open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fukagawa, Hokkaido

Ti  ket ti maysa a siudad a mabirukan iti Subprepektura ti Sorachi, Hokkaido, Hapon.

Manipud idi Marso 31, 2018, ti siudad ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 20,992, ken ti densidad ti populasion iti 40 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 529.12&nbsp;km².
Ti Fukagawa ket bassit ngem napintas a siudad nga ammo kadagiti talonna iti bagas ken dagiti muyong iti mansanas ken seresa idiay Otoe, ti maysa nga ili ti abagatan ti lugar ti puseg ti ili. Kangrunaan a dumakdakkel ti Fukagawa idiay Otoe, gapu ti Estasion iti Igid ti Kalsada, ken daytoy ti makatlo a masingangar iti Hokkaido, segun iti maysa nga artikulo iti *Hokkaido Shimbun.*

## Heograpia

Mabirukan ti Fukagawa iti Tanap Ishikari, ket agarup nga agpada iti kaadayo iti pagbaetan ti Asahikawa iti amianan a daya, ken ti Takikawa iti amianan a laud.

### Dagiti kaarruba nga ili

Beddengan ti Fukagawa dagiti siam nga ili iti Prepektura ti Hokkaido, ken sakupenna dagiti subprepektura ti Sorachi, Kamikawa, ken Rumoi:

*Subprepektura ti Sorachi
**Ashibetsu
**Akabira
**Takikawa
**Moseushi
**Chippubetsu
**Numata
*Subprepektura ti Kamikawa
**Asahikawa
**Horokanai
*Subprepektura ti Rumoi
**Obira

## Pakasaritaan

Tinaengan idi ti Fukagawa babaen dagiti *tondenhei*, wenno ti kolonista a milisia, idi pagbaetan ti 1895 ken 1896.

*1892 Napundar ti Purok ti Fukagawa.
*1915 Simmina ti Purok ti Tadoshi manipud iti Purok ti Ichiyan.
*1918 Ti Purok ti Fukagawa ket nagbalin nga Ili ti Fukagawa.
*1962 Ti Purok ti Tadoshi ket nagbalin nga Ili ti Tadoshi.
*1963 Nagtitipon ti Ili ti Fukagawa, Purok ti Ichiyan, Purok ti Osamunai, ken Purok ti Otoe tapno mangbukel iti Siudad ti Fukagawa.
*1970 Tadoshi town was merged into Fukagawa city.

## Ekonomia

Nabaknang ti Fukugawa iti panagpataud iti bagas. Dagiti talon ti bagas iti siudad ket masibsibogan babaen ti Kanal ti Taishō, a makaaal iti danum manipud iti Karayan Ishikari. Produkto pay ti agrikultura dagiti patatas ken mansanas.

## Edukasion

### Junior a kolehio
*Takushoku University Hokkaido Junior College

### Dagiti high school

#### Publiko
* Hokkaido Fukagawa Nishi High School
* Hokkaido Fukagawa Higashi High School

#### Pribado
* Clark Memorial International High School

## Pagluganan

Mangited ti dagus s silpo dagiti tren ken bus iti prepektural a kapitolio ti Sapporo.

### Perokaril
*Nangruna a Linia ti Hakodate : Fukagawa – Osamunai
*Nangruna a Linia ti Rumoi : Fukagawa – Kita-Ichiyan

### Kalsada
*Hokkaido Expressway : Fukagawa IC
*Fukagaw-Rumoi Expressway : Fukagawa-Nishi IC
*Rota 12

## Kabsat a siudad
* Abbotsford, British Columbia, Kanada

## Pagpasiaran a luglugar
Maysa kadagiti apapanan dagiti turista ket ti Bantay Kamui, ti maysa a popular nga ski resort a teknikal nga adda idiay Asahikawa, ngem bassit laeng a minuto iti kaadayo manipud iti Fukagawa babaen ti karro wenno bus.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Opisial a website
Mikasa, Hokkaido

Ti  ket ti maysa a siudad a mabirukan iti Subprepektura ti Sorachi, Hokkaido, Hapon.

Manipud idi Marso 31, 2018, ti siudad ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 8,672, ken ti densidad ti populasion iti 29 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 302.64&nbsp;km2.

## Heograpia
Ti Mikasa ket beddengan kadagiti tallo a bangir babaen dagiti bantay, ken iti daya bangirna ket mabirukan ti inaramid ti tao a Danaw Katsurazawa.

## Pakasaritaan
Ti Mikasa ket maysa kadagiti naikayakan dagiti industria ti panagmina ken perokaril idiay Hokkaido, ken naparnuay ditoy ti kanta a Hokkai Bon. Kadagiti naplabas a panawen ti Mikasa ket narang-ay gapu kadagiti kaadu iti mina nga uging, kaaduan a narikpan dagiti mina ken daytoy ti gapuanan iti napardas nga ipapaay ti populasion ti siudad.

*1906 – Napundar ti Purok ti Mikasayama.
*1942 – Ti Purok ti Mikasayama ket nagbalin nga Ili ti Mikasa.
*1957 – Ti Ili ti Mikasa ket nagbalin a Siudad ti Mikasa.

## Edukasion
### High school
* Hokkaido Mikasa High School.

## Pagluganan
Agtaray ti Hokkaidō Expressway iti uneg ti laud ti siudad ken adda daytoy ti Mikasa IC. Ti siudad ket awanan iti perokaril.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Opisial a website
Sunagawa, Hokkaido

Ti  ket ti maysa a siudad a mabirukan iti Subprepektura ti Sorachi, Hokkaido, Hapon.

Manipud idi Marso 31, 2018, ti siudad ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 17,248 ken ti densidad ti populasion iti 220 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 78.69&nbsp;km².

## Pakasaritaan
*1890 – Napundar ti Purok ti Nae.
*1895 – Nalukatan ti Opisina ti Purok ti Nae.
*1897 – Simmina ti Purok ti Utashinai.
*1902 – Nagbalin a Maikadua a Klase nga Ili ti Nae.
*1903 – Ti Purok ti Nae ket nagbalin a Purok ti Sunagawa.
*1907 – Nagbalin nga Umuna a Klase nga Ili ti Sunagawa.
*1923 – Ti Purok ti Sunagawa ket nagbalin nga ILi ti Sunagawa.
*1944 – Simmina ti Purok ti Naie.
*1949 – Simmina ti Ili ti Kamisunagawa.
*Hulio 1, 1958 – Ti Ili ti Sunagawa ket nagbalin a Siudad ti Sunagawa.

## Edukasion

### High school
* Hokkaido Sunagawa High School.

## Pagluganan
* Nangruna a Linia ti Hakodate : Toyonuma – Sunagawa
* Hokkaidō Expressway : Naie-Sunagawa IC (Naie) – Sunanaga SA – Takikawa IC (Takikawa)

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*Opisial a website
Lingsat Alas

Ti **Lingsat Alas** ket mangsina iti Lombok ken Sumbawa, dagiti dua nga isla ti Indonesia iti probinsia ti Laud a Nusa Tenggara.

Ti lingsat ket rinagtayan babaen ti daga aginggana idi agarup a 14,000 tawen sakbay iti agdama idi ngimmato ti lessaad ti baybay iti agarup a 75 metro iti baba iti agdama a lesaad iti baybay,
 saan akas ti Lingsat Lombok ken ti Lingsat Alor a nagtultuloy nga addaan kadagiti bawang ti danum uray idi las-ud ti Naudi a Glasial Maximum, iti tunggal maysa  patingga ti agatiddog iti 400a milia nga isla a mairaman iti agdama nga aldaw a Lombok, Sumbawa, Komodo, Flores, Solor, Adonara, ken Lembata.

