open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gary Oldman

Ni **Gary Leonard Oldman**  ket ti maysa nga Ingles nga aktor ken agparpartuat iti pelikula a nagtrabaho pay iti teatro, pelikula ken telebision. Ammo para iti bersatilidadna ken manangiyebkas a "dakkel" nga estilo iti panagarte, naikeddeng ni Oldman a kas maysa kadagiti kalatakan nga aktor iti iskrin iti henerasionna. Kadagiti sabali a pammadayawna, isu ket nangabak iti Gungguna ti Akademia, tallo a Gunguna ti BAFTA, dua [Gunguna ti Critics' Choice ]a Emmy](https://ilo.wikipedia.org/wiki/Critics%27_Choice_Movie_Awards) ken ti Palme d'Or para iti obrana iti sango ken likudan ti kamera.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* 
* 
* 
*
Distrito ti Akan, Hokkaido

Ti  ket ti maysa a distrito a mabirukan iti Subprepektura ti Kushiro, Hokkaido, Hapon. Daytoy ket mangiraman iti Nailian a Parke ti Akan nga agraman kadagiti adu a malmalmeng a bulkan.

## Dagiti ili
*Tsurui

## Pakasaritaan
*Idi Oktubre 11, 2005, ti ili ti Akan, a mairaman ti ili ti Onbetsu (manipud iti Distrito ti Shiranuka), ket timmipon iti naipadakkel a siudad ti Kushiro.
Distrito ti Akkeshi, Hokkaido

Ti  ket ti maysa a distrito a mabirukan iti Subprepektura ti Kushiro, Hokkaido, Hapon.

## Dagiti ili
*Akkeshi
*Hamanaka
Distrito ti Kushiro, Hokkaido

Ti  ket ti maysa a distrito a mabirukan iti Subprepektura ti Kushiro, Hokkaido, Hapon.

## Ili
*Kushiro

## Pakasaritaan
*Agosto 1, 1922 ti Kushiro-ku ket nagablin a Siudad ti Kushiro, ken pimmanaw daytoy iti distrito
*Oktubre 10, 1949 timmipon ti ili ti Tottori(鳥取町) iti Siudad ti Kushiro
Distrito ti Notsuke, Hokkaido

Ti  ket ti maysa a distrito iti Subprepektura ti Nemuro, Hokkaido, Hapon.  Manipud idi 2004, daytoy ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 17,010 ken ti kalawa iti 1,320.15&nbsp;km².

## Ili
*Betsukai

## Pakasaritaan
*1869 – nabingbingay ti Hokkaido kadagiti 11 a probinsia ken dagiti 86 a distrito, naikabil ti distrito ti Notsuke iti Probinsia ti Nemuro 
*Abril 1, 1923 – naitipon ti Purok ti Chashikotsu manipud iti distrito ti  Notsuke, Purok ti Shibetsu ken Purok ti Ichani manipud iti Distrito ti Shibetsu,  Purok ti Chuurui, Purok ti Kunnebetsu (?) ken Purok ti Sakimui?? (崎無意村) manipud iti Distrito ti Menashi tapno mangporma iti Purok ti Shibetsu (itan ket Ili ti Shibetsu) ti Distrito ti Shibetsu .
*Abril 1, 1923 – naitipon ti Purok ti Betsukai, Purok ti Hiraito, Purok ti Notsuke manipud iti Distrito ti Notsuke, Purok ti Nishibetsu? , Purok ti Sōkotan?? ken ti parte ti Purok ti Atsubetsu manipud iti Distrito ti Nemuro tapno mangporma iti Purok ti Betsukai (itan ket Ili)
*Abril 1, 1955 – naisina ti parte ti Purok ti Betsukai tapno mainkorporado iti Ili ti Nakashibetsu, Distrito ti Shibetsu.
Distrito ti Shibetsu, Hokkaido

Ti  ket ti maysa a distrito a mabirukan iti Subprepektura ti Nemuro, Hokkaido, Hapon.  Manipud idi 2004, daytoy ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 30,285 ken ti dagup a kalawa iti 1309.44&nbsp;km²

Ti Eropuerto ti Nakashibetsu, ti akindaya unay nga eropuerto ti Hapon, ket mabirukan idiay Nakashibetsu.

## Dagiti ili
*Shibetsu
*Nakashibetsu

## Pakasaritaan
*1869 – nabingbinga ti Hokkaido kadagiti 11 a probinsia ken dagiti 86 a distrito.  Naikabil ti Distrito ti Shibetsu babaen ti Probinsia ti Nemuro.
*Abril 1, 1923 – naitipon ti Purok ti Chashikotsu manipud iti Distrito ti Notsuke, Pirok ti Shibetsu ken Purok ti Ichani manipud iti Distrito ti Shibetsu, Purok ti Chuurui, Purok ti Kunnebetsu (?) ken Purok ti Sakimui?? (崎無意村) manipud iti Distrito ti Menashi tapno mangporma iti Purok ti Shibetsu (itan ket Ili ti Shibetsu) iti Distrito ti Shibetsu.
*Abril 1, 1955 – naisina ti parte ti Purok ti Betsukai iti Distrito ti Notsuke tapno mainkorporado iti Ili ti Nakashibetsu.
Pagsasao a Nen (Papuano)

Ti **pagsasao a Nen** (wenno **Nen Zi**, Nenium, Wekamara) ket ti pagsasao a Yam a naisasao idiay Purok Bimadbn iti Akinlaud a Probinsia ti Papua Baro a Guinea, nga addaan kadagiti 250 nga agsasao manipud iti panagsukisok ti SIL idi 2002. Daytoy ket mabirukan iti pagbaetan dagiti komunidad ti bitla ti Nambu ken Idi.

Ti Nen ket addaan kadagiti di kadawyan a tabas ti leksikalisasion kadagiti berbona. Daytoy ket addaan laeng kadagiti bassit nga intransitibo a berbo, ken ti ayan koma nga intransitibo dagiti dadduma a berbo kadagiti kaaduan a sabali a pagsasao, ti Nen ket addaan iti maysa a klase dagiti morpolohiko nga "agpakatengnga" a berbo iti lugarda. Adu kadagiti bassit nga intransitibo a berbo nga adda iti Nen ket addaanda kadagiti sabali a pangpuesto a berbo, a mangibaga kadagiti spatial a puesto ken dagi ti postura.

## Dagiti nagibasaran
Hamanaka, Hokkaido

Ti  ket ti maysa a ili a mabirukan iti Subprepektura ti Kushiro, Hokkaido, Hapon.

Manipud idi Septiembre 30, 2016, daytoy ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 6,120 ken ti kalawa iti 427.68&nbsp;km².

## Pakasaritaan
*1906: Naporma ti Purok ti Hamanaka.
*1963: Ti Puruk Hamanaka ket nagbalin nga Ili ti Hamanaka.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
*Opisial a website
Kamifurano, Hokkaido

Ti  ket ti maysa nga ili a mabirukan iti Subprepektura ti Kamikawa, Hokkaido, Hapon.

Manipud idi Septiembre 2016, ti ili ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 11,053 ken ti densidad ti populasion iti 47 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 237.18&nbsp;km².

## Kabsat a siudad

Ti ili ti Kamifurano ket addaan iti kabsat a siudad nga agnagan iti Camrose idiay Alberta, Kanada.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
*Opisial a website
Kushiro, Hokkaido (ili)

Ti  ket ti maysa a ili a mabirukan iti Subprepektura ti Kushiro, Hokkaido, Hapon. Manipud idi Abril 30, 2017, daytoy ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 19,941,  ke ti kalawa iti 252.57&nbsp;km².

