open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dipterocarpus oblongifolius

Ti ***Dipterocarpus oblongifolius*** ket agtubo a kas kayo aginggana iti  iti katayag, nga addaan iti puon iti diametro aginggana iti . Ti ukis ti kayo ket mara-marisdapo kayumanggi. Dagiti bunga ket immitlog aginggana iti  iti kaatiddog. Ti espesipiko nga epiteta iti *oblongifolius* ket manipud iti Latin a ti kayatna a sawen ket "immitlog a bulbulong". Ti habitat ket dagiti igid ti karayan manipud iti pantar ti baybay aginggana iti  iti kangato. Mabirukan ti *D.&nbsp;oblongifolius* idiay Tailandia, Malaysia Peninsular ken Borneo.

## Dagiti nagibasaran
Dipterocarpus obtusifolius

Ti ***Dipterocarpus obtusifolius*** ket ti kadawayan a sebbangan ti kayo iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket mabirukan iti amin a paset ti Abagatan a daya nga Asia, a mairaman ti Is-isla Andaman, Myanmar, Tailandia, Cambodia, Laos ken Bietnam. Adda dagiti talo a karuay iti naipalaaken: var. *subnudus* Ryan & Kerr; var. *glabricalyx* Smitinand; ken var. *vestitus* (Wall. ex Dyer) Smitinand. Bayat a lehitimado, dagitoy a karuay agdama pay laeng nga adda iti ababa nga agpang iti kompidensia. Ti karuay ti *D. obtusifolius* var. *subnudus*  ket maigiddiat gapu ta addaan daytoy iti awan dutdot a bulbulong ken mabirukan laeng iti abagatan ti Cambodia, Bietnam ken Tailandia.

Dakkel dagitoy a kayo, aginggana iti 30&nbsp;m iti katayag, agtubo iti namaga a dipterokarpo a bakir, ken ti nalabbasit-kayumanggi a kayo ket maus-usar iti sapasap a konstruksion. Idiay Cambodia, ti tutot manipud iti kayo ket maus-usar kadagiti lampara, maiyaon ti mainum a danum babaen ti panagpukan dagiti ubing a sanga ken ti kayona ket makunkuna a kas di nalagda iti konstruksion, bayat a dagiti sumagmamano alugar iti Probinsia ti Kompong Chhnang, daytoy ket maysa a nagruna a taudan iti sungrod.

## Dagiti nagibasaran
Insik a Mandarin

Ti **Mandarin** () ket ti maysa a grupo dagiti agkakabagian a karuay ti Insik a naisasao iti kaaduan a ballasiw ti akin-amianan ken abagatan akinlaud a Tsina.  Mangiraman ti grupo iti dialekto a Beijing, ti batayan ti Pagalagadan a Mandarin wenno Pagalagadan nga Insik. Gapu ta nagtaud ti Mandarin idiay Amianan a Tsina ken kaaduan dagiti dialekto ti Mandarin ket mabirukan iti amianan, ti grupo ket sagpaminsan a naibagbaga a kas dagiti **Akin-amianan a dialekto** (). Adu dagiti lokal a karuay ti Mandarin ket saanda nga agsinnaranay a maawatan. Nupay kasta, masansan nga umuna a maikabkabil ti Mandarin kadagiti listaan ti pagsasao babaen ti bilang dagiti patneng nga agsasao (agraman iti gangani a sangabilion).

Ti Mandarin ket ti kadakkelan kadagiti pito wenno sangapulo a grupo ti dialekto ti Insik, nga insasao babaen dagiti 70 a porsiento kadagiti amin nga agsasao iti Insik iti dakkel a heograpikal a lugar, a gumay-at manipud iti Yunnan iti abagatan a laud aginggana iti Xinjiang iti amianan a laud ken ti Heilongjiang iti amianan a daya. Sapasap a maigupit daytoy iti kalaka ti panagbanniaga ken komunikasion iti Tanap ti Amianan a Tsinan no maiyasping iti nakarkaro a kabambantayan nga abagatan, ken no maitipon iti relatibo a kaudian a pannakaiwarwaras ti Mandarin kadagiti lugar ti prontera.

Kaaduan dagiti karuay ti Mandarin ket addaan kadagiti uppat nga aweng.  Dagiti kanungpalan a panagsardeng ti Tengnga nga Insik ket napukawen iti kaaduan kadagitoy a karuay, ngem adda met dagiti dadduma a timmipon kaniada a kas kanungpalan a glotal a panagsardeng.  Adu kadagiti karuay ti Mandarin, a mairaman ti dialekto a Beijing, ket mangitalinaay kadagiti retroflex a mangiyuna a konsonante, a napukawen kadagiti akin-abagatan a grupo ti dialekto.

Ti kapitolio ket addan iti kaunegan ti lugar ti Mandarin para iti kaaduan a panawen ti naudi a milenio, a mangaramid nga impluensial dagitoy a dialekto. Ti sumagmamano a porma ti Mandarin ket nagserbi a kas maysa a nailian a lingua franca manipud idi maika-4 a siglo. Iti nasapa a maika-20 a siglo, ti maysa a pagalagadan a porma a naibatay iti dialekto a Beijing, nga agraman kadagiti elemento manipud kadagiti sabali a dialekto ti Mandarin , ket naampon idi a kas maysa a nailian a pagsasao. Ti Pagalagadan nga Insik ket ti opisial a pagsasao iti Republika ti Tattao ti Tsina ken Taiwan ken maysa kadagiti uppat nga opisial a pagsasao ti Singapur. Daytoy ket naus-usar a kas maysa kadagiti pagobraan a pagsasao iti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Daytoy ket maysa pay kadagiti kaaduan a kankanayon a naus-usar a karuay ti Insik kadagiti sangalubongan a komunidad ti diaspora ti Insik.

## Dagiti nagibasaran

;Dagiti nadakamat nga obra
 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Adu pay a mabasbasa

* 
* 
* 
* 
* 

### Dagiti naipakasaritaan nga Akinlaud a teksto
 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Dagiti akinruar a silpo

* Tones in Mandarin Dialects : Comprehensive tone comparison charts for 523 Mandarin dialects. (Compiled by James Campbell) – Internet Archive mirror
Dipterocarpus pachyphyllus

Ti ***Dipterocarpus pachyphyllus*** ket agtubo a kayo aginggana iti  iti katayag, nga addaan iti puon iti diametro aginggana iti . Ti ukis ti kayo ket tsokolate-kayumanggi. Agtimbukel dagiti bunga, aginggana iti  iti kaatiddog. Ti espesipiko nga epiteta iti *pachyphyllus* ket manipud iti Griego a ti kaibuksilanna ket "napuskol a bulbulong". Ti habitat ket aglalaok a dipterokarpo a bakir manipud iti pantar ti baybay aginggana iti  iti kangato. Ti *D.&nbsp;pachyphyllus* ket endemiko iti Borneo.

## Dagiti nagibasaran
Dipterocarpus palembanicus

Ti ***Dipterocarpus palembanicus*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Adda dagiti 2 a subsebbangan: ti *borneensis* ken *palembanicus*.
Dipterocarpus rigidus

Ti ***Dipterocarpus rigidus*** ket agtubo a dakkel a kayo aginggana iti  iti katayag, addaan iti puon iti diametro aginggana iti . Ti ukis ti kayo ket lati-kayumanggi. Agtimbukel dagiti bunga, aginggana iti  iti diametro. Ti habitat ket aglalaok a dipterokarpo a bakir kadagiti ababa a turod iti asideg dagiti aplaya. Mabirukan ti *D.&nbsp;rigidus* idiay Sumatra, Malaysia Peninsular ken Borneo.