## Kitaen pay
* Lingsat Lombok, iti kasumbangir (laud) ti Lombok
* Lingsat Makassar
* Lingsat Sunda
* Wallacea

## Dagiti nagibasaran
Eniwa, Hokkaido

Ti  ket ti maysa a siudad iti Subprepektura ti Ishikari, Hokkaido, Hapon. Daytoy ket adda iti tanap ti Ishikari, iti 8&nbsp;km iti amianan ti Chitose, ken 26&nbsp;km iti abagatan ti kapitolio ti prepektura iti Sapporo. Daytoy ket mabalin a maabot babaen ti rota 36 ken ti Linia ti  Perokaril ti Chitose. Ti ili ket nabingbingay kadagiti tallo a nangruna a lugar: ti Eniwa iti abagatan, ti Megumino iti tengnga, ken ti Shimamatsu iti amianan.

Adu kadagiti talon a mabirukan iti likmut ti Eniwa, ken addaan pay kadagiti adu a negosio iti panagpataud, a mairaman ti paktoria ti Hokkaido iti Sapporo Brewery. Adda dagiti tallo a kampo ti  Japan Ground Self-Defense Force iti siudad.

Ti populasion ti Eniwa idi 2012 iti 68,883 ket mangaramid daytoy a kas ti maikapat a kadakkelan a siudad iti Subprepektura ti Ishikari, ken ti maika-13 iti Hokkaido.

## Etimolohia
Naala ti nagan ti ili manipud iti asideg a Bantay Eniwa, iti Nailian a Parke ti Shikotsu-Tōya. Ti nagan iti Ainu iti *e-en-iwa* (), ket maipatarus a kas "natadem a bantay." Ti nagan ket naitransliterado iti ateji a Hapon a kas *nabendisionan a hardin*. Napili ti Hapon a transliterasion gapu kadagiti homonimo a  ken , ti naudi a naibaga ket mangibagbaga kadagiti dua a karayan a lumabas iti uneg ti siudad, ti Karayan Shimamatsu ken ti Karayan Izari, ken ti pay  a pagbaetan dagiti dua a karayan.

## Dagiti kabsat a siudad
Ti Eniwa ket addaan kadagiti dua a kabsat a siudad:
* Waki, Yamaguchi (napundar idi 1979)
* Timaru, Baro a Selanda (napundar idi 2008)

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Opisial a website
Bibai, Hokkaido

Ti  ket ti maysa a siudad a mabirukan iti Subprepektura ti Sorachi, Hokkaido, Hapon.

Manipud idi Marso 32, 2018, ti siudad ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 22,001, ken ti densidad ti populasion iti 89.2 tunggal maysa a tao km2. Ti dagup a kalawa ket 277.61&nbsp;km2.

## Pakasaritaan
Naala ti nagan a "Bibai" manipud iti balikas nga Ainu iti "pipa o i", a ti kayatn a sawen ket "lugar (kalugnakan) nga addaan kadagiti [Cristaria plicatal]s".
*1890 – Napundar ti Purok ti Numakai.
*1925 – Ti Purok ti Numakai ket nagbalin nga Ili ti Numakai.
*1926 – Nabaliwan ti nagan ti Numakai iti Bibai.
*1950 – Ti Ili ti Bibai ket nagbalin a Siudad ti Bibai.
*1982 – Nakompleto ti penned ti Bibai.

== Heograpia ==
Agayus ti [Karayan Ishikari iti laud ti Bibai. Nabangon ti Penned Bibai idiay Karayan Bibai, ti maysa a tributario ti Karayan Ishikari.

Nairehistro ti Danaw Miyajima a kas maysa a kalugnakan babaen ti Kombension ti Ramsar idi 2002.

## Edukasion

### Dagiti high school
* Hokkaido Bibai Shoei High School
* Hokkaido Bibai Seika High School

### Eskuela para kadagiti kasapul iti tulong
* Hokkaido Bibai School for Special Needs

## Pagluganan

### Perokaril
Agtartaray idi ti Sanga ti Minami-Bibai ti Nangruna a Linia ti Hakodate manipud iti Bibai agingggana iti Minami-Bibai.
* Nangruna a Linia ti Hakodate : Minenobu – Kōshunai – Bibai – Chashinai

### Kalsada
Ti nalinteg a linia ti seksion ti Rota 12 ket isu ti kaatiddogan iti Hapon.
* Hokkaidō Expressway
* Rota 12

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Opisial a website
Lingsat Alor

Ti **Lingsat Alor** ( ammo pay a kas Lingsat *Alloo* ) ket mangbingay iti Purpuro Solor manipud iti Purpuro Alor, iti Is-isla Basbassit a Sunda ti Indonesia. Daytoy ket kangrunaan a mabirukan iti pagbaetan dagiti dakkel nga isla ti Pantar ken Lembata.
Isilpo ti lingsat ti akinlaud a parte ti Baybay Banda iti amianan iti Baybay Savu iti abagatan.

## Dagiti nagibasaran
Lingsat Bangka

Ti **Lingsat Bangka** ket ti lingsat a mangisina ti isla ti Sumatra manipud iti Isla Bangka () iti Baybay Java, Indonesia.
Lingsat Berhala

Ti **Lingsat Berhala** ket ti maysa a lingsat a mangisina ti isla ti Sumatra ken Singkep iti Baybay Abagatan Tsina, Indonesia.

Ti pannakaigupit ti Isla Berhala iti lingsat ket suppiaten babaen ti Is-isla Riau ken ti probinsia ti Jambi.

## Dagiti nagibasaran
Lingsat Badung

Ti **Lingsat Badung** ket ti maysa a lingsat iti abagatan a daya a bangir ti Bali iti Indonesia.
Daytoy ket mabirukan kadagiti pagbaetan ti isla Bali ken Nusa Penida. Daytoy ket agarup a 60&nbsp;km iti kaatiddog ken 20&nbsp;km iti kalawa.

## Pakasaritaan
Idi Pebrero1942, nailaban ditoy ti gubat ti Lingsat Badung.
Ti barko ti Estados Unidos iti USS Badoeng Strait (CVE-116) ket isu ti kanaganna.
Daytoy ket kadawyan a maireporta a kas bagi ti danum nga addaan kadagiti aksidente ken dagiti pagel. 

## Dagiti papanan ti turista
Kadagiti aplaya ti luek ket dagiti pagliwliwaan ken dagiti pagpasiaran dagiti turista, a nadayeg nga ammo iti sangalubongan, a naipangpangruna ti Nusa Dua, Tanjung Benoa ken Sanur.

## Dagiti nagibasaran
Lingsat Bali

Ti **Lingsat Bali** ket ti maysa a lingsat a mangisina iti Java ken Bali bayat a mangisilpo iti Taaw Indiano ken ti Baybay Bali. Iti kaakikidan a parte ket  iti kalawa.

## Heograpia
Ti Lingsat Bali ket maysa kadagiti bagi ti danum a mangpalikmut iti isla ti Bali: ti Lingsat Lombok iti daya, ti Lingsat Badung iti abagatan a daya, ti Baybay Bali iti amianan, ti Taaw Indiano iti abagatan a laud, ken ti Lingsat Bali iti laud.

Iti heolohia, dagiti dua nga isla ti Bali ken Java ket nagsilpoda aginggana idi patingga ti naudi a Panawen ti Yelo idi immadalem ti baybay ken ginuduana ti rangtay ti daga. Makibinningay isuda a dua ti parte ti plata ti tektoniko a matawtawagan iti Samang Sunda.

## Pakasaritaan
Idi 28 Enero 1797 idi las-ud ti Insidente ti Lingsat Bali ti maysa nga eskuadron ti Pranses iti innem a frigate ket nasabatda ti plota ti Britaniko a Daya nga Indiaman iti Lingsat ti Bali. Naglimo iti bagbagida sagiti barko ti panagtagilako ti Britaniko a kas barbarko iti linia, ken isu daytoy ti nagpakabael a nangpasanod dagiti Pranses.

