Эрсечен йоазонхой юкъарло

**Россе юкъара юкъарлон организаци «Эрсечен йоазонхой юкъарло»** () —  болхговзал лакхаяккхара духьа а, цар законагӀа йоагӀача бокъонаш лораяра духьеи, цар га даккхара духьеи Эрсечера йоазонхой кхоллама доттӀагӀалгахь вӀашагӀтохаш йола Россе юкъара юкъарлон организаци. 

## Тархьар
Эрсечен йоазонхой юкъарло лоархӀ РСФСР йоазонхой юкъарлонна ко́гаметта этта́лга. Йиллай 1958-ча шера. 1936-ча шера йилла́ча СССР йоазонхой юкъарлонах къаьстта РСФСР йоазонхой юкъарло хьакъоастаяра бахьан хиннад Советий союза политика эргая́лар. Эггара хьалха «личноста культ» дӀаяккхар хиннад из: Никита Хрущёв доал де оттаваьча Ӏаьдало чехкка политически децентрализаци чакхйоаккхаш хиннай къамий кхолламий шедоалдар чӀоагӀдарца. Цудухьа РСФСРн ший кхолламий юкъарлонаш а Ӏилман академи а вӀашагӀйоллар Ленина хана денз йоагӀаш хинна Россе импери къамашка хьежжа доакъошка е́къара планаца вӀашкадоӀагӀаш хиннад, из план ШоллагӀа дунен тӀом бахьан долаш юхасоцаяь лаьттай. 

РСФСР доазон тӀа цу хана болх беш 2668 йоазонхо хиннав, дукхагӀа мел бараш 40 шерагара 55 шерага кхаччалца нах хиннаб уж. 1957-ча шера маьцхали бетта 17-ча дийнахь РСФСРе йолча ЦК Бюрос «РСФСР йоазонхой юкъарлон оргкомитетах» яха чӀоагӀам тӀаийцаб. Цу чӀоагӀамца оргкомитета́ юкъе бахаб, масала, Шолохов, Михаил Александрович, Леонид Леонов, Александр Твардовский, Валентин Катаев, Самуил Маршак. Оргкомитета́ кулкал де оттаваьв Леонид Соболев, цун когаметтаоттар ваьв – Георгий Марков.

1970-ча шера РСФСР йоазонхой юкъарлон урхален тхьамадалла хиннача 72 шу даьннача Соболева́ хала лазар кхетар бахьан долаш цунна когаметта 57 шу даьнна Сергей Владимирович Михалков оттаваьв, из чӀоагӀа цӀихеза хиннав.

1990-ча шера оагӀой бетта VII съезде тхьамадалла хержав 66 шу даьнна Юрий Васильевич Бондарев, цу ханналца Михалкова когаметтаоттар волаш хиннав из дуккхача шерашка.

«Юкъарлон чу Сталина га а доахаш жугташта духьал бараш низагӀа тӀех хилара́» духьал а баьнна 1990-ча шера юкъарлонах «Апрель» яхаш ультралиберальни тоаба хьаяьнна хиннай, хӀаьта 1991-ча шера РСФСР Йоазонхой юкъарлон когаметта этта́ча Эрсечен йоазонхой юкъарлонах эргаш а йолаш, царна духьала Россе йоазонхой юкъарлон хьакхеллай.

1994-ча шера оагӀой беттагара денз 2018-ча шера саькура беттага кхаччалца юкъарлон тхьамада Валерий Николаевич Ганичев. Цунна когаметта хьатӀавенав Николай Фёдорович Иванов.

2025-ча шера саькура бетта 27-ча дийнахьа Эрсечен йоазонхой юкъарлон тхьамадалла хержав Владимир Мединский. В секретариат вместе с Мединским вошёл президент Российской библиотечной ассоциации Вадим Дуда, предыдущий председатель Николай Иванов, режиссёр Никита Михалков, митрополит Тихон (Георгий Шевкунов). В члены правления были выбраны 50 человек, среди них писатели Сергей Минаев, Александр Проханов, Игорь Волгин, Захар Прилепин, поэт Евгений Рейн, режиссёры Константин Богомолов и Карен Шахназаров, фантаст Сергей Лукьяненко, директор Литературного музея Дмитрий Бак.  

## Белгалдаккхар

## ТӀатовжамаш
* Сайт Союза писателей России

ОагӀат:1991 шера йилла организацеш
ОагӀат:Эрсечен гильдеш
ОагӀат:Эрсечен кхоллама юкъарлонаш
ОагӀат:Йоазонхой юкъарлонаш
ОагӀат:Эрсечен йоазонхой юкъарлон доакъашхой
ОагӀат:Хьахиннад 1991 шера Эрсече