## Dagiti nagibasaran
Dipterocarpus sarawakensis

Ti ***Dipterocarpus sarawakensis***, lokal nga ammo a kas ti **keruing ti Sarawak**, ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket mabirukan idiay Malaysia Peninsular ken Borneo. Daytoy ket lokal a kadawyan kadagiti naisagepsep a nadarat a daga kadagiti ababa a turod ti aplaya.

Naipagpagarup nga adda laeng daytoy iti Sarawak (isu a kastoy ti espesipiko a naganna) aginggana iti pannakaduktal dagiti 53 a kayo iti Reserba ti Bakir ti Jerangau idi patingga ti 2004.
Dipterocarpus semivestitus

Ti ***Dipterocarpus semivestitus*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket mabirukan idiay Kalimantan ken Malaysia Peninsular. Daytoy a kayo ket gangani a kankanyon a mabirukan iti tanap a balir ken kalugnakan a daga. Daytoy ket ganganin a maungaw.

## Dagiti nagibasaran
Dipterocarpus ochraceus

Ti ***Dipterocarpus ochraceus*** ket ti kayo iti katuduan a bakir nga endemiko iti Sabah. Daytoy ket ammo kadagiti ultramapiko a turturod iti Distrito ti Ranau.

## Dagiti nagibasaran
Dipterocarpus sublamellatus

Ti ***Dipterocarpus sublamellatus*** ket agtubo a kas dakkel a kayo aginggana iti  iti katayag, addaan iti puon iti diametro aginggana iti . Ti ukis ti kayo ket narangha-kayumanggi. Agtimbukel dagiti bunga, aginggana iti  iti diametro. Daytoy ket mabirukan kadagiti nadumaduma a maisagmak itan a habitat manipud iti pantar ti baybay aginggana iti  iti kangato. Ti *D.&nbsp;sublamellatus* ket patneng iti Sumatra, Malaysia Peninsular ken Borneo.

## Dagiti nagibasaran
Dipterocarpus tempehes

Ti ***Dipterocarpus tempehes*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket endemiko iti Borneo. Mabirukan ti kayo kadagiti kalaugnakan a lugar iti igid dagiti waig. Daytoy ket masansan a makaabot iti katayag iti sumurok a 50&nbsp;m.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Dipterocarpus tuberculatus

Ti ***Dipterocarpus tuberculatus*** (Khmer *khlông*, Ingles ti India *gurjuntree*) ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket mabirukan idiay Banglades, Myanmar, Tailandia, Cambodia, Laos ken Bietnam. Mabirukan ti kayo kadagiti nawayang a tanap a bakir, iti kangato aginggana iti 800-1000m. Daytoy ket agtubo iti katayag iti 5–25&nbsp;m.

Dagiti lipido ken kayo ket inus-usar iti Indiano a subkontinente. Dagiti usar idiay Cambodia ket mairaman dagiti sumaganad: inus-usar dagiti bulong para iti panagpakahe ken sagpaminsan nga inus-usar a kas atep dagiti kalapaw; ti kayo ket makapengdan iti dakes a tiempo, ken inus-usar a panagaramid kadagiti adigi, tabla ken para iti panagpataud iti banka; ken dagiti ramut ket inus-usar a kas tradisional nga agas iti bullo. Iti agdama, ti kayo ket maysa a nagruna a taudan ti sungrod kadagiti sumagmamano a lugar iti probinsia ti Kompong Chhnangiti Cambodia.

## Dagiti nagibasaran
Dipterocarpus verrucosus

Ti ***Dipterocarpus verrucosus*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket endemiko iti Brunei, Indonesia (Kalimantan, Sumatra), Malaysia (Malaysia Peninsular, Sabah, Sarawak). Daytoy ket lokal a kadawayan kadagiti pantok iti aglalaok a dipterokarpo a bakir. Magundawayan ti kayo a keruing, a naipangpangruna idiay Brunei ken Malaysia Peninsular.
Arauca, Arauca

Ti **Arauca** ket maysa a munisipalidad ken ti kapitolio a siudad ti Departamento ti Arauca iti Colombia. Ti napno a naganna ket Villa de Santa Bárbara de Arauca. Ti munisipalidad ti Arauca ket addaan iti dagup a populasion iti 82,149 (senso idi 2005 ).

## Pakasaritaan
Ti rehion ti Arauca ket sinukimat idi babaen ni Jorge de la Espira ti kongkistador nga Aleman nga ammo pay a kas ni Georg von Speyer, idi 1536.  Dagitoy a nasapa nga Espaniol ket saanda a nagtalinaed gapu ta nagbirbirukda iti El Dorado. Ngem sinaruno met ida babaen dagidi Hesuita ken dagidi madatonan iti daga a nagpundar kadagiti immuna a pagtaengan.

Napundar ti Arauca idi Disiembre 4, 1780, babaen ni Juan Isidro Daboín iti sitio ti maysa nga indihenio a purok iti agarup a sangapulo a pamilia a tinawtawagan iti Guahibo. Nanaganan ti Arauca manipud iti Karayan Arauca a mangisina itan daytoy manipud iti Venezuela, a nanaganan met ti karayan manipud iti indihenio a tattao nga Arauca. Nadalumpinas ti lugar ket kankanayon daytoy a layusen ti karayan.

Daytoy ket maysa idi a kapitolio ti Baro a Granada Probinsia ti Casanare a dakdakel ngem ti agdama a Departamento ti Casanare.
Iti pay maipatinayon, ti Villa de Santa Bárbara de Arauca, ket:
* Kapitolio ti Repubika, babaen ti rebolusionalrio a gobierno, a nabukel ifi HUlio 16, 1816;
* Kapitolio ti Distrito ti Polis (Comisaría especial) maniupud iti 1911;
* Kapitolio ti Probinsia (Intendencia Nacional) ti Arauca, 1955–1991;
* Kapitolio ti lana ti Colombia manipud idi 1986;
* Kapitolio ti Departamento ti Arauca manipud idi 1991.

## Klima

## Ekonomia

Manipud idi napundar, ti kangrunaan a negosio ti Arauca ket ti panagtaraken iti baka, ken agpayso pay laeng daytoy iti agdama nga aldaw.  Ngem umad-adu metten manipud idi 1984, ket ti panaggundaway iti asideg a petrolio a nakaited iti kaaduan a matgedan ti ili kadagiti kaudian a tawen. Ti panagbangon iti rangtay, Puente José Antonio Páez, a mangikapet daytoy iti Venezuela ket nagparang-ay iti ekonomia, ken ti pay pannakapalpas ti kalsada mapay iti Bogotá, nga ammo akas ti *Ti Dalan dagiti LIberador* (*La Ruta de los Libertadores*).  Ti Arauca itan ket ti kangrunaan a dalan iti pagbaetan ti Caracas ken Bogotá.

