Sasao a Munda

Ti **sasao a Munda** ket ti maysa a pamilia ti pagsasao nga insasao babaen dagiti agarup a siam a riwriw a tattao idiay tengnga ken akindaya nga India ken Banglades. Isuda ket mangbukel ti sanga ti pamilia ti pagsasao ti Austroasiatiko, ken ti kayatna a sawen daytoy ket maikabagianda kadagiti pagsasao a kas ti Mon ken Khmer ken ti Bietnamis, ken dagiti pay minoridad a pagsasao idiay Tailandia, Laos ken ti Akin-abagatan a Tsina. Saan nga ammo sagiti nagtaudan ti sasao Munda, ngem inunaanda dagiti sabali a pagsasao ti akindaya nga India. Ti Ho, Mundari, ken Santali ket dagiti nadayeg a pagsasao iti daytoy a grupo.

Ti pamilia ket kadawyan a nabingbingay kadagiti dua a sanga: ti Amianan a Munda, a naisasao idiay Banak Chota Nagpur ti Jharkhand, Chhattisgarh, Laud a Bengal, ken Odisha, ken ti Abagatan a Munda, a naisasao idiay tengnga nga Odisha ken iti igid ti pagbeddengan a pagbaetan  ti Andhra Pradesh ken Odisha.

Ti Amianan a Munda, a ti Santali ket isu ti kaaduan a naisasao, ket isu ti dakdakkel a grupo; dagiti pagsasaona ket insasao babaen ti agarup a siam a porsiento iti agsasao iti Munda. Kalpasan ti  Santali, dagiti pagsasao a Mundari ken Ho ket sumarunoda a mairanggo iti bilang dagiti agsasao, sarunuen babaen ti Korku ken Sora. Dagiti nabati a sasao a Munda ken insasao babaen dagiti bassit, isolado a grupo ti tattao ken saan  a nasayaat nga ammo.

Dagiti pakailasinan ti sasao a Munda ket mairaman dagiti tallo a grammatikal a bilang (bugbugtong, dual ken plural), dagiti dua a henero (animado ken inanimado), ti maysa a pannakaisalumina a pagbaetan dagiti inklusibo ken eksklusibo nga umuna a persona iti ad-adu ngem maysa a pangsandi ken ti panagusar kadagiti pangsuldong wenno dagiti katukanaynay a mangibaga iti pannakaipasamak ti gramatika.

Kadagiti sistema ti uni ti Munda, dagiti panagsasaruno ti konsonante ket karkarna malaksid iti tengnga ti balikas. Malaksid iti Korku, a dagiti silabana ket mangipakita iti pannakaigiddiat a pagbaetan ti nangato ken nababa nga tono, maipadto ti aweng iti sasao a Munda.

## Pakasaritaan
Insingasing ni Paul Sidwell (2018) a mabalin a simmangpet ti proto-Munda iti aplaya ti Orissa idi agarup a 3,500-4,000 tawtawen ti napalabas manipud iti Indotsina ken kanungpalan a naiwaras kalpasan ti panagrukma ti Indo-Aryano iti Orissa.

## Pannakaidasign
Ti Munda ket buklenna dagiti lima a saan a kontrobersial a sanga. Nupay kasta, dagiti panagkakabagianda ket naisuppiatan.

### Diffloth (1974)
Ti dua ti partena a panangidasig ni Diffloth (1974) ket adu a nadakdakamat:

*Amianan a Munda
** Korku
**Kherwariano
***Sanga a Kherwari: Bijori, Koraku
***Sanga a Mundari : Mundari, Bhumij, Asuri, Koda, Ho, Birhor, Kol
***Sanga a Santali: Santali, Mahali, Turi
*Abagatan a Munda
**Kharia–Juang: Kharia, Juang
**Koraput Munda
*** Sanga a Remo: Gata (Gta), Bondo (Remo), Bodo Gadaba (Gutob)
***Sanga a Savara [Sora–Juray–Gorum] : Parengi (Gorum), Sora (Savara), Juray, Lodhi

### Diffloth (2005)
Ibatbati ni Diffloth (2005) ti Koraput (linikudan babaen ni Anderson, dita baba) ngem panawanna ti Abagatan a Munda ken ikabilna ti Kharia–Juang kadagiti akin-amianan a pagsasao:

### Anderson (1999)
Ti singasing ni Gregory Anderson 1999 ket kas dagiti sumaganad.

*Amianan a Munda
**Korku
**Kherwariano
***Santali
***Mundari
*Abagatan a Munda (3 a sangsanga)
**Kharia–Juang
***Juang
***Kharia
**Sora–Gorum
***Sora
***Gorum
**Gutob–Remo–Gtaʔ
***Gutob–Remo
****Gutob
****Remo
***Gta’
****Tantanap Gtaʔ
****Turok Gtaʔ

Nupay kasta, idi2001, pinagsina ni Anderson ti Juang ken Kharia manipud iti sanga a Juang-Kharia ken sanna pay nga inraman ti Gtaʔ manipud iti dati a sangana iti Gutob–Remo–Gtaʔ. Isu a, ti singasingna idi 2001 ket mangiraman kadagiti 5 sanga para iti Abagatan a Munda.

### Anderson (2001)
Suroten n iAnderson (2001) ni Diffloth (1974) makalsid iti pananglikud ti kinaumno ti Koraput. Imbes ket nga insingasingna, iti batayan ti morpolhiko a panangiyasping, a ti Proto-Abagatan a Munda ket dagus a pagsinaaen kadagiti tallo a grupo ti kabsat ni Diffloth, ti Kharia–Juang, Sora–Gorum (Savara), ken Gutob–Remo–Gtaʼ (Remo).

Ti sanga iti Abagatan a Munda ket aglaon kadagiti lima a sanga, bayat a ti sanga ti Amianan a Munda ket kapada kadagiti bagi da Diffloth (1974) ken Anderson (1999).

**Nota*: "↔" = ket makibinningay kadagiti dadduma nga inobatibo a isogloss (estrutural, leksikal). Iti lingguistika ti Austronesio ken Papuano, daytoy ket tinawtawagan iti "pannakaisilpo" babaen ni Malcolm Ross.

## Pannakaiwarwaras

## Kitaen pay
* Pagsasao a Nihali
* Dagiti tattao a Munda

## Dagiti nagibasaran

### Dagiti nota

### Dagiti sapasap a nagibasaran
* Diffloth, Gérard. 1974. "Austro-Asiatic Languages". *Encyclopædia Britannica*. pp 480–484.
* Diffloth, Gérard. 2005. "The contribution of linguistic palaeontology to the homeland of Austro-Asiatic". In: Sagart, Laurent, Roger Blench and Alicia Sanchez-Mazas (eds.). *The Peopling of East Asia: Putting Together Archaeology, Linguistics and Genetics*. RoutledgeCurzon. pp 79–82.

## Adu pay a mabasbasa
*
*
*
*
*
*

## Dagiti akinruar a silpo
*SEAlang Munda Languages Project
**SEAlang Munda Etymological Dictionary
*Munda Dictionaries Project  (Kiel, Peterson)
*Donegan & Stampe Munda site 
*Munda languages at Living Tongues
*bibliograpia
*The Ho language webpage by K. David Harrison, Swarthmore College
*http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
* Ti sasao a Munda iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI