open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vientiane

Ti **Vientiane** (; , *Viang chan*, ) ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti Laos, iti igid ti Karayan Mekong iti asideg iti pagbeddenganna iti Tailandia. Ti Vientiane ket nagbalin a kapitolio idi 1563 gapu kadagiti panagbutbuteng iti panagrukma dagiti Birmano. Ti Vientiane ket isu idi ti administratibo a kapitolio idi las-ud ti panagturay ti Pransia, ken gapu iti idadakkel ti ekonomia kadagiti kaudian a panawen, daytoy itan ti sentro ti ekonomia ti Laos.

Ti nakarkulo a populasion ti siudad ket 760,000 (2015). Ti siudad ket nangsangaili ti maika-25 a Southeast Asian Games idi Disiembre 2009 ken nangrambak kadagiti 50 a tawen ti Southeast Asian Games.

## Etimolohia
Ti nagan ti siudad ket naala manipud iti Pali, ti pagsasao a liturhiko ti Budismo ti Theravada. Uray no ti kasisigud a kaibuksilan ti nagan ti siudad ket "siudad ti sanatlum", a kas naipakita iti taga-ugma a sinuratan ti Lao a naisurat segun iti etimolohia, ken saan a maipada iti moderno a Lao a naisurat iti ponetiko, iti moderno a  Lao, ti kaibuksilan ti nagan ti Vientiane ket saan a nalawag.

Adu, no saan a ti kaaduan, ti tattao a Lao ket tuntonenda a ti kaibuksilan ti nagan ti siudad ket "siudad ti bulan, bayat nga adu met dagiti husto a mangtunton a ti kaibuksilan ti nagan ti siudad ket "siudad ti santulum" gapu ta dagiti balikas ti "bulan" ( wenno  manipud iti *chandra*  iti Sanskrito) ken "santulum" (ຈັນ or ຈັນທນ໌ manipud iti *chandana*  iti Sanskrito) ket naisuratda ken maibalikas a kapada iti "chan" iti moderno a Lao. Kaaduan dagiti akademiko ken dagiti historiko a taudan iti Lao ket mangtunton a ti nagan ti siudad ket pudno a ti kaibuksilanna ket "siudad ti santulum", ken pasingkedan met daytoy babaen dagiti nagan iti Tailandes () ken Khmer () nga isuda a dua ket mangtalinaay ti etimolohiko a panangiletra, a mangibaga iti siudad ti santulum".

Ti nairomanisado a panangiletra ti "Vientiane" ket Pranses ti taudanna, ken mangipaltiing iti rigat dagidi Pranses a mangibalikas iti uni ti "ch" iti pagsasao a Lao. Ti kadawyan a panangiletra a naibatay iti Ingles ket "Viangchan", wenno sagpaminsan a "Wiangchan".

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
* Askew, Marc, William Stewart Logan, and Colin Long. *Vientiane: Transformations of a Lao Landscape*. London: Routledge, 2007. 
* Sharifi et al., *Can master planning control and regulate urban growth in Vientiane, Laos?*. Landscape and Urban Planning, 2014. DOI: 10.1016/j.landurbplan.2014.07.014
* Flores, Penelope V. *Good-Bye, Vientiane: Untold Stories of Filipinos in Laos*. San Francisco, CA: Philippine American Writers and Artists, Inc, 2005. 
* Renaut, Thomas, and Arnaud Dubus. *Eternal Vientiane*. City heritage. Hong Kong: Published by Fortune Image Ltd. for Les Editions d'Indochine, 1995.
* Schrama, Ilse, and Birgit Schrama. *Buddhist Temple Life in Laos: Wat Sok Pa Luang*. Bangkok: Orchid Press, 2006. 
* Women's International Group (Viangchan, Laos). *Vientiane Guide*. [Vientiane]: Women's International Group, 1993.

## Dagiti akinruar a silpo

* Dagiti ladawan ti Vientiane iti Flickr 
* Mapa ti Vientiane
Abkhazia

Ti **Abkhazia** ( **' ;  **' ;  **') ket ti limitado a mabigbigan a tinengngel babaen ti separista a gobierno ti akindaya nga aplaya ti [[Baybay Nangisit]] ken ti akin-abagatan laud a sikigan ti [[Kaukaso]].

Ti Abkhazia ket bukod a mangikeddeng a nawaya nga estado, a tinawtawagan iti **Republika ti Abkhazia** wenno **Aphsny'''. Daytoy a kasasaad ket bigbigen babaen ti Rusia, Nicaragua, Venezuela, Nauru ken ti pay sangkapaset a mabigbigan nga estado ti Abagatan nga Osetia ken ti saan a mabigbigan a  Transnistria ken ti Nagorno-Karabakh.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*
Abagatan nga Osetia

Ti **Abagatan nga Osetia** wenno **Rehion ti Tskhinvali** ket ti sangkapaset a mabigbigan nga estado idiay Abagatan a Kaukaso, ken mabirukan daytoy idiay teritorio ti Autonomo Oblast ti Abagatan nga Osetia iti kaunegan ti dati a Republika ti Sosialista a Sobiet ti Georgia.

Nangirangarang ti pannakawaya ti Abagatan nga Osetia manipud iti Georgia idi 1990, ken bukod a tinawtagan iti **Republika ti Abagatan nga Osetia**. TSimmungbat ti gobierno ti Georgia babaen ti panagwaswas ti autonomia ti Abagatan nga Osetia ken ti panagpadas a mangtengel manen ti rehion babaen ti puersa. Ti panagpakaro ti didigra ket nakaiturongan ti Gubat ti Abagatan nga Osetia 1991–92.  Ti pannakilaban ti Georgia kadagiti agtengtengel ti Abagatan nga Osetia ket napasamak kadagiti dua nga okasion, idi 2004 ken 2008. Ti naud-udi a suppiat ket nakaiturongan ti Gubat ti Rusia–Georgia, nga iti dayta a las-ud ket nakaala dagiti puersa ti Osetia ken Rusia iti napno a *de facto* a panagtengngel ti teritorio ti dati nga Autonomo Oblast ti Abagatan nga Osetia.

## Dagiti nota

## Dagiti nagibasaran

;Dagiti libro

* 
* 

## Dagiti akinruar a silpo

* Presidente ti Republika ti Abagatan nga Osetia (iti Ruso)
Akin-amianan a Cyprus

Ti **Akin-amianan a Cyprus** (), opisial a ti **Turko a Republika ti Akin-amianan a Cyprus** (**TRNC**; ), ket ti bukod a nagirangarang nga estado a buklen ti paset ti isla ti Cyprus. Mabigbigan laeng babaen ti Turkia, ti Akin-amianan a Cyprus ket inkeddeng babaen ti sangalubongan a komunidad a paset ti Republika ti Cyprus.

Ti Akin-amianan a Cyprus ket gumay-at iti ungto ti Peninsula Karpass iti amianan a daya aginggana iti Luek Morphou, Rawis Kormakitis ken ti akinlaud unay a puntona, ti exclave ti Kokkina iti laud. Ti akin-abagatan unay a putona ket ti purok ti Louroujina. Ti paglappedan a sona babaen ti panagtengngel ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ket gumay-at iti pagbaetan ti Akin-amianan a Cyprus ket ti nabati a paset ti isla a mangbingay iti Nicosia, ti kadakkelan a siudad ti  isla ken ti kapitolio dagitoy dua nga estado.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
* 
* 

## Dagiti akinruar a silpo
Republika ti Artsakh

Ti **Republika ti Artsakh** ( **'), wenno simple laeng nga **Artsakh**, kadawyan nga ammo iti dati a nagan iti **Republika ti Nagorno-Karabakh'''  idi baetan ti 1991 ken 2017, ket ti estado nga addaan iti limitado a pannakabigbig idiay Abagatan a Kaukaso. Ti rehion ket kaauduan a matagtagitao babaen dagiti Armenio ken ti kangrunaan a pagsasao ket ti Armenio. Ti Artsakh ket mangtengngel iti kaaduan a teritorio iti dati a Nawaya nga Oblast ti Nagorno-Karabakh ken dagiti dadduma a nakapalikmut a lugar, ken mangited daytoy iti pagbeddengan iti Armenia iti laud, ken ti ti Iran iti abagatan. Ti kapitoliona ket ti Stepanakert.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Akrotiri ken Dhekelia

Ti **Akrotiri ken Dhekelia** (, ), opisial a ti **Luglugar ti Naturay a Kuartel ti Akrotiri ken Dhekelia**, ket ti Teritorio ti Ballasiw-taaw ti Britania iti isla ti Cyprus. Ti Luglugar, a mairaman ti kuartel ken dagiti dadduma a daga, kettinagikua babaen ti Britania, babaen ti tulag wayawaya idi 1960, nagtulagan ken pinirmaan babaen ti Nagkaykaysa a Pagarian, Gresia, Turkia ken dagiti representatibo manipud kadagiti Griego ken Tsipriota-Turko a komunidad, a nangited iti wayawaya ti Balangat a Kolonia ti Cyprus. Ti teritorio ket agserbi iti maysa a nangruna a papel a kas estasion para iti intelehensia ti seniales ken mangited iti nangruna nga estratehiko a paset ti panagala iti komunikasion ken panagsiim iti network ti Nagkaykaysa a Pagarian iti Mediteraneo ken Tengnga a Daya.

Ti teritorio ket buklen dagiti dua a lugar. Ti maysa ket ti Akrotiri ( ; ), wenno ti *Akinlaud a Lugar ti Naturay a Kuartel* (*WSBA*), a mangiraman dagiti dua a nangruna a kuartel ti RAF Akrotiri ken Episkopi Cantonment, ken mainayon pay iti amin a distrito ti Purok ti Akrotiri (mairaman ti Limassol Salt Lake) ken dagiti parte dagiti sangapulo ket maysa a dadduma a purok ken dagiti dadduma a distrito ti purok. Ti sabali a Lugar ket ti Dhekelia Cantonment ( ; ), wenno ti *Akindaya a Lugar ti Naturay a Kuartel* (*ESBA*), a mangiraman ti kuartel iti Ayios Nikolaos ken dagiti pay parte dagiti duapulo ken dua a distrito ti purok.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
*

## Dagiti akinruar a silpo

* 
* 
*
Helen Mirren

Ni **Dame Helen Lydia Mirren** (nakaiyanakan a nagan iti **Mironoff**; ) isuna ket maysa nga Ingles nga aktres.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*
Jason Bateman

Ni **Jason Kent Bateman**  ket aktor ken produser manipud iti Estados Unidos.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*
Teritorio ti Britania iti Taaw Indiano

Ti **Teritorio ti Britania iti Taaw Indiano** (British Indian Ocean Territory &ndash; **BIOT**) ket ti maysa a ballasiw-taaw a teritorio ti Nagkaykaysa a Pagarian a mabirukan idiay Taaw Indiano iti agpakatengnga a pagbaetan ti Tanzania ken Indonesia. Ti teritorio ket buklen dagiti pito nga atol ti **[[Purpuro Chagos]]** nga agraman kadagiti sumurok a 1,000 nga agmaymaysa nga islaadu ket bassit-usitken pakadagupan iti dagup a kalawa iti daga iti .

Ti kadakkelan ken ti akin-abagatan unay nga isla ket ti Diego Garcia, iti , ti lugar ket naipagtipon a pasilidad ti militar iti Nagkaykaysa a Pagarian ken ti Estados Unidos. 

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Osaka

Ti  (; ) ket ti naidesignado a siudad idiay Rehion ti Kansai ti Hapon. Daytoy ti kapitolio a siudad ti Prepektura ti Osaka ken ti kadakkelan a komponente ti Metropolitano a lugar ti Keihanshin, ti maikadua a kadakkelan a metropolitano a lugar idiay Hapon ken maysa kadagiti kadakkelan iti lubong nga agraman kadagiti sumurok a 19 a riwriw nga agtataeng. Mabirukan iti sabangan ti Karayan Yodo idiay Luek Osaka, ti Osaka ket ti maikadua a kadakkelan a siudad babaen ti populasion ti panawen ti aldaw kalpasan ti dagiti 23 a barrio ti Tokyo ken ti maikatlo a kadakkelan a siudad babaen ti populasion ti panawen tirabii kalpasan dagiti 23 nga espesial a barrrio ti Tokyo ken Yokohama idiay Hapon, ken agserbi a kas sentro ti ekonomia.

Naipakasaritaan daytoy a kas pagtagilakuan a siudad, ti Osaka ket ammon a kas ti  ken nagserbi a kas sentro ti panagtagilako ti bagas idi las-ud ti Paset ti panawen ti Edo.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
* Gerstle, C. Andrew. *Kabuki Heroes on the Osaka Stage 1780-1830* (2005).
* Hanes, Jeffrey. *The City as Subject: Seki Hajime and the Reinvention of Modern Osaka* (2002) online edition 
* Hauser, William B. "Osaka: a Commercial City in Tokugawa Japan." *Urbanism past and Present* 1977-1978 (5): 23-36.
* Hein, Carola, et al. *Rebuilding Urban Japan after 1945.* (2003). 274 pp.
* Hotta, Chisato.  "The Construction of the Korean Community in Osaka between 1920 and 1945: A Cross-Cultural Perspective."  PhD dissertation U. of Chicago 2005. 498 pp.  DAI 2005 65(12): 4680-A. DA3158708  Fulltext: ProQuest Dissertations & Theses
* Lockyer, Angus. "The Logic of Spectacle C. 1970," *Art History,* Sept 2007, Vol. 30 Issue 4, p571-589, on the international exposition held in 1970
* McClain, James L. and Wakita, Osamu, eds.  *Osaka: The Merchants' Capital of Early Modern Japan.* (1999). 295 pp.  online edition 
* *Michelin Red Guide Kyoto Osaka Kobe 2011* (2011)
* Najita, Tetsuo.  *Visions of Virtue in Tokugawa Japan: The Kaitokudo Merchant Academy of Osaka.* (1987). 334 pp.  online edition 
* Rimmer, Peter J. "Japan's World Cities: Tokyo, Osaka, Nagoya or Tokaido Megalopolis?" *Development and Change* 1986 17(1): 121-157. 
* Ropke, Ian Martin. *Historical Dictionary of Osaka and Kyoto.* (1999) 273pp
*  Ruble, Blair A.  *Second Metropolis: Pragmatic Pluralism in Gilded Age Chicago, Silver Age Moscow, and Meiji Osaka.* (2001). 464 pp.
* Torrance, Richard. "Literacy and Literature in Osaka, 1890-1940," *The Journal of Japanese Studies* 31#1 (Winter 2005), pp.&nbsp;27–60 in Project Muse

## Dagiti akinruar a silpo

* Opisial a website ti Siudad ti Osaka 
* Opisial a Tarabay ti Turista ti Osaka
Banbantay Ural

Ti **Banbantay Ural** (; ), wenno simple laeng a **dagiti Ural**, ket ti kabambantayan nga agarup a mapan manipud iti amianan aginggana iti abagatan babaen ti akinlaud a Rusia, manipud iti aplaya ti Taaw Artiko aginggana iti Karayan Ural ken ti akin-amianan a laud ti Kazakhstan.
Ti kabambantayan ket mangporma ti parte ti kombensional a pagbeddengan a pagabetan dagiti kontinente ti Europa ken Asia. Ti Isla Vaygach ken dagiti isla ti Novaya Zemlya ket mangporma pay ti ad-adu a kawar iti amianan a mapan iti Taaw Artiko.

Dagiti bantay ket mabirukan iti kaunegan ti heograpikal a rehion ti Ural ken adu a mangtuon  iti Distrito Pederal ti Ural ken iti rehion ti ekonomia ti Ural. Nabaknang dagitoy kadagiti rekurso, mairaman dagiti mina ti metal, uging, napateg ken napateg bassit a batbato. Manipud idi maika-18 a siglo, ti banbantay ket adun a nagkontribusion iti sektor ti mineral iti ekonomia ti Rusia.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*Peakbagger.com panid para iti Banbantay ti Ural 
*Dagiti ekspedision ken Panagpassiar iti Ural panid dagiti lima a parte ti Banbantay Ural
Listaan dagiti kontinente babaen ti populasion

Daytoy ket ti **listaan ti amin a nangruna populasion dagiti [[kontinente]]**.

## Rehional ken kontinental a (sub)dagup idi 2013

## Rehional ken kontinental a (sub)dagup manipud idi 1950 aginggana idi 2013

### [[Aprika]]

### [[Kaamerikaan]]

#### [[Amianan nga Amerika]]

#### [[Abagatan nga Amerika]]

### [[Asia]]

### [[Europa]]

### [[Oceania]]

### [[Lubong]]

## Kitaen pay
* Listaan dagiti pagilian ken territorio babaen ti dagup a kadakkel
* Listaan dagiti pagilian babaen ti populasion
* Listaan dagiti naturay nga estado

## Taudan
* Amin dagiti pigura ket nagtaud manipud iti Dagiti Prospekto ti Populasion iti Lubong, Rebision idi 2012 ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.
Alvin Ailey

Ni **Alvin Ailey** (Enero 5, 1931 – Disiembre 1, 1989) ket maysa idi nga Aprikano-Amerikano a koreograpo ken aktibista a nagpundar iti Alvin Ailey American Dance Theater idiay Siudad ti New York. Isu ket naipammadayawan iti panangipadayeg iti moderno a sala ken nangrebolusionario iti pannakibinglay ti Aprikano-Amerikano konsierto a sala ti maika-20 a siglo. Nakagun-od ti kompaniana iti birngas it "Embahador ti Kultura iti Lubong" gapu ti adu a panagpabpabuya iti lubong. Ti obra maestra a koreograpo ni Ailey iti *[[Revelations (Alvin Ailey)|Revelations]]* ket naipampamattian a ti kalaingan nga ammo ken kaaduan a nakitkita a pabuya iti moderno a sala. Idi 1977, nagungunaan ni Ailey iti Medalia Spingarn manipud iti NAACP. Nakaawat isuna ti Kennedy Center Honors idi 1988, iti maysa laeng a tawen sakbay a pimmusay. Idi 2014, pinili ni Presidente Barack Obama ni Ailey a magungunaan kalpasan idi natay iti Presidensial a Medalia ti Wayawaya idi .

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*
*
*
*American Ballet Theater biography 
*Kennedy Center biography 
**[http://www.si.edu/resource/faq/nmah/ailey.htm Body and Soul: The Alvin Ailey American Dance Theater]* from the Smithsonian Institution
**[http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5024561 NPR: Holiday Dance at the Alvin Ailey Theater]*
*
*National Museum of Dance
*Archive footage of Alvin Ailey Repertory Ensemble dancing Revelations in 1988 at Jacob's Pillow
Manama

Ti **Manama** ( **) ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti Bahrain, daytoy ket addaan iti agarup a populasion iti 157,000 a tattao. Napauten daytoy a nangruna a sentro ti pagtagilakuan idiay Golpo Persiano, ti Manama ket pagtaengan dibersio a populasion.  Kalpasan dagiti paset ti panawen ti turay dagiti Portugal ken Persia ken dagiti panagrukma manipud kadagiti agturturay a dinastia ti Saudi Arabia ken Oman, bukod a nangbangon ti Bahrain iti maysa a nawaya a pagilian idi las-ud ti maika-19 a siglo.

Uray no dagiti agdama a singin a siudad ti Manama ken Muharraq ketagparangda a naggiddan a napundar kadagiti tawen ti 1800, nadaydayeg ti Muharraq gapu ti depensa a lokasionna ken isu nga idi ti kapitolio ti Bahrain aginggana idi 1921. Ti Manama ket nagbalin a kapitolio ti pagtagilakuan, ken isu idi daytoy ti ruangan iti nangruna nga Isla Bahrain.  Idi maika-20 a siglo, ti baknang iti lana ti Bahrain ket timmulong a nagpapardas nga idadakkelna ken dagidi tawen ti 1990, ti naituntunos a ganetget iti dibersipikasion ket nakaiturongan ti panagpadakkel dagiti sabali nga industria ken timmulong a nangbaliw ti Manama iti maysa a nangruna a sentro idiay Tengnga a Daya. Ti Manama ket naidesignado idi a kas maysa a kapitolio ti kutura ti Arabo para idi tawen ti 2012 babaen ti Liga ti Arabo.

## Dagiti nagibasaran

## Bibliograpia
*Palgrave, W.G, *[https://archive.org/details/narrativeofyear02palg Personal Narrative of a Year's Journey through Central and Eastern Arabia (1862–1863)]*, vol. II, Macmillan & Co., London, 1866.
*
*
*
* 
*
*
*
*
*

## Dagiti akinruar a silpo

*
*
Nicosia

Ti **Nicosia** ( ;  ;  *Nikosia*)  ket ti kadakkelan a siudad iti isla ti Cyprus. Daytoy ket mabirukan iti tanap ti  Mesaoria, kadagiti igid ti karayan Pedieos.

Ti Nicosia ket isu ti kapitolio ken tugaw ti gobierno ti Republika ti Cyprus, ken iti kastoy isu daytoy  ti kaadaywan iti abagatan a daya iti amin a kapitolio kadagiti kamemng ti Kappon ti Europa. Daytoy ket agtultuloyen a natagtagitao kadagiti napalabas a 4,500 a tawen ken isun ti kapitolio ti Cyprus manipud idi maika-10 a siglo. Ti Nicosia ket nabingbingay idi iti akin-abagatan a Cyprus ti Gresia ken ti akin-amianan a Cyprus ti Turkia idi 1963, kalpasan dagiti riribok ti komunidad a napasamak iti siudad. Ita nga aldaw, ti akin-amianan a parte ti siudad ket ti kapitolio ti Akin-amianan a Cyprus, ti *[[de facto]]* nga estado a naikeddeng a nasakop a teritorio ti Cyprus babaen ti sangalubongan a komunidad.

Malaksid kadagiti annong iti lehislatibo ken administrtibo, ti Nicosia ket bukod a nakaipundar a kas kapitolio ti pinansia ti isla ken ti nangruna a sentro iti sangalubongan a negosio. Idi 2012, ti Nicosia ket isu idi ti maika-5 a kabaknangan a siudad iti lubong iti relatibo a pigsa iti panaggatang.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Website ti Munisipalidad ti Nicosia (Λευκωσια)
Amianan a Nicosia

Ti **Amianan a Nicosia** wenno **Akin-amianan a Nicosia** ( ) ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti *[[de facto]]* nga estado ti Akin-amianan a Cyprus. Daytoy ti akin-amianan a parte ti nabingbingay a siudad ti Nicosia ken tinurayan babaen ti Munisipalidad ti Turkia ti Nicosia. Manipud idi 2011, ti Amianan a Nicosia ket addaan iti populasion iti 61,378 ken ti populasion ti metropoplitano alugar iti 82,539.

Kalpasan ti riribok ti komunidad kadagiti tawen ti 1960, ti kapitolio ti Republika ti Cyprus ket nabingbingay idi kadagiti komunidad ti isla iti Griego a Cypriot ken Turko a Cypriot iti abagatan ken amianan idi 1963. Ti kudeta babaen ti hunta ti militar ti Gresia iti panagpadas a panangikaykaysa ti isla iti Gresia idi 1974 ket nakaiturongan ti Panagrukma ti Turkia iti Cyprus, ken inkeddeng ti komunidad iti lubong ti Amianan a Nicosia ket sinakop babaen ti Turkia manipud idin.

Ti siudad ket isu ti sentro ti ekonomia, politika ken kultura ti Akin-amianan a Cyprus, adu dagiti mabirukan a pagtagilakuan, dagiti panganan ken dagiti paggatangan. Daytoy ket ayan ti naipakasaritaan a nadidingan a siudad, a naisentro iti Kuadrado Sarayönü, ken ti moderno a metropolitano a lugar, ken ti sentro ti negosio ken paglinglingayan ket ti rehion ti Dereboyu. Naipalawag daytoy a kas siudad nga addaan iti nangato  nga agpang iti nam-ay, nakakita daytoyen iti nasayaat nga idadakkel ken panagdur-as ti urbano iti maika-21 a siglo, ken mairaman ti panagpartuat kadagiti baro a kalsada ken dagiti natayag a pasdek. Daytoy ket agsangaili kadagiti adu a bilang dagiti turista ken dagiti nadumaduma nga aktibidad ti kultura, mairaman dagiti sangalubongan a piestana iti teatro ken musika. Iti populasion dagiti estudiante iti sumurok a 34,000 ,ti Amianan a Nicosia ket maysa a nangruna a sentro ti edukasion ken panagsukisok ken ayan daytoy dagiti tallo nga unibersidad, ken ti kadakkelan ket ti Unibersidad ti Asideg a Daya.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Website ti Munisipalidad ti Nicosia ti Turkia
Amman

Ti **Amman**&nbsp;() ket ti kapitolio ken ti kaaduan ti populasion a siudad ti Hordania. Daytoy ket sentro pay ti ekonomia, politika ken kultura. Mabirukan iti amianan-sentral ti Hordania, ti Amman ketisu ti administrtibo a sentro ti Gobernorato ti Amman. Daytoy ket addaan iti populasion iti 4,007,526 ken ti daga ket aglawa iti . Ita nga aldaw, ti Amman ket naikeddeng a maysa kadagiti liberal ken naipalaud a siudad ti Arabo. Daytoy ket nangruna a papanan dagiti turista iti rehion, ken naisangayan kadagiti Arabo ken Europeano a turista.

Ti kasapaan nga ebidensia ti pannakaitaeng ti lugar ket ti lugar ti Neoletiko nga ammo a kas ti 'Ain Ghazal. Ti sinarunona ket ammo idi a kas ti "Rabbath Ammon", ken isu idi daytoy ti kapitolio dagiti Ammonitas, idi a kas "Philadelphia", ken itikanungpalan a kas Amman. Daytoy ket immuna a nabangon iti pito a turod ngem itan ket umabot kadagiti sumurok a 19 a turod a mangitipon kadagiti 7 a distrito, nga inadministro babaen ti Munisipalidad ti Kalatakan nga Amman nga idauluan ababen ti mayor. Dagiti lugar ti Amman ket mabalin a nagun-odda dagiti naganda manipud kadagiti turod (Jabal) wenno dagiti ginget (Wadi) a pakabirukanda, kas ti Jabal Lweibdeh ken Wadi Abdoun. Ti Daya nga Amman ket kaaduan a napunno kadagitinaipakasaritaan alugar a kankanayon a mangsangsangaili kadagiti aktibidad ti kultura, bayat a ti Laud nga Amman ket modmoderno ken agserbi a kas ti sentro ti ekonomia ti siudad.

Agarup a 1.9 a riwriw a bisbisita ti simmangpet idiay Amman idi 2014, ken mairanggo daytoy a kas maika-84 a kaaduan a mabisbisita a siudad iti lubong ken ti maika-4 a mabisbista nga Arabo a siudad. Ti Amman ket addaan iti relatibo a napardas nga agrangrang-ay nga ekonomia, ken nairanggo a Beta− iti pagsurotan ti global a siudad. Iti pay maipatinayon, daytoy ket nanaganan a kas maysa kasayaatan a siudad ti Tengnga a Daya ken Amianan nga Aprika babaen dagiti banag iti ekonomia, trabaho, enbironmento and socsio-kultura. Ti siudad ket maysa kadagiti kadayegan a lokasion iti Arabo a lubong para iti pangibangonan dagiti rehional nga opisina dagiti multinasional a korporasion, a mairaman ti Doha ken unaan laeng ti Dubai. Daytoy ket manamnama a dagiti sumaruno a 10 a tawtawen, dagitoy tallo a siudad ket mangala kadagiti kadakkelan a bingay dagiti aktibidad ti multinasional a korporasion iti rehion.

## Dagiti nagibasaran

## Bibliograpia

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Dagiti akinruar a silpo
Malé

Ti **Malé** ( ) ket ti kapitolio ken ti kaaduan ti populasion a siudad idiay Republika ti Maldibas. Addaan daytoy iti populasion iti 153,379 ken ti kalawa iti 5.8km2, ken maysa pay daytoy kadagiti kapusekan ti populasion a siudad iti lubong. Ti siudad ket heograpiko a mabirukan iti akin-abagatan a patingga ti Amianan nga Atol ti Malé (Atol Kaafu). Iti administratibo, ti siudad ket buklen ti sentral nga isla, ti maysa isla ti eropuerto,ken dagiti dua pay nga isla a tinurayan babaen ti konseho ti Siudad ti Malé.

Iti tradision daytoy idi ket Isla ti Ari, nga isu idi ti ayan a nagturayan dagiti taga-ugma a naarian a dinastia ken ayan idi a pakabirukan ti palasio. Tinawtawagan idi ti siudad iti *Mahal*. Daytoy ket dati idi a nadidingan a siudad a napalikmutan babaen dagiti pagsammakedan ken dagiti ruangan (*doroshi*). Ti Naarian a Palasio (*Gan'duvaru*) ket nadadael idi a nairaman dagiti napintas a pagsammakedan (*kotte*) ken dagiti bastion (*buruzu*) idi ti siudad ket napasayaat babaen idi ti turay ni Presidente Ibrahim Nasir kalpasan ti pannakawaswas ti monarkia idi 1968. Nupay kasta, adda laeng ita ti Meskita ti Biernes ti Malé. Kadagiti kaudian a tawen, ti isla ket napalalo a napadakkel babaen kadagiti operasion iti panagpunno iti daga. Kadagiti napalabas a tawen, ti Malé ket isun ti sentro dagiti protesta ti poliko ken dagiti naisangayan a pasamak.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
* H. C. P. Bell, The Maldive Islands, An account of the physical features, History, Inhabitants, Productions and Trade. Colombo 1883, 
* H.C.P. Bell, The Maldive Islands; Monograph on the History, Archaeology and Epigraphy. Reprint Colombo 1940. Council for Linguistic and Historical Research. Malé 1989
* H.C.P. Bell, Excerpta Maldiviana. Reprint Asian Educational Services.  New Delhi 2002
* Xavier Romero-Frias, The Maldive Islanders, A Study of the Popular Culture of an Ancient Ocean Kingdom. Barcelona 1999, 

## Dagiti silpo ti ruar
Tel Aviv

Ti **Tel Aviv-Yafo** ( , )  wenno **Tel Aviv** ( , ) ket ti siudad idiay Israel, ti maikadua a kaaduan ti populasion nga inadministro babaen iti dayta a gobierno kalpasan ti Herusalem. Mabirukan idiay aplaya ti Mediteraneo idiay sentral-laud ti Israel, ti Tel Aviv ket addaan iti populasion iti 426,138. Ti kalatakan a Metropolitano a lugar ti Tel Aviv, ammo pay a kas Gush Dan, ket buklenna ti kadakkelan a konurborasion ti Israel nga agraman kadagiti 3,713,200 nga agtataeng, 42% iti populasion ti pagilian. Ti Tel Aviv ket turayan ti munisipalidad ti Tel Aviv-Yafo, ken idauluan babaen ti mayor, ken ayan dagiti adu a ganganaet nga embahada.