## Ekolohia
Ti temperatura ti danum iti Lingsat Bali ket suheto dagiti madlaw a panagbalbaliw iti panawen, a kasakbayan nga ikeddeng babaen dagiti paset ti panawen ti nepnep.  Iti las-ud ti panawen ti akin-amianan a laud a nepnep (Enero–Marso), ti agpakatengnga a temperatura ket agarup a 28-29&nbsp;°C , bayat nga iti abagatan a daya (Hulio–Septiembre) bumaba ti temperatura iti 26&nbsp;°C.  No man ania ti panawen, ti temperatura ti danum iti akin-amianan a parte ti lingsat ket 1-1.5 a grado a nababbaba ngem iti akin-abagatan a partena.
Nataltalinaay ti agpang ti kaapgad: agarup a33 ‰ iti panawen dagiti akin-amianan laud a nepnep ken agarup a 34 ‰ iti paset ti panawen ti abagatan a daya.
Dagiti anud ti baybay iti lingsat ket addaan iti narikut a kompigurasion, kaaduan nga agkamkammatalek kadagiti paset ti panawen ti nepnep: itilas-ud dagiti akin-amianan a laud nga angin, kaaduan ti turong ti akin-amianan, bayat nga iti abagatan-daya ti turong ket akin-abagatan.  Ti kapegges ket – aginggana iti 13&nbsp;km / h – dagiti pegges ket makaabot iti akin-amianan, iti kaakikidan a parte ti lingsat.  

## Dagiti nagibasaran
Lingsat Dampier (Indonesia)

Ti **Lingsat Dampier** (sagpaminsan nga ammo a kas **Lingsat ti Augusta**) iti probinsia ti Indonesia iti Laud a Papua ket ti maysa a lingsat a mangisina kadagiti isla ti Raja Ampat iti Waigeo ken Batanta. Daytoy ket naipanagan iti Ingles a nabigador a ni William Dampier.

## Heograpia

Ti Lingsat Dampier ket lumabas iti uneg ti purpuro ti Indonesia iti Raja Ampat ( probinsia ti Laud a Papua).  Mabirukan dagiti nadumaduma nga isla iti baetan dagiti isla ti Batanta ken Gam.  Ti kadakkelan kadagitoy ket ti akikid nga isla ti Mansuar.  Iti akindaya nga ungto ti isla ket ti Kri ken Koh.  Mabirukan ti Isla Arborek iti amianan a laud.  Iti abagatan ti Mansuar ket ti Isla Augusta, ti Isla Duiven, Djerief ken ti Is-isla Mainsfield.  Iti akinlaud a patingga ti lingsat ket ti Raw-raw-ang  Woodford ken ti Is-isla Fam.  Mabirukan pay dagiti dadduma a bassit nga isla iti asideg ti aplaya dagiti nangruna nga isla.

## Dagiti nagibasaran
Lingsat Makassar

Ti **Lingsat Makassar** ket ti maysa a lingsat iti pagbaetan dagiti isla ti Borneo ken Sulawesi iti Indonesia.  Ti amiananna ket mangisilpo iti Baybay Celebes, bayat nga iti abagatan ket sumabat iti Baybay Java. Agatian iti daytoy a lingsat ti Karayan Mahakam ti Borneo.

Dagiti puerto iti igid ti lingsat ket mairaman ti Balikpapan iti Borneo, ken ti Makassar ken Palu iti Sulawesi.  Ti siudad ti Samarinda ket agarup a 48&nbsp;km (30&nbsp;mi) manipud iti lingsat, iti igid ti Mahakam.

Ti lingsat ket kadawyan a dalan iti panaglayag para kadagiti mapmapan iti taaw a barko a dakkel unay nga umanay iti Linglingsat ti Malaka.

## Sakup
Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko (IHO) ti Lingsat Makassar a kas maysa kadagiti danum ti Purpuro Daya nga Indiano. Ipalawag ti IHO dagiti patinggana a kas dagiti sumaganad:

Ti kanal iti pagbaetan ti Daya nga aplaya ti Borneo ken ti Laud nga aplaya ti Celebes Sulawesi, ket nabeddengan:

*Iti Amianan.* Babaen ti linia a mangisilpo iti Tanjong Mangkalihat, Borneo () ken ti Stroomen Kaap (Cape Rivers), Celebes ().

*Iti Abagatan.* Babaen ti linia iti Akin-abagatan a laud a patingga ti Celebes (), aginggana iti Akin-abagatan a punto ti Tana Keke, aginggana iti Akin-abagatan a patingga ti Laoet () kalpasanna iti ngato ti Laud nga aplaya ti isla ti Tanjong Kiwi ken kalpasanna iti ballasiw ti Tanjong Petang, Borneo () iti Akin-abagatan a gibus ti Lingsat Laoet.


## Dagiti nagibasaran
Lingsat Mentawai

Ti **Lingsat Mentawai** ket mangisina iti isla ti Sumatra manipud iti bassit a pupuro ti Is-isla Mentawai, Indonesia.  Dagiti danumna ket maitagikua iti Taaw Indiano ken dagiti dua a bangkagna ket parte ti probinsia ti Laud a Sumatra.

Tilingsat ket agarup a 450&nbsp;km iti kaatiddog ken ti kaakabana ket agdumduma iti pagbaetan ti 100 ken 150&nbsp;km.  Ti nangruna a siudad itiigid ti lingsat ket ti kapitolio ti Laud a Sumatra, Padang.

Ti lingsat ket nangruna a sona ti tukki ken napasamaken dagiti nadumaduma a gingined iti daytoy a lugar, ken ti kadayegan kadagitoy ket ti gingined ti Sumatra idi 1833 ken ti gingined ti Sumatra idi 2009.

## Dagiti nagibasaran
Lingsat Ombai

Ti **Lingsat Ombai** () ket ti lingsat a mangisina iti Purpuro Alor manipud kadagiti isla ti Wetar, Atauro, ken Timor iti Is-isla Basbassit a Sunda.Ti Wetar ket parte ti Probinsia ti Maluku ti Indonesia, ti Purpuro Alor ken ti akinlaud a parte ti Timor ket parte ti probinsia ti Daya a Nusa Tenggara, Indonesia, bayat a ti Atauro ken ti akindaya parte ti Timor ket mangbukel iti pagilian ti Daya a Timor. Ikapet ti lingsat ti Baybay Banda iti amianan it Baybay Savu iti abagatan a laud.

## Dagiti nagibasaran
Lingsat Riau

Ti **Lingsat Riau** () ket ti maysa a lingsat ti Purpuro Riau. Ti *Lingsat Riau* ket mangisina kadagiti isla ti Batam ken Bintan. Daytoy ket maysa a nangruna a komersial a dalan ti danum a mapan iti puerto ti Singapur.

## Dagiti nagibasaran
Lingsat Rupat

Ti **Lingsat Rupat** () ket ti lingsat a mangisina iti bassit nga isla ti Rupat manipud iti nangruna nga isla ti Sumatra iti Indonesia. Daytoy ket nangruna  a dalan iti panaglayag a mapan iti siudad ti Dumai.

## Dagiti nagibasaran
Golpo Panay

Ti **Golpo Panay** ket ti maysa a pagpaatiddog ti Baybay Sulu, a gumay-at iti pagbaetan dagiti isla ti Panay ken Negros iti Filipinas. Ti golpo ket aglaon iti isla-probinsia tiGuimaras ken gumay-at iti Luek Santa Anna iti pagbaetan ti Panay ken Guimaras ken mapan iti Lingsat Guimaras, iti pagbaetan ti Guimaras ken Negros. Ikapet ti Lingsat Guimaras iti Golpo Panay iti kaunegan ti Baybay Bisayano.

Ti Puerto ti Iloilo ket isu ti masingangar a puerto iti golpo, a maysa nangruna a dalan nga inus-usar dagiti barko nga aglaylayag kadagiti lugar a pagbaetan ti Siudad ti Iloilo, Siudad ti Bacolod, ken Zamboanga iti ad-adayo nga abagatan.

Ti Panagsanglad iti Panay idi lasud ti Gubat ti Sanngalubongan II ket napasamak manipud iti Golpo Panay.
Lingsat Laut

Ti **Lingsat Laut** () ket mangisina iti Isla Laut ken Kalimantan, iti paset ti Indonesia iti isla ti Borneo. Daytoy ket maysa a nangruna a dalan iti komersio iti puerto ti Kotabaru manipud iti asideg a Lingsat Makassar.

Ti kaatiddog ti lingsat ket agarup a 35 nautika milia, a maikapet iti Lingsat Makassar iti amianan ken ti Baybay Java iti abagatan.  Ti kalawaan a parte iti daytoy a lingsat ket iti lugar ti  Batulicin nga agarup a 3 a nautika milia ken ti kaakikidan ket 1 a nautika milia iti lugar ti Kotabaru.  Adda dagiti uppat nga isla a mabirukan iti *Lingsat Laut*:
*Isla Anak Suwangi
*Isla Bird
*Isla Tampakan
*Isla Suwangi

## Dagiti nagibasaran
Lingsat Madura

Ti **Lingsat Madura** ket ti maysa a lingsat a mangisina iti is-isla ti Java ken Madura ti Indonesia, iti probinsia ti Daya a Java. Mabirukan iti daytoy a lingsat dagiti isla ti Kambing, Giliraja, Genteng, ken Ketapang.

Ti Rangtay Suramadu, ti kaatiddogan idiay Indonesia, ket gay-atenna ti lingsat iti pagbaetan ti Surabaya iti Java ken ti Bangkalan iti Madura.

## Dagiti nagibasaran
Lingsat Guimaras

Ti **Lingsat Guimaras** ket ti maysa a bagi ti danum iti rehion ti Akinlaud a Visayas iti Filipinas, a mangikapet iti Baybay Bisayano iti Golpo Panay ken Baybay Sulu. Iti amianan ken iti laud ket dagiti isla ti Panay ken Guimaras bayat a ti Isla Negros ket iti abagatan ken daya. Ti Siudad ti Bacolod ket ti nangruna a puerto ti baybay ti lingsat, a mangited pay iti sumrekan iti Siudad ti Puerto ti Iloilo babaen ti Lingsat Iloilo.

## Dagiti nagibasaran
Lingsat Selayar

Ti **Lingsat Selayar** ket mangisina iti Isla Selayar manipud iti Rawis Bira iti nangruna nga isla ti Probinsia ti Abagatan a Sulawesi, Indonesia.  Mabirukan iti kaunegan ti lingsat ti Isla Kambing ken *Pulau* Pasitanete. Agtartaray dagiti balsa iti pagbaetan dagiti isla ti **Lingsat Selayar**.

## Dagiti nagibasaran
Lingsat Sumba

Ti **Lingsat Sumba**  (Indones: Selat Sumba) ket ti maysa a lingsat iti Indonesia.

Daytoy ket mangisina iti isla ti Sumba manipud kadagiti nangruna nga isla ti Flores ken Sumbawa, ken dagiti pay bassit nga isla a mairaman ti Komodo ken Rinca. Daytoy ket isilpona ti Taaw Indiano iti Baybay Savu.

Sakbay ti wayaway ti Indonesia daytoyket ammo idi a kas *Lingsat Sandalwood*.
Daytoy ket ammo pay a kas ti Baybay Savu.

## Dagiti nagibasaran
Lingsat Wetar

Ti **Lingsat Wetar** () ket mangisina iti akindaya a parte ti isla ti Timor manipud iti isla ti Wetar. Daytoy ket mabirukan iti pagbaetan dagiti pagilian ti Indonesia iti amianan ken ti Daya a Timor iti abagatan. Iti laud ket ti Atauro, ken iti labesna ket ti Lingsat Ombai; bayat nga iti daya ket ti akin-abagatan a parte ti Baybay Banda ken ti akin-abagatan unay ti Is-isla Maluku. Iti kaakikidan a puntona, ti lingsat ket 36&nbsp;km iti kaakaba.

## Dagiti akinruar a silpo
* Exercising Maritime Boundaries in Wetar Strait
Nakagawa, Hokkaido

Ti  ket ti maysa a ili a mabirukan iti Subprepektura ti Kamikawa, Hokkaido, Hapon.

Manipud idi Marso 31, 2017, ti ili ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 1,585 ken ti densidad ti populasion iti 2.7 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 594.87&nbsp;km².

## Dagit nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
*Opisial a website
Golpo ti Tomini

Ti **Golpo ti Tomini** (), ammo pay a kas ti **Luek ti Tomini**, ket ti adda iti ekuador a golpo a mangisina dagiti Peninsula ti Minahassa (Akin-amianan) ken ti Daya a Peninsula iti isla ti Sulawesi (Celebes) iti Indonesia. Mabirukan ti Is-isla Togian iti asideg ti tengngana. Iti abagatan, daytoy ket malukatan iti Baybay Molucca.

## Sakup

Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko (IHO) ti Golpo ti Tomini a kas maysa kadagiti pannakabingbinga ti Purpuro Daya nga Indiano. Daytoy ket maipalawag a kas dagiti danum iti laud ti "Akin-amianan a patingga ti Baybay Molukka", a maipalawag iti sabali nga ayan a kas ti linia nga agtaray manipud iti "Tg. Pasir Pandjang ()... iti ballasiw iti Tg. Tombalilatoe (123°&nbsp;21′&nbsp;E) iti kasumbangir nga aplaya".

## Dagiti nagibasaran

### Dagiti nagibasaran

### Bibliograpia
* .
Luek Balikpapan

Ti **Luek Balikpapan** (Indones : *Teluk Balikpapan*), ket ti maysa a luek ti Indonesia, iti asideg ti isla ti Borneo iti asideg ti siudad ti Balikpapan, Daya a Kalimantan, Indonesia. Ti kompania ti Indonesia iti Pertamina ket addaan iti kadakkelan a pagpapinuan iti lana iti akindaya a bangir ti luek.

## Lokasion
Mabirukan ti Luek Balikpapan iti akinlaud a bangir ti Lingsat Makassar, iti abagatan-laud ti Taaw Pasipiko. Beddengan ti luek dagiti nadumaduma a lugar.
* Amianan : Rehensia ti Penajam Paser Utara
* Daya : Siudad ti Balikpapan
* Abagatan : Lingsat Makassar
* Laud : Siudad ti Penajam ken Rehensia ti Penajam Paser Utara.

Ti Luek Balikpapan ket isu ti sabangan dagiti nadumaduma a karayan a kas ti Karayan Wain sakbay a tumipon iti Lingsat Makassar.

## Puerto ken pagsangladan
Adda dagiti nadumaduma a publiko a puerto a mabirukan iti Luek Balikpapan, kas ti:
* Pagsangladan ti Semayang, ti kadakkelan para iti pasahero ken awit para iti Siudad ti Balikpapan.
* Pagsangladan ti Kampung Baru, agserbi para iti pasahero a balsa iti Sulawesi
* Pagsangladan ti Kariangau, para iti balsa a mapan iti Siudad ti Penajam.
* Pagsangladan ti Penajam, para iti balsa mapan iti Siudad it Balikpapan.

Mabirukan pay dagiti pribado a puerto iti daytoy a lugar, a kas ti:
* Pertamina, iti akindaya a parte.
* Chevron, iti akinlaud a parte.
* Dagiti nadumaduma pay a kompania iti panagmina iti uging ket addaan kadagiti bukodda a puerto iti akinlaud ken ti akin-amianan a parte.

## Dagiti akinruar a silpo
Luek Bintuni

Ti **Luek Bintuni** () ket ti akindaya a pagpaatiddog wenno ti akin-uneg a luek ti Luek Berau iti Peninsula ti Ulo ti Billit ti Baro a Guinea.  Iti administrasion daytoy ket parte ti rehion ti Laud a Papua, Indonesia. Ti luek ket  iti kalawa iti sumrekanna ken kalugnakan ti daga kadagiti dua a bangirna.

