Louis Armstrong

Ni **Louis Armstrong** (Agosto 4, 1901&nbsp;– Hulio 6, 1971), a nabirngasan ti **Satchmo** wenno **Pops**, ket maysa idi nga Amerikano trompetero ken kumakanta ti dias manipud idiay New Orleans, Louisiana.

Isu ket nagbalin a prominente kadagiti tawtawen ti 1920 a kas maysa a "managparnuay" nga agay-ayam ti koroneta ken trompeta, ni Armstrong ket naikabatayan ti impluensia iti dias, a nangibalbaliw ti pakatengngaan ti isip ti musika manipud iti naumnong nga improbisasion iti agmaymaysa a panagpabpabuya. Nga adda ti nalaka a malasin a nauneg ken naisangsangayan a kasla graba a boses, ni Armstrong ket maysa pay idi a mannakaimpluensia a kumakanta, a nagipakpakita ti kalaing ng agparparang-ay, a mangkilkillo kadagiti liriko ti kanta para iti kapanggepan a panangiyebkas.

## Nasapa a biag

Ni Armstrong ket kankanayon a nangibagbaga nga isu ket naipasngay idi Hulio 4, 1900, ti petsa a naibagbagan kadagiti adu a biograpia. Uray no isu ket pimmusay idi 1971, idi laeng tengnga ti tawtawen ti 1980 ti pannakadiskobre ti pudno a petsa ti pannakaipasngay iti Agosto 4, 1901 babaen ti agsuksukimat a ni Tad Jones babaen ti eksaminasion kadagiti rehistro ti bunyag. Ni Armstrong ket naipasngay iti napanglaw a pamilia idiay New Orleans, Louisiana, ti apo a lalaki dagiti aadipen. Isu ket dimmakkel a napanglaw, iti narusanger a kaarubaan, ken ammo a kas “ti Pakigubatan”, ken paset idi daytoy ti distrito ti legado a panagbalangkantis ti Storyville. Ti amana, ni William Armstrong (1881–1922), ket pinanawanna ti pamiliana ken kimmuyog iti sabali a babai idi pay laeng maladaga ni Louis. Ti inana, ni Mary "Mayann" Albert (1886–1927), ket pinanawanna met ni Louis ken iti ub-ubing a kabasatna a babai a ni Beatrice Armstrong Collins (1903–1987) ken inaywanan met ti apongda a babai, a ni Josephine Armstrong, ken ti dadduma pay a panawen, ti ulitegna a ni Isaac. Idi agtawen iti lima, isu ket immalis ken napan a nagtaeng iti inana ken dagiti kabagianna, ken nakikitana laeng ti amana kadagiti parada.

Isu ket nagadal idiay Eskuela Fisk para iti Lallaki, a mabalin nga idiay iti nasapa a nakaiyammuanna iti musika. Isu ket nakaited ti matgedan a kas maysa nga agideldeliber iti diario ken ti pay panagbiruk kadagiti naibelleng a a makan ket inlaklakona kadagiti restorante, ngem daytoy ket saan met a nakaanay a nagpasardeng iti inana manipud iti panagbalangkantis. Isu ket napnapan kadagiti pagsasalaan iti asideg ti balayna, nga idiay ket nagobserba kadagiti amin manipud iti nasayet a panagsalsala aginggana ti kuadrilia. Tapno makasapul ti nayon a kuarta isu ket nagaw-awit kadagiti uging idiay Storyville, ti naidayegan a distrito ti panagbalangkantis, ken nagdengdengngeg kadagiti nagtoktokar a banda kadagiti bordelo ken pagsasalaan, a naipangpangruna idiay Pete Lala nga idiay ket nagpabpabuya ni Joe "King" Oliver ken dagiti dadduma a nadayeg a musikero ket bumisitada tapno agdayyeng.

