open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Octave Mirbeau

Ni **Octave Mirbeau** (1848-1917), maysa a mannurat a Pransés, nobelista, dramaturgo, kritiko iti literatura ken aktibista iti politika.

## Dagiti obrana

### Nobela
* *Le Calvaire* (1886).
* *L'Abbé Jules* (1888).
* *Sébastien Roch*(1890).
* *Dans le ciel* (1893-1989).
* *Le Jardin des supplices* (1899).
* *Le Journal d'une femme de chambre* (1900).
* *Les 21 jours d'un neurasthénique* (1901).
* *La 628-E8* (1907).
* *Dingo* (1913).

### Drama
* *Les Mauvais bergers* (1897).
* *Les affaires sont les affaires* (1903).
* *Les affaires sont les affaires* (1903).
* *Le Foyer* (1908).

### Saan-a-piksion
* *Combats esthétiques* (1993).
* *Combats littéraires* (2006).

## Dagiti silpo ken dagiti nagibasaran

* Pierre Michel - Jean-François Nivet, *Octave Mirbeau, l'imprécateur au coeur fidèle*, Séguier, 1990.
* Pierre Michel, *Les Combats d'Octave Mirbeau*, Besançon, 1995.
* Samuel Lair, *Mirbeau et le mythe de la Nature*, Presses universitaires de Rennes, 2004.
* *Cahiers Octave Mirbeau*, n° 1-19, 1994-2012. 
* Société Octave Mirbeau.
* Octave Mirbeau.
* Octave Mirbeau, Éditions du Boucher.
* Pierre Michel, ''Bibliographie d'Octave Mirbeau''.
Frédéric Mistral

Ni **Frédéric Mistral** (Septiembre 8, 1830 - Marso 25, 1914) ket maysa a mannaniw a Pransés a nangidaulo iti panangiyungar iti pagsasao a Oksitano ken iti literaturana idi siglo-19. Nagungunaan iti Premio Nobel iti Literatura idi 1904.

## Bibliograpia

### Dandaniw
* *Mirèio*, 1859
* *Calendau*, 1867
* *Lis isclo d'or*, 1875
* *La raço latino*, 1879
* *Nerto*, 1984
* *Lou pouèmo déu Rose*, 1897
* *Moun espelido*, 1906
* *Discours et dicho*, 1906
* *Lis oulivado*, 1912
* *Œuvres poétiques complètes*, 1967

### Drama
* *La Rèino Jano*, 1890

## Dagiti akinruar a silpo
* Biografia ni Frédéric Mistral
José Echegaray

Ni **José Echegaray y Eizaguirre** (Abril 19, 1832 – Septiembre 4, 1916) ket maysa nga inheniero, matematiko, ken dramaturgo iti Madrid, Espania. 

## Bibliograpia
### Drama
* *O locura o santidad*, 1877
* *Mariana*, 1892
* *El estigma*, 1895
* *La duda*, 1898
* *El loco Dios*, 1900

## Dagiti akinruar a silpo
* Nobel Prize bio
* http://literature.nobel.brainparad.com/echegaray_jose.html
Henryk Sienkiewicz

Ni **Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz** (; ammo pay iti parbo a nagan iti "Litwos" ; 5 Mayo 1846 – 15 Nobiembre 1916) ket maysa idi a Polako nga agiwarwarnak, nangabak iti Premio Nobel a nobelista, ken pilantropo. Isu ket kaaduan a nailaglagipan para kadagiti bukodna a naipakasaritaan a nobela.

## Dagiti akinruar a silpo
*
*
* 
* Dagiti obra ni Henryk Sienkiewicz iti Internet Archive
Giosuè Carducci

Ni **Giosue Carducci** (Hulio 27, 1835 – Pebrero 16, 1907) ket maysa mannaniw, naindaklan a poeta iti Italia. Idi 1906 napadayawan iti Premio Nobel iti Literatura. Isuna iti immuna nga Italiano a nangunggunaan iti daytoypremio.

## Biograpia
Naipasngay ni Carducci idiay Val di Castello, bassit nga ili idiay amianan ti Tuscana. Ni amana ket doktor a nangsuportar iti pinagtitipon iti buo nga Italia. Isu garud nga napuersada nga umalis-alis ti pagianan idi ubing pay ni Carducci agingga it Florencia ti napilida a pagnaedan.

## Dagiti akinruar a silpo
* Nobel Prize Biography page
* Giosuè Carducci: 19th century poet, statesman and satanist
* Giosuè Carducci poems  Original Italian text
Rudyard Kipling

Ni **Joseph Rudyard Kipling** (  ; 30 Disiembre 1865 – 18 Enero 1936) ket maysa idi nga Ingles a mannaniw, mannurat iti ababa a sarita, ken nobelista a naipangpangruna a nalaglagip para iti panagrambakna iti Britaniko nga imperialismo, iti sarsarita ken dandaniw dagiti Britaniko a soldado idiay India, ken dagiti sarsaritana para kadagiti ubbing. Ni Kipling ket nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1907. Naipasngay isuna idiay Bombay, idiay Bombay a Presidensia iti Britaniko nga India, ken innala ti pamiliana idiay Inglatera idi isu ket agtawen ti lima. Ni Kipling ket kalatakan a naam-ammuan kadagiti obrana iti piksion, a mairaman ti *[[Ti Bakir a Libro]]* (maysa nga urnong dagiti sarita a mairaman ti "Rikki-Tikki-Tavi"), *[[Isu nga Kasta dagiti Sarita]]* (1902) (1894), *[[Kim (nobela)|Kim]]* (1901) (maysa asarita ti panagbanbaniaga), dagiti adu nga ababa a sarita, a mairaman ti "Ti Lallaki nga Isunto ti Ari" (1888); ken dagiti dandanina, a mairaman ti *[[Mandalay (daniw)|Mandalay]]* (1890), *[[Gunga Din]]* (1890), *[[Ti Dagsen ti Puraw a Tao]]* (1899) ken *[[If—]]* (1910). Isu ket naipanunutan a kas ti maysa a nagruna nga "agpabpabaro ti arte iti ababa a sarita"; dagiti librona para kadagiti ubbing ket naibturan a klasiko iti literatura dagiti ubbing; ken dagiti obrana ket ket naibagbaga nga agipakpakita ti "maysa nga adu ti aramatna ken naraniag a pakasaritaan a regalo".

## Dagiti nagibasaran
Orhan Pamuk

Ni **Ferit Orhan Pamuk** , ammo pay a kas ni **Orhan Pamuk**, ket  Turko a nobelista. Isuna pay ti Robert Yik-Fong Tam a Propesor iti Nagtagitaoan idiay Unibersidad ti Columbia, nga idiay ket agisursuro ti komparatibo a literatura ken mannurat.

Maysa kadagiti kalatakan a mannurat iti Turkia, dagiti obrana ket nakalako ti agarup a sangapulo ket maysa a riwriw a liblibro iti innem a pulo a pagsasao, a makaaramid kaniana ti kaaduan ti nailako iti pagilianna. Ni Pamuk ket nakaawat kadagiti adu a literario a pammadayaw, a mairaman ti Premio Nobel iti Literatura idi 2006, daytoy ti immuna a Premio Nobel a naipangunggunaan iti Turko nga umili.

## Bibliograpia

### Nobela

* *Cevdet Bey ve Oğulları* (Ni Cevdet Bey ken dagiti Annakna a Lallaki), 1982
* *Sessiz Ev* (Iti Naulimek a Balay), 1983
* *Beyaz Kale* (Iti Puraw a Kastilio), 1985
* *Kara Kitap* (Iti Nangisit a Libro), 1990
* *Yeni Hayat* (Iti Baro a Biag), 1995
* *Benim Adım Kırmızı* (Ti Naganko ket Nalabbasit), 1998
* *Kar* (Niebe), 2002

### Sursurat
* *Gizli Yuz* (*Sekreta a Rupa*), pabuya, 1992
* *Öteki Renkler* (*The Other Colors*), sursurat, 1999
* *İstanbul: Hatıralar ve Şehir* (*Istanbul: Dagiti Palpalagip ken ti Siudad*), panaglaglagip, 2003
Elfriede Jelinek

Ni **Elfriede Jelinek** (; ) ket maysa nga Austriano a dramaturgo ken nobelista. Nagunggunaan isuna ti Premio Nobel iti Literatura idi 2004 para iti "musika a panagayayos dagiti boses kadagiti nobela ken dagiti pabuya nga, addan ti nalatak a linguistiko a regta, ket agiparang kadagiti absurdidad ti kagimongan a panangiladawan ken dagiti parneken a bileg."
Rudolf Christoph Eucken

Ni **Rudolf Christoph Eucken** (5 Enero 1846 – 15 Septiembre 1926) ket maysa idi nga Aleman a pilosopo, ken ti nagabak ti 1908 a Premio Nobel iti Literatura.

## Nasapa a biag
Ni Eucken ket naipasngay idiay Aurich, Pagarian iti Hanover (tattan a Nababa a Saxony). Ni tatang na ket pimmusay idi ubing pay, ken ni nanang na ti nangayaywan kaniana. Isuna ket nagadal idiay Aurich, a maysa kadagiti agisursuro kaniana ket maysa a klasiko a pilosopo a ni Ludwig Wilhelm Maximilian Reuter (1803-1881). Nagadal idiay Unibersidad ti Göttingen ken Unibersidad ti Berlin. Iti dayta a kinaudi a lugar, ni Friedrich Adolf Trendelenburg ket maysa idi a propesor a dagiti kapanunutan nga etniko ken ti kapanunutan na ti pakasaritaan iti pilosopia ket isu ti nakaguyuguy kaniana.

## Dagiti nagibasaran
Selma Lagerlöf

Ni **Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf** (; 20 Nobiembre 1858 &ndash; 16 Marso 1940) ket maysa idi a a Suéko a mannurat. Isu ti immuna a babai a nagunggunaan ti  Premio Nobel iti Literatura, ken kaaduan a naamammuan para iti librona a para kadagiti ubbing a *Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige* (*[[Dagiti Nakakaskasdaaw a Panagbanbanniaga ni Nils]]*).

## Nasapa a biag
Naipasngay idiay Mårbacka (ti tattan a Munisipalidad ti Sunne) ti maysa nga asienda idiay Värmland idiay lumaud a Suésia, ni Lagerlöf ket anak ti ni Teniente Erik Gustaf Lagerlöf ken Louise Lagerlöf *née* Wallroth. Ti maikapat nga annakda, naipangay isuna nga addaan ti dunor ti patong. Daytoy a nasapa a pangsakit ket nagbanagan ti panakapilay ti dua a saka na, ngem isuna ket immimbag met laeng.  Isu ket maysa a naulimek nga ubing, naganetget isuna a maipada dagiti katawenan na, nga isu ket agay-ayat nga agbasbasa. Ti panakalako ti Mårbacka kapasan ti panagsakit ni tatangna idi 1884 ket naganetgetan ti irarang-ayna.

## Dagiti nagibasaran
Paul Heyse

Ni **Paul Johann Ludwig von Heyse** (15 Marso 1830 &ndash; 2 Abril 1914) nailidding nga Aleman a mannurat ken agipatpatarus. Isu ket kameng dagiti dua a naipangpangruna a kagimongan a literario, ti*[[Tunnel über der Spree]]* idiay Berlin ken ti *[[Die Krokodile]]* idiay Munich, isu ket nagsursurat kadagiti nobela, daniw, ken dagiti 177 nga ababa a sarita, ken dagiti agarup a sangapulo ket innem a drama. Ti dagup dagiti adu ken nadumaduma a pinataud ni Heyse ket nakaaramid kaniana ti maysa a kangrunaan a panakailadawan kadagiti Aleman a lallaki dagiti letra. Nagunggunaan isuna ti Premio Nobel iti Literatura idi 1910 "a kas paamadayaw ti naitungpal a kinaartista, a nasagepsepan iti kinapudno, nga agnanayon a nagiparang iti atiddog ket narang-ay a karrer a kas maysa a liliko a mannaniw, dramatista, nobelista ken mannurat kadagiti nalatak nga ababa a sarita iti lubong." Ni Wirsen, maysa kadagiti hues iti Nobel, ket kinunana a ti "Alemania ket awan pay ti nalatlatak a henio ti leterario iti sakbay ni Goethe." Ni Heyse ket isu ti maikapat a kalakayan a laureado iti literatura, kalpasan ni Doris Lessing, Theodor Mommsen ken Jaroslav Seifert.

## Dagiti nagibasaran
Maurice Maeterlinck

Ni **Maurice Polydore Marie Bernard Maeterlinck** (tinawtawagan pay a kas ni *Comte (Konde) Maeterlinck* manipud ti 1932;  idiay Belhika,  idiay Pransia; 29 Agosto 1862 – 6 Mayo 1949) ket maysa idi a Belga a  dramaturgo, mannaniw, ken mannalaysay a nagsursurat iti Pranses. Isu ket nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1911. Dagiti kangrunaan a tema dagiti obrana ket patay ken ti kayatna a saoen ti biag. Dagiti pabuyana ket agporma ti nangruna a paset ti Simbolista a tignay.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Gerhart Hauptmann

Ni **Gerhart Hauptmann** (15 Nobiembre 1862 – 6 Hunio 1946) ket maysa idi nga Aleman a daramaturgo ken nobelista a nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1912.
Romain Rolland

Ni **Romain Rolland** (29 Enero 1866 – 30 Disiembre 1944) ket maysa a  Pranses a dramatista, nobelista, manalaysay, agisarsarita ti arte ken mistiko a nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1915.

## Biograpia
Ni Rolland ket naipasngay idiay  Clamecy, Nièvre iti pamilia a nabaknang ken agtaltalon. Nagisursurat kadagiti bukodna a kapadasan  iti *Kaunegan a panagbanbaniaga* (1942), isu mismo ti nakakita nga isu ket pannakabagi iti "taga-ugma a sebbangan." Inpakatna dagitoy a tinaudan iti *[[Colas Breugnon]]* idi (1919).

Naala isuna idiay École normale supérieure idi 1886, immuna a nagadal iti philosopia, ngen ti kinawaya ti kararuana ket puonan ti panagbaybay-anna iti daytoy tapno isuna ket saan a mangitulok iti mangituray nga ideolohia. Naalana ti grado ti pakasaritaan iti 1889 ken nagtaeng ti dua a tawen idiay Roma, a ti panakaamammona kenni Malwida von Meysenbug nga isu ket gayyem ni Nietzsche kenni Wagner ken ti panakaduktalna ti Italiano nga obra maestra ket nangikeddeng para iti panagrangrang-ay ti kapanunutanna. Idi nagsubli idiay Pransia idi 1895, naalana ti doktorado a grado babaen ti bukodna a tesis iti *Dagiti nagtaudan iti moderno a liriko a teatro* ken ti doktoradona a disertasion, *Pakasaritaan iti Opera idiay Europa sakbay ni Lully ken Scarlatti*.

Ti immuna a librona ket naipablaak idi 1902, idi isu ket agatwen iti 36. Babaen ti panagipatakderna ti 'teatro dagiti tatttao', nakaited isuna kadagiti nagruna a parawad para iti demokratisasion iti teatro. A kas maysa a humanista, inarakupna dagiti obra dagiti pilosopo iti India ("Panakisarsarita kenni Rabindranath Tagore" ken Mohandas Gandhi). Ni Rolland napigsa a naimpluensian babaen ti Vedanta a pilosopia iti India, a naipangpangruna kadagiti obra ni Swami Vivekananda.

## Dagiti nagibasaran
J. M. Coetzee

Ni **John Maxwell "J. M." Coetzee** ( ; ) ket maysa a mannurat ken akademia manipud idiay Abagatan nga Áprika. Isuna tattan ket maysa nga Australiano ken agtaeng idiay Adelaide, Abagatan nga Australia. Maysa a nobelista ken Literario a kritiko ken agipatpatarus, ni Coetzee ket namindua a nagunggunaan ti Premio Booker ken nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 2003.

## Dagiti nagibasaran
Toni Morrison

Ni **Toni Morrison** (naiyanak a kas ni **Chloe Ardelia Wofford**; Pebrero 18, 1931&nbsp;– Agosto 5, 2019) ket maysa nga Amerikana a nobelista, editor, ken propesor. Dagiti nobelana ket ammo kadagiti epiko a tema, narugso a dialogo, ken nabaknang kadagiti naisalaysayan a karakter. Dagiti kalatakan a nobelana ket mairaman ti *[[Ti Kaasulan a Mata]]*, *[[Sula (nobela)|Sula]]*, *[[Kanta ni Solomon (nobela)|Kanta ni Solomon]]* ken *[[Nadunggo (nobela)|Nadunggo]]*. Nakomisionado pay isuna a nagsurat iti librito para iti maysa a baro nga opera, ti *[[Margaret Garner]]*, nga immuna a naipabuya idi 2005. Isu ket nangabak iti Premio Nobel idi 1993 ken idi 1987 ti Premio Pulitzer para iti *Nadunggo*. Idi 29 Mayo 2012, isu ket nagunggunaan ti Presidensial a Medalia ti Waya.

## Dagiti nagibasaran


## Dagiti akinruar a silpo
Pearl S. Buck

Ni **Pearl Sydenstricker Buck** (Hunio 26, 1892 – Marso 6, 1973), naamammuan pay iti Insik a naganna iti **Sai Zhenzhu** (), ket maysa idi nga Amerikana a mannurat ken nobelista. A kas anak a babai dagiti misionario, ni Buck kaaduan a nagnanaed iti kabibiagna sakbay ti 1934 idiay Tsina. Ti nobelana a *[[Ti Naimbag a Daga]]* ket isu idi ti kaaduan a nalaklako a libro ti piksion idiay Estados Unidos idi 1931 ken 1932 ken nangabak iti Premio Pulitzer idi 1932. Idi 1938 isu ket nangungunaan ti Premio Nobel iti literatura "para iti nabaknang ken agpayso a deskripsion iti epiko ti biag ti mannalon idiay Tsina ken ti dagiti biograpiko nga obra maestrana." 

## Dagiti nota

## Dagiti akinruar a silpo
Gabriela Mistral

Ni **Gabriela Mistral** (; 1889–1957) ket isuidi ti parbo a nagan ni **Lucila Godoy Alcayaga**, ti taga- Chile a  mannaniw, manursuro, diplomata, ken peminista nga isu idi ti immuna a Latin nga Amerikana (ken isu pay laeng ti is-isu a Latin nga Amerikana) a nangungunaan ti Premio Nobel iti Literatura, isi 1945. Dagiti kapanggepan dagiti daniwna ket mairaman ti katutubo, liputan, ayat, ayat ti ina, ladingit ken panagpia, panagbanniaga, ken identidad ti Latin nga Amerika a kas naporma manipud ti panaglalaok dagiti impluensia iti Patneng nga Amerikano ken Europeano. 

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Imre Kertész

Ni **Imre Kertész** (; ) ket maysa a Hungaro Hudio a mannurat ken nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 2002 "para kadagiti panagsursurat nga agsarsarapa ti narukop a kapadasan dagiti tattao a nangsupiat kadagiti barbariko panagikeddeng iti pakasaritaan".

## Dagiti nagibasaran
V. S. Naipaul

Ni **Vidiadhar Surajprasad "V. S." Naipaul** ( wenno ; 17 Agosto 1932 – 11 Agosto 2018) ket maysa a taga- Trinidad-Britaniko a mannurat iti Indo-Trinidadiano a tawidan iti Bhumihar Brahmin nga ammo para kadagiti nobelana a nangipatengnga iti isip iti legado iti kolonialismo iti Britaniko nga Imperio. Isu ket nagsurat pay kadagiti obra a saan a piksion, a kas dagiti panagsursurat ti panagbanniaga ken dagiti salaysay.  

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*
José Saramago

Ni **José de Sousa Saramago**, GColSE (; (16 Nobiembre 1922 – 18 Hunio 2010) ket maysa idi a nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura a Portuges a nobelista a mannaniw, dramaturgo ken agiwarwarnak.

## Dagiti nagibasaran
Dario Fo

Ni **Dario Fo**  ket maysa nga Italiano a satirista, dramaturgo, mangiturturong ti teatro, aktor ken kompositor. Dagiti dramatiko nga obrana nga agikabkabil ti pamay-an a komedia iti taga-ugma nga Italiano a commedia dell'arte, maysa a teatro nga estilo a nalatak kadagiti klase ti agtabtabaho. Agdama tatta nga adda bukodna ken agpatpataray ti teatro a kompania a mairaman ti asawana nga aktres a ni Franca Rame. Nagunggunaan isuna ti 1997 Premio Nobel iti Literatura, a ti komite ket dinaydayaw isuna nga isu ket maysa a mannurat nga "agtultulad kadagiti agangangaw iti Tengnga a Panawen iti kalaing a kasla agibaut ti katurayan ken patibkeren na ti dignidad dagiti oprimado ".

## Dagiti nagibasaran
Wisława Szymborska

Ni **Wisława Szymborska**, Maria Wisława Anna Szymborska  (2 Hulio 1923&nbsp;– 1 Pebrero 2012) ket maysa idi a Polako a mannaniw, mannalaysay, agipatpatarus ken nagungunaan iti 1996 Premio Nobel iti Literatura. Naipasngay idiay Prowent, nga itan ket nagbalin a paset iti Kórnik, kalpasan daytoy isuna ket nagtaeng met idiay Kraków agingana idi pimmusay. Nailanad isuna a kas  ti "Mozart iti Daniw". Idiay Polonia, dagiti libro ni Szymborska ket nakadanonen iti panaglako a karibalna dagiti nalatak a mannurat ti prosa: a kinunana iti maysa a daniw, "Adda Sabsabali a Kaykayatda ti Daniw" ("Niektórzy lubią poezję"), nga awan pay nga ad-adu ngen dua kadagiti sangagasot a tattao ket kayatda iti daytoy nga arte.

Ni Szymborska ket nagungunaan idi 1996 ti Premio Nobel iti Literatura "para iti daniw nga addaan ti pasagid a kinaapag-isu nga agipalubos iti pakasaritaan ken biolihiko a linaon nga agpabalin kadagiti pedaso ti kinapudno ti nagtagitaoan". Nagbalin a naam-ammuan isuna iti sangalubongan gapu ti nagbanagan iti daytoy. Dagiti obrana ket naipatarus iti Ingles ken kadagiti adu a sasao nga Europeano, ken naipatarus pay iti Arabiko, Hebreo, Hapon ken Insik.

## Dagiti nagibasaran
Derek Walcott

Ni **Derek Alton Walcott**, OBE  OCC (23 Enero 1930 – 17 Marso 2017) ket maysa a taga-Saint Lucia a mannaniw, dramaturgo, mannurat ken makitkita nga artista a nagunggunaan iti Premio Nobel iti Literatura idi 1992 ken ti T. S. Eliot a Premio idi 2011 para iti *Dagiti Puraw a Kannaway* (). Dagiti obrana ket mairaman ti Homeriko nga epiko nga *Omeros*. Ni Robert Graves ket insurat na nga ni Walcott "ket tenglenna ti Ingles nga addaan iti as-asideg a pannakaawat iti kauneganna a salamangka ngem kadagiti kaaduan, ngem no saan nga ania man, kadagiti kontemporariona”.

## Dagiti nagibasaran
Verner von Heidenstam

Ni **Carl Gustaf Verner von Heidenstam** (6 Hulio 1859 &ndash; 20 Mayo 1940) ket maysa idi a Sueko a mannaniw ken nobelista, nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1916. Isu ket kameng iti Sueko nga Akademia manipud idi 1912. Kaaduan kadagiti obrana ket nasged a panangiladawan kadagiti Sueko a karakter, biag, ken ugugali, a kadawyan kadagiti patriotiko panakaipanunutan.
Frans Eemil Sillanpää

Ni **Frans Eemil Sillanpää** () (16 Septiembre 1888 &ndash; 3 Hunio 1964) ket maysa kadagiti kalatakan a Pinlandés a mannurat.

Nagunggunaan isuna ti Premio Nobel iti Literatura idi 1939 "para iti nauneg a panaka-awatna kadagiti agtaltalon iti pagilianna ken ti nasayaat nga arte a panangiladawanna dagiti kabibiagda ken dagiti maikabagian da iti Katutubo."

Ni Frans Eemil Sillanpää ket naipasngay iti maysa nga agtaltalon a pamilia idiay Hämeenkyrö. Nupay dagiti nagannak kaniakna ket napanglawda, napakabaelanda nga iserrek isuna iti eskuela idiay Tampere. Idi 1908 immalis isuna idiay Helsinki tapno agadal ti medisina. Ditoy ket nagayyemanna a mairaman dagiti pintor a ni Eero Järnefelt kenni Pekka Halonen, ti komposer a ni Jean Sibelius ken ti mannurat a ni Juhani Aho.

Idi 1913 ni Sillanpää ket immalis manipud idiay Helsinki ken napan idiay sigud a pagtaenganna a purok ken nagipasnek isuna ti panagsursurat.

Naamammuan isuna iti sangalubongan para iti nobela na a *Nuorena nukkunut* (*Ti katulong a ni Silja*/*Nakaturog Bayat a Katutubo*) idi 1931.

Ti asteroid a 1446 Sillanpää, a naduktalan babaen ti Pines nga astronomo ken pisiko a ni Yrjö Väisälä, ket isu ti naipanagan kaniana.

## Dagiti obra
* *Elämä ja aurinko* (1916)
* *Ihmislapsia elämän saatossa* (1917)
* *[[Hurskas kurjuus]]* (naipatarus a kas ti *Natulok a Panag-tawtawid*) (1919)
* *Rakas isänmaani* (1919)
* *Hiltu ja Ragnar* (1923)
* *Enkelten suojatit* (1923)
* *Omistani ja omilleni* (1924)
* *Maan tasalta* (1924)
* *Töllinmäki* (1925)
* *Rippi* (1928)
* *Kiitos hetkistä, Herra...* (1930)
* *Nuorena nukkunut* (naipatarus a kas ti*Ti Katulong a ni Silja*) (1931)
* *Miehen tie* (1932)
* *Virranpohjalta* (1933)
* *Ihmiset suviyössä* (naipatarus a  ka ti *Tattao iti Kalgaw a Rabii*) (1934)
* *Viidestoista* (1936)
* *Elokuu* (1941)
* *Ihmiselon ihanuus ja kurjuus* (1945)
Cyperus papyrus

Ti ***Cyperus papyrus*** ket sebbangan ti akuatiko a mula nga agsabsabong a tagikua ti rono a pamilia ti Cyperaceae. Daytoy ket nalukneng hierba a perenial, a patneng ti Aprika, ken mangporma kadagiti takder ti natayag a kasla rono a mulmula ti kalugnakan iti ababaw a danum.

Ti rono ti papiro (ken dagiti asideg a kabagianna) ket addaan iti atiddog a pakasaritaan it panagus-usar babaen ti tattao, a naipangpangruna kadagiti Ehipsio, daytoy pay ti taudan ti papel a papiro, ken dagiti pasetna ket mabalin pay a makan, ken dagiti nalaka a tumpaw a sanga ket mabalin a maaramid kadagiti bangka. Daytoy ket masansanen a naimuyongan a kas maysa a masetas.

Ti *C. papyrus* ken ti ansisit a kultibar *C. papyrus* 'Nanus' ket nakagun-od ti Gunguna ti Dayaw ti Hardin ti Naarian a Kagimongan ti Hortikultura.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*Umibersidad ti Purdue : ''Cyperus papyrus''
*Floridata
Cape Town

Ti **Cape Town** (; ; ; ) ket isu iti maikadua a kaaduan ti populasion a siudad idiay Abagatan nga Aprika. Isu iti kapitolio ti probinsia ti Lumaud a Rawis. Ditoy iti pakaaramidan ken pakabuklan iti amin a paglintegan ita isu iti nakabatayan iti Parlamentario iti Abagatan nga Aprika ken dadduma pay nga op-opisina iti gobierno. Nalatak iti Cape Town gapu iti kinapintas iti katutubona kas iti sabanganna, dagiti nadumaduma a sabsabong idiay nakaparikos a banbantay, iti Bantay Lamisaan ken iti Punto Rawis. Iti Cape Town ket isu iti natan-okan a papanan dagiti turista iti buo nga nga Aprika.

## Dagiti nagibasaran
San Francisco

Ti **San Francisco** (), opisial a ti **Siudad ken Probinsia ti San Francisco**, ket isu ti busbos, kultura, ken pagluganan a sentro iti Luek a Lugar ti San Francisco, ti maysa a rehion iti 7.5&nbsp;a riwriw a tattao a mairaman ti San Jose ken Oakland. Ti maymaysa laeng a Siudad ken probinsia idiay California, buklenna daytoy ti daga a kalawa ti agarup a  idiay amianan a gibus iti San Francisco a Peninsula, nga addaan ti kapusek iti agarup a 17,179 a tattao tunggal maysa a milia (6,632 tattao tunggal maysa a km2). Isu daytoy ti kapusekan a nataengan a dakkel a siudad (populasion ti sumurok a 200,000) idiay estado iti California ken ti makadua a kapusekan ti populasion a dakkel a siudad idiay Estados Unidos kalpasan ti Siudad ti New York. Ti San Francisco ket isu ti maikapat a kapusekan ti popuilasion a siudad idiay California ken ti maika-13 a kaaduan ti populasion a siudad idiay Estados Unidos, nga addaan ti populasion iti 805,235 manipud ti 2010 a Senso. Ti San Francisco-Oakland-Fremont a metropolitano a lugar ket addaan ti populasion iti 4,335,391.

## Dagiti nagibasaran
Binalabála

Ti **binalabála** () ket isu ti porma ti salaysay wenno maipakaammo nga obra a maipanggep, iti paset wenno iti sibubukel, nga adda dagiti pakaammo wenno paspasamak a saan nga husto, ngem dagitoy ket naipagpagarup ken teoretiko laeng, ken pinarparnuay ti mannurat.
Hokkaido

Ti , ammo idi a kas ti **Ezo**, **Yezo**, **Yeso**, wenno **Yesso**, ket isu daytoy ti maikadua a kadakkelan nga isla iti Hapon; isu pay ti kadakkelan ken akin-amianan unay kadagiti 47 a  prepektural nga agpang a pannakabingbingay iti Hapon. Ti Ilet a Tsugaru pagsinaenna ti Hokkaido manipud iti Honshu, uray no dagitoy dua nga is-isla ket naikapet da babaen ti sirok ti danum a perrokarril a ti Seikan a Tunel. Ti kadakkelan a siudad idiay Hokkaido ket ti kapitoliona, a ti Sapporo.

## Dagiti nagibasaran
Prepektura ti Fukushima

Ti  ket maysa a prepektura iti Hapon a mabirukan idiay Rehion ti Tōhoku idiay isla iti Honshu. Ti kapitoliona ket ti siudad iti Fukushima.