## Dagiti nagibasaran
Golpo ti Boni

Ti **Golpo ti Boni** (), ammo pay akas ti **Luek ti Boni**, **Luek Bone**, ken ti **Golpo Bone**, ket ti golpo a mangbingay dagiti Peninsula ti Abagatan ken Abagatan a daya iti isla ti Sulawesi (Celebes) iti Indonesia. Daytoy ket malukatan iti abagatan iti Baybay Flores.

## Sakup
Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko (IHO) ti Golpo ti Boni a kas maysa kadagiti pannakabingbingay ti Purpuro Daya nga Indiano. Daytoy ket maipalawag a kas dagiti danum iti amianan ti "lini amanipud iti Tg. Lassa, Celebes, aginggana iti Amianan a punto ti Kabaena () ken kalpasanna ket agpangato iti daytoy a meridiano aginggana iti aplaya ti Celebes."

## Kitaen pay
* Golpo ti Tomini
* Golpo ti Tolo

## Dagiti nagibasaran

### Bibliograpia
* .
Luek Jakarta

Ti **Luek Jakarta** () ket ti maysa a luek iti amianan ti siudad ti Amianan a Jakarta. Mabirukan ti Rinibu nga Is-isla iti Luek Jakarta. Adda dagiti 13 a karayan nga agayus iti daytoy a luek. Kaaduan kadagiti komunidad nga adda iti igid ti luek ket buklen ti tattao nga agtataeng iti baba ti linia ti kapanglaw, kadagiti kasasaad iti di nasayaat a sanitasion. Dagiti taraon nga agtaud iti agrikultura, rugit ti industria, ken dagiti rugit manipud iti danum ket nakaiturongan ti eutropikasion, a nakaiturongan met iti panagbalbaliw ti biodibersidad ti lugar. Napaliiwen dagiti makadangran nga iya-adu dagiti algas.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* TelukJakarta.net
Luek Lampung

Ti **Luek Lampung** () ket ti maysa a dakkel a luek a mabirukan iti akin-abagatan nga ungto ti Isla Sumatra kadagiti danum ti Lingsat Sunda.  Mabirukan dagiti dua a dakkel a luek iti akin-abagatan nga ungto ti Sumatra, ti Luek Semangka ket mabirukan iti akindaya a parte.

Iti daya a bangir ti luek ket maibennat ti Lampung, ken ti kapitolio a siudad ti Lampung ket mabirukan iti akin-amianan a patingga ti luek.
Dagiti dua a karayan nga agatian iti Luek ket mangbingay iti Siudad ti Bandar Lampung.  Mabirukan ti Luek Lampung kadagiti pagbaetan ti Siudad ti Bandar Lampung, Abagatan a Rehensia ti Lampung ken Rehensia ti Pesawaran.  Mabirukan pay ti Puerto ti Panjang iti daytoy a luek.

Ti Luek ti Lampung, a mangsakop iti kalawa iti 1,888 kuadrado km, ket ti maysa nga ababaw a lugar ti danum nga addaan iti agpakatengnga a kaadalem iti 20 a metro.
## Dagiti isla iti Luek Lampung
*Isla Pasaran
*Isla Sebesi 
*Isla Sebuku
*Isla Legundi
*Isla Kelagian 
*Isla Condong Laut 
*Isla Tangkil 
*Isla Tegal 
*dagiti dadduma pay a bassit nga isla
Luek Saleh

Ti **Luek Saleh**  (Indones: *Teluk Saleh*) ket ti kadakkelan a luek iti isla ti Sumbawa, Indonesia, iti agarup nga amianan tengnga a parte.  Daytoy ket rikpan bassit babaen ti Isla Moyo ken ti peninsula ti Tambora, Peninsula ti Sanggar.   Dagiti tallo a dakdakkel nga isla iti luek ket ti Isla Liang, Isla Ngali, ken Isla Rakit.  Tallo kadagiti uppat a rehensia ti Sumbawa ti mangbeddeng iti luek.

## Adu pay a mabasbasa
* Egon T. Degens and Beate Buch (1989) *Sedimentological events in Saleh Bay, off Mount Tambora* Netherlands Journal of Sea Research (Disiembre 1989), 24 (4), pg. 399-404
Luek Semangka

Ti **Luek Semangka** () ket ti dakkel a luek a mabirukan iti akin-abagatan nga ungto ti Isla Sumatra.  Adda dagiti dua a dakkel a luek iti akin-abagatan nga ungto ti Sumatra, mabirukan ti Teluk Semangka iti akinlaud a parte.

Iti daya a bangir ti luek ket mangibennat iti Rehensia ti Tanggamus, ken mabirukan ti kapitolio a siudadna iti Kotaagung iti akin-amianan a patingga ti luek.
Golpo ti Tolo

Ti **Golpo** wenno **Luek ti Tolo** ( wenno **) ket ti bagi ti danum a mabirukan iti pagbaetan dagiti akindaya ken abagatan-akindaya a peninsula ti Sulawesi (Celebes) iti Indonesia.

Saan a kas ti Golpo ti Tomini iti amiananna wenno ti Golpo ti Boni iti abagatan-laud, ti Luek ti Tolo ket saan a mabigbig a kas golpo babaen ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko. Imbes ket a mairaman iti lugar ti Baybay Molukka.

## Kitaen pay
* Golpo ti Tomini
* Golpo ti Boni

## Dagiti nagibasaran

### Bibliograpia
* .
Golpo Albay

Ti **Golpo Albay** ket ti dakkel a golpo iti Peninsula ti Bicol iti isla ti Luzon iti Filipinas.

## Dagiti pannakakita iti balyena a pating
Ti lugar ket maysa kadagiti papanan ti turista iti probinsia gapu kadagiti masansan a pannakakita kadagiti balyena a pating (nga ammo akas *butanding* iti lokal a bernakular) kadagiti lugar ti aplaya. Ti gobierno ket nagaramiden kadagiti tignay a mangkiddaw kadagiti maipanggep a sektor tapno masubokan no dagiti bilang ti plankton, ti kangrunaan a taudan ti makan ti balyena a pating, ket makaanayen a taraon ti sebbangan. Idi 1997, nakitkita dagiti balyena a pating iti ili ti Donsol iti Sorsogon. Ti kaadada ket ti nakaiturongan a nakaalan ti ili iti nagan a kas *kapitolio ti balyena pating iti lubong*.

## Dagiti nagibasaran
Baybay Bisayano

Ti **Baybay Bisayano** ket ti maysa baybay iti Filipinas, a napalikmutan babaen dagiti isla ti Visayas, Akindaya a Visayas ken Akinlaud a Visayas a mabirukan iti daya ken laud, bayat a ti Tengnga a Visayas ket mabirukan iti abagatan. Daytoy ket beddengan babaen dagiti isla ti Masbate iti amianan, Leyte iti daya, Cebu ken Negros iti abagatan ken ti Panay iti laud.

Ti baybay ket maikapet iti Baybay Sibuyan iti amianan a laud babaen ti Kanal Jintotolo, ti Baybay Samar iti amianan a daya, ti Baybay Camotes iti abagatan a daya, ti Baybay Bohol iti abagatan babaen ti Lingsat Tañon ken ti Baybay Sulu babaen ti Lingsat Guimaras ken Golpo Panay. Ti kadakkelan nga isla iti kaunegan daytoy a baybay ket ti Isla Bantayan.
Lingsat Iloilo

Ti **Lingsat Iloilo** ket ti maysa a lingsat iti Filipinas a mangisina kadagiti isla ti Panay ken Guimaras iti Visayas, ken mangisilpo iti Golpo Panay iti Lingsat Guimaras.  Daytoy ti pakabirukan ti Puerto ti Iloilo, ti makatlo kadagiti masingangar a puerto iti Filipinas iti bilang dagiti barko.  Ti Siudad ti Iloilo iti Panay ket ti nangruna a siudad a mabirukan iti lingsat ken ti Buenavista ken Jordan, isuda a dua ket adda iti Guimaras, ket dagusda nga adda iti ballasiw ti lingsat manipud iti siudad.  Agatian ti Karayan Iloilo iti daytoy a lingsat.