## Pakasaritaan
* 1920: Simmina ti Purok ti Kushiro manipud iti daan nga Ili ti Kushiro (itan ket Siudad ti Kushiro ).
* 1955: Timmipon ti Purok ti Konbumori iti Purok ti Kushiro.
* 1980: Ti Purok ti Kushiro ket nagbalin nga Ili ti Kushiro.

## Dagiti nagibasaran


## Dagiti akinruar a silpo
* 
* Opisial a website
Danaw Paoay

Ti **Danaw Paoay**, lokal nga ammo a kas ***Dakkel a Danum***, ket ti maysa a danaw iti ili ti Paoay iti amianan-akinlaud a Luzon iti Filipinas. Daytoy ti kadakkelan a danaw iti probinsia ti Ilocos Norte ken maysa kadagiti kadakkelan a masna a danaw iti lugar.

Naipakasaritaan nga ammo kas *Lago de Nanguyudan*, ti danaw ket isu kano idi ti lugar ti narang-ay a baranggay a tinawtawagan iti *San Juan de Sahagún* (San Juan ti Sahagún) a limned kalpasan ti masya a gingined. Ti danaw ti nasadiwa a danum ken dagiti  a kaarrubayanna ken nairangarang idi a maysa  nailian a parke idi 1969 babaen ti birtud ti *Tignay ti Republika 5631*. Idi 1978, babaen ti *Presidential Decree 1554*, naipabassit ti kalawa ti parke iti  a naikonsentrado laeng iti danaw iti kangatuan a pantar ti danumna.

## Heograpia
Ti danaw ket sakupenna ti kalawa ti rabaw iti  nga addan iti maysa nga agpakatengnga a kaadalem iti . Daytoy ket beddengan babaen dagiti *[[baranggay]]* ti Suba iti amianan, ti Nanguyudan iti amianan a daya, ti Pasil iti daya, ti Sungadan iti abagatan, ken ti Nagbacalan iti laud iti asideg ti pagbeddengan ti siudad ti Laoag ken agarup a  a kaadayo manipud iti baybay. Daytoy ket nabukel a kas resulta ti progradasion ti aplaya ken ti nagtungpalan ti panagrang-ay ti bangen ti karuburuban ti darat idi las-ud ti naladaw a Paset ti panawen ti Kuatenario. Ti danaw ket awanan kadagiti tributario. Kaaduan iti taudan ti danum ti danaw ket dagiti danum manipud iti sirok ti daga ken dagiti agayus a danum manipud kadagiti nakapalikmut a turod iti las-ud ti tiempo ti panagtutudo.

## Biota
Ti danaw ket pagyanan babaen dagiti phytoplankton, dagiti mula ti danum ken zooplankton a mangiraman kadagiti 8 a sebbangan dagiti copepoda, dagiti 8 a sebbangan dagiti cladoceran ken dagiti 11 a sebbangan ti rotifera. Dagiti mabirukan nga ikan ket mairaman ti tilapia, paltat ken channa striata. Adda pay dagiti mula ti danum a mabirukan iti danaw a kas ti balangeg, water hyacinth, tape grass ken *ipus ti pusa* (*Dysophylla auricularia*).

Kadagiti bakras iti likmut ken iti ngato ti danaw ket agtubo dagiti *[[ipil-ipil]]*, akasia, gmelina ken dagiti mula a banaba. Ti parke ket pagtaengan pay dagiti sebbangan ti avifauna  a kas ti nakuelioan iti puraw a salaksak, brahminy kite, ken ti pato ti Filipinas, ken mairaman dagiti umakar iti pagtaengan a billit a kas ti kolor dapo a teggaak, osprey, ken ti nalatak a kannaway.

## Kitaen pay
* Listaan dagiti nailian a parke ti Filipinas

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*Heograpiko a datos a mainaig iti Danaw Paoay iti OpenStreetMap
Cauayan

Ti **Cauayan** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

* Cauayan, Isabela, Filipinas
* Cauayan, Negros Occidental, Filipinas
Santa Cruz

Ti **Santa Cruz** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

## Dagiti ili iti Filipinas
*Santa Cruz, Davao del Sur, ili iti Davao del Sur
*Santa Cruz, Ilocos Sur, iti iti probinsia ti Ilocos Sur 
*Santa Cruz, Laguna, ili ken kapitolio ti Laguna
*Santa Cruz, Marinduque, ili iti probinsia ti Marinduque
*Santa Cruz, Occidental Mindoro, ili iti probinsia ti Occidental Mindoro
*Santa Cruz, Zambales, ili iti probinsia ti Zambales
Santo Domingo (panangilawlawag)

Ti **[[Santo Domingo]]** ket ti kapitolio ti Republika a Dominikano.

Ti **Santo Domingo** ket mabalin pay a dumakamat kadagiti sumaganad:

## Luglugar
### Colombia
* Santo Domingo, Antioquia

### Filipinas
* Santo Domingo, Albay
* Santo Domingo de Basco, Batanes (ammo pay a kas Basco)
* Santo Domingo, Ilocos Sur
* Santo Domingo, Nueva Ecija
Burgos

Ti **Burgos** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

## Luglugar
### Filipinas
* Burgos, Ilocos Norte, maysa nga ili
* Burgos, Ilocos Sur, maysa nga ili
* Burgos, Isabela, maysa nga ili
* Burgos, La Union, maysa nga ili
* Burgos, Pangasinan, maysa nga ili
* Burgos, Surigao del Norte, maysa nga ili

## Tattao
* José Burgos (1837–1872), Espaniol-Filipino a padi
Santiago (panangilawlawag)

Ti **[[Santiago]]** ket ti kapitolio a siudad ti Chile.

Ti **Santiago** ket mabalin pay a dumakamat kadagiti sumaganad:

## Luglugar
### Filipinas
*Santiago, Agusan del Norte, maysa nga ili
*Santiago, Ilocos Sur, maysa nga ili
*Santiago, Isabela, maysa a siudad

### Mehiko
Santiago de Querétaro
Shinshinotsu, Hokkaido

Ti  ket ti maysa a purok a mabirukan iti Ishikari, Hokkaido, Hapon.

Manipud idi Septiembre 2016, ti purok ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 3,235. Ti dagup a kalawa ket 78.24&nbsp;km².

## Heograpia
Ti Shinshinotsu ket ti kabassitan ket ti kaikaisuna a purok iti Subprepektura ti Ishikari. Agayus ti Karayan Ishikari iti daya ti purok.

### Dagiti kaarruba lugar
* Subprepektura ti Ishikari
** Ebetsu
** Tobetsu
* Subprepektura ti Sorachi
** Iwamizawa
** Tsukigata

## Pakasaritaan
*1895: Simmina ti Purok ti Shinshinotsu manipud iti Purok ti Shinotsu (itan ket parte ti Ebetsu).
*1915: Nagbalin a Maikadua a Klase a Purok ti Shinshinotsu.

## Gayyem a siudad
* Yubetsu, Hokkaido

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
*Opisial a website
San Isidro

Ti **San Isidro** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

## Luglugar
### Filipinas
*San Isidro, Abra, ili iti probinsia ti Abra
*San Isidro, Bohol, ili iti probinsia ti Bohol
*San Isidro, Davao del Norte, ili iti probinsia ti Davao del Norte
*San Isidro, Davao Oriental, ili iti probinsia ti Davao Oriental
*San Isidro, Isabela, ili iti probinsia ti Isabela
*San Isidro, Leyte,  Leyte
*San Isidro, Amianan a Samar, ili iti probinsia ti Amianan Samar
*San Isidro, Nueva Ecija, ili iti probinsia tif Nueva Ecija
*San Isidro, Surigao del Norte, ili iti probinsia ti Surigao del Norte
San Juan

Ti **San Juan** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

## Luglugar
### Filipinas
* San Juan, Abra, maysa nga ili
* San Juan, Batangas, maysa nga ili
* San Juan, Ilocos Sur, maysa nga ili
* San Juan, La Union, maysa nga ili
* San Juan, Metro Manila, maysa a siudad
* San Juan, Siquijor, maysa nga ili
* San Juan, Abagatan a Leyte, maysa nga ili
San Vicente

Ti **San Vicente** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

## Luglugar
* San Vicente ken dagiti Grenadito, maysa  a naturay a pagilian

### Colombia
* San Vicente, Antioquia

### Filipinas
* San Vicente, Camarines Norte, maysa nga ili
* San Vicente, Ilocos Sur, maysa nga ili
* San Vicente, Palawan, maysa nga ili
* San Vicente, Amianan a Samar, maysa nga ili
Santo Tomas

Ti **Santo Tomas** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

## Luglugar
Santo Tomas ken Prinsipe, naturay a pagilian

### Filipinas
* Santo Tomas, Batangas
* Santo Tomas, Davao del Norte
* Santo Tomas, Isabela
* Santo Tomas, La Union
* Santo Tomas, Pampanga
* Santo Tomas, Pangasinan
* Bantay Santo Tomas
Santa Rita

Ti **Santa Rita** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

## Luglugar
### Filipinas
*Santa Rita, Pampanga
*Santa Rita, Samar
San Luis

Ti **San Luis** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

## Luglugar
### Colombia
* San Luis, Antioquia

### Filipinas
* San Luis, Agusan del Sur
* San Luis, Aurora
* San Luis, Batangas
* San Luis, Pampanga

### Mehiko
* San Luis Potosí, mays anga estado
* San Luis Potosí, San Luis Potosí, kapitolio a siudad ti San Luis Potosí
Victoria

Ti **Victoria** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

## Luglugar
### Filipinas
* Victoria, Laguna
* Victoria, Amianan a Samar
* Victoria, Oriental Mindoro
* Victoria, Tarlac

### Mehiko
* Victoria de Durango

## Tattao
Victoria Quirino-Gonzalez, maikadua nga anak a babai ni Presidente Elpidio Quirino
Pilar

Ti **Pilar** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

## Luglugar
### Filipinas
* Pilar, Abra
* Pilar, Bataan
* Pilar, Bohol
* Pilar, Capiz
* Pilar, Cebu
* Pilar, Surigao del Norte
* Pilar, Sorsogon
La Paz (panangilawlawag)

Ti **La Paz** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

## Luglugar
### Filipinas
* La Paz, Abra
* La Paz, Agusan del Sur
* La Paz, Leyte
* La Paz, Tarlac

## Mehiko
* La Paz, Baja California Sur
Concepción

Ti **Concepción** wenno **Concepcion** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

## Luglugar
### Chile
*Concepción, Chile

### Colombia
* Concepción, Antioquia

### Filipinas
* Concepcion, Iloilo
* Concepcion, Misamis Occidental
* Concepcion, Romblon
* Concepcion, Tarlac
San Nicolás

Ti **San Nicolás** wenno **San Nicolas** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

## Luglugar
### Filipinas
* San Nicolas, Batangas
* San Nicolas, Ilocos Norte
* San Nicolas, Manila
* San Nicolas, Pangasinan
San Miguel

Ti **San Miguel** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

## Luglugar
### Filipinas
* San Enrique, Iloilo
*Luek San Miguel
*San Miguel, Bohol
*San Miguel, Bulacan
*San Miguel, Catanduanes
*San Miguel, Iloilo
*San Miguel, Manila
*San Miguel, Leyte
*San Miguel, Surigao del Sur
*San Miguel, Zamboanga del Sur

## Dadduma nga usar
*Serbesa a San Miguel
*San Miguel Corporation
Santa Fe

Ti **Santa Fe** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

## Luglugar
### Estados Unidos
* Santa Fe, New Mexico, kapitoliuo ti New Mexico

### Filipinas
* Santa Fe, Cebu
* Santa Fe, Leyte
* Santa Fe, Nueva Vizcaya
* Santa Fe, Romblon
Magallanes

Ti **Magallanes** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

* Ferdinand Magellan, Portuges nga eksplorador

## Luglugar
### Chile
Rehion ti Magallanes

### Filipinas
* Magallanes, Agusan del Norte
* Magallanes, Cavite 
* Magallanes, Sorsogon
San Andrés

Ti **San Andrés** wenno **San Andres** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

## Luglugar
### Colombia
Purpuro ti San Andrés, Providencia ken Santa Catalina

### Filipinas
* San Andres, Catanduanes
* San Andres, Manila
* San Andres, Quezon
* San Andres, Romblon
San Rafael

Ti **San Rafael** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

## Luglugar
### Colombia
*San Rafael, Antioquia 

### Estados Unidos
*San Rafael, California

### Filipinas
* San Rafael, Bulacan
* San Rafael, Iloilo
San Agustín

Ti **San Agustín** wenno **San Agustin** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

## Luglugar
### Filipinas
*San Agustin, Isabela
*San Agustin, Romblon
*San Agustin, Surigao del Sur
San Mateo

Ti **San Mateo** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

## Luglugar
### Filipinas
* San Mateo, Isabela
* San Mateo, Rizal
Luna

Ti **Luna** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

## Luglugar
### Filipinas
* Luna, Apayao
* Luna, Isabela
* Luna, La Union
Santa Catalina

Ti **Santa Catalina** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

## Luglugar

### Colombia
*Purpuro ti San Andrés, Providencia ken Santa Catalina, departamento ti Colombia

### Filipinas
*Santa Catalina, Ilocos Sur, ili iti probinsia ti Ilocos Sur
*Santa Catalina, Negros Oriental, ili iti probinsia ti Negros Oriental
President Roxas

Ti **President Roxas** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

*Manuel Roxas (1892–1948), dati a Presidente ti Filipinas
*President Roxas, Capiz, maysa nga ili ti Filipinas
*President Roxas, Cotabato, maysa nga ili ti Filipinas
* President Manuel A. Roxas, Zamboanga del Norte, maysa nga ili ti Filipinas

## Kitaen pay
* Roxas (panangilawlawag)
Valencia (panangilawlawag)

Ti **Valencia** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

## Luglugar
### Filipinas
* Nueva Valencia, Guimaras
* Valencia, Bohol
* Valencia, Bukidnon
* Valencia, Negros Oriental
Iwamizawa, Hokkaido

Ti  ket ti maysa a siudad iti Subprepektura ti Sorachi, Hokkaido, Hapon. Daytoy ti kapitolio ti Subprepektura ti Sorachi.

Manipud idi Septiembre 30, 2016, ti siudad ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 84,127 ken ti densidad ti populasion iti 170 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket .

Idi Marso 27, 2006, naikaykaysa ti ili ti Kurisawa, ken ti purok ti Kita (isuda a dua ket manipud iti Distrito ti Sorachi, Subprepektura ti Sorachi) iti Iwamizawa.

## Pakasaritaan
Ti nagan ti "Iwamizawa" ket naala manipud iti balikas ti Hapon a . aken  a ti kayatna a sawen ket "Agdigdigos" aken ti "Maysa a kalugnakan".

Naparang-ay idi ti Iwamizawa a kas sentro ti paglogana it idaga iti likmut ti Estasion ti Iwamizawa.

*1906 – Ti Purok ti Iwamizawa ket nagbalin nga Ili ti Iwamizawa.
*1943 – Ti ILi ti Iwamizawa ket nagbalin a Siudad ti Iwamizawa.
*2006 – Naitipon ti Ili ti Kurisawa ken ti Purok ti Kita iti Siudad ti Iwamizawa.

## Klima
Ti Iwamizawa ket addaan iti nadam-eg a kontinental a klima (Pannakaidasig ti klima a Köppen *Dfb*) nga addaan kadagiti napudot a kalgaw ken dagiti nalamiis a panaglalam-ek. Signipikante ti presipitasion iti amin a paset ti tawen, nge mnakarkaro manipud iti Agosto aginggana iti Oktubre.

## Pagluganan

### Perokaril
Iti napalabas, ti Linia Horonai Line ken LInia Manji Line ket agtartaray manipud iti Iwamizawa.
* Nangruna a Linia ti Hakodate : Horomui – Kami-Horomui – Iwamizawa
* Nangruna a Linia ti Muroran= : Kurioka – Kurisawa – Shibun – Iwamizawa

### Kalsada
* Hokkaidō Expressway : Iwamizawa IC
* Roya 12

## Edukasion

### Dagiti unibersidad
* Unibersidad ti Edukasion ti Hokkaido, Kampus ti Iwamizawa 

### Dagiti nangato nga eskuela
* Nangato nga eskuela ti Hokkaido Iwamizawa Higashi 
* Nangato nga eskuela ti Hokkaido Iwamizawa Nishi
* Agrikultural a Nangato nga eskuela ti Hokkaido Iwamizawa 
* Nangato nga eskuela ti Hokkaido Iwamizawa Ryokuryo 

## Dagiti kabsat a siudad
*  Pocatello, Idaho – Ti siudad ket napundar idi Abril 1, 1943. Masansan a maipalpatulod dagiti agtutubo a delegado manipud kadagitoy a lugar.
*  Canby, Oregon

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Opisial a website 
* Website ti pakaaammo iti panagpasiar
Sasao a Khasiko

Ti sasao a **Khasiko** wenno **Khasiano** ket ti pamilia ti sasao nga Austroasiatiko a naisasao idiay amianan-akindaya nga estado ti India iti Meghalaya ken dagiti kaarruba a lugar ti Banglades. Dagitoy ket buklen ti:

*Khasi
*Pnar (Jaintia): kaasitgan iti Proto-Khasi
*War: akin-abagatan a dialekto a mangipakita iti kaatiddog ti kontrasto ti bokal wenno panagestruktura iti bokal
*Amwi
*Bhoi
*Lyngngam: Dagiti agsasao ket dati nga agsasao iti Garo a nangampon iti Khasi.

Insingasing ni Paul Sidwell (2011) a ti Khasiano ket asideg a kabagian ti Palaungiko, a mangporma iti sanga a Khasi–Palaungiko.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*Journal of the South East Asia linguistics society , Vol. 4.2, Disiembre 2011, JSEALS
*Comparative reconstruction
Pagsasao a Kiorr

Ti pagsasao a **Kiorr** (Kha Kior) ket ti pagsasao a Palaungiko ti Probinsia ti Luang Namtha, Laos.

Inlista da Diffloth & Zide (1992) ti **Con** a kas pagsasao a Lametiko.  Nupay kasta, daytoy ket natrato a kas maysa a dialekto ti Kiorr iti Sidwell (2010). Ti Kiorr ket mabalin a maysa a historiko a nagan para iti tattao a Saamtaav.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Lamet

Ti **pagsasao a Lamet** ket ti pagsasao a Mon–Khmer tiLaos. Adda pay dagiti ginasut nga agsasao idiay Probinsia ti Lampang, Tailandia, nga idiay ket ammo akas *Khamet*. Dagiti agsasao iti Lamet ket tinawtawaganda ti pagsasaoda iti [χəmɛːt], wenno iti saan unay nga ammo iti [kʰəmɛːt].

## Dagiti lokasion
Ti Lamet ti Lampang ket kasisigud idi anaisasao idiay Purok ti Takluh iti maianan ti Namtha iti Laos.

Ti maysa nga asideg a kabagian ti karuay a makunkuna iti **Lua**' daytoy ket naisasao idiay Ban Pang Chok (Ban Lua), Distrito ti Wiang Pa Pao, akin-abagatan a Probinsia ti Chiang Rai, Tailandia.

## Dagiti nagibasaran

*Narumol, Charoenma. 1980. *The sound systems of Lampang Lamet and Wiang Papao Lua*. MA thesis, Mahidol University.
*Narumol, Charoenma. 1982. *The phonologies of a Lampang Lamet and Wiang Papao Lua*. The Mon-Khmer Studies Journal 11. 35-45.

## Dagiti akinruar a silpo
* http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
*  Lamet iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI
Pagsasao a Riang

Ti **pagsasao a Riang** ket ti pagsasao a Mon–Khmer ti Myanmar ken Tsina. Dagiti agsasao ket asimiladoda iti kultura iti Karen, ngem isuda ket Palaung babaen ti kaputotan ken ti pagsasaoda ket saan nga agkabagian. Ti Riang Lang ken Riang Lai (Yinchia) ket sagpaminsanda a naikedkeddeng a kas dagiti naiduma a pagsasao.

## Dagiti nagibasaran

*Shintani Tadahiko. 2014. *The Riang language*. Linguistic survey of Tay cultural area (LSTCA) no. 101. Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA).
Pagsasao a Phong

Ti **pagsasao a Phong** ammo pay a kas **Kniang** ket ti maysa a pagsasao nga Austroasiatiko ti pamilia a Mon–Khmer, a naisasao idiay Laos.  Dagiti kaasitgan a kabagianna ket ti kaduana a dila iti Xinh Mul, ti pagsasao a Khang ken pagsasao a Puoc, isuda a dua ket naisasao idiay Bietnam.  Ti bilang dagiti agsasao iti Phong-Kniang ket nakarkulo iti 1,000.

TI Phong Kaneng  ken Phong Kniang dagiti dialekto. Ti Phong ket naisasao idiay amianan-akindaya a Laos, kas idiay Hua Muong, Probinsia ti Sam Neua.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
*  Ti Phong Laan iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI
Pagsasao a Prai

Ti **pagsasao a Prai** (Phray) wenno **Phai**, ammo pay a kas **Thin** (Htin), ket ti pagsasao a Mon–Khmer ti Tailandia ken Laos. Adda dagiti asideg nga agkakabagian, ngem saan nga agsinnaray a maawatan a dialekto nga agnagan kadagiti *Prai* ken *Thin*. Asidegda pay a maikabagian iti Mal, ken no agkuyog mangpormada iti grupo dagiti pagsasao ti Mal–Phrai, a sagpaminsan a kolektibo a tinawtawagan iti pagsasao a Lua' (gapu ta insasao babaen ti tattao a Lua).

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Ksingmul

Ti **pagsasao a Ksingmul** (Ksing Mul, Puoc, , ) ket ti pagsasao a Mon–Khmer nga insasao babaen dagiti tattao a Ksingmul ti Bietnam ken Laos.

## Dagiti karuay
Jerold Edmondson (2010: 144), nga agdakdakamat iti Đặng Nghiêm Vạn, et al. (1972: 254 ff.), ilistan dagiti 3 a nangruna a karuay ti Ksingmul. Ti Ksingmul Nghệt ket ti kakonsertibuan a karuay.
***Ksingmul Nghệt:** Purok ti Nà Nghệt, Distrito ti Xiêng Khọ,Probinsia ti  Sầm Nưa (Probinsia ti Houaphan), Laos
***Ksingmul Dạ:** Purok ti Chiềng On, Distrito ti Yên Châu, Probinsia ti Sơn La, Bietnam
***Ksingmul Đồng**

## Dagiti nagibasaran

*Edmondson, Jerold A. 2010. "The Kháng language of Vietnam in comparison to Ksingmul (Xinh-mun)." In Kenneth A. McElhanon and Ger Reesink, *A Mosaic of languages and cultures: studies celebrating the career of Karl J. Franklin*, 138–154. SIL e-Books, 19. [Dallas]: SIL International. http://www.sil.org/resources/archives/9267

## Dagiti akinruar a silpo
*http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
* Ti Ksingmul iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI
Pagsasao nga O’du

Ti **pagsasao nga O’du** (Ơ Đu), wenno **Iduh**, ket ti pagsasao a Mon–Khmer ti Bietnam ken Laos. Idiay Bietnam, daytoy ket insasao babaen dagiti agarup a 300 a tattao idiay Distrito ti Tương Dương, Probinsia ti Nghệ An (Đặng, et al. 2010).

## Dagiti nagibasaran

*Đặng Nghiêm Vạn, Chu Thái Sơn, Lưu Hùng. 2010. *Ethnic Minorities in Vietnam*. Hà Nội: Thế Giới Publishers.

## Dagiti akinruar a silpo
*http://cema.gov.vn/modules.php?name=Content&op=details&mid=523 
*http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
* Ti Iduh iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI
Pagsasao a Mlabri

Ti **pagsasao a Mlabri** ket ti pagsasao nga insasao babaen ti tattao a Mlabri iti pagbaetan a lugar a pagbeddengan ti Tailandia ken Laos.

Daytoy ket kadawyan a naidasig a kas pagsasao a Khmuiko, ti maysa a subgrupo ti sasao nga Austroasiatiko. Ti lingguista a ni Jørgen Rischel ket inadalna ti pagsasao ken inpalawagna dagiti pakaidumadumaanna kadagiti nadumaduma nga obra.  Bingbingayenna ti pagsasao kadagiti tallo a karuay: ti maysa ket insasao ti bassit a grupo idiay Laos ken dati a tinawtawagan iti *Yumbri*, ken dagiti dua a sabali ket babaen ti dakdakkel a grupo idiay Tailandia. Aggiddiatda iti intonasion ken iti leksiko.
Uray no mabalin ti agbilang aginggana iti sangapulo iti Mlabri, dagiti laeng bilang a maysa ken dua ti mabalin a mangbaliw iti maysa a pangsandi, ken ti balikas para iti 'dua' ket addaan kadagiti usar nga as-asideg iti 'pair' wenno 'couple' iti pagsasao nga Ingles.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
* Rischel, Jørgen, *Minor Mlabri. A Hunter-Gatherer Language of Northern Indochina*, 1995, .
* Rischel, Jørgen, *Pan-dialectal databases: Mlabri, an oral Mon–Khmer language*, 2004 May, Lexicography Conference, Chiangmai.
* Schliesinger, Joachim, *Ethnic Groups of Laos, vol. 2*, White Lotus 2000, 

## Dagiti akinruar a silpo
* Jørgen Rischel, *[https://web.archive.org/web/20080910210310/http://www.ostas.lu.se/ICSTLL/abstracts/55_Rischel.pdf In what sense is Mlabri a West Khmuic language?]*
* http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
*  Ti Mlabri iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI
Pagsasao a Mal

Ti **pagsasao a Mal**, ammo pay a kas **Thin**, ket ti maysa a pagsasao a Mon–Khmer ti Laos ken Tailandia. Daytoy ket maysa kadagiti nadumaduma nga asideg nga agkakabagian a pagsasao nga agnagan iti *Thin* wenno *Prai*.

Ti **Tayten** (300 nga agsasao manipud idi 1995) ket naisasao kadagiti 2 a purok ti Ban Phia ken Ban Tenngiou iti Distrito ti Pakxeng, Probinsia ti Luang Prabang, Laos. Daytoy ket mabalin a Thin wenno Tai Then.

## Kitaen pay
*Pagsasao a Lua' (panangilawlawag)

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
*  Ti T'in iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI
Pagsasao a Lua

Ti **pagsasao a Lua** wenno **pagsasao a Lua’** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad: :

## Austroasiatiko
* Pagsasao a Lawa, wenno La'wa/L'wa, ti maysa pagsasao a Mon–Khmer ti Tailandia
* ti maysa a kolektibo a termino dagiti pagsasao a Mon-Khmer iti tattao a Lua:
** Pagsasao a Mal
** Pagsasao a Phai
Pagsasao a Theen

Ti **pagsasao a Theen** () (Ammo pay a kas Kha Sam Liam) ket ti maysa a pagsasao nga Austroasiatiko ti Laos, a maitagikua iti sanga ti sasao a Khmuiko. Daytoy ket isasao laeng babaen dagiti agarup a 200 a tattao nga agtataeng kadagiti dua a purok. Ammo pay dagitoy a kas *Kha Sam Liam* kadagiti kaarrubada a Lao.

Dagiti agsasao iti autonimo  ket mabirukan idiay Distrito ti Viengkham, Probinsia ti Luang Prabang, Laos.

## Adu pay a mabasbasa
*Shintani, Tadahiko L.A., Ryuichi Kosaka, and Takashi Kato. 2001. Linguistic Survey of Phongxaly, Lao P.D.R. Institute for the Study of Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA). Tokyo. p.&nbsp;213-215.
*Chazée, Laurent. 1999. The Peoples of Laos: rural and ethnic diversities. Bangkok: White Lotus Co. Ltd. (kitaen ti panid 99).
*Ngô Đức Thịnh; and Trương Văn Sihn. 1973. Vài nét về sự phân bố địa lý các nhóm ngôn ngữ ở lào hiện nay [About the distribution of linguistic groups in contemporary Laos]. Ngôn Ngữ 1.16–23. (This article contains a Thay-Then wordlist).

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Mang

Ti **pagsasao a Mang** (Insik 莽语; autonimo: ) ket ti maysa a pagsasao nga Austroasiatiko ti Bietnam, Tsina, ken Laos. Daytoy ket kangrunaan a naisasao idiay Probinsia ti Lai Châu, Bietnam ken iti ballasiw ti pagbeddengan ti Kondado ti Jinping, Tsina. Daytoy ket nabiit pay laeng a naduktalan idi 1974.

Idiay Tsina, ti tattao a Mang ket matawtawagnda pay iti Chaman 岔满, Abi 阿比, Mengga 孟嘎, Bageran 巴格然, ken Mo 莫 (Gao 2003:1).

## Pannakaiwarwaras
Idiay Probinsia ti Lai Châu, Bietnam, ti Mang ket insasao babaen dagiti 2,200 a tattao kadagiti distrito ti Sìn Hồ, Mường Tè, Phong Thổ, ken kadagiti sabali nga asideg a lugar (Gao 2003:1), a mairaman iti Ili ti Nậm Ban, Distrito ti Sìn Hồ, Probinsia ti Lai Châu. Idiay Tsina, dagiti agsasao iti Mang ket agbilang iti 606 a tattao idi 1999. Ti Mang ti Tsina ket agtunton a nagtaud manipud iti Bietnam kadagiti nabiit a panawen. Ti datos ti Mang ni Gao (2003) ket manipud iti Xinzhai 新寨, Nanke Village 南科村, Ili ti Jinshuihe 金水河镇.

Ti Almanac ti Kondado ti Jinping manipud iti paset ti panawen ti Republika ti Tsina ket ilistan dagiti 12 a purok ti Mang: ti Gongdaniu 公打牛, Luowuzhai 落邬寨, Pinghe 坪河 (iti Xiazhai 下寨, Zhongzhai 中寨, Shangzhai 上寨), Hetouzhai 河头寨, Guanmuzhai 管木寨, Naxizhai 纳西寨, Bianjiezhai 边界寨, Longshuzhai 龙树寨, Caoguoping 草果坪, Nanke 南科.

## Dagiti nagibasaran

*Nguyễn Văn Lợi; Nguyễn Hữu Hoành; Tạ Văn Thông. 2009. *Tiếng Mảng*. Hanoi: Nhà xuất bản khoa học xã hội.
*Nguyễn Hùng Mạnh. 2011. *Thơ ca dân gian dân tộc Mảng*. Hanoi: Nhà xuất bản văn hóa dân tộc. 

## Dagiti akinruar a silpo
*Gao Yongqi [高永奇]. 2003. *A study of Mang* [莽语硏究]. Beijing: Ethnic Publishing House [民族出版社].
*http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
* Ti Mang iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI
Pagsasao a Kuan

Ti **pagsasao a Kuan** (Kuanhua 宽语), ket ti maysa a saan a nasayaat a naidasig a pagsasao nga Austroasiatiko nga insasao babaen dagiti agarup a 1,000 a tattao idiay Kondado ti Jinghong, Xishuangbanna, Yunnan, Tsina. Insingasing ni Li (2005) a daytoy ket maysa a pagsasao a Mangiko. Dagiti sabali pay a mabalin a pakaikabagian ket mairaman ti Palaungiko ken Khmuiko.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Maleng

Ti **pagsasao a Maleng**, ammo pay a kas **Pakatan** ken **Bo**, ket ti maysa a pagsasao a Vietiko ti Laos ken Bietnam.

Ti Maleng ket addaan iti uppat a waya a sistema ti rehistro ti Thavung a manayonan iti aweng.http://sealang.net/mk/vietic.htm

Ti *Malieng*, uray no kapadan iti nagan a kas ti Maleng, ket maysa  adialekto ti Chut (Chamberlain 2003, Sidwell 2009).

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*https://web.archive.org/web/20120321112336/http://cema.gov.vn/modules.php?name=Content&op=details&mid=493

Katege=oria:Dagiti pagsasao ti Laos
Pagsasao a Chut

Ti **pagsasao a Chut** (Chứt, Cheut) wenno **Ruc-Sach** ket ti maysa a rimpuok ti dialekto nga insasao babaen ti tattao a Chứt ti Bietnam, nga agraman iti basbassit a populasion iti agarup a 450 nga agsasao itikaarruba a Laos (idaiy Probinsia ti Khammouane). Daytoy ket mabalin a kaaduan ng aasideg a kabagian ti Arem.

Ti Chut ket addaan iti uppat a waya a sistema ti rehistro ti Thavung a manayonan iti aweng.http://sealang.net/mk/vietic.htm  Saan a kas iti moderno a Bietnamis, ti pagsasao a Rục ket mangipalubos pay laeng kadagiti presilaba nga agraman iti bassit a bokal, a kas ti *caku:<sup>4</sup>* "maysa nga uso" (cf. Bietnamis ti *gấu*).

## Dagiti nagibasaran

*Tạ Long (1975). "Về mối quan hệ cộng đồng tộc người giữa ba nhóm 'Máy', Rục, Sách". In, Ủy ban khoa học xã hội Việt Nam: Viện dân tộc học. *Về vấn đề xác định thánh phần các dân tộc thiểu số ở miền bắc Việt Nam*, 518-530. Hà Nội: Nhà xuất bản khoa học xã hội.

## Dagiti akinruar a silpo
* The Chứt 05:06 PM 21/01/2016
* Người Chứt Committee on Ethnic Minority Affairs (Vietnam) 03:44 PM 04/11/2015
Pagsasao a Thavung

Ti **pagsasao a Thavưng** wenno **Aheu** ket ti maysa pagsasao nga insasao babaen ti tattao a Phon Sung iti Laos ken Tailandia. Adda dagiti naipagpagarup a 1,770 nga agsasao idiay Laos, ken kaaduan a naikonsentrado idiay Distrito ti Khamkeut.  Adda pay dagiti 750 nga agsasao nga agtataeng kadagiti 3 a purok ti Distrito ti Song Dao, Probinsia ti Sakon Nakhon, Tailandia, iti Ban Nong Waeng (idiay Subdistrito ti Pathum Wapi), Ban Nong Charoen, ken Ban Nong Muang  .

Ti Thavung ket agaramid iti uppat a waya a pannakaisalumina iti pagabetan ti nalawag ken maiyanges a ponolohia a maitipon kadagiti glotalisado a kanungpalan a konsonante. Daytoy ket kapada unay ti kasasaad iti sasao a Peariko a no, nupay kasta, ti glotalisasion ket iti bokal.http://sealang.net/mk/vietic.htm

## Adu pay a mabasbasa
Suwilai Premsrirat (1996) Phonological characteristics of So (Thavung), a Vietic language of Thailand

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Juray

Ti **pagsasao a Juray** ket ti maysa a pagsasao a Munda ti India. Daytoy ket asideg unay iti Sora; ikeddeng ni Gregory Anderson (2008:299) ti Juray a kas dialekto ti Sora.

## Dagiti nagibasaran

*Anderson, Gregory D.S (ed). 2008. *The Munda languages*. Routledge Language Family Series 3.New York: Routledge. .
Pagsasao nga Agariya

Ti**pagsasao nga Agariya** ket ti pagsasao nga insasao babaen ti tattao nga Agariya, a naipangpangruna idiay Madhya Pradesh iti India.  Daytoy ket maysa a pagsasao a Munda.
Daytoy ket insasao babaen dagiti agarup a 72K a tattao. Ti kodigona iti ISO code ket **agi**.

## Pannakaiwarwaras
Ti Agariya ket naisasao kadagiti sumaganad a rehion ti sentral nga India.
*Madhya Pradesh
**Distrito ti Mandla
**Distrito ti Rewa
**Turturod ti Maikal
*Chhattisgarh
**Distrito ti Bilaspur
*Uttar Pradesh
**Distrito ti Agra
**Distrito ti Mathura
**Distrito ti Mirzapur

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Birjia

Ti **pagsasao a Birjia** ammo pay a kas **Binjhia** wenno **Bijori**, ket ti maysa a pagsasao ti India.  Daytoy ket kadawyan a naipagpagarup a pagsasao a Munda nga asideg a kabagian ti pagsasao nga Asuri.  Nupay kasta, insingasing ni Anderson, naibatay iti Prasad (1961:314), a ti Birjia (Binjhia) ket mabalin a maysa a pagsasao nga Indo-Aryano, uray no dagiti Birjia ket maysa a tribu iti pagilian ti Asuri. Ti naudi a naibaga ket mairaman ti Asur ken ti Agariya.

## Pannakaiwarwaras
Ti Birjia ket naisasao idiay (*Ethnologue*):
*Jharkhand: Distrito ti Cowerdaga ken Distrito ti Ranchi
*Laud a Bengal: Distrito ti Darjeeling ken Distrito ti Jalpaiguri
*Madhya Pradesh
*Odisha

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Cuoi

Ti **pagsasao a Cuói**, ammo pay a kas *Thổ* idiay Bietnam ken kas *Hung* idiay Laos, ket ti maysa a rimpuok ti dialekto nga insasao babaen dagiti agarup a 70,000 a tattao a Thổ idiay Bietnam ken agarup a dua a ribu diay Laos, a naipangpangruna kadagiti probinsia ti Bolikhamsai ken Khammouane.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
*
Dialekto nga Akinlaud a Khmer

Ti **Akinlaud a Khmer**, ammo pay a kas **Chanthaburi Khmer**, ket ti dialekto ti pagsasao a Khmer nga insasao babaen ti tattao a Khmer a patneng iti Banbantay Cardamom kadagiti dua a bangir ti pagbeddengan a pagbaetan ti akinlaud a Cambodia ken ti akindaya a Tengnga a Tailandia (Probinsia ti Chanthaburi).  Nagrang-ay iti maysa a naipakasaritaan nga isolado a rehion, ti Akinlaud a Khmer ket ti kaikaisuna a dialekto iti moderno a Khmer a nagkonserba iti kontrasto ti ponasion ti Tengnga a Khmer ti naangesan a boses a kasalisal ti modal a boses a napukaw aminen kadagiti sabali a dialekto.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Pnar

Ti **pagsasao a Pnar** (ammo pay a kas **Jaintia** wenno **Synteng**) ket ti maysa a pagsasao nga Austroasiatiko a naisasao idiay India ken Banglades.

## Dagiti nagibasaran

*
Pagsasao a Muong

Ti **pagsasao a Muong** (**) ket ti maysa a grupo dagiti dialekto nga insasao babaen ti tattao a Mường iti Bietnam. Dagitoy ket adda iti pamilia ti sasao nga Austroasiatiko ken asideg a kabagian ti Bietnamis. Segun kenni Phan (2012), dagiti dialekto a Mường ket saanda a bugbugtong a pagsasao, wenno asideg nga agkakabagian iti tunggal maysa kaniada, ngem imbes ket a naipalawag babaen ti etniko ken takson a parapiletiko.

Dagiti dialekto a Mường ket kangrunaanda a naisasao kadagiti kabanbantayan a rehion dagiti akin-amianan a probinsia ti Bietnam iti Hòa Bình, Thanh Hóa, Vĩnh Phúc, Yên Bái, Sơn La, ken Ninh Bình.

Ti Mường ket addaan amin kadagiti iinem nga aweng iti Bietnamis; nupay kasta, ti *nặng* (nadagsen) nga awen ket adda laeng kadagiti probinsia ti Phú Thọ ken Thanh Hóa bayat nga iti Probinsia ti Hòa Bình, daytoy ket maitipon iti *sắc* (natadem) nga aweng.

Naisurat ti Mường iti nabaliwan nga alpabeto a Bietnamis a manginayon kadagiti maipatinayon a konsonante a kas ti *w* ken mangipalubos kadagiti sabali a paris ti konsonante ngem ti Bietnamis.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
*  (Adu pay )
*Nguyễn, Văn Khang, Bùi Chi, and Hoàng Văn Hành. (2002). Từ điển Mường-Việt (A Mường-Vietnamese dictionary). Hà Nội: Nhà Xuất Bản Văn Hoá Dân Tộc.
*
Pagsasao a Turi

Ti **pagsasao a Turi** ket ti maysa a naisagmak a pagsasao a Munda iti India nga asideg a kabagian ti Mundari. Daytoy ket insasao laeng babaen ti kagudua a porsiento iti etniko a Turi, ti nabati ket agsasaodan iti Sadri iti Jharkhand, Mundari iti Laud a Bengal, ken Odia iti Odisha.

## Pannakaiwarwaras
Ilista ni Osada (1991) dagiti sumaganad a lokasion a naisasao ti Turi.

*Jharkhand (pop. 133,137 manipud idi 1981; parte idi ti Bihar)
**Distrito ti Giridih
**Distrito ti Ranchi
**Distrito ti Hazaribagh
*Madhya Pradesh
**Distrito ti Raigarh
**Distrito ti Chhattisgarh
*Laud a Bengal (pop. 26,443 manipud idi 1981)
*Odisha (pop. 7,374 as of 1981)

## Dagiti nagibasaran

*Konow, Sten. 1906. Tūrī. In Grierson, George A. (ed.), Muṇḍā and Dravidian Languages, 128-134. Calcutta: Office of the Superintendent of Government Printing.
*Osada, Toshiki. 1991. Father Ponette's Field Note on Turi with a Comparative Vocabulary. Journal of Asian and African Studies 42. 175-189.
Pagsasao a Lodhi

Ti **pagsasao a Lodhi** (Lodi, Lohi, Lozi) ket ti maysa a pagsasao a Munda, wenno mabalin a rimpuok ti dialekto, ti India a nakaro a naimpluensiaan babaen ti kaarruba a sasao nga Austroasiatiko. Ti Kharia Thar ken insasao laeng babaen ti maysa a pagkatlo iti etniko a Lodhi idiay Orissa. Nupay kasta, bayat nga inaw-awat a ti Lodhi ket kabagian ti Sora, ti maysa a pagsasao a Munda, idasig daytoy ti *Ethnologue* a kas Indic (Bengali–Asames), ken naikeddeng daytoy a kas karuay ti Hindi iti senso ti India. 

Nupay kasta, insingasing ni Anderson (2008:299) a ti Lodhi (Lodha) ti akin-amianan nga Orissa ket mabalin a maysa a naisagmak a pagsasao a Munda; adda dagiti kameng nga agus-usar iti autonimo a *Sabar[a]*.

## Dagiti lokasion
Ti Lodhi ket naisasao idiay(*Ethnologue*):
*Morada ken Suliapada, Subdibison ti Sadar, Distrito ti Mayurbhanj, Odisha
*Sora block, Distrito ti Balasore, Odisha
*Binpur ken Kharagpur-I blocks iti Distrito ti Laud a Medinipur, Laud a Bengal
*Jharkhand (iti igid ti pagbeddengan ti Laud a Bengal)

## Dagiti nagibasaran

*Anderson, Gregory D.S (ed). 2008. *The Munda languages*. Routledge Language Family Series 3.New York: Routledge. .
Pagsasao a Bugan

Ti **pagsasao a Bugan**, **Bogan**, **Pakan**, wenno **Bugeng** (布甘语, 布干语, or 布赓语) ket ti maysa a pagsasao nga Austroasiatiko. Ti kaadda ti pagsasao a Bugan ketsaan nga ammo iti lubong aginggana iti nabiit. Adda dagiti agarup a 3000 nga agsasao, kaaduan kadagiti purok iti akin-abagatan a Guangnan (广南) ken akin-amianan a Xichou (西畴), Probinsia ti Yunnan , Tsina. Ti Bugan ket ti maysa nga analitiko a pagsasao, ken ti urnos ti balikas ken dagiti katakunaynay a balikas ket addaanda iti importante nga annong iti gramatika.

## Pannakaiwarwaras

### Li Jinfang (1996)
Segun kenni Li Jinfang (1996), ti populasion ti agsasao iti Bugan ket naiwarwaras kadagiti pito a purok iti ballasiw ti akin-abagatan a Guangnan (广南) ken akin-amianan a Xichou (西畴), Probinsia ti Yunnan, Tsina. Gapu ta ti pagsasao ti nakaro nga agpapada, daytoy ket saan a nabingbingay kadagiti amia man a dialekto.

*Laowalong 老挖龙 (populasion laeng ti Bugan); pagsasao a Bugan: **'
*Xinwalong 新挖龙 (populasion laeng ti Bugan); pagsasao a Bugan: **'
*Jiuping 九平 (populasion ti Bugan ken Insik a Han); pagsasao a Bugan: **'
*Shibeipo 石北坡 (populasion laeng ti Bugan); pagsasao a Bugan: **'
*Xinzhai 新寨 (populasion ti Bugan ken Insik a Han); pagsasao a Bugan: **'
*Malong 马龙 (populasion laeng ti Bugan); pagsasao a Bugan: **'
*Nala 那拉 (populasion ti Bugan ken Insik a Han)

### Li Yunbing (2005)
Segun iti naud-udi a panagsukisok babaen ni Li Yunbing (2005), ti tattao a Bugan, a mangbukel iti dagup dagiti 500+ a sangkabalayan dagiti 2,700+ nga agmaymaysa, ket agtataengda kadagiti sumaganad a lokasion.

*Laowalong 老挖龙, Ili ti Nasa 那洒镇; pagsasao a Bugan: **'
*Xinwalong 新挖龙; pagsasao a Bugan: **'
*Xiaoping 小坪寨 ; pagsasao a Bugan: **'
*Nala 那腊; pagsasao a Bugan: **'
*Jiuping 九坪, Ili ti Zhuanjiao 篆角乡 (Ili ti Chongtian 冲天乡); pagsasao a Bugan: **'
*Shibeipo 石碑坡; pagsasao a Bugan: **'
*Manlong 曼龙; pagsasao a Bugan: **'

Usaren pay ni Li Yunbing ti termino a Bùgēng (布赓) iti panagsukat iti Bùgān (布甘).

== Tattao ==
Ti [[Endonimo|autonimo]] ti tattao a Bugan ket **', bayat a ti kaarruba nga Insika aHan ket tinawtawagan isuda iti *Huazu* (; literal a "tattao iti sabong") wenno *Hualo* () gapu kadagitinamarisan a kawesda (Li 1996). Dagitisabali nga autonimo ket  **' (iti Manlong, [[Kondado ti Xichou]]) ken **' (iti Nala and Xinwalong idiay Kondado ti Guangnan). Isuda ket saan a mabigbigan a minoridad iti etniko, ken agdamada a naidasig a kas Yi. Dagiti Bugan ket endogamo, ken isu a saanda a mangasawa iti sabali a tao manipud iti sabali a grupo ti etniko (Li 2006).

Ti tattao a Bugan ket rambakanda pay ti Baro a Tawen iti Abril iti lunar a kalendario ti Insik, a sabali daytoy manipud iti Baro a Tawen ti Insik a Han.

Dagiti kadawyan nga apelyido iti Bugan ket mairaman ti Li 李, Wang 王, Guo 郭, Luo 罗, Yan 严, Lu 卢, Pu 普, ken Yi.

## Dagiti nota

## Dagiti nagibasaran
*Li Jinfang. 1996. "Bugan — A New Mon–Khmer Language of Yunnan Province, China." *Mon–Khmer Studies* 26:135-160.
*Li Jinfang [李锦芳]. 2006. Studies on endangered languages in the Southwest China [西南地区濒危语言调查研究]. Beijing: Minzu University.
*Li Yunbing [李云兵]. 2005. *A study of Bugeng [Bugan]* [布赓语研究]. Beijing: Ethnic Publishing House [民族出版社].
El Encanto

Ti **El Encanto** ket ti maysa nga ili ken munisipalidad iti *[[Departamento ti Amazonas]]*, Colombia. Daytoy ket mabirukan iti sabangan ti Karayan Caraparaná, ti tributario ti Karayan Putumayo (Içá).
Mabalin a maabotan ti El Encanto babaen ti tangatang wenno karayan. Ti lokal a kuartel ti marina ket addaan iti magun-od a pagtayaban iti eroplano para laeng iti militar ken dagiti opisial nga eroplano, dagitoy ket napundar iti las-ud ti Gubat ti Colombia-Peru. Babaen ti karayan dagiti kaasitgan nga ili nga addaan iti pagserrekan iti eropuerto ket ti Puerto Arturo, Peru manipud iti salog ti karayan, ken ti Puerto Leguízamo (Departamento ti Putumayo, Colombia).

Kaaduan dagiti agtataeng iti lugar ket dagiti indihenio a tribu dagiti Huitoto. Ti ili ket addaan iti kalawa iti .

## Klima
Ti El Encanto ket addaan iti maysa a katuduan a bakir a klima (Köppen *Af*) nga addaan iti nakaro a panagtudtudo iti amin a paset ti tawen.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

Opisial a website ti El Encanto
Pagsasao a War

Ti **pagsasao a War Jaintia** (mailetra pay a kas **Waar**), **War-Jaintia** wenno **Amwi** ket ti maysa a pagsasao nga Austroasiatiko nga insasao babaen dagiti agarup a 16,000 a tattao idiay Banglades ken 26,000 a tattao idiay India.

## Dagiti nagibasaran
La Chorrera, Colombia

Ti **La Chorrera** ket ti maysa nga ili ken munisipalidad iti akin-abagatan a Departamento ti Amazonas, Colombia.  Kaaduan ti populasion ket agtrabtrabaho iti panagpataud iti agrikultura, panaganop, panagkalap, ken panagimuyong iti saba ket cassava.  Ti munisipalidad ketdati a naidayegan a lugar iti panagpataud iti goma, iti ekspolotasion dagiti agkakabsat a lalaki a Julio César Arana idi sikko ti maika-20 a siglo, iti amianan ti Karayan Putumayo.
La Pedrera, Amazonas

Ti **La Pedrera** ket ti maysa nga ili ken munisipalidad iti akin-abagatan a Departamento ti Amazonas, Colombia.  Ti ili ket adda iti akin-abagatan a banko ti Karayan Caquetá, iti  manipud iti pagbeddengan iti Brasil.

Daytoy ket serbian babaen ti Eropuerto ti La Pedrera.
Leticia, Amazonas

Ti **Leticia** () ket ti akin-abagatan unay a siudad iti Republika ti Colombia, kapitolio ti departamento ti Amazonas, ti akin-abagatan unay nga ili ti Colombia (4.09° abagatan 69.57° laud) ken maysa kadagiti kangrunaan a puerto iti karayan Amazona. Daytoy ket addaan iti kangato ti 96 metro iti ngato ti pantar ti baybay ken iti natimbeng a temperatura iti 27&nbsp;°C (80.6&nbsp;°F).
Mirití-Paraná

Ti **Mirití-Paraná** ket ti maysa nga ili ken munisipalidad iti akin-abagatan a Departamento ti Amazonas, Colombia.
Puerto Alegría

Ti **Puerto Alegría** () ket ti maysa nga ili ken munisipalidad iti akin-abagatan a Departamento ti Amazonas, Colombia. Pinundar idi ti Puerto Alegria babaen da Orlando Benjumea ken Reinaldo Martínez, ken opisial a binigbig babaen ti gobierno ti Colombia a kas munisipalidad idi Enero 1, 1981. Ti lugar ket agparawad iti industri a ti agrikultura ti Colombia iti panangimuyungna kadagiti talon ti yucca, mais, plantains, prutas, ken avocado; daytoy ket agpataud pay kadagiti dinguen a kas dagiti agit-itlog a manok , baka, ken baboy. Ti ili ti Puerto Alegria ket addaan iti populasion iti 1,531 a tattao, ken addaan iti densidad ti populasion iti 0.2/ km2 . Daytoy ket addan iti kalawa ti daga iti 8,774.00 a kuadrado kilometro (3,387.66 sq mi) ken umabot iti maysa nga alitutd iti 156 metro iti ngato ti pantar ti baybay. 

## Dagiti nagibasaran
Puerto Nariño

Ti **Puerto Nariño** ket ti maikadua a munisipalidad ti departamento ti Amazonas ti Colombia, a mabirukan iti igid ti Karayan Amasona.

Daytoy ket addaan iti agarup a 6,000 nga agtataeng, kaaduan isuda ket indihenio (manipud iti Tribu ti Ticuna) ken mabalin laeng ti magna ditoy, saan a maipalubos iti karro wenno motorsiklo, kas maysa nga eksperimento iti maysa nga ekolohiko a komunidad.

Ti naganna ket nagtaud manipud iti nadayeg a Colombiano a heneral, ni Antonio Nariño, nga isu ket nangala iti aktibo a papel iti gubat ti wayawaya kadagiti simmakop nga Espaniol.

## Heograpia
Ti **Puerto Nariño** ket ti maikadua a munisipalidad iti departamento ti Amazonas.  Daytoy ket mabirukan iti igid ti Karayan Loretoyaco, 87&nbsp;km manipud iti Leticia ken 1240&nbsp;km manipud iti Bogota.  Ti agpakatengnga a temperatura ket 30°C.

## Pakasaritaan
Ti ili ket napundar idi 1961 Agosto 18 babaen ti maysa a doktor nga agnagan iti Jose Humberto Espejo Hernandez.

## Dagiti akinruar a silpo
* Opisial a website ti Puerto Nariño