Akinlaud a Hemisperio

Ti **Akinlaud a Hemisperio** ket ti heograpikal a termino para iti gudua ti Daga ta naisanglad iti laud ti Kangrunaan a Meridiano (a mangballasiw ti Greenwich, Londres, Nagkaykaysa a Pagarian) ken ti daya ti Antimeridiano, ti sabali a gudua daytoy ket tinawtawagan ti Akindaya a Hemisperio.

Iti daytoy a kapanunotan, ti Akinlaud a Hemisperio ket buklen ti Kaamerikaan, dagiti akinlaud a paset ti Europa ken ti Aprika, ti adayo nga akindaya nga ungto ti Rusia, dagiti nadumaduma a teritorio idiay Oceania, ken ti paset ti Antartika, bayat a saan a mangiraman dagiti dadduma nga Is-isla ti Aleutiana iti abagatan a laud ti nangruna a daga ti Alaska.

Ti termino ket masansan a naus-usar iti politikal a retoriko tapno mangibaga laeng ti Amianan ken Abagatan nga Amerika (wenno ti Baro a Lubong) ken dagiti kadenna nga isla; nupay kasta, ti Akinlaud a Hemisperio ket teknikal a mangiraman amin kadagiti teritorio a naibagbaga dita ngato.

Iti maysa a ganetget tapno maipalawag ti Akinlaud a Hemisperio a kas dagiti paset ti lubong a saan a paset ti Daan a Lubong, adda met dagiti proyeksion nga agus-usar ti maika-20 a meridiano laud ken ti diametriko a kasumbangir iti maika-60 a meridiano daya tapno maipalawag ti hemisperio. Daytoy a proyeksion ket saan a mangiraman dagiti nangruna a daga ti Europa ken Aprika ken ti bassit a paset ti amianan a daya a Greenland, ngem mangiraman ti ad-adu nga akindaya a Rusia ken Oceania (kasla ti Baro a Selanda).

Ti populasion ti heograpiko anga Akinlaud a Hemisperio ket sumurok iti maysa a bilion.

Ti kangatuan a bantay iti Akinlaud a Hemisperio ket ti Aconcagua iti .

## Pagpagilian kadagiti dua a hemisperio
Ti adda dita baba listaan ket dagiti pagilian nga adda kadagiti Akinlaud ken Akindaya a Hemisperio iti Reperensia ti Meridiano ti IERS, iti urnos manipud iti amianan aginggana iti abagatan:

* Nagkaykaysa a Pagarian
* Dinamarka (gapu ti Greenland ken ti Is-isla ti Peroe; ti nangruna a daga ti Dinamarka ket intero a naisanglad iti akindaya a hemisperio).
* Norwega (gapu ti Jan Mayen; ti nangruna a daga ti Norwega ket intero a naisanglad iti akindaya a hemisperio).
* Olanda (Ti is-isla ti Olanda a Karibe ket intero a naisanglad iti kaunegan ti akinlaud a hemisperio bayat a ti Europeano nga Olanda ket intero a naisanglad iti akindaya a hemisperio).
* Pransia
* Espania
* Arhelia
* Mali
* Burkina Faso
* Togo
* Ghana

Ti adda dita baba a listaan ket dagiti pagilian nga adda kadagiti Akinlaud ken Akindaya a hemisperio iti igid ti maika-180 a meridiano, iti urnos manipud iti amianan aginggana ti abagatan:
* Pederasion ti Rusia
* Estados Unidos (is-isla ti Estados Unidos)
* Kiribati
* Tuvalu
* Wallis ken Futuna (Pransia)
*Fiji

## Pagpagilian nga adda iti Akinlaud a Hemisperio ngem saan nga iti Kaamerikaan

Dagiti sumaganad a pagilian ket naisanglad iti ruar ti Kaamerikaan ngem paset wenno intero nga adda iti kaunegan ti Akinlaud a Hemisperio.

* Arhelia
* Amerikano a Samoa (Estados Unidos)
* Burkina Faso
* Cabo Verde
* Is-isla ti Cook (Baro a Selanda)
* Is-isla ti Peroe (Dinamarka)
* Fiji
* Pransia (Metropolitano)
** Pranses a Polinesia
** Wallis ken Futuna
* Gambia
* Ghana
* Greenland (Dinamarka) (nota: heograpiko a paset ti Amianan nga Amerika, ngem politikal a paset ti Europa)
* Guinea
* Guinea-Bissau
* Islandia
* Irlanda
* Côte d'Ivoire
* Kiribati
* Liberia
* Mali
* Mauritania
* Morocco
** Akinlaud a Sahara
* Niue (Baro a Selanda)
* Portugal
* Rusia
* Samoa
* Senegal
* Sierra Leone
* Espania
* Togo
* Tokelau (Baro a Selanda)
* Tonga
* Tuvalu
* Nagkaykaysa a Pagarian
** Gibraltar
** Guernsey
** Isla ti Man
** Jersey
** Is-isla ti Pitcairn
** Sanata Elena, Ascension ken Tristan da Cunha

## Dagiti nagibasaran