## Dagiti nagibasaran
Prepektura ti Iwate

Ti  ket isu ti maikadua akadakkelan a prepektura iti Hapon kalpasan ti Hokkaido. Mabirukan daytoy idiay Rehion ti Tōhoku idiay isla ti Honshū ken naglaon daytoy ti akindaya unay a murdong ti isla. Ti kapitoliona ket ti Morioka. TiIwate ket addan ti kabaan ti densidad ti populasion iti ania man a prepektura malaksid ti Hokkaido. Dagiti nalatak a mapasiaran ditoy ket ti Budista a templo iti Hiraizumi, a mairaman ti Chūson-ji ken Mōtsū-ji ken dagiti gameng da a, Fujiwara no Sato, ti maysa a pagbuyaan a lugar ken ti tema a parke idiay Esashi Ward, Siudad ti Oshu, Tenshochi, maysa a parke idiay Siudad ti Kitakami a naamammuan daytoy kadagiti dadakkel, a laklakay a seresa a kaykayo ken ti Morioka a Kastilio idiay Siudad ti Morioka.

## Dagiti nagibasaran
Prepektura ti Chiba

Ti  ket maysa a prepektura iti Hapon a mabirukan idiay rehion ti Kantō ken idiay Kalatakan a lugar ti Tokyo. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti Chiba.

## Dagiti nagibasaran
Prepektura ti Ibaraki

Ti  ket maysa a prepektura iti Hapon, a mabirukan idiay rehion ti Kantō idiay kangrunaan nga isla iti Honshu. Ti kapitoliona ket ti Mito.

## Dagiti nagibasaran
Prepektura ti Kanagawa

Ti  ket maysa a prepektura a mabirukan idiay akin-abagatan a rehion ti Kantō iti Hapon. Ti kapitoliona ket ti Yokohama. Ti Kanagawa ket paset iti Kalatakana Lugar ti Tokyo.

## Dagiti nagibasaran
Prepektura ti Tochigi

Ti  ket maysa a prepektura a mabirukan idiay rehion ti Kantō idiay isla iti Honshū, Hapon . Ti kapitoliona ket ti siudad iti Utsunomiya. 

## Dagiti nagibasaran
Nadine Gordimer

Ni **Nadine Gordimer**  ket maysa a Taga-Abagatan nga Aprika a mannurat, aktibista ti politika ken nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1991.

## Dagiti nagibasaran
Octavio Paz

Ni **Octavio Paz Lozano** (; Marso 31, 1914&nbsp;– Abril 19, 1998) ket maysa idi a mannurat a Mehikano, mannaniw, ken diplomatiko, ken nangunggunaan iti Premio Nobel iti Literatura idi 1990.
Camilo José Cela

Ni **Camilo José Cela y Trulock, ket isu ti Umuna a Markes iti Iria Flavia** (; 11 Mayo 1916 – 17 Enero 2002) ket maysa idi a Kastila a nobelista ken mannurat ti ababa a sarita a naikumaduaan ti Kaputotan iti '36 a tignay.

Nagunggunaan isuna ti 1989 Premio Nobel iti Literatura "para ti narang-ay ken napeksa nga insurat a saan a daniw, nga addan iti natengngel a kompasion nga agporma ti panagsuppiat a panagkita iti pannakadanar ti tao".

## Dagiti nagibasaran
Naguib Mahfouz

Ni **Naguib Mahfouz** ( **, ; 11 Disiembre 1911 &ndash; 30 Agosto 2006) ket maysa idi nga Ehiptiano a mannurat a nangabak ti 1988 a Premio Nobel iti Literatura. Nipammategan isuna a kas dagiti immuna a kontemporario a mannurat iti Arabiko a literatura, a naisakup ti Tawfiq el-Hakim, nga agsukisok ti tema iti eksistensialismo. Nagipablaak isuna kadagiti sumurok a 50 a nobela, sumurok a 350 ababa a sarita, sangadosena kadagiti naisuratan a mabybuya, ken lima a pabuya iti sumurok a 70 a tawen a karer. Adu kadagiti obrana ket naaramid  kadagiti Ehiptiano ken ganganaet a pelikula.

## Dagiti nagibasaran
Joseph Brodsky

Ni **Iosif Aleksandrovich Brodsky** (, ; 24 Mayo 1940 – 28 Enero 1996), ket maysa idi a Ruso ken Amerikano a mannaniw ken manalaysay.

Isu ket naipasngay idiay Leningrad idi 1940, ni Brodsky ket simmuppiat ti turay ti Sobiet ket napatalaw manipud idiay Kappon ti Sobiet idi 1972, isu ket nagtaeng idiay Estados Unidos babaen ti itutulong ni W. H. Auden ken dagiti simmuporta kaniana. Kalpasan daytoy isu ket nagisursuro kadagiti unibersidad a mairaman ti Yale, Cambridge ken Michigan.

Ni Brodsky ket nagunggunaan idi ti 1987 Premio Nobel iti Literatura "para iti panagiar-arakop amin a pannakamannuratan, nga adda kadagiti kalawag ti isip ken kakaro a panakadaniw". Isu ket naidutok a kas ti Mannaniw a Laureado ti Estados Unidos in 1991.

## Dagiti nagibasaran
South Carolina

Ti **South Carolina** wenno **Carolina Sur** ket maysa nga estado a mabirukan idiay Nauneg nga Abagatan iti Estados Unidos. Ti South Carolina ket maysa kadagiti 13 nga orihinal a probinsia a kolonia ti Britania, ken naawatan iti kappon idi Mayo 23, 1788. Ti Columbia ti kaddakelan a siudadna ket isu met ti kapitoliona ngem ti Greenville-Spartanburg-Anderson wenno "Upstate" ti kaddakelan a metro a siudadna.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti sipo ti ruar
Columbia, South Carolina

Ti **Columbia** ket isu ti siudad a kapitolio ken ti kadakkelan a siudad ti Estado ti South Carolina.

Ti populasion ti Columbia segun ti senso ti Estados Unidos idi 2010 ket 129,272. Ti senso ti Estados Unidos idi 2013 ket nangkarkulo ti populasion ti siudad iti 133,358. Ti Columbia ket isu pay ti tugaw ti kondado ti Kondado ti Richland, ngem ti paset ti siudad ket gumay-at iti kaarubana a Kondado ti Lexington. Ti siudad ket isu ti sentro ti metropolitano a lugar ti estadistika iti 793,779, ti maikadua a kadakkelan iti kaunegan ti estado. Ti nagan a "Columbia" ket poetiko a termino para iti Kaamerikaan a nagtaud manipud kenni Christopher Columbus.

Mabirukan daytoy iti  iti amianan a laud iti heograpiko a sentro ti South Carolina, ti Columbia ket isu ti kangrunaan a siudad ti rehion ti katengnaan ti South Carolina, ken mangbukel daytoy kadagiti nadumaduma a kondado iti sentral apaset ti estado. Ti siudad ket mabirukan iti nagsasabtan dagiti dua a karayan, ti Saluda ken ti Broad, nga agtipon dagitoy idiay tapno mangporma ti Karayan Congaree.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
* Opisial a website ti Columbia
*
Fedora

Ti **Fedora Core** ket maysa a waras ti Linux a pinartuat ti Proyekto a Fedora, maysa a komunidad dagiti agputputar ti lukat a kodigo a programa ken aplikasion, ken ti es-esponsoran ti Red Hat. Panggep ti Fedora Core ti maysa a kompleto ken naisapasapan a maaramat-amin a sistema a panangpaandar nga aglaon laeng kadagiti nawaya a software ken lukat a kodigo a software. Naibasar ti Fedora Core iti orihinal a waras a Red Hat Linux ket panggepna a suktan ti waras a pangkonsumo ti Red Hat Linux
Wole Soyinka

Ni **Akinwande Oluwole "Wole" Soyinka**  ket maysa a Nigeriano a mannurat, mannaniw ken dramaturgo. Nagunggunaan isuna idi 1986 ti Premio Nobel iti Literatura, a nabigbigan isuna a kas maysa a tao nga "addaan ti nalawa a kultural a perspektibo ken addaan dagiti moda a kapanunutan a panagdaniw ti drama iti panagbiag", ken isu ti immuna nga Aprikano ken idiay Diaspora a napadayawan. Idi 1994, isu ket nainaganan ti UNESCO (Edukasional ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, Sientipiko ken Kultural nga Organisasion) a maysa a Naimbagan ti Nakem nga Embahador para iti panagipangato iti Aprikano a Kultura, karbengan dagiti nagtagitaoan, nawaya a panagyebkas, midia ken pannakisarita.