Ti Tel Aviv a kas baro a siudad ket napundar idi 1909 babaen dagiti imigrante a Hudio kadagiti kaarrubayan ti taga-ugma a puerto a siudad ti Jaffa ( **). Ti immuna a kaarrubaan ti moderno a siudad ket nabangonen idi 1886, ti immuna ket tiNeve Tzedek. Ti migrasion babaen dagiti kaaduan a tao a nagkamang a Hudio ket isu ti gapu ti idadakkel ti Tel Aviv ken inatienan ti Jaffa', ken kaaduan idiay ket dagiti populasion ti Arabo iti dayta a panawen. Ti Tel Aviv ken Jaffa ket naitiponda iti maymaysa a munisipalidad idi 1950, iti dua a tawen kalpasan ti pannakapundar ti Estado ti Israel. Ti Puraw a Siudad ti Tel Aviv ket naidesignado a Lugar a Tawid ti Lubong ti UNESCO idi 2003, ken mangbukel iti kadakkelan a konsentrasion dagiti Internasional nga Estilo dagiti pasdek (Bauhaus ken dagiti mainaig a modernista nga arkitektural nga estilo).

Ti Tel Aviv ket global a siudad, ken ti maika-duapulo ket lima a kangrunaan a sentro ti pinansia iti lubong. Ti Tel Aviv ket addaan iti  maikatlo a kadakkelan nga ekonomia iti ania man a siudad idiay Tengnga a Daya kalpasan ti Abu Dhabi ken Tehran, ken addaan iti maika-31 a kanginaan iti panagbiag lubong. Makaawat ti siudad kadagiti sumurok iti maysa a milion nga internasional a bisbista iti tinawen. Ammo a kas ti "Ti Siudad a Saan a Matmaturog" ken ti "kapitolio ti pagdayaan", daytoy ket addaan iti nasayaat a biag iti rabiii, dinamiko nga atmospera ken ti nadayeg a 24 nga oras a kultura.

## Dagiti nagibasaran

## Bibliograpia
* Michael Turner, Catherine Weill-Rochant, Geneviève Blondiau, Silvina Sosnovsky, Philippe Brandeis, *Sur les traces du modernisme, Tel-Aviv-Haïfa-Jérusalem*, CIVA (ed.), Bruxelles 2004. (Hebreo ken Pranses)
* Catherine Weill-Rochant, *L'Atlas de Tel-Aviv 1908–2008*, Paris, CNRS Editions, 2008. (Historical maps and photos, French, soon in Hebrew and English)
* Catherine Weill-Rochant, *Bauhaus " – Architektur in Tel-Aviv, L’architecture " Bauhaus " à Tel- Aviv*, Rita Gans (éd.), Zürich, Yad Yearim, 2008. (Aleman ken Pranses)
* Catherine Weill-Rochant, 'The Tel-Aviv School: a constrained rationalism', *DOCOMOMO journal* (Documentation and conservation of buildings, sites and neighbourhoods of the modern movement), Abril 2009.
* And: 
* Catherine Weill-Rochant, *Le travail de Patrick Geddes à Tel-Aviv, un plan d'ombre et de lumière*, Saarbrücken, ةditions Universitaires Européennes, Mayo 2010.
* Jochen Visscher (ed.): *Tel Aviv The White City*, Photographs by Stefan Boness, JOVIS Verlag Berlin 2012, 

## Dagiti akinruar a silpo
Ramallah

Ti **Ramallah** (, maibalikas a kas *Rāmallāh* ) ket ti siudad ti Palestina idiay sentral a West Bank a mabirukan iti  iti amianan ti Herusalem iti maysa a natimbeng a kangato iti 880 metro iti pantar ti baybay, ken asideg daytoy iti al-Bireh. Daytoy ket agdama nga agserbi a kas ti *de facto* nga administratibo a kapitolio ti Nailian a Turay ti Palestina (PNA). Ti Ramallah ket historikal idi a maysa nga ili ti Kristiano nga Arabo. Ita nga aldaw dagiti Muslim ket ti kaaduan a mangporma ti populasion iti gangani a 27,902 nga agtataengbabaen idi 2007, ken agraman dagiti Kristiano a mangbukel iti kaaduan kadagiti minoridad.

## Etimolohia
Ti "Ramallah" ket buklen ti "Ram," ti maysa a balikas ti Arameo a ti kayatna a sawen ket "nangato a lugar wenno bantay," ken "Allah," ti Arabiko a balikas para iti Dios, ken no iraman dagitoy dua a balikas ti napno a kaibuksilanna ket "ti Turod ti Dios".

## Pakasaritaan
Dagiti tabon iti nakitikit a bato ket nabirukanen idiay asideg ti Ramallah. Dagiti pirgis ti damdamili manipud iti Krusada/Aybi ken ti nasapa a paset ti panawen ti Otomano ket nabirukan pay idiay.

Ti Ramallah ket nainagananen a mairaman iti lugar ti Krusada a tinawtawagan iti *Ramalie*.  Adda pay dagiti nailasin a tidda ti pasdek nga addaan iti naarko a ruangan manipud iti panawen ti Krusada a tinawtawagan iti *al-Burj,*. ngem ti kasisigud nga usar ti pasdek ket saan pay a naikeddeng.

## Dagiti nagibasaran

## Bibliograpia

*
*
*
*
*
* (pp. 40- 41)
*
*
*
*
*
*
*
* Shaheen, Azeez (1982): *Ramallah: Its history and genealogies*. Birzeit University Press

## Dagiti akinruar a silpo

* Siudad ti Ramallah
Banbantay Tibesti

Ti **Banbantay Tibesti** ket dagiti kabambantayan idiay sentral Sahara, ken kangrunaan a mabirukan idiay patingga nga amianan ti Chad, nga agraman iti bassit a parte idiay akin-abagatan a Libya. Ti kangatuan a pantok ti kabambantayan ket ti Emi Koussi, ken mabirukan daytoy iti abagatan iti katayag iti  ken ti kangatuan a punto iti Chad ken ti Sahara. Ti Bikku Bitti, ti kangatuan a pantok idiay Libya, ket mabirukan iti amianan a paset ti kabambantayan. Ti sentral a pagkatlo ti Tibesti ket bulkaniko iti taudan ken buklen dagiti lima a kayarigan a bulkan a natuktukan kadagiti dakkel nga abut ti bulkan: ti Emi Koussi, Tarso Toon, Tarso Voon, Tarso Yega, ken ti Toussidé. 

## Dagiti akinruar a silpo
* Pakaammo iti panagsang-at nga agraman iti mapa
* Pakaaammo a maipanggep kadagiti bantay nga agraman kadagiti ladawan 
*
Kyiv Oblast

Ti **Kyiv Oblast** wenno **Kiev Oblast** (, translit. *Kyivs’ka oblast’*; tinawtawagan pay a kas **Kyivshchyna** – ) ket ti maysa nga oblast (probinsia) idiay sentral nga Ukrania. Ti administratibo a sentro ti oblast ket ti siudad ti Kyiv (, *Kyiv*), ken agserbi pay daytoy a kas kapitolio ti Ukrania. Urayno daytoy ket mabirukan iti sentro ti Kyiv Oblast, ken mangibalbalay kadagiti bagi ti gobierno ti oblast, ti Kiev ket bukod nga agturturay a siudad nga addaan iti espesial a kasasaad ken saan nga agraman iti nainkalintegan a turay ti oblast.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* kyiv-obl.gov.ua  – Opisial a website ti Administrasion ti Kyiv Oblast
Stepanakert

Ti **Stepanakert** ( *Stepanakert*) wenno **Khankendi** (), kasisigud a tinawtawagan iti **Vararakn** (), ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti Republika ti Artsakh, ti *[[de facto]]* a nawaya a republika iti kaunegan dagiti sangalubongan a pagbeddengan ti Azerbaijan. Manipud idi 2015, ti populasion ti Stepanakert ket 55,200.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*Stepanakert Municipality  
*360 Panoramiko a pannakakita ti Sentro ti Siudad  
*Opisina ti turismo ti Karabakh
Tskhinvali

Ti **Tskhinvali** ( ; ; ) ket ti kapitolio ti Abagatan nga Osetia, ti masuppiatan a rehion ti Georgia a nabigbiganen a kas maysa a nawaya a republika babaen ti Rusia ken dagiti tallo pay a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Ti Abagatan nga Osetia ket ti de facto a nawaya nga estado a mangtengngel ti tinuntonna a teritorio, ken iti panagsuporta dagiti tropa ti Rusia. Uray iti daytoy, daytoy ket bigbigen babaen amin dagiti kameng ti UN a kas parte ti Georgia.

## Dagiti nagibasaran

*

## Dagiti akinruar a silpo

* Website ti Tskhinvali: pakaammo, damdamag, video, ladladawan, kdpy.&nbsp;— www.chinval.ru
Sukhumi

Ti **Sukhumi** wenno **Sokhumi** (, ; , *Aqwa*; , *Sukhum(i)*) ket ti siudad idiay akin-amianan a laud ti Georgia ken ti kapitolio ti Abkhazia. Daytoy ket naisuppiatan a rehion idiay aplaya ti Baybay Nangisit. Ti siudad ket nakasagaba iti nakaro a pannakadadael idi las-ud ti suppiat ti Georgia–Abkhazia kadagiti naladaw a tawen ti 1990. Ti agdama nga aldaw a populasion iti 60,000 ket kagudua laeng iti populasion idi panawen ti USSR.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Baku

Ti **Baku** (, ) ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti Azerbaijan, ken ti pay kadakkelan a siudad idiay Baybay Kaspio ken ti rehion ti Kaukaso. Ti Baku ket mabirukan iti  iti baba ti pantar ti baybay, isu a mangaramid daytoy iti kababaan a nailian a kapitolio iti lubong ken ti kadakkelan a siudad iti lubong a mabirukan iti baba ti pantar ti baybay. Daytoy ket mabirukan idiay akin-abagatan nga aplaya ti Peninsula Absheron, iti igid ti Luek ti Baku. Idi rugi ti 2009, ti urbano a populasion ti Baku ket nakarkulo iti sumurok a 2 a riwriw a tattao. Opisial nga agrup a 25 porsiento iti amin a mangtagtagitao ti pagilian ket agtataengda idiay metropolitano a lugar ti Baku.

Ti Baku ket nabingbingay kadagiti sangapulo ket maysa nga administratibo a distrito (raion) ken dagiti 48 nga ili. Kadagitoy ket dagiti ili ken dagiti isla ti Purpuro Baku, ken ti ili ti Oil Rocks a nabangon kadagitisalingkadang idiay Baybay Kaspio, ken  iti kaadayona manipud iti Baku. Ti Akin-uneg a Siudad ti Baku, a mairaman iti Palasio ni Shirvanshah ken ti Torre ti Balasang, ket naisuratda a kas Lugar ti Tawid iti Lubong ti UNESCO idi 2000. Segun ti panangiranggo ti Lonely Planet, ti Baku ket maysa kadagiti 10 a kasayaatan a papanan para iti urbano a biag iti rabii.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
New Delhi

Ti **New Delhi** ket ti kapitolio ken ti tugaw ti gobierno ti India.  Daytoy ket maysa pay a munisipalidad ken distrito idiay Delhi ken agserbi a kas tugaw ti Gobierno ti Delhi.

Ti pundasion a bato ti siudad inpatakder babaen ni Jorge V, Emperador ti India idi las-ud ti Delhi Durbar ti 1911. Daytoy ket nadesinio idi babaen dagiti Briton nga arkitekto, da Apo Edwin Lutyens ken Apo Herbert Baker. Ti baro a kapitolio nainaugorado idi 13 Pebrero 1931, babaen ni Lord Irwin ti viceroy ti India.

## Dagiti nagibasaran

## Bibliograia
* 
* 
* 
* Johnson, David A. "A British Empire for the twentieth century: the inauguration of New Delhi, 1931," *Urban History*, Dec 2008, Vol. 35 Issue 3, pp 462–487
* 
* 
* Ridley, Jane. "Edwin Lutyens, New Delhi, and the Architecture of Imperialism," *Journal of Imperial & Commonwealth History,* May 1998, Vol. 26 Issue 2, pp 67–83.
* 
*  Sonne, Wolfgang. *Representing the State: Capital City Planning in the Early Twentieth Century* (2003) 367pp; compares New Delhi, Canberra, Washington & Berlin.
* 

## Dagiti akinruar a silpo

* Portal ti gobierno ti New Delhi
* Munisipal a Konseho ti New Delhi
* Naisalaysayan a mapa ti New Delhi
* Opisial a Website Turismo ti Delhi
Siudad ti Kuwait

Ti **Siudad ti Kuwait** () ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti Kuwait. Daytoy ket addaan iti populasion iti 4.1&nbsp;a riwriw idiay metropolitano a lugar. Ti Siudad ti Kuwait ket isu ti sentro ti politiko, kultura ken ekonomia ti Kuwait. Ti Siudad ti  ket naikeddeng a kas maysa a global a siudad. Dagiti kasapulan iti panagtagilako ken transportasion ti Siudad ti Kuwait ket serbian babaen ti Sangalubongan nga Eropuerto ti Kuwait, Mina Al-Shuwaik (Puerto Shuwaik) ken Mina Al Ahmadi (Puerto Ahmadi).

## Dagiti akinruar a silpo

*
Marian Anderson

Ni **Marian Anderson** (Pebrero 27, 1897 – Abril 8, 1993) ket maysa idi nga Amerikana a contralto ken maysa kadagiti kaselebraduan a kumakanta iti maika duapulo a siglo. Kinuna ni Alan Blyth ti kritiko iti musika: "Napintas idi ti bosesna, natinggaw a contralto iti intrinsiko a kapintas." Kaaduan iti pagsapulanna iti panagkanta ket iti panagpabpabuya iti konserto ken iti panagresita kadagiti nangruna a pasamak iti musika nga agraman kadagiti nadayeg nga orkestra iti amin a paset ti Estados Unidos ken Europa idi baetan ti 1925 ken 1965. Urayno naidatona kadagiti papel kadagiti adu nga importante a kompania ti orkestra idiay Europa, saan met a nagkayat ni Anderson, gapu ta saan met a nagsanay iti panangipapel. Kinaykayatna idi iti panagpabuya iti konserto ken panagresita laeng.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*
Frederick Ashton

Ni **Apo Frederick William Mallandaine Ashton** (17 Septiembre 190418 Agosto 1988) ket maysa idi a sumasala iti balet ken koreograpo. Nagtrabaho pay idi a kas direktor ken koreograpo iti opera, pelikula ken rebista.

Nagregget nga agbalin a sumasala, urayno saan idi a kinayat ti kombensional nga agpakatengnga a klase a pamiliana, ni Ashton ket naawat idi nga estudiante babaen ni Léonide Massine ken kalpasanna babaen ni Marie Rambert. Idi 1926, inaw-awis isuna idi ni Rambert a mangpadas iti koreograpia, ken urayno nagtultuloy ken nagballigi met a propesional a nagsalsala, iti panagkoreograpona idi ti nagdayeganna.

