open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Siria

Ti **Siria** ( ;  **' wenno  **'; ; ), opisial a ti **Republika nga Arabo ti Siria** (  ), ket maysa a pagilian idiay Akinlaud nga Asia, a nabeddengan babaen ti Lebanon ken ti Baybay Mediteraneo iti laud, ti Turkia ti amianan, ti Irak iti daya, ti Hordania iti abagatan, ken ti Israel iti abagatan a laud.

Iti Ingles, ti nagan a *Siria* ket kapadpadana idi ti Lebante, a naamamuan iti Arabiko a kas ti *Sham*, nupay daytoy moderno nga estado ket buklenna dagiti luglugar ti taga-ugma a pagpagarian ken imperio, a mairaman ti Eblano a sibilisasion iti maikatlo a milenio BC. Iti Islamko a panawen, ti kapitoliona a siudad, a Damascus, ti kadaanan nga agnanayon a nataengan a siudad iti lubong, ket isu daydi tugaw ti Umayad a Kalipato, ken maysa a probinsial a kapitolio ti Mamluk a Sultanato iti Ehipto.

Ti populasion ti Siria ket 74% Sunni, 12% Alawi, 10% Kristiano, ken 3% Druze. No maitipon amin, adda 90% iti populasion ti Siria ket Muslim, bayat a dagiti dadduma a 10% ket Kristiano, a kangrunaan a mairaman dagiti Arabo a Kristiano ken dagiti pay Asiriano ken dagiti Armenio. Dagiti kangrunaan n patneng a minoridad idiay Siria ket mairaman dagiti Kurdo (9%), dagiti Asiriano, dagiti Armeniano, dagiti Turkamano ken dagiti Sirkasianos. Ti kaaduan ti populasion ket Arabo (90%). 

## Dagiti nagibasaran
Eslobenia

## Kasilpo
* Slovenia.si. Your gateway to information on Slovenia.
* Government of the Republic of Slovenia
* Ofisial nga Websayt iti Slovenia
* Hiking in Slovenia
Is-isla ti Solomon

Ti **Is-isla ti Solomon** () ket maysa a naturay nga estado idiay Osiania, daya iti Papua Baro a Guinea, a nabuklan kadagiti agarup a sangaribo nga is-isla. Sakupanna daytoy ti kadakkel ti daga iti . Ti kapitoliona ket ti, Honiara, ken mabirukan daytoy idiay isla iti Guadalcanal. Ti pagilian iti Is-isla ti Solomon ket kameng iti Mankomunidad dagiti Pagilian.

Ti Is-isla ti Solomon ket addaan dagiti pammati a nagnaedan babaen dagiti  Melanesiano a tattao para kadagiti ribribu a tawtawen. Ti Kastila a managdaliasat a ni Álvaro de Mendaña ket isu ti immuna a simmamglad idiay Is-isla ti Solomon idi 1568 ken ninagananna dagitoy ti *Islas Salomón*. Ti Nagkaykaysa a Pagarian ket nangibangon ti maysa protektorado iti kadagitoy nga is-isla idi 1893. Idi Maikadua a Sangalubongan a Gubat addan dagiti narungsot a panagsusuppiat a nagbaetan dagiti Amerikano ken dagiti Hapon iti Is-isla ti Solomon a kampania iti 1942–45, a mairaman ti Gubat iti Guadalcanal.

Ti bukod a panagturay ket naala idi 1976 ken ti panakawayawayas ket naala met kalpasan ti dua a tawen. Ti Is-isla ti Solomon ket maysa a batay-linteg a monarkia nga addaan ti Reina ti Is-isla ti Solomon , a ti agdama ket ni Isabel II, a kas ti daulo ti estado. Ni Gordon Lilo Darcy ket isu ti maika-11 ken agdama a Kangrunaan a Ministro ti Is-isla ti the Solomon.

## Dagiti nagibasaran
Samoa

Ti **Samoa** (), opisial nga ammo a kas ti **Nawaya nga Estado ti Samoa** (; , ) ken aginggana idi 1997 ammo a kas **Akinlaud a Samoa**, ket ti maysa a pagilian nga isla iti Polinesia a buklen dagiti dua a nangruna nga isla iti (Savai'i ken Upolu), dagiti dua basbassit a natagtagitao nga isla, (Manono ken Apolima), ken dagiti nadumaduma a bassit a di natagtagitao nga isla, a mairaman ti Is-isla Aleipata (Nu'utele, Nu'ulua, Fanuatapu ken Namua). Ti Apia ket ti ekonomiko ken kapitolio a siudad ti pagilian. Naduktalan dagiti tattao a Lapita ken tinaenganda ti Is-isla Samoa idi agarup a 3,500 tawen ti napalabas. Pinadur-asda ti pagsasao a Samoano ken ti identidad ti kultura ti Samoa.

Ti naturay nga estado ket kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian. Naawat idi ti Akinlaud a Samoa iti Nagkaykaysa a Pagpagilian idi 15 Disiembre 1976. Gapu ti kalaing a panaglayag dagiti Samoano, dagtiti Europeano nga eksplorador iti kasakbayan ti maika-20 a siglo ket imbagbagada ti intero a grupo ti isla (a mangiraman ti Amerikano a Samoa) a kas ti "Is-isla Nabigador.” Ti pagilian ket sinakup babaen ti Imperio nga Aleman manipud idi 1899 aginggana idi 1915, ken babaen ti nagkaddua a Britaniko ken Baro a Selanda a kolonial nga administrasion aginggana idi 1 Enero 1962, idi daytoy ket nagbalin a nawaya.

Iti bukodna a batay-linteg, ipalawagna a *"Ti Samoa ket maysa a Kristiano a pagilian a napundar iti Dios Ama, ti Anak ken ti Espiritu Santo."* Ti Samoa ket maysa a parlamentario a demokrasia nga agraman kadagiti sangapulo ket maysa nga administratibo a pannakabingbingay ken addaan iti maysa a unibersal a karbengan iti panagbubutos. Ti kangrunaan a ministro ti Samoa ket ti daulo ti gobierno, bayat a ti O le Ao o le Malo ket agserbi a kas ti seremonial a daulo ti estado.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa

* Watson, R M, *History of Samoa* (Wellington, 1918)
* Meleisea, Malama. *The Making of Modern Samoa: Traditional Authority and Colonial Administration in the Modern History of Western Samoa*. (Suva, 1987) Institute of Pacific Studies, University of the South Pacific.
* Schnee, Dr. Heinrich (former Deputy Governor of German Samoa and last Governor of German East Africa). 1926. *German Colonization, Past and Future: The Truth about the German Colonies.* London: George Allen & Unwin.
* Eustis, Nelson. [1979] 1980. *Aggie Grey of Samoa.* Adelaide, South Australia: Hobby Investments. .
* 
* Mead, Margaret. 1928, *Coming of Age in Samoa: A Study of Adolescence and Sex in Primitive Societies*.
* Freeman, Derek. 1983. *Margaret Mead in Samoa: the Making and Unmaking of an Anthropological Myth*.
* Urmenyhazi Attila. 2013 *Samoan & Marquesan Life in Oceania: a probing travelogue*.  – National Library of Australia, Bib ID: 6377055.
* Mallon, Sean. 2002. *Samoan Art and Artists*. O Measina a Samoa. Honolulu: University of Hawaii Press. 
* 

## Dagiti akinruar a silpo

* ]
* 
*
Serbia

Ti **Serbia**, opisial a ti **Republika ti Serbia** (, ), ket ti naturay nga estado a mabirukan kadagiti pagsasabtan a nagbaetan ti Sentral ken Abagatan a daya nga Europa, a mangsakop ti akin-abagatan a parte ti Tanap Panonika ken ti sentral a Balkan. Ti Serbia ket naserraan ti daga ken pagbeddenganna ti Hungaria iti amianan; ti Romania ken Bulgaria iti daya; ti Amianan a Macedonia iti abagatan; ken ti Kroasia, Bosnia, ken Montenegro iti laud; daytoy ket mangtunton pay ti pagbeddenganna iti Albania babaen ti naisuppiatan a teritorio ti Kosovo. Ti kapitolio ti Serbia ti Belgrade ket maysa kadagiti kadakkelan a siudad idiay Abagatan a daya nga Europa. Manipud kadagiti senso idi 2011, ti Serbia (malaksid ti Kosovo) ket addaan iti dagup ti populasion iti a 7.2 a riwriw.

## Dagiti nota

## Dagiti nagibasaran

* 
*
* 
* 
* 
*}
*

## Dagiti akinruar a silpo

*
*Serbia  manipud iti *UCB Libraries GovPubs*.
*
*Bariweswes ti Serbia manipud iti BBC News.
*
*
Seychelles

Ti **Seychelles** (;   ), opisial a ti **Republika ti Seychelles** (; ; Kreol: *La Repiblik Sesel*), ket ti maysa a purpuro a pagilian nga isla iti Taaw Indiano iti akindaya nga igid ti Baybay Somali. Buklen daytoy dagiti 115 nga isla. Ti kapitolio ken kadakkelan a siudadna ket ti Victoria, ken  iti daya ti nagruna a daga ti Aprika. Dagiti sabali pay a kabangibang a pagilian nga isla ket mairaman ti Komoros, Madagascar, Maurisio, ken dagiti ballasiw-taaw a rehion ti Pranses iti Mayotte ken Réunion iti abagatan; ken ti Maldibas ken ti Purpuro Chagos (inadministro babaen ti Reino Unido a kas ti Teritotio ti Taaw Indiano ti Britaniko) iti daya. Ti nakarkulo a populasionna iti 98,462 ket ti kabassitan ti populasion iti ania man a naturay a pagilian iti Aprika.

Saan idi a natagtagitao ti Seychelles sakbay a naduktalan dagiti Europeano idi maika-16 a siglo. Daytoy ket nakasango iti agbingbinglay nga interesado ti Pranses ken Britaniko aginggana idi napno a tinurayan ti Britaniko idi naladaw a maika-18 a siglo. Manipud idi nangirangrang iti wayawaya manipud iti Reino Unido idi 1976, napadur-as daytoy manipud iti kaaduan a kagimongan ti agrikultura iti naibatay iti panagtagilako ti agduduma nga ekonomia, nga ilasin babaen dagiti nga aktibidad iti serbisio, sektor ti publiko, ken turismo. Manipud idi 1976 aginggana idi 2015, dimmakel ti nominal a GDP iti ganggani a 700%, ken ti pagpadaan ti kapigsa ti panaggatang iti ganggani a 1600%. Manipud kadagiti naladaw a tawen ti 2010, nangiyaddang ti gobierbo a mangawis iti .

Ita nga aldaw, agpannakkel ti Seychelles iti kangatuan a  nominal a GDP iti tunggal maysa a tao iti ania man a pagilian iti Aprika. Addaan daytoy iti maikadua a kangatuan nga Indise ti Panagrang-ay ti Nagtagitaon iti ania man a pagilian iti Aprika kalpasan ti Maurisio. Maysa laeng daytoy kadagiti dua a pagilian ti Aprika a naidasig a kas maysa a nangato ti matgedan nga ekonomia babaen ti Banko ti Lubong (ti sabali ket ti Maurisio).

Ti kultura ken kagimongan ti Seychelles ket maysa nga eklektiko a panaglalaok dagiti impluensia ti Pranses, Britaniko, ken Aprikano, nga agraman iti ad-adu a kaudian a laok dagiti elemento ti Insik ken Indiano. Ti pagilina ket kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ti Kappon ti Aprika, ti Komunidad ti Panagrang-ay ti Akin-abagatan nga Aprika, ken ti Mankomunidad ti Pagpagilian.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* SeyGov, nagruna a portal ti gobierno
* 
*
San Marino

Ti **San Marino**, opisial a ti **Republika ti San Marino** ( ; ) ken naamammuan pay a kas ti  **Katalnaan a Republika ti San Marino** (), ket maysa nga enclave a mikroestado a napalikmutan babaen ti Italia, mabirukan daytoy idiay Italiano a Peninsula idiay amianan a daya a bangir ti Kabambantayan Apennine. Ti kadakkelna ket sumurok laeng a  nga adda ti nakarkulo a populasion ti sumurok a 32,000. Ti kapitoliona ket ti Siudad ti San Marino. Ti San Marino ket adda ti kabassitan ti populasion kadagiti amin a kameng ti Konsilo ti Europa.
ken ti maipapan ti batay-linteg a republika iti lubong, a kas ti tuloy ti monastiko a komunidad a nabangon idi 3 Septiembre 301, babaen ti kantero a ni Marinus ti Rab. Ti salaysay ket nangibagbaga a ni Marinus ket pinanawanna ti Rab, nga idi ket Romano a kolonia ti Arba, idi 257 idi ti masakbayan nga emperador, a ni Dioclesiano, ket nangited ti bilin para iti panagpatakder manen kadagiti diding ti siudad ti Rimini, a dinadael idi babaen dagiti Liburnio a pirata.

Ti batay-linteg ti San Marino, a napakabaelan idi 1600, ket naikedkeddeng babaen ti kaaduan nga isu ti kaduogan a naisurat a maus-usar pay laeng a batay-linteg iti lubong. Nupay kasta, ti San Marino ket awan iti porma a batay-linteg, ngem embes ket nga iturturayan babaen ti *Leges Statutae Republicae Sancti Marini*, dagiti serie ti innem a libro, a naisurat iti Latin idi naladaw a maika-16 a siglo a mangibagbaga ti politikal a sistema ti pagilian, ken dagiti daduma pay a banag.

Ti ekonomia ti pagilian ket nangruna nga agkamkammatalek iti pinansia, industria, dagiti serbisio ken turismo. Maysa daytoy kadagiti kabaknangan a pagilian iti lubong iti termino iti GDP (tunggal maysa a tao), nga adda dagiti bilang a maipada kadagiti karang-ayan  arehion ti Europa. Ti San Marino ket naikedkeddeng nga adda ti natalinaay unay nga ekonomia, nga adda ti kabaan a gatad kadagiti awan trabaho idiay Europa, nga awan ti nailian nga utang ken adda ti maysa a pakatda a busbos.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*
Senegal

Ti **Senegal** (), opisial a ti **Republika ti Senegal** (*République du Sénégal*, ), ket maysa a pagilian idiay akinlaudnga Aprika. Ti naganna ket naggapu iti Karayan Senegal a nakabeddenganna iti daya ken amianan. Ti Senegal ket nabeddengan ti ruar babaen ti Taaw Atlantiko iti laud, ti Mauritania iti amianan, ti Mali iti daya, ti Guinea ken Guinea-Bissau iti abagatan; ti  uneg ket ganganina a napalikmutan Ti Gambia, iti amianan, daya ken abagatan, malaksid ti ababa nga aplaya ti Taaw Atlatiko ti Gambia. Ti Senegal ket sakupenna ti kalawa ti daga iti gangani a , ket adda ti nakarkulo a populasion iti agarup a 13 a riwriw. Ti klima ket tropiko nga addaan iti dua a tiempo: ti namaga a tiempo ken ti panagtutudo a tiempo.

Ti Dakar, ket isu ti kapitolio a siudad iti Senegal, mabirukan daytoy idiay akinlaud unay nga ungto ti pagilian idiay peninsula Cap-Vert. Ti agarup a 500 kilometro(300&nbsp;mi) manipud iti aplaya, idiay Taaw Atlantiko, ket naisanglad ti Is-isla ti Cape Verde. Idi agdama ti maika-17 a siglo ken maika-18 a siglo, adun dagiti nadumadumama a puerto ti komersio, a tagikua dagiti nadumaduma nga imperio, ti naipatakder kadgiti igid ti pantar. Ti ili ti St. Louis ket nagbalin a kapitolio iti Pranses a Laud nga Aprika (Afrique occidentale française, wenno AOF) sakbay a naiyakar idiay Dakar idi 1902. Ti Dakar ti kalpasan daytoy ket nagbalin a kapitolio idi 1960 iti panawen iti panagwaywayas manipud iti Pransia.

## Dagiti nagibasaran
Sierra Leone

Ti **Sierra Leone**  (Krio: *Salone*), opisial a ti **Republika iti Sierra Leone**, ket maysa a pagilian idiay Laud nga Aprika. Nabeddengan daytoy babaen ti Guinea iti amianan ken daya, ti Liberia iti abagatan a daya, ken ti Taaw Atlantiko iti laud ken abagatan a laud. Ti Sierra Leone ket masakupna ti dagup a kalawa iti  ken addaan ti nakarkulo a populasion iti 6.3 a riwriw. Maysa daytoy idi a kolonia babbaen iti Kompania ti Sierra Leone manipud idi Marso 11, 1792 aginggana idi nagbalin a kolonia ti Britaniko idi 1808.

## Dagiti nagibasaran
Taiwan

Ti **Taiwan** (  ; kitaen ti dita baba), opisial a ti **Republika ti Tsina** (**ROC**; ), ket maysa a estado idiay Daya nga Asia. Kasisigud a naikuartel idiay nagruna a daga ti Tsina, ti Republika ti Tsina tattan ket agiturturay ti isla ti Taiwan (dati idi a naamammuan ti "Formosa"), a buklen ti sumurok a 99% iti teritoriona, ken ti pay Penghu, Kinmen, Matsu, ken dagiti dadduma pay a babassit nga isla. Dagiti kaarrubana nga estado ket mairaman ti Republika ti Tattao ti Tsina iti laud, ti Hapon iti daya ken amianan a daya, ken ti Filipinas iti abagatan. Ti Taipei ket isu ti politikal a kapitoliona ken ti pay ekonomiko ken kultural a sentro ti Taiwan. Ti Baro a Taipei ket isu ti kaaduan ti populasion a siudad.

Ti isla ti Taiwan ket nangruna idi a tinagtagitao babaen dagiti Taiwanes nga aborihines aginggana idi Danes a paset ti panawen iti maika-17 a siglo idi dagiti etniko nga Insik ket nagrugrugida a napnapan iti isla. Ti Qing a Dinastia ti Tsina ket pinarukmana ti Taiwan idi 1683. Babaen ti daytoy a panawen ti Taiwan ket naited idi iti Hapon idi 1895, kaaduan kadagiti agtataeng iti Taiwan idi ket Han nga INsik babaen ti kaputotan wenno babaen ti asimilasion. Ti Republka ti Tsina (ROC) ket nabangon idiay Tsina idi 1912. Iti gibus ti Sangalubongan a Gubat idi 1945, ti Hapon ket insukona ti Taiwan kadagiti milisia a puersa ti ROC para kadagiti Kumadduaan. Kalpasan ti Sibil a Gubat ti Insik, ti Partido Komunista ti Tsina ket nangala ti napno a panatengngel ti nangruna a daga ti Tsina ken nagbangon ti Republika ti Tattao ti Tsina (PRC) idi 1949. Ti ROC ket inyalisna ti gobiernona idiay Taiwan, ket ti katurayanna ket naipatingga iti Taiwan ken dagiti nakapalikmut nga isla. Idi 1971, ti PRC ket nangituloy ti tugaw ti Tsina iti Nagkaykaysa a Pagpagilian, a kasisigud idi a tinugawan ti ROC. Ti Internasional a pannakabigbig ti ROC ket naininut a nadadael gapu ta kaaduan kadagiti pagilian ket binigbigda ti PRC. Adda laeng dagiti 22 kamkameng nga estado ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ken ti Santa Sede ti agdama nga agtartaripatu ti pormal a diplomatiko a pannakibiang iti ROC, urayno adda kadagiti saan a pormal a pakikaduaan kadagiti kaaduan nga estado babaen dagiti bukodna a representatibo nga opisina.

## Dagiti nota

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Opisina ti gobierno
Santo Tomas ken Prinsipe

Ti **Santo Tomas ken Prinsipe**, opisial a ti **Demokrata a Republika ti Santo Tomas ken Prinsipe**, ket maysa nga agsasao iti Portuges nga isla a pagilian idiay Golpo ti Guinea, iti akinlaud nga ekuadorial nga aplaya iti Tengnga nga Aprika. Buklen daytoy dagiti dua nga isla: Santo Tomas ken Prinsipe, a mabirukan ti agarup a  nga agaddayo ken ti agarup a , iti amianan a lumaud nga aplaya iti Gabon. Dagitoy dua nga isla ket paset ti natayen a bulkan a kabanbantayan. Ti Santo Tomas, ti dakdakkel a isla nga akin-abagatan, ket naisanglad iti amianan iti ekuador. Nainaganan daytoy kenni Santo Tomas babaen kadagiti eksplorador a Portuges a simmanglad iti daytoy nga isla iti piestana nga aldaw.

## Dagiti nagibasaran
C. S. Lewis

Ni **Clive Staples Lewis** (29 Nobiembre 1898 - 22 Nobiembre 1963), naamammoan a kas ni **C.&nbsp;S. Lewis** ken naamammoan dagiti gayyem ken pamiliana a kas "Jack", ket maysa idi a nobelista, mannaniw, akademiko, mediebalista, literio a kritiko, mannalaysay, teologo ken Kristiano nga apolohetika manipud idiay Belfast, Irlanda. Naamammoan isuna kadagiti obrana a kangrunaan dagiti *[[Dagiti Screwtape a Surat]]*, *[[Dagiti Kronika iti Narnia]]* ken ti*[[Ti Limbang a Trilohia]]* ken ti saan a piksion, a kas ti *[[Kristianidad laeng]]*, *[[Dagiti mirakulo (libro)|Dagiti mirakulo]]* ken *[[Ti Parikut iti Sakit]]*.
Manuel L. Quezon

Ni **Manuel Luis Quezón y Molina** (Agosto 19, 1878 – Agosto 1, 1944) ket nagserbi a presidente ti Mankomunidad ti Filipinas manipud idi 1935 aginggana idi 1944. Isu ti immuna a Filipino a nangipangulo ti gobierno iti Filipinas. Ni Quezón ket naipakpakinakem babaen kadagiti adu a Filipino nga isu ti maikadua a Presidente ti Filipinas, kalpasan ni Emilio Aguinaldo (1897–1901).

## Dagiti akinruar a silpo
Navotas

Ti **Navotas** ket maysa nga siudad iti Metro Manila iti Filipinas. Maysa nga importante a pagkalapan a komunidad, maibilang kas kapitolio a pagkalapan ti Filipinas, masarakan ti Navotas iti amianan ti Manila, iti laud ti Siudad ti Malabon, ken iti abagatan ti ili ti Obando, Bulacan.

## Dagiti baranggay

Addaan ti siudad ti Navotas iti 14 a barbaranggay:

* Sipac-Almacen
* Bagumbayan North
* Bagumbayan South
* Bangculasi
* Daanghari
* Navotas East
* Navotas West
* North Bay Blvd., North
* North Bay Blvd., South
* San Jose (Poblacion)
* San Rafael Village
* San Roque
* Tangos
* Tanza

## Demograpia
 

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Eris (ansisit a planeta)

Ti **Eris** (simbolo: ; Ingles: [ˈirɪs] or [ˈɛrɪs]), nga ofisial a maawagan kas **[[Listaan dagiti asteroid/136001–137000|136199]] Eris**, ti am-ammo a kadakkelan nga ansisit a planeta iti Sistema a Solar. Sigud a naawagan iti ****, damo a nabirngasan iti "Xena."

