open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Planchonella

Ti ***Planchonella*** ket ti henero dagiti agsabsabong a kayo iti pamilia ti gutta-percha iti Sapotaceae. Nanaganan kas pammadayaw ken ni Jules Émile Planchon, daytoy ket aglaon kadagiti agarup a 100 a nangruna a tropikal a sebbangan, ti dua ket mabirukan iti Abagatan nga Amerika ken agarup a 18 iti Australasia. Daytoy kte impalawag babaen ni Jean Baptiste Louis Pierre. Ti henero ket mairaman iti dakdakkel a henero iti *[[Pouteria]]* babaen dagiti dadduma nga autoridad, isu a dagiti sebbangan a kas ti *[[Planchonella queenslandica]]* ket ammoda pay a kas *Pouteria queenslandica*.

## Dagiti napili a sebbangan

**[[Planchonella australis]]*  (R.Br.) Pierre
**[[Planchonella contermina]]*  Pierre ex Dubard
**[[Planchonella costata]]*  (Endl.) Pierre
**[[Planchonella cotinifolia]]*  (A.DC.) Dubard
**[[Planchonella crenata]]*  Munzinger & Swenson
**[[Planchonella eerwah]]*  (F.M.Bailey) P.Royen
**[[Planchonella glauca]]*  Swenson & Munzinger
**[[Planchonella kaalaensis]]*  Aubrév.
**[[Planchonella latihila]]*  Munzinger & Swenson
**[[Planchonella luteocostata]]*  Munzinger & Swenson
**[[Planchonella mandjeliana]]*  Munzinger & Swenson
**[[Planchonella myrsinoides]]*  (A.Cunn. ex Benth.) S.T.Blake ex Francis
**[[Planchonella pinifolia]]* (Baill.) Dubard
**[[Planchonella povilana]]*  Swenson & Munzinger
**[[Planchonella roseoloba]]*  Munzinger & Swenson
**[[Planchonella rufocostata]]*  Munzinger & Swenson

## Dagiti nagibasaran
Pradosia

Ti ***Pradosia*** ket ti henero dagiti mula iti pamilia ti Sapotaceae a naipalawag a kas maysa a henero idi 1872.

Kaaduan dagiti sebbangan ti *Pradosia* ket patneng iti Tengnga ken Abagatan nga Amerika, ngem adda met bassit a mabirukan iti Trinidad ken iti tropikal nga Aprika.

;Dagiti sebbangan
# †*[[Pradosia argentea]]* (Kunth) T.D.Penn. – Peru
# *[[Pradosia atroviolacea]]* Ducke – Costa Rica aginggana iti Acre
# *[[Pradosia beardii]]* (Monach.) T.D.Penn. – Trinidad, Venezuela, Guyana
# *[[Pradosia brevipes]]* (Pierre) T.D.Penn. – Brasil, Paraguay
# *[[Pradosia caracasana]]* (Pittier) T.D.Penn – Trinidad, Venezuela, Colombia
# *[[Pradosia cochlearia]]* (Lecomte) T.D.Penn. – Pranses a Guiana, N Brazil
# *[[Pradosia colombiana]]* (Standl.) T.D.Penn. ex T.J.Ayers & Boufford – Venezuela, Colombia
# *[[Pradosia cuatrecasasii]]* (Aubrév.) T.D.Penn. – Colombia
# *[[Pradosia decipiens]]* Ducke – Amazonas
# †*[[Pradosia glaziovii]]* (Pierre) T.D.Penn. – Rio de Janeiro
# *[[Pradosia granulosa]]* Pires & T.D.Penn. – Pará, Maranhão
# *[[Pradosia grisebachii]]* (Pierre) T.D.Penn. – Trinidad, Venezuela
# *[[Pradosia huberi]]* (Ducke) Ducke – Pranses a Guiana, Pará
# *[[Pradosia kuhlmannii]]* Toledo – Rio de Janeiro
# *[[Pradosia lactescens]]* (Vell.) Radlk. – Brasil
# *[[Pradosia lahoziana]]* Terra-Araujo – Amazonas
# *[[Pradosia longipedicellata]]* Alves-Araújo & M.Alves – Bahia
# *[[Pradosia montana]]* T.D.Penn. – Ecuador
# †*[[Pradosia mutisii]]* Cronquist – Colombia, Ecuador
# *[[Pradosia ptychandra]]* (Eyma) T.D.Penn. – Surinam, Pranses a Guiana
# *[[Pradosia schomburgkiana]]* (A.DC.) Cronquist – Amianan nga Abagatan nga Amerika
# *[[Pradosia spinosa]]* Ewango & Breteler – Cameroon, Kongo, Gabon, Zaire
# *[[Pradosia subverticillata]]* Ducke – Amazonas, Pará
# *[[Pradosia surinamensis]]* (Eyma) T.D.Penn. – Venezuela, Guianas, N Brazil
# *[[Pradosia verrucosa]]* Ducke – Pernambuco
# *[[Pradosia verticillata]]* Ducke – Amazonas, Pranses a Guiana

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Pycnandra

Ti ***Pycnandra*** ket ti henero dagiti kayo iti pamilia ti Sapotaceae a naipalawag a kas maysa a henero idi 1876.

Daytoy ti kadakkelan nga endemiko a henero dagiti agsabsabong a mula iti Baro a Caledonia. Ti kaasitgan a kabagianna ket ti Australiano a *[[Niemeyera]]*.

## Listaan dagiti sebbangan

## Dagiti nagibasaran
Sarcaulus

Ti ***Sarcaulus*** ket ti henero dagiti mula iti pamilia ti Sapotaceae a naipalawag a kas maysa a henero idi 1882.

Ti *Sarcaulus* ket patneng iti tropikal a Tengnga ken Abagatan nga Amerika.

;Dagiti sebbangan
# *[[Sarcaulus brasiliensis]]* (A.DC) Eyma – manipud iti Costa Rica aginggana iti Bolivia + Amapá
# *[[Sarcaulus inflexus]]* (A.C.Sm.) T.D.Penn. – Amazonas, Mato Grosso
# *[[Sarcaulus oblatus]]* T.D.Penn. – Ecuador
# *[[Sarcaulus vestitus]]* (Baehni) T.D.Penn. – Amazonas, Acre
# *[[Sarcaulus wurdackii]]* Aubrév. – Rehion ti Amazonas iti Peru

## Dagiti nagibasaran
Sersalisia

Ti ***Sersalisia*** ket ti henero dagiti kayo iti pamilia ti Sapotaceae a naipalawag a kas maysa a henero idi 1810.

Iti napalabas, ti *Sersalisia* ket dakdakekl idi ken ad-adu a naiwarwaras ngem iti agdama. Kaaduan kadagiti dati a kameng ket naiyakar kadagiti sabali a henero. Dua laeng ti nabati a sebbangan, isuda a dua ket endemiko iti Australia.

;Dagiti sebbangan
# *[[Sersalisia sericea]]* (Aiton) R.Br. – Queensland, Akin-amianan a Teritorio, Akinlaud nga Australia
# *[[Sersalisia sessiliflora]]* (C.T.White) Aubrév. – Queensland

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Synsepalum

Ti ***Synsepalum*** ket ti henero dagiti kayo ken dagiti bassit a mula iti pamilia ti chicle iti Sapotaceae a naipalawag a kas maysa a henero idi 1852.

Ti *Synsepalum* ket patneng iti tropikal a tantanap ti Aprika.

;Dagiti sebbangan

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Tridesmostemon

Ti ***Tridesmostemon*** ket tihenero dagiti mula iti pamilia ti Sapotaceae a naipalawag a kas maysa a henero idi 1905.