Kalpasan idi nagikkat iti Eskuela Fisk idi agtawen iti sangapulo ket maysa, timmipon ni Armstrong iti kuartet ti lallaki a nagkankanta kadagiti kalsada tapno makasapul ti kuarta. Ngem isu ket nangrugrugi met a narairo. Kinuna ti agay-ayam iti koronet a ni Bunk Johnson a sinusuruanna ni Armstrong (agtawen idi ti 11) nga agtokar babaen ti panagdengngeg idiay Tonk ni Dago Tony idiay  New Orleans, uray no kadagiti naladladaw a tawenna ni Armstrong ket nangited ti daytoy a pammadayaw ken ni Oliver. Ni Armstrong ket saan unay a naglaglagip iti kinaubingna a kas dagiti kamadian a panawen ngen isu daytoy ti nangalaanna kadagiti inspirasionna, “Iti tunggal kanito nga agkidemak no puypuyotek ti tropetak—Kitkitaen ti puso ti naimbag a duog a New Orleans... Daytoy ket nakaited kaniak iti pagbiagak.”

Isu ket nagtrabaho pay iti imigrante a pamilia ti Lituano-Hudio dagiti Karnofsky, nga addaan iti negosio ti panagala kadagiti basura ken nangited kaniana kadagiti nadumaduma a trabaho. Innalada met isunan ken trinatoda a kas maysa a kameng ti pamilia, gapu ta ammoda met nga isu ket awanan iti ama, ken pinakpakanda ken nagayaywanda kaniana. Isu ket nangsurat met iti panaglaglagip iti relasionna kadagiti Karnofskys a natituluan iti, *Louis Armstrong + the Jewish Family in New Orleans, La., the Year of 1907.* Iti daytoy inpalagna iti pannakaduktalna a daytoy a pamilia ket suheto met ti diskriminasion babaen dagiti "dadduma a puraw a tattao' dagiti nasionalidad a managrikna a nasaysayaatda ngem ti puli ti Hudio... Agtawenak laeng idi iti pito ngem nalakaak met a nakakita ti saan a nasayaat a panangtrato dagiti Puraw a Tattao iti piman a pamilia ti Hudio a pagtrabtrabahuak."
Ni Armstrong ket nagar-aramat iti bitinbitin iti Bituen ni David iti amin a paset tipanagbiagna ken nagsurat met no ania ti naadalna manipud kaniada: "kasano ti agbiag—pudno a biag ken determinasion." Ti impluensia dagiti Karnofsky ket nalaglagip idiay New Orleans babaen ti Proyekto Karnofsky, ti saan nga agganganansia a gunglo a naidedikado iti panagawat kadagiti donasion ti instrumento ti musika tapno "maikabil dagitoy kadagiti ima ti maysa a sigagagar nga ubing a saanto idin a makasanay iti nakakaskasdaaw a panagsanay iti panagadal."

## Paammo

## Dagiti nagibasaran
* Armstrong, Louis. *Satchmo: Ti Biagko idiay New Orleans*. 
* Armstrong, Louis ken Thomas nga Agkakabsayt a Lallaki. *Armstrong, iti Bukodna a Balikas: Napilpili a Sursurat*. 
* Bergreen, Laurence "Louis Armstrong: Ti Nalala a Biag" 
* Brothers, Thomas "New Orleans ni Louis Armstrong" 
* Cogswell, Michael. *Armstrong: Ti Sarita ti Ruar t Entablada*. 
* Elie, Lolis Eric. *Ti Surat manipud idiay New Orleans.* Kasisigud anaiprenta iti *Gourmet*. Naiprenta manen iti *Best Food Writing 2006,* Inurnos babaen ni Holly Hughes, 
* Jones Max and John Chilton. Sarita ni Louis Armstrong. 
* Meckna, Michael. *Satchmo: Ti Louis Armstrong nga Ensiklopedia*. 
* Storb, Ilse. "Louis Armstrong: Ti Depenitibo a Biograpia". 

## Dagiti akinruar a silpo