## Dagiti nagibasaran
Claude Simon

Ni **Claude Simon** (10 Oktubre 913 &ndash; 6 Hulio 2005) ket maysa idi a Pranses a nobelista ken nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1985. Isu ket naipasngay idiay Antananarivo, Madagascar, ken pimmusay idiay Paris, Pransia.
Jaroslav Seifert

Ni **Jaroslav Seifert** (; 23 Septiembre 1901 – 10 Enero 1986) ket Tseko a mannurat, mannaniw ken agiwarwarnak a nangabak idi ti Premio Nobel iti Literatura.

Naipasngay idiay Žižkov, maysa a suburbio ti Prague nga idi ket paset iti Austria-Hungaria, dagiti immuna nga urnong dagiti dandaniw na ket naipablaak idi 1921. Isu ket kameng ti Partido Komunista, mannurat kadagiti komunista a warnakan ken pagiwarnak – *Rovnost*, *Srsatec*, ken *Reflektor* – ken empliado iti komunista a pagipablaakan.

Kadagiti tawtawen iti 1920 naipammategan isuna nga umuna a pannakabagi iti  artistiko a banguarda ti Tsekoslobakia. Maysa isuna kadagiti nagipatakder ti warnakan a Devětsil. Idi Marso 1929, isuna ken innem pay kadagiti importante a mannurat a komunista ket pinanawan da ti Partido Komunista gapu ti panag-pirma da ti maysa a manipesto ti panagsuppiatda kenni Bolshevik, maysa idi a baro a daulo ti Partido Komunista iti Tsekoslobakia. Kalpasan daytoy, nagtrabaho met isunan a kas maysa nga agiwarwarnak iti demokrata-sosial ken kappon ti negosio a pagimalditan kadagiti tawtawen ti 1930 ken 1940.

Idi 1949 ni Seifert ket pinanawan na ti panagiwarwarnak ken nangrugi nga agipaspasnek ti panag-obrana iti literatura. Dagiti daniw na ket napadayawan kadagiti importante a premio ti estado idi 1936, 1955, ken 1968, ken idi 1967 isuna ket nainaganan a Nailian nga Artista. Isuna ti opisial a Nangipangulo iti Kappon dagiti mannurat ti Tsekoslobakia iti adu a tawen (1968–70). Idi 1977 isuna ket maysa kadagti nagpirma iti Dokumento ti linteg a 77 a panagsuppiat iti nagpamedmed a nagturay iti dayta a panawen.

Ni Seifert ket nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1984. Gapu ta saan a nasalun-at idi, awan idi isuna iti dayta a panaggungguna a seremonia, ti anak na a babai ti nangawat para kaniana ti Premio Nobel. Nupay daytoy ket maysa a nalatak a kabanagan, bassit laeng ti inpaammo ti estado a nakatengngel ti midia iti daytoy a pammadayaw kenni Seifert. Isuna ket pimmusay idi 1986, iti edad nga 84, ken naipunpon isuna idiay munisipal a kamposanto  ti Kralupy nad Vltavou.

## Dagiti obra

* *Město v slzách* (1921)
* *Samá láska* (1923)
* *Na vlnách TSF* (1925)
* *Slavík zpívá špatně* (1926)
* *Básně* (1929)
* *Poštovní holub* (1929)
* *Hvězdy nad Rajskou zahradou* (1929)
* *Jablko z klína* (1933)
* *Ruce Venušiny* (1936)
* *Jaro sbohen* (1937)
* *Zhasněte světla* (1938)
* *Vějíř Boženy Němcové* (1940)
* *Světlem oděná* (1940)
* *Kamenný most* (1944)
* *Přilba z hlíny* (1945)
* *Ruka a plamen* (1948)
* *Šel malíř chudě do světa* (1949)
* *Píseň o Viktorce* (1950)
* *Maminka* (1954)
* *Chlapec a hvězdy* (1956)
* *Praha a Věnec sonetů* (1956)
* *Zrnka révy* (1965)
* *Koncert na ostrově* (1965)
* *Odlévání zvonů* (1967)
* *Halleyova kometa* (1967)
* *Kniha o Praze* (1968)
* *Morový sloup* (1968–1970)
* *Deštník z Picadilly* (1979)
* *Všecky krásy světa* (1979)
* *Býti básníkem* (1983)
William Golding

Ni **William Gerald Golding** (19 Septiembre 1911 – 19 Hunio 1993) ket maysa idi nga Inggles a nobelista, mannaniw, dramaturgo ken laureado ti Premio Nobel iti Literatura, a kaaduan a naamammuan para iti nobelana iti *[[Lord of the Flies]]*. Isu ket nagungunaan pay ti Premio Booker para iti literatura idi 1980 para iti nobelana iti *[[Rites of Passage (nobela)|Rites of Passage]]*, ti immuna libro iti trilohia ti *[[To the Ends of the Earth]]*.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Samuel Beckett

Ni **Samuel Barclay Beckett** (13 Abril 1906 – 22 Disiembre 1989) ket maysa idi a nobelista, dramaturgo, direktor ti teatro, ken mannaniw, a kaaduan a nagtaeng idiay Paris iti manakman a kabibiagna ken nagsursurat iti Inggles ken Pranses.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Aleksandr Solzhenitsyn

Ni **Aleksandr Isayevich Solzhenitsyn** (, ; 11 Disiembre 1918 – 3 Agosto 2008) ket maysa idi a Ruso a mannurat, sumupsuppiat ken aktibista. Isu ket timmulong ti pannakaammo ti gulag ken ti kampo a sistema ti napilit a panagobra ti Kappon ti Sobiet&nbsp;manipud idi 1918 aginggana idi 1956. Bayat a dagiti sinursurat ket nalaplappedan, isu ket nagsursurat kadagiti adu a liblibro a naisangsangayan ti *[[Ti Gulag a Purpuro]]* ken ti *[[Maysa nga Aldaw iti Biag ni Ivan Denisovich]]*, ti dua a kadayegan nga ammo nga obrana. "Para iti etikal a puersa nga isu ket nagsuksukimat kadagiti saan a maipaay a tawidan ti Ruso a literatura", Ni Solzhenitsyn ket nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1970. Isu ket naipatalaw manipud idiay Kappon ti Sobiet idi 1974 ngem nagsubli met laeng idiay Rusia idi 1994 kallpasana  idi narebba ti Sobiet a sistema.

## Dagiti paammo

## Dagiti nagibasaran
* Björkegren, Hans, ken Kaarina Eneberg. *Aleksandr Solzhenitsyn: Ti Biograpia*, Henley-on-Thames: Aiden Ellis, 1973. .
* Daprà, Veronika. "A.I. Solzhenitsyn: Dagiti Politikal a Sinursurat". Università degli Studi di Venezia, 1991; Prof. Vittorio Strada, Dott. Julija Dobrovol'skaja
* Ericson, Edward E. Jr. ken Klimoff, Alexis. *Ti Kararua ken Barot a Siitan: Ti Pangyuna kenni Solzhenitsyn*, ISI a liblibro, 2008.
* Mahoney, Daniel J., *Aleksandr Solzhenitsyn: Ti Panagpangato manipud iti Ideolohia*, Rowman & Littlefield, 2001
* Moody, Christopher. *Solzhenitsyn*. Edinburgh: Oliver & Boyd, 1973. 
* Nivat, Georges. *Le phénomène Soljénitsyne*, Fayard, 2009
* Pontuso, James F., *Panagraut iti Ideolohia: Politikal a Kapanunotan ni Aleksandr Solzhenitsyn* Maika-2 nga ed. Lanham, Md. Lexington Books, 2004. 
* Scammell, Michael. *Solzhenitsyn: Ti Biograpia*. Londres: Paladin, 1986. 
* Thomas, D.M. *Alexander Solzhenitsyn: Ti Siglo iti Biagna*. New York 1998, Pagmalditan ti St. Martin. 
* Pogadaev, Victor A. *Solzhenitsyn: Tanpa Karyanya Sejarah Abad 20 Tak Terbayangkan*, "Pentas", Jil. 3, Bil. 4 Oktubre – Disiembre 2008. Kuala Lumpur, hlm. pp.&nbsp;60–63

## Dagiti akinruar a silpo

*
Międzyrzec Podlaski

Ti **Międzyrzec Podlaski**  () ket maysa a siudad idiay Kondado ti Biała Podlaska, Proninsia ti Lublin, Polonia, nga addaan iti populasion iti 17,162 nga agtataeng manipud idi 2006. Ti dagup a kalawa iti daytoy a siudad ket 20.03 km2. Ti Międzyrzec ket mabirukan idiay asideg ti karayan Krzna, ken saan nga adayo manipud iti nagbeddengaana iti Bielorusia.

