open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Baybay Greenland

Ti **Baybay Greenland** ket ti bagi ti danum a bineddengan ti Greenland iti laud, ti purpuro ti Svalbard iti daya, ti Lingsat Fram ken ti Taaw Artiko iti amianan, ken ti Baybay Norwego ken Islandia iti abagatan. Ti Baybay Greenland ket masansan a maipalawag a kas parte ti Taaw Artiko, ken sagpaminsan a kas parte ti Taaw Atlantiko.  Nupay kasta, dagiti panangipalawag ti Taaw Artiko ken dagiti baybayna ket matarawidwidan a saan a husto wenno arbitrario. Iti kadawyan a panagusar ti termino a "Taaw Artiko" ket saan a mangiraman ti Baybay Greenland. Kadagiti oseanograpiko a panagadal ti Baybay Greenland ket naikeddeng a parte ti Baybay Nordiko ken kakuyogna ti Baybay Norwego.  Dagiti Baybay ti Nordiko ket isu dagitoy ti nangruna a koneksion a pagbaetan dagiti taaw ti  Artiko ken Atlantiko ken, iti kastoy, mabalin a nalatak ti kinapangruna iti mabalin panagpasardeng ti termohaline a sirkulasion. Iti oseanograpia ti Taaw Artiko ken dagiti Bayaby Nordiko ket masansan a kolektibo a tinwtawagan a kas ti "Baybay Mediteraneo ti Artiko", ti pingir a baybay ti Atlantiko.

Ti baybay ket addaan iti klima ti Artiko nga addaan kadagiti kankanayon nga akin-amianan nga angin ken dagiti temperatura a manmano a nangatngato ngem 0&nbsp;°C. Daytoy ket dati a naglaon iti lugar ti **dila ti yelo ti Odden** (wenno **Odden**), ken gimmay-at daytoy nga agpadaya manipud iti nangruna nga igid ti yelo ti Daya a Greenland iti asideg ti 72–74°N iti las-ud ti panaglalam-ek ken nagtignay a kas nangruna a logar ti pormasion ti yelo idiay Artiko. Ti Yelo ti Laud ket agporma iti panawen ti panaglalam-ek idiay Baybay Greenland, iti amianan ti Islandia, iti pagbaetan ti Greenland ken isla ti Jan Mayen .

## Gay-at
Ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko ket mangipalawag kadagiti patingga ti Baybay Greenland a kas sumaganad:

*Iti amianan.* Tilinia a mangisilpo ti Akin-amianan unay a punto ti Spitzbergen Svalbard] aginggana ti Akin-amianan unay a punto ti Greenland.

*Iti daya.* Ti Laud nga aplaya ti Laud a Spitzbergen [isla ti Spitsbergen.

*Iti abagatan a daya.* Ti linia mangisilpo ti Akin-abagatan unay a punto ti Laud a Spitzbergen aginggana ti Akin-amianan a punto ti isla ti Jan Mayen, agpababa iti Laud nga aplaya iti dayta nga isla aginggana iti Akin-abagatan unay a puntona, kalpasanna ti Linia idiay Akindaya unay a punto ti Gerpir (67°05'N, 13°30'W) [Ti NB ket pudno nga adda iti ] idiay Islandia.

*Iti abagatan a laud.* Ti linia a mangisilpo ti (Aminan a alaud unay apunto ti Islandia) aginggana idiay Rawis Nansen () idiay Greenland.

*Iti laud* Ti Daya ken Amianan a daya nga aplaya ti Greenland iti pagbaetan ti Rawis Nansen ken ti akin-amianan unay a punto.


## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa

*Dagiti rukod ti sakup ti Baybay Greenland  – Unibersidad ti Illinois Urbana-Champaign
* Abbong ti yelo ti Bayaby Greenland, dagiti animasion ti datos 1979–1998 – Teknikal nga Unibersidad ti Dinamarka (DTU)
Golpo ti Boothia

Ti **Golpo ti Boothia** ket ti bagi ti danum idiay Nunavut, Kanada. Iti administratibo daytoy ket nabingbingay iti pagbaetan ti Rehion ti Kitikmeot iti laud ken ti Rehion ti Qikiqtaaluk iti daya. Daytoy ket tumipon iti amianan iti Sabangan Prinsipe Rehente, dagitoy dua ket mangporma iti agmaymaysa a luek nga addaan kadagiti sabali a nagan kadagiti partena. Iti agpakanawan, daytoy ket pinalikmutan babaen ti Isla Baffin, Lingsat Fury ken Hecla, ti Peninsula Melville, ti nangrun a daga ti Kanada, ti Peninsula Boothia ken mbalin pay ti Lingsat Bellot no maibaga a ti Golpo ket gumay-at iti ad-adayo iti dayta iti amianan. Ti abagatan a patingga ti Luek Committee, iti amianan a laud ket ti Peninsula Simpson ken Luek Pelly. Iti pay maipatinayon iti pannakaikapetna iti Sabangan Prinsipe Rehente, no mausar ti barko a panagburak ti yelo nga agpadaya babaen ti Lingsat ti Fury ken Hecla, wenno, ket mabalin pay a lumabas nga agpadaya babaen ti Lingsat Bellot.

Nakita met idi 1822 dagiti dadduma a kadua ni William Edward Parry a nagnagna iti igid ti narikpan ti yelo a Lingsat Fury ken Hecla. Idi 1829 daytoy ket sinerrek babaen ni John Ross nga isu idi ket nayelo kadagiti uppat a tawen ken ninaganann iti patronna a ni Apo Felix Booth. Iti abagatan a patinggana ket sinukisok babaen ni John Rae idi 1846/47 nga isu ket inabotna daytoy babaen ti dalan iti daga manipud iti abagatan.

## Adu pay a mabasbasa

* Barber, D. G., and J. Iacozza. 2004. "Historical Analysis of Sea Ice Conditions in M'Clintock Channel and the Gulf of Boothia, Nunavut: Implications for Ringed Seal and Polar Bear Habitat". *Arctic*. 57: 1-14.
* Collin, A. E. *An Oceanographic Study of Prince Regent Inlet, the Gulf of Boothia and Adjacent Waters*. [S.l.]: Atlantic Oceanographic Group, 1958.
* Markham, Albert Hastings, and Sherard Osborn. *A Whaling Cruise to Baffin's Bay and the Gulf of Boothia*. And an Account of the Rescue of the Crew of the "Polaris.". London: S. Low, Marston, Low, and Searle, 1875.
Baybay Lincoln

Ti **Baybay Lincoln** ket tibagi ti danum idiay Taaw Artiko, gumay-at daytoy manipud idiay Rawis Columbia, Kanada iti laud aginggana idiay Rawis Morris Jesup, Greenland, iti daya. Ti akin-amianan a patingga ket naipalawag a kas ti linia ti nalatak a sirkulo iti pagbaetan dagiti dua a rangkis. Kaaduana naabungotan daytoy iti yelo ti baybay iti amin a paset ti tawen, ti kapuskolan a yelo ti baybay idiay Taaw Artiko, ken mabalin nga agpuskol iti . Ti kaadalem ti danum ket sumakop imanipud ti  aginggana ti . Ti danum ken yelo manipud iti Baybay Lincoln ket agayus idiay Kanal Robeson, kankanayon nga iti akin-amianan unay a parte ti Lingsat Nares.

Nainaganan ti baybay kenni Robert Todd Lincoln, ti Sekretario ti Gubat ti Estados Unidos, iti ekspedision ti artiko idi 1881–1884 ni Adolphus W. Greely idiay Luek Lady Franklin.

Ti Alert, ti akin-amianan unay nga estasion ti Kanada, ket isu laeng ti matagtagitao a lugar iti aplaya ti Baybay Lincoln.

Ti bagi ti danum iti daya ti Baybay Lincoln (daya ti Rawis Morris Jesup) ket ti Baybay Wandel.

## Sakup
Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko dagiti patingga ti Bayaby Lincoln a kas dagiti sumaganad:

*Iti amianan.* Ti Rawis Columbia aginggana idiay Rawis Morris Jesup (Greenland).

*Iti abagatan.* Ti Rawis Columbia babaen ti Amianan a daya nga aplaya ti Isla Ellesmere aginggana idiay Rawis Sheridan aginggana idiay Rawis Bryant (Greenland) babaen ti Greenland aginggana idiay Rawis Morris Jesup.


## Dagiti nagibasaran
Baybay Prinsipe Gustav Adolf

Ti **Baybay Prinsipe Gustav Adolf**, ket ti maysa nga ima ti Taaw Artiko a mabirukan iti Rehion ti Qikiqtaaluk, Nunavut, Kanada.

Mabirukan daytoy kadagiti isla ti Purpuro ti Artiko ti Kanada. Nabeddengan ti baybay iti laud babaen ti Isla Borden ken Isla Mackenzie King, ken iti daya babaen ti Isla Ellef Ringnes. Iti abagatan ket ti Isla Lougheed. Mawayaan ti baybay iti Taaw Artiko iti amianan, ken idiay Kanal Byam Martin ken Lingsat Maclean iti abagatan.

Nanaganan daytoy a baybay kenni Sueko nga ari Gustav VI Adolf.

## Dagiti nagibasaran
Baybay Puraw

Ti **Baybay Puraw** (, *Beloye more*; Karelio ken , lit. Baybay Dvina; , *Serako yam*) ket ti akin-abagatan a sabangan ti Baybay Barents a mabirukan idiay amianan a laud ti Rusia. Napalikmutan daytoy babaen ti Karelia iti laud, ti Peninsula Kola iti amianan, ken ti Peninsula Kanin iti amianan a daya. Ti sibubukel a Baybay Puraw ket addaan iti turay ti Rusia ken naikeddeng a paset kano ti akin-uneg a dandanum ti Rusia. Iti administratibo, daytoy ket nabingbingay iti pagbaetan ti Arkhangelsk ken ti Murmansk Oblast ken ti Republika ti Karelia.

Ti kangrunaan a puerto ti Arkhangelsk ket mabirukan idiay Baybay Puraw. Para iti kaaduan a pakasaritaan ti Rusia, daytoy idi ti nangruna a sentro ti internasional a maritimo a panagtagilako ti Rusia, ken inar-aramid idi dagiti nagtataeng iti igid ti baybay a Pomor manipud idiay Kholmogory. Iti moderno a panawen daytoy ket nagbalin a maysa a nangruna a kuartel ti marina ken submarino ti Sobiet. Ti Kanal Baybay Puraw-Baltiko ket mangikapet iti Baybay Puraw iti Baybay Baltiko.

## Heograpia

### Sakup
Ipalawag ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko ti akin-amianan a patingga ti Baybay Puraw a kas "Ti linia a mangisilpo ti Svyatoi Nos (Aplaya ti Murmansk, 39°47'E) ken Rawis Kanin".

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*Ladawab ti Baybay Puraw babaen ti Portal ti Baybay Baltiko
Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko

Ti **Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko** () ket ti intergobernamental a gunglo a mangirepresenta ti komunidad ti hidrograpia. 

Ti kangrunaan a papel ti IHO ket ti mangisigurado a dagiti baybay, tataaw ken dagiti malayag a danum iti lubong ket maitunos a masukisok ken panangimapa.  Aramidenna daytoy babaen ti panangisaad kadagiti sangalubongan a pagalagadan, ti panangi maton kadagiti gandat dagiti opisina ti nailian a hidrograpiko, ken babaen iti kapasidadna iti programa kapasidadna ti panangipatakder.
 
Ti IHO ket agrag-o iti kasasaad nga agpalpaliiw iti Nagkaykaysa a Pagpagilian nga idiay ket mabigbigan a mainugot a turay iti hidrograpiko a panagsukisok ken ti nautikal a panangimapa. No mangibagbaga iti hidrograpiko ken ti nautikal a panangimapa kadagiti KOnbension ken dagiti kapada nga instrumento, dagiti pagalagadan ken espesipikasion ti IHO standards ken dagiti espesipikasion ti kadawyan a maus-usar.

## Dagiti akinruar a silpo
* Internasional a Gunglo dagiti Katulong ti Marina ken dagiti Turay ti Parola
* Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko
* Blogspot ti Hidrograpiko
Baybay Bellingshausen

Ti **Baybay Bellingshausen** ket ti lugar iti igid ti laud a bangir ti Peninsula Antartiko, iti laud ti Isla Alexander, iti daya ti Rawis Flying Fish idiay Isla Thurston, ken abagatan ti Isla Pedro I (idiay ti akin-abagatan a *Vostokkysten*). Iti abagatan, manipud iti laud aginggana iti daya, ti Aplaya Eights, Aplaya Bryan ken Aplaya Ingles (laud a parte) ti Laud nga Antartika. Iti laud ti Rawis Flying Fish ket tumipon ti Baybay Amundsen.

Addaan iti kalawa ti Baybay Bellingshausen iti  ken umabot iti kaadalem iti .

Nakaala ti naganna daytoy ken ni Almiral Thaddeus Bellingshausen, nga isu ket nangsukisok iti lugar idi 1821.

Idi naladaw a Panawen ti Piloseno, idi agarup a 2.15 a riwriw a tawen iti napalabas, ti asteroid Eltanin ket nagtinnag ditoy. Daytoy laeng ti ammo a nakatnagan iti labneng ti naadalem a taaw iti lubong.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Mapa ti Baybay Bellingshausen 
* Ala ti satelite a ladawan ti Baybay Bellinghausen 
* Sistema ti ababa a presion ti klima ti Baybay Bellinghausen
Baybay Kooperasion

Ti **Baybay Kooperasion**, makunkuna pay a ti **Baybay Mankomunidad** wenno**Baybay Sodruzhestva**, ket ti naisingasing a nagan ti baybay para iti parte ti Akin-abagatan a Taaw, idiay nagbaetan ti Daga Enderby (ti akindaya a patingga a daytoy ket ti 59°34'D) ken Laud a Samang ti Yelo (85°D), idiay aplaya ti Daga MacRobertson ken Daga Prinsesa Isabel. Daytoy ketg umay-atto iti sumurok a kalawa iti 258,000&nbsp;km².  Daytoy ket biddenganto babaen ti Bayaby Davis iti daya, ken babaen ti sabali pay a singasing ti Rusia iti 2002 Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko (IHO) iti burador ti 2002, ti Baybay Kosmonauta iti laud.

Ti Baybay Kooperasion ket nanaganan idi 1962 babaen ti Ekspedision ti Antartiko ti Sobiet a kas pammadaya iti kooperasion iti siensia idiay Antartika. Immuna a nagparang ti nagan a kas singasing iti IHO iti burador ti  IHO idi 2002.  Daytoy a burador ket saan id a naaprobaran babaen ti IHO (wenno iti ania man a gunglo, ken ti dokumento ti IHO idi 1953 IHO (a saan anaglaon iti nagan) ket isu ti agdama natungtungpal.  Dagiti mangidadaulo a turay iti heograpia ken dagiti atlas ket saanda nga agus-usar iti nagan, mairaman ti maika-10 nga edision ti 2014 nga Atlas ti Lubong manipud iti National Geographic Society ti Estados Unidos. Ngem dagiti naited a mapa ti Sobiet ken Rusia ket agus-usarda iti nagan.

Mabirukan ti Estasion Davis idiay asideg ti aplaya ditoy.

