open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Golpo ti Tonkin

Ti **Golpo ti Tonkin** (, ) ket ti bagi ti danum a mabirukan idiay aplaya ti akin-amianan a Bietnam ken akin-abagatan a Tsina. Daytoy ti akin-amianan nga ima ti Baybay Abagatan Tsina. Ti Golpo ket naipalawag iti adu babaen ti akin-amianan nga aplaya ti Bietnam, iti amianan babaen ti probinsia ti Guangxi ti Tsina, ken iti daya babaen ti Peninsula Leizhou ti Tsina ken ti Isla Hainan.

## Etimolohia
Dagiti nagan iti Bietnamis ken Insik iti *Vịnh Bắc Bộ* ken *Běibù Wān*, ket ti kayatda a sawen ket ti "Akin-amianan a Luek". Ti nagna a *[[Tonkin]]*, a naisurat iti "東京" kadagiti karakter ti Hán-Nôm ken*Đông Kinh* iti alpabeto a Bietnamis, ket kayatna a sawen iti "akindaya a kapitolio", ken isu ti dati a toponimo para iti Hanoi, ti agdama a kapitolio ti Bietnam. Daytoy ket nasken a saan a maiyallilaw iti Tokyo, a naisurat met iti "東京" ken ti kayatna met a sawen ket "akindaya a kapitolio". Idi las-ud ti kolonial a panawen ti Pransia, ti *Tonkin* key inus-usar idi a mangibaga iti amianan ti pagilian.

## Insidente idi 1964

Idi 2 Agosto1964, ni Presidente ti Estados Unidos Lyndon B. Johnson ket nagtunton a dagiti puersa ti Amianan a Bietnam ket naminduada a rinaut dagiti destroyers ti Amerikano idiay Golpo ti Tonkin. Ammo itan a kas ti insidente ti Golpo ti Tonkin, daytoy a pasamak ket isu ti nakairugian ti Resolusion ti Golpo ti Tonkin idi 7 Agosto 1964, ken kanungpalan nga isu ti nangrugian ti gubat ti Amianan a Bietnam ken ti Estados Unidos.

## Kitaen pay
* Heograpia ti Tsina
* Heograpia ti Bietnam

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*Xinhua (2008).
ISO 3166-2:JP

Ti **ISO 3166-2:JP** ket ti naikabil para iti Hapon iti ISO 3166-2 a parte ti pagalagadan ti ISO 3166 nga inpablaak babaen ti Gunglo ti Sangalubongan para iti Panagalagad (ISO), a mangipalawag kadagiti kodigo para kadagiti nagan dagiti kangrunaan a subdibision (kas dagiti probinsia wenno dagiti estado) kadagiti amin a pagilian a naikodigo iti ISO 3166-1.

Iti agdama para iti Hapon, dagiti kodigo ti ISO 3166-2 ket naipalawag para kadagiti 47 a prepektura.

Ti tunggal maysa a kodigo ket buklen dagiti dua a parte nga isin ababaen ti pangrangtay. Ti umuna a parte ket ti , ti ISO 3166-1 alpha-2 a kodigo ti Hapon. Ti maikadua a parte ket dagiti dua a numero (01–47), nga isu daytoy ti kodigo ti Japanese Industrial Standard JIS X 0401 ti prepektura. Dagiti kodigo ket agarup a naipatudo manipud iti amianan agingga iti abagatan.

## Dagiti agdama a kodigo
Dagiti nagan dagiti subdibision ket nalista a kas iti ISO 3166-2 a pagalagadan nga inpablaak babaen ti ISO 3166 Maintenance Agency (ISO 3166/MA).

## Dagiti akinruar a silpo
* ISO Online Browsing Platform: JP
* Dagiti distrito tiHapon, Statoids.com
Nagoya

Ti  ket ti kadakkelan a siudad idiay rehion ti Chūbu iti Hapon. Daytoy ti maikatlo a kadakkelan a nainkorporado a siudad iti Hapon ken ti maikapat a kaaduan ti populasion nga urbano a lugar. Daytoy ket mabirukan idiay aplaya ti Pasipiko iti sentral Honshu. Daytoy ti kapitolio ti Prepektura ti Aichi ken maysa kadagiti kangrunaan a puerto ti Hapon a mairaman kadagiti adda iti Tokyo, Osaka, Kobe, Yokohama, Chiba, ken Kitakyushu. Daytoy pay ti sentro ti maikatlo a kadakkelan a metropolitano a rehion, ken ammo a kas Metropolitano a Lugar ti Chūkyō. Manipud idi 2010, adda dagiti 2.27 a riwriw a tattao nga agtataeng iti siudad, parte daytoy dagiti 9.10 a riwriw a tattao ti Metropolitano a Lugar ti Chūkyō.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Opisial a website ti Siudad ti Nagoya 
* Opisial a website ti Siudad ti Nagoya 
* WikiSatellite a buya ti Nagoya iti WikiMapia
* Internasional a Sentro ti Nagoya
* Opisial a Tarabay ti Turismo
Listaan dagiti siudad idiay Hapon

Daytoy ket ti **listaan dagiti [[Dagiti siudad ti Hapon|siudad]] idiay [[Hapon]]**, naurnos dagitoy babaen ti prepektura ken iti kaunegan ti prepektura babaen ti petsa ti pannakapundar.

Para iti adu pay a pakaaamo a maipanggep kadagiti siudad idiay Hapon kitaen ti Munisipalidad ti Hapon. Kaaduan kadagiti dakkel a siudad idiay Hapon ket dagiti siudad a naidesignado babaen ti ordinansia. Adda met dagiti maipapan iti rehion a nangruna a siudad a naidesignado a kas dagiti bugas a siudad.

Ti Tokyo ket saan a nairaman iti listaan, gapu ta ti Siudad ti Tokyo ket awanen manipud idi Hulio 1, 1943. Ti Tokyo ket adda itan a kas espesial a prepektura ti "metropolis" (都 *to*), nga addaan kadagiti 23 nga "espesial" a barrio (nga addaan ti kasasaad a kas iti siudad) a mangbukel dagiti dati a pagbeddengan ti dati a siudad iti akindaya a kagudua ti prepektura.

__TOC__

## Dagiti siudad

## Kitaen pay
* Listaan dagiti birngas ti siudad idiay Hapon
* Listaan dagiti metropolitano a lugar idiay Hapon babaen ti populasion

## Dagiti nagibasaran

* Dagiti pigura ti kalawa ket segun dagitoy iti Heograpikal a Panagsukisok ti Instituto ti Hapon http://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/title.htm manipud idi 2007-10-01.
* Dagiti taudan a website iti tunggal maysa a populasion ti prepektura ket segun iti :ja:Template:自治体人口/doc.
Aomori, Aomori

Ti  ket ti kapitolio ti siudad ti Prepektura ti Aomori, idiay akin-amianan a rehion ti Tōhoku iti Hapon.

Manipud idi Septiembre 2013, ti siudad ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 293,422 ken ti densidad ti populasion iti 366 a tattao tunggal km2. Ti dagup a kalawa ti siudad ket 824.62&nbsp;km2.

## Dagiti akinruar a silpo

* Opisial a wensite ti Siudad ti Aomori 
* Opisial a wensite ti Siudad ti Aomori
Akita, Akita

Ti  ket ti kapitolio ti siudad ti Prepektura ti Akita, Hapon, ken naidesignado daytoyen a bugas a siudad manipud idi Abril 1, 1997. Manipud idi Septiembre 2013, ti siudad ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 320,232 ken ti densidad ti populasion iti 354 a tattao tunggal km². Ti dagup a kalawa ket 905.67 km². 

## Dagiti akinruar a silpo

*
Matsuyama

Ti  ket ti kapitolio ti siudad ti Prepektura ti Ehime iti isla ti Shikoku indiay Hapon ken ti pay kadakkelan a siudad ti Shikoku, nga addaan iti populasion ti 509,835 manipud idi Hunio 1, 2019..Daytoy ket mabirukan idiay akin-amianan a daya ti Tanap Dōgo. Ti kayat a sawen ti naganna ket "bantay ti pino". Ti siudad ket pinundar idi Disiembre 15, 1889.

Ti siudad ket ammo para kadagiti napudot nga ubbog (onsen) ket ti pakabirukan ti Dōgo Onsen, ti kaduogan a pagdigosan a balay ti napudot nga ubbog idiay Hapon. Ti maikadua a paborito a papanan dagiti turista ket ti Kastilio Matsuyama. Walo kadagiti walopulo ket walo a templo iti Perigrinasion ti Shikoku ket adda idiay Matsuyama.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Opisial a website ti Siudad ti Matsuyama 
* Opisial a website ti Siudad ti Matsuyama
Dagiti bugas a siudad ti Hapon

Ti  ket ti klase wenno kategoria ti siudad ti Hapon.  Daytoy ket lokal nga administratibo a dibision a pinartuat babaen ti nailian a gobierno.  Dagiti bugas a siudad ket maidelegadoda kadagiti adu nga annong a kadawyan a tungpalen babaen dagiti grobierno ti prepektura, ngem saan nga ad-adu ngem dagiti naidesignado a siudad. Tapno agbalin a kandidato para iti kasasaad ti bugas a siudad, ti siudad ket nasken nga addaan iti ad-adu a populasion iti 300,000 ken iti maysa a kalawa a dakdakkel ngem 100 kilometro kuadrado, ngem adda met dagiti panangilaksid a mabalin a maaramid babaen ti biliin ti gabinete para kadagiti siudad nga addaan iti populasion a nababbaba ngem 300,000 ngem sumurok a 200,000.

Ti aplikasion para iti designasion ket aramiden babaen ti siudad nga addaan iti panangabprobar babaen ti siudad ken dagiti prepektural nga asemblia.

## Pakasaritaan
Ti termino a "bugas a siudad" ket napartuat idi babaen ti immuna a paset ti Artikulo 252, Seksion 22 iti Linteg ti Lokal nga Autonomia ti Hapon.

## Listaan dagiti bugas a siudad
Manipud idi 2012, 41 kadagiti siudad ket naidesignadodan a bugas a siudad:

## Dagiti dati a bugas a siudad

## Agbalinto a bugas a siudad

## Dagiti siudad a makaabot kadagiti kasapulan ngem saan pay a nainominado
Dagiti sumaganad a siudad ket addaan iti populasion iti ad-adu ngem 300,000 ngem saan pay a nainominado. (Dagiti siudad nga agplanplano a mangipakat para iti kasasaad ti bugas a siudad ket saan a naipakita. ※Dagiti espesial a siudad)

## Dagiti siudad a saan a makaabot kadagiti kasapulan ngem agplanplano a mainominado
*  Nagaoka, Niigata – Makitultulag a tumipon iti Ojiya ken Mitsuke.
*  Sasebo, Nagasaki – Makitultulag a tumipon kadagiti distrito ti Kitamatsuura ken Higashisonogi.
*  Fukui, Fukui – Naiskediul a tumipon kadagiti 4 a munisipalidad ngem ti siudad ti Sabae ket nagikkat iti komperensia isu a napaay nga umabot iti masapul a 300,000 a tattao.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti silpo ti ruar
*  "Japan's Evolving Nested Municipal Hierarchy: The Race for Local Power in the 2000s,"  babaen ni A.J. Jacobs iti *Urban Studies Research,* Vol. 2011 (2011); 
* "Large City System of Japan"; graphic shows core cities compared with other Japanese city types at p. 1 
* "Growth in Second Tier Cities – Urban Policy Lessons from Japan"  babaen ti CLAIR Londres kadagiti klase dagiti siudad ti Hapon (PDF)
Listaan dagiti siudad ti Hapon babaen ti populasion

Ti sumaganad ket ti **listaan dagiti siudad idiay [[Hapon]] babaen ti populasion**. Ti sumaganad a tapla ket mangibaga kadagiti amin a siudad ti Hapon nga addaan iti populasion nga ad-adu ngem 200,000 manipud iti Senso ti Hapon idi 2010. Dagiti kapitolio ti prepektura ket naikabil iti **napuskol**. Ti Hapon ket addaan kadagiti adu a nangruna a siudad. Adu kadagitoy a siudad ket adu ti tattaona iti relatibo a bassit a kalawa iti daga iti igid Pasipiko nga aplaya ti Honshu, iti pagbaetan ti Tokyo ken Fukuoka. Daytoy nga urbanisado unay a pirgis ket ammo a kas ti Barikes ti Taiheiyō wenno ti koridor ti Tōkaidō. Ti naud-udi a naibaga ket mangibaga ti historiko a highway a nangikapet kadagiti siudad ti Tokyo ken Kyoto, a sinukatanen babaen dagiti expressways ken ti napardas a linia ti perokaril ti Shinkansen ("Bullet Train").

## Listaan

:Dagiti pangyababaan:
:**2015 Pop.**: Nainkalintegan a Populasion, manipud idi Oktubre 1, 2015.
:**2005 Pop.**: Nainkalintegan a Populasion, manipud idi Oktubre 1, 2005.
: Dagiti kapitolio ti prepektura ket **napuskol**.

## Listaan manipud idi 1889
Daytoy ti listaan dagiti munisipalidad ti Hapon babaen ti populasion, manipud idi Disiembre 31, 1889. Ti listaan ket iramanna amin dagiti siudad, ken dagiti pay munisipalidad nga addaan iti ad-adu a populasion ngem ti Kurume, ti kabassitan ti populasionna a siudad iti dayta a panawen.

:Nagtaud manipud iti artikulo ti Wikipedia ti Hapon iti 市制 (Sistema ti Siudad), naala idi Hulio 4, 2008.

*Nailian a populasion ti Hapon manipud idi Disiembre 31, 1888.
*Dagiti munisipal a kasasaad, nagnagan, ken dagiti populasion manipud idi Disiembre 31, 1889.
*Dagiti kasasaad ti kapitolio ti prepektura manipud idi 2008.

*Dagitoy a munisipalidad ket binaliwanda ti naganda:
**Akamaseki, paset itan ti Shimonoseki.
**Ujiyamada, paset itan ti Ise.
**Shuri, paset itan ti Naha.
**Nanba, paset itan ti Chūō Ward, Osaka.
*Naha, Takamatsu, ken Shuri ket dagiti saan idi nga opisial a naited a nagan ti lugar kadagiti grupo dagiti basbassit nga ili wenno dagiti purok.

## Dagiti nagibasaran
1042

Ti tawen idi **1042** ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes (iparang ti silpo ti napno a kalendario) iti kalendario a Huliano. 

## Dagiti akinruar a silpo
2016

Ti tawen intono **2016** (MMXVI) ket bisiesto a tawen a mangrugi iti Biernes iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra CB), ti maika-2016 a tawen kadagiti panangikeddeng ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika-16 a tawen ti maika-3 a milenio, ti maika-16 a tawen iti maika-21 a siglo, ken ti maika-7 a tawen iti dekada ti tawtawen ti 2010.

## Paspasamak
### Enero
### Pebrero
### Marso
### Abril
### Mayo
### Hunio
### Hulio
### Agosto
### Septiembre
### Oktubre
### Nobiembre
### Disiembre

## Pimmusay
### Enero

* Enero 10 &ndash; David Bowie, Ingles a kumakanta, mannurat ti kanta ken aktor (naipasngay 1947)
* Enero 18 &ndash; Glenn Frey, Amerikano a musikero (naipasngay 1948)

### Pebrero
* Pebrero 3 &ndash; Joe Alaskey, Amerikano nga aktor ken direktor (naipasngay 1952)
* Pebrero 16 &ndash; Boutros Boutros-Ghali, Ehipsio a politiko ken diplomata (naipasngay 1922)

### Abril
* Abril 28 &ndash; Harper Lee, Amerikana a nobelista (naipasngay 1926)

### Agosto
* Agosto 20 &ndash; Lilia Cuntapay, aktres a Filipinas (naipasngay 1935)

### Nobiembre
* Nobiembre 25 &ndash; Fidel Castro, maika-16 a Kangrunaan a Ministro ken maika-17 a Presidente ti Kuba (naipasngay 1926)

## Dagiti akinruar a silpo
2019

Ti tawen ti **2019** (MMXIX) ket kadawyan a tawen a mangrugi iti Martes iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra F), ti maika-2019 a tawen kadagiti panangikeddeng ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika-19 a tawen ti maika-3 a milenio, ti maika-19 a tawen iti maika-21 a siglo, ken ti maika-10 a tawen iti dekada ti tawtawen ti 2010.

## Pimmusay
* Marso 24 &ndash; Reynaldo Aguinaldo, Filipino a politiko (naipasngay 1946)
* Agosto 5 – Toni Morrison, Aprikana-Amerikana a mannurat (naipasngay 1931)

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
2020

Ti tawen ti **2020** (MMXX) ket bisiesto a tawen a mangrugi iti Mierkoles iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra ED), ti maika-2020 a tawen kadagiti panangikeddeng ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika-20 a tawen ti maika-3 a milenio, ti maika-20 a tawen iti maika-21 a siglo, ken ti umuna a tawen iti dekada ti tawtawen ti 2020.

## Pimmusay
* Agosto 8 &ndash; Alfredo Lim, Filipino a politiko (naipasngay 1929)
* Agosto 11 &ndash; Sixto Brillantes, mangipangulo ti Komision dagiti Eleksion (Comelec) (naipasngay 1939)
* Hulio 25 &ndash; Peter Green, Briton a gitarista iti blues rock (naipasngay 1946)
* Hulio 26 &ndash; Olivia de Havilland, Briton-Amerikana nga aktres (naipasngay 1916)

## Dagiti akinruar a silpo
2021

Ti tawen ti **2021** (MMXXI) ket kadawyan a tawen a mangrugi iti Biernes iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra C), ti maika-2021 a tawen kadagiti panangikeddeng ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika-21 a tawen ti maika-3 a milenio, ti maika-21 a tawen iti maika-21 a siglo, ken ti maika-2 a tawen iti dekada ti tawtawen ti 2020.

## Pimmusay
### Pebrero

* Pebrero 24 &ndash; Erineo S. Maliksi, Filipino a politiko (naipasngay 1938)

### Abril

* Abril 19 &ndash; Walter Mondale, Amerikano a politiko, maika-42 a Bise Presidente iti Estados Unidos (naipasngay 1928)

### Hunio

* Hunio 24 &ndash; Benigno Aquino III, maika-15 a Presidente ti Filipinas (naipasngay 1960)

### Disiembre

* Disiembre 31 &ndash; Betty White, Amerikana nga aktres, personalidad ti telebision ken aktibista ti nam-ay ti ayup (naipasngay 1922)

## Dagiti akinruar a silpo
2022

Ti tawen ti **2022** (MMXXII) ket kadawyan a tawen a mangrugi iti Sabado iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra B), ti maika-2022 a tawen kadagiti panangikeddeng ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika-22 a tawen ti maika-3 a milenio, ti maika-22 a tawen iti maika-21 a siglo, ken ti maika-3 a tawen iti dekada ti tawtawen ti 2020.

## Pimmusay
### Enero

* Enero 5 &ndash; Robert Blust, Amerikano a lingguista (naipasngay 1940)
* Enero 6
** Sidney Poitier, Aprikano-Amerikano nga aktor (naipasngay 1927)
** Francisco Sionil José, Filipino a mannurat (naipasngay 1924)

### Marso
* Marso 13 &ndash; William Hurt, Amerikano nga aktor (naipasngay 1950)

### Hulio

* Hulio 31 &ndash; Fidel V. Ramos, maika-12 a Presidente ti Filipinas (naipasngay 1928)

## Dagiti akinruar a silpo
2017

Ti tawen ti **2017** (MMXVII) ket kadawyan a tawen a mangrugi iti Domingo iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra A), ti maika-2017 a tawen kadagiti panangikeddeng ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika-17 a tawen ti maika-3 a milenio, ti maika-17 a tawen iti maika-21 a siglo, ken ti maika-8 a tawen iti dekada ti tawtawen ti 2010.

## Pimmusay
* Marso 3 &ndash; René Préval, Haitiano a politiko (naipasngay 1943)
* Marso 17 &ndash; Derek Walcott, taga-Santa Lucia a mannaniw ken dramaturgo (naipasngay 1930)
* Abril 1 &ndash; Lonnie Brooks, Amerikano a kumakanta ken gitarista (naipasngay 1933)

## Dagiti akinruar a silpo
2018

Ti tawen ti **2018** (MMXVIII) ket kadawyan a tawen a mangrugi iti Lunes iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra G), ti maika-2018 a tawen kadagiti panangikeddeng ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika-18 a tawen ti maika-3 a milenio, ti maika-18 a tawen iti maika-21 a siglo, ken ti maika-9 a tawen iti dekada ti tawtawen ti 2010.

## Paspasamak

## Naipasngay

## Pimmusay
### Mayo
*Mayo 12 &ndash; Eufranio Eriguel, Filipino a doktor ken politiko (naipasngay 1959)
### Agosto
* Agosto 11 &ndash; V. S. Naipaul, Trinidadiano-Ingles a nobelista ken mannalaysay, laureado ti Premio Nobel (naipasngay 1932)
* Agosto 25 &ndash; John McCain, Senador ti Estados Unidos (R-AZ); Republikano a kandidato ti Presidente idi 2008 (naipasngay 1936)
### Nobiembre
* Nobiembre 30 &ndash; George H. W. Bush, maika-41 a Presidente ti Estados Unidos (naipasngay 1924)

## Dagiti akinruar a silpo
Maika-21 a siglo

Ti **maika-21 a siglo** let ti agdama a siglo iti panawen ti *[[Anno Domini]]* wenno ti Kadawyan a Panawen, segun iti kalendario a Gregoriano. Daytoy ket nangrugi idi Enero 1, 2001, ken agpatinnga intono Disiembre 31, 2100. Daytoy ti umuna a siglo iti maika-3 a milenio. Daytoy ket naisangayan maigiddiat iti siglo nga ammo a kas ti sisiglo ti 2000, a nangrugi idi Enero 1, 2000 ken agpatingga intono Disiembre 31, 2099.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Leandro Bassano

Ni **Leandro Bassano** (Hunio 10, 1557 – Abril 15, 1622), ammo pay a kas ni **Leandro dal Ponte**, ket maysa idi nga Italiano nga artista manipud idiay Bassano del Grappa, ti ub-ubing a kabsat a lalaki ni Francesco Bassano ti Ub-ubing ken ti maikatlo nga anak a lalaki ni Jacopo Bassano, a nangala iti naganda manipud iti ilida iti Bassano del Grappa. Ni Leandro ket nagadal a kakuyogna ti kabsatna a lalaki idiay lugar a pagobraan iti amada, ngem inmatonanda ti estudio idi nanglukat ni Francesco iti lugar a pagobraan idiay Benesia. Ni Leandro ket sinurotna iti tradision dagiti relihioso nga obra ti amana, ngem nagbalin pay a nadayeg a kas pintor iti retrato.

Babaen idi agarup a 1575, ni Leandro ket nagbalinen nga importante a katakunaynay iti amana, ken ti kabsatna a lalaki ket immalis idiay Benesia. Kinaykayat ti amana a ni Leandro ket imatonanna ti estudio idiay Bassano del Grappa. Ngem kalapsan idi pimmusay ti amana, nagpakamatay ti kabsatna a lalaki a ni Francesco ken ni Leandro ket isun ti nangimaton ti estudio idiay Benesia. Isu idiay ket nagbalin a naballigi a retratista, ken asideg a nagob-obra iti impluensial nga estilo ti Benesiano nga apo a ni Tintoretto.

Nakaparang-ay met ni Leandro iti bukodna nga estilo, nangala iti Benesiano nga impluensia, ken nagpasayaat met iti nasayaat nga estilona iti panag-drawing. Ti argina iti panagpinta ket magiddiat iti amana iti panagusar iti "napino nga obra iti brutsa, agraman iti nalamiis, dagiti naraniag a maris, nalinis a naipakat kadagiti nasayaat a naipalawag a lugar, a saan a kas ti amana, a nagpinta kadagiti napusek ken nalangpaw a kawad dagiti brutsa."

Simmayaat iti panagballigina idiay Benesia, ken nakaala pay iti pannakaikabaliero manipud iti Dogo ti Benesia a ni Marino Grimani idi agarup a 1595, ken naggigian iti amin a paset iti panagbiagna idiay siudad. Iti daytoy, nangrugrugi ni Leandro a nagpirma iti naganna iti pammadayaw  nga “Eques.” Kaaduan kadagiti obrana ket saan a nalawag a napetsado ken dagiti obrana ket sagpaminsan a maiyal-allilaw kadagiti sabali nga artista. Kasta a kaso daytoy iti obrana iti *Retrato ti Lakay a Lalaki* idiay Museo dagiti Napino nga Arte, Budapest, a naipagpagarup idi nga obra ni Tintoretto.

Iti pay maipatinayon kadagiti adu retrato ken relihioso a pedaso, ni Leandro ket nagpinta iti sekular, dagiti obra a kas henero, kas iti obrana iti *Konsierto*, nga itan ket adda idiay Galeria ti Uffizi ken ti  obrana iti *Senario ti Kusina* a naibitin idiay Museo ti Arte ti Unibersidad ti Indiana.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Clara Zetkin

Ni **Clara Zetkin**  (naiyanak a kas ni **Clara Josephine Eissner**; 5 Hulio 1857 – 20 Hunio 1933), ket maysa idi a Marxista a teorista, politiko ken  aktibista para iti Karbengan ti babbai.  Isu  ket kameng idi iti Partido ti Nawaya a Sosial Demokratiko (USPD), ken ti Partido Komunista ti Alemania (KPD).                         .

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*Dagiti naiyaon a biograpia ni Clara Zetkin
*Zetkin at marxists.org
Pagsasao a Paiwan

Ti **Paiwan** ket ti patneng a pagsasao ti Taiwan nga insasao babaen dagiti tattao a Paiwan, ti maysa a tribu dagiti aborihenes ti Taiwan. Ti Paiwan ket pagsasao a Formosano iti pamilia ti pagsasao nga Austronesio. Ti bilang dagiti agsasao ket nakarkulo iti 66,000.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa

* 
* 
* 
* 
*
Pagsasao a Balangao

Ti **Balangao** wenno **Balangaw** (tinawtawagan pay iti **Balangao Bontoc**) ket ti pagsasao iti bantay ti akin-amianan a Filipinas.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Fijiano

Ti **Fijiano** (**) ket ti pagsasao nga Austronesio iti pamilia ti Malayo-Polinesio a naisasao idiay Fiji. Daytoy ket addaan kadagiti 450,000 nga agar-aramat a mangus-usar a kas umuna a pagsasao nga ad-adu daytoyen ngem iti kagudua ti populasion ti Fiji, ngem adda pay dagiti sabali a 200,000 a mangisasao daytoy a kas maikadua a pagsasao. Ti Batay-linteg ti 1997 ket nagipundar ti Fijiano a kas maysa nga opisial a pagsasao ti Fiji, a mairaman iti Ingles ken Hindustani, ken adda dagiti nagtutungtungan a maipanggep iti panangipundar daytoy a kas ti "nailian a pagsasao", ngem agtuloy nga opisial ti Ingles ken Hindustani. Ti Fijiano ket berbo–banag–suheto a pagsasao.

Ti pagalagadan a Fijiano ket naibatay iti pagsasao ti Bau, ken maysa daytoy a pagsasao a Daya a Fijiano.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*Pagsasao a Fijiano, alpabeto ken panangibalikas iti Omniglot
* Diksionario ti Fijiano–Ingles / Ingles–Fijiano
Rehional a pagsasao

Ti **rehional a pagsasao** ket ti pagsasao a naisasao iti maysa a lugar iti naturay nga estado, no man daytoy ket bassit a lugar, maysa a pederal nga estado wenno probinsia, wenno ti sabali a nalawlawa a lugar.

Iti sangalubongan, para kadagiti panggep iti Dokumento ti linteg para kadagiti Rehional wenno Minoridad a Pagsasao, ti kayat a sawen ti *"rehional ken minoridad a sasao" ket dagiti: *
#*tradisional a naus-usar iti kaunegan iti naited a teritorio iti Estado babaen dagiti umili iti dayta nga Estado a mangporma iti grupo a basbassit iti bilang ngem iti amin a paset ti populasion ti Estado; ken *
#*maigiddiat manipud iti wenno dagiti opisial a pagsasao iti dayta nga Estado*

Ti pannakabigbig dagiti rehional wenno minoridad a pagsasao ket nasken a saan a maiyallilaw iti pannakabigbig a kas maysa nga opisial a pagsasao.

## Dagiti nagibasaran
Gifu

Ti  ket siudad a mabirukan idiay abagatan-tengnga a paset ti Prepektura ti Gifu, Hapon, ken agserbi a kas ti kapitolio ti prepektura. Ti siudad ket nangruna a nagpapael iti pakasaritaan ti Hapon gapu ti lokasionna iti tengnga ti pagilian. Idi las-ud ti paset ti panawen ti Sengoku, dagiti nadumaduma nga apo dagiti mannakigubat, a mairaman ni Oda Nobunaga, ket inusarda ti luagr a kas kuartel iti panagpadas a panangikaykaysa ket panagtengngel iti Hapon. Nagtultuloy a nagdur-as ti Gifu uray idi kalpasan ti panagkaykaysa ti Hapon a kas nangruna a *[[shukuba]]* iti  paset ti panawen ti Edo Nakasendō ken kalpasanna, kas maysa kadagiti sentro ti moda iti Hapon. Sakbay a nagbalin a moderno a siudad, daytoy ket paset idi ti dati a Distrito ti Atsumi, ngem naidesignado metten a bugas a siudad babaen ti nailian a gobierno.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* 
*
Listaan dagiti ili idiay Hapon

Ti **ili** (町; *chō* wenno *machi*) ket ti lokal nga administratibo a yunit idiay Hapon.  Daytoy ket lokal a publiko a bagi a mairaman ti prepektura (''ken'' wenno sabali dagiti sabali a kapada), siudad (''shi''), ken purok (''mura'').  Iti heograpia, ti ili ket mailaon iti kaunegan ti prepektura.

Laglagipen nga iti isu met laeng a balikas  (町; *machi* wenno *chō*) ket naus-usar pay kadagiti nagan dagiti basbassit a rehion, ken kadawyan a paset ti barrio iti maysa a siudad. Daytoy ket tidda idi dagiti basbassit nga ili ket naporma kadagiti ruar ti siudad, ken kanungpalan met laeng a naitipon iti dayta.

## Dagiti ili

## Kitaen pay
* Dagiti munisipalidad ti Hapon

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* "Large City System of Japan"; graphic shows towns compared with other Japanese city types at p. 1
Momoko Kōchi

Ni   naiyanak a kas ni , ket Haponesa nga aktres idi iti enteblado ken telebision. Isu ket naipasngay idi idiay Hapon.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*
Sasao nga Akin-amianan a Luzon

Ti **sasao nga Akin-amianan a Luzon** (ammo pay a kas ti **Sasao a Kordiliera**) ket maysa kadagiti bassit a naitakder a dakkel a grupgrupo iti kaunegan ti sasao a Filipino. Dagitoy ket kaaduan a mabirukan idiay ken iti likmut ti Sentral a Kordiliera iti akin-amianan a Luzon idiay Filipinas. Dagiti nangruna a pagsasaona ket ti Ilokano, Pangasinan ken Ibanag.

## Akin-uneg a pannakaidasig
Addaan daytoy kadagiti sumurok nga uppat a pulo a mainaig a pagsasao, dita baba ket ti pannakaidasig para iti sasao nga Akin-amianan a Luzon:
****[[Pagsasao nga Ilokano|Ilokano]]***
***[[Sasao a Tanap ti Cagayan|Tanap ti Cagayan]]**
***[[Pagsasao nga Isnag|Isnag]]*
**1. **Ibanagiko**
****[[Pagsasao nga Atta|Atta]]*
****[[Pagsasao nga Ibanag|Ibanag]]*
****[[Pagsasao nga Itawis|Itawis]]*
****[[Pagsasao a Yogad|Yogad]]*
**2. **Gaddang-Cagayan**
****[[Pagsasao nga Agta ti Tengnga a Cagayan |Agta ti Tengnga a Cagayan]]*
****[[Pagsasao a Gaddang|Gaddang]]*
****[[Pagsasao a Ga'dang|Ga'dang]]*
***[[Sasao nga Abagatan–Tengnga a Kordiliera|Abagatan–Tengnga a Kordiliera]]**
**1. **Alta**
****[[Pagsasao nga Akin-amianan nga Alta|Akin-amianan nga Alta]]*
****[[Pagsasao nga Akin-abagatan nga Alta|Akin-abagatan nga Alta]]*
**2. **Tengnga a Kordiliera**
****[[Pagsasao nga Isinai|Isinai]]*
*****Kalinga-Itneg**
*****[[Pagsasao nga Itneg|Itneg]]*
*****[[Pagsasao a Kalinga|Kalinga]]*
******Nuklear a Kordiliera**
******[[Pagsasao nga Ifugao|Ifugao]]*
*******Bontok-Balangao**
*******[[Pagsasao a Balangao|Balangao]]*
********Bontok-Kankanaey**
********[[Pagsasao a Bontok|Bontok-Finallig]]*
********[[Pagsasao a Kankana-ey|Kankana-ey]]*
**3. **Akin-abagatan a Kordiliera**
*****[[Pagsasao nga Ilongot|Ilongot]]*
******Pangasiniko**
******[[Pagsasao a Pangasinan|Pangasinan]]*
*******Benguet**
*******[[Pagsasao nga Ibaloi|Ibaloi]]*
*******[[Pagsasao nga Iwaak|Iwaak]]*
*******[[Pagsasao a Kallahan|Kallahan]]*
*******[[Pagsasao a Karao|Karao]]*
***[[Sasao nga Akin-amianan a daya a Luzon|Akin-amianan a daya a Luzon]]**
***[[Pagsasao nga Agta ti Dupaningan|Agta ti Dupaningan]]*
**(bugas)
****[[Pagsasao nga Agta ti Dinapigue|Agta ti Dinapigue]]*
****[[Pagsasao nga Agta ti Casiguran|Agta ti Casiguran ]]*, *[[Pagsasao nga Agta ti Nagtipunan|Agta ti Nagtipunan]]*
****[[Pagsasao nga Agta ti Pahanan|Agta ti Pahanan]]*, *[[Pagsasao a Paranan|Paranan]]*
****[[Pagsasao nga Agta ti Dicamay|Agta ti Dicamay]]*** †
****[[Pagsasao nga Arta|Arta]]***

## Dagiti grupo ti etniko

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Hawayano

Ti **pagsasao a Hawayano** (Hawayano: ** ket ti pagsasao a Polinesio a mangala ti nagan iti Hawaiʻi, ti kadakkelan nga isla iti tropikal a purpuro ti Amianan a Pasipiko nga idiay met ti nakapadur-asanna. Ti Hawayano, kakuyogna ti Ingles, ket isu ti opisial a pagsasao ti estado ti Hawaii. Inpundar babaen ni Ari Kamehameha III ti immuna a batay-linteg ti pagsasao a Hawayano idi 1839 ken 1840.

Gapu kadagiti nadumaduma a rason, a mairaman ti lehislasion ti teritorio a mangitakder ti Ingles a kas ti opisial a pagsasao kadagiti eskuela, ti bilang dagiti patneng nga agsasao ti Hawayano ket nagin-inut a bimmassit idi las-ud ti paset ti panawen manipud kadagiti tawen ti 1830 aginggana kadagiti tawen ti 1950. Ti Hawayano ket sinukatanen babaen ti Ingles iti innem kadagiti pito a matagtagitao nga isla. Idi 2001, dagiti patneng nga agsasao iti Hawayano ket nagdagup iti basbassit ngem 0.1% iti dagup a populasion ti estado. Nadanagan met dagiti lingguista ti pakaikarian iti daytoy ken dagiti dadduma a madangran a pagsasao.

Urayno kasta, mamipud iti circa 1949 aginggana iti agdama ng aaldaw, adda metten nagin-inut nga iyaadu iti panangikaskaso ken iti panangiragpat iti pagsasao. Ti publiko a panangitinep ti pagsasao a Hawayano kadagiti pasakbay iti panageskuela a tinawtawagan iti Pūnana Leo ket nairugida idi 1984; dagiti dadduma pay a panagitinep nga eskuela ket simmaruno kalpasan dayta. Dagiti immuna nga estudiante a nangrugi iti panangitinep a pasakbay iti panageskuela ket nagtuposda itan iti kolehio ken adu metten dagiti nalaing nga agsao iti Hawayano. Inako ti pederal a gobierno daytoy a panagdur-as. Kas pagarigan, ti Hawaiian National Park Language Correction Act ti 2000 ket binaliwanna dagiti nagan dagiti nadumaduma a nailian a parke idiay Hawaiʻi, ken nagiyalalagad daytoy iti panangiletra iti Hawayano.

