open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Iquique

Ti **Iquique** () ket ti siudad ken komuna iti akin-abagatan a Chile, kapitolio iti isuda a dua a Probinsia ti Iquique ken Rehion ti Tarapacá. Daytoy ket mabirukan idiay Aplaya ti Pasipiko, iti laud ti Pampa del Tamarugal ken parte met daytoy iti Desierto Atacama. Daytoy ket addaan iti populasion iti 180,601 segun ti senso idi 2012. Daytoy pay ti kangrunaan a komuna ti Kalatakan a Iquique. Ti siudad ket naparang-ay idi las-ud ti karang-ayan iti panagmina iti salitre idiay Desierto Atacama idi maika-19 a siglo. Kasisigud idi a siudad ti Peru nga agraman iti adu a populasion iti Chileno, daytoy ket naited iti Chile a kas nagresultaan ti Gubat ti Pasipiko (1879–1883). Ita nga aldaw daytoy ket maysa kadagiti dua laeng a nawaya a puerto ti Chile.

## Dagiti nagibasaran


## Dagiti akinruar a silpo
Putrajaya

Ti **Putrajaya**, opisial a tiu **Pederal a Teritorio ti Putrajaya**, ket ti naplano a siudad ken ti pederal nga administratibo a sentro ti Malaysia. Ti tugaw ti gobierno ket naiyakar idi 1999 manipud iti Kuala Lumpur iti Putrajaya gapu ti kaadua ti tattao iti immuna a naibaga. Ti Kuala Lumpur get agtalinaay nga isu ti nailian a kapitolio ti  Malaysia ken isu ti tugaw ti Ari, ti Parlamento, ken amin dagiti ganganaet nga embahada, ken ti sentro ti komersio ken busbos iti pagilian. Ti Putrajaya ket isu idi ti kapanunotan ti dati a Kangrunaan a Ministro a ni Mahathir Mohamad. Nagbalin daytoy a ti maikatlo a Pederal a Teritorio ti Malasia, kalpasan ti Kuala Lumpur ken Labuan, idi 2001.

## Dagiti akinruar a silpo

*
Labuan

Ti **Labuan** (Jawi: لابوان), opisial a ti **Pederal a Teritorio ti Labuan** (Malayo: Wilayah Persekutuan Labuan, Jawi: ولايه ڤرسكوتوان لابوان), ket ti pederal a teritorio ti Malaysia. Daytoy ket buklen dagiti kanagan nga **Isla Labuan** ken dagiti innem a babbabassit nga isla, ken mabirukan bassit iti aplaya ti estado ti Sabah iti Daya a Malaysia. Ti kapitolio ti Labuan ket ti Victoria ken kangrunaan nga ammo a kas ti maysa nga sentro ti busbos a mangidaton kadagiti serbisio ti sangalubongan a pinansia ken serbisio babaen ti Labuan IBFC manipud idi 1990 ken maysa pay a sentro ti suporta para kadagiti aktibidad ti naadalen a danum iti lana ken gas iti rehion. Daytoy ket papanan pay dagiti turista para kadagiti tattao nga agbanbanniaga iti Sabah, dagiti asideg a Bruneiano ken dagiti agbatbatok iti scuba. Ti nagan a Labuan ket naala manipud iti balikas a Malayo iti *labuhan* a ti kayatna a sawen ket pagsangladan.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Representatibo a demokrasia

Ti **Representatibo a demokrasia** (wenno **di dagus a demokrasia**, wenno **representatibo a republika**) ket ti kita ti demokrasia a napundar iti pamunganayan dagiti nabutosan nga opisial a mangirepresenta iti grupo ti tattao, a maigiddiat iti dagus a demokrasia. Gangani amin dagiti moderno nga Akinlaud nga estilo a demokrasia ket dagiti kita ti representatibo a demokrasia; kas pagarigan, ti Nagkaykaysa a Pagarian ket maysa a batay-linteg a monarkia, ti Irlanda ket maysa  nga unitario a parlamentario a republika, ken ti Estados Unidos ket maysa a pederal a republika.