## Pagluganan

*Eropuerto ti Santiago Perez

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Opisial a website ti ili ti Arauca
Fortul

Ti **Fortul** ket maysa kadagiti pito a munisipalidad ti Departamento ti Arauca iti Colombia. Daytoy ket mabeddengan iti amianan babaen ti Saravena; iti abagatan babaen ti Tame; iti daya babaen ti Arauquita ken iti laud babaen ti Güicán. Daytoy ket napundar idi Enero 7, 1920. Segun ti senso nga inaramid babaen ti DANE idi 2005, Ti Fortul ket addaan iti populasion iti 25,379 nga umili, kadagitoy ket 13,081 ti agtataeng iti tugaw ti munisipalidad a mangaramid daytoy iti 49.5% a babbai ken 50.5% a lallaki.

## Ekonomia
Dagiti aktibidad ti ekonomia iti munisipalidad ket ti panaglako kadagiti kangrunaan a serbisio, ken dagiti panagpabaliw kadagiti naata a materiales. Ti ili ket addaan iti naurnos a panagtagilako kadagiti magatang ken dagiti makan (dagiti tiendaan, panganan, pagobraan, abasto ken dadduma pay).
Dagiti tallo a nangruna nga aktibidad iti ili ket dagiti dinguen, agrikultura, ken ti panagpataud iti doble-krema a keso babaen dagiti babassit a negosio iti laktiko. Ti lugar iti dagus nga impluensia iti urbano a lugar iti teritorio ket maikeddeng nga agarup a  30% iti bukodna a teritorio, gapu ta dagiti kaarruba a teritorio, ti Arauquita, Tame ken Saravena, ket sakupenda dagiti masapul a serbisio ken dagiti mabati a tagilako; isu a ti dinamiko ti urbano iti daytoy nga ili ket saan unay nga adu gapu ta dagiti tao manipud kadagiti away ket umudongda kadagiti purok.

## Dagiti nagibasaran
Paul McCartney

Ni **Sir James Paul McCartney** CH MBE  ket maysa a kumakanta, mannurat iti kanta, musikero ken kompositor. Nakagun-od isuna iti kinadayeg a kas basista ken kumakanta para iti banda ti rock iti the Beatles, a kaaduan a naikeddeng a kas ti kadayegan ken impluensial a grupo iti pakasaritaan ti popular a musika. Ti pannakikaduana iti panagsurat iti kanta ken ni John Lennon ket agtultuloy a ti kaballigian iti pakasaritaan. 

## Dagiti nagibasaran
Saravena

Ti **Saravena** ket timaysa a siudad ken munisipalidad iti Departamento ti Arauca, Colombia. Daytoy ket  iti abagatan ti pagbeddengan ti Colombia iti Venezuela. Ti lugar iti agarup a 47,000 a tattao iti asideg ti pagbeddengan iti Venezuela ket addaan iti aktibidad iti FARC ken ELN ket adda pay dagiti milita ti Colombia.

Daytoy ket serbian babaen ti Eropuerto ti Los Colonizadores.

## Dagiti nagibasaran
Tame, Arauca

Ti **Tame** ket ti maysa nga ili ken munisipalidad iti Departamento ti Arauca, Colombia. Ti munisipalidad ket addaan iti dagup a kalawa iti 5,300&nbsp;km².

## Pakasaritaan
Ti rehion ket sinukimat ni Jorge de Espira ti Aleman a kongkistador idi 1536. Isu ket nakasamak kadagiti nadumaduma a tribu ti Indiano manipud manipud kadagiti pamilia ti pagsasao iti Arawakan ken Goajiboan; ti Arauca, Caquetio, Lucalia, Girara, Chiricoa, Cuiba, Guahibo ken Achagua. Nagtataeng dagiti tattao a Girara iti eksakto a lokasion iti moderno nga ili (wenno ti kaasitganna).

Pinundar ti Tame babaen ni Alonso Pérez de Guzmán idi Hunio 12, 1628. Pinundarna pay ti kaarrubana nga "Espinosa de las Palmas", para kadagiti paisano nga Espaniol. Nadadael ti purok kalpasan ti nabiit a tawen babaen dagiti patneng a tattao iti panagsuppiatda ken ni Pérez de Guzmán ken dagiti soldadona ket pinatay babaen dagiti Indiano a Girara iti panagibales para iti pannakatradoda a kas aadipen.

## Heograpia
Ti munisipalidad ti Arauca ket mabeddengan iti amianan babaen ti munisipalidad ti Fortul, iti amianan a daya babaen ti munisipalidad ti Arauquita, iti daya babaen ti munisipalidad ti Puerto Rondón, iti abagatan babaen ti Departamento ti Casanare ken iti laud babaen ti Departamento ti Boyacá.

## Dagiti akinruar a silpo
*  Opisial a website ti Tame
Baranoa

Ti **Baranoa** ken ti maysa a munisipalidad ken ili ti Colombia iti departamento ti Atlántico, a mabirukan iti 22&nbsp;km iti abagatan ti Barranquilla.

## Heograpia
Sakupen ti munisipalidad iti kalawa iti 127&nbsp;km2, a mairaman ti away, urbano, suburbano ken nasalakniban a daga.

Masibugan ti Baranoa babaen dagiti nadumaduma a waig a mairaman ti Santa Rosa, Campeche, Dakkel a waig ken ti Adalem a waig.

## Demograpia
Ti Baranoa ket addaan kadagiti 55,178 nga agtataeng (senso idi 2006 ). 82.63% kadagitoy ket naikonsentrado iti urbano a lugar ken 17.37% kadagiti lugar ti away.

## Pakasaritaan
Maysa idi nga indihenio a pagtaengan ti Baranoa a mabirukan iti asideg ti Dakkel a Waig (Arroyo Grande) idi pinarukma daytoy dagidi Espaniol babaen ti bilin ni Don Pedro de Heredia idi 1534.

Idi Oktubre 1543, daytoy ket minatonan idi babaen ti Balangat nga Espaniol ni Hernando Dávila. Dagiti adu pay a komendasion ket naited kada Inés de Mendoza (1556), Hernando De la Salas (1568) ken José De las Salas (1609). Nagbilin ni Birey Sebastian de Eslava iti repormasion ti ili idi baetan ti 1744 ken 1745. Kas nagbanagan, nagbalin daytoy a pagtaengan dagidi 39 a pamilia ti Espaniol, ken nangpartuat iti Parokia ti Santa Ana ti Baranoa.

Idi 23 Oktubre 1856, napartuat ti munisipalidad ti Baranoa, a naibatay iti bilang dagiti agtataeng ken agpang ti panagdur-as. Ti kategoria ti munispalidad, ken dagiti pay pagbeddenganna, ket napasingkedan idi 16 Disiembre 1964.

## Ekonomia
Dagiti aktibidad ti ekonomia ket maipatengnga iti panagtaraken iti baka, panagmula iti mais, balinghoy, kapas ken panagtalon iti sarguelas. Ti piesta ti sarguelas ket mapasamak iti akin-amianan a Colombia. Mamina pay dagiti mineral ti Kalsita ken landok.