## Dagiti nagibasaran
Baybay Amundsen

Ti **Baybay Amundsen **, ket ti maysa nga ima ti Akin-abagatan a Taaw idiay Daga Marie Byrd idiay akin-abagatan nga Antartika, ken mabirukan daytoy iti nagbaetan ti Rawis Flying Fish (ti akin-amianan a laud nga ungto ti Isla Thurston) iti daya ken ti Rawis Dart idiay Isla Siple iti laud. Ti Rawis Flying Fish ket mangmarka ti pagbeddengan a nagbaetan ti Baybay Amundsen ken ti Baybay Bellingshausen. Iti laud ti Rawis Dart awan ti nanagana a marginala baybay ti Akin-abagatan a Taaw a nagabetan dagiti Baybay ti Amundsen ken Ross. Ti Norwego nga ekspidision idi 1928–1929 babaen ni Kapitan Nils Larsen ket nanginagan ti bagi ti danum para ikenni Norgwego nga eksplorador Roald Amundsen bayat a nagsuksukisok iti daytoy a lugar idi Pebrero 1929.

Ti baybay ket kaaduan a naabbongan iti yelo, ken ti Dila ti Yelo ti Thwaites ket rumrummuar iti daytoy. Ti sabanas ti yelo nga agayus iti Baybay Amundsen ket agpakatengnga iti agarup a  iti kapuskol; agarup daytoy iti kadakkel iti estado ti Texas, daytoy a lugar ket ammo iti Ingles a kas ti  **Amundsen Sea Embayment** (ASE); daytoy ket mangporma iti maysa kadagiti tallo a nangruna a pagayusan a labneng ti yelo ti Sabanas ti Yelo ti Laud nga Antartiko.

## Dagiti nagibasaran

* 
* 

## Dagiti akinruar a silpo
* Ala ti tangatang a Heopisikal a panagsukisok ti Baybay Amundsen 
* Subglasial a Topograpia 
* TUming-ingpis a yelo
Golpo Moro

Ti **Golpo Moro** ket parte ti Baybay Celebes, ken ti kadakkelan a golpo idiay Filipinas. Daytoy ket mabirukan idiay aplaya ti Isla ti Mindanao idiay akin-abagatan a Filipinas. Daytoy ket maysa kadagiti lugar a pagkalapan iti tuna iti pagilian.

## Heograpia
Gay-aten ti golpo ti pagbaetan ken napalikmutan daytoy babaen ti anngruna a seksion ti Mindanao iti daya, and the Peninsula ti Zamboanga ti Mindanao iti laud. Ti nangruna a pagayusan ti peninsula ket mapan iti golpo.

Dagiti nangruna a luek daytoy ket ti Luek Sibuguey ken Luek Illana.

Ti Siudad ti Zamboanga,ti maysa a sangalubongan a puerto, ket bineddengan babaen ti golpo ken ti Baybay Celebes iti daya. Ti Siudad ti Cotabato, iti akindaya nga aplaya, ket ti sabali pay a nangruna a puerto.

## Dagiti gingined
Ti Golpo Moro ket lugar pay iti nakaro a tektoniko nga aktibidad ken adda met dagiti nadumaduma a sona ti tukki iti rehion a mapakabael a mangpataud kadagiti nakaro a gingined ken dagiti makadadadel a tsunami, a kas ti nakadadael a Gingined ti Golpo Moro ti 1976 a nakapatay kadagiti sumurok a 5,000 a tattao ken nakadadaelan dagiti sumurok a 90,000 a balay ti tattao idi napasamak idiay laud nga aplaya ti Mindanao.

Idi Hulio 23, 2010 idi 23:15, ti 7.4 a magnitud a gingined nga addaan iti episentro ti Golpo Moro ket napasamak idiay Mindanao.

## Kitaen pay
* Baybay Celebes

## Dagiti nagibasaran
Baybay Riiser-Larsen

Ti **Baybay Riiser-Larsen** ket ti pingir a baybay idiay Akin-abagatan a Taaw.  Daytoy ket bineddengan babaen ti Baybay Lazarev iti laud ken ti Baybay dagiti Kosmonauta iti daya, wenno ti nagbaetan ti 14°E ken 30°E. Ti akin-amianan a pagbeddenganna ket naipalawag a ti maika-65 a paralelo abagatan.  Ti nagan nga insingasing babaen ti Kappon ti Sobiet, ket saan nga opisial a naaprobaran babaen ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko (IHO).

Nanaganan ti Baybay Riiser-Larsen idi 1962 babaen ti Ekspedision ti Antartiko ti Sobiet a kas pammadayaw iti Norwego a pionero iti panagpatayab ken eksplorador ti polar a ni Hjalmar Riiser-Larsen (1890–1965). Ti burador ti IHO 2002 ket saan a naaprobaran babaen ti IHO (wenno ti ania man a sabali a gunglo), ken ti dokumento ti IHO idi 1953 (a saan nga aglaon iti nagan) ket kankanayon nga agdama a matungtungpal.  Dagiti mangidadaulo a turay ti heograpia ken dagiti atlas ket sssnda nga agus-usar iti nagan, a mairaman ti maika-10 nga edision ti World Atlas ti 2014 manipud iti National Geographic Society ti Estados Unidos ken ti maika-12 nga edision ti Times Atlas of the World ti 2014 ti Britaniko . Ngem agus-usar dagiti mapa ti Sobiet ken Rusia.

Ti kaadalem ket sumurok a 3,000 a metmetro kadagiti danum ditoy. Ti lugar ket naabongan iti naiyan-anud a yelo iti amin a paset ti tawen. Daytoy ket mabalin a gumay-at iti sumurok a kalawa iti 1,138,000&nbsp;km². Adda met dagiti adu nga iceberg.

Iti abagatan iti daytoy a lugar ket mabirukan ti Aplaya Prinsesa Astrid ken Aplaya Prinsesa Ragnhild ti Daga Reina Maud. Ii akinlaud a parte ket ti Samang ti Yelo ti Lazarev, ken iti ad-adayo a daya ket dagiti  Puerto ti yelo ti Erskine ken Puerto ti yelo ti Gode, ken ti dati nga Estasion Roi-Baudouin ti Belhika .

## Dagiti nagibasaran
Baybay Mawson

Ti **Bayaby Mawson** ket ti naisingasing a nagan ti baybay iti agid ti aplaya ti Daga Reina Mary idiay Daya nga Antartika iti daya ti Samang ti Yelo Shackleton. Iti laud daytoy, idiay akin-laud a bangir ti Samang ti Yelo Shackleton ket isunto ti Baybay Davis. Iti daya ket isunto ti Isla Bowman ken ti Luek Vincennes.

Ti nagan ket naisingasing a kas parte ti burador ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko (IHO) idi 2002 .  Daytoy a burador ket saan a naaprobaran babaen ti IHO (wenno ti ania man a gunglo), ken ti dokumento ti IHO idi 1953 (a saan nga aglaon iti nagan) ket agtultuloy nga agdama a matungtungpal.  Dagiti mangidadaulo a turay ti heograpia ken dagiti atlas ket saanda nga agus-usar iti nagan, a mairaman ti maika-10 nga edision ti World Atlas ti 2014 manipud iti National Geographic Society ken ti maika-12 nga edision ti Times Atlas of the World ti 2014.

Dagiti dua a nangruna a glasier ket rummurda iti danum ditoy: ti Glasier Scott ken Glasier Denman. Ti iruruar ti glasier manipud iti samang ti yelo ti Glasier Denman Glacier ket mangiparuar ti periodikal a panagparang ti Isla ti Yelo Pobeda.

Daytoy ket managananto a kas pammadayaw kenni Douglas Mawson ti Australiano nga eksplorador ti Antartiko.

## Dagiti nagibasaran
Baybay Somov

Ti **Baybay Somov ** ket naisingasing idi a nagan para iti parte ti Akin-abagatan a Taaw.  Daytoy ket mabirukanto idiay akindaya unay a parte ti subkontinente ti Antartika ti Daya nga Antartika, iti amianan ti Aplaya Oates, Daga Victoria, ken ti Aplaya George V, iti pagbaetan ti 150° ken 170° daya. Iti laud ket isunto ti Baybay D'Urville. Iti daya ti Rawis Adare, iti 170°14' Daya, ket ti Baybay Ross.