## Dagiti nagibasaran

## Bibliograpia
* 
* 
* 

## Dagiti akinruar a silpo
* Ulukau – Elektroniko a biblioteka ti Hawaii , mairaman dagiti diksionario ti Ingles/Hawayano
* Listaan dagiti bokabulario ti Hawayano
Pagsasao a Samoano

Ti **Samoano** (*Gagana fa'a Sāmoa* wenno *Gagana Sāmoa* — IPA: ) ket ti pagsasao ti Is-isla Samoa, a mangbukel ti nawaya a pagilian ti Samoa ken ti teritorio ti Estados Unidos iti Samoa ti Amerika. Daytoy ket maysa nga opisial a pagsasao a kakuyogna ti Ingles kadagiti dua a pagturayan.

Ti Samoano ket pagsasao a Polinesio, daytoy ti umuna a pagsasao para kadagiti kaaduan a populasion ti Is-isla ti Samoa iti agarup a 246,000 a tattao. Gapu ta adu dagiti tattao a Samoano nga agtataeng kadagiti sabali a pagilian, ti dagup a bilang dagiti agsasao iti sangalubongan ket nakarkulo iti 470,000. Daytoy ti maikatlo a kaaduan a naisasao a pagsasao idiay Baro a Selanda, nga idiay ket ad-adu ngemn 2% iti populasion – 86,000 a tattao – ket makabaelda nga agsao iti daytoy manipud idi 2013.

## Dagiti akinruar a silpo

* George Pratt (1878) ''Ti Gramatika ken Diksionario ti Pagsasao a Samoano''
*Gramatiko ti Samoano
*Batayan a Bokabulario ti Samoano

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Tahitiano

Ti **Tahitiano** (*Reo Tahiti* wenno *Reo Mā'ohi*) ket ti pagsasao a Polinesio, a nangruna nga insasao idiay Is-isla Sosiedad iti Polinesia a Pranses. Daytoy ket tagikua ti grupo ti Akindaya a Polinesio.

Ti Tahitiano ket immuna idi a naisurat manipud iti naisasao a pagsasao babaen dagiti misionario ti Kangimongan ti Misionario ti Londres idi nasapa a maika-19.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*Diksionario ti Tahitiano–Ingles
Pagsasao a Chamorro

Ti **Chamorro** (Chamorro: *Finu' Chamorro* wenno *Chamoru*) ket ti pagsasao nga Austronesio nga insasao babaen dagiti agarup a 47,000 a tattao (agarup a 35,000 a tattao idiay Guam ken agarup a 12,000 idiay Is-isla ti Akin-amianan a Marianas. Daytoy ket insasao babaen dagiti tattao a Chamorro nga isuda dagiti indehenio a tattao iti Guam ken ti Is-isla ti Akin-amianan a Marianas, isuda a dua ket teritorio ti Estados Unidos.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*Online a Diksionario ti Chamorro-Ingles
Moringa

Ti ***Moringa*** ket patneng kadagiti parte ti Aprika ken Asia, daytoy ti kaykaisuna a henero iti pamilia ti mula nga agsabsabong iti **Moringaceae**. Ti nagan ket naala manipud iti *murungai*/*munakkai/muringa*, ti Tamil/Telugu/Malayalam a balikas para iti marunggay. Daytoy ket aglaon kadagiti 13 a sebbangan manipud kadagiti tropikal ken subtropikal a klima a sumakop iti kadakkel manipud kadagiti bassit-usit a hierba aginggana kadagiti dakkel a kayo.

Ti kaaduan a naimuyongan a sebbangan ket ti *[[Moringa oleifera]]*, ti adu ti serbina a kayo a patneng kadagiti bakras ti Himalaya idiay akin-amianan a laud ti India ken naimuyongan iti amin a parte ti tropiko. Ti sebbangan ti Aprika a *[[Moringa stenopetala|M. stenopetala]]* ket adu pay a naimuyongan, ngem saan unay a kas adu ngem ti *M. oleifera*.

Napardas nga agtubo ti sebbangan ti *Moringa* kadagiti adu a kita ti enbironmento.

## Listaan dagiti sebbangan
* *[[Moringa arborea]]* Verdc. (Kenya)
* *[[Moringa borziana]]* Mattei
* *[[Moringa concanensis]]* Nimmo
* *[[Moringa drouhardii]]* Jum. – kayo a botelia (akin-abagatan a laud a Madagascar)
* *[[Moringa hildebrandtii]]* Engl. – moringa ni Hildebrandt (akin-abagatan a laud a Madagascar)
* *[[Moringa longituba]]* Engl.
* *[[Moringa oleifera]]* Lam. (sin. *M. pterygosperma*) – marunggay (akin-amianan a laud nga India)
* *[[Moringa ovalifolia]]* Dinter & Berger
* *[[Moringa peregrina]]* (Forssk.) Fiori 
* *[[Moringa pygmaea]]* Verdc.
* *[[Moringa rivae]]* Chiov.
* *[[Moringa ruspoliana]]* Engl.
* *[[Moringa stenopetala]]* (Baker f.) Cufod.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Website ti Moringa , Instituto de Biología, Universidad Nacional Autónoma de México
* The International Moringa Germplasm Collection
Golpo ti Panama

Ti **Golpo ti Panama** () ket ti golpo iti Taaw Pasipiko idiay asideg ti akin-abagatan nga aplaya ti Panama. Daytoy ket addaan iti kalawa iti , ti kaadalem iti  ken ti kadakkel iti . Ti Kanal Panama ket isilpona ti Golpo ti Panama iti Baybay Karibe ken ti Taaw Atlantiko. Ti kapitolio ti Panama iti Siudad ti Panama ket isu ti kangrunaan nga urbano a sentro iti igid ti golpo.

Ti golpo ket aglaon pay kadagiti babassit a golpo, a mabirukan ti Luek Panama iti amianan, ti Golpo ti Parita iti laud ken ti Golpo ti San Miguel iti daya. Ti golpo ket addaan met kadagiti bassit nga isla ken ti aplaya idiay ket adda kadagiti bassit a nangruna a puerto, lkasla ti Siudad ti Panama, La Palma ken Chitrè. Ti purpuro ti Is-isla Perlas ket grupo dagiti sumurok a dua gasut nga isla a mabirukan iti daya ti golpo.

Ti kadakkelan a karayan ti Panama, ti Tuira, ket agayus nga agpaabagatan idiay Golpo ti San Miguel.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Laki

Ti **Laki**(; **) ket naikeddeng a dialekto ti Akin-abagatan a Kurdo. Ti leksikal a pannakaipada iti Khorramabadi Luristani ket 78%, iti Persiano nga Irani ket 70%, ken iti Akin-amianan a Luri ket 69%.

Ti Laki ket agdama a naisasao kadagiti lugar ti abagatan ti Hamadân ken mairaman dagiti ili ti Nahawand, Tuisirkân, Nurâbâd, Ilâm, Gilân, ken Pahla (Pehle), ken dagiti pay away kadagiti distrito ti Horru, Selasela, Silâkhur, ken ti akin-amianan nga Alishtar idiay akinlaud nga Iran. Adda pay dagiti nangruna a kolonia ti Laki a naiwarwaras manipud iti Khurâsân aginggana idiay Baybay Mediteraneo. Adda pay dagiti bassit a grupo dagiti agsasao iti Laki a mabirukan idiay Azerbaijan, ti banbantay ti Alburz, ti rehion ti aplaya ti Kaspio, ti enclave ti Khurasani (iti kaadayo a kas idiay Birjand), ti kabanbantayan a daga a pagbaetan ti Qum ken Kâshân, ken ti rehion a pagbaetan ti Adiyaman ken ti karayan Ceyhan idiay adayo nga akinlaud a Kurdistan iti Anatolia. Adu pay dagiti tribu ti Kurdo nga agnagan iti Lak a makasao kadagiti sabali a dialekto ti Kurdo (wenno agraman kadagiti sabali a pagsasao) ken mabirukanda manipud iti Adana aginggana idiay sentral nga Anatolia iti Turkia, idiay Daghistân iti Kaukaso ti Rusia, ken manipud idiay Ahar aginggana kadagiti suburbio ti Teheran iti Iran.

Ti sintasis ken bokabulario ti Laki ket nakaron a nabaliwan babaen ti Luri, ken sanga met daytoy iti Baro a Persiano, ti pagsasao nga Abagatanm a laud nga Iraniko. Ti sistema a batayan a gramatiko ken berbo ti Laki, kasla amin dagiti sabali a dialekto ti Kurdo, ket nalawag nga Amianan a laud nga Iraniko. Daytoy a pannakaikabagian ket kaaduan pay a pasingkedan babaen dagiti tidda iti Laki iti gramatiko a kapada ti Kurdo, ti ergatibo a pannakaaramid. Isu a ti pagsasao a Laki ket pundamental a sabali manipud iti Luri, ken kapada iti Kurdo.

## Ti Laki ken Taga-ugma a Persiano

## Panangiyasping iti Laki ken dagiti sabali a karuay ti Kurdo

## Dagiti maris iti Laki

## Kalendario iti Laki

## Kitaen pay
* Jalilavand

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a slpo
* [//incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/lki Inkubadora ti Laki]
Baybay Tracia

Ti **Baybay Tracia** (, *Thrakiko Pelagos*; ) ket ti baybay a parte ti Baybay Egeo ken mangporma ti akin-amianan unay a punto ti baybay.  Dagiti rehion a mangpalikmut ti baybay ket ti Masedonia ken Tracia ken ti pay akin-amianan a laud a Turkia.  Ti intero a sakup ti baybay ket mabirukan iti amianan ti maika-40 a paralelo.  Ti kaatiddog manipud iti daya aginggana iti laud ket manipud iti 23°E aginggana iti agarup a 25.8°E wenno manipud iti daya ti Golpo Estrimoniko aginggana iti akin-amianan unay a parte ti peninsula ti Galipoli ken ti kaakaba ket manipud iti amianan aginggana iti abagatan ket agarup a 40.25°N iti 41°N wenno manipud iti amianan ti Dardanelos aginggana iti pagbeddengan a pagbaetan dagiti rehional a yunit ti  Xanthi ken Rhodope.  Dagiti isla ket mairaman ti Tasos ken Samotracia idiay Gresia ken Gökçeada (Imvros iti Griego) ken Bozcaada (Tenedos iti Griego) idiay Turkia.  Dagiti luek ken dagiti golpo ket mairaman ti Golpo Ierissia iti abagatan a laud, Golpo Estrimoniko a pagayusan ti Estrimon, ti Golpo Kavala ken ti Golpo Saros idiay Turkia.  Dagiti karayan nga agayus iti daytoy a paset ti golpo ket mairaman ti Nestos ken ti Evros/Meriç.  Ti naindayegan a termal nga ubbog ket ti Loutra Eleftheron idiay Kavala.

## Dagiti puerto
*Amfipoli
*Kavala
*Alexandroupoli
*Thasos
*Samothrace
*Tenedos (Bozcaada), Turkia
Golpo ti Anadyr

Ti **Golpo ti Anadyr**, wenno **Luek Anadyr** (), ket ti dakkel a luek iti Baybay Bering idiay adayo nga amianan a daya ti Siberia.

## Lokasion
Ti luek ket agarup a rektanggulo ken malukatan iti abagatan a daya. Dagiti suli ket (agpakanawan manipud iti abagatan) ti Rawis Navarin (ibaga pay ti sabali a taudan a ti kadenna a Rawis Thaddeus), Estuario Anadyr, Luek Kresta ken Rawis Chukotsky iti Peninsula Chukchi.  Daytoy ket agarup a 250 milmilia (400&nbsp;km) iti kaakaba. Ti atiddog a baras ti bisel ket agtaray iti igid ti amianan a daya nga aplaya para iti agarup a  iti daya manipud iti Luek Kresta. Ti Golpo ti Anadyr ket kadawyan a naabbongan iti yelo kadagiti 10 a bulan iti tawen. Dagiti balyena kas ti Bowhead ken Gray ket mabalinda nga agparang iti asideg dagiti aplaya.

## Sibilisasion
Ti ili ti Anadyr, ti administratibo a sentro ti Chukotka Autonomo nga Okrug, ket mabirukan idiay Estuario Anadyr.  Ti Provideniya, idiay Luek Komsomolskaya (dati a Sangladan ti Emma ; ti sanga ti Luek Provideniya), ken Egvekinot, idiay Luek Kresta ket asidegda kadagiti kadakkelan pagtaengan iti aplaya.

## Dagiti nagibasaran

* 
* United States Hydrographic Office (1909). Asiatic pilot, Volume 1. Issues 122-126; Issue 162 of H.O. pub. Gov. Printing Off., Washington. pp 50–51.

## Adu pay a mabasbasa
*
Maika-20 a siglo

Ti **maika-20 a siglo** ket ti siglo a nangrugi idi Enero 1, 1901 ken nagpatingga idi Disiembre 31, 2000. Daytoy idi ti maikasangapulo ken ti naudi a siglo iti maika-2 a milenio. Daytoy ket naisangayan manipud iti siglo nga ammo a kas ti **tawtawen ti 1900** (sagpaminsan a naisaurat a kas 19XX), a nangrugi idi Enero 1, 1900 ken nagpatingga idi Disiembre 31, 1999.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti taudan
* 

## Dagiti akinruar a silpo

* The 20th Century Research Project
* Slouching Towards Utopia: The Economic History of the Twentieth Century
Siglo

Ti **siglo** (manipud iti Latin ti *centum*, a ti kayatna a sawen ket *sangagasut*; pangyababaan **c.**) ket ti 100 a tawtawen. Dagiti siglo ket ordinal a maibilang iti Ilokano ken dagiti adu a sabali a pagsasao (kas "ti maika-7 a AD/CE"). T **sentenario** ket ti maikasangagasut nga anibersario wenno selebrasion iti daytoy, ken kadawyan a ti pammaglagip iti maysa a pasamak a napasamak iti nasapsapa a sangagasut a tawtawen.

## Dagiti nagibasaran

## Bibliograpia
**The Battle of the Centuries*, Ruth Freitag, U.S. Government Printing Office. Available from the Superintendent of Documents, P.O. Box 371954, Pittsburgh, PA 15250- 7954. Cite stock no. 030-001-00153-9.
Tsai Ing-wen

Ni **Tsai Ing-wen** (; ) ket ti presidente ti Republika ti Tsina (Taiwan) ken ti immuna a babai a nabutosan iti opisina. Isu pay ti immuna a presidente a Hakka ken Aborihinal a kaputotan (1/4 Paiwan manipud iti apongna a baket), isunto ti umuna a balasang a presidente ken ti umuna a mangtengngel iti puesto iti nabutosan a puesto. Isunto ti agbalin a maikadua a babai a daulo iti estado iti Daya nga Asia kalpasan ti agdama a Presidente ti Abagatan a Korea a ni Park Geun-hye. Isu ti agdama a mangipangulo a babai iti Partido Demokratiko Progresibo (DPP),ken ti kandidato iti presidente ti partido iti  panagbubutos ti presidente ti Taiwan idi 2012 ken 2016. Ni Tsai ket dati a nagserbi a kas mangipangulo iti partido manipud idi aginggana idi 2012.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*Opisial a website 
*
Golpo ti Venezuela

Ti **Golpo ti Venezuela** wenno **Golpo ti Coquibacoa** (ammo pay a kas **Golpo ti Coquivacoa**) ket ti golpo ti Baybay Karibe a bineddengan babaen ti dagiti estado ti Venezuela iti Zulia ken Falcón ken babaen ti DEpartamento ti Guajira, Colombia. Ti  a lingsat ket mangikapet daytoy iti Danaw Maracaibo iti abagatan.

## Lokasion
Ti Golpo ket mabirukan iti amianan ti Abagatan nga Amerika, iti pagbaetan ti Peninsula Paraguaná iti Estado ti Falcón idiay Venezuela ken ti Peninsula Guajira idiay Colombia ken naikapet daytoy iti Danaw Maracaibo tbabaen ti maysa a pagdaliasatan a kanal. Adda agdama a suppiat asaan pay a nasolbar a pagbaetan ti Colombia ken Venezuela a maipanggep iti golpo, urayno adda metten dagiti agpaut kadagiti dekada a negosasion nga inar-ramid babaen ti bilateral a komision.

## Pakasaritaan
Daytoy ket naduktalan babaen dagiti taga-laud idi 1499 idi ti maysa nga ekspedision nga indauluan babaen ni Alonso de Ojeda nga isu ket kinuyog babaen ni Amerigo Vespucci, ket sinukisokda dagiti aplaya ti Venezuela ken nagur-urnong kadagiti pakaammo ken nanginagan kadagiti baro a daga, dayta a naibagbaga nga ekspedision ketsimmangpet iti golpo kaplasan ti ilalabas babaen ti Antila ti Olanda ken ti Peninsula ti Paraguaná.

Dagiti teritorial a danum ket naisuppiatan pay a maipanggep iti golpo. Ti suppiat ti pagbeddengan kalpasan ti wayawaya ti Colombia ken Venezuela manipud iti Espania idi maika-19 a siglo. Ti imperio ti Espania ket saan a nangmarka ti lugar gapu ta dagiti ndehenio a grupo ti Wayuu ket nagresistansiada iti lugar. Nasolbaren ti suppiat iti daga idi 1941, ngen ti maritimo ket saan pay a nasolbar.

## Kinapangruna iti ekonomia
Ti nangruna a banag a mangited iti kinapangruna dagitoy a danum ket gapu iti pannakaikapetna iti Baybay Karibe ken Danaw Maracaibo, ti maysa a nangruna a taudan ti petrolo para iti Venezuela. Isu a ti golpo ket makatulong a mangisilpo kadagiti bubon ken dagiti repineria idiay Danaw Maracaibo kadagiti pagtagilakuan iti lubong.

## Dagiti akinruar a silpo
Antipoda

Iti heograpia, dagiti **antipoda** (manipud iti Griego: ἀντίποδες, manipud iti *anti-* "kasumbangir" ken ** "saka") iti ania man a lugar iti Daga ket ti punto iti rabaw ti daga a diametrikal a kasumbangirna.  Dagiti dua a punto nga *antipodal* iti tunggal maysa ket naikapetda babaen ti maysa a nalinteg a linia nga agtartaray babaen ti tengnga ti Daga.

Iti Aki-amianan a Hemisperio, "dagiti Antipoda" ket mabalin a mausar a mangibaga iti Australia ken Baro a Selanda, ken dagiti "Antipodeano" kadagiti agtataeng kaniada. Iti heograpia, dagiti antipoda ti Britania ken Irlanda ket adda idiay Taaw Pasipiko, iti abagatan ti Baro a Selanda. Daytoy ket nakaited iti nagan ti Is-isla Antipoda ti Baro a Selanda, nga asideg dagitoy dagiti antipoda ti Londres iti agarup a 50° S 179° E.  Dagiti antipoda ti Australia ket addada idiay Amianan a Taaw Atlantiko, bayat a dagiti parte ti Espania, Portugal, ken Morocco ket antipodalna iti Baro a Selanda

Agarup a 15% iti teritorio ti daga ket antipodal iti sabali a daga,  a mangirepresenta iti agarup a 4.4% iti rabaw ti daga. Ti kadakkelan nga antipodal dagiti masa ti daga ket ti Purpuro Malay, antipodal iti Labneng Amasona ken ti kadenna nga kabambantayan ti Andes; ti daya a Tsina ken Mongolia, ket antipodal iti Chile ken Arhentina; ken ti Greenland ken ti Purpuro ti Artiko ti Kanada, ket antipodal iti Daya nga Antartika.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Mapa dagiti Antipoda Interaktibo a mapa a mangugis-ugis iti tunel iti sabali a bangir iti lubong.
* Sandwich a Mapa ti Daga  dua a ladawan a mapa a pagbirukan kadagiti antipoda iti ania man a lokasion iti Daga.
* findLatitudeAndLongitude, interaktibo a ramit tapno maipakita dagiti antipoda
* 3D dual globe eskematiko a 3D a representasion ti daga ken ti anti-daga iti isu met laeng a lugar.
* Ramit iti Pnagtunel iti Mapa Agtunel iti Sabali a Bangir iti Daga
* Karkuluen iti sabali a bangir iti lubong
* Dagiti antipoda  Ti maysa nga online ken potograpiko a proyekto a mangiparis kadagiti ladawan ti webcam manipud kadagiti lugar kadagiti kasumbangir a bangir iti globo.
* Panangitunel iti Mapa  Biruken no ania a parte iti daga a dagus iti babam babaen ti panagusar kadagiti interaktibo a mapa
Sistema ti nagsasabtan ti UTM

Ti **Universal Transverse Mercator** (**UTM**) a kompormal a proyeksion ket agus-usar iti dua a dimension nga espasio ti sistema ti nagsasabtan ti Kartesiano tapno makaited kadagiti lokasion iti rabaw ti Daga. Kasla ti tradisional a pamay-an iti latitud ken longitud, daytoy ket representasion iti horisontal a puesto, a daytoy ket naus-usar a panangilasin kaadgiti lokasion idi Daga a nawaya iti bertikal a puesto. Nupay kasta, daytoy ket maigiddiat iti dayta pamay-an kadagiti nadumaduma a banag.

Ti sistema ti UTM ket saan a bugbugtong a proyeksion ti mapa. Ti sistema ket imbes ket a mangbingay ti Daga kadagiti innem a pulo a sona, a ti tunggal maysa ket innem a grado a banda iti longitud, ken agus-usar iti sekante a proyeksion ti Transberso ti Merkator iti tunggal maysa a sona.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
*

## Dagiti akinruar a silpo
* Online Universal Transverse Mercator to Geographic coordinates