Daytoy ket maysa nga elemento iti isuda a dua a parlamentario ken ti presidensial a sistema ti gobierno ken kadawyan nga inus-usar it maysa nga akinbaba a kamara a kas ti Kamara ti Commons (Nagkaykaysa a Pagarian), Lok Sabha (India) wenno Dáil Éireann (Republika ti Irlanda), ken mabalin a malappedan babaen dagiti panangigawid ti batay-linteg a kas ti maysa nga akinngato a kamara. Naipalawag daytyen babaen dagiti dadduma a politikal a teorista a mairaman da Robert A. Dahl, Gregory Houston ken Ian Liebenberg a kas poliarkia. Iti kaunegan daytoy, ti bileg ket addaan kadagiti pannakabagi a binutosan babaen ti tattao.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
Temuco

Ti **Temuco** () ket ti siudad ken komuna, kapitolio ti Probinsia ti Cautín ken ti Rehion ti Araucanía iti akin-abagatan a Chile. Ti siudad ket mabirukan iti  iti abagatan ti Santiago iti tengnga ti Rehion ti Araucanía ken historiko nga Araucanía—ti daga ti Mapuche a nagresista iti panagrukma ti Espaniol.

Napundar ti Temuco idi 1881 idi las-ud ti pannakasakop ti Araucanía ken napardas a dimmakkel kadagiti maysa a nangruna a siudad ti Chile. Ti sentral a lugar ti Temuco idiay Araucanía nga agraman iti nalaka a sumrekan kadagiti ginget ti Andes, dagiti danaw ken dagiti lugar ti aplaya ket mangaramid daytoy a sentro iti turismo, dagiti operasion ti agrikultura, panagtaraken iti dinguen ken panagtarikayo ken sentro pay ti komunikasion ken panagtagilako para kadagiti nadumaduma a babassit nga ili ti Araucanía. Ti Temuco ket kadamdama a naibagbaga a kas siudad ti unibersidad gapu ta ayan daytoy dagiti dua nga unibersidad: ti Universidad de La Frontera ken Universidad Católica de Temuco). 

## Dagiti akinruar a silpo
Puerto Montt

Ti **Puerto Montt** ket ti siudad ken komuna iti akin-abagatan a Chile, mabirukan idiay akin-amianan a patingga ti Reloncaví Sound iti Probinsia ti Llanquihue, Rehion ti Los Lagos, 1,055&nbsp;km iti abagatan ti kapitolio, Santiago. Gumay-at ti komuna iti kalawa iti  ken addaan iti populasion iti 175,938 idi 2002. Daytoy ket beddengan babaen dagiti komuna ti Puerto Varas iti amianan, ti Cochamó iti daya ken abagatan a daya, ti Calbuco iti abagatan a laud ken ti Maullín ken Los Muermos iti laud.

Napundar idi naladaw a 1853 idi las-ud ti panagsakop ti Alemania itiakin-abagatan a Chile, ti Puerto Montt ket nadardaras a dimmakkel ngem dagiti naduduog a kaarrubana a siudad gapu iti estratehiko a puestona iti akin-abagatan a patingga ti Ginget ti Tengnga a Chile a sumrekan a siudad iti Purpuro Chiloé, dagiti danaw Llanquihue ken Nahuel Huapi ken ti Akinlaud a Patagonia.

## Dagiti akinruar a silpo
Punta Arenas

Ti **Punta Arenas** (; ket ti kapitolio a siudad ti akin-abagatan unay a rehion ti Chile, ti Rehion ti Magallanes. Ti siudad ket opisial a nanaganan a kas **Magallanes** idi 1927, ngem idi 1938 naisubli ti dati a naganna iti "Punta Arenas". Daytoy ti kadakkelan a siudad iti abagatan ti maika-46 a paralelo abagatan. Manipud idi 1977 ti Punta Arenas ket maysa laeng kadagiti dua a nawaya a puerto idiay Chile. 

## Dagiti nagibasaran


## Dagiti akinruar a silpo
Valdivia

Ti **Valdivia** () ket ti siudad ken komuna iti akin-abagatan a Chile, inadministro babaen ti Munisipalidad ti  Valdivia. Ti siudad ket nanaganan manipud iti nagpundar daytoy, ni Pedro de Valdivia ken mabirukan kadagiti pagsasabtan ti karayan Calle-Calle, Valdivia, ken Cau-Cau, iti agarup a  iti daya dagiti aplaya nga ili ti Corral ken Niebla. Manipud idi Oktubre 2007, ti Valdivia ket isun ti kapitolio ti Rehion ti Los Ríos ken isu pay ti kapitolio ti Probinsia ti Valdivia. Ti nailian a senso idi 2002 ket nangirehistro ti komuna ti Valdivia a kas addaan iti 140,559 nga agtataeng (*Valdivianos*), kadagitoy ket 127,750 ket nagtataengda iti siudad. Dagiti kangrunaan nga aktibidad iti ekonomia ti Valdivia ket mairaman ti turismo, panagtarikayo, metalurhia, ken panagpataud iti serbesa. Ti siudad ket ayan pay ti Austral nga Unibersidad ti Chile, a napundar idi 1954 ken ti Centro de Estudios Científicos.

## Dagiti nagibasaran


## Dagiti akinruar a silpo
Arica

Ti **Arica** () ket ti komuna ken ti puerto a siudad nga addaan iti populasion iti 196,590 idiay Probinsia ti Arica iti akin-amianan a Rehion ti Arica y Parinacota ti Chile. Daytoy ti akin-amianan unay a siudad ti Chile, ken mabirukan laeng daytoy iti  iti abagatan ti pagbeddenganna iti Peru. Ti siudad ket isu ti kapitolio ti Probinsia ti Arica ken ti Rehion ti Arica ken Parinacota. Ti Arica ket addaan iti kalalainganna a temperado a klima ket addaan kadagiti kababaan a gatad iti tinawen a panagtudo iti ania man a lugar iti lubong, isu a karkarna nga adda dagiti ania man nga ulep iti Arica. Ti Arica ket mabirukan iti tikor ti akinlaud nga aplaya ti Abagatan nga Amerika nga ammo a kas ti Tikor ti Arica wenno Siko ti Arica. Iti lokasion ti siudad ket adda dagiti dua a nasamek a ginget a mangguddua iti pagtumpongan ti Desierto Atacama: ti Azapa ken ti Lluta. Dagitoy a ginget ket mangited iti prutas para iti eksport.

## Dagiti nagibasaran


## Dagiti akinruar a silpo
Coyhaique

Ti **Coyhaique** (), mailetra pay a kas **Coihaique** iti Patagonia, ket ti kapitolio a siudad iti Probinsia ti Coyhaique ken ti Rehion ti Aysén ti Chile. Napundar idi 1929, daytoy ket ubing a siudad. Aginggana idi maika-20 a siglo, saan unay nga interesado ti Chile iti panagsukimat iti adayo a rehion ti Aisén. Ti kalsada Carretera Austral ket nalukatan kadagiti tawen ti 1980.

## Heograpia ken klima
Ti komuna ti Coyhaique ket gumay-at iti kalawa iti . Daytoy ket palikmutan babaen dagiti karayan (Simpson ken Coyhaique) ken babaen dagiti bantay. Dagiti bantay ket mabalin a naabongotan iti niebe iti amin a paset ti tawen, isu a ti Coihaique ket sagpaminsan a makunkuna a kas ti siudad ti agnanayon a niebe.

Babaen ti pannakaidasig ti klima ti Köppen, ti  Coyhaique ket addaan iti maysa nga oceaniko a klima (*Cfb*), ngem daytoy ket saan a nabasbasa ngem dagiti pagtaengan iti aplaya a kas ti Puerto Montt wenno Puerto Aysén gapu ta dagiti banbantay ti aplaya ket makaited iti panaglapped manipud kadagiti angin iti laud. Moderado dagiti temperatura kadagiti las-ud ti bulan iti Nobiembre aginggana iti Abril, bayat a manipud iti Mayo aginggana iti Oktubre, nalam-ek dagiti temperatura gapu ti posibilidad iti panagniebe.




## Dagiti nagibasaran


## Dagiti akinruar a silpo
Abagatan a Sulawesi

Ti **Abagatan a Sulawesi** (;  ) ket ti probinsia idiay akin-abagatan a peninsula ti Sulawesi. Ti purpuro ti Is-isla Selayar ket parte pay ti probinsia. Ti kapitoliona ket ti Makasar. Ti probinsia ket beddengan babaen ti Tengnga a Sulawesi ken Laud a Sulawesi iti amianan, ti Golpo ti Bone ken Abagatan a daya a Sulawesi iti daya, ti Lingsat Makasar iti laud, ken ti Baybay Flores iti abagatan.

Kinarkulo ti senso idi 2010 ti populasion a kas 8,032,551 ken mangaramid daytoy ti Abagatan a Sulawesi iti kaaduan ti populasion a probinsia ti isla (46% ti populasion ti Sulawesi ket adda iti