Immuna a naisingasing ti nagan babaen dagiti Ruso para iti burador ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko (International Hydrographic Organization - IHO) ti 2002. Daytoy a burador ket saan idi a naaprobaran babaen ti IHO (wenno ti ania man a gunglo), ken ti dokumento ti IHO ti 1953 (a saan nga aglaon iti nagan) ket agdama nga agtultuloy a matungtungpal.  Dagiti mangidadulo a turay ti heograpia ken dagiti atlas ket saanda nga agus-usar iti nagan, a mairaman ti maika-10 nga edision ti World Atlas ti 2014 ti National Geographic Society ti Estados Unidos ken ti maika-12 nga edision ti Times Atlas of the World ti 2014 ti Britaniko . Ngem maus-usar dagiti mapa ti Sobiet ken Rusia.

Ti Baybay Somov ket addaanto iti kalawa iti 1,150,000&nbsp;km² ken mabalinto nga aginggana iti 3000 a metro iti kaadalem.

Ti Is-isla Balleny ke 240&nbsp;km iti amianan ti aplaya ti nangruna a daga ditoy.

Ti Baybay Somov ket mainagananto akas pammadayaw kenni Mikhail Somov (1908–1973) ti Ruso nga oseanologo ken eksplorador ti polar, nga isu idi baetan ti 1955 ken 1957 ket ti nagbilbilin ti immuna nga Ekspedision ti Antartiko ti Sobiet.

## Dagiti nagibasaran
Baybay Davis

Ti **BaybayDavis** ket ti maysa a lugar ti baybay iti igid ti aplaya ti Daya nga Antartika iti pagbaetan ti Laud a Samang ti Yelo iti laud ken ti Samang ti Yelo Shackleton iti daya, owenno ti pagbaetan ti 82° ken 96°D.  Ti nagan a "Baybay Davis" ket kaaduan nga agparang kadagiti mangidada a turay ti pabaak ti heograpiaulo a kas ti maika-10 nga edision ti World Atlas fti 2014 manipud iti National Geographic Society ken ti maika-12 nga edision ti Times Atlas of the World ti 2014, ken saan a kasla iti naisingasing a nagnagan ti kaarubana a bagi ti danum a kas ti insingasing ti Ruso a nagan ti "Baybay Kooperasion" iti laud.
Segun ti *Nalatak nga Ensiklopedia ti Sobiet*, daytoy ket gumay-at iti 87°D aginggana ti 98°D, ken a ginggana iti 1,300 a metmetro iti kaadalem. Ti kalawan ket naited laeng a kas 21,000&nbsp;km.  Dagiti dadduma pay a turay a kas ti National Geographic ket mangidesignado daytoy iti basbassit a gay-at.

Daytoy ket adda iti aplaya ti Daga Prinsesa Isabel (adda laeng idiay ti Aplaya ti Leopold ken Astrid), Daga Kaiser Wilhelm II, ken Daga Reina Mary, amin dagiti sektor ti Teritorio ti Antartiko ti Australia.

Ti saan idi a naaprobaran a burador ti maikapat nga edision ti 2002 *Limits of Oceans and Seas* ti 2014 ket mangilasin a ti **Golpo Tryoshnikova** ket mabirukan idiay akin-abagatan a parte ti Baybay Davis.

Agarup a 55&nbsp;km iti aplaya ti Daga Reina Mary ket mabirukan ti Isla  Drygalski. Ti [Estasion Mirny]] ti Rusia ket naipatakder idiay aplaya ti Daga Reina Mary idi 1956. Ti Glasier Roscoer ket agayus idiay akindaya a parte ti Bayaby Davis. Iti asideg ti aplayana ket ti Bigelow Rock aken ti Is-isla Gillies.

Daytoy ket nadiskobre iti Ekspedision ti Antartiko ti Australia (1911–14) manipud iti *Aurora*. Ninaganan daytoy babaen ni Apo Douglas Mawson para kenni Kapitan J.K. Davis, ti master ti *Aurora* ken ti maikadua nga agbilbilin iti ekspedision.

## Dagiti nagibasaran
Baybay dagiti Kosmonauta

Ti **Baybay dagiti Kosmonauta**, sagpaminsan pay a kamali a nailetra iti **Baybay Kosmonauta**, ket maysa idi a naisingasing a nagan ti baybay a kas parte ti Akin-abagatan a Taaw, daytoy ket mabirukan idiay Aplaya Prinsipe Olav ken Daga Enderby, Antartika, iti pagbaetan ti agarup a 30°D ken 50°D. Daytoy ket addaanto iti kalawa iti 699,000&nbsp;km².  Daytoy ket beddenganto babaen dagiti dua a singasing manipud iti burador ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko ti 2002 (IHO), ti Baybay Kooperasion iti daya, ken ti Baybay Riiser-Larsen iti laud.

Ti Baybay dagiti Kosmonauta ket nanagana idi 1962 babaen ti Ekspedision ti Antartiko ti Sobiet a kas pammadayaw kadagiti immuna a kosmonauta iti lubong ken ti panagrugi ti minaneho ti tao a panagsukisok iti limbang. Immuna a nagparang ti nagan a kas singasing ti Rusia iti IHO iti burador ti IHO ti 2002.  Daytoy a burador ket saan idi a naaprobaran babaen ti IHO (wenno iti ania man a gunglo), ken ti dokumento ti IHOti 1953 ket isu ti agtultuloy a matungtungpal.  Dagiti mangidadaulo a turay ti heograpia ken dagiti atlas ket saanda nga agus-usar iti nagan, mairaman ti maika-10 nga edision ti World Atlas ti 2014 ti National Geographic Society manipud iti Estados Unidos ken ti maika-12 nga edision ti Times Atlas of the World ti 2014 ti Britaniko. Ngem inus-usar daytoy dagiti mapa ti estado ti Rusia.

Ti danum ditoy ket gangani a mayelo iti amin a paset ti tawen ken kaaduan a naabbongan babaen ti yelo. Idi baetan ti 1973 ken 1986, adda met dagiti nadumaduma a Polinia a napasamak kadagitoy a danum, a ti dagup a narikpan a polinia ti Kosmonauta ket nakaala iti kadakkelna iti Hulio 25, 1980, ken addaan daytoy iti kalawa iti nawaya a danum iti gangani a 137,700 km2. Daytoy a polinia ket nagpaut kadagiti adu a lawas sakbay a naawan idi Agosto 16, 1980.

## Dagiti nagibasaran
Baybay D'Urville

Ti **Baybay D'Urville** ket ti baybay ti Akin-abagatan a Taaw, iti amianan ti aplaya ti Daga Adélie, Daya nga Antartika. Daytoy ket nanaganan kenni Jules Dumont d'Urville ti Pranses nga eksplorador ken opsisial.
Baybay Ari Haakon VII

Ti **Baybay Ari Haakon VII** () ket ti naisingasing a nagan ti parte ti Akin-abagatan a Taaw idiay Aplaya ti Daya nga Antartika.

## Heograpia
Ti Gunglo ti Internasional a Hidrograpiko (IHO) nga isu ti kankanayon a mabigbigan a turay para iti nagnagan ti sangalubongan a bagi ti danum ket sanna nga iraman daytoy a nagan ti baybay.   Ti burador ti IHO 2002 ket saan a naaprobaran idi babaen ti IHO (wenno ti ania man a gunglo), ken ti dokumento ti IHO ti 1953 (a saan nga aglaon iti nagan) ket agdama nga agtultuloy a matungtungpal.  Kaaduan kadagiti mangidadaulo a turay ti heograpia ken dagiti atlas ket saanda nga agusar iti nagan, a mairaman ti maika-10 nga edision ti World Atlas ti 2014 manipud iti National Geographic Society.

