Rutaceae

Ti **Rutaceae**, kadawyan nga ammo a kas ti rue wenno pamilia ti citrus, ket pamilia dagiti agsabsabong a mula, a kadawyan a naikabil iti urnos ti Sapindales.

Dagiti sebbangan ti pamilia ket kadawyan nga addaan dagitoy iti sabong a mabingbingay kadagiti uppat wenno lima a paset, ken kadawyan nga addaan iti napigsa nga ayumuom. Dagitoy ket sumakop iti porma ken kadakkel manipud kadagiti hierba aginggana kadagiti arbusto ken babassit a kayo.

Ti kangrunaan unay iti ekonomia a henero iti pamilia ket ti *[[Citrus]]*, a mangiraman ti dalandan (*C. sinensis*), limon (*C.* × *limon*), grapefruit (*C. paradisi*), ken dalayap (nadumaduma, ken kaaduan  ti *C. aurantifolia*, ti key lime). Ti *[[Boronia]]* ket dakkel a henero ti Australia, ken adda met dagiti kameng  a mulmula a nabaglo unay ti sabsabongda ket inus-usar iti komersial a panagpataud ti lana. Dagiti sabali pay a dakkel a henero ket ti *[[Zanthoxylum]]*, *[[Melicope]]*ken *[[Agathosma]]*.
Adda met dagiti agarup a 160 henero iti pamilia ti Rutaceae:Listaan ti Rutaceae genera

## Dagiti pannakailasin
Kaaduan ti sebbangan ket kaykayo wenno dagiti arbusto, ken dagiti saan unay nga adu a hierba (*[[Boenninghausenia]]* ken *[[Dictamnus]]*), ti kankanayon nga aromatiko nga addaan kadagiti glandula kadagiti bulong, ken sagpaminsan a kadagiti siit. Dagiti bulong ket kadawyan nga agsumbangir ken kompuesto, ken awanan kadagiti estipula. Dagiti pelusido a glandula, ti kita ti aglaon ti lana, ket mabirukan kadagiti bulong nga akin-rebbeng kadagiti aromatiko a banglo dagiti kameng ti pamilia; tradisional a dagitoy ket kangrunaan a sinapomorpiko a panangilasin a manginagan iti Rutaceae.

Dagiti sabong ket saan nga espesialado, solitario wenno nagririmpuok, ken manmano nga awan sanga, ken nangruna a mapulaan babaen dagiti insekto. Dagitoy ket nagtimbukel ti sukogna wenno (manmano) lateral a simetriko, ken kadawyan a hermaproditiko. Dagitoy ket addaan kadagiti uppat wenno lima a petalo ken sepalo, sagpaminsan a tallo, kaaduana naisinsina, walo aginggana iti sangapulo nga estambre (lima iti *[[Skimmia]]*, adu kadagiti *[[Citrus]]*), ken kadawyan a naisinsina wenno kadagit inadumaduma a grupo. Kadawyan nga agmaymaysa nga stigma nga addaan kadagiti 2 aginggana kadagiti 5 a nagtitipon a karpela, ken sagpaminsan nga agsisina dagiti pagiitlogan ngem nagtitipon dagiti estilo.

Ti bunga ti Rutaceae ket agdumaduma ken dagiti bukel adu pay ti padumadumaanda.

## Pannakaidasig
Ti pamilia ket asideg a kabagian ti Sapindaceae, Simaroubaceae ken Meliaceae, ken amin dagitoy ket kadawyan a naikabil iti isu met laeng nga urnos, urayno adda met dagiti sistema a mangisina iti dayta nga urnos kadagiti Rutales ken Sapindales. Dagiti pamilia ti Flindersiaceae ken Ptaeroxylaceae ken sagpaminsan dagitoy a naisinsina, ngem tatta nga aldawen ket kadawyan a naikabkabil iti Rutaceae, kasla dagiti dati pay a Cneoraceae. Ti maipapan iti subpamilia a gunglo ket saan pay a napno a nasolbar, ngem ti subpamilia ti Aurantioideae (Citroideae) ket nasayaat a nasuportaran; ti pannakaikabil kadagiti nadumaduma a henero ket agtultuloy a saan a nalawag .

## Dagiti nangruna a sebbangan

Ti pamilia ket nasayaat ti kinapangrunanan iti ekonomia kadagiti napudot a klima ken dagiti sub-tropikal a klima para kadagiti nadumaduma a makan a bungbunga iti henero ti *[[Citrus]]*, kasla iti dalandan, limon, kalamansi, dalayap, kumquat, mandarin ken grapefruit. Dagiti saan a citrus a bunga ket mairaman ti puraw a sapote (*Casimiroa edulis*), Orangeberry (*Glycosmis pentaphylla*), Clymenia (*Clymenia polyandra*), Limeberry (*[[Triphasia trifolia]]*), ken ti Bael (*Aegle marmelos*). Dagiti dadduma pay a mula ket ket naimuyongan iti hortikultura: dagiti sebbangan ti *[[Murraya]]* ken *[[Skimmia]]* , kas pagarigan dagiti sebbangan ti *[[Ruta]]*, *[[Zanthoxylum]]* ken *[[Casimiroa]]* ket makaagas. Adda met dagiti nadumaduma a mula nga inus-usar ti industria ti bagbanglo,kasla iti Lumaud ti Australia a *[[Boronia megastigma]]*.

Ti henero ti *[[Pilocarpus]]* ket addaan kadagiti sebbangan ti (*P. jaborandi*, ken *P. microphyllus* manipud idiay Brasil, ken ti *P. pennatifolius* manipud idiay Paraguay) a nagtaudan ti agas a pilokarpina, nga inus-usar a panangagas iti glaucoma.

Dagiti sebbangan ket naaramid manipud kadagiti bilang ti sebbangan dagiti henero ti Zanthoxylum, a naipangpangruna ti sili ti Sichuan.

## Dagiti nagibasaran

*
*

## Dagiti akinruar a silpo
*
*