## Dagiti akinruar a silpo
* Ballet.co Pampanid ni Ashton
Mikhail Baryshnikov

Ni **Mikhail Nikolayevich Baryshnikov** (; ), agbirngas iti "Misha" (naipangyababa a nagan iti Ruso iti "Mikhail"), ket ti naiyanak idiay Letonia a Ruso-Amerikano a sumasala; korepgrapo, ken aktor a naiyanak idi panawen ti Kappon ti Sobiet, kankanayon a nadakdakamat a kaduan  da Vaslav Nijinsky ken Rudolf Nureyev a kas maysa kadagiti kalaingan a sumasala iti balet iti pakasaritaan.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* 
*
Maurice Béjart

Ni **Maurice Béjart** (; 1 Enero 1927 – 22 Nobiembre 2007) ket maysa idi a naiyanak idiay Pransia a sumasala, koreograpo ken direktor ti opera a nangpatpatarray iti Béjart Ballet Lausanne idiay Suisa. Isu ket nagungunaan idi pimmusay iti pannakaumili iti Suisa.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*Béjart Ballet Lausanne
*Rudra Béjart School
Carlo Blasis

Ni **Carlo Blasis** (4 Nobiembre 1797 – 15 Enero 1878) ket maysa idi nga Italiano a sumasala, koreograpo ken teoriatiko iti sala. Isu ket kaaduan nga ammo para kadagiti nainget a klase iti panagsala, ken sagpaminsan nga agpaut kadagiti uppat nga oras. Inyunay-unay ni Blasis a dagiti estudiantena ket agsuroda kadagiti teoria ken depinison dagiti addang ti sala. Isu ti nangisuro kadagiti amin a maestra ni Enrico Cecchetti ken naipagpagarup a ti impluensia ni Blasis iti panagsanayna ket isu ti nakaiturongan ni Cecchetti a nagpartuat iti pamay-an iti balet ni Cecchetti.

Naiyanak idi ni Blasis idiay Naoles. Isu ti immuna a nangipablaak ti maysa a panangusig kadagiti pamay-an ti balet idi 1820, iti obra a nanaganan iti *Traité élémentaire, théorique, et pratique de l'art de la danse* ("Elementario, Teoretikal, ken Praktikal a Treatado iti Arte ti Sala"). Isu ket kaaduan nga ammo para iti postura iti "Dang-as" a naala manipud iti nadayeg nga estatua ni Merkurio babaen ni Giovanni da Bologna. Nagpaadu ni Enrico Cecchetti kadagiti pamay-anna iti panagisursuro ken dagiti teoriana.

Manipud idi 1838 aginggana idi 1853, ni Blassis idi ti Artistiko a Direktor iti makunkuna itan a La Scala Theatre Ballet School. Dagiti estudiantena ket mairaman dagiti prima balerina a ni Fanny Cerrito, Carolina Rosati, Sofia Fuoco, Amalia Ferraris ken ni Carlotta Brianza.

Pimmusay ni Blasis idiay Cernobbio.

## Dagiti akinruar a silpo
*"Mercury" babaen ni Giovanni da Bologna
Andrea Bocelli

Ni **Andrea Bocelli**,(; ) ket maysa nga Italiano a kumakanta ti klasikal, ken mannurat ti kanta. Naiyanak a saan a nasayaat a makakita, isu ket permanente a nagbulsek idi agtawen iti 12 kalpasan ti aksidente iti putbol.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* 
*
Erik Bruhn

Ni **Erik Belton Evers Bruhn** (3 Oktubre 1928 – 1 Abril 1986) ket maysa idi a Danes a sumasala, koreograpo, artistiko a direktor, aktor, ken mannurat.

## Dagiti akinruar a silpo
*Ensiklopedia ti Balet
*
George Carlin

Ni **George Denis Patrick Carlin** (Mayo 12, 1937 – Hunio 22, 2008) ket maysa idi nga Amerikano a komediante, kritiko sosial, aktor, ken mannurat.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* 
* 
*
Enrico Caruso

Ni **Enrico Caruso** (; 25 Pebrero 1873 – 2 Agosto 2 1921) ket maysa idi nga Italiano a tenor iti opera. Isu ket dimmayeg iti panagkanta kadagiti nangruna a kamara ti opera iti Europa ken Kaamerikaan, ken nagparparang kadagiti nadumaduma a papel manipud kadagiti Italiano ken Pranses a repertorio a sumakop manipud iti liriko ken dramatika. Nagaramid pay ni Caruso dagiti agarup a 260 a komersial a rekord manipud idi 1902 aginggana idi 1920.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* 
* 
*
Cyd Charisse

Ni **Cyd Charisse** (Marso 8, 1922 – Hunio 17, 2008) ket maysa idi nga Amerikana nga aktres ken sumasala.

Kalpasan ti panagsakit iti polio a kas ubing, ken ti panagsursuro iti balet, ni Charisse ket simrek kadagiti pelikula kadagidi tawen ti 1940. Kaaduan dagiti papelna ket naipapan iti abilidadna a kas sumasala, ken naiparis idi isuna kada Fred Astaire ken Gene Kelly; dagiti pelikulana ket mairaman ti *[[Singin' in the Rain]]* (1952), *[[The Band Wagon]]* (1953), *[[Brigadoon (pelikula)|Brigadoon]]* a kaduana ni Gene Kelly ken ni Van Johnson (1954) ken ti *[[Silk Stockings (pelikula)|Silk Stockings]]* (1957). 

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti silpo ti ruars

* 
*
Boris Christoff

Ni **Boris Christoff** (Bulgaro: , opisial a transliterasion ***Boris Kirilov Hristov***  ; 18 Mayo 1914 – 28 Hunio 1993) ket maysa idi a Bulgaro a kumakanta ti opera, ken kaaduan a naikeddeng a maysa kadagiti kalatakan a kababaan a timek iti maika-20 a siglo.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*Borischristoff.dir.bg 
* http://www.boris-christoff.net
Richard Simmons

Ni **Milton Teagle** "**Richard**" **Simmons** (, New Orleans, Louisiana, Estados Unidos), ket Amerikano a guru ti kinasalun-at, aktor, ken komediante.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Opisial a website
*
Jim Varney

Ni **James Albert** "**Jim**" **Varney, Jr.** (, Lexington, Kentucky, Estados Unidos), ket Amerikano nga aktor ken komidiante.

## Dagiti nagibasaran
Richard Barthelmess

Ni **Richard Semler "Dick" Barthelmess** (Mayo 9, 1895 – Agosto 17, 1963) ket maysa idi nga Amerikano nga aktor ti pelikula. Isu ket nainomido para iti Kalaingan nga aktor idi 1928.

## Nasapa a biag
Naiyanak ni Barthelmess idiay Siudad ti New York idi 1895 kas anak a lalaki ni Caroline W. Harris (Nobiembre 1, 1866 Brooklyn - Abril 23, 1937 Manhattan), ti aktres ti entablado, and Alfred W. Barthelmess (Hulio 20, 1861 - Mayo 5, 1896 Manhattan). Pimmusay ti amana idi isu ket agtawen iti maysa.

## Dagiti nagibasaran

## Bibliograpia
* Hammond, Michael. War Relic and Forgotten Man: Richard Barthelmess as Celluloid Veteran in Hollywood 1922–1933, Journal of War & Culture Studies, 6:4, 2013, p.&nbsp;282-301. http://www.maneyonline.com/doi/abs/10.1179/1752628013Y.0000000005
* Meneffe, David. W. *Richard Barthelmess: A Life in Pictures*
* Meneffe, David. W. *The First Male Stars: Men of the Silent Era* babaen ni *David W. Menefee*

## Dagiti akinruar a silpo

*
*
*
*Dagiti ladawan ni Richard Barthelmess
Emil Jannings

Ni **Emil Jannings** (23 Hulio 1884&nbsp;– 2 Enero 1950) ket maysa idi nga Aleman nga aktor, isu ket nadayeg idiay Hollywood kadagiti tawen ti 1920. Isu ti immuna a nagungunaan iti Oscar, isu ket naipammadayawan iti Kalaingan nga aktor iti immuna a seremo ti Gunguna ti Akademia idi 1929. Iti agdama, is-isuna pay laeng ti Aleman a nangabak ti Kalaingan nga Aktor ti Oscar

Kaaduan nga ammo ni Jannings kadagiti kolaborasionna kada F.W. Murnau ken Josef von Sternberg, mairaman ti *[[The Blue Angel]]* a kakuyogna ni Marlene Dietrich kadagiti tawen ti 1930. 

## Adu pay a mabasbasa
* Frank Noack: *Jannings.* Belleville, München 2009 
* Carl Zuckmayer: *Geheimreport*. Hrsg. von Gunther Nickel und Johanna Schrön. Wallstein Verlag, Göttingen 2002, ; pp.&nbsp;136–45
* Emil Jannings: *Theater, Film – Das Leben und ich. Autobiographie*. Berchtesgaden: Verlag Zimmer & Herzog, 1951. (idi natay)
* Herbert Ihering: *Emil Jannings: Baumeister seines Lebens und seiner Filme.* Heidelberg 1941

## Dagiti akinruar a silpo

*Dagiti ladawan ni Emil Jannings
Warner Baxter

Ni **Warner Leroy Baxter** (Marso 29, 1889 – Mayo 7, 1951) ket maysa idi nga Amerikano nga aktor ken kaaduan nga ammo iti papelna a kas The Cisco Kid iti *[[In Old Arizona]]* (1929) a nangabakanna ti maikadua a, for which he won the second Kalaingan nga Aktor kadagiti Gunguna ti Akademia kadagidi tawen ti 1928–1929. 

## Dagiti akinruar a silpo

*
*
*
George Arliss

Ni **George Arliss** (10 Abril 1868 – 5 Pebrero 1946) ket maysa idi nga Ingles nga aktor, mannurat, dramaturgo ken agparpartuat iti pekikula a nakabiruk iti panagballigi idiay Estados Unidos. Isu ti immuna a Briton nga aktor a nangabak iti Gunguna ti Akademia.

## Bibliograpia
* Fells, Robert M. *George Arliss: The Man Who Played God* (Scarecrow Press, 2004)
* Fells, *The Arliss Archives: The Further Adventures of The Man Who Played God* (Arliss Publishing House, 2011)
* Fells, *More Rarities From the Arliss Archives: A 125th Anniversary Salute to George Arliss* (Arliss Publishing House, 2012)
* Fells, *The 1921 Lost DISRAELI: A Photo Reconstruction of the George Arliss Silent Film* (Arliss Publishing House, 2013)
* Arliss, George. *Up the Years from Bloomsbury* (1927)
* Arliss, George. *My Ten Years in the Studios* (*George Arliss by Himself* in UK) (1940)

## Dagiti akinruar a silpo

* 
* 
* SDagiti ladawan ken literatura 
* Dagiti arkibo ni Arliss @ wordpress.com
* Dagiti urnong para kenni George Arliss (Unibersidad ti Washington, Sayre)
John Goodman

Ni **Jonathan Stephen** "**John**" **Goodman** (, Affton, Missouri, Estados Unidos). ket Amerikano nga aktor.

## Dagiti nagibasaran
Matt K. Miller

Ni **Matthew Kermit** "**Matt**" **Miller** (, Rockville Centre, New York, Estados Unidos), ket Amerikano a dramaturgo, aktor ken komidiante.

## Dagiti nagibasaran
Dustin Hoffman

Ni **Dustin Lee Hoffman**  ket Amerikano nga aktor ken direktor nga addaan iti pagsapulan iti pelikula, telebision, ken teatro manipud idi 1960. Isu ket nangabak iti Gunguna ti Akademia para iti Kalaingan nga Aktor idi 1980 (para iti *[[Kramer vs. Kramer]]*) ken idi 1988 (para iti *[[Rain Man]]*).

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* 
* 
* 
*
Lionel Barrymore

Ni **Lionel Barrymore** (naiyanak a kas ni **Lionel Herbert Blythe**; Abril 28, 1878 – Nobiembre 15, 1954) ket maysa idi nga Amerikano nga aktor ti entablado, sine ken radio ken direktor pay ti pelikula.  Isu ket nangabak iti Kalaingan nga Aktor para iti panangipapelna iti *[[A Free Soul]]* (1931), ken agtultuloy a kaaduan nga ammo kadagiti moderno nga agbuybuya para iti papelna iti karakter a ni Mr. Potter iti 1946 a pelikula ni Frank Capra iti *[[It's a Wonderful Life]]*. Isu ket malaglagip pay a kas ni Ebenezer Scrooge iti tinawen a panagpabuya iti *A Christmas Carol* kadagiti naudi a dua a dekadana. Isu ket kamemng ti teatrikal a pamilia Barrymore.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
*Menefee, David W. *The First Male Stars: Men of the Silent Era*.

## Dagiti akinruar a silpo

*Lionel Barrymore – allmovie
*
*Dagiti ladawan ni Lionel Barrymore
Wallace Beery

Ni **Wallace Fitzgerald Beery** (Abril 1, 1885 – Abril 15, 1949) ket maysa idi nga Amerikano nga aktor ti pelikula. Isu ket kaaduan nga ammo para iti panangipapelna a kas ni Bill iti *[[Min and Bill]]* a kaduana ni Marie Dressler, a kas ni Long John Silver iti *[[Treasure Island (pelikula ti 1934)|Treasure Island]]*, a kas ni Pancho Villa iti *[[Viva Villa!]]*, ken iti tiutlar a papelna iti *[[The Champ (pelikula ti 1931)|The Champ]]*, nga isu ti nagabakanna ti Kalaingan nga Aktor. Nagparang ni Beery kadagiti agarup a 250 a sine iti las-ud ti 36 a tawen a karerna.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
*Wise, James. *Stars in Blue: Movie Actors in America's Sea Services*. Annapolis, MD: Naval Institute Press, 1997.   

## Dagiti akinruar a silpo

*
*AllMovie.com/ biograpia
*
*Pannakiasawa da Wallace Beery ken Gloria Swanson
*Dagiti ladawan ni Wallace Beery
Charles Laughton

Ni **Charles Laughton** (1 Hulio 1899&nbsp;– 15 Disiembre 1962) ket maysa idi nga Ingles nga aktor ti entablado ken pelikula, direktor, produser ken mannurat ti senario nga addaan iti naballigi a pagsapulan idiay Hollywood.

Ni Laughton ket maysa idi kadagiti kaaduan a mabigbig ken kinaykayat nga aktor ti karakter iti henerasionna. Dagiti kadakkelan a pelikula ni Laughton ket mairaman ti *[[The Barretts of Wimpole Street (pelikula ti 1934)|The Barretts of Wimpole Street]]*, *[[Mutiny on the Bounty (pelikula ti 1935)|Mutiny on the Bounty]]*, *[[Ruggles of Red Gap]]*, *[[Jamaica Inn (pelikula)|Jamaica Inn]]*, *[[The Hunchback of Notre Dame (pelikula ti 1939)|The Hunchback of Notre Dame]]*, ken ti *[[The Big Clock (pelikula)|The Big Clock]]*.

## Dagiti akinruar a silpo

* Opisial a website
* 
* 
* 
*