Babaen ti akikid a naisingasing a panangipalawag, daytoy a baybay ket addanto iti pagbaetan ti Baybay Weddell ken ti naisingasing a nagan ti Baybay Lazarev, ken isu a daytoy ket gumay-at laeng iti igid ti Aplaya Prinsesa Martha manipud iti Rawis Norvegia iti 12°18'W, thi akindaya unay a punto ti Baybay Weddell, aginggana ti Samang ti Yelo Fimbul iti asideg ti Kangrunaan a Meridiano iti 0°0', nga isu daytoy ti naisingasing nga akinlaud a pagbeddengan ti Baybay Lazarev.

Manipud ti panirigan ti Norwega, nga isu pay ket saan a mangbigbig ti Baybay Lazarev, ti Baybay Ari Haakon VII ket mabirukan iti igid ti intero nga aplaya ti Daga Reina Maud iti pagbaetan ti 20°L ken 45°D ken gumay-at para iti agarup a 10 090&nbsp;km (6 270&nbsp;milmilia) manipud iti Glasier Stancomb-Wills iti 19°L idiay Aplaya Prinsesa Martha idiay laud ti Aplaya Prinsesa Astrid, Aplaya Prinsesa Ragnhild, Aplaya Prinsipe Haraldt aginggana idiay Glasier Shinnan iti 44°38'D idiay akindaya pagbeddengan ti Aplaya Prinsipe Olav iti daya.

Ti danum ditoy ket naabbongan iti yelo iti kaaduan a paset iti tawen. Iti las-ud ti otonio, maporma dagiti yelo a saan met a maburak aginggana iti primabera. Ti agarup a nagsasabtan ti naisingasing a baybay ket isunto ti .

Ti lugar ket nangruna a habitat para iti Ross Seal (*Ommatophoca rossii*).

## Pakasaritaan
Idi 27 Enero 1820 ti Ruso a ni Fabian Gottlieb von Bellingshausen ket immuna a nangpasingked ti pannakakita ti Terra Australis (Antartika) idi isu ket naglaylayag iti daytoy a lugar iti asideg ti Samang ti Yelo Fimbul idiay Aplaya ti Prinsesa Märtha.

Ti lugar ket nanaganan a kas pammadayaw kenni  Haakon VII, ti immuna nga ari ti Norwega kalpasan ti  pannakawaswas ti Suesia.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Ladawan manipud iti Baybay Ari Haakon VII 
* Mapa ti lugar manipud iti NASA
ISO 3166-1 alpha-3

Ti kodigo ti **ISO 3166-1 alpha-3** ket dagiti tallo aletra a kodigo ti pagilian a naipalawag iti ISO 3166-1, a paset iti ISO 3166 ti pagalagadan nga inpablaak babaen ti Gunglo ti Sangalubongan para iti Panagalagad (ISO), tapno mairepresenta dagiti pagilian, agkamkammatalek a teritorio, ken dagiti espesial a lugar iti interesado ti heograpia. Mangipalubos dagitoy iti nasaysayaat a panangigimong a panagkita a pagbaetan dagiti kodigo ken dagiti nagan ti pagilian ngem dagiti dua a letra a kodigo ti alpha-2 (ti makatlo nga agsmang dagiti kodigo ket ti numeriko ken isu a saan amakaited ti panangigimong a panagkita). Immuna dagitoy a nairaman a kas paset ti pagalagadan ti ISO 3166 iti immuna nga edisionna idi 1974.

## Dagiti nagibasaran


## Dagiti akinruar a silpo
* Ahensia a Mantaripato ti ISO 3166, (ISO)
Pagsasao a Yoruba

Ti **Yoruba** (**) ket ti pagsasao ti Nigeria nga insasao idiay Laud nga Aprika ken kangrunaan idiay Nigeria.
Ti bilang dagiti agsasao ti Yoruba ket umaboten iti 30 a riwriw. Daytoy ket kangrunaan a naisasao idiay Nigeria ken Benin, ken dagiti pay komunidad kadagiti sabali a parte ti Aprika, Europa ken Kaamerikaan. Ti karuay ti pagsasao, ti Lucumi, ket ti liturhiko a pagsasao ti relihion a Santería ti Karibe.  Ti Yoruba ket kaaduan nga asideg a kabagian ti pagsasao nga Itsekiri (naisasao idiay Delta Niger) ken iti Igala (naisasao idiay sentral a Nigeria).

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Omniglot: Ortograpia ti Yoruba
* Diksionario ti Yoruba
Pagsasao nga Esimbi

Ti **Esimbi** ket ti pagsasao ti Kamerun. Daytoy ket kaawyan a naidasig a kas ti Tivoides ngem addaan laeng daytoy iti bassit nga ebidensia.
Daytoy ket tinawtawagay pay iti **Isimbi**, **Simpi**, **Age**, **Aage**, **Bogue** ken **Mburugam**.

## Dagiti nagibasaran
Glottolog

Ti ***Glottolog*** ket bibliograpiko a database dagiti saan unay nga ammo a pagsasao iti lubong ken nataripato daytoy iti Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology idiay Leipzig, Alemania.  Adda dagiti dua a komponente:  Ti *katologo Languoid*, ti katologo dagiti pagsasao ken dagiti pamilia ti pagsasao iti lubong; ken ti *Langdoc*, ti bibliograpia.  Daytoyket maigiddiat manipud iti ad-adu nga ammo nga *[[Ethnologue]]* kadagiti nadumaduma a positibo a waya:  Daytoy ket mangpadas laeng a mangawat kadagiti pagsasao a napasingkedanen nga adda ken naidumduma babaen dagiti editor (dagiti karuay a saan pay a napasingkedan, ngem tinawid manipud iti sabali a taudan, ket mamarkaan a kas "spurious" wenno "unattested"); daytoy ket mangpadas laeng a mangidasig kadagiti pagsasao kadagiti pamilia a naipakitan nga umiso; naited dagiti adu a bibliograpiko a pakaammo, a naipangpangruna para kadagiti saan unay nga ammo a pagsasao; ken, iti limitado a gay-at, dagiti alternatibo a nagan ket nailista segun ti dagiti taudan nga agusar kaniada.  Kadagiti dadduma a kaso, dagiti nagan ti pagsasao kadagiti naikabil iti bibliograpia iti *Langdoc* ket nainaganan dagitoy babaen ti kodigo ti ISO wenno Glottolog; daytoy ket banag nga agdama a mapadpadakkel.  Ti *Glottolog* ket maigiddiat met kadagiti nadumaduma a negatibo a waya:  Ti kangrunaan, malaksid ti agmaymaysa a punto a lokasion iti mapa ket iti heograpiko a sentrona, awan ti maited nga etnograpiko wenno demograpiko a pakaammo. Dagiti akin-ruar a silpo ket maited iti ISO, *Ethnologue*, ken dagiti dadduma nga online a database ti pagsasao.

Ti edision 2.2 ket naipablaak iti online idi 2013, ken nalisensiaanbabaen ti Creative Commons Attribution-Sharealike 3.0 Unported License.  Ti edision  2.4 ket naipablaak idi 2015.

## Dagiti nagibasaran


## Dagiti silpo ti ruar
* WEbsite ti ''Glottolog''
* Listaan ti pamilia
Pagsasao a Hausa

Ti **Hausa**  (*Yaren Hausa* wenno *Harshen Hausa*) ket ti pagsasao a Chadica (ti sanga ti pamilia ti pagsasao nga Apro-Asiatiko) a mangiraman kadagiti kaaduan a bilang ti agsasao, naisasao a kas umuna a pagsasao babaen dagiti agarup a 35 a riwriw a tattao, ken kas ti maikadua a pagsasao babaen dagiti 15 a riwriw a tattao idiay Nigeria, ken dagiti adu pay a riniwriw kadagiti sabali a pagilian, para iti dagup a saan a kumurang kadagiti 50 a riwriw nga agsasao.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Omniglot
Pagsasao a Gales

Ti **Gales** (** wenno *,* pannakabalikas  ) ket kameng ti Britoniko a kameng ti Sasao a Keltiko a patneng nga insasao idiay Gales, babaen dagiti dadduma idiay igid ti pagbeddengan ti Gales idiay Ingatera, ken idiay *[[Y Wladfa]]* (ti kolonia ti Gales idiay Probinsia ti Chubut, Arhentina). Iti pakasaritaan daytoy ket ammo pay idi iti Ingles a kas "the British tongue, "Cambrian", "Cambric" and "Cymric".

## Dagiti nagibasaran

*J.W. Aitchison and H. Carter. *Language, Economy and Society. The changing fortunes of the Welsh Language in the Twentieth Century*. Cardiff. University of Wales Press. 2000.
*J.W. Aitchison and H. Carter. *Spreading the Word. The Welsh Language 2001*. Y Lolfa. 2004

## Dagiti akinruar a silpo

*Komisioner iti Pagsasao a Gales 
*Bilgi Sitesi 
*Pagsasao a Gales iti Omniglot
Pagsasao nga Akan

Ti **Akan** ket ti pagsasao a Sentral a Tano nga isu ti kangrunaan a patneng a pagsasao ti Tattao nga Akan ti Akanlandia idiay Ghana a kaaduan nga insasao iti kagudua ti pagilian, babaen ti agarup a 58% ti populasion, ken kadagiti 30% iti populasion ti Côte d'Ivoire.

## Dagiti nagibasaran

* kasahorow Editors (2005), *Modern Akan: A concise introduction to the Akuapem, Fanti and Twi language*. kasahorow, Accra. 
* Dolphyne, Florence Abena (1988), *The Akan (Twi-Fante) Language: Its Sound Systems and Tonal Structure*. Ghana Universities Press, Accra. 
* F.A. Dolphyne (1996) *A Comprehensive Course in Twi (Asante) for the Non-Twi Learner*. Ghana University Press, Accra. .
* William Nketia (2004) *Twi für Ghana:; Wort für Wort.* Reise Know-How Verlag, Bielefeld. . (Iti Aleman)
* Obeng, Samuel Gyasi. (2001). *African anthroponymy: An ethnopragmatic and norphophonological study of personal names in Akan and some African societies*. LINCOM studies in anthropology 08. Muenchen: LINCOM Europa. .
* J.E. Redden and N. Owusu (1963, 1995). ''Twi Basic Course''. Foreign Service Institute (Hippocrene reprint).  [Book and audio available at website in References, below]

## Dagiti akinruar a silpo

* Dagiti Rekurso ti Pagsasao nga Akan 
* Dagiti Rekurso ti Pagsasao a Twi
Sasao a Niger–Kongo

Ti **sasao a Niger–Kongo** ket mangbukel ti maysa kadagiti kangrunaan a pamilia ti pagsasao, ken iti kadakkelan kadagiti termino ti lugar ti heograpikal a lugar idiay Aprika, bilang dagiti agsasao, ken bilang dagiti naisangayan a pagsasao. Mabalinda a mangbukel ti pamilia ti pagsasao iti lubong babaen kadagiti termino dagiti naisangayan a pagsasao, ngem daytoy a saludsod ket komplikado babaen ti pannakaipalawag a maipanggep no ania ti mangbukel ti naisangayan a pagsasao. Ti kadawyan a pannakailasin iti kaaduan ti sasao a Niger–Kongo iti panagusar iti kadawyan a sistema ti klase ti pangnagan. Ti kaaduan ti agsasao iti sasao a Niger–Kongo babaen ti bilang dagiti patneng nga agsasao ket ti Yoruba, Igbo, Fula, Shona ken Zulu. Ti kaaduan a naisasao babaen ti dagup a bilang dagiti agsasao ket ti Swahili. Adda met dagiti eskolar nga agdudua no ti Niger–Kongo ket umiso a henetiko a yunit wenno tipolohiko a pannakaigrupo, ngem kaaduan kadagiti espesialista ita nga aldaw ket mangikeddeng iti daytoy nga umiso a pamilia, urayno awan ti konsenso iti subklasipikasion.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
* Vic Webb (2001) *African Voices: An Introduction to the Languages and Linguistics of Africa*
* Bendor-Samuel, John & Rhonda L. Hartell (eds.) (1989) *The Niger–Congo Languages – A classification and description of Africa's largest language family*. Lanham, Maryland: University Press of America.
* Bennett, Patrick R. & Sterk, Jan P. (1977) 'South Central Niger–Congo: A reclassification'. *Studies in African Linguistics*, 8, 241–273.

## Dagiti akinruar a silpo
* Ti Panangipateg ti Pannakaidasig ti Niger–Kongo, Kenneth Olson
* Proyekto ti Internasional a Rekosntruksion ti Niger–Kongo
Simon Pegg

Ni **Simon John Pegg** (*nakaiyanakan a nagan*: **Beckingham**; ) ket Ingles nga aktor, komidiante, mannurat para iti pelikula, produser, kumakanta, ken direktor.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*
*
Twitter

Ti **Twitter** () ket online a serbisio ti midia sosial a mangpakabael kadagiti agar-aramat ti agipatulod ken agbasa kadagiti ababa a 140-karakter a mensahe a tinawtawagan kadagiti "tweet".

## Adu pay a mabasbasa
* 

Agbiruk iti Twitter. Magun-od iti: https://support.twitter.com/articles/132700-using-twitter-search

## Dagiti akinruar a silpo

*
Baybay ti Åland

Ti **Baybay ti Åland** (; ) ket ti dalan ti danum idiay akin-abagatan a Golpo ti Botnia, iti nagbaetan ti Is-isla Åland ken Suesia. Daytoy ket ikapetna ti Baybay Botnia iti Maitutop a Baybay Baltiko. Ti baybay ket kanayon a narusanger ditoy. Ti kaakikidan a parte ket nanaganan ti Abagatan a Kvarken.

## Dagiti akinruar a silpo
Baybay Botnia

Ti **Baybay Botnia** (, ) ket isilpona ti Luek Botnia (tinawtawagan pay ti Luek ti Botnia) iti maitutop a Baltiko. Ti Kvarken ket mabirukan iti nagbaetan dagitoy dua. No agkadua, ti Baybay Botnia ken ti Luek ket mangbukel ti dakdakkel  nga entidad ti heograpia, ti Golpo ti Botnia, ati ayan ti Baybay Botnia ket ti akin-abagatan a parte parte. Ti sibubukel a Golpo ti Botnia ket mabirukan iti pagbaetan ti Suesia, iti laud, ti Pinlandia, iti daya, ken ti Baybay ti Åland ken ti Baybay Purpuro iti abagatan. Ti kalawa ti rabaw ti Baybay Botnia ket agarup a 79,000&nbsp;km². Ti kadakkelan kadagiti ili ti aplaya, manipud iti abagatan aginggana ti amianan, ket ti Rauma ken Pori idiay Pinlandia ken ti Gävle ken Sundsvall idiay Suesia. Ti Umeå (Suesia) ken Vaasa (Pinlandia) ket mabirukan idiay kaadaywan nga amianan, idiay asideg ti Luek Botnia.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
Baybay Adriatiko

Ti **Baybay Adriatiko** ket ti bagi ti danum a mangisina ti Italiano a Peninsula manipud iti peninsula Balkan ken ti Banbantay Apenino manipud iti Alpes Dinariko ken dagiti kaabay a kabambantayan. Ti Adriatiko ket ti akin-amianan unay nga ima ti Baybay Mediteraneo, ken gumay-at daytoy manipud iti Lingsat ti Otranto (a mangikapet idiay ti Baybay Honiko) iti amianan a laud ken ti Ginget Po. Dagiti pagilian nga addaan iti aplaya iti Adriatiko ket ti Italia, Kroasia, Albania, Montenegro, Bosnia-Herzegovina, ken ti Eslobenia. Aglaon ti Adriatiko ti sumurok a 1,300 nga is-isla, kaaduan kadagitoy ket mabirukan iti igid ti akindaya nga aplaya ti Kroasia. Daytoy ket nabingbingay pay kadagiti tallo a labneng, ti akin-amianan ket isu ti kaababawan ken ti akin-abagatan ket isu ti kaadaleman, ken addaan iti kaadalem iti . Ti Otranto Sill, ti maysa bantay iti sirok ti danum, ket mabirukan iti pagbeddengan a pagbaetan dagiti baybay ti Adriatiko ken Honiko.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Baybay Irminger

Ti **Baybay Irminger** ket ti marginal sa baybay iti Amianan a Taaw Atlantiko. Daytoy ket 480&nbsp;km iti kaatiddog ken 290&nbsp;km iti kalawa iti kaakikidan a partena. Ti akin-amianan a patingga ket ti  Greenland-Iceland Rise iti sirok ti Lingsat Dinamarka iti pagbaetan ti Icslandia ken Daya a Greenland ken mangisilpo daytoy iti Baybay Greenland. Iti abagatan a laud, daytoy ket abutenna ti Rawis Farvel, ti akin-abagatan nga ungto ti Greenland, ken sabtenna ti Baybay Labrador iti daytoy a punto. Iti abagatan daytoy a punto ket ti siwawaya nga Amianan a Taaw Atlantiko. Ti datar ti baybay ti Baybay Irminger ket kaaduan a parte ti Labneng Irminger, ti akin-amiana a daya a panagtuloy ti agadalem iti 4600&nbsp;m a Labneng Labrador, nga iti daya ket bineddengan babaen ti Pantok Reykjanes. Daytoy a marka a pagsinaan ket oseanograpia laeng ken saan a mangirepresenta kadagiti opisial a pagbeddengan. Ti Baybay Irminger ket maysa kadagiti nangruna a lugar a pagkalapan ti Sebastes norvegicus ti makunkun a *rose fish* iti Ingles.

Ti Baybay Irminger nainaganan ni Danes a Bise-almiral Carl Ludvig Christian Irminger (1802–1888), a nainaganan pay kaniana ti Anud Irminger.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Mapa ti Baybay Irminger
Golpo ti Aden

Ti **Golpo ti Aden** ( , ) ket ti golpo a mabirukan idiay Baybay Arabiano iti pagbaetan ti Yemen, iti abagatan nga aplaya ti Peninsula Arabiano, ken Somalia idiay Sara ti Aprika. Iti amianan a laud, daytoy ket maisilpo iti Baybay Nalabbasit babaen ti lingsat Bab-el-Mandeb ken daytoy ket ad-adu ngem 20 milia iti kalawa. Daytoy ket makibingay iti naganna iti puerto a siudad ti Aden idiay Yemen, ken mangporma daytoy ti akin-amianan nga aplaya ti golpo. Iti pakasaritaan, ti Golpo ti Aden ket ammo idi a kas "Ti Golpo ti Berbera", ken nainaganan idi daytoy ti taga-ugma a puerto ti siudad ti Somalia iti Berbera iti abagatan a bangir ti golpo. Nupay kasta, idi dimmakdakkelen ti siudad ti Aden idi las-ud ti kolonial a panawen, nadayegan ti nagan iti "Golpo ti Aden".

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Luek ti Fundy

Ti **Luek ti Fundy** () ket ti luek idiay aplaya ti Atlantiko ti Amianan nga Amerika, idiay amianan a daya a patingga ti Golpo ti Maine iti pagbaetan dagiti  probinsia  ti Kanada ti New Brunswick ken Nova Scotia, nga adda met ti bassit a paset a mangsagid ti estado ti Estados Unidos ti Maine.
Adda met dagiti taudan a namatmati a ti nagan a "Fundy" ket ti pannakadadael ti Pranses a balikas ti  "Fendu", a ti kayatna a sawen ket "nagudua", bayat a dagiti dadduma ket namatmati a nagtaud manipud iti Portuges ti *funda*, a kayatna a sawen ket "adalem". Ti luek ket nanaganan pay idi ti **Baie Française** (Luek Pranses) babaen ni eksplorador/kartograpo Samuel de Champlain idi las-ud ti ekspedision ti 1604 nga indauluan babaen ni Pierre Dugua, Sieur de Monts a nagresultaan ti napaay a panagpadas iti pagtaengan idiay Isla Saint Croix.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Pakaammo ti Panagbanniaga ken Siensia iti rehion ti Luek ti Fundy 
* Luek ti Fundy
Baybay Ross

Ti **Baybay Ross** ket ti adalem a luek iti Akin-abagatan a Taaw idiay Antartika iti pagbaetan ti Daga Victoria ken Daga Marie Byrd.

## Deskripsion
Naduktalan ti Baybay Ross babaen ni James Ross idi 1841. Iti laud ti Baybay Ross ket ti Isla Ross nga agraman ti bulkan Erebus, iti daya ti Isla Roosevelt. Ti akin-abagatan a parte ket naabbongan babaen ti Samang ti Yelo ti Ross. Inrugi ni Roald Amundsen ti ekspedisionna iti Abagatan nga Ungto idi 1911 manipud iti Luek dagiti Balyena, a mabirukan idi iti samang. Iti laud ti Baybay Ros, ti McMurdo Sound ket puerto a kadawyan nga awanan iti yelo iti las-ud ti kalgaw. Ti akin-abagatan unay a parte ti Baybay Ross ket ti Aplaya Gould nga agarup a dua gasut a milia manipud iti Heograpiko nga Abagatan nga Ungto.

Amin dagiti masa ti daga idiay Baybay Ross ket tinunton babaen ti Baro a Selanda a mapan iti turay ti Dependensia Ross, ngem bassit laeng kadagiti Mankomunidad a pagilian ti mangbigbig daytoy a tunton.

Ti 10-metro (32.8&nbsp;kadapan) ti kaatiddog a higante a pusit nga agdagsen iti 495 kilogramo (1,091&nbsp;lb) ket natiliw idi idiay Baybay idi Pebrero 22, 2007.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*J.Glausiusz, 2007, ''Raw Data: Beacon Bird of Climate Change.'' Discover Magazine.
*Gunn, B., nd, ''Geology The Ross Sea Dependency including Victoria-Land ''  Ross Sea, Antarctica, Including the Ross Sea Dependency, the Sub-Antarctic Islands and sea, up to New Zealand from the Pole.
*K.Hansen, 2007, ''Paleoclimate: Penguin poop adds to climate picture.'' Geotimes.
*International Polar Foundation, 2007, ''Interview with Dr. Steven Emslie: The Adélie Penguins' Diet Shift.'' SciencePoles website.
*C.Michael Hogan. 2011. ''Ross Sea''. Eds. P.Saundry & C.J.Cleveland. Encyclopedia of Earth. National Council for Science and the Environment. Washington DC
*Locarnini, R.A., 1995, the ''Ross Sea.'' Quarterdeck, vol. 1, no. 3.(Department of Oceanography, Texas A&M University, College Station, Texas.)
*
Baybay Andaman

Ti **Baybay Andaman** (; ) ket ti bagi ti danum iti abagatan a dayat ti Luek ti Bengal, iti abagatan ti Burma (Myanmar), iti laud ti Tailandia, amianan a laud ti Peninsula Malayo, iti amianan ti Sumatra ken iti daya ti Is-isla Andaman, India, nga isu met ti nakaalaan ti naganna; daytoy ket parte ti Taaw Indiano.

Ti baybay ket tradisional a naus-usar a pagkalapan ken transportasion dagiti tagilako iti pagbaetan dagiti aplaya a pagilian ket dagiti raw-ang ti korales ken dagiti isla ket nadayeg a papanan dagiti turista. Ti inpraestruktura ti panagkalap ken turista ket nakaro a nadadael babaen ti gingined ken tsunami ti Taaw Indiano idi 2004.

## Dagiti nagibasaran
Luek ti Bengal

Ti **Luek ti Bengal**, ti kadakkelan a luek iti lubong,  ket mangporma ti akin-amianan a daya a parte ti Taaw Indiano. Agarup daytoy a trianggulo iti sukogna ken kaaduan daytoy a bineddengan babaen ti India ken Sri Lanka iti laud, ti Banglades iti amianan, ken ti Burma (Myanmar) ken ti Is-isla Andaman ken Nicobar iti daya.

Ti Luek ti Bengal ket sakupenna ti kalawa iti 2,172,000&nbsp;km². Adda met dagiti adu a bilang dagiti karayan&nbsp;– ti Ganges ken dagiti distributariona a kas ti Padma ken ti Hugli, ti Brahmaputra ken dagiti ditributariona a kas ti Jamuna ken ti Meghna, dagiti dadduma pay a karayan a kas ti Karayan Irrawaddy, Godavari, Mahanadi, Krishna ken Kaveri ket agayus iti Luek ti Bengal. Kadagiti nangruna a puerto ket ti Chennai, Chittagong, Kolkata, Mongla, Paradip, Tuticorin, Visakhapatnam ken Yangon.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* 487 V. Suryanarayan, Dagiti Prospekto para iti Komunidad ti Luek ti Bengal
* Luek ti Bengal iti Ensiklopedia
Golpo ti Tadjoura

Ti **Golpo ti Tadjoura** (), () ket ti golpo wenno labneng ti Taaw Indiano idiay Sara ti Aprika. Daytoy ket mabirukan iti abagatan dagiti kipet ti Bab-el-Mandeb, wenno ti sabangan ti Baybay Nalabbasit, iti . Kaaduan ti aplayana ket teritorio ti Djibouti, malaksid ti ababa a sakup ti akin-abagatan nga aplaya a paset daytoy ti teritorio ti Somalia.

Iti sumrekan ti golpo ket dagiti bassit nga isla ti Moucha ken Maskali. Iti baba ti Golpo ken naisina laeng babaen ti akikid a tengnged ti daga ket mabirukan dagiti danaw ti Ghoubet ken Assal (54&nbsp;km ²). Iti heolohia, daytoy ket dati idi a naabbongan ti Golpo aginggana ti Danaw Assal, nga itan ket agarup a 180 metro iti baba ti pantar ti baybay.

## Heograpia
Ti kalawa ti golpo kets347 km2 (900 sq mi). Ti kaatiddog (manipud iti Sagallo aginggana iti Obock) ket 58&nbsp;km (36 mi) ken agdumaduma ti kaakaba manipud iti 24&nbsp;km (15 mi).Ti golpo ket saan unay nga adalem manipud iti sumrekan ti golpo iti kontinente. Kaaduan ti aplayana ket agbangkirig ken adu dagiti kadaratan a karuburuban, ken sagpaminsan met nga adda dagiti anaaw. Dagiti akin-abagatan nga aplaya ket nalamuyot ken ababaw.

## Turismo
Ti Golpo ti Tadjoura ket maysa kadagiti nagruna a bisbisitaen dagiti turista idiay Djibouti, naipampamattian daytoy a nasayaat a lugar para iti panag-snorkell kadagiti balyena ken pating, panagbatok ket panagretrato iti sirok ti danum. Adda met dagiti dua a nangruna nga ili iti golpo, mairaman dagiti ili ti Obock – ti lugar a nangilakuan dagiti sultan dagiti karbengan ti panagtaeng kadagiti Pranses kenw Tadjoura -Ti ili ti Djibouti a mangibalay kadagiti pito a nangruna a meskita. Ti ili ti Tadjoura ket addaan pay kadagiti napintas a ladawan manipud iti baybay ken dagiti pay napintas a bisitaen a lugar.

Ti Tadjoura ket napintas a napalikmutan babae dagiti berde a Banbantay Godas. Dagiti turod daytoy a bantay ket 1300 a metmetro.

## Ekonomia
Dagiti pagluganan iti golpo ket mairaman dagiti linia ti balsa a mangikapet kadagiti sumaganad a puerto: Siudad ti Djibouti, Tadjoura ken Obock.

## Dagiti ili ken siudad
Dagiti ili ken siudad idiay aplaya ti Golpo Tadjoura

*  Siudad ti Djibouti
*  Tadjoura
*  Sagallo
*  Obock
*  Loyada
*  Lawyacado

## Dagiti akinruar a silpo
Luek Baffin

Ti **Luek Baffin** (Inuktitut: *Saknirutiak Imanga*, ) ket mabirukan idiay pagbaetan ti Isla Baffin ken ti abagatan a laud nga aplaya ti Greenland. Daytoy ket pingir a baybay iti Amianan a Taaw Atlantiko. Daytoy ket naikapet iti Atlantiko babaen ti Lingsat Davis ken ti Baybay Labrador. Ti ak-akikid a Lingsat Nares ket ikapetna ti Luek Baffin iti Taaw Artiko.

Ti lugar ti luek ket natagtagitao manipud idi 500 BC babaen dagiti Dorset ken kalpasanna dagiti tattao a  Thule ken Inuit. Daytoy ket naabot babaen dagiti Europeano idi 1585 ken naisalaysayan a naipalawag idi 1616 babaen ni William Baffin, nga isu ti nakainaganan ti luek ken ti isla. Ti luek ket saan a malayag iti kaaduan a paset ti tawen gapu ta naabongan iti ken ti napuskol a densidad ti tumtumpaw a yelo ken dagiti iceberg kadagiti nawaya a luglugar. Nupay kasta,ti polinia iti agarup a , nga ammo a kas ti Amianan a Danum, ket malukatan iti kalgaw iti amianan iti asideg ti Smith Sound. Kaaduan kadagiti biag ti danum iti luek ket konsentrado idiay asideg iti dayta a rehion.

## Dagiti nagibasaran
Golpo ti Kutch

Ti **Golpo ti Kutch** ket ti maysa a sumrekan ti danum iti Baybay Arabiano iti laud nga aplaya ti India, idiay estado ti Gujarat, ken nalatak nga ammo para kadagiti nakaro nga atab.

## Heograpia
Ti kaadalem ti Golpo ti Kutch ket .

Daytoy ket rehion iti mabalin nga addaan iti kangatuan a panagpataud ti enerhia ti atab.

Daytoy ket agarup a 99 a milmilia ti kaatiddog, ken bingayenna dagiti rehion ti peninsula ti Kutch ken ti Kathiawar ti Gujarat. Agayus ti Karayan Rukmavati idiay Baybay Arabiano. Ti Golpo ti Khambhat ket mabirukan iti abagatan ken ti Nalatak a Rann ti Kutch ket mabirukan iti amianan ti golpo.

## Flaura ken fauna
Ti immuna a hardin ti korales ket maaramidto idiay asideg ti Mithapur idiay Golpo tiKutch. Addanto dagiti nadumaduma a sebbangan ti korales ken mapadur-asto ti hardin iti sirok ti baybay para kadagiti panggep ti konserbasion ken turismo. Mapadurasto daytoy babaen ti agkadu a gandat ti deepartamento ti bakir ti Gujarat, ti Wildlife Trust of India ken Tata Chemicals.

## Dagiti nagibasaran
Golpo ti Khambhat

Ti **Golpo ti Khambhat** (ammo pay a kas ti **Golpo ti Cambay**) ket ti maysa a sumrekan ti danum iti Baybay Arabiano iti igid tilaud nga aplaya ti India, idiay estado ti Gujarat. Daytoy ket agarup a  milmilia iti kaatiddog, ken bingayenna ti peninsula ti Kathiawar iti laud manipud iti akindaya a parte ti estado ti Gujarat.

Agayus ditoy dagiti karayan ti Narmada, Tapti, Mahi ken Sabarmati.

Adda met dagiti plano a panangipatakder ti 30&nbsp;km a penned iti ballasiw ti golpo.

## Dagiti nagibasaran