Ti *Tridesmostemon* ket patneng iti akinlaud ken tengnga nga Aprika.

;Dagiti sebbangan
# *[[Tridesmostemon congoensis]]* (A.Chev.) Aubrév. & Pellegr – Gabon
# *[[Tridesmostemon omphalocarpoides]]* Engl. – Nigeria, Kamerun, Gabon, Cabinda, Republika ti Tengnga nga Aprika, Kongo, Zaire

## Dagiti nagibasaran
Tsebona

Ti ***Tsebona*** ketti henero ti mula iti pamilia ti Sapotaceae a naipalawag a kas maysa a henero idi 1962.

Adda laeng maysa nga ammo a sebbangan, ti ***Tsebona macrantha***, nga endemiko iti Madagascar.

## Dagiti nagibasaran
Micropholis rugosa

Ti ***Micropholis rugosa*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Hamaika.

## Dagiti nagibasaran
Xantolis

Ti ***Xantolis*** ket ti henero dagiti kayo ken dagiti bassit a mula iti pamilia ti Sapotaceae a naipalawag a kas maysa a henero idi 1838.

Ti *Xantolis* ket patneng iti Asia (India aginggana iti akin-abagatan a Tsina aginggana iti Singapur ken iti Filipinas.

;Dagiti sebbangan

## Dagiti nagibasaran
Van-royena

Ti ***Van-royena*** ket ti henero ti mula iti pamilia ti Sapotaceae a naipalawag a kas maysa a henero idi 1963.

Adda laeng maysanga ammo a sebbangan, ti ***Van-royena castanosperma***, nga endemiko iti rehion ti Cook iti akin-amianan a Queensland.

## Dagiti nagibasaran
Micropholis crassipedicellata

Ti ***Micropholis crassipedicellata*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Ti mula ket endemiko iti ekorehion ti Bakir ti Atlantiko iti abagatan akindaya a Brasil. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.

## Dagiti nagibasaran
Pouteria altissima

Kamerun]], Republika ti Tengnga nga Aprika, ti Republika ti Kongo, ti Demokratiko a Republika ti Kongo, Côte d'Ivoire, Etiopia, Gabon, Ghana, Guinea, Kenya, Nigeria, Rwanda, Sierra Leone, Sudan, Tanzania, ken Uganda. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.

## Dagiti nagibasaran
Pouteria australis

Ti ***Pouteria australis***, ammo pay babaen ti sinonimo iti  ***Planchonella australis***, ket ti kalalainganna aginggana iti natayag a katuduan a kayo iti pamilia ti Sapotaceae a patneng iti Queensland kenNew South Wales, Australia. Daytoy ket ammo iti kadawyan a nagan iti Ingles iti **black apple**, **wild plum**, **yellow buttonwood**, **black plum** ken **yellow bulletwood**.

## Dagiti nagibasaran
Pouteria caimito

Ti ***Pouteria caimito***, ti **abiu** (), ket ti maysa a tropikal nga agbunga a kayo a nagtaud manipud iti rehion ti Amasona iti Abagatan nga Amerika. Daytoy ket agtubo iti agpakatengnga iti  iti katayag, ken mabalin nga agtubo iti kayatag a kas  babaen kadagiti nasayaat a kondision. Ti sukog ti bungana ket agdumaduma manipud iti arinduyog, ken timmirad iti ungto. No maluom, daytoy ket addaan iti nalamuyot nasileng a duyaw a kudil ken addaan iti maysa aginggana iti uppat nga immitlog a bukel.

## Dagiti nota
* Ti  libro ni Morton ket isu idi ti kasisigud a batayan para iti daytoy nga artikulo ken ti di nadakamat a pakaammo ket mabalin a maipagarup a nagtaud iti dayta a taudan.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Pouteria campechiana

Ti ***Pouteria campechiana*** (kadawyan nga ammo a kas **canistel**) ket timaysa a kankanayon a berde a kayo a patneng ken naimulmula iti akin-abagatan a Mehiko, Belis, Guatemala, ken El Salvador. Daytoy ket naimulmula kadagiti sabali a pagilian, a kas ti Costa Rica, Brasil, ti Estados Unidos, ti Republika a Dominikano, Australia, Cambodia, Bietnam, Indonesia, India, Sri Lanka, Nigeria, ken ti Filipinas.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
*
Pouteria costata

TI ***Pouteria costata*** ket ti maysa kayo ti pantar a patneng iti akin-amianan  nga Isla Norte (Baro a Selanda) ken iti Isla Norfolk (Australia). Iti Baro a Selanda, ti kadawyan a naganna ket **tawapou** (Māori: "tawāpou"); iti Isla Norfolk daytoy ket matawtawagan iti **bastard ironwood**. Ti nagan a *costata* ket manipud iti Latin iti *costatus* (naparagpagan), a mangibagbaga iti  prominente nga ur-urat ti bulong.  Ti *[[Pouteria]]* ket ti henero dagiti agarup a 300 a sebbangan iti tropiko nga Amerika, Asia, Australia ken ti Pasipiko. A Dagiti sebbangan ti *Pouteria* a mabirukan iti Is-isla ti Pasipiko ket sagpaminsan a kamali a maikabil iti *P. costata*.

## Dagiti akinruar a silpo

*
*
*
*
*
Pouteria cubensis

Ti ***Pouteria cubensis*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Kuba.

## Dagiti nagibasaran
Pouteria eerwah

Ti ***Pouteria eerwah*** ket ti karkarna a sebbangan ti katuduan a kayo ti Australia iti pamilia ti Sapotaceae. Dagiti kadawyan a nagan iti Ingles ket mairaman ti **shiny-leaved condoo**, **black plum** ken **wild apple**. Daytoy ket endemiko iti abagatan akindaya a Queensland, nga addaan iti nagawidan a pannakaiwarwaras ken naikeddeng a *naisagmak*.

## Dagiti nagibasaran
Pouteria hotteana

Ti ***Pouteria hotteana***, ti **redmammee**,  ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket mabirukan iti Haiti ken Puerto Rico.

## Dagiti nagibasaran
Pouteria howeana

Ti ***Pouteria howeana***, kadawyan nga ammo iti Ingles a kas **axe-handle wood**, ket tisebbangan ti bassit a kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket mabirukan kadagiti tanap ti Isla Lord Howe, ken inus-usar dagidi nasapa a nagtatagtagitao ti natangken a kayona iti panagaramid kadagiti wasay.

## Dagiti nagibasaran
Pouteria juruana

Ti ***Pouteria juruana*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket patneng iti Amianan ken Abagatan nga Amerika.

## Konserbasion
Maikeddeng ti *Pouteria juruana* a kas maysa a naisagmak a sebbangan babaen ti IUCN.

## Dagiti nagibasaran
Pouteria lucuma

Ti ***Pouteria lucuma*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae, naimulmula para iti bungana a **lúcuma**. Daytoy ket patneng iti tantanap ti Andes iti Peru ken Ecuador.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* 
* Lúcuma at bioversityinternational.org
Pouteria maclayana

Ti ***Pouteria maclayana*** ket ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti  iti katayag ken addaan iti puon iti diametro aginggana iti . Maratimbukel dagiti bunga, aginggana iti  iti kaatiddog. Ti kayo ket naipanagan para iti Ruso nga eksplorador ken  biologo a ni Nicholas Miklouho-Maclay. Ti habitatna ket dagiti bakir manipud iti pantar ti baybay iti  iti kangato. Ti *P.&nbsp;maclayana* ket mabirukan iti Indonesia, Daya a Malaysia, Papua Baro a Guinea ken ti Is-isla Solomon.

## Dagiti nagibasaran
Pouteria malaccensis

Ti ***Pouteria malaccensis*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti  iti katayag ken ti puon iti diametro aginggana iti . Dagiti sabong ket maraberde-puraw ken nabanglo. Dagiti bunga ket eliptiko aginggana iti maratimbukel, aginggana iti  iti kaatiddog. Ti kayo ket naipanagan manipud iti Malacca iti Malaysia Peninsular. Ti kayona ket lokal a maus-usar iti panagaramid iti alikamen. Ti habitatna ket dagiti bakir manipud iti pantar ti baybay iti  iti kangato. Ti *P.&nbsp;malaccensis* ket mabirukan iti Tailandia, Sumatra, Malaysia Peninsular, Borneo, Sulawesi ken Baro a Guinea.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Pouteria multiflora

Ti ***Pouteria multiflora*** ket ti mula iti pamilia ti Sapotaceae iti urnos ti Ericales. Ti kadawyan a naganna iti Ingles ket **bullytree**. Ti kadawyan a nagnna iti Espaniol ket **jácana**, **ácana**, **acana**, **hacana**, wenno **jacana**. Daytoy ket patneng iti Amianan ken Abagatan nga Amerika.  Ti mula ket kadawyan iti Bakir ti Estado ti Toro Negro.

Daytoy ket mabalin nga agtubo manipud iti  iti katayag ken manipud iti  iti diametro. Daytoy ket agpataud iti nasayaat a kayo a mabalin a mausar para iti pagtulatidan ti molino, dagiti kuadro, alikamen ken panagbangon ti balay. Napusasaw ti maris ti kayo ti Acana, napino ken nalinteg ti binggasna, natangken, nadagsen unay, napigsa, nalagda, ken mabalin a mapasileng. 

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Pouteria myrsinoides

Ti ***Pouteria myrsinoides*** ket ti maysa a kayo ti Australia iti pamilia ti Sapotaceae. Dagiti kadawyan a naganna iti Ingles ket **yellow plumwood**, **axe-handle wood** ken **blunt-leaved coondoo**. Mabirukan daytoy kadagiti katuduan a bakir ti igid ti baybay keb dagiti namagmaga a katuduan a bakir manipud iti Forster, New South Wales aginggana iti Lakeland Downs iti tropikal aQueensland. Ti subsebbangan a ''reticulata'' ket mabirukan iti Isla Lord Howe ken iti Baro a Caledonia.

Daytoy ket bassit a kayo aginggana iti 12 a metro iti katayag nga addaan iti diametro ti sanga iti 25&nbsp;cm. Dagiti bulong ket 2 aginggana iti 10&nbsp;cm itikaatiddog ken 1 aginggana iti 4&nbsp;cm iti kaakaba. Daytoy ket agsabong iti baetan ti Mayo ken Nobiembre, sagpaminsan a nasapsapa ngem Pebrero. Naingpis ti lasag ti bunga, purpura/nangisit a berry, 1.5 aginggana iti 3&nbsp;cm itikaatiddog, nga aglaon iti maysa aginggana kadagiti tallo a bukel.

Ti espesipiko nga epiteta iti *myrsinoides* ket mangibaga ti pannakaipada dagiti bulong kadagiti sabali a mula iti henero ti Myrsine. Ti taksonomia daytoy a sebbangan ket agdama a mareprepaso.

## Dagiti nagibasaran
Pouteria nemorosa

Ti ***Pouteria nemorosa*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Bolivia.

## Dagiti nagibasaran
Pouteria obovata

Ti ***Pouteria obovata*** ket ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket saan a ti mula a dati nga ammo iti isu met laeng a sientipiko a nagan, ti *[[Pouteria lucuma]]* ti Andes. Ti kadawyan a nagan iti Australia ket ti **northern yellow boxwood**. Daytoy ket mabirukan kadagiti adu a parte ti abagatan-daya nga Asia, Mikronesia, ken kadagiti isla ti Taaw Indiano, ken addaan met kadagiti lokal a nagan idiay.

Immuna a naipalawag ti kayo a kas *Sersalisia obovata* babaen ni Robert Brown  iti obrana idi 1810 iti *[[Prodromus Florae Novae Hollandiae]]*, sakbay idi naiyakar iti agdama a binomial a nagan babaen ni Baehni idi 1942. Ti espesipiko nga epiteta iti *obovata* ket mangibaga iti baliktad nga immitlog a sukog ti bulong. Adda pagtutungtongan no daytoy a mula ket agbati nga agnagan a kas *Planchonella obovata*, a suportaran daytoy ti herbario ti Queensland. Ti maysa a henetiko a panagusig iti material a nabirukan manipud iti Papua Baro a Guinea ket isolado ken maysa idi a kabsat iti maysa a grupo a buklen ti material manipud iti Australia ken Indonesia. Adda idi ti indumento iti rabaw ti bulong kadagiti wadan ti Australia ken Indonesia, ken awan iti material manipud iti Papua Baro a Guinea.

Agtubo ti *Pouteria obovata* kas maysa nasamek ti balangat a kayo a makaabot iti katayag iti . Nadutdotan dagiti ubbing a bulong, ken agbalin a nalamuyot ken nasileng dagiti akinngato a rabaw. Arinduyogda aginggana iti sukog gayang ken agrukod iti  iti kaatiddog, ken  iti kaakaba. Agparang manipud iti Agosto aginggana iti Oktubre, dagiti bassit-usit a maraberde-puraw ket agtuboda kadagiti rimpuok. Ti panagsabong ket sarunuen babaen dagiti nalabbasit wenno dagiti asul a berry  iti  iti diametro. Ti tunggal maysa a berry ket aglaon iti maysa wenno dagiti lima a bukel nga agmaris iti duyaw no maluom.


Papeles:Chỏi ven biển.jpg
Papeles:Planchonella obovata.jpg
Papeles:山欖.jpg


## Dagiti nagibasaran
Pouteria sapota

Ti ***Pouteria sapota***,  ket ti sebbangan ti kayo a patneng iti Kuba ken Tengnga nga Amerika, masna a sumakup manipud iti akin-abagatan a Kuba agingganaiti akin-abagatan a Costa Rica, ken Mehiko. Ita nga aldaw, ti kayo ket saan laengen a maimulmula iti Kuba, ngem iti pay Tengnga nga Amerika, ti Karibe, ken Abagatan a Florida para iti bungana, a kadawyan a makmakan kadagiti adu a pagilian iti Latin nga Amerika.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* 
*New Crop Resource Online Program: Sapote
Pouteria stenophylla

Ti ***Pouteria stenophylla*** ket maysa idi a sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket idi endemiko iti Brasil.  Daytoy ket naungaw gapu ti pannakaawan iti habitat.

## Dagiti nagibasaran
Pouteria viridis

Ti ***Pouteria viridis*** ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Sapotaceae nga ammo iti kadawyan a nagan iti Ingles iti **green sapote**.

Dagiti sabali a nagan iti ket mairaman ti **red faisan**, **white faisan** (Belis), ***zapote blanco***, ***zapote rojo***, ***zapote de castilla***, ***zapote de montana*** (Costa Rica), ***zapote verde***, ***zapote injerto*** (Costa Rica, El Salvador, Honduras), ***injerto verde*** (Guatemala), ***zapotillo calenturiento*** (Honduras), ***zapote amarillo***, ***zapote mico***, ***zapote real*** (Nicaragua), ***chulul*** (Mehiko), ***yashtul***, ***mameicito*** (pagsasao nga Espaniol), ***chul*** (pagsasao a Mam), ***ixulul*** (Jacalteco), ***raxtulul*** (pagsasao a Poqomchi'), ***tulul*** (pagsasao a Tz’utujil), ken ***sapota zalená*** (Tseko).

## Pannakaiwarwaras ken habitat
Daytoy a sebbangan ket patneng iti Mehiko ken Tengnga nga Amerika. Ti masna a habitatna ket mairaman dagiti tropikal a bakir. Daytoy ket mabirukan kadagiti nangatngato nga altitud iti nalamiis, nadam-eg a rehion, ken saan a makaunoy iti napudot wenno nalamiis a kondision.

## Deskripssion
Daytoy a mula ket maysa a kayo a kadawyan nga agtubo iti 12 aginggana iti 24 a metro iti katayag, ngem ammo met a makaaboty iti 40 a metro. Daytoy ket matinnag ti bulong wenno kankanayon a berde. Dagiti ubing a sanga ket naabonganda kadagiti kayumanggi a dutdot. Agririmpuok dagiti bulong iti ungto dagiti agsabsabong a sanga ket agsinnublat a naurnos kadagiti di agsabsabong a sanga. Kaslada timmirad iti sukog ket addaan kadagiti nalamuyot  nga igid, ken agrukod aginggana iti 25 a sentimetro iti kaatiddog babaen ti 7 a kaakaba. Nadutdotan iti babana. Dagiti inploressensia ket rimpuok dagiti 2 aginggana iti 5 a sab ong. Kasla tubo ti sabong, agarup a maysa a sentimetro iti kaatiddog, ken marapuraw wenno maraderosas iti maris. Ti bunga ket aginggana iti 12.5 a sentimetro iti kaatiddog babaen ti 8 a kaakaba. Daytoy ket addaan iti berde wenno duyaw a bukel, sagpaminsan a mamarisan bassit iti maralabbasit kayumanggi, ken ti marakayumanggi narangha wenno maris-salmon a lasag. Ti bunga ket aglaon iti maysa wenno dagiti dua a dakkel a nasileng a kayumanggi a bukel, ti tunggal maysa ket aginggana iti 5 a sentimetro iti kaatiddog.

## Dagiti nagibasaran
Gymnocarpium

Ti ***Gymnocarpium*** ket tibassit a henero dagiti pako, a makunkuna iti Ingles a kas **oak ferns**. Daytoy ket dati a naikabil kadagiti nadumaduma a grupo, a mairaman dagiti pako a dryopteroid ken dagiti pako nga athyrioid.  Ti kladistiko a panagusig ket nakaipakita a ti *Gymnocarpium* ken *[[Cystopteris]]* ket mangporma iti masna ngem relatibo a primitibo a klado a basalo kadagiti komprehensibo a pako nga asplenioid, thelypterioid, ken athyrioid.

Bassit dagiti sorus ti *Gymnocarpium* sori, nagtimbukel ken labus.  Dagitoy a pako ket kadawyan a narapis, agdalapdap a risoma iti sirok ti rabaw ti daga, ken naingpis ti linabag a saringit.

## Dagiti sebbangan ti ''Gymnocarpium''
**[[Gymnocarpium appalachianum]]* – Appalachian oak fern
**[[Gymnocarpium brittonianum]]*
**[[Gymnocarpium dryopteris]]* – (akin-amianan) oak fern
**[[Gymnocarpium fedtschenkoanum]]*
**[[Gymnocarpium disjunctum]]*
**[[Gymnocarpium jessoense]]* – akinlaud wenno Nahanni oak fern
**[[Gymnocarpium oyamense]]*
**[[Gymnocarpium remotepinnatum]]*
**[[Gymnocarpium robertianum]]* – limestone oak fern

## Dagiti akinruar a silpo
* ''Gymnocarpium'' world species list
Sersalisia sericea

Ti ***Sersalisia sericea***, ammo pay iti Ingles kas **wild prune**, **mangarr**, ken **mongo** ket ti sebbangan dagiti bassit a mula wenno dagiti bassit a kayo, iti pamilia ti mula iti Sapotaceae. Masnada nga agtubo kadagiti nepnep a bakir, igid ti katuduan a bakir ken sagpaminsan iti nawaywayang a kita ti balir iti ballasiw ti Akin -amianan nga Australia.

Agtubo ti *Sersalisia sericea* aginggana iti 6 a metro iti katayag, uray no mabalin nga agbunga a kas bassit a mula iti 1 a metro. Mailasin ti mula babaen ti napusek,limmati a kayumanggi a dutdot a mangabbong dagiti busel ken dagiti ubing a bulong. Dagiti rimpuok ti bassit a berde-puraw a sabsabong ken sarunuen babaen ti natubbog,nangisit a purpura a bunga, nga aglaon it imaysa wenno sagpaminsan a dua a bukel.  Natubbog ken makan dagiti bunga.

Ti tattao a Kunwinjku iti Akinlaud a Daga ti Arnhem ket atwtawaganda ti mula ken bunga iti "mandangnud". Kas makan iti kaatapan, dagitibukel ket sagapaminsan pay a maus-usar kadagiti alahas a bukel a mailaklako kadagiti turista iti rehion.

## Dagiti nagibasaran
Synsepalum brevipes

Ti ***Synsepalum brevipes*** ket ti bassit a mula wenno ti kalalainganna iti kadakkel aginggana iti dakkel a kaayo iti pamilia ti Sapotaceae, a patneng iti tropiko ken subtropiko nga Aprika.

## Sakup ken habitat
Daytoy ket mabirukan kadagiti tropiko ti Aprika ken dagiti subtropikal a tanap manipud iti Angola aginggana iti Zimbabwe ken Mozambique. Daytoy ket mabirukan iti namaga a kankanayon a berde a bakir wenno kas maysa a komponente iti ripariano a mulmula.

## Deskripsion
Ti madadael a kayo wenno ukis ti kayo ket mangiparuar iti nagatas a latex, ken ti marka ti maugisan nga ukis ti kayo ket nalabbasit. Dagiti ungkay ken dagiti ubing a bulong ket nalamuyot. Ti nasan-it ayamuomna a sabsabong ken mapataud manipud iti naladaw a kalgaw aginggana iti panagsusuldong. Ti makan a bunga ket agparang iti naladaw a panaglalam-ek ken aglaon iti maysa a nalamuyot a bukel.

## Dagiti nagibasaran
Synsepalum dulcificum

Ti ***Synsepalum dulcificum*** ket ti mula nga ammo para iti berryna  a no makan, makapataud kadagiti naalsem a makan (kas dagiti limon ken dalayap) a no kanen ket agnanam a nasam-it. Daytoy nga apekto ket gapu ti miraculin. Dagiti kadawyan a nagan daytoy a sebbangan iti Ingles ket mairaman ti **miracle fruit**, **miracle berry**, **miraculous berry**, **sweet berry**, ken iti Laud nga Aprika, a nagtaudan ti sebbangan, daytoy ket matawtawagan iti *agbayun*, *taami*, *asaa*, ken *ledidi*.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*
Synsepalum tsounkpe

Ti ***Synsepalum tsounkpe*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae nga addaan iti makan a bunga. Daytoy ket endemiko iti Côte d'Ivoire.  Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.

## Dagiti nagibasaran
Chrysophyllum roxburghii

Ti ***Chrysophyllum roxburghii*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo a kas maysa a kayo aginggana iti  iti katayag, nga addaan iti puon iti diametro aginggana iti . Ti ukis ti kayo ket maris-dapo aginggana iti nangisit a kayumanggi. Dagitiinploressia ket addaan kadagiti 45 a sabong. Ti bunga ket marakayumanngi aginggana iti marapurpura nangisit, duyaw no maluom, nagtimbukel aginggana iti  iti diametro. Ti habitatna ket dagiti tanap a bakir manipud iti pantar ti baybay aginggana iti  iti kangato. Ti *C.&nbsp;roxburghii* ket masna nga agtubo iti Madagascar, India, Sri Lanka, Tailandia, Cambodia, Laos, Bietnam, Malaysia, Brunei, Indonesia, ti Filipinas, Papua Baro a Guinea, ti Is-isla ti Solomon ken Queensland.

Ti Latin espesipiko nga epiteta iti *roxburghii* ket mangibaga iti Eskoses a botaniko a ni William Roxburgh.

## Dagiti nagibasaran
Chrysophyllum viridifolium

Ti ***Chrysophyllum viridifolium***, kadawyan nga ammo iti Ingles iti **fluted milkwood**, ket ti mabalin a dakkel a (aginggana iti 20&nbsp;m katayag) sebbangan ti kankanayon a berde a kayo a mabirukan kadagiti pantar a bakir ti Daya nga Aprika, dagiti akin-abagatan a mosaiko a pantar a bakir ken kadagiti sumagmamano nga akin-uneg a bakir iti tropiko ken subtropiko.

## Sakup ken habitat
Daytoy ket patneng iti Kenya, Mozambique, Malawi, akindaya a Zimbabwe, Eswatini ken Abagatan nga Aprika (dagiti probinsia ti KZN ken Eastern Cape). Ti habitatna ket dagiti pantar a bakir iti amianan ti East London, ken kabambantayan a bakir ti kabambantayan ti Chimanimani ken Malawi.

## Deskripsion
Ti puon ket mabalin a kas pluta iti baba, ken ti maramaris-dapo nga ukis ti kayo ket nalamuyot bassit ken naturikturian. Dagiti ubing a sanga ken dagiti sirok ti bulong ket naabbongan kadagiti maralabbasit nga indumento. Ti rungbeb ungto, arinduyog a bulbulong ket agrukod iti agarup a 4-9 babaen ti 1.5-5&nbsp;cm. Ti nalennekan nga agpakatengnga a paragpag ket naikapet iti sub-marginal nga urat babaen dagiti adu, agaassideg iti baetan a paralelo nga urat. Intero ti umallon a paraigid. Dagiti puraw a sabong ket rummuar kadagiti axillary a rimpuok. Ti makan a bunga ket ganggani nga agtimbukel ken naparagpagan bassit, ken maluom iti maris a duyaw.

## Dagiti ladawan

Papeles:Chrysophyllum viridifolium, bas, Manie van der Schijff BT, b.jpg|
Papeles:Chrysophyllum viridifolium, blare, Manie van der Schijff BT, a.jpg|
Papeles:Chrysophyllum viridifolium, blare, Manie vd Schijff BT, b.jpg|
Papeles:Chrysophyllum viridifolium, blaar-bearing, Manie vd Schijff BT, a.jpg|
Papeles:Chrysophyllum viridifolium, blomme, Manie vd Schijff BT, b.jpg|


## Dagiti nagibasaran
Chrysophyllum oliviforme

Ti ***Chrysophyllum oliviforme***, kadawyan nga ammo iti Ingles iti **satinleaf**, ket ti maysa a kalalainganna a kadakkel a kayo a patneng iti Florida, ti Bahamas, ti Kalatakan nga Antilles, ken Belis. Daytoy ket ammo pay a kas Damson plum, wild star-apple, saffron-tree, Caimitillo, Caimitillo de Perro, Camitillo Cimarró, Teta de Burra, Macanabo, ken Caïmite Marron. Makaala ti naganna a *satinleaf* manipud kadagiti naisangayan a maris dagiti bulong. Ti ngato ti bulong ket nangisit a berde bayat a ti baba ket napusasaw a kayumanggi wenno gambang. Daytoy naisangayan a langa ket mangaramid a napintas a kayo a kadawyan nga inus-usar a kas maysa nga ornamental kadagiti parangan ken dagiti publiko a lugar.

## Dagiti nagibasaran
Englerophytum magalismontanum

Ti ***Englerophytum magalismontanum***, kadawyan nga ammo a kas **stamvrug**, ket ti maysa a kankanayon a berde a kayo a kaaduan nga agtubo kadagiti nabato a lugar. Daytoy ket addaan iti dakkel a sakup, manipud iti akin-amianan a KwaZulu-Natal nga agpaamianan iti igid ti daya nga aplaya ti ken aginggana iti akin-abagatan nga uneg ti Aprika, ken agpaamianan iti tropikal nga Aprika.

## Dagiti akinruar a silpo

* 
*
Englerophytum natalense

Ti ***Englerophytum natalense***, **silver-leaf milkplum** iti Ingles, ket ti kalalainganna a kadakkel, kankanayon a berde a kayo a mabirukan kadagit iigid ti kabakiran nga eskarpamento manipud iti Daya nga Aprika aginggan aiti Abagatan nga Aprika. Dagiti bulong ket agsinnublat a naurnos wenno agbalikuskos, ken sumagmamano nga agririmpuok akadagiti ungto ti sanga. Nasileng a berde aginggana iti maris-dapo a berde iti ngato ken naabbongan kadagiti maris pirak a dutdot iti baba. Nalinteg ti ungkay ken nalamuyot ti ukis. Dagiti ubing a sanga ket naabbongan kadagiti napuskol a marakayumanggi a dutdot. Ti mula ket aglaon iti nagatas a latex.

Daytoy ket kanen a mula dagiti igges ti kulibangbang iti *[[Euptera pluto]] kinugnana*, *[[Pseudacraea boisduvalii]] trimeni*, *[[Pseudacraea eurytus|P. eurytus imitator]]* ken *[[Pseudacraea lucretia|P. lucretia]]*.

## Kapada a sebbangan
Ti *[[Manilkara discolor]]* ket addaan iti nakersang nga ukis ti kayo, mabalin a dakdakkel, ken patneng kadagiti namagmaga a rehion.

## Dagiti ladawan

## Dagiti nagibasaran
Niemeyera whitei

Ti ***Niemeyera whitei*** ammo iti Ingles a kas ti **rusty plum** wenno **plum boxwood** ket ti karkarna a kayo iti akindaya nga Australia. Daytoy ket mabirukan kadagiti di nasayaat a daga kadagitilugar iti baba ti 600 a metro iti ngato ti pantar ti baybay. Mabirukan iti gully, napudot a temperado wenno dagiti igid ti katuduan a bakir. Manipud iti Karayan Macleay, New South Wales aginggana iti Waig Tallebudgera iti abagatan a kindaya a Queensland.

## Deskripsion
Ti maysa a bassit wenno kalalainganna iti kadakkel a kayo nga addaan kadagiti maris lati a bulong no makita iti baba. Aginggana iti 20 a metro iti katayag ken ti puon iti diametro iti 50&nbsp;cm.Saan a regular ti puon ken napluta, saan a silindriko. Krama maris-dapo ti ukis ti kayo nga addaan iti kalidad a kas iti cork, saan a nalamuyot ti ukis ti kayo, nga addan iti nagtimbukel a maukisan nga ukis ti kayo, a mangpatud kadagiti bakkuor ken dagit bassit nga abut. Napuskol dagiti bassit a sanga ken naabbongan kadagiti maris-lati a dutdot. No maperdi, addaan daytoy iti puraw a nagatas a tutot.

Dagiti bulong ket 5 aginggana iti 15&nbsp;cm iti kaatiddog, 2 aginggana iti 5&nbsp;cm witi kaakaba, agsinnublat kadagit iungnkay nga addaan kadagiti nalamuyot nga igid. Nalamuyot ken berde iti ngato, napuspusasaw iti baba nga agraman kadagiti maris-lati a dutdot. Prominente a makita dagiti urat iti baba ti bulong, saan unay a makita iti ngato. 12 aginggana kadagiti 15 a lateral nga urat, iti agarup a 45 aginggan aiti 60 a grado, naiyanggulo manipud iti tengnga a paragpag.