## Dagiti nagibasaran
* Website ti Munisipalidad ti Baranoa
Cravo Norte

Ti **Cravo Norte** ket ti maysa nga ili ken munisipalidad iti Departamento ti Arauca, Colombia. Daytoy ket naipagarup a napundar idi 1538 babaen ni Joseph Gumilla ti maysa a Hesuita a misionario. Ti immuna a senso ket naaramid idi Mayo 1797 ken nairehistro ti bilang ti populasion iti 205.
Cotylelobium burckii

Ti ***Cotylelobium burckii*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Ti sebbangan ket naipanagan ken ni W. Burck, (1848–1910), ti maysa a botaniko a nagobra iti Dipterocarpaceae ken ti Sapotaceae. Ti *C. burckii* ket maysa a langit-langit a kayo, aginggana iti 40&nbsp;m iti katayag a mabirukan kadagiti bakir ti kerangas iti nauneg a puraw a darat kadagiti podsol. Ti sebbangan ket endemiko iti Borneo. Daytoy ket mabirukan iti saan a basbassit ngem dagiti dua a nasalakniban a lugar (Nailian a Parke ti Bako ken Nailian a Parke ti Gunung Mulu).

## Dagiti nagibasaran
Cotylelobium lanceolatum

Ti ***Cotylelobium lanceolatum*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Ti nagan ket naala manipud iti Latin (** = iti porma iti maysa a gayang) ken mangibagbaga iti sukog ti bulong . Ti *C. lanceolatum* ket maysa a langit-langit a kayo, aginggana iti 45&nbsp;m iti katayag a mabirukan kadagiti bakir ti kerangas kadagiti ngimmato a payo ti aplaya ken dagiti banak ti sandstone kadagiti organiko a daga kadagiti limestone. Mabirukan ti sebbangan iti Peninsular a Tailandia, dagiti akindaya a lugar ti aplaya iti Malaysia Peninsular, ti Is-isla Anambas ken Borneo. Daytoy ket mabirukan iti saan a basbassit ngem dagiti dua a nasalakniban a lugar (Nailian a Parke ti Bako ken Nailian a Parke ti Gunung Mulu).

## Dagiti nagibasaran
Cotylelobium melanoxylon

Ti ***Cotylelobium melanoxylon*** ket ti kayo iti katuduan a bakir a mabirukan iti [Maritimo nga Abagatan a daya nga Asia]]. Ti nagan a *melanoxylon* ket naala manipud iti Griego (*melanos* = nangisit ken *xylon* = kayo) ken mangibagbaga iti nangisit a puso-kayo. Daytoy ket nasayaat ti kalidadna a tarikayo, gapu ta natangken unay, nadagsen ken nalagda a kayo. Ti *C. melanoxylon* ket ti maysa natayag a rumrummuar a kayo, aginggana iti 60&nbsp;m, iti katayag a mabirukan kadagiti aglalaok a dipterokarpo a bakir kadagiti duyaw a nadarat a daga. Agtubo pay daytoy kas basbassit a langit-langit a kayo kadagiti bakir ti kerangas kadagiti podsol. Mabirukan ti kayo iti saan a basbassit ngem tallo a nasalakniuban a lugar (Nailian a Parke ti Lambir, Nailian a Parke ti Gunung Mulu ken Reserba ti Bakir ti Kabilli-Sepilok). Dagiti lokal a nagan ket mairaman ti *Resak tembaga* iti Malayo ken *Khiam* (เคี่ยม) iti Tailandes.

Ti kayo ket probinsial a simbolo a kayo ti Probinsia ti Surat Thani, Tailandia.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*UNEP-WCMC Species Database
Bad Cat

Ti ***Bad Cat*** ket maysa nga animado a pelikula ti Turkia idi 2016 a pinataud babaen dagiti Produksion ti Anima Istanbul. Daytoy a pelikula ket naibatay manipud iti *Kötü Kedi Şerafettin* ti maysa a pirgis ti komiks ni Bülent Üstün idi 1996.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* 
* Panid idiay IMDb
Dryobalanops aromatica

Ti ***Dryobalanops aromatica***, kadawyan nga ammo a kas **alkampor ti Borneo**, ** kayo nga alkampor**, **alkampor ti Malay**, wenno **alkampor ti Sumatra**, ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Ti nagan ti sebbangan iti *aromatica* ket naala manipud iti Latin (*aromaticus* = kas rekado) ken mangibagbaga iti ayamuom iti dammar (tutot). Daytoy a sebbangan ket maysa idi a kangrunaan a taudan ti alkampor ken nakaaw-awis kadagiti agtagtagilako nga Arabo iti Borneo, nga iti dayta a panawen ket napatpateg ngem balitok, ken naus-usar para kadagiti insienso ken bangbanglo.

Daytoy ket mabirukan idiay Sumatra, Malaysia Peninsular ken Borneo.

Daytoy ket maysa a dakkel a rumrummuar a kayo, aginggana iti 65&nbsp;m or even 75&nbsp;m iti katayag ken mabirukan kadagiti aglalaok a dipterokarpo a bakir kadagiti nauneg a nadarat a duyaw a daga. Daytoy ket nadagsen a natangken a kayo babaen kadagiti panagtagilako a nagan iti **Kapur**. Daytoy ket mabirukan iti saan a basbassit ngem dua a nasalakniban a lugar (dagiti Nailian a Parke ti Lambir ken Gunung Mulu).

Mabalin pay a maiyaon ti Bergenin, malaysianol A, laevifonol, ampelopsin E, α-viniferin, ε-viniferin ken diptoindonesin A manipud iti ukis ti kayo ti sanga ti *D. aromatica*.

TI *Dryobalanops aromatica* ket maysa kadagiti nadumaduma a kayo a mangipakita iti panagkukua a makunkuna a panagbabain iti balangat.

## Dagiti nagibasaran
Dryobalanops keithii

Ti ***Dryobalanops keithii*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Ti sebbangan ket naipanagan ken ni H.G. Keith, 1899–1982, ti maysa a Konserbator dagiti Bakir iti Amianan a Borneo (itan ket Sabah). Daytoy a sebbangan ket endemiko iti Borneo, nga idiay ket maipangta gapu ti pannakaawan iti habitat. Daytoy ket nangruna a langit-langit nga ababa a rumrummuar a kayo, aginggana iti 40&nbsp;m iti katayag a mabirukan kadagiti aglalaok a dipterokarpo a bakir ken daiti nasayaat a maatianan ngem nadam-eg a sekka a daga. Daytoy ket nadagsen a kayo a nailaklako iti nagan a **Kapur**.

## Dagiti nagibasaran
Dryobalanops lanceolata

Ti ***Dryobalanops lanceolata*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Ti nagan ti sebbangan ket naala manipud iti Latin (**' = sukog-gayang) ken mangibagbaga iti sukog ti bulong. Daytoy a sebbangan ket [[Endemismo|endemiko]] iti [[Borneo]]. Daytoy ket mabirukan kadagiti saan a basbassit ngem lima a nasalakniban a lugar (Reserba ti Bakir ti Kabilli-[[Sepilok]], [[Danum Valley Conservation Area]], Ulu [[Temburong]], dagiti Nailian a Parke ti [[Nailian a Parke ti Lambir|Lambir]] ken [[Nailian a Parke ti Gunung Mulu|Gunung Mulu]]), ngem maipangta kadagiti sabali a lugar gapu ti pannakaawan iti habitat.

Daytoy ket maysa a dakkel a rumrummuar a kayo, aginggana iti 80&nbsp;m iti katayag ken mabirukan kadagiti aglalaok a [[dipterokarpo a bakir]] kadagiti nalames a sekka a daga. Daytoy ket nadagsen a kayo a nailaklako iti nagan a  **Kapur'''.

## Dagiti nagibasaran
Dryobalanops oblongifolia

Ti ***Dryobalanops oblongifolia*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Daytoy ket patneng kadagiti rehion ti Abagatan a daya nga Asia ken ti Maritimo nga Abagatan a daya nga Asia.

Ti nagan ti sebbangan ket naala manipud iti Latin (**' = immatiddog ken **' = bulong); ken mangibagbaga iti sukog ti bulong.

## Deskripsion
Daytoy ket agpataud iti nadagsen a kayo a nailaklako iti nagan a Kapur.

### Dagiti subsebbangan
Adda dagiti dua a subsebbangan:
* *Dryobalanops oblongifolia*  subsp. *oblongifolia*  (sinonimo = *Baillonodendron malayanum* F.Heim)  — daytoy ket endemiko iti isla ti Borneo.

Daytoy ket mabirukan iti saan a basbassit ngem maysa nalasakniban a lugar (Nailian a Parke ti Kubah), ngem maipangta kadagiti sabali a lugar gapu ti pannakaawan ti habitat. Daytoy ket maysa a rumrummuar a kayo, aginggana iti 60&nbsp;m iti  katayan ken mabirukan kadagiti aglalaok a dipterokarpo a bakir kadagiti nadarat a sekka a daga.

**Dryobalanops oblongifolia* subsp. *occidentalis*  P.S.Ashton (dagiti sinomimo = *Dryobalanops beccariana* Ridl. & *Dryobalanops ovalifolia* Burkill)) — mabirukan idiay Sumatra ken Malaysia Peninsular.

## Dagiti nagibasaran
Dryobalanops rappa

Ti ***Dryobalanops rappa*** ket tisebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Ti nagna ti sebbangan ket naala maniupud iti Iban (** = ababaw a kalugnakan) ken mangibagbaga iti habitat ti sebbangan. Daytoy a sebbangan ket endemiko iti Borneo. Mabirukan daytoy iti saan a basbassit ngem maysa a nasalakniban a lugar (Nailian a Parke ti Gunung Mulu), ngem maipangta kadagiti sabali a lugar gapu ti pannakaawan ti habitat.

Daytiy ket maysa a rumrummuar a kayo, aginggana iti 55&nbsp;m iti katayag ken mabirukan kadagiti aplaya ti aglalaok a kalugnakan a bakir ken iti kadagiti ababa a bakir ti kerangas. Daytoy ket nadagsen a kayo a nailaklako iti nagan a Kapur.

## Dagiti nagibasaran
Campo de la Cruz

Ti **Campo de la Cruz** (Espaniol para iti "talon [wenno away] iti krus") ket ti munisipalidad ken ili ti Departamento ti Atlántico iti Colombia. Daytoy ti maikalima a kaaduan iti populasion nga ili iti Departamento ken mabirukan iti laud nga igid ti karayan ken iti akin-abagatan a parte ti Departamento ti Atlántico. Babaen ti kalsada, mabirukan ti Campo de la Cruz iti 80&nbsp;km iti abagatan ti Barranquilla. Kaisisgud daytoy a pagkalapan a purok, daytoy ket pormal a napundar idi maika-17 a siglo idi las-ud ti panawen ti kolonia a kas 'Puerto Real de la Cruz'.  Idi nakaala ti ili iti wayawaya manipud iti Imperio nga Espaniol, nabaliwan ti naganna iti agdama a denominasion iti Campo de la Cruz. Idi las-ud ti panawen ti kolonia ken ti nasapa panawen ti republikano, daytoy ket bassit ngemn angruna a puerto iti karayan.

## Dagiti akinruar a silpo
* Opisial a website ti Campo de la Cruz
* Gobernacion del Atlantico – Campo de la Cruz
Dryobalanops beccarii

Ti ***Dryobalanops beccarii***, wenno **Kapur Keladan**, ket tisebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Ti sebbangan ket naipanagan ken ni Odoardo Beccari, 1843–1920, ti maysa nga Italiano nga eksplorador ken botaniko. Daytoy ket mabirukan iti Malaysia Peninsular ken Borneo. Daytoy ket maysa a dakkel a rumrummuar a kayo, aginggana iti 65&nbsp;m iti katayag ken mabirukan kadagiti aglalaok a dipterokarpo a bakir kadagiti ababaw a naisagepsepan a daga iti sandstone ken shale. Daytoy ket maysa a nadagsen a kayo a nailaklako iti nagan a  **Kapur**. Daytoy ket mabirukan kadagiti saan a basbassit ngem uppat a nasalakniban a lugar  (dagiti Nailian a Parke ti Bako, Gunung Mulu, Kabambantayan ti Crocker ken Ulu Temburong).

## Dagiti nagibasaran

*  Listed as Endangered (CR A1cd+2&nbsp;cd D v2.3)
Dryobalanops fusca

Ti ***Dryobalanops fusca*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Dipterocarpaceae. Ti nagan ti sebbangan iti *fusca* ket naala manipud iti Latin (*fuscus* = nangisit-maris) ken mangibagbaga iti nangisit-maris nga indumento. Daytoy a sebbangan ket endemiko iti Borneo, nga idiay ket maipangta gapu ti pannakaawan iti habitat. Daytoy ket dakkel a rumrummuar a kayo, aginggana iti 60&nbsp;m iti katayag ken mabirukan kadagiti kerangas kadagiti naipangato nga aplaya. Daytoy ket nadagsen a kayo a nailaklako iti nagan a  **Kapur**.

## Dagiti nagibasaran
Galapa, Atlántico

Ti **Galapa** ket ti munisipalidad ken ili ti departamento ti Colombia iti Atlántico.

## Dagiti akinruar a silpo
* Gobernacion del Atlantico - Galapa
* OPisial a website ti Galapa
Manatí, Atlántico

Ti **Manatí** ket ti munisipalidad ti Colombia a mabirukan iti abagatan ti departamento ti Atlántico, iti agarup a 44 a milia manipud iti Barranquilla. Daytoy ket napartuat idi 1639 iti maysa a lugar a tinawtawagan dagiti patneng iti Mahabana. Ti agdama a populasionna segun ti kaudian a senso ti DANE (Departamento Administrativo Nacional de Estadística) ket 13.456 a tattao.

## Dagiti akinruar a silpo
*
* Opisial a website ti Manatí
* WEbsite ti Manatí
* Gobernacion del Atlantico - Manatí
Palaquium beccarianum

Ti ***Palaquium beccarianum*** ket ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti  iti katayag. Ti ukis ti kayo ket maralabbasit-kayumanggi. Ti inploressensia ket addaan kadagiti lima a sabong. Dagiti bunga ket immatiddog, aginggana iti  iti kaatiddog. Ti kayo ket naipanagan ken ni Odoardo Beccari ti maysa nga Italiano a naturalista. Ti habitat ket kaaduan a tanap dagiti aglalaok a dipterokarpo a bakir. TI *P.&nbsp;beccarianum* ket endemiko iti Borneo.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium bourdillonii

Ti ***Palaquium bourdillonii*** ket ti sebbangan ti plant iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ke patneng iti Kerala ken Tamil Nadu iti India. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium calophyllum

Ti ***Palaquium calophyllum*** ket ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti  iti katayag. Ti ukis ti kayo ket marakayumanggi maris-dapo. Ti inploressensia ket addaan kadagiti 12 a sabong. Dagiti bunga ket agtimbukel, aginggana iti  iti diametro. Ti espesipiko nga epiteta iti ** ket manipud iti Griego a ti kaibuksulanna ket "napintas a bulbulong". Ti habitat kadagiti bakir ket manipud iti pantar ti baybay aginggana iti  iti kangato. Mabirukan ti *P.&nbsp;calophyllum* idiay Sumatra, Borneo, ti Filipinas, Maluku ken Baro a Guinea.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium canaliculatum

Ti ***Palaquium canaliculatum*** ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Sri Lanka. Daytoy ket karkarna a sebbangan manipud laeng kadagiti tallo a lokasion iti habitat ti kankanayon a berde a bakir.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium cochleariifolium

Ti ***Palaquium cochleariifolium*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti  iti katayag, nga addaan iti puon iti diametro aginggana iti . Ti ukis ti kayo ket nangisit a kayumanggi. Dagiti inploressensia ket addaan kadagiti 14 a sabong. Dagiti bunga ket immatiddog, aginggana iti  iti kaatiddog. Ti espesipiko nga epiteta iti ** ket manipud iti Latin a ti kaibuksilanna ket "sukog-kutsara a bulbulong". Kalugnakan ti habitana kadagiti bakir ti kerangas. Ti *P.&nbsp;cochleariifolium* ket endemiko iti Borneo.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium crassifolium

Ti ***Palaquium crassifolium*** ket ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Dagiti inploressensia ket addaan kadagiti tallo a sabong. Ti espesipiko nga epiteta iti ** ket manipud iti Latin a ti kaibuksilanna ket "napuskol a bulbulong". Ti habitatna ket aglalaok a dipterokarpo a bakir. Ti *P.&nbsp;crassifolium* ket endemiko iti Borneo ken ammo laeng a manipud iti Sarawak.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium cryptocariifolium

Ti ***Palaquium cryptocariifolium*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti  iti katayag. Ti ukis ti kayo ket marakayumanggi maris-dapo. Immatiddog dagiti bunga, aginggana iti  iti kaatiddog. Ti espesipiko nga epiteta iti ** ket manipud iti Latin, a mangibagbaga iti pannakaipada dagiti bulong iti henero ti kayo iti *[[Cryptocarya]]*. Ti habitat ket dagiti aglalaok a dipterokarpo ken kerangas a bakir. Ti *P.&nbsp;cryptocariifolium* ket endemiko iti Borneo.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium dasyphyllum

Ti ***Palaquium dasyphyllum*** ket ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti  iti katayag, nga addaan iti puon iti diametro aginggana iti . Ti ukis ti kayo ket nangisit a kayumanggi. Dagiti inploressensia ket addaan kadagiti 10 a sabong. Nagtimbukel dagiti bunga, aginggana iti  iti diametro. Ti espesipiko nga epiteta iti ** ket manipud iti Griego a ti kaibuksilanna ket "napuskol a nadutdutan a bulbulong". Ti habitat ket dagiti bakir iti nangatngato ngem . TI *P.&nbsp;dasyphyllum* ket mabirukan idiay Sumatra ken Borneo.

## Dagiti nagibasaran
Jean Baptiste Louis Pierre

Ni **Jean Baptiste Louis Pierre** (23 Oktubre 1833 – 30 Oktubre1905), ammo pay a kas **J. B. Louis Pierre**, ket maysa idi a Pranses a botanikonga ammo para  kadagiti panagadalna iti Asia.

Nayanak ni Pierre idiay Saint-André, Réunion, ken nagadal idiay Paris sakbay a nagtrabaho kadagiti botanikal a hardin ti Calcutta, India. Pinundarna idi 1864 ti Zoo ti Saigon ken Botanikal a Harhardin, nga inmatonanna aginggana idi 1877, kalpasanna daytoy, nagsubli idiay Paris nga idiay ket nagtaeng iti 63 rue Monge, iti asideg ti Herbario ti Paris. Immalis idi 1883 idiay Charenton, kalpasanna idiay Villeneuve-Saint-Georges, manen idiay (circa 1893) Saint-Mandé, ken kanungpalan iti 18 rue Cuvier iti Paris, a nagtaeng idiay aginggana idi pimmusay.

Nagar-aramid ni Pierre kadagiti adu a sientipiko nga eksplorasion iti tropikal nga Asia. Dagiti pablaakna ket mairaman ti *Flore forestière de la Cochinchine* (1880–1907), ti maysa nga artikulo iti "Sur les plantes à caoutchouc de l'Indochine" (*Revue des cultures coloniales*, 1903) ken ti seksion iti Sapotaceae iti *Notes botaniques* (1890–1891).

Adda dagiti nadumaduma a henero a naipanagan ken ni Pierre kas pammadayawan kaniana: ninaganan ni Heinrich Gustav Adolf Engler (1844–1930) ti *[[Pierreodendron]]* iti pamilia ti Simaroubaceae, ken *[[Pierrina]]* iti pamilia ti Scytopetalaceae; ninaganan ni Auguste Jean Baptiste Chevalier (1873–1956) ti *[[Pierreodendron]]* iti pamilia ti Sapotaceae; ken ninaganan ni Henry Fletcher Hance (1827–1886) ti *[[Pierrea]]* iti pamilia ti Flacourtiaceae. Naidedikado idi 1933 idiay Zoo ti Saigon ken Botanikal a Harhardin ti maysa a busto kas pammadayaw kaniana.

## Dagiti nagibasaran

* F. J. Breteler, "Novitates Gabonenses 55. Manuscript names and drawings of the French botanist Louis Pierre (1833–1905): a discussion about their validity with some examples of nomenclatural consequences for the Gabonese flora in particular", Herbarium Vadense, Biosystematics Group, Wageningen University, Wageningen (Netherlands). https://web.archive.org/web/20061130185836/http://www.mnhn.fr/museum/front/medias/publication/6867_a05n2a16.pdf
* Umberto Quattrocchi (2000). *CRC World Dictionary of Plant Names*, CRC Press : 2896 p. .
* A. Chevalier, "J.B.-Louis Pierre, 1833–1905, botaniste français", *Agric. pratiq. Pays Chauds*: 1-15, 1906.
* F. Gagnepain, "J.-B.-Louis Pierre (1833–1905). Notice nécrologique", *Nouv. Arch. Mus. Hist. nat. Paris*, sér. 4, 8: xix-xxxi, 1906.
* F. Gagnepain, "Notice biographique sur J.-B.-Louis Pierre", *Bull. Soc. bot. France* 53: 54-59, 1906.
* *Bulletin de la Société des études indo-chinoises de Saigon*, v.13, panid 179, 1939.
* *Journal of the Bombay Natural History Society*, v.59, panid 348, 1962.
* *Bulletin de la Société des études indochinoises*, pampanid 184-185, 1974.
Herman Johannes Lam

Ni **Herman Johannes Lam** (3 Enero 1892 iti Veendam – 15 Prbrero 1977 iti Leiden) ket maysa idi a botaniko nga Olandes.

Nagadal ni Lam idiay Unibersidad ti Utrecht, ng aidiay ket nagungunaan iti Doktor iti Biolohia idi 1919. Naidutok ni Lam a kas direktor ti *[[Rijksherbarium]]* idi 1933. Nagretiro isuna iti obra nga akademiko idi 1962. Isu ket kameng idi ti Akademia ti Naarian nga Olanda dagiti Arte ken Siensia manipud idi 1960.

## Dagiti nagibasaran
Charles Baehni

Ni **Charles Baehni** (Agosto 21, 1906 – Enero 23, 1964) ket maysa idi a Suiso a botaniko a nakaaramid kadagiti nangruna a kontribusion iti sientipiko a pannakaammo iti pagobraan a botanika.

## Biograpia
Ni Propesor Charles Baehni ket nayanak idi Agosto 21, 1906 iti Hinebra, Suisa. Isu ket nagadal idiay Unibersidad ti Hinebra, ken inmatonan idi babaen ni Propesor Robert Chodat nga idi 1932 ket nagungunaan iti grado ti Doktor ti Siensia. Iti isu met laeng a tawen, naidutok isuna a kas maysa a katakunaynay iti Konserbatorio ken Botanikal a Hardin ti Siudad ti Hinebra. Idi 1934, nagadal isu idiay Botanical Garden of the Field Museum iti Chicago, ken bayat nga adda idiay Estados Unidos, nagbanbanniaga isuna kadagiti nadumaduma a parte ti pagilian ken nagurnong kadagiti adu a sukimat a maipapan iti botanika.

Idi 1941, naidutok isuna a kas konserbator iti Botanikal a Hardin ti Hinebra. Isu ke nagserbi a kas Direktor iti Konserbatorio ken Botanikal a Hardin, iti Hinebra Suisa para kadagiti duapulo a tawen. Isu ket nagsurat kadagiti ad-adu ngem sangagasut a sientipiko a papel ken ti kangrunaan a kinaykayatna ket ti Sapotaceae. Nagkontribusion pay isuna kadagiti bilang dagiti sabali a botanikal a pamilia a mairaman ti Ulmaceae, Lacistemaceae, ken Violaceae.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium ferrugineum

Ti ***Palaquium ferrugineum*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae.  Ti espesipiko nga epiteta iti ** ket manipud iti Latin a ti kaibuksilanna key "agmaris iti lati", a mangibagbaga iti indumento. 

## Deskripsion
Dagiti ungkay ket maralabbasit-kayumanggi a tomentoso. Dagiti inploressensia ket agpataud kadagiti innem a sabong.

## Pannakaiwarwaras ken habitat
Ti *Palaquium ferrugineum* ket endemiko iti Borneo ken ammo laeng manipud iti Sarawak. Ti habitat ket aglalaok a dipterokarpo a bakir.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium grande

Ti ***Palaquium grande*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Sri Lanka.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium herveyi

Ti ***Palaquium herveyi*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti  iti katayag. Ti ukis ti kayo ket maralabbasit-kayumanggi. Dagiti inploressensia ket addaan kadagiti innem a sabong. Immatiddog dagiti bunga, aginggana iti  iti kaatiddog. Ti habitat ket aglalaok a dipterokarpo a bakir. Ti *P.&nbsp;herveyi* ket mabirukan idi Malaysia Peninsular ken Borneo.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium hexandrum

Ti ***Palaquium hexandrum*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti  iti katayag, nga addaan iti puon iti diametro aginggana iti . Ti ukis ti kayo ket nangisit a kayumanggi. Dagiti inploressensia ket addaan kadagiti 18 a sabong. Dagiti bunga ket immatiddog wenno immitlog, aginggana iti  iti kaatidog. Ti espesipiko nga epiteta iti ** ket manipud iti Latin a ti kaibuksilanna ket "innem nga estambre", a mangibagbaga kadagiti sabong. Ti habitatna ket tanap ken sagpaminsan a dagiti bakir ti igid ti karayan. Mabirukan ti *P.&nbsp;hexandrum* iti Sumatra, Malaysia Peninsular ken Borneo.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium elegans

Ti ***Palaquium elegans*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti  iti katauay. Dagiti ungkay ket marakayumanggi. Dagiti inploressensia ket addaan kadagiti 10 a sabong. Immitlog dagiti bunga, aginggana iti  iti kaatidog. Ti espesipiko nga epiteta iti ** ket manipud iti Latin a ti kaibuksilanna ket "nangayed". Ti habitat ket aglalaok a dipterokarpo a bakir. Ti *P.&nbsp;elegans* ket endemiko iti Borneo ken ammo laeng manipud iti Sarawak.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium kinabaluense

Ti ***Palaquium kinabaluense*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti  iti katayag. Ti ukis ti kayo ket mara-derosas berde. Dagiti inploressensia ket addaan kadagiti walo a sabong. Ti kayo ket nanaganan manipud iti Bantay Kinabalu iti estado ti Sabah iti Malaysia. Ti habitat ket aglalaok a dipterokarpo a bakir manipud iti pantar ti baybay aginggana iti  iti kangato. Ti *P.&nbsp;kinabaluense* ket endemiko iti Borneo.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium maingayi

Ti ***Palaquium maingayi*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Mabirukan daytoy idiay Malaysia ken Tailandia.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium microphyllum

Ti ***Palaquium microphyllum*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti  iti katayag. Ti ukis ti kayo ket maralabbasit kayumanggi. Dagiti inploressensia ket addaan kadagiti uppat a sabong. Agtimbukel dagiti bunga, aginggana iti  iti diametro. Ti espesipiko nga epiteta iti ** ket manipud iti Griego a ti kaibuksilanna ket "bassit a bulbulong". Ti habitat ket kalugnakan, kadagiti aglalaok a bakir ti dipterokarpo ken *[[kerangas]]*. Mabirukan ti *P.&nbsp;microphyllum* iti Sumatra, Malaysia Peninsular, Singapur ken Borneo.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium leiocarpum

Ti ***Palaquium leiocarpum*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti  iti katayag. Ti ukis ti kayo ket marakayumanggi aginggana iti maralabbasit maris-dapo. Dagiti inploressensia ket addaan kadagiti innem a sabong. Dagiti bunga ket immitlog wenno agtimbukel, aginggana iti  liti kaatidog. Ti espesipiko nga epiteta iti ** ket manipud iti Griego a ti kaibuksilanna ket "nalamuyot a bunga". Ti habitat ket dagiti aglalaok a kalugnakan a bakir, aglalaok a dipterokarpo a bakir ken bakir ti *[[kerangas]]*. Mabirukan ti *P.&nbsp;leiocarpum* iti Sumatra, Malaysia Peninsular, Borneo ken Sulawesi.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium multiflorum

Ti ***Palaquium multiflorum*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti  iti katayag. Ti ukis ti kayo ket maralabbasit kayumanggi. Dagiti inploressensia ket addaan kadagiti pito a sabong. Agtimbukel dagiti bunga, aginggana iti  iti diametro. Ti espesipiko nga epiteta iti ** manipud iti Latin a ti kaibuksilanna ket "adu a sabsabong". Ti habitatna ket kaaduan a dagiti bakir ti  *[[kerangas]]*. Ti *P.&nbsp;multiflorum* ket endemiko iti Borneo ken ammo laeng manipud iti Sarawak.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium ottolanderi

Ti ***Palaquium ottolanderi*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti  iti katayag. Dagiti ungkay ket marakayumanggi tomentoso. Dagiti inploressensia ket addaan kadagiti 16 a sabong. Dagiti bunga ket immitlog, aginggana iti  iti kaatidog. Ti habitat ket tanap nga aglalaok a dipterokarpo a bakir. Mabirukan ti *P.&nbsp;ottolanderi* idiay Tailandia, Indonesia ken Malaysia.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium pauciflorum

Ti ***Palaquium pauciflorum*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Sri Lanka.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Badui

Ti pagsasao a **Baduy** wenno **Badui** ket insasao babaen dagiti tattao a Baduy. Naiwarwaras dagiti patneng nga agsasao iti Bantay Kendeng, distrito ti Rangkasbitung iti Rehensia ti Lebak, Rehensia ti Pandeglang ken Sukabumi, Laud a Java, Indonesia. Nakarkulo nga adda dagiti 11,620 nga agsasao manipud idi 2010.

Asideg a maikabagian ti pagsasao a Baduy iti Sundanes ken sagpaminsan a maikeddeng a kas maysa a dialekto iti dayta a naibagbaga a pagsasao.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium pseudocuneatum

Ti ***Palaquium pseudocuneatum*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti  iti katayag. Ti ukis ti kayo ket maralabbasit aginggana iti maris-dapo kayumanggi. Dagiti inploressensia ket addaan kadagiti tallo a sabong. Immitlog dagiti bunga, aginggana iti  iti kaatiddog. Ti espesipiko nga epiteta iti ** ket manipud iti Latin a ti kaibuksilanna ket "kasla agsukog-kalso", a mangibagbaga iti nagabatay iti bulong. Kalugnakan ken dagiti turod a bakbakir ti habitat. Ti *P.&nbsp;pseudocuneatum* ket endemiko iti Borneo.

## Dagiti nagibasaran
Malayo Pontianak

Ti **Malayo Pontianak** (*Bahase Melayu Pontianak*, Indones: Bahasa Pontianak, sinuratan a Jawi: بهاس ملايو ڤونتيناك) ket ti pagsasao a Malayano a naisasao idiay Pontianak, Indonesia ken dagiti kaarrubayan a lugar.

Daytoy ket maysa kadagiti dua a nagruna akaruay ti sasao a Malayiko a naisasao iti Laud a Kalimantan, ti sabali ket ti Malayo Sambas. Ti Malayo Pontianak ket asideg a kabagian ti Sambas ken ti pay Malayo Sarawak iti kaarruba a Sarawak, Malaysia. Dagiti elemento manipud iti Malayo Johor-Riau, Insik, Banjares, Indones, dagiti nadumaduma a sasao a Dayak ken dagiti pay adu a  ket mabalin a makita iti pagsasao, a mangipaltiing kadagiti nadumaduma a taudan ti etniko nga agtataeng iti siudad.

Uray no ti Pontianak ket relatibo a homogeno, adda dagiti sumagmamano a nadayeg a sub-dialekto. Dagiti karuay ti Malayo a naisasao iti Pontianak, Kubu Raya, Ketapang ken Mempawah ket maigiddiat bassit manipud iti tunggal maysa kaniada. Adda dagiti paggigiddiatan kadagiti termino iti bokabulario ken ponolohia.

## Dagiti lingguistiko a langa
Ti sistema ti panangibalikas iti pagsasao a Malayo Pontianak ket mangiyunay-unay iti panagusar ti /ə/, daytou ket asideg a maipada iti karuay a Johor-Riau no maiyasping kadagiti sabali a dialekto ti Borneano a Malayo ken ti maikabagian a pagalagadan a pagsasao nga Indones. Ti sabali a nadayeg a langa ti ayug ket ti Voiced velar fricative iti panangibalikas ti letra *R* a kapadpada a mausar ti Malayo Sarawak. Iti pay maipatinayon, ti naisasao nga interjection ti *Bah* ket adu a maus-usar iti Pontianak , a maipada iti panagusar iti napalpaliiw a pagsasao iti amin a paset ti aplaya ti Borneo.
Palaquium pseudorostratum

Ti ***Palaquium pseudorostratum*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti  iti katayag. Ti ukis ti kayo ket maralabbasit kayumanggi. Dagiti inploressensia ket addaan kadagiti uppat a sabong. Dagiti bunga ket aginggana iti  iti kaatiddog. Ti espesipiko nga epiteta iti ** ket ti pannakaipada ti sebbangan iti *[[Palaquium rostratum]]*. Ti habitat ket kalugnakan ken dagiti bakir ti *[[kerangas]]*. Ti *P.&nbsp;pseudorostratum* ket mabirukan idiayu Borneo ken iti Filipinas.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium quercifolium

Ti ***Palaquium quercifolium*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti  iti katayag. Ti ukis ti kayo ket maralabbasit kayumanggi. Dagiti inploressensia ket addaan kadagiti 10 a marakayumanggi a tomentoso a sabong. Agtimbukel dagiti bunga, aginggana iti  iti diametro. Ti espesipiko nga epiteta iti ** ket manipud iti Latin, a mangibagbaga iti pannakaipada dagitibulong iti henero ti *[[Quercus]]*. Ti habitat ket tanap nga aglalaok a dipterokarpo a bakir ken iti pay kalugnakan a bakir. Mabirukan ti *P.&nbsp;quercifolium* idiay Sumatra, Borneo, Sulawesi ken Ambon.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium ridleyi

Ti ***Palaquium ridleyi*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti  iti katayag. Ti ukis ti kayo ket marakayumanghi maris-dapo. Dagiti inploressensia ket addaan kadagiti 11 a sabong. Dagitibunga ket immitlod, aginggana iti  iti kaatiddog. Naipanagan ti kayo ken ni Henry Nicholas Ridley ti maysa nga Ingles a botaniko. Ti habitat ket kalugnakan ken dagiti bakir ti *[[kerangas]]*. Maus-usar ti kayon a kas panagaramid kadagiti atep idiay Sumatra. Mabirukan ti *P.&nbsp;ridleyi* manipud iti Bietnam aginggana iti Baro a Guinea.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium rioense

Ti ***Palaquium rioense*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti  iti katayag. Ti ukis ti kayo ket kayumanggi. Dagiti sabong ket marakayumanggi. Dagiti bunga ket immmitlog, aginggana iti  iti kaatiddog. Ti espesipiko nga epiteta iti *rioense* ket mangibagbaga iti probinsia ti Riau iti Sumatra. Ti habitat ket dagiti bakir ti turod ken kabambantayan manipud iti  aginggana iti  iti kangato. Mabirukan ti *P.&nbsp;rioense* idiay Riau ken Borneo.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium stellatum

Ti ***Palaquium stellatum*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti  iti katayag. Ti ukis ti kayo ket mara-kayumanggi. Dagiti inploressensia ket addaan kadagiti lima a sabong. Agtimbukel dagiti bunga, aginggana iti  iti diametro. Ti espesipiko nga epiteta iti ** ket manipud iti Latin a ti kaibuksilanna ket "kasla bituen", a mangibagbaga kadagiti sumagmamano nga indumento a dutdot. Ti habitat ket tanap nga aglalaok a dipterokarpo a bakir. Nadagsen ken natibker ti kayona. Mabirukan ti *P.&nbsp;stellatum* idiay Sumatra, Malaysia Peninsular ken Borneo.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium supfianum

Ti ***Palaquium supfianum*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti  tall. Dagiti ungkay ket marakayumanggi. Dagiti inploressensia ket addaan kadagiti lima a sabong. Ti habitat ket aglalaok a dipterokarpo a bakir iti agarup a  iti kangato. Mabirukan ti *P.&nbsp;supfianum* idiay Baro a Guinea.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium rubiginosum

Ti ***Palaquium rubiginosum*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Sri Lanka.

## Dagiti nagibasaran