## Pakasaritaan
Nalukatan ti Puerto ti Iloilo para iti sangalubongan a panagtagilako idi 1855 ken ti iyuumay ti Britaniko a Vise-konsulado Nicholas Loney, kalpasan ti maysa tawen, ket nakaiturongan ti napardas a panagrang-ay ti industria ti asukar iti rehion.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* 
* Turay dagiti Puerto ti Filipinas
Lingsat Tablas

Ti **Lingsat Tablas** (), ammo pay a kas **Lingsat Tabuas**, ket ti maysa a lingsat iti Filipinas a mangisina iti Isla Mindoro manipud iti kadagiti isla ti Panay ken Romblon. Ti agarup a kaadalem ti lingsat ket .

Ti lingsat ket ammo a kas ti lugar a limnedan ti pasahero a balsa ti *[[MV Doña Paz]]* a tagikua ti Sulpicio Lines idi 20 Disiembre 1987 kalpasan iti pannakaidungparna iti agaw-awit iti lana a barko ti *[[MT Vector]]*, a nagresultaan daytoy dagiti 4,386 a nakatayan ti tattao. Daytoy ti maysa kadagiti kaaduan iti nakatayan iti tattao a panagdinnungpar iti barko iti pakasaritaan (kakaruan iti panawen ti kappia).
Lingsat Tañon

Ti **Lingsat Tañon** ()ket ti maysa bagi ti danum a mangisina kadagiti isla ti Negros ken Cebu iti Visayas, Filipinas. Ti lingsat ket agarup a  iti kaatiddog, ken mangisilpo iti Baybay Bisayano iti amianan aginggana iti Baybay Bohol iti abagatan. Agdumaduma ti kalawana iti  ken ti kaakikidan a puntona ket mabirukan iti abagatan. Iti amianan ti lingsat ket rikpan babaen ti Is-isla Don, ti kadakkelan kadagitoy ket ti Bantayan. Dagiti siudad ti San Carlos, Negros Occidental, Bais, Negros Oriental ken  Toledo, Cebu ket addaanda kadagiti pasilidad iti naadalem ti danumna a puerto.  Ti Lingsat  Tañon ket ammo para iti panagbuya iti balyena ken dolpino, kadagiti pagipasiaran a bangka nga agpatpataray manipud iti Siudad ti Bais.

## Nasalakniban a lugar

;Nasalakniban a ladawan ti baybay

Ti nasalakniban a ladawan ti baybay a Lingsat Tañon ket pinundar babaen ni Presidente Ramos babaen ti *Proklamasion Blng. 1234* idi 1998.

## Dagiti nagibasaran
Lingsat Basilan

Ti **Lingsat Basilan** ket ti maysa a lingsat a mangisina kadagiti isla ti Mindanao ken Basilan iti Filipinas.
Kanal Jintotolo

Ti **Kanal Jintotolo** (wenno **Lingsat Jintotolo**) ket ti bagi ti danum a mangisilpo iti Baybay Sibuyan iti Baybay Bisayano. Daytoy ket mabirukan kadagiti isla ti Filipinas iti Panay ken Masbate, ken maysa daytoy a nangruna a dalan ti panaglayag a mapan ken manipud iti Tengnga a Visayas.

Ti Isla Jintotolo (populasion iti 1,454 idi 2010) ken dagiti tallo a bassit nga isla ti Is-isla Zapatos (opulasion iti 585 idi 2010) ket mabirukan iti tengnga ti kanal. Dagitoy nga isla ket administruen babaen ti ili ti Balud, Masbate.

Ti kanal ket namarkaan babaen ti silaw-taaw iti Isla Jintotolo. Ti  a silaw-taaw ket nabangon kadagiti tawen ti 1890 ket addaan iti pannakaipatengnga a plano iti  nga addaan kadagiti 3 a puraw a panagsilap kada 10 a segundo.

## Dagiti nagibasaran
Luek Lamon

Ti **Luek Lamon** ket ti dakkel a luek iti akin-abagatan a parte ti isla ti Luzon iti Filipinas. Daytoy ket maysa a bagi ti danum a mangisilpo iti akin-abagatan a parte ti probinsia ti Quezon iti Taaw Pasipiko, ken beddenganna dagiti adda iti igid ti baybay nga ili ti Atimonan, Gumaca, Plaridel, Lopez, Calauag, ken ti is-isla ti Alabat. Daytoy ket nabaknang a lugar ti pagkalapan ken ayan dagiti nadumaduma a sibibiag a korales. Kaaduan dagiti parte ti luek ket buklen ti maris-dapo a darat, adda dagiti parte a napunno kadagiti bato, ken dagiti sabali a sibibiag a korales. Daytoy ket agin-inut a bumakras nga iti gay-at ti las-ud ti ugot, ti lessaad ti danum ket makaanayen a nababa tapno mabalin ti magna iti kaadayo a lima a gasut a metro manipud iti igid ti baybay idiay Pulong Pasig ti Calauag. Nadarat dagiti igid ti baybay dagiti ili ti Gumaca ken Plaridel ken nasayaat a paglaguyan. Mabirukan met dagiti puraw ti daratna nga igid ti baybay kadagiti purok ti Capaluhan, Santo Angel, Talingting, Pangahoy, ken Dapdap ti Calauag.  Kadagiti dadduma a parte ti luek, iti agarup a sangapulo a kadapan manipud iti sango ti igid ti baybay ket mabirukan dagiti sibibiag a korales. Ti ili ti Lopez ket addaan kadagiti kolonia ti korales a mabirukan laeng iti agarup a 15 a minuto babaen ti bangka manipud iti igid ti baybay. Mabirukan ti Luek Lamon iti akin-abagatan a parte ti Quezon.

## Deskripsion

Ti maysa a dakkel a baybay a luek ken isla a nailennek iti aplaya ti Pasipiko iti Luzon, a buklen iti kaaduan iti aplaya ti korales nga agraman kadagiti paset ti kalugnakan iti atab ken ugot ken mangrove kadagiti basbassit a luek. Kadagiti adu a lugar, dagiti asideg iti igid ti baybay a korales ket nataydan ken naabongandan iti lan-ak a mangbukel kadagiti kadaratan a dalumpinas. Ti isla ti Alabat (33&nbsp;km a kaatiddog) ket addaan kadagiti adu a mangrove iti igid ti abagatan a laud nga aplayana, nga agraman kadagiti nadumaduma a ginasut nga ektaria dagiti kalugnakan iti atab ken ugot nga agparang iti ugot. Dagiti dakkel a paset ti kasisigud a bakir ti mangrove ket nadadaeldan wenno kompletoda a nadadael gapu kadagiti panagbangon kadagiti alog ti ti ikan ken pasayan. Ti agpakatengnga nga atab ken ugot ket agarup a l.25m.

## Dagiti nagibasaran
Luek Baler

Ti **Luek Baler** ket ti maysa a luek iti akin-amianan a daya a paset ti isla ti Luzon iti Filipinas. Daytoy ket maysa a pagaatiddog ti Baybay Filipinas ken beddengan babaen dagiti uppat nga ili ti probinsia ti Aurora.

Manipud iti tengnga ti Septiembre aginggana iti nasapa a Marso, ti luek ket ammo para nasayaat a kasasaad iti surfing. Ti pelikula a *[[Apocalypse Now]]*, a naaramid idiay idi 1976, ket isu ti nakaipaammuan ti isport iti lugar, ken dagiti trabahor iti pelikula ket nangibatida kadagiti surfboard tapno mausar dagiti lokal a tattao. Manipud idi 1997, ti luek ket ayanen ti tinawen nga Aurora Surfing Cup. Iti las-ud dagiti sabali a bulan iti tawen, daytoy ket nsayaat para iti snorkeling, windsurfing ken panagbatok.