## Pakasaritaan iti Międzyrzec Podlaski
Ti immuna a pannakaibaga ti Międzyrzec Podlaski a kas maysa a siudad ket napetsado manipud idi 1434, wenno idi 1455 ken 1477 babaen dagiti nadumaduma a nagtaudan ti pakasaritaan. Idi 1795, idi panawen ti Panagbingbingay iti Polonia, ti siudad innala babaen ti Austro-Hungaro nga Imperio. Manipud idi 1809 aginggana idi 1815, daytoy ket tagikua ti Dukado iti Warsaw, ken kalpasan ti Napoleoniko a Gubgubat aginggana ti Kongreso ti Polonia babaen ti panagturay iti Sar ti Rusia. Idi 1867 ti siudad ket nagbalin a pagsardengan ti perokaril ti Polonia. Manipud idi maika-16 a siglo ti Międzyrzec ket nagtaengan ti dakkel a komunidad dagiti Hudio. Kalpasan ti 1930 iti pannakabangon manen ti Republika ti Polonia agarup a 12,000 nga agtataeng, wenno ¾ iti populasion, ket Hudio.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Katulagan maipapan ti lisensia ti software

Ti **katulagan maipapan ti lisensia ti software** ket pangipalagip a katulagan a mangsagut iti lisensia ti software iti mangaramat nagbaetan ti mannurat daytoy a software ken ti mangaramat kadaytoy a software. Makabalin ti mangaramat ti ania man a maitunos iti linteg a nakabuklan wenno "kamaudianan a mangaramat", no pay kasta, sagpaminsan mapanaganan iti "EULA" (pangyababaan nga Inggles iti "End User License Agreement" *Katulagan maipapan ti lisensia ti software maipapan ti kamaudianan a mangaramat*, nabasa a kas "yula"). Tudtudingan ti katulagan dagiti patingga iti pammalubos a maited ti akinkukua ti software iti mangaramat.

No agbaet ti katulagan iti pagbaetan ti akinkukua ti software (mannurat wenno manlisensia) ken ti negosio wenno nakabuklan ti gobierno, rubeng a maibilang a kas ti mangipangpangruna a katulagan nga adu ti pagsasao (klawsula) nga bugbugtong iti lisensia ken iti kasisigud ti software a mailislisensia.

## EULA ken pambalkot ti software
Agkadua dagiti dadduma nga EULA a maipabasa kadagiti mangaramat iti papel wenno, kadkadawyan iti elektroniko a pamuspusan bayat ti paginstala iti software. Agpili ti mangaramat ti agannugot wenno ti agpaay iti katulagan.
Saul Bellow

Ni **Saul Bellow** (Hunio 10, 1915 – Abril 5, 2005) ket maysa idi a naipasngay idiay Kanada nga Amerikano a mannurat. Para kadagiti literario a kontribusionna,ni  Bellow ket nagungunaan idi ti Premio Pulitzer, ti Premio Nobel iti Literatura, ken ti Nailian a Medalia dagiti Arte. Isu laeng ti mannurat a nangabak ti Nailain a Gunguna ti Libro para iti Piksion iti tallo a beses ken isu ket nakagun-od ti Medalia para iti Maisalsalumina a Kontribusion iti Amerikano a Sursurat manipud iti Pundasion idi 1990.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Isaac Bashevis Singer

Ni **Isaac Bashevis Singer** (; Nobiembre 21, 1902 – Hulio 24, 1991) ket maysa idi a naipasngay idiay Polonia a Hudio-Amerikano a mannurat. Ti Polako a porma ti naganna idi ket *Izaak Zynger* ken inus-usarna ti umuna a nagan ti inana a kas pangiyuna a letra iti, *Izaak Baszewis*, a kalpasan daytoy ket pinasayaatna iti porma a pannakaammuanna itan. Isu idi ti mangidaulo a pigura iti tignay ti Yidis a literatura ken nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1978. Isuket nangabak ti dua a Nailian a Gunguna ti Libro ti Estados Unidos, maysa iti Literatura iti Ubbing para iti panangilagipna iti *Maysa nga Aldaw iti Rag-o: Sarsarita ti Ubing a Lalaki a Dimmakkel idiay Warsaw* ken ti  maysa iti Piksion para iti urnongna iti *Ti Balangat dagiti Dutdot ken Dadduma pay a Sarsarita*.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Ni Isaac Bashevis Singer iti FSG
Eugene O'Neill

Ni **Eugene Gladstone O'Neill** (Oktubrer 16, 1888&nbsp;– Nobiembre 27, 1953) ket maysa nga Amerikano a dramaturgo ken nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1936. Dagiti natituloan ti daniw a pabuyana ket maysa kadagiti immuna a nangiyaammo ti Amerikano a drama a pamay-an iti realismo nga immuna a naitaripnong ti Ruso a dramaturgo a ni Anton Chekhov, ti Norwego a dramaturgo a ni Henrik Ibsen, ken Sueko a dramaturgo a ni August Strindberg. Dagiti pabuyana ket maysa kadagiti immuna a nagiraman kadagiti bitla iti bukod a pagsasao ti Amerikano ken nagiraman kadagiti karakter iti barayubay ti kagimongan, a dagitoy ket agsagsagaba a mangtaripato kadagiti namnama ken aspirasion, ngem naapdayda met laeng iti panakapaay ken panagladladingit.Ni  O'Neill ket nagsurat ti maysa laeng a nadayag a komedia (*[[Ah, ti Kaatapan!]]*). Gangani amin dagiti pabuyana ket adda dagiti nairaman a trahedia ken kinabukodan a pesimismo.

## Dagiti nagibasaran
Dionisio S. Bulong

Naipasngay ni **Dionisio S. Bulong** idiay Simbaluca, Sta. Teresita, Cagayan (dati a paset ti Buguey) kada Vicente Q. Bulong ken Felipa A. Soliven idi Marso 10, 1940. 

Nagturpos iti elementaria iti Buguey Elementary School ken haiskul iti Northeastern Academy, Buguey, Cagayan. Nagadal iti steno-type iti National Business Institute, San Fernando, La Union. Inrugina ti AB Journalism iti University of Manila, immakar iti Lyceum of the Philippines kalpasan ti dua a tawen ket tinurposna dita ti Bachelor of Science in Journalism.

Naipablaak ti umuna a saritana, ti *“Umaykan, Gasat,”* iti *[[Bannawag]]* idi 1962.  Naawis a nagkameng iti *Bannawag* idi 1967 kas proofreader. Naital-o a news section editor sa associate editor kalpasan iti lima a tawen. Naital-o nga editor kalpasan ti lima manen a tawen. Nadutokan a chairman ti editorial board dagiti uppat a magasin ti Liwayway Publishing, Inc. (*Bannawag, Liwayway, Bisaya ken Hiligaynon*) sakbay a nagretiro idi Abril 2005. Pinadayawan ti GUMIL Filipinas iti Pedro Bucaneg Award ken ti UMPIL iti Gawad Pambansang Alagad ni Balagtas, maysa kadagiti teddek ti kontemporario a Literatura Iloko, maisalumina ken am-ammo kas nagputar kadagiti naidumduma a makaray-aw a novela nga Iloko a *“Fighting Pogi,” “Anderson,” Matayakon, Rosing,” “Kontra-Pelo,” “Brad Patrick,” “Flash Mauricia,” “Daddy BC,”* ken namaglatak kadagiti fiksional ken pudno a lugar a Lingasin ken Simbaluca iti Cagayan iti mapa ti literatura nga Iloko. 

Kaingungotna ni sigud nga Eden L. Cachola ti San Antonio, Narvacan, Ilocos Sur, a padana met laeng a mannurat. Dua ti bungada, da Diodena ken Anna Eloisa.
Meliton Gal. Brillantes

Maysa kadagiti teddek ti kontemporario a Literatura Iloko ni **Meliton Galinato Brillantes**, malaglagipto kadagiti naidumduma a sarita ken novela a namsek iti local color ti Tanap ken pagbibiagan dagiti di malipatan a karakter nga Ilokano, Ibanag ken Aeta iti away, karayan ken kabambantayan ti Cagayan. Tubo ti Santa, Ilocos Sur ngem nagnaed ken ti familiana iti Sta. Teresita ken Aparri, Cagayan.

Inrugina ti Fine Arts iti University of the Philippines, Diliman, Ciudad ti Quezon.

Pimmusay idi Marso 20, 2004.

## Obra
* Novela: *"Biuag ken Malana: Dagiti Malalaki ti Cagayan"*, *"Arlong Buaya"* *"Saan a Pamulinawen Amin a Bato"*

* Ababa a sarita: *"Dagiti Bulong iti Sab-ok ti Angin", "Paraiso", "Kir-is", "Super Paddayat", "Kalintegan iti Suelas ti Sapatos"*, "alat tabukol".

## Pammadayaw
* Pedro Bucaneg Award
* Gov. Roque Ablan Awards for Iloko Literature (GRAAFIL)
Elias Canetti

Ni **Elias Canetti** (; 25 Hulio 1905 &ndash; 14 Agosto 1994) ket maysa idi a naipasngay Bulgaro a modernista a nobelista, dramaturgo, agsursurat ti pammalagip, ken saan a piksion a mannurt. Nagsurat isuna ti Aleman ken nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1981, "para kadagiti panagsursurat a namarkaan ti nalawa a kapanunutan, a narang-ay kadagiti kapanunutan ke artistiko a bileg".
Czesław Miłosz

Ni **Czesław Miłosz** (; 30 Hunio 1911 – 14 Agosto 2004) ket maysa idi a Polako a mannaniw, mannurat ti prosa ket nagipatpatarus iti nagtaudan a Lithuaniano.

 T Maikadua a sangalubongan a Gubat a panawen a panagsarsaruno a  *Ti Lubong* ket maysa nga urnong dagiti 20 nga "ampapaok" a dandaniw. Timmalaw isuna a napan iti Laud idi 1951, ken ti saan a piksion a librona a *[[Ti Natiliw a Panunot]]* (1953) ket maysa a klasiko iti kontra-Stalinismo. Manipud idi 1961 aginggana idi 1998 isu ket maysa a propesor iti pagsasao nga Eslabo ken Literatura iti Unibersidad iti California, Berkeley. Ni Miłosz ket nagbalin nga umili iti Amerika ken nagunggunaan iti Premio Nobel iti Literatura idi 1980.

## Dagiti nagibasaran
Séksual a panaginnala

:*Daytoy nga articulo ket maipapan iti sexual a panaginnala wenno panagkanaig wenno panaginnayat dagiti tao. Para iti biolohikal a panagyot, kitaen ti [[yot|kopulasion]].*

Ti **séksual a panaginnala (wenno panagkanaig, panaginnayat)** wenno ***panagyot*** (wenno ***panaginniyot***) ket ti naintaoan a wagas ti kopulasion. Daytoy a panagkanaig ket mabalin a maaramid a damo babaen ti panaglinnailo dagiti pareha a mangitunda iti pannakaabbukay ti panaguttog a pakaigapuan met ti itatangar ti buto ti lalaki ken ti natural a panagbabasa ti uki ti babai. Tapno mapasamak ti séksual a panagkanaig, ti timmangar wenno timmangken a buto ket maiserrek iti uki, a mapasarunuan iti panangkuti wenno panagkinod ti uray ania kadagiti pareha tapno maiserrek-mairuar ti buto a maisublisubli iti uki. Iti kastoy a wagas, gapu iti maparnuay a risiris ken panagsibo ti dara ken dagiti panagrikna, agngudo ti aramid iti pannakarikna iti orgasmo wenno panagimas ket ditoy a maiparuar manipud iti buto ti kapsit a nairanta a mangpataba iti itlog ti babai para iti inna panagsikog.
Jeddah

Ti **Jeddah** (nailetra pay a kas **Jedda**, **Jiddah** wenno **Jidda** (, ), ket ti maysa a siudad iti rehion ti Hejaz ti Saudi Arabia ken ti sentro ti komersio ti pagilian. Daytoy ket addaan iti agarup a populasion iti 4,697,000 a tattao manipud idi 2021, ti Jeddah ket ti kadakkelan a siudad iti Probinsia ti Makkah, ti kadakkelan a siudad iti Hejaz, ti maikadua a kadakkelan a siudad iti Saudi Arabia (kalpasan ti kapitolio ti Riyadh), ken ti maikawalo a kadakkelan iti Tengnga a Daya. Ti Islamiko a Puerto ti Jeddah, a mabirukan iti Baybay Nalabbasit, ket ti maikatallopulo ket innem a kadakkelan a puerto ti baybay iti lubong ken ti maikadua a kadakkelan ken ti maikadua a maitarigagay a puerto ti baybay iti Tengnga a Daya (kalpasan ti Puerto ti Jebel Ali ti Dubai).

Ti Jeddah ket ti kangrunaan a sumrekan iti Meka, ti kasantuan a siudad ti Islam, a mabirukan iti agarup a  iti daya, bayat a ti Medina, ti maikadua a kasantuan a siudad, iket mabirukan iti  iti amianan.

Iti ekonomia, mangipatengnga ti isip ti Jeddah iti pannagipasayaat ti panagparang-ay iti panangipangulo iti pundo ti sientipiko ken inhenniera iti kaunegan ti Saudi Arabia, ken iti Tengnga a Daya. Ti Jeddah ket nawaya idi a nairangga a kas maikapat iti Aprika – ti rehion ti Tengnga a Daya kadagiti termino ti inobasion idi 2009 iti *Innovation Cities Index*.

Ti Jeddah ket maysa kadagiti pagliwliwaan a siudad iti Saudi Arabia ken nanaganan idi a kas maysa a *Beta world city* babaen ti Globalization and World Cities Study Group and Network (GaWC). Gau ti kaasideg ti siudad iti Baybay Nalabbasit, ti panagkalap ken dagiti masida manipud iti baybay ket isu ti kaaduan iti kultura iti makmakan no maiyasping kadagiti sabali a parte ti pagilian. Iti Arabiko, ti pagsasao ti siudad ket "Jeddah Ghair", a maipatarus iti "Sabali ti Jeddah". Ti pagsasao ket adun nga inus-usar dagiti lokal ken gangganaet nga agbisbisita. Adu a naipampanunotan ti siudad kas kaliberaduan a siudad iti Saudi Arabia ken popular a papanan dagiti turista iti rehion.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Kalawa ti rabaw

Ti **kalawa ti rabaw** ket rukod iti naisarang a disso dagiti dua wenno tallo a dimension nga banbanag. 

## Unit
Dagiti dadduma a unit a mangrukod iti kalawa ti rabaw iti maysa a disso:
:metro kuadrado - unit
:acre - 100 a metro kuadrado
:hectaria - 10,000 a metro kuadrado
:square kilometro - 1,000,000 a metro kuadrado