## Dagiti nagibasaran
Kapitolio

Ti **kapitolio** wenno **kabisera** ti sentro wenno kangrunaan nga ili wenno siudad ti maysa a pagilian wenno probinsia a pakasarakan iti tugaw wenno balay ti gobierno.
Palestina

Ti **Palestina** (, *Palaistinē*; ; Hebreo: פלשתינה *Palestina*;  , , ) ket maysa a taripnong a nagan, ken dadduma pay, a maus-usar a panagipalpalawag ti heograpiko a rehion a nagbaetan ti Baybay Mediterraneo ken ti Karayan Hordan, ken dagiti sabsabali pay a kaarrubaan na a dagdaga.  Daytoy a rehion ket naamamuan pay a kas ti Daga iti Israel (Hebreo: ארץ־ישראל *Eretz-Yisra'el*), ti Nasantoan a Daga ken ti Akin-abagatan a Levant, ken napakasaritaan a naamammuan kadagiti sabsabali a nagnagan a mairaman ti Canaan, Zion, Siria Palestina, Akin-abagatan a Siria, Jund Filastin ken Outremer.

Dagiti nagbeddengan iti daytoy a rehion ket nagbalbaliw kadagiti napalabas a pakasaritaan, ken immuna a naipalpalawag iti moderno a panawen babaen ti Tulagan a Pranko-Britaniko a nagbeddengan (1920) ken ti Transjordan a sinurat amangipalgip iti 16 Septiembre 1922, idi agdama ti Britaniko a Bilin para iti Palestina. Tatta nga aldaw, daytoy a rehion ket buklenna ti pagilian iti Israel ken ti Dagiti teritorio ti Palestinia.

Ti Palestina ket itudona pay ti Estado iti Palestina a, manipud iti Panakairangarang iti Panakawaya ti Palestinia idi 1988, ket itudona ti maysa nga estado idiay teritorio ti Palestinia iti 22% iti "hpakasaritaan a Palestina". Tie Estado iti Palestina ket mabigbigan tatta nga aldaw babaen ti agarup a dua a pagkatlo dagiti pagilian ti lubong, nupay daytoy a kasasaad ket saan a mabigbigan babaen ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, Israel ken dagiti kangrunaan a Lumaud a pagilian a kas ti Estados Unidos.

## Dagiti nagibasaran
Anguilla

Ti **Anguilla** ket maysa a Ballasiw Taaw a teritorio ti Britaniko  idiay Karibe. Maysa daytoy kadagiti akin-amianan unay nga Is-isla ti Leeward idiay Lesser Antilles, a naisanglad iti daya ti Puerto Rico ken ti Is-isla ti Birhen ken dagus nga amianan iti San Martin. Daytoy a teritorio ket buklenna ti kangrunaan nga isla iti Anguilla, agarup daytoy a  a kaatiddog babaen ti  a kalawa iti kalawaan nga ungto, a mairan dagiti babbabassit pay nga is-isla nga awan dagiti agtaeng. Ti kapitolio daytoy nga isla ket ti The Valley. Ti dagup a kalawa ti daga daytoy a teritorio ket , nga adda populasion ti agarup a 13,500 (2006 karkulo).

Ti Anguilla ket nagbalin a nalatak a pagkamangan iti buis, nga awan dagiti maala a puonan, tagikua, ganansia wenno dagiti sabsabali pay a porma iti dagus a panagbuis kadigiti agmaymaysa a tattao wenno korporasion.

## Dagiti nagibasaran
Pateros

Ti **Pateros** ket maysa nga ili iti Metro Manila iti Filipinas. Nalatak ti Pateros iti industria ti pagtaraknan iti pato ken ti balut, ti nalingta a napessaan nga itlog ti pato wenno itik.

## Dagiti baranggay

Addaan ti Pateros iti 10 a barbaranggay:

* Aguho
* Magtanggol
* Martires Del 96
* Poblacion
* San Pedro
* San Roque
* Santa Ana
* Santo Rosario-Kanluran
* Santo Rosario-Silangan
* Tabacalera

## Demograpia

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
San Juan, Metro Manila

Ti **San Juan** ket ti kabassitan  a siudad iti Filipinas a mabirukan iti daya ti Manila. Daytoy ket historikal nga ammo a kas ti lugar ti immuna a gubat ti Katipunan, ti gunglo a nakaiturongan ti Yaalsa ti Filipino idi 1896 a nangsuppiat iti Imperio nga Espaniol.

## Dagiti baranggay

Addaan ti San Juan iti 21 a barbaranggay.

## Demograpia

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Emilio Aguinaldo

Ni **Emilio Aguinaldo** (Marso 22, 1869 - Pebrero 6, 1964) ket isu ti immuna a Presidente ti Filipinas.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*LIMAMPISO]
Sergio Osmeña

Ni **Sergio Osmeña y Suico** (9 Septiembre 1878 19 Oktubre 1961) ket maysa idi a politiko a nagserbi a kas ti Maika-4 a Presidente ti Filipinas manipud idi 1944 aginggana idi 1946. Isu idi ti Bise Presidente babaen ni Manuel L. Quezon, ken nagbalin a presidente idi pimmusay ni Quezon idi 1944, isu ti kalakayan a nagtakem a presidente iti Filipinas a nagtawen iti 65. Isu ti nangibangon ti partido Nasionalista, isuna ti immuna a Bisayano a nagbalin a Presidente ti Filipinas. 

## Dagiti nagibasaran
Carlos P. Garcia

Ni **Carlos Polistico García** (Nobiembre 4, 1896 – Hunio 14, 1971) ket maysa idi a Filipino a manursuro, mannaniw, bumibitla, abogado, opisial ti publiko, politiko ti ekonomia ken daulo ti gerilia. Nagbalin isuna ti maikawalo a Presidente ti Filipinas ken ammo isuna a kas iti annuroten ti "Umuna ti Gilipino", a nangited kadagiti nangatngato a pammateg dagiti tattao a Filipino ngem kadagiti ganganaet ken agturturay a partido.

## Dagiti nagibasaran
Manuel Roxas

Ni **Manuel Acuña Roxas** (Enero 1, 1892 – Abril 15, 1948) ket isu idi ti immmuna a presidente iti nawaya a Maikatlo a Republika ti Filipinas ken ti maikalima a presidente iti amin a presidente iti Filipinas. Nagserbi isuna a kas presidente manipud iti pannakaited ti pannakawaywaya idi 1946 aginggana itiipupusay na idi 948. Ti panagturayna a kas presidente ti Filipinas ket isu ti kabiitan a nagpaut ti 1 a tawen 10 bulan ken 18 nga aldaw.
Jose P. Laurel

Ni **José Paciano Laurel y García** (Marso 9, 1891 – Nobiembre 6, 1959) ket isu idi ti presidente ti Republika ti Filipinas, ti maysa a natalgedan ti Hapon nga administrasion babaen ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, manipud idi 1943 aginggana idi 1945. Manipud idi ti administrasion ni Presidente Diosdado Macapagal (1961–1965), ni Laurel ket naibigbigan a kas naitunos ti linteg a presidente iti Filipinas.
Sopwer

Ti **sopwer** ket programa a pagbalinen ti kompiuter ti agtaray iti madutokan a bilinen. Maipaspaset ti sopwer ti aplikasion kas pagarigan pamproseso ti surat () a mabaelan ti tao ti pannakaaramid ken sopwer ti sistema kas pagarigan ti sistema ti panangpaandar a mabaelan ti sabali a sopwer ti naitutop a panagtaray babaen ti pakitinnarusan ti hardware ken sabali a sopwer.
Hardware

Ti **Hardware** ket dagiti aparato (device) ti kompiuter kas CPU, memoria, disk, teklado (keyboard) ken mouse.
Taudan a kodigo

Ti **Taudan a kodigo** () ket listaan dagiti agsarsaruno a pammilin a naisurat babaen ti lengguahe ti panangprograma a mabasa met ti tao. Iti agdama,  saan met laeng adda ti sibubukel a kodigo iti maymaysa nga intar no maaramat dagiti lenguahe ti programasion, ngem adda iti addu nga intar ti testo para iti maysa a programa. Ti taudan a kodigo ti maysa a programa ti kompiuter ket tinipon dagiti intar a mapagbaliw manipud ti porma a mabasa ti tao agginggana ti porma a matungpal ti kompiuter. Pagbalbaliwento ti manggupgop (compiler) ti kodigo iti matungtungpal nga intar maipaay naitudingan nga arkitektura ti kompiuter, wenno tungpalento ti mangpatpatarus (interpreter) ti kodigo tapno mapataray a dagus.
Kernel

Ti **kernel** ket kangrunaan a paset ti dadduma a sapasap a sistema ti panangpaandar iti kompiuter. Dagiti rebbengna ket ipaset ti panangimaton dagiti rekurso wenno pamuspusan ti sistema ken ti pakitinnarusan ti pagbaetan ti hardware ken software. Kas kangrunaan a paset ti sistema ti panangpaandar, isagsaganaanna ti abstrakto a tuon para iti hardware, aglalo para iti memoria, kadagiti prosesor ken kadagiti ap-aparato ti I/O nga agpalubos iti pakitinnarusan ti hardware ken software. Paar-aramat ti kernel dagitoy kadagiti proseso ti sistema babaen ti mekanismo para iti pakitinnarusan iti pagbaetan dagiti proseso (inter-process communication mechanisms) ken ti panangawagan ti sistema (system calls).

No dadduma a kita ti kernal ket agsabalida iti pamuspusan kadagiti pannakaaramid, ngem agdepende iti daremdemda ken pannakaaramatda. Dagiti sibubukel a kernel (monolithic kernel) ket ar-aramatenda dagitoy pagtungpalan babaen ti pannakapataray iti kodigo iti uneg ti pareho nga lugar ti pagtaengan ti memoria (memory address space) tapno masaysayaatan ti pannakaaramid ti sistema. Ngem, dagiti nakabasbassit a kernel (microkernel) ket pinapatarayda dagiti kaaduan a panagserbida (services) iti uneg ti lugar ti mangaramat (user space). Ti pagtungpalanda ket pannakalaing ti pannaripato ken ti sebangan ti base ti kodigo.
Pagsasao a Habanes

Ti **Pagsasao a Habanes** ti pagsasao dagiti tattao a Habanes iti tengnga ken daya a paset ti puro ti Java, iti Indonesia. Adda pay sumagmamano a kagimongan dagiti agsasao iti Habanes iti amianan a pantar ti laud a Java. Isu ti agtutubo a pagsasao ti nasurok 75 000 000 a katao.

Paset ti pamilia nga Austronesio ti Habanes, ket adda kainaigan daytoy iti Indones ken dadduma pay a karuay ti Malayo. Agsasao pay iti Indones ti kaadduan nga agsasao iti Habanes para kadagiti panggep nga opisial ken komersial ken iti komunikasion kadagiti di Habanes nga Indones.

Iti ruar ti Indonesia, adda sumagmamano a sangkaarrubaan nga agsasao iti Habanes kadagiti pagilian a kas iti Malaysia ken Singapur. Iti Surinam, adda dagiti Habanes ti puonna nga agsasao iti kreol a nagtaud itoy a pagsasao. Kangrunaan a masarakan dagiti agsasao ti Habanes iti Malaysia iti Selangor ken Johor.

## Pakauna
Ti Habanes ket paset ti Sundiko a sub-sanga ti Lauden a Malayo-Polinesio (maawagan pay iti Hesperonesiano) a sanga ti Malayo-Polinesio a sub-pamilia ti pamilia nga Austronesiano. Nasinged ti kainaigan daytoy iti Malay, Sundanes, Madures, Balines, ket addaan met daytoy iti nakapkapsut a kainaigan kadagiti pagsasao ti Sumatra, Borneo, ken ti Filipinas.
Masasao ti Habanes iti Tengnga ken Daya a Java, pati pay iti amianan a pantar ti Laud a Java. Pangkurditan a pagsasao met daytoy iti Madura, Bali, Lombok, ken iti deppaar ti Sunda iti Laud a Java. Pagsasao ti naarian a korte daytoy iti Palembang, Abagatan a Sumatra, ingga a binusor dagiti Olandes ti palasioda idi maika-18 a siglo.
Mabalin a bigbigen ti Habanes kas maysa kadagiti klasiko a pagsasao iti lubong ta addaan daytoy iti dakkel a kurditan a manappat iti nasurok sangapulo ket dua a siglo. Binglayen dagiti eskolar ti ebolusion ti Habanes iti uppat a paset:

* Taga-ugma a Habanes, sipud iti maika-9 a siglo
* Akintengnga a Habanes, sipud iti maika-13 a siglo
* Baro a Habanes, sipud iti maika-16 a siglo
* Moderno a Habanes, sipud iti maika-20 a siglo (saan a kadawyan a maar-aramat daytoy a pannakaidasig)

Maisursurat ti Habanes iti naisuratan a Habanes, naisuratan nga Arabo-Habanes, naisuratan nga Arabo (nabaliwan para iti Habanes), ken iti naisuratan a Latin.

Ti Habanes ket Austronesio a pagsasao nga addaan iti kaaduan nga agtutubo nga agsasao nupay saan nga opisial daytoy iti sadinoman. Sasawen ken maawatan daytoy ti agarup 85-riwriw a tattao. Di nakurang ngem 45% ti dagup a populasion ti Indonesia ti addaan iti poon a Habanes wenno agnanaed iti lugar a kaaduan a pagsasao ti Habanes. Lima iti innem a pangulo ti Indonesia sipud idi 1945 ti Habanes ti addaan iti poon a Habanes. Isu ngarud nga addaan iti Habanes iti dakkel nga impluensia iti ebolusion ti Indones, ti nailian a pagsasao ti Indonesia ken maysa a moderno a dialekto ti Malay.

Addaan iti tallo a kangrunaan a dialekto ti moderno a Habanes: Tengnga a Habanes, Daya a Habanes, ken Laud a Habanes. Adda lugar ti dialekto sipud iti Banten iti lauden amin ti Java ingga iti Banyumangi, iti akindaya amin a suli ti puro. Amin a dialekto ti Habanes ket addaan iti sumurok-kumurang a pada a panagkinnaawatan.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao nga Ibatan

Ti **Ibatan** ammo pay a kas **Chirin nu Ibatan** ("pagsasao ti Tattao nga IBatan"), ket maysa a pagsasao ngaAustronesio a naisasao iti Is-isla ti Batanes.

Urayno dagiti isla ket as-asideg idiay Taiwan ngem idiay Luzon, daytoy ket saan a maysa kadagiti pagsasao a Formosa. Ti Ibatan ket maysa kadagiti pagsasao a Bataniko, a mabalin a kangrunaan a sanga ti pamilia ti Malayo-Polinesio iti sasao nga Austronesio.

Ti pagsasao ti Isla ti Babuyan ket maysa a dialekto. Ti Babuyan ket naikkatan kadagiti nangitagtagitao babaen dagiti Espaniol ken natagtagitaon manen laeng idi nagpatingga ti panawen ti Espaniol kadagiti pamilia manipud idiay Isla ti Batan.

## Dagiti nagibasaran
Pagbasabasa ti web

Ti **pagbasabasa ti web** (  ) ket maysa a pangipakat a sopwer para iti panagala, panagipresenta ken panagdaliasat kadagiti pakaammo a rekurso iti World Wide Web. Ti maysa a *pakaammo a rekurso* ket nainaganan babaen ti maysa a Agpapada a Panaginagan ti Rekurso (URI) ken mabalin pay a maysa a panid ti web, ladawan, video wenno dadduma pay a pirgis ti linaon. Dagiti silpo ti web nga adda kadagiti rekurso ket mangpakabael kadagiti agar-aramat ti nalaka a pangdaliasat kadagiti bukodda a pagbasabasa kadagiti maikabagian a rekursor.
Ti pagbasabasa ti web ket mabalin pay a mainaganan babaen ti maysa a pangipakat a sopwer wenno programa a mangpakabael kadagiti agar-aramat a sumrek, mangala ket kumita kadagiti dokumento ken dadduma pay a rekurso iti internet.

Urayno dagiti pagbasabasa ket nangrunada a naipanggep a mangusar ti World Wide Web, mabalin pay dagitoy a mausar makaala kadagiti pakaammo nga inted babaen dagiti server ti web kadagiti pribado a network wenno dagiti papeles dagiti sistema ti papeles.

Dagiti kangrunaan a pagbasabasa ti web ket ti Chrome, Firefox, Internet Explorer, Opera, ken Safari.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Arkitektura ti World Wide Web, Umuna a Tomo 
* WorldWideWeb: Singasing para iti HyperText a Gandat
* Kasano ti Panagobra dagiti Pagbasabasa: Likudan a senario dagiti moderno a pagbasabasa ti web
* Dagiti adda a pagbasabasa
Sistema ti panangpaandar

Ti **Sistema ti Panangpaandar** (iti Inggles **Operating System** wenno **OS**) ket programa a mangimaton kadagiti hardware ken sopwer ti kompiuter.

## Pakauna
Adda kagiti agdama a kompiuter ti sistema ti panangpaandar tapno makapatarayda iti sabsabali a programa, kas pagarigan sopwer ti aplikasion. Ti Microsoft Windows, MacOS ken Linux ket sistema ti panangpaandar kadagiti kabukbukudan (personal) a kompiuter.
Pagsasao nga Ingles

Ti **Ingles** (*English*) ket maysa a pagsasao iti Laud a Hermaniko a nagtaud kadagiti Anglo-Sahon a pagarian iti Inglatera ken nagwaras iti nagbalin nga abagatan a daya nga Eskósia a naseknan iti Angles a taga-ugma a pagarian iti Northumbria. Ti sumaganad nga adua  pannakaseknan iti Pagarian iti Nalatak a Británia ken ti Nagkaykaysa a Pagarian manipud ti maika-18 a siglo, babaen ti Imperio a Briton, ken iti Estados Unidos manipud ti tengnga ti maika-20 a siglo,, daytoy ket adu a naiwaras iti sangalubongan, nabalinan a umun-una a pagsasao iti internasional a diskurso ken ti *[[lingua franca]]* kadagiti kaaduan a rehion.Kaaduan ti agadadal iti daytoy a kas iti [maikadua a pagsasao]] ken maus-usar a kas iti opisial a pagsasao iti Kappon ti Europa ken dagiti adu a Mankomunidad a pagilian, ken adu pay kadagiti pakakaduaan. Isu daytoy ti maikatlo kadagiti patneng nga maisasao a pagsasao iti lubong, kalpasan ti Mandarin nga Insik ken Espaniol. Isu daytoy ti kaaduan ti mangisasao iti labes ti lubong.

## Dagiti nagibasaran
Pagidulinan ti datos ti kompiuter

Ti **pagidulinan ti datos ti kompiuter** (), masansan a tinawtawagan ti **pagidulinan** wenno **memoria**, ket ti teknolohia a buklen dagiti komponente ti kompiuter ken ti mausar a panagrekord a midia tapno matalinaay ti dihital a datos. Daytoy ti bugas nga annong ken ti kammasapulan a komponente dagiti kompiuter.
                                                               
## Kangrunaan a pagidulinan
Ti **kangrunaan a pagidulinan** (iti ) wenno **akin-uneg a memoria** (iti ), ket ti laeng dagus a maserrekan ti CPU. Ti CPU ket agtultuloy a mangbasa kadagiti instruksion a naidulin idiay ken itungpalna no nasken. Ti ania man a datos nga aktibo a mapatpataray ket maidulin pay idiay iti agpapada a wadan.
Lengguahe ti panangprograma

Ti **Lengguahe a pamprograma** ket teknikal a estandar wenno pagwadan ti pakitinnarusan nga agpalaka iti panangyebkas dagiti bilin nga ipatungpal ti kompiuter. Bukbuklenna ti pagalagaden ti gramatika ken ti semantika nga agdutdutok iti lengguahe ti komputasion.

Ti lengguahe ti panangprograma ket palakaenna ti panangpadutok a maitumpong ti sumaruno:
* Datos a tungpalen ti kompiuter
* Pagidissuan ti datos
* Pagidulinan ti datos
* Pagipatarusan ti datos
* Pagaramidna kadagiti datos bababen ti dadduma a pasamak

Masapol nga aglasat ti lengguahe ti panangprograma babaen ti pananggupgup (compilation). Kayat a saoen, maipatarusto ti lengguahe iti lengguahe ti makina, wenno maipatarusto tapno maipatungpal ti kompiuter. Adda met ti lengguahe ti scripting nga dida a masapol a maigupgup, ngem tungpalen ti mangpatpatarus (interpreter) tapno agtaray ket saanto a masapol a maigupgop.

Dadduma a lengguahe ti pamprograma wenno ti scripting:

## Dagiti akinruar a silpo
* Kayo ti pakasaritaan dagiti komputasional a lenguahe (iti Inggles)
* Listaan dagiti komputasional a lenguahe  (iti Inggles)
* Ulidan ti komputasional a lenguahe (iti Espaniol)
Mac OS

Ti **Mac OS** ket panyababaan ti "**Mac**intosh **O**perating **S**ystem'" ("*[[Sistema ti panangpaandar|Sistema ti Panangpaandar]] ti Macintosh*")
OS/2

Ti **OS/2** ket dagiti serie ti sistema ti panangpaandar ti kompiuter nga immuna a pinartuat babaen ti Microsoft ken IBM, ken kanungpalan nga eksklusibo a pinarang-ay ken pinadur-as babaen ti IBM.
UNIX

Iti damdamona, ti **Unix** wenno **UNIX** ket sistema ti panangpaandar iti kompiuter a pinataud ti maysa a grupo iti Bell Labs ti AT&T agramanda Ken Thompson, Dennis Ritchie ken Douglas McIlroy. Ti agdinama a sissistema nga Unix a ket napisida iti nagaddu a sanga. Pinapataudda ti AT&T (ti mamartuat) ken dadduma pay a gunglo digitoy a sanga.

Iti agdama, The Open Group (maysa a gunglo ti pagwadan ti industria) ket ag-akua ti marka ti pabrika nga **UNIX**'.

Digiti sissitema nga ummanugot iti Single UNIX Specification laeng ket maikarida iti galad a "UNIX", digita dadduma ket "Kas UNIX" ("Unix-like" iti Ingles).
BeOS

Ti **BeOS** ket maysa a sistema ti panangpaandar para kadagiti personal a kompiuter nga immuna a pinarang-ay babaen ti Be Inc. idi 1991.
NeXT

Ti **NeXT, Inc.** (kalpasanna ti **NeXT Computer, Inc.** ken **NeXT Software, Inc**) ket maysa idi nga Amerikano a kompania ti kompiuter  a naikuartel idiay Redwood City, California a nagpadur-as ken nagpataud kadagiti serie ti estasion ti pagobraan ti kompiuter a naikeddeng iti nagatngato nga edukasion ken negosio.
OpenStep

Ti **OpenStep** ket maysa idi a panangprograma a naitaratar iti bambanag nga interface ti panangipakat ti panagprograma nga espesipikasion iti maysa a sistema ti panangpaandar ti naitaratar iti bambanag nga addaan iti batayan a gandat iti panangidaton ti kasla NeXTSTEP nga embironmento para iti saan a NeXTSTEP a sistema ti panangpaandar.
CP/M

Ti **CP/M** (**Control Program for Microcomputers**) maysa idi nga adu a naitagtagilako a sistema ti panangpaandar a pinartuat para kadagiti mikrokumpiuter a naibatay iti Intel 8080/85 babaen ni Gary Kildall ti Digital Research, Inc (dati a nainkorporado a kas "Intergalactic Digital Research").

## Dagiti nagibasaran
Simula

Ti **Simula** ket immuna a lengguahe ti panangprograma a naitaratar iti bambanag. Tawtawennan kalpasan ti pinnangpartuatna, ar-aramaten dagiti agdinama a dadduma a lengguahe dagiti pamunganayanna ti panangitaratar iti bambanag. Daytoy ti nagdinamag kadagiti sao kas **klase** (*kita*) , **obheto** (*banag*), **instancia** (*pagarigan*), **tawid** (iti Ingles: "Inheritance"), ken dadduma pay.
Microsoft Windows

**Microsoft Windows** ti nagan ti sumagmamano a familia ti sistema ti panangpaandar a proprietario a software ti Microsoft. Immuna nga inyam-ammo ti Microsoft ti pangpaandar a sistema a managan *Windows* idi Noviembre 1985 a kas kanayon ti MS-DOS ken kas sungbat ti Microsoft iti uma-adu a oanagaramat iti graphical user interface (GUI) a pinalatak ti Apple Macintosh.
Ultrix

Ti **Ultrix** (opisial a dakkel amin a letra **ULTRIX**) ket nagan idi ti marka ti pabrika dagiti natibo a sistema ti Unix ti Digital Equipment Corporation (DEC).
Multics

Ti **Multics** (naipangyabaan babaen ti Inggles a kas ti **Mult**iplexed **I**nformation and **C**omputing **S**ervice) ket maysa idi a manakainpluensia a panakibinningayan ti oras a sistema ti panangpaandar. Daytoy a gandat ket nairugi idi 1964 idiay Cambridge, Massachusetts. Ti kinaudi a naamammoan a panakaikabil ti Multics ket naiddep idi Oktubre 30, 2000, idiay Kanadiano a Departmento iti Nailian a Salaknib idiay Halifax, Nova Scotia, Kanada.

## Dagiti nagibasaran
Berkeley Software Distribution

Ti **BSD** ket panyababaan ti **Berkeley System Distribution** (*Pannakaiwaras ti Sistema aggapu ti Berkeley*).
QNX

Ti **QNX** ( wenno ) ket ti komersial a Unix-like a sistema ti panangpaandar ti pudno a panawen ken naipangruna a naikeddeng para iti pagtagilakuan dagiti naisaad a sistema.
AmigaOS

Ti **AmigaOS** ket ti tinagikua a natibo a sistema ti panangpaandar ti personal a kompiuter ti Amiga. Daytoy ket immuna a pinarang-ay babaen ti Commodore International ken naipakaammo iti immuna a pannakairuar ti  Amiga, ti Amiga 1000, idi 1985.
Windows Vista

Ti **Windows Vista** ket ti kaudian a ruar ti Microsoft Windows, maysa a linia ti grapikal a sistema ti panangpaandar a maar-aramat kadagiti personal a kompiuter a pakairamanan dagiti makina a maar-aramat iti pagtaengan ken negosio. Nairuar ken naiwaras kadagiti agparpartuat iti kompiuter idi Nobiembre 8, 2006. Sa idi Enero 30, 2007, nairuar iti sangalubongan iti sapasap a publiko ken magatang santo maibaba met iti website ti Microsoft.

## Dagiti nagibasaran
Windows 98

Ti **Windows 98** ket maysa a grapikal a sistema ti panangpaandar nga inruar ti Microsoft idi Junio 25 1998 kas nangsukat iti Windows 95.

## Dagiti nagibasaran
Atari TOS

Ti **TOS** (**The Operating System** wenno ti pay **Tramiel Operating System** manipud kenni Jack Tramiel ti agtagikua ti Atari Inc. iti dayta a panawen) ket ti sistema ti panangpaandar dagiti sakop ti kompiuter ti Atari ST.
Windows XP

Ti **Window XP** ket linia ti sistema ti panangpaandar a pinartuat ti Microsoft maipaay ti kompiuter. 

Dagiti letra a "XP" kayat a saoen *e*'xp*'erience* (*padas, panaglasat*) iti Ingles.

## Dagiti nagibasaran
System V

Ti **System V** wenno iti napno a nagan ti **UNIX System V** ket maysa kadagiti immuna a bersion ti sistema ti panangpaandar ti Unix.
NetWare

Ti **NetWare** ket ti sistema ti panangpaandar ti network ti kompiuter a pinarang-ay babaen ti Novell, Inc. Daytoy ket immuna nga inusar para iti kooperatibo a panagobra ti adu tapno mapataray dagiti nadumaduma aserbisio iti prsonal a kompiuter, ken agus-usar iti protokol ti IPX.
Open Enterprise Server

Ti **Novell Open Enterprise Server** (**OES**), ket kasisigud a naiparuar idi Marso 2005 ken ti simmaruno a produkto ti NetWare a sistema ti panangpaandar ti Novell, Inc..
Agdangan

Ti **Agdangan** ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Quezon iti Filipinas.

## Dagiti baranggay

Nabingbingay a politikal ti Agdangan iti 12 a barbaranggay.

## Demograpia
 	

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Xenix

Ti **Xenix** ket ti saanen a naitultuloy a bersion ti sistema ti panangpaandar ti Unix para kadagiti nadumaduma a plataporma ti mikrokompiuter ken linisensiaan babaen ti Microsoft manipud ti AT&T Corporation kadagidi naladaw a tawen ti 1970.
IBM i

Ti **IBM i** ket maysa a naibatay ti EBCDIC a sistema ti panangpaandar a maipatpataray iti IBM Power Systems ken iti IBM PureSystems. Daytoy ti agdama nga ebolusion ti sistema ti panangpaandar, a dati nga agnagan idi ti **i5/OS**, ken kasisigud nga agnagan idi ti **OS/400** idi napayamammo iti sistema ti kompiuter ti AS/400 idi 1988. 

Daytoy ket maysa kadagiti sistema ti panangpaandar a nasuportaran iti IBM Power Systems a mairaman ti  AIX ken Linux ken iti IBM PureSystems a mairaman ti AIX, Linux ken Windows.

## Dagiti nagibasaran
Honolulu

Ti **Honolulu** ket isu ti kapitolio ken ti kaaduan ti populasion a siudad iti estado iti Hawaii. Ti Honolulu ket isu ti akin-abagatan unay a kangrunaan a siudad ti Estados Unidos. Nupay kasta ti nagan a "Honolulu" mangipatudo ti urbano a lugar idiay akin-abagatan a daya nga aplaya iti Oahu, ti siudad ken gobierno ti probinsia ket naitipon a kas ti Kondado ti Honolulu a daytoy ket sakupenna ti intero nga isla. Para kadagiti estadistika a kapanggepan, tiOpisina ti Senso ti Estados Unidos ket mabigbiganna ti urbano a paset iti Honolulu a kas ti senso a nainaganan a lugar. Ti Honolulu ket maysa a kangrunaan a sentro ti busbos kadagiti is-isla iti Taaw Pasipiko. Ti populasion iti Senso-nainaganan a lugar ket 390,738 idi 2010 a senso, bayat a ti populasion iti siudad ken probinsia ket953,207 idi. Ti Honolulu ket isu ti kaaduan ti populasion a kapitolio ti estado a minaig ti populasion ti estado. Iti Pagsasao nga Hawayano, ti *Honolulu* ket kayatna a sawen ket ti "nalinongan a luek" wenno "paglinongan a lugar". Ti siudad ket isun ti kapitolio dagiti is-isla ti Hawaii a manipud idi 1845 ken nakaala ti pakasaritaan a kabigbigan sakbay ti panag-raut dagiti Hapon idiay Pearl Harbor nga asideg ti siudad idi Disiembre 7, 1941, ken kas isu ti nakaipasngayan ni Barack Obama, ti maika-44 ken agdama a Presidente iti Estados Unidos.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Opisial a sitio ti Siudad ken Kondado ti Honolulu
Berlin

Ti **Berlin** () ket isu ti kapitolio a siudad iti Alemania ken maysa daytoy kadagiti 16 nga estado iti Aleman. Nga addaan ti populasion iti 3.5&nbsp;riwriw a tattao, Ti Berlin ket isu ti kadakkelan a siudad ti Aleman ken isu ti maikadua a kaaduan ti populasion ti maitutop a siudad ken ti maikawalo a kaaduan ti populasion nga urbano a lugar idiay Kappon ti Europa. Mabirukan daytoy idiay amianan a daya ti Alemania, isu daytoy ti sentro ti Rehion ti Metropolitano ti Berlin-Brandenburg, nga addaan iti 4.4&nbsp;a riwriw nga agtaeng manipud kadagiti sumurok a 190 pagpagilian. Daytoy ket mabirukan kadagiti Europeano a Tanap, ti Berlin ket naimpluensian babaen ti kalalainganna a tiempo ti klima. Agarup a pagkatlo ti kalawa iti daytoy a siudad ket binukel kadagiti kabakiran, parke, hardin, karayan, ken danaw.

## Dagiti nagibasaran
Andorra

Ti **Prinsipalidad ti Andorra** (, , ), maysa a bassit a prinsipalidad iti abagatan-a-laud nga Europa, masarakan iti akindaya a kabambatayan ti Pireneo iti nabedngan ti Francia ken Espania.
Europa

Ti **Europa** ti maysa kadagiti pito a kontinente iti lubong. Nabeddengan ti Europa iti amianan babaen ti Taaw Artiko, iti laud babaen ti Taaw Atlantiko, iti abagatan babaen ti Baybay Mediteraneo, ken iti abagatan-a-daya dagiti daldalan ti danum a simmilpo iti Mediteraneo a pakairamanan ti Baybay Nangisit ken ti Kabambantayan ti Kaukaso. Iti daya, naisingay ti Europa iti Asia babaen ti namagsina a danum ti Kabambatayan ti Ural ken ti Baybay Kaspio.

## Dagiti nagibasaran

## Kitaen pay
*Kappon ti Europa

## Dagiti akinruar a silpo
Theodor Mommsen

Ni **Christian Matthias Theodor Mommsen** (30 Nobiembre 1817 &ndash; 1 Nobiembre 1903) ket maysa idi nga Aleman a klasikal nga eskolar, historiador, hurista, agiwarwarnak, politiko, arkeologo ken mannurat a naamammuan a kas maysa kadagiti kalatakan a klasista iti maika-19 a siglo. Ti obrana amaipanggep ti Romano a pakasaritaan ket agdama pay laeng a naipangruna a  kammasapulan para iti kontemporaneo a panagsukisok. Isu ket nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1902, ken idi pay ket maysa a prominente nga Aleman a politiko, a kas kameng ti parlamento ti Prusia ken Alemania. Dagiti obra iti Romano a linteg ken iti linteg kadagiti obligasion ket addaan idi ti nangruna a nagbanagan iti Aleman a kodigo sibil (BGB).

## Biag
Ni Mommsen ket naipasngay idiay Garding idiay Schleswig idi 1817, ken dimmakel idiay Bad Oldesloe, nga idi idiay ti amana ket maysa a Luterano a ministro. Kaaduan idi a nagadal idiay balayda, ngem napan met iti gymnasium ti Christianeum idiay Altona kadagiti uppat a tawen. Isu ket nagadal iti Griego ken Latin ken naawatna ti diplomana idi 1837. Gapu ta saanna a makabaelan nga agbayad nga agbasa idiay Göttingen, isu ket napan nagbasa idiay Unibersidad ti Kiel in Holstein.

## Bibliograpia
* Wilhelm Weber, *Theodor Mommsen* (1929)
* W. Warde Fowler, *Theodor Mommsen: Biag ken Obrana* (1909)
* Mommsen, Theodor: *Römische Geschichte*. dagiti 8 a tomo. dtv, München 2001. 
* Heuß, Alfred: *Theodor Mommsen und das 19. Jahrhundert*. Kiel 1956; reprinted Stuttgart 1996. 
* Wickert, Lothar: *Theodor Mommsen*. dagiti 4 a tomo. Frankfurt/Main, 1959?1980.
* Rebenich, Stefan: *Theodor Mommsen: eine Biographie*. Beck, München 2002. 
* Anthony Grafton - *Romano a  Monumento* (*Pakasaritaan Tatta nga Aldaw* Septiembre2006)

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
*
* Biograpia ti Premio Nobel a laureado
* Ti Premio Nobel a biograpia ni Mommsen
Bjørnstjerne Bjørnson

Ni **Bjørnstjerne Martinus Bjørnson** (Bearstar Martinus Bearson) (Disiembre 8, 1832–Abril 26, 1910) ket maysa a mannurat a Norwego. Idi 1903 naawatna iti Premio Nobel iti Literatura.  

## Dagiti akinruar a silpo
* Biografia ni Bjørnstjerne Bjørnson
Amsterdam

Ti **Amsterdam** (; Olandés ) ket isu ti kadakkelan a siudad ken ti kapitolio iti Olánda. Ti agdama a puesto ti a kas ti kapitolio a siudad iti Pagarian iti Olánda ket naturayan babaen ti batay-linteg iti Agosto 24, 1815 ken dagiti sumaruno. Ti Amsterdam ket addaan ti populasion ti 783,364 iti uneg a patingga ti siudad, ti urbano a populasion a 1,209,419 ken metropolitano a populasion a 2,158,592. Ti siudad ket addan idiay probinsia iti Amianan nga Olánda idiay laud iti daytoy a pagilian. Naibuklan daytoy ti akin-amianan a paset iti Randstad, maysa kadagiti kadakkelan a konurbasion idiay Europa, nga addan ti populasion ti agarup a 7&nbsp;a riwriw.

## Dagiti nagibasaran
Mahayana

Iti **Mahāyāna** (Intsik: 大乘, *Dàchéng*; Hapones: 大乗, *Daijō*; Vietnamese: *Đại Thừa*; Korean: 대승, *Dae-seung*; Thai: มหายาน, *Maha Yan*) ket isu ti maysa nga kadakkelan a sanga to Budhismo. Nangrugi daytoy nga escuela idiay India. Manipud idiay naiwaras iti China iti umuna nga siglo ken iti buo ti Daya nga Asia. Iti Mahayana ket isu ti kangrunaan nga relihion tatta ti China, Tibet, Japan, Korea, Vietnam, ken Taiwan. Iti met Mahayana ti naggapuan iti Vasrayana nga escuela ti Budhismo.