## Dagiti ladawan

Papeles:Erm94jf.jpg|Panoramiko a buya ti luek manipud iti Turod Ermita
Papeles:Erm8jf.jpg|Ti sabali pay a buya ti luek manipud iti Turod Ermita
Papeles:Sabang7jf.JPG|Buya ti luek manipud iti Outer Banks


## Dagiti nagibasaran
Luek Butuan

Ti **Luek Butuan** ket ti maysa a luek ken pagpaatiddog ti Baybay Bohol (ammo pay a kas ti *Baybay Mindanao *, iti amianan a daya a parte ti Mindanao iti Filipinas. Ti kangrunaan a taudan a karayanna ket ti Karayan Agusan, nga agatian iti luek iti igid ti baybay a siudad ti Butuan. Ti Luek Butuan ket kompleto nga adda iti probinsia ti Agusan del Norte.
Luek Honda

Ti **Luek Honda** (Espaniol: *Bahía Honda*, "naadalem a luek") ket ti maysa a luek iti akindaya nga aplaya ti isla ti Palawan iti asideg ti Siudad ti Puerto Princesa iti akin-abagatan a laud ti Filipinas.

Ti luek ket inus-usar a pagkalapan ken pagliwliwaan. Mabalin ti agabang kadagiti bangka para iti maysa nga aldaw ken mabalin a mausar iti panagbanniaga kadagiti asideg nga isla, adu kadagitoy ket as-asideg ngem 45 a minuto manipud iti aplaya babaen ti bangka. Nasayaat ti Luek Honda iti panag-snorkel. Kadawyan a mabirukan dagiti bituen-baybay iti asideg dagiti isla a kas ti Isla Starfish. Ti Puerto Princesa ti kaasitgan a puerto a siudad, ken mabalin a maserrekan babaen ti eroplano.

Manipud idi 1953 aginggana idi 1976 ti kabangibang a Palawan Quicksilver Mine ket nagus-usar kadagiti rugit iti panagmina manipud kadagiti proseso iti panagiyaonda iti oro tapno mapataud iti maysa nga espigo iti Luek Honda. Naipatakder ti purok ti Sitio ti Luek Honda kadagitoy a rugit ti panagmina. Dagiti panagadal iti enbironmento ket nakaibagbaga nga adda dagiti agtataeng iti purok ken dagiti sabali a lugar nga asideg iti mina ket addanda kadagiti agpang ti sabidong iti merkurio iti darada.

## Dagiti nagibasaran
Luek Macajalar

Ti **Luek Macajalar** ket ti adalem a danum a luek ti Baybay Bohol a mabirukan iti amianan ti probinsia ti Misamis Oriental iti Isla ti Mindanao, iti akin-abagatan a parte ti Filipinas. Ti Siudad ti Cagayan de Oro ket isu ti rehional a sentro ti Akin-amianan a Mindanao (Rehion X) ken mabirukan daytoy iti maysa kadagiti naadalem ti danum a pagsangladanna. Dua pulo ket dua kadagiti ili ti Misamis Oriental ket agbibingayda iti igid ti baybay iti luek.

## Pannakadadael ti enbironmento

Iti patingga dagiti tawen ti 1980, nakasanay ti napardas ti irarang-ay iti ekonomia ti rehion ti Akin-amianan a Mindanao gapu ti panagtutumpong dagiti dua a banag: irarang-ay ti impraestruktura, dagiti iyaakar gapu kiti suppiat kadagiti sabali a parte ti Mindanao ken ti iya-adu iti ipaay a puonan gapu kadagiti plano ti panagrang-ay para iti pannakapundar iti baro nga Industrial a Koridor ti Cagayan de Oro-Iligan. Kadagitoy, ti enbironmento ken dagiti pagbiagan dagiti lokal wenno tradisional a komunidad ti panagtalon ken panagkalap ket nakasanayda iti naro a pangta ken dislokasion.

Kadagiti tawen ti tengnga a 1980, ti Akin-amianan a Mindanao ket limtaw a nagbalin a maysa kadagiti tallo a nangruna sentro ti irarang-ay iti akin-abagatan a Filipinas, a ti Siudad ti Cagayan de Oro a kas ti sentro ti komersio ken industria. Ti igid tibaybay a siudad ti Cagayan de Oro, a mangisango iti Luek Macajalar, ket nagbalin a nangruna nga industrial a puerto ken ti maysa a pagserrekan a punto para kadagiti baro nga umak-akar ken dagiti mangitataeng. Manipud iti maika-3 a Klase a Siudad kadagiti tawen ti 1970, ti populasion ti Cagayan de Oro ket immado iti gangani a gudua riwriw babaen dagiti tawen ti naladaw a 1990. Ngem ti napardas nga irarang-ay ti ekonomia ket gapuanan pay ti immadu a panagpatta iti daga, di-legado a panagtarikayo, panagpirata iti baybay, dagiti sanay ti makadadael a panagkalap ken panagmina, panagrugit iti panaglauag ken industria.

Ita  nga aldaw, ti kaadda dagiti adu a proyekto ti industria idiay ken iti likmut ti Siudad ti Cagayan de Oro, ket agtultuloy a mangiyasngaw kadagiti adu a gatad iti rugit iti luek.

## Dagiti nagibasaran

## Daiti akinruar a silpo
* Task Force Macajalar 
* Cagayan de Oro-Macajalar Bay Lion's Club
Luek Ormoc

Ti **Luek Ormoc** ket ti dakkel a luek iti isla ti Leyte iti Filipinas. Ti luek ket maysa pagpaatiddog ti Baybay Camotes. Mabirukan ti Siudad ti Ormoc iti ulo ti luek ken ageksport iti bagas, copra ken asukar.

Napasamak ti Gubat ti Luek Ormoc ti Gubat ti Sangalubongan II manipud iti Nobiembre 11 aginggana idi tengnga ti Disiembre idiay Luek ti Ormoc idi las-ud ti naladaw a 1944. Daytoy ket binukel dagiti serye ti gangani nga inaldaw panagbabakal dagiti "destroyer" ken dagiti gubat iti tangatang. Daytoy idi ti mangipatingga a nakaikeddengan ti kanungpalan a nagbanagan ti Gubat ti Golpo Leyte. Kaaduan a nadadael ti siudad ti Ormoc idi las-ud ti gubat ken ti agdama a siudad ket nabangon kadagiti tiddana.

## Dagiti akinruar a silpo
*
Pagsasao a Maisin

Ti **pagsasao a Maisin** (wenno **Maisan**) ket ti pagsasao ti Papua Baro a Guinea nga addaan kadagiti langa ti Austronesio ken Papuano. Dagiti elemento nga Austronesio ket dagiti sasao a Nuklear nga Ungto a Papuano. Dagiti elemento ti Papuano ket dagiti Binandereano wenno Dagan. Daytoy ket insasao babaen dagiti tattao a Maisin ti Probinsia ti Oro.

## Kitaen pay
*Pagsasao a Magori, tikapada akaso

## Dagiti nagibasaran

*
*
*

## Dagiti akinruar a silpo
*Bada ari Foraga ari Buandi ari nane, ai Totoruga  Muanfafusi Ti Serbisio ti Nasantuan a Komunion iti Pagsasao a Maisin (patarus idi 1921 nga indihitado babaen ni Richard Mammana)
*Naurnos a datos ti ponololohia ti Maisin
*Dagiti material ti Maisin ket mairaman ti nawaya a maserrekan nga urnong ni Arthur Capell iti (AC1 ken AC2) a tinengngel babaen ti Paradisec
*Ti Paradisec ket addaan pay iti bilang dagiti sabali nga urnos iti pagsasao a Maisin
Urakawa, Hokkaido

Ti  ket ti maysa nga ili a mabirukan iti Subprepektura ti Hidaka, Hokkaido, Hapon.

Manipud idi Marso 3i, 2018, ti ili ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 12,521 ken ti densidad ti populasion iti 18 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 694.24&nbsp;km².

## Klima
Ti Urakawa ket addaan iti nadam-eg a kontinental a klima (Köppen *Dfb*) nga agraman kadagitinabara a kalgaw ken dagiti nalamiis a panaglalam-ek. Gapu iti akin-abagatan bassit a latitudna, ti akindaya nga aspeto ken lokasion ti baybay, saan unay nga agniebe ngem dagiti sabali a nangruna a siudad iti akinlaud a Hokkaido kas iti Sapporo, Hakodate, Asahikawa ken Wakkanai, a ti kaaduan a panagniebe ket iti maysa a bulan ket  idi Enero 1969. Ti nakaro a panagtudtudo ket dagiti bulan ti kalgaw no mabalin nga umarngi dagiti tidda ti bagio; ti kakaruan nga inaldaw a pangtudtudo ket  idi Agosto 5, 1981 ken ti kabasaan a bulan ket iti bulan ti Agosto 1995 iti . Ti kamagaan a bulan ket idi Pebrero 2003 iti . Nainit iti amin a paset ti tawen, ngem saan unay no maipada iti Tanap ti Tokachi, ken nangatngato pay ngem ti akinlaud a Hokkaido, a ti kakuyeman a bulan ket idi Agosto 1941 iti 48.0 nga oras ken ti kainitan ket idi Abril 2014 iti 288.0 nga oras nga inabak daytoy iti dati a rekord iti 271.6 nga oras manipud idi Mayo 1957.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
*Opisial a website
Whang-od

Ni **Whang-od Oggay** (Pannakaibalikas iti umuna a nagan: ; naiyanak idi Pebrero 17, 1917, ammo pay a kas ni **Maria Oggay**, ket ti Filipina **Ubbing a Mambabatok iti Kalinga** agtatato manipud idiay Buscalan, Tinglayan, Kalinga, Filipinas. Isu ket nadalas a maibagbaga a kas ti "maudi" ken kabaketan a *manbatek* (tradisional a agtatato iti Kalinga) ken parte ti tattao a Butbut iti dakdakkel a grupo ti etniko ti Kalinga.

Isu ket nagbatbateken kadagiti mammugot iti ulo ken babbai dagiti indihenio a tattao ti Butbut idiay Buscalan, Kalinga manipud idi agtawen iti 15, ngem awanen dagiti mannakigubat a Butbut a nakagun-od idi kadagiti batek babaen ti panagsalaknib kadagiti purok wenno panagpatay kadagiti kabusor.  Uray no kasta, agtultuloy ni Whang-od a mangipakat iti tradisional a panagbatek kadagiti turista nga agbisbista iti Buscalan.

## Dagiti nagibasaran
Luek Cañacao

Ti **Luek Cañacao** ket ti bassit a luek a mabirukan iti kaunegan ti dakdakkel a Luek Manila iti isla ti Luzon iti Filipinas.

Daytoy ket mabirukan iti igid ti akin-amianan a daya a patingga ti Peninsula ti Cavite ken Siudad ti Cavite, iti Probinsia ti Cavite.

Ti luek ket nasayaat a pangangklaan ken beddengan daytoy iti amianan babaen ti Kuartel ti Pagtayaban ti Danilo Atienza iti Aero Puersa ti Filipinas ken babaen ti Kuartel ti Marina ti Cavite iti Marina ti Filipinas iti abagatan.  Dagitoy dua a kuartel timilitar ket dati a buklen babaen ti Estasion ti Marina ti Sangley Point iti Estados Unidos.

Ti munisipio ti Siudad ti Cavite ket mabirukan iti abagatan a bangir ti luek, nga addaan iti maysa pagsangladan ti barko para iti publiko a balsa a mapan iti Metro Manila.

## Kitaen pay
*Siudad ti Cavite

## Dagiti nagibasaran

**Webster's New Geographical Dictionary*. Springfield, Massachusetts: Merriam-Webster Inc., 1984.
Luek Dumanquilas

Ti **Luek Dumanquilas** (mailetra pay a kas **Dumanguilas Bay**) ket ti maysa nga ima ti Golpo Moro iti akin-abagatan a bangir ti Peninsula ti Zamboanga iti akinlaud nga isla ti Mindanao iti Filipinas. Daytoy ket bingayan dagiti probinsia ti Zamboanga del Sur iti akindaya ken akin-amianan nga aplaya, ken ti Zamboanga Sibugay iti akinlaud nga aplaya. Ti maysa a di kadawyan a sukog a peninsula a gumay-at iti Punto Flecha ket mangisina daytoy manipud iti Luek Pagadian iti daya, bayat nga iti laud, maikapet ti luek iti Luek Sibuguey babaen ti Lingsat Canalizo a mangisina iti isla ti Olutanga manipud iti nangruna a daga ti Zamboanga. Iti politika, daytoy ket nabingbingay iti pagbaetan dagiti ili ti Zamboanga del Sur iti Margosatubig, Vincenzo Sagun, Lapuyan ken Kumalarang, ken dagiti ili ti Zamboangay Sibugay iti Buug, Malangas ken Alicia.

Ti luek ket ayan ti pakabirukan ti Pantalan ti Malangas, ti punto a paglayagan para iti Malangas Coal Reservation. Daytoy ket ammo para kadagiti adu a parakad iti igid ti baybay ken nabaknang iti dibersidad iti korales ken ikan.
Daytoy ket nairangarangen a kas maysa a nasalakniban a lugar ti baybay nga ammo a kas ti *Nasalakniban a Ladawan ti daga ken Ladawan ti baybay ti Luek Dumanquilas* idi 1999.

## Heograpia
Sakupen ti kalawa ti Luek Dumanquilas iti agarup a  nga addaan kadagiti kaadalem iti pagbaetan ti . Daytoy ket agarup a  iti kalawa iti sumrekanna iti pagabetan ti Punto Lapat, ti akindaya unay a punto ti Isla Olutanga, ken ti Punto Dumanquilas iti Vincenzo Sagun, ke gumay-at iti agarup a  iti uneg ti daga.

Aglaon ti luek kadagiti nadumaduma a bassit nga isla, ti kadakkelan ket ti Isla Igat a mabirukan iti akindaya a bangir iti ili ti Margosatubig a mangbukel iti akin-laud a pagbeddengan iti bassit a sabangan a tinawtawagan iti Luek Igat. Iti asideg iti sumrekan ti luek, adda dagiti tallo nga isla a kolektibo nga ammo a kas ti Is-isla Cherif nga agtayag iti pagbaetan ti  iti ngato ti pantar ti baybay ken mangbingay ti kanal kadagiti dua a paglasatan. Iti ulo ti luek iti ili ti Kumalarang ket dagiti dua a bassit nga isla nga ammo a kas ti Is-isla Fatima. Iti bangir ti Zamboanga Sibugay ket ti is-isla ti Muda, Dacula ken Paya. Dagiti sabali pay nga isla ket mairaman ti Cabo, Putili, Dayana ken Isla Triton, iti akindaya bangir ti Vincenzo Sagun.

Ti Luek Dumanquilas ket makaawat iti panagayus manipud kadagiti nadumaduma a karayan ken dagiti waig a mairaman ti Karayan Lapuyan, Karayan Kumal ken Karayan Muduing. Daytoy ket makasango kadagiti pangta manipud iti saan a legado a panagkalap ket panagibus iti parakad.

## Dagiti nagibasaran
Koshimizu, Hokkaido

Ti  ket ti maysa nga ili iti Subprepektura ti Okhotsk, Hokkaido, Hapon.

Manipud idi Marso 31, 2018, ti ili ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 4,959 ket ti densidad ti populasion iti 17 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 287.04&nbsp;km².

## Kitaen pay
* Estasion ti Hama-Koshimizu
* Estasion ti Yamubetsu

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*Opisial a website