Danaw Pinatubo

Ti **Danaw Pinatubo** () ket ti pantok nga abut ti bulkan a danaw iti Bantay Pinatubo a nabukel kalpasan ti panagbettak idi Hunio 15, 1991. mabirukan ti danaw iti Botolan, Zambales, iti asideg dagiti pagbeddengan ti probinsia ti Pampanga ken Tarlac iti Filipinas ken ti kaadaleman a danaw iti pagilian iti . Daytoy ket agarup a  iti amianan a laud ti kapitolio a siudad ti Manila.

## Heolohia
Ti bulkaniko nga aktibidad ti Bantay Pinatubo ket simmurot iti maysa a siklo: dagiti siglo a panaginana a pinatinggaan babaen ti panagbukel iti kaldera a panagbettak nga addaan kadagiti dakkel a piroklastiko nga ay-ayus; ti maysa pasamak kalpasan ti panagbettak dagiti lahar a pinataud iti panagtudtudo kadagiti kaarrubayan a pagayusan ken ti pannakaitakder ti simborio a nagpunno iti kaldera; ken kalpasan manen iti naulimek a paset ti panawen; Iti las-ud ken kalapsan dagiti panagbettak, dagiti lahar a bumabbaba kadagiti kanal ti bulkan ket mabalindan a serraan dagiti tributario manipud kadagiti taudan ti danum iti las-ud ti Pinatubo, a mangpartuat kadagiti masna a danaw. Mangipakita ti heopisikal nga ebidensia nga adda saan a basbassit ngem dua nga ugma a danaw iti ginget ti Karayan Mapanuepe iti abagatan akinlaud a parte ti bulkan.

## Taudan

Ti klimaktiko a panagbettak ti Bantay Pinatubo idi 1991 ket nagdadael iti kasisigud a pantok ti bulkan. Iti nagsukat daytoy ket ti  a diametro a kaldera, ti tengngana ket timbangan iti  nga agpaamianan manipud iti pantok sabkay iti panagbettak. Napartuat daytoy manipud iti pannakarebba ti pantok ti bantay idi Huniuo 15, idi las-ud ti paset ti panawen dagiti adu a napigsa a ginggined a sungbat iti pannakaikkat ti dakkel a tomo ti magma manipud iti nakaipenpenan iti sirok ti bulkan. Babaen idi nasapa a Septiembre 1991, nabukel ti maysa nga babaw a danaw. Ti nakaro a gatad it ipanagtudtudo iti lugar ket nakaiturongan ti napardas a transision iti bassit ken napudot nga asido a danaw iti maysa a dakekl nga addaan iti gangani a nasaknap a temperatura ken pH.

## Pagayusan ti danaw

Ti riesgo dagiti kellaat a panaglayus kadagiti komunidad a mabirukan iti asideg ti nabiit a malmalmemng a bulkan ket iminente gapu ti peggad ti panagrebba ti kaldera gapu ti presion ti danum ken ti napauot ti termino nga iyaadu ti agpang ti danuam iti ~1 m/bulan. Nagbutbuteng dagiti eksperto a ti dagsen ti danum ket mabalin a mangbuttaw dagiti diding ti abut ti bulkan ken layusenna dagiti balay dagiti agsurok iti 40,000 a tattao iti ken iti likmut ti bassit nga igid ti baybay nga ili ti Botolan, a mabirukan iti 25 a milia manipud iti bulkan.

Idi Septiembre 2001, dagiti agtataeng iti Botolan ken dagiti kaarrubayan a lugar ket naipatulodda kadagiti sentro ti pagbakuitan a kas panagannad manipud iti mabalin a nakaro alayus iti pitak ken danum. Imbilin ti gobierno ti Filipinas ti maysa a nakontrol a panagatian iti danaw ken nagkali dagiti autoridad iti 5m-kalawa a kanal manipud iti igid ti abut ti bulkan, a nagatian iti agarup a pagkapat iti tomo ti danaw ken nangiturong kadagiti sobra a danum ti danaw kadagiti lokal a karayan. Dagiti addan a canyon ti lahar ket agserbi a kas dalan a pagayusan dagiti kaarrubayan a karayan ken dagiti waig, a ti kadakkelan ket ti Karayan Bucao. Idi 2002, ngimmato iti napeggad nga agpang dagiti naurnong a danum iti tudo iti danaw iti las-ud ti panawen ti nepnep, nabuttawan ti artipisial a pagayusan a kanal, ken nakairugian ti bassit a panaguyus iti lahar iti lugar.


Papeles:Pinatubo Crater Lake (052005).jpg|Baut ti bulkan a Danaw Pinatubo, 2005
Papeles:PinatuboLake.jpg|Ti abut ti bulkan Pinatubo idi Enero 2006
Papeles:Lake Pinatubo in January, 2009.jpg|Danaw Pinatubo, Enero 11, 2009


## Kitaen pay
* Listaan dagiti danaw ti Filipinas

## Dagiti nota

## Dagiti nagibasaran
* PHIVOLCS -Pinatubo Data Update  (naala idi: 5 Marso 2009)
* Mount Pinatubo Trek  (naala idi: 10 Marso 2009)
* BBC News Online (naala idi: 26 Marso 2009)
* Newhall, C.G. and Punongbayan, R.S., Fire and Mud: Eruptions and Lahars of Mount Pinatubo, Philippines, Philippine Institute of Volcanology and Seismology, Quezon City and University of Washington Press, Seattle and London, 1126 pages, 1996. (naala idi: 10 Marso 2009)
* BBC NEWS World: Asia-Pacific, Friday, 7 September 2001, 12:52 GMT 13:52 UK (naala idi: 10 Marso 2009)
* BBC NEWS World: Asia-Pacific, Friday, 7 September 2001, 21:25 GMT 22:25 UK (naala idi: 12 Marso 2009)

## Dagiti akinruar a silpo
* Heograpikoa datos a mainaig iti Danaw Pinatubo iti OpenStreetMap