### Sabsabong, bunga ken panagtubo
Dagiti krema berde dagiti sabong ket mabukel kadagiti rimpuok manipud iti Septiembre aginggana iti OKtubre. Dagiti parte ti sabong ket maris-lati kayumanggi pay. Ti bunga ket maysa a berry, 2 aginggana iti 7&nbsp;cm iti diametro. Umuna a berde, kalpasanna agbalin a purpura ken nangisit. Iti uneg ket maysa a nagtimbukel a bukel (manmano a 2 a bukel), 2 aginggan aiti 3&nbsp;cm iti diametro ken derosas a makan a lasag. Iti maysa a bangir ti bukel ket ti nasileng a sukog mata a piglat, 1 aginggana iti 2.5&nbsp;cm iti kaatiddog. Ti bukel ket kaaduan a naabbongan iti napusasaw marakayumanggi iti baba malaksid ti piglat nga agmaris iti nasileng a kalalainganna a kayumanggi. Maluom dagiti bunga manipud iti Septiembre aginggana iti Nobiembre. Agpaut iti innem a bulan iti panagtubo. Nasaysayaat ti resulta no iyuper ken ukisan ti bukel ken kadawyanda amin nga agtubo.

## Dagiti nagibasaran

* Floyd, A.G., *Rainforest Trees of Mainland South-eastern Australia*, Inkata Press 2008,  page 406
*
Pouteria cotinifolia

Ti ***Pouteria cotinifolia*** ket ti maysa a kayo ti Australia iti pamilia ti Sapotaceae. Dagiti kadawyan a nagan iti Ingles ket mairaman ti **small-leaved plum**, **yellow lemon** ken **small-leaved coondoo**. Daytoy ket mabirukan kadagiti namagmaga a katuduan a bakir manipud iti Karayan Richmond, New South Wales aginggana iti Karayan Wenlock iti tropikal a Queensland.

Daytoy ket maitagikua iti dakkel a henero ti *[[Pouteria]]* a mabirukan iti ballasiw ti tropiko manipud iti Abagatan nga Amerika aginggana iti Indonesia ken iti akindaya nga Australia. Ti maysa a henetiko a panagusig iti material a ket nakabiruk a ti *Pouteria cotinifolia* ket kaaduan idi a kabagian ti *[[Pouteria eerwah]]* ken ti *[[Pouteria australis]]* ket kabsat dagiti dua a sebbangan, dagiti tallo ket mangbukel ti naisangayan a grupo.

Daytoy ket agtubo a kas bassit a kayo, aginggana iti  iti katayag ken ti puon iti diametro iti . Daytoy ket mabalin a mabigbigan babaen dagiti bassit a bulog,  m iti kaatiddog,  iti kaakaba, nga addaan iti nagtimbukel nga ungto. Agsabong daytoy iti pagbaetan ti Pebrero ken Marso. Ti bunga ket nasileng a nangisit, kadawyan nga aglaon iti maysa a nasileng a napusasaw a kayumanggi a bukel. Ti bukel ket addaan iti immatiddog a piglat.

Mabigbigan dagiti dua a kita:
**Pouteria cotinifolia* var. *pubescens*
**Pouteria cotinifolia* var. *cotinifolia*

## Dagiti nagibasaran
Planchonella crenata

Ti ***Planchonella crenata*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Baro a Caledonia. Kas met kadagiti sabali a sebbangan iti isu met laeng a henero, daytoy ket agtagikua dagiti estambre a mabirukan iti baba ti (ken karkarna iti) tubo ti oripisio; ti du ti bukelna a bunga, ken dagiti kasla bulong a cotyledon a naipenpen iti endosperma.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
*Munzinger, Jérôme, and Ulf Swenson. "Three new species of Planchonella Pierre (Sapotaceae) with a dichotomous and an online key to the genus in New Caledonia." Adansonia 31.1 (2009): 175-189.
*Bartish, Igor V., et al. "Vicariance or long‐distance dispersal: historical biogeography of the pantropical subfamily Chrysophylloideae (Sapotaceae)."Journal of Biogeography 38.1 (2011): 177-190.

## Dagiti akinruar a silpo
*
Omphalocarpum elatum

Ti ***Omphalocarpum elatum*** Miers ('omphalocarpum' = puseg-bunga, 'elatum' = natayag) ket ti natayag a tropikal a kayo ti Aprika a maitagikua iti pamilia ti Sapotaceae, a karkarna gapu kadagiti dakkel a bunga a dagus nga agtubo manipud iti puon, ken maipada kadagiti adu a waya iti henero ti Lecythidaceae iti *[[Napoleonaea]]*. Daytoy ket mabirukan iti Guinea Ekuatorial, Sierra Leone, Ghana, ti Republika ti Tengnga nga Aprika, Gabon, ti Demokratiko a Republika ti Kongo, Nigeria, Liberia, [Kamerun], [Côte d’Ivoire ken Angola iti abagatan. Dagiti bunga ket kaykayat dagiti elepante, ken isuda laeng dagiti ayup a  makabasak ti natangken a kontsa. Aramedenda daytoy babaen ti panagtudok ti bunga iti saong bayat tengglen ti sungoda iti rabaw ti daga. Nalaka nga agtubo ti bukel kalapsan a maipasan daytoy iti tiyan ti elepante. Uray saan pay a naipangta, ti siklo ti biag ti kayo ket naikapet kadagiti elepante iti bakir, ken mabalin nga agbalin a maipangta kadagiti rehion a bumasbassiten ti populasion dagiti elepante.

Ti kayo ket agarup a  iti katayag ken agarup a  iti diametro ti katayag iti barukong, nga addaan it inalinteg a puon a napluta iti asideg ti baba ken awanan kadagiti buttress. Nasiksikan ti ukis ti kayo ken maralabbasit-kayumanggi iti maris nga addaan kadagiti lenticel kadagiti bertikal nga aray, ti iwana ket maipakita a kas maraderosas-kayumanggi nga addaan iti adu a puraw a latex. Agsinnublat dagiti bulong ken simple, aginggana iti 25 x 8&nbsp;cm kadagiti rimpuok iti ungto dagiti bassit a sanga, kasla baliktad a pana ken nagtimbukel bassit iti ungto, ken umingpis iti baba. Ti sekondario nga urat ket paralelo ken ti umadayo iti ungkay a rabaw ti bulong ket nalamuyot. Dagiti sabong ket maipada kadagiti *[[Mimusops]]*, dagiti inploressensia ket mabirukan kadagiti rimpuok ti bulong, nga addaan kadagiti 4-6 a sabong iti tunggal maysa a rimpuok. Ti calyx ket buklen dagiti 5 a sepalo, ti tunggal amaysa ket 5–12&nbsp;mm iti kaatiddog; ti tubo ti corolla tube ken dagiti pingir ket 9–17&nbsp;mm iti kaatiddog; dagiti estambre ket 12&nbsp;mm iti kaatiddog. Ti iitlogan ket 5-locular. Agtubo ti bunga manipud iti puon, nadalumpinas a nagtimbukel bassit iti sukog, iti 15 x 8&nbsp;cm, nga addaan iti ukis ken marapuraw iti lasag, nga galaon kadagiti adu a bukel. Ti sebbangan ket mabalin nga agsabong ken agbunga iti amin a paset ti tawen no nasayaat ti klima. Agarup a makatawen intono maluon m ti bunga.

## Dagiti sinonimo
**Omphalocarpum anocentrum* Pierre ex Engl.
**O. radlkoferi* Baill.
**O. radlkoferi var. pluriloculare* Engl.
**O. trillesianum* Pierre ex Engl.

## Dagiti akinruar a silpo
*Ti Sapotaceae manipud iti Sangha Trinational 

## Dagiti nagibasaran
Pouteria adolfi-friedericii

Ti ***Pouteria adolfi-friedericii*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae, ti natayag a kayo iti tropikal a bakir. Daytoy ket mabirukan iti Burundi,  ti Demokratiko a Republika ti Kongo, Etiopia, Kenya, Malawi, Rwanda, Sudan, Tanzania, Uganda, Zambia ken Zimbabwe. Ti espesipiko nga epiteta iti *adolfi-friedericii* ket naited a kas pammadayaw ken ni Duke Adolf Friedrich of Mecklenburg, ti Aleman nga eksplorador iti Aprika.

## Dagiti nagibasaran
Boerlagella

Ti ***Boerlagella*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula nga immuna a naipalawag a kas henero idi 1890.

Ti henero ket aglaon laeng iti maysa nga ammo a sebbangan, ti ***Boerlagella spectabilis***, nga endemiko iti Isla ti Sumatra iti Indonesia.

## Dagiti nagibasaran
Vitellariopsis

Ti ***Vitellariopsis*** ket ti grupo dagiti mula iti pamilia ti Sapotaceae a naipalawag a kas maysa a henero idi 1915. Ti henero ket patneng iti akindaya ken akin-abagatan nga Aprika.

;Dagiti sebbangan

# *[[Vitellariopsis cuneata]]* (Engl.) Aubrév. – Banbantay Usambara iti Tanzania
# *[[Vitellariopsis dispar]]* (N.E.Br.) Aubrév. – Eswatini, KwaZulu-Natal
# *[[Vitellariopsis ferruginea]]* Kupicha – Zimbabwe
# *[[Vitellariopsis kirkii]]* (Baker) Dubard – Nampula, Tanzania, Kenya
# *[[Vitellariopsis marginata]]* (N.E.Br.) Aubrév. – Mozambique, Eswatini, Abagatan nga Aprika

## Dagiti nagibasaran
Vitellariopsis dispar

Ti ***Vitellariopsis dispar*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket mabirukan iti Abagatan nga Aprika ken Eswatini.

## Dagiti nagibasaran
Tieghemella

Ti ***Tieghemella*** ket ti henero dagiti mula iti pamilia ti Sapotaceae a naipalawag a kas maysa a henero idi 1890. Ti kayo ti sebbangan ti *Tieghemella* ket ammo a kas **makore** iti panagtagilako iti kayo.

Ti *Tieghemella* ket patneng ti akinlaud ken tengnga nga Aprika.

;Dagiti sebbangan
# *[[Tieghemella africana]]* Pierre – Côte d'Ivoire, Kamerun, Laud a Kongo, Gabon, Daya a Kongo
# *[[Tieghemella heckelii]]* (A.Chev.) Pierre ex Dubard – Guinea, Liberia, Sierra Leone, Côte d'Ivoire, Nigeria, Daya a Kongo

## Dagiti nagibasaran
Tieghemella africana

Ti ***Tieghemella africana*** ket ti sebbangan ti kayo iti henero ti *[[Tieghemella]]* iti pamilia ti mula iti Sapotaceae. Daytoy ket mabirukan iti Kamerun, the Republika ti Kongo, Gabon, ken Sierra Leone ken maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat ken ti nakaro a panagapit.

## Dagiti nagibasaran
Sideroxylon

Ti ***Sideroxylon*** ket ti henero dagitikayo iti pamilia ti Sapotaceae nga impalawag a kas maysa a henero babaen ni Linnaeus idi 1753. Kolektiboda nga ammo iti Ingles iti **bully trees**. Ti kadawyan a nagan ket naala manipud kadagiti balikas a Griego iti σιδηρος (*sideros*), a ti kayatna a sawen ket "landok", ken ξύλον (*xylon*), a ti kayatna a sawen ket "kayo."

## Pannakaiwarwaras
Kangrunaan a naiwarwaras ti henero iti Amianan ken Abagatan nga Amerika, ngem mabirukan pay iti Aprika, Madagascar, akin-abagatan nga Asia, ken dagiti nadumaduma nga oseaniko nga isla. Adda dagiti sumagmamano a sebbangan, a kas ti gum bully (*[[Sideroxylon lanuginosum|S. lanuginosum]]*), *[[Sideroxylon tenax|S. tenax]]*, ken buckthorn bully (*[[Sideroxylon lycioides|S. lycioides]]*), ket mabirukan kadagiti subtropikal a lugar ti Amianan nga Amerika. Ti kaikaisuna a sebbangan ti Abagatan nga Aprika, ti white milkwood (*[[Sideroxylon inerme|S. inerme]]*), ket mainaig kadagiti tallo a tawid a sitio, ken dagitoy nga indibidual ket nairangarangda a nailian a monumento gapu ti karkarna a kapautda.

## Ekolohia
Adda dagiti nadumaduma a sebbangan a nagbalinen a karkarna gapu ti panagpukan ti kayo ken dagiti sabali pay a porma ti panagdadael iti habitat. Ti Tambalacoque (*[[Sideroxylon grandiflorum|S. grandiflorum]]*, sin. *Calvaria major*) ti Mauritius ket naapektaran idi babaen ti pannakaungaw dagiti billit a nangiwarwaras kadagiti bukel; daytoy ket naisingasing idi a ti intero a sebbangan ket nagdepdepende iti dodo (*Raphus cucullatus*) para iti dayta a paggep ken ganggani a nagbalinen a biktima ti agkadua a pannakaungaw, ngem saan a husto daytoy.

## Dagiti sebbangan
;Dagiti naawat a sebbangan

### Dati a naikabil ditoy
* *[[Argania spinosa]]* (L.) Skeels (kas *S. spinosum* L.)
* *[[Micropholis acutangula]]* (Ducke) Eyma (kas *S. acutangulum* Ducke)
* *[[Micropholis crassipedicellata]]* (Mart. & Eichler ex Miq.) Pierre (kas *S. crassipedicellatum* Mart. & Eichler ex Miq.)
* *[[Micropholis guyanensis]]* (A.DC.) Pierre (kas *S. guyanense* A.DC.)
* *[[Micropholis rugosa]]* (Sw.) Pierre (kas *S. rugosum* (Sw.) Roem. & Schult.)
* *[[Olinia ventosa]]* (L.) Cufod. (kas *S. cymosum* L.f.)
* *[[Planchonella australis]]* (R.Br.) Pierre (kas *S. australe* (R.Br.) Benth. & Hook.f. ex F.Muell.)
* *[[Planchonella costata]]* (Endl.) Pierre (kas *S. costatum* (Endl.) F.Muell.)
* *[[Planchonella eerwah]]* (F.M.Bailey) P.Royen (kas *S. eerwah* F.M.Bailey)
* *[[Pouteria elegans]]* (A.DC.) Baehni (kas *S. elegans* A.DC.)
* *[[Pouteria macrantha]]* (Merr.) Baehni (kas *S. macranthum* Merr.)
* *[[Pouteria sapota]]* (Jacq.) H.E.Moore & Stearn (kas *S. sapota* Jacq.)
* *[[Pouteria reticulata]]* (Engl.) Eyma (kas *S.  uniloculare* Donn.Sm.)
* *[[Synsepalum dulcificum]]* (Schumach.) Daniell (kas *S. dulcificum* (Schumach.) A.DC.)

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*
Sideroxylon alachuense

Ti ***Sideroxylon alachuense***, ammo kadagiti kadawyan nga Ingles a nagan iti **Alachua bully**, **silver bully** ken **silvery buckthorn**, ket ti sebbangan ti mula a patneng kadagiti estado ti Estados Unidos iti Georgia ken Florida. Daytoy ket agtubo kadagiti kabakiran a lugar iti hummocks wenno iti asideg dagiti lennek ti apug wenno dagiti bunton ti kontsa, iti kangato iti saan nga ab-ababa ngem 200&nbsp;m (650 kadapan).

Ti *Sideroxylon alachuense* ket ti matnag bulong a kayo aginggana iti 10&nbsp;m (33 kadapan) iti katayag. Dagiti ungkay ket nasiitan ngem malaksid iti dayta daytoy ket nalamuyot. Dagiti bulong ket aginggana iti 70&nbsp;mm (2.8 pulgada) iti kaatiddog, nasileng iti ngato ken nangisit a berde iti baba. Dagiti puraw a sabong ket rimpuok aginggana dagiti 20 a sabong. Dagiti berry ket nangisit, aginggana iti 13&nbsp;mm (0.5 pulgada) iti diametro.

Ti sebbangan ket nanaganan manipud iti lugar a nakaurnongan ti kita ti espesimen, ti Alachua Sink iti uneg ti Paynes Prairie Preserve State Park iti Alachua County, Florida.

## Dagiti nagibasaran
Sideroxylon altamiranoi

Ti ***Sideroxylon altamiranoi*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko kadagiti dua nga estado ti Mehiko:  ti Querétaro ken Hidalgo.

## Dagiti nagibasaran
Sideroxylon bullatum

Ti ***Sideroxylon bullatum*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Hamaika.  Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.

## Dagiti nagibasaran
Sideroxylon celastrinum

Ti ***Sideroxylon celastrinum*** ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Sapotaceae, a patneng iti Texas ken Florida iti Estados Unidos iti abagatan babaen ti Tengnga nga Amerika aginggana iti akin-amianan a Venezuela ken Colombia iti Abagatan nga Amerika. Dagiti kadawyan a nagan iti Ingles ket mairaman ti **saffron plum** ken **coma**. Daytoy ket nasiitan a bassit a mula wenno bassit a kayo a makaabot iti katayag iti . Dagiti nangisit a berde a bulong ket agsinnublat wenno agririmpuok kadagiti nodo ken baliktad a pana aginggana iti immitlog. Dagiti maraberde-puraw a sabong ket agtubo manipud iti Mayo aginggana iti Nobiembre ken sarunuen dagiti bugbugtong ti bukelna, asul-nangisit a drupa.

## Dagiti usar
Daytoy a mula ket ammo nga umuna a pilien a pakan iti ugsa.

## Dagiti sinonimo
**Bumelia angustifolia* Nutt.
**Bumelia celastrina* Kunth
**Bumelia celastrina* var. *angustifolia* (Nutt.) R.W.Long
**Bumelia spiniflora* A.DC.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*
Polysporangiophyte

Dagiti **polysporangiophyte**, matawtawagan pay iti **polysporangiates** wenno pormal a **Polysporangiophyta**, ket dagiti mula a dagiti kaputotan dagiti agpatpataud iti espora (sporophyte) nga addaan kadagiti agsangsanga nga ungkay nga agpatingga iti sporangia. Ti literak a kayat a sawen ti nagan ket *adunga sporangia a mula*. Ti klado ket mairaman amin dagiti mula (dagiti embryophyte) malaksid dagiti bryophyte (liverworts, mosses ken hornworts iti Ingles) a dagiti bukodda nga sporophyte ket kadawyan a saan nga agsanga, uray no adda dagiti mapasamak a karkarna a kaso. Bayat a ti panangipalawag ketsiwawaya iti kaadda ti baskular a kulanit, amin dagiti sibibiag a polysporangiophyte ket addaanda pay iti baskular a kulanit, kas isuda ket dagiti baskular a mula wenno dagiti tracheophyte. Dagiti posil a polysporangiophyte ket ammo nga awananda iti baskular a kulanit, ken isu a saanda a dagiti tracheophyte.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Kladograma  manipud iti
Baskular a mula

Dagiti **baskular a mula** (manipud iti Latin *vasculum*: duct), ammo pay a kas **tracheophytes** (manipud iti kapada a termino iti Griego iti *trachea*), ket mangbukel ti dakkel a grupo dagiti mula ( dagiti 308,312 nga ammo a naawat a sebbangan) a naipalawag a kas dagiti mulmula iti daga nga addaan nailignina a kulanit (ti xylem) para iti panagkondukto iti danum ken dagiti mineral iti amin a paset ti mula. Addanda pay iti maysa nga espesialisado a saan a nalignina a kulanit (ti phloem) tapno mangkondukto kadagiti produkto ti photosynthesis. Dagiti baskular a mula ket mairaman dagiti lycopodiopsida, equisetum, pako, gymnosperm (mairaman dagiti konipero) ken dagiti angiospermae (dagiti agsabsabong a mula). Dagiti sientipiko a nagan para iti grupo ket mairaman ti Tracheophyta, Tracheobionta ken Equisetopsida ''sensu lato''.

## Dagiti nagibasaran

## Bibliograpia

* 
* 
* 
* , in
Sideroxylon discolor

Ti ***Spiniluma discolor*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket endemiko iti Yemen.  Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a namaga a bakir.

## Dagiti nagibasaran
*
Phragmoplastophyta

Ti **Phragmoplastophyta** (Lecointre & Guyader 2006) wenno **Streptophytina** (Lewis & McCourt 2004, mairaman ti Coleochaetophyceae, Zygnematophyceae ken Mesotaeniaceae) ket dagit inaisingasing a kabsat a klado ti Klebsormidiaceae, nga agkuyogda a mangbukel iti klado ti Streptophyte/Charophyte. Ti Phragmoplastophyta ket buklen ti Charophycaea ken ti sabali pay a di nanaganan a klsdo nga aglaon iti Coleochaetophyceae, Zygnematophyceae, Mesotaeniaceae, ken Embryophytes (mulmula iti daga). Daytoy ket maysa a nangruna nga addang iti iruruar dagiti mula iti daga iti kaunegan ti berde nga algas. Daytoy ket maipada iti klado/grado ti ZCC, Kladistiko a mangited iti Embryophyta.

Ti mitosis ti Phragmoplastophyta ket mapasamak iti maysa a pragmoplasto.

Ti sabali pay a sinapomorpia iti daytoy a klado iti sintesis ti cellulose microfibrils babaen ti maysa a kompleks ti octameric cellulose synthetases. Daytiy a kompleks ket ballasiwenna ti membrane ti plasma ken polymerizenna dagiti molekula manipud iti cytoplasm iti cellulose microfibrils, a no agkuyogda, mangbukel kadagiti fibril, a nasken iti panagbukel iti diding. Ti diding ti Phragmoplastophyte ket porma pay dagiti penoliko a kompuesto.

Dita baba ket ti konsenso a rekonstruksion dagiti pannakikabagian ti berde nga algas, a naipangpangruna a naibatay iti molekular a datos.

## Dagiti nagibasaran
Sideroxylon eucoriaceum

Ti ***Sideroxylon eucoriaceum*** ketti sebbangan ti mula iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket mabirukan iti Guatemala ken Mehiko.

## Dagiti nagibasaran
Sideroxylon foetidissimum

Ti ***Sideroxylon foetidissimum***, kadawyan nga ammo iti Ingles a kas ti **false mastic** wenno **yellow mastic**, ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Sapotaceae.  Daytoy ket patneng iti Florida iti Estados Unidos, ti Karibe, ken akin-amianan a Tengnga nga Amerika.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo