Makopa

Ti **makopa** (*Syzygium samarangense*) ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae, patneng iti maysa a lugar a mairaman ti Is-isla Nalatlatak a Sunda, Peninsula Malayo ken ti Is-isla Andaman ken Nicobar, ngem naipayammo kadagiti prehistoriko a panawen iti ad-adu a lugar ken ad-adu itan a naimuyongan kadagiti tropiko. Dagiti kadawyan a nagan iti Ingles ket mairaman ti **wax apple**, **Java apple**, **Semarang rose-apple** ken **wax jambu**.

## Deskripsion
Ti *Syzygium samarangense* ket maysa a tropikal a kayo nga agtubo aginggana iti&nbsp; iti katayag, addaan kadagiti kankanayon a berde a bulong iti  iti kaatiddog ken  iti kaakaba. Dagiti bulong ket eleptiko, ngem nagtimbukel iti baba; nabangloda no mataltal. Relatibo nga ababa ti puon, nga addaan iti nalawa  ngem wayang a  balangat nga ababa mangrugi iti kayo . Ti ukis ti kayo ket maraderosas-kolordapo iti maris, ken nalaka makuplat.

Dagiti sabong ket puraw aginggana iti maraduyaw-puraw,  iti diametro, nga addaan kadagiti uppat a petalo ken dagiti adu nga estambre. Mangbukelda kadagiti panikula iti baetan dagiti 3 ken 30 iti asideg dagiti ungto ti sanga. Ti pagresultaan a bunga ket sukog kampana, makan a berry, a sumakop dagiti maris manipud iti puraw, napusasaw a berde, wenno berde aginggana iti nalabbasit, purpura, wenno krimson, aginggana iti nauneg maris a purpura wenno nangisit pay. Dumakkel dagiti bunga iti  iti kaatiddog kadagiti atap a mula, ken addaan kadagiti 4 a nalasag a pingir ti calyx iti ungto. Naingpis ti ukis, puraw ti lasag ken kasla espongha. Ti tunggal maysa a berry ket agtengngel kadagiti 1–2 a nagtimbukel a bukel a saan a dakdakkel ngem . Dagiti sabong ket pagresultaan a bunga ket saan a limitado kadagiti axil dagiti bulong, ken mabalin nga agparang iti gangani iti ania man a punto iti rabaw iti puon ken dagiti sanga. No mataengan, ti kayo ket maikeddeng nga agbunga iti adu, ken mabalin nga agbunga kadagiti 700 a bunga.

No maluom, agparuar a sumusopak ti bunga, likkaong bassit iti tengnga iti sirok ti "kampana".  Nasileng bassit sagiti nasalun-at a makopa.  Nupay ti naganna iti Ingles (kas wax aple), ti naluom a makopa ket maiyasping laeng iti maysa mansanas iti ruar babaen ti maris. Daytoy ket saan nga agnanam a kasla iti mansanas, ken saan nga agbanglo ken awanan iti densidad a kas ti mansanas.  Ti nanamna ket kapada ti peras ti niebe, ken ti pannakabagi iti likido agingga iti lasag ti makopa ket maipada iti sandia. Saan a maiyasping a kas ti mansanas wenno sandia, ti lasag ti makopa ket addaan iti nalukay nga abel.  Ti katengngaan a parte ket agtenggel iti bukel a mabirukan iti kasla nalagalaga kapas. Makan daytoy a lagalaga ngem awanan iti nanam.

## Makan
Adda dagiti adu a bilang dagiti napili a kultibar nga addaan iti dakdakkel a bunga. Iti sapasap, no napuspusasaw wenno nagisngisit a maris, nasamsam-it daytoy.  Iti Abagatan a daya nga Asia, dagiti nangisit a makopa ket nabirngasanda iti "Nangisit a Perlas" wenno "Nangisit a Diamante", bayat a dagiti napuspusaw a maraberde-puraw, a tinawtawagan iti "Perlas", ket isu dagitoy ti kanginaan kadagiti pagtagilakuan iti prutas. Ti bunga ket maisagan a saan a maiwa, ngem maikkat ti bugas, tapno mapreserba ti presentasion ti naiduma a sukog-kampana. Iti panagluto kadagiti isla ti Taaw Indiano, ti bunga ket masansan a maus-usar kadagiti salad, ken kadagiti pay luto a ginisar. Daytoy ket kangrunaan a makmakan a kas prutas ken maus-usar pay iti panagaramid kadagiti atsara. Iti Filipinas, ti lokal a naganna ket *makopa*. Gapu iti panagpapada iti langada, daytoyket masansan a maiyallilaw iti *tambis* (*[[Syzygium aqueum]]*), ngem ti naudi a naibagbaga ket ad-adu a naimuyongan.

## Dagiti ladawan

Papeles:2014-04-26 Syzygium samarangense 04 anagoria.JPG|Ti naiwa a *Syzygium samarangense*
Papeles:2014-04-26 Syzygium samarangense 01 anagoria.JPG|Ti naipakahe kenmailaklako a *S. samarangense*
Papeles:Bell Fruit - %E0%B4%9A%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA 04.JPG|Bunga ti *S. samarangense* iti kayo
Papeles:Taiwan fruits.jpg|Nailaklako a *S. samarangense* iti groseria


## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo