Bulkan Kanlaon

Ti **Bulkan Kanlaon**, naipaletra pay a kas ti **Kanla-on** wenno **Canlaon**,  ket maysa nga aktibo a bulkan idiay Isla ti Negros ti tengnga a Filipinas.  Ti estratobulkan ket askawenna dagiti probinsia ti Negros Occidental ken Negros Oriental, iti agarup a  ti abagatan a daya ti Siudad ti Bacolod, ti kapitolio ken ti kaaduan ti populasion a siudad ti Negros Occidental.

Ti bulkan ket paborito a lugar para kadagiti agkalkalay-at ti bantay ken ti tampok ti **Masna a Parke ti Bantay Kanlaon**, ti nailian a parke a kasisigud a nabangon iti Agosto 8, 1934.  Daytoy ket maysa kadagiti aktibo a bulkan ti Filipinas ken paset ti Singsing ti Apuy ti Pasipiko.

## Dagiti pisikal a langa
Ti Kanlaon ket addaan iti kangato ti pantok iti  nga addaan iti diametro ti baba iti  ket napunnuan kadagiti piroklastiko a kono ken dagti abut ti bulkan. Iti baba ti amianan ti pantok ket ti aktibo nga abut ti bulkan ti Lugud .  Iti amianan ti Lugud ket  ti kaldera, nga ammo iti Ginget ti Margaja, nga addaan iti abut ti bulkan a danaw.

Ti bulkan ket addaan kadagiti tallo a Bantay Silay ken Bantay Mandalagan, iti amianan ti Kanlaon.

Ti tengnga ti siudad ti Siudad ti Canlaon, ti siudad nga addaan iti turay iti Negros Oriental a bangir ti bantay, ket naisanglad iti baba a bakrasna iti agarup a  daya abagatan a daya iti pantokna.

## Dagiti panagbettak
Ti ka-aktibuan a bulkan idiay tengnga a Filipinas, ti Kanlaon ket nagbettaken iti 26 a beses manipud idi 1919. Dagiti panagbettak ket kadawyan a preatiko a panagbettak iti bassit aginggana ti kalalainganna a kadakkel a mangpataud ti bassit a panagarbis ti dapo iti asideg ti bulkan.  Idi 1902, ti panagbettak ket naidasig a kas estroboliano, a kadawyan babaen ti panagpussual ti agbigbigganga a piroklastiko a materiales, lapilli ken dagiti bomba ti lava.

Ti bulkaniko nga aktibidad idiay Kanlaon ket agtultuloy a sisiimen ti Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia (PHIVOLCS), ti opisina ti gobierno nga agsisiim kadagiti bulkan ken gingined iti pagilian.  Ti Obserbatorio ti Bulkan Kanlaon a mabiruka idiay kampus ti Kolehio ti Siudad ti La Carlota idiay Bgy. Cubay, Siudad ti La Carlota ti probinsia ti Negros Occidental.

### Ti nakaro nga aksidente idi 1996 idiay Kanlaon
Idi Agosto 10, 1996, ti grupo dagiti 24 nga agkalkalay-at ti bantay ket addada idi idiay pantok ti bulkan idi ti Kanlaon ket kellaat a nagbettak nga awan pakdaar a nangpatay ti Britaniko nga estudiante a ni Julian Green ken dagiti Filipino a ni Noel Tragico ken ni Neil Perez, nga isuda ket nakubongda idiay asideg ti pantok. Dagiti agturay ket insalakanda dagiti 17 a sabali, a mairaman dagiti 10 Belgano, ti sabali pay a Briton ken dagiti innem a Filipino. Dagiti 17 ket nainagananda a kas dagiti Belgano a ni Frederick Carraso, Philipp Couche, Caroline La Grange, Sophie La Benne, Darmien Gaitan, David Ryckaert, Florence De Corte, Jean Francois Ossengeld, Caroline Verlinde ken ni Delthme Ferrant, Briton a ni Gordon Cole ken dagaiti Filipino a ni Pepito Ibrado, Wovi Villanueva ken ni Albert Devarras.

Maysa kadagiti Belgiano, ni Caroline Verlinde, ket kinunana nga isu ken ti grupona ket ganganidan idi a panawan ti lugar idiay asideg ti abut ti bulkan idi kellaat a nagpuusak ti bulakn iti dapo ken batbato. Timmaray isuna iti maysa a kayo tapno paglemmenganna ken nakitana a napuntaan dagiti gayyemna kadagiti agtintinnag a bato.

## Kinaudi nga aktibidad ti bulkan
### 2006
Idi Hunio3, 2006, ti Kanlaon manen ti aktibidadna ken nagipussuak ti alibungubong ken dapo. Naited ti Alerto Agpang 1 (saan unay a nakaro nga aktibidad) idi Hunio 12, 2006.

### 2008
Idi Pebrero 10, 2008, ti PHIVOLCS ket nangited ti alerto a nangibagbaga a ti seismiko a network idiay Bulkan Kanlaon ket nangirehistro ti dagup ti 21 dagiti ababa a prekuensia ti gingined (LFVQ) idi las-ud dagiti naplabas a 4 nga oras. Gapu ti iya-adu ti bilang dagiti nairehistro a bulkaniko a gingined, ti PHIVOLCS ket inpangatona ti kasasaad ti alerto ti Bulkan Kanlaon, manipud iti Alerto Agpang 0 aginggana ti Alerto Agpang 1, a kayatna a sawen ket naipangato bassit ti aktibidad ken ti bulkaniko nga aktibidad ket pakaiturongan ti alibungubong ken panagpussuak ti dapo.  Ti  a Sona ti Permanente a Peggad (PDZ) ket natartaripato iti lawlaw ti bulkan, gapu ti mabalin a pannakapasamak ti kellaat a panagbettak nga awan pakdaar, ngem awan met dagiti panagbettak a napasamak.

### 2009
Dagiti 8 nga aldaw idi 23 Agosto aginggana idi 1 Septiembre, dagiti 257 a bulkaniko a gingined ket nairehistroda idi. Ti kadawyan a seismiko nga aktibidad iti las-ud dagiti naulimek a paset ti panawen ket 0 aginggana kadagiti 4 a gingined iti ania man a paset ti panawen ti 24 nga oras. Dagiti episentro dagiti nairehistro a gingined ket nairimpuook idiay amianan a laud a bakras a mabalin a mangibaga ti panaggunay ti maysa nga aktibo a tukki idiay bakras nga inaramid babaen ti presion iti sirok ti bulkan. Dagiti panagsisiim ti rabaw ket saan a nakaipakita ti ania man nga adu a panagbaliw iti panagpussuak ti alibungubong manipud iti abut ti bulkan. Ti PHIVOLCS nangitaltalinaay ti alerto a kasasaad iti Agpang 0.

## Kitaen pay
* Listaan dagiti aktibo a bulkan ti Filipinas
* Listaan dagiti mabalin nga aktibo a bulkan ti Filipinas
* Listaan dagiti di aktibo a bulkan ti Filipinas
* Listaan dagiti nasalakniban a lugar ti Filipinas

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia(PHIVOLCS) Panid ti Bulkan Kanlaon 
*