta kolori verda, flava, reda o purpura, ma ank existas variaji nigra ed oranjea, multe uzata en Hungara koquarto. Oli esas planti originala de Mexikia, de Central Amerika, e de la nordo di Sud-Amerika.
Pauperismo

**Pauperismo** (de la Latina *pauper*, "povro") esas la duranta kresko di povreso di individuo o grupo di individui, mem di ula sociala klaso kompare tota socio. Ca termino povas uzesar por deskriptar la rezulto di ula ekonomiala politiko, qua produktas augmento di la quanto di povri.
Thomas Hunt Morgan

**Thomas Hunt Morgan** (1866 til 1945) esis Usana biologiisto e genetikisto qua recevis Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 1933.
Christiaan Eijkman

**Christiaan Eijkman** (1858 til 1930) esis Nederlandana mediko e fiziologiisto qua demonstris ke beriberio produktesas per povra dieto, e duktis a la deskovro di vitamini. Pro ta studii, ilu recevis la Nobel-premio pri medicino o fiziologio en 1929.
Andrew Huxley

**Andrew Fielding Huxley** (1917 til 2012) esis Britaniana fiziologiisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 1963.
John Robert Schrieffer

**John Robert Schrieffer** (n. ye la 31ma di mayo 1931) esas Usana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1972.
Elinor Ostrom

**Elinor Ostrom**, n. **Elinor Claire Awan** (1933 til 2012) esis Usan ekonomikistino qua recevis la Nobel-premio pri ekonomiko en 2009.
Leon Neil Cooper

**Leon Neil Cooper** (n. ye la 28ma di februaro 1930) esas Usana fizikisto qua recevis Nobel-premio pri fiziko en 1972.
Pedikuloso

**Pedikuloso** esas ensemblo de la manifesti morbala, produktita da lausi sur korpoparto, o mem sur la tota korpo, per granda quanto de lausi.
Gerald Maurice Edelman

**Gerald Maurice Edelman** (n. ye la 1ma di julio 1929 til la 17ma di mayo 2014) esis Usana biologiisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 1972.
Frederick Hopkins

**Frederick Gowland Hopkins** (1861 til 1947) esis Britaniana biokemiisto qua recevis Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 1929.
Leo Esaki

**Leo Esaki** (n. **Reona Esaki** en 1925) esas Japoniana fizikisto qua recevis Nobel-premio pri fiziko en 1973.
Subrahmanyan Chandrasekhar

**Subrahmanyan Chandrasekhar** (1910 til 1995) esis Indiana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1983.
Penati

**Penato** esas (en Roma, en l'epoki antiqua) singla de la deaji qui protektis la hemo, e quin onu kultis che su.
Pentekosto

**Pentekosto** esas :
* (che la Judi) Festo memoriganta la lego donita sur monto Sinai, celebrata sep semani pos la Pask-dio duesma, e dum qua onu ofris a Deo la premici di la rekolto.
* (che la kristani) Festo celebrata en la sundio sepesma pos Pasko, memorige di la decenso di la Santa Spirito sur l'apostoli.
Pepsino

**Pepsino** esas enzimo efikiva di la suko stomakala, digesto-helpanta, qua dissolvas la materii albuminoida.
Ben Roy Mottelson

**Ben Roy Mottelson** (n. 9 di julio 1926) esas Daniana fizikisto naskinta en Usa, qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1975.
Perlomatro

**Perlomatro** esas materio blanka, kun reflekti ciel-arkea, ye qua konsistas la latero interna di ula konki, ed uzesas por tabulifado.
Persikario

**Persikario** (*Persicaria maculosa*, antee *Polygonum persicaria*) esas planto uzata kom ecitivo ed urinifigivo en hidropsi.
Ilir Meta

**Ilir Rexhep Meta** (n. ye la 24 di marto 1969) diplomacisto e politikisto, esis prezidanto di Albania de la 24ma di julio 2017 til la 24ma di julio 2022. Antee, il esabis chefministro di la lando, de 1999 til 2002.
Petroselo

**Petroselo** (Latine: *petroselinum crispum*) esas planto legum-gardenela, kun saporo pikanta, uzata precipue en Europana, Aziana ed Amerikana koquarto, por kondimentar fishi, fritata hanino, mutonokarno, gansokarno, ed altra dishi. Lua folii povas uzesar kom dishogarnituro.

Petroselo esas duyarala planto en temperema klimati, ed yarala planto en subtropikala o tropikala klimati. Ol esas richa en vitamini K, C ed A, ed anke beta-karotino.
Richard Edward Taylor

**Richard Edward Taylor** (n. en 1929) esas Kanadana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1990.
Steven Weinberg

**Steven Weinberg** (3ma di mayo 1933 til la 23ma di julio 2021) esis Usana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1979 pro ilua studii pri febla forco ed elektromagnetala interago inter primara partikuli.
Pyotr Leonidovich Kapica

**Pyotr Leonidovich Kapica** (8ma di julio 1894 til la 8ma di aprilo 1984) esis Sovietiana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1978.

## Noti
Roger Guillemin

**Roger Charles Louis Guillemin** (n. ye la 11ma di januaro 1924 til la 21ma di februaro 2024) esis Franca-Usana mediko e profesoro di endokrinologio, qua recevis la Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 1977.
Rosalyn Sussman Yalow

**Rosalyn Sussman Yalow** (1921 til 2011) esis Usana medikino e biokemiistino qua recevis Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 1977.
Andrzej Viktor Schally

**Andrzej Viktor Schally** (n. en 1926) esas Polonian-Usana mediko qua recevis Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 1977.
Piroso

**Piroso** esas sento di bruluro departanta de l'epigastro ed acensanta til ezofago e til la fauco, e qua akompanesas da rukti e da ri-engluti di liquido acida e brulanta.
Selman Waksman

**Selman Abraham Waksma** (1888 til 1973) esis Usana mikrobiologiisto e biokemiisto qua recevis Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 1952.
Bert Sakmann

**Bert Sakmann** (n. ye la 12ma di junio 1942) esas Germana fiziologiisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 1991.
Mapo

**Mapo** esas projektajo sur folio ek papero rezistiva ma flexebla, per qua on reprezentas la surfaco di la terglobo o di un de olua parti.
Alexis Carrel

**Alexis Carrel** (1873 til 1944) esis Franciana kirurgiisto e biologiisto qua recevis Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 1912. Il esis pioniro en torakala kirurgio.
John James Rickard Macleod

**John James Rickard Macleod** (1876 til 1935) esis Skota mediko e fiziologiisto qua recevis la Nobel-premio pri medicino o fiziologio en 1923 por esir un ek la kodeskovrinti di insulino.
Sydney Brenner

**Sydney Brenner** (1927 til 2019) esis Sudafrikana biologiisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 2002.

Il kontributis por la studio dil kodexo genezala.
Godfrey Hounsfield

**Godfrey Newbold Hounsfield** (1919 til 2004) esis Britanian elektrikal injenioro qua developis la mashino por tomografio, e kunpremiizesis per la Nobel-premio pri medicino o fiziologio en 1979 kun Allan McLeod Cormack.
Feodor Felix Konrad Lynen

**Feodor Felix Konrad Lynen** (1911 til 1979) esis Germaniana biokemiisto qua recevis Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 1964.
Schack August Steenberg Krogh

**Schack August Steenberg Krogh** (1874 til 1949) esis Daniana zoologiisto e profesoro, qua recevis la Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 1920 por la deskovro di la mekanismo di regulo di kapilara vaskularo en skeletala muskulo.
Richard Feynman

**Richard Phillips Feynman** (1918 til 1988) esis Usana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1965.

Il studiis ye la Instituto di Teknologio en Massachusetts, e ye la universitato di Princeton. En 1940 il komencis laborar por la projeto por developo di la atomala bombo, ye Los Alamos en Nova-Mexikia. En 1945 il divenis akademiano ye la Universitato di Cornell, New York, e pose ye la Instituto di Teknologio, Kalifornia. Il ganis Nobel-premio en 1965 pro lua laboro pri quantumo-elektrodinamiko.

Plu tarde en la vivo il esis membro di la komisitaro qua inquestis la dizastro di Spaco-paromo Challenger, qua explozis dum lanseso en januaro 1986. Dum ula prizentado di la komisitaro, ilu demonstris, per glacio ed aquo en glaso, ke esencala ringatra klozilo divenis min elastika ye basa temperaturo, quo esis kauzo di falio dum lansado di *Challenger* en kolda vetero.
Sheldon Lee Glashow

**Sheldon Lee Glashow** (n. en 1932) esas Usana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1979.
Abdus Salam

**Mohammad Abdus Salam** (1926 til 1996) esis Pakistanana fizikisto qua recevis Nobel-premio en fiziko ye 1979.
Gerd Binnig

**Gerd Binnig**, n. ye la 20ma di julio 1947, esas Germana fizikisto qua recevis Nobel-premio pri fiziko en 1986.

## Referi
Heinrich Rohrer

**Heinrich Rohrer** (n. ye la 6ma di junio 1933 til la 16ma di mayo 2013) esis Suisiana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1986.
Johannes Georg Bednorz

**Johannes Georg Bednorz** (n. ye 1950) esas Germaniana fizikisto qua recevis Nobel-premio pri fiziko ye 1987.
Archibald Vivian Hill

**Archibald Vivian Hill**, n. ye la 26ma di septembro 1886 til la 3ma di junio 1977, esis Britaniana fiziologiisto qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 1922 kun Otto Fritz Meyerhof, pro lua klarigo di la produkto di kaloro e mekanikala laboro en muskuli.

## Referi
Herbert Spencer Gasser

**Herbert Spencer Gasser** (1888 til 1963) esis Usana fiziologiisto qua recevis Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 1944.
Makoto Kobayashi (fizikisto)

**Makoto Kobayashi** (n. ye la 7ma di aprilo 1944) esas Japoniana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 2008.
Plantago

**Plantago** esas planto herbatra di qua la spiko kovresas ye mikra semini - tipo di la familio "plantaginei".
Jack Steinberger

**Hans Jakob "Jack" Steinberger** (n. ye la 25ma di mayo 1921 til la 12ma di decembro 2020) esis Germana-Usana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1988.
Plastiko

On nominas **plastiko** a granda quanto di materii konstitucata da sintezala o mi-sintezala organika kompozaji qui esas maleebla e, pro to, esas muldebla per kaloro, preso, o per ta du faktori en solida objekti di diversa fomi. La vorto "plastiko" originis de "plastikeso", to esas, la kapaceso pri muldesar sen ruptar. Plastiki esas importanta prima materiaro por multa industrii e lua uzo esas vasta.

Ordinare, plastiki sintezesas de kemiala derivaji de petrolo. Tamen, ank existas plastiki qui originas de rinovigebla fonti (la nomizita naturala plastiki, exemple celofano). La maxim multa plastiki esas polimeri.

Plastiki anke povas subdividesar en:
# termoplastiki - to esas, plastiki qui transformesas en liquido sub alta temperaturo, e pose povas rimuldesar, exemple polietileno;
# termo-rezistiva plastiki - esas plastiki qui, pos solidigar li restas solida mem se subisas nova varmigo, exemple bakelito.

## Referi
Kenneth Geddes Wilson

**Kenneth Geddes Wilson** (1936 til 2013) esis Usana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1982.
Norman Foster Ramsey

**Norman Foster Ramsey Jr.** (1915 til 2011) esis Usana fizikisto qua recevis Nobel-premio pri fiziko en 1989.
Yoichiro Nambu

**Yoichiro Nambu** (1921 til 2015) esas Japonian-Usana fizikisto qua recevis la Nobel-premio en fiziko en 2008.
William Alfred Fowler

**William Alfred Fowler** (1911 til 1995) esis Usana astrofizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1983.
Melvin Schwartz

**Melvin Schwartz** (1932 til 2006) esis Usana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1988 por la deskovro di neutrini.
Martin Lewis Perl

**Martin Lewis Perl** (n. la 24ma di junio 1927 til la 30ma di septembro 2014) esis Usana fizikisto qua recevis Nobel-premio pri fiziko en 1995.
Masatoshi Koshiba

**Masatoshi Koshiba** (n. ye la 19ma di septembro 1926) esas Japoniana  fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 2002.
Samuel Chao Chung Ting

**Samuel Chao Chung Ting** (n. ye la 27ma di januaro 1936) esas Usana fizikisto qua recevis Nobel-premio pri fiziko en 1976.
James Cronin

**James Watson Cronin** (n. ye la 29ma di septembro 1931 til la 25ma di agosto 2016) esis Usana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1980.
Joshua Lederberg

**Joshua Lederberg** (n. 1925 til 2008) esis Usana biologiisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziologio o medicino en 1959.
Claude Cohen-Tannoudji

**Claude Cohen-Tannoudji** (n. ye la 1ma di aprilo 1933) esas Franca fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1997, pro ilua studio pri koldigo e kapto di atomi uzanta lasero.
Adam Guy Riess

**Adam Guy Riess** (n. ye la 16 di decembro 1969) esas Usana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 2011.
Bertram Neville Brockhouse

**Bertram Neville Brockhouse** (1918 til 2003) esis Kanadana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1994.
Georges Charpak

**Georges Charpak** (1924 til 2010) esis Franciana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1992.
Anthony James Leggett

**Anthony James Leggett** (n. en 1938) esas Britaniana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 2003, pro ilua pionira studii pri superfluideso di izotopi di helio en liquida stando.
Moshchena

**Moshchena** (Ukrainane: Мощена) esas vilajo en nord-westal Ukraina. Segun statistiki de 2015, ol havis 583 habitanti. Lua tota surfaco esas 1,05 km².
Frank Wilczek

**Frank Anthony Wilczek** (n. ye la 15ma di mayo 1951) esas Usana fizikisto qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri fiziko en 2004 kune lua samlandani David Jonathan Gross e Hugh David Politzer.
Prevosto (religio)

*Videz anke [[Prevosto]]* 
**Prevosto** esas chefo di la kanoni-karo en kirko kolegiala, superioro en ula ordeni religiala.
Jack Kilby

**Jack St. Clair Kilby** (1923 til 2005) esis Usan injenioro qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 2000.
Herbert Kroemer

**Herbert Kroemer**, n. ye la 25ma di agosto 1928 til la 8ma di marto 2024, esis German-Usana profesoro di elektronikal injeniorarto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 2000.
Robert Betts Laughlin

**Robert Betts Laughlin** (n. ye la 1ma di novembro 1950) esas Usana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1998.
William Daniel Phillips

**William Daniel Phillips** (n. en 1948) esas Usana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1997.
David Jonathan Gross

**David Jonathan Gross** (n. ye la 19ma di februaro 1941) esas Usana fizikisto qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri fiziko en 2004 kune lua samlandani Frank Wilczek e Hugh David Politzer.
Alexei Alexeyevich Abrikosov

**Alexei Alexeyevich Abrikosov** (n. ye la 25ma di junio 1928 til la 29ma di marto 2017) esis Rusa fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 2003.
George Fitzgerald Smoot

**George Fitzgerald Smoot III** (n. en 1945) esas Usana fizikisto qua recevis Nobel-premio pri fiziko en 2006.
Raymond Davis Jr.

**Raymond Davis Jr.** (1914 til 2006) esis Usana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 2002 pro la deskovro di neutrini.
Martinus Justinus Godefriedus Veltman

**Martinus Justinus Godefriedus Veltman** (n. ye la 27 di junio 1931 til la 4ma di januaro 2021) esis Nederlandana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1999.

## Referi
Jares Ivanavich Alfioraw

**Jares Ivanavich Alfioraw** (n. ye la 15ma di marto 1930 en sovietiana RSS Belorusia - m. ye la 1ma di marto 2019 en Sankt-Peterburg, Rusia) esas Sovietiana e Rusiana fizikisto qua recevis Nobel-premio pri fiziko en 2000.

Ilua patro esis Bieloruso, ed matro – Judino.
Roy Jay Glauber

**Roy Jay Glauber** (1925 til 2018) esis Usana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 2005 por krear metodo di foto-detekto e developar teorio pri quale kontar fotoni.
Albert Fert

**Albert Fert** (n. ye la 7ma di marto 1938) esas Franca fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 2007.
Vitali Lazarevich Ginzburg

**Vitali Lazarevich Ginzburg** ( 1916 til 2009) esis Rusa fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 2003.
Theodor Wolfgang Hänsch

**Theodor Wolfgang Hänsch** (n. en 1941) esas Germaniana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 2005.
Charles Kuen Kao

**Charles Kuen Kao** (4ma di novembro 1933 til la 23ma di septembro 2018) esis Chinian injenioro e fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 2009.
Joseph Hooton Taylor Jr.

**Joseph Hooton Taylor, Jr.** (n. en 1941) esas Usana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 1993.
Brian P. Schmidt

**Brian Paul Schmidt** (n. ye la 24ma di februaro 1967) esas Usana fizikisto qua recevis la Nobel-premio pri fiziko en 2011.
Andre Konstantinovich Geim

**Andre Konstantinovich Geim** (n. en 1958) esas Rusa fizikisto qua kunpremiizesis per la Nobel-premio pri fiziko en 2010 kun Konstantin Novoselov, pro lia deskovro di grafeno.

Andre Geim nun anke havas Nederlandana e Britaniana nacionanesi.
Projektoro

**Projektoro** esas aparato uzata por reflektar, forme di un o plura lumo-faski, di qui l'intenseso lumala esas tre granda, la lum-ondi de foko.
George Joseph Stigler

**George Joseph Stigler** (1911 til 1991) esis Usan ekonomikisto qua recevis la Nobel-premio pri ekonomiko en 1982. Il esis amiko di Milton Friedman.
Robert Solow

**Robert Merton Solow** (n. ye la 23ma di agosto 1924) esas Usan ekonomikisto qua recevis la Nobel-premio pri ekonomiko en 1987.
John Harsanyi

**John Charles Harsanyi** (n. **Harsányi János Károly** ye 1920 til 2000) esis Hungara ekonomikisto qua recevis la Nobel-premio pri ekonomiko en 1994.
George Akerlof

**George Arthur Akerlof** (n. ye la 17ma di junio 1940) esas Usan ekonomikisto qua recevis la Nobel-premio pri ekonomiko en 2001.
John Forbes Nash

**John Forbes Nash, Jr.**, n. ye la 13ma di junio 1928 til la 23ma di mayo 2015, esis Usan ekonomikisto e matematikisto qua recevis la Nobel-premio pri ekonomiko en 1994.

## Referi
Harry Markowitz

**Harry Max Markowitz** (n. ye la 24ma di agosto 1927 til la 22ma di junio 2023 esis Usan ekonomikisto qua recevis la Nobel-premio pri ekonomiko en 1990.

En 1962 Markowitz esis (ensemble kun Bernard Hausner) autoro di koncepto simulala programifo-linguo SIMSCRIPT (realigita kom Fortran en komputero IBM 7090), qua influis a linguo Simula.
Purpurea koloro

**Purpurea** esas koloro de intensa reda a violea koloro. La nomo devenas de obskur-reda pigmento nomizita jus *purpuro.

Antique ol obtenesis de *murex trunculus'' o murex brandaris, molusko gasteropoda, tipo di la tribuo "muricinei" qua vivas en mari di qui l'aquo esas kolda e tepida, o fosila de l'epoko "kretacea".
Pote Sarasin

**Pote Sarasin**, n. ye la 25ma di marto 1905 til la 28ma di septembro 2000, esis diplomacisto e politikisto Tailandana. Il esis ministro pri exteral aferi di Tailando de 1948 til 1949, e pose ambasadisto en Usa. Pos stato-stroko komandita dal marshalo Sarit Thanarat en 1957, il indikesis kom chefministro di la lando, e restis en la povo til decembro sam yaro, kande renuncis.
Bolshoy-teatro

La **teatreyo Bolshoy** en Moskva desegnesis dal arkitekto Joseph Bové, ed uzesas por spektakli di baleto ed opero.

Ye la 28ma di oktobro 2011, Bolshoy ri-apertis pos maxim rehabilito a carala dekoruro. Prime du mil palisegaro sinkita 

De  m2 nuna plus duoplo sur du mil palisegaro sinkita, nova chambro aceptas 300 personi per koncerto di chambro-musiko.

La centrala platajo, un di maxim granda en la mondo - povas kontenar 400 pleanti - esas kompozita da du movanta ceneyi diferanta: uno per dansado, uno per opero. Dispozas di sep trapi kun du niveli kavigata en la suelo e povas chanjar di pozesi til esar erektita vertikale. Pri l'orkestro, esas plugrandigata e povas aceptar de nun 130 muzikisti. La nombro di plasi kompense esas revizita adinfre -  vice .

En la diferanta foyeri, la toni pastelo - hela rozea, pala verda - facas saliar la viva redajo di teatro. La oratri - 5 kili di oro esas bezonita - explozas kom koloro.
Helen-erala militonavi

**Helen-erala militonavi**

**Quadriremo** esas navo kun quar rangi de remeri, o kun quar remeri ye un remilo.
Prem Tinsulanonda

**Prem Tinsulanonda**,  militestro e politikisto n. ye la 26ma di agosto 1920 til la 26ma di mayo 2019, esis chefministro di Tailando de 1980 til 1988. Il anke esis regento di la lando de la morto dil rejulo Rama la 9ma ye la 13ma di oktobro 2016 til la 1ma di decembro sam yaro.
William Forsyth Sharpe

**William Forsyth Sharpe** (n. ye la 16ma di junio 1934) esas Usan ekonomikisto qua recevis la Nobel-premio pri ekonomiko en 1990.
Lady Gaga

**Stefani Joanne Angelina Germanotta**, ordinare plu konocata kom **Lady Gaga** (n. en 1986) esas Usana kantistino di Pop.
Listo pri chefministri di Tailando

Yen la listo pri chefministri di Tailando de 1932 til nun.

## Videz anke
* Listo pri monarki di Tailando
Ralo

**Ralo** esas genero di uceli de la familio "stiltieri", exemple *Rallus aquaticus*, kun grandeso mezvalora, gambi pasable kurta ma tre-longa-fingra, tre apta pri kuro - vivanta en la plana landi ed en la marshi ; fluganta tre poke ; cirkulanta nur dum nokto ; extreme karnavida.
William Vickrey

**William Spencer Vickrey** (1914 til 1996) esis Kanadan ekonomikisto qua recevis la Nobel-premio pri ekonomiko en 1996.
Sheiko Mujibur Rahman

**Sheikh Mujibur Rahman**, politikisto n. ye la 17ma di marto 1920 til la 15ma di agosto 1975, esis fondinto ed unesma prezidanto di Bangladesh. Il guvernis la lando du foyi kom prezidanto: de la nedependo en 1971 til 1975, e de januaro 1975 til lua morto, ye la 15ma di agosto sam yaro. Il anke guvernis la lando kom chefministro, de la 12ma di januaro 1972 til la 24ma di januaro 1975.
Khondaker Mostaq Ahmad

**Khondakar Mostaq Ahmad** (1918 til 1996) politikisto, esis prezidanto di Bangladesh de agosto til novembro 1975.
Abu Sadat Mohammad Sayem

**Abu Sadat Mohammad Sayem**,  politikisto n. ye la 29ma di marto 1916 til la 8ma di julio 1997, esis prezidanto di Bangladesh de 1975 til 1977.

## Referi
Émile François Loubet

**Émile François Loubet** (1838 til 1929) advokato e politikisto, esis prezidanto di Francia de 1899 til 1906. Il anke esis chefministro di lando de 27 di februaro til 6 di decembro 1892.
Abado

**Abado** (Arameane *abba*, signifikanta "patro") esas maskula superioro di monakeyo en diversa religii, inkluzite Kristanismo. L'ofico anke povas donesar ad ula kleriko qua ne esas chefo di monakeyo.

Ca titulo originis en monakeyi di Egiptia e Siria, dissemesis tra Mediteraneo, e rapide adoptesis en multa lingui por titulizar la chefo di ula monakeyo.
Nadine Jarosch

**Nadine Jarosch** (nask. 28 di aprilo 1995 esas Germana gimnastiskino.

El lojas en Werther (Vestfalia) e gimnastikas por la klubo TV 1860 Detmold. Nadine Jarosch esas ankore skolanino.

## Sucesi
* 2008: Germana yunaro-championino en quar-disciplna-konkurso e du utensili.	
* 2011: Germana vice-championino pri sulo-gimnastiko e triesma rango en la konkurso pri quar-disciplina-konkurso.
* 2011: 10ma rango che l'Europana championkonkurso en Berlin (Germania) pri la sulo-gimnastiko. 
* 2011: 10ma rango che la mondala championkonkurso en Tokyo (Japonia) pri la quar-disciplina-konkurso e 6ma rango kun la Germana esquado pri la konkurso por esquadi.

## Extera ligili
* Portreto di Nadine Jarosch che la Germana Gimnastiko Asociuro
Abadeyo

**Abadeyo** esas kristana monakeyo sub administro da ul abado.

La maxim anciena monakeyi esis "celuli" organizita neformale cirkum ula ermito od anakoreto, famoza pro sua santeso od asketismo, ordinare olda individuo. Ca komunitati ne inventesis da Kristanismo, nam existis simila tipo di organizo en Judea, ante la nasko di Kristo.
Ritornelo

**Ritornelo** esas en l'akompano di kanto, kurta frazo muzikala ye qua onu igas preirata o sequata singla kupleto.
Shahabuddin Ahmed

**Shahabuddin Ahmed** (n. 1 di  februaro 1930) politikisto, esis prezidanto di Bangladesh du foyi: provizore de 1990 til 1991 e de 1996 til 2001.
Listo pri chefministri di Maroko

Segun la konstituco di Maroko, la chefministro esas la chefo di guvernerio di la lando. Yen la listo pri chefministri, de 1955 til nun.

## Chefministri de 1955 til nun

## Referi
Listo pri chefministri di Moldova

La chefministro esas la chefo di guvernerio di Moldova. Yen listo pri chefministri di Moldova de 1990 til nun.

; Parties

; Status

## Videz anke
* Prezidanti di Moldova
Listo pri chefa ministri di Tajikistan

La chefa ministro di Tajikistan esas nur la chefo dil ministraro di la lando. Yen la listo pri chefa ministri di Tajikistan pos la nedependo en 1991.
 

## Videz anke
* Listo pri prezidanti di Tajikistan
Listo pri prezidanti di Sudafrika

Segun la nuna konstituco di Sudafrika, la prezidanto esas la chefo di stato e chefo di guvernerio di la lando. De 1961 til 1984, la prezidanto nur havis simbolala povo. Lor la chefministro esis la chefo dil exekutiva povo. Pos 1984 l'ofico di chefministro abolisesis, e la prezidanto anke divenis chefo di guvernerio.

Dum la rejimo dil apartheid (1961 til 1994) la chefo di stato di Sudafrika recevis la titulo **prezidanto di stato** (*State President* en Angla linguo ou *Staatspresident* en Afrikansa). De 1994 til nun lua titulo esis nur **prezidanto**.

Republiko di Sudafrika sucedis l'Uniono Sudafrikana ye la 31ma di mayo 1961. 

## Prezidanti di Sudafrika (1961 til nun)

## Referi
Listo pri chefministri di Eswatini

La chefministro esas la chefo di guvernerio di Eswatini. Yen la listo pri chefministri di Eswatini, de 1967 til nun.

;*Partiso*
*
*

;*stando*
*

## Listo

## Videz anke
* Listo pri monarki di Eswatini
Listo pri chefministri di Bielorusia

La chefministro esas la chefo di guvernerio di Bielorusia. Yen la listo pri chefministri di Bielorusia, de 1918 til nun.

## Chefi dil sekretariato dil populo
* Jazep Varonka (21 di februaro til mayo 1918)
* Jan Sierada (junio til agosto 1918)
* Raman Skirmunt (agosto til oktobro 1918)
* Anton Łuckievič (oktobro til 11 di oktobro 1918)

## Chefi di la konsilistaro di ministri

* Anton Łuckievič (oktobro 1918 til 13 di decembro 1919)
* Vacłaŭ Łastoŭski (13 di decembro 1919 til 1920)

## Republiko Bielorusia (1991 til nun)

## Videz anke
* Listo pri prezidanti di Bielorusia
Emily Cox

**Emily Cox** (n. ye la 23ma di februaro 1985) esas yuna Britaniana-Austriana cinem- e teatr-aktorino. 

La genitori di Emily Cox anke esas artisti quale pianisti. El edukesis bi-linguale Germana ed Angla.

Kande el evis 14 yari el komencis dansar baleto e moderna jazz-dancado. El finigis la skolo en Vienna. Pos la skolo el studiis en la austriana chefurbo pleado.

Emily Cox anke pleis en multa germana ed austriana filmi e televiziono-filmi e televiziono-serii. Cox esas anke aktiva quale teatro-aktorino.

El habitas en Wien.

## Filmi
* 2007: Verwehte (Kurta filmo)
* 2009: SOKO Wien - Wettlauf mit dem Tod (Televiziono)
* 2009: Kai & Kira (Kurta filmo)
* 2009: Dutschke (Televiziono)
* 2010: Rammbock
* 2010: Hepzibah – Sie holt dich im Schlaf (Televiziono)
* 2010: Killerjagd. Schrei, wenn du dich traust (Televiziono)
* 2010: Der Täter (Televiziono)
* 2010: Polizeiruf 110 (Kriminala serio, en la episodo: *Zapfenstreich*)
* 2010: Der Winzerkönig (3-ma sezono, un episodo)
* 2011: Die Vaterlosen
* 2011: Die Tänzerin - Lebe deinen Traum (Televiziono)
* 2011: Wie man leben soll

## Extera ligili
* Emily Cox en la Internet Movie Database
* La pagino pri Emily Cox che sua pleado-agenterio
Barnabas Sibusiso Dlamini

**Barnabas Sibusiso Dlamini**, politikisto n. ye la 15ma di mayo 1942 til la 28ma di septembro 2018, esis dufoye la chefa ministro di Eswatini: de 1996 til 2003, e de 2008 til 2018.
Listo pri chefministri di Centrafrika

La chefministro esas la chefo di guvernerio di Centrafrika. Yen la listo pri chefministri di Centrafrika de 1957 til nun.

## Referi

## Videz anke
* Listo pri prezidanti di Centrafrika
Faustin-Archange Touadéra

**Faustin-Archange Touadéra** (n. 1957) matematikisto, profesoro e politikisto, esas nuna prezidanto di Centrafrika. Ilu anke esis chefministro di lando de 2008 til 2013.
Listo pri chefa ministri di Chad

En Chad la chefa ministro ne esis la chefo di guvernerio, ma nur la chefo dil ministraro. Yen la lista pri chefa ministri di Chad de 1957 til 2018.

## Chefa ministri ante la nedependo (1957 til 1960)

## Chefa ministri pos la nedependo
La nedependo di Chad eventis ye la 11ma di agosto 1960, ma l'ofico di chefa ministro nur kreesis ye la 29ma di agosto 1978. Entote 17 personi exercis l'ofico di chefa ministro, til nun.

## Videz anke
* Listo di prezidanti di Chad
Listo pri chefministri di Israel

La chefministro (Hebree: ראש הממשלה, *Rosh HaMemshala*; Angle: *Head of Government*)  esas la chefo di guvernerio di Israel. Yen la listo pri chefministri di Israel, de 1948 til nun.

## Noti

## Videz anke
* Listo pri prezidanti di Israel
Listo pri prezidanti di Burundi

La **[[prezidanto]] di [[Burundi]]** esas ambe chefo di stato e chefo di guvernerio di la lando. L'ofico kreesis ye la 28ma di novembro 1966, pos ke lora rejulo Ntare la 5ma revokesis e mortigesis.

Pierre Nkurunziza, elektita en 2005 e rielektita en 2010 e 2015, guvernis de la 26ma di agosto 2005 til lua morto, ye la 8ma di junio 2020. Pos lua morto, Pascal Nyabenda asumis provizore la guverno, til l'elektita prezidanto Évariste Ndayishimiye asumor la povo, ye la 20ma di agosto 2020.

## Partisi

## Referi
Pierre Nkurunziza

**Pierre Nkurunziza** (n. ye la 18ma di decembro 1963 til la 8ma di junio 2020) politikisto, esis prezidanto di Burundi de 2005 til la 8ma di junio 2020. Ilu mortis poke pos la prezidantala elekto de 2020.
Bud Spencer

**Bud Spencer** (n. **Carlo Pedersoli** en 1929 til la 27ma di junio 2016) esis Italiana cinem-aktoro e filmifisto.
Supo

**Supo** esas buliono quan onu varsas sur pano-lonchi dina, disho per qua komencas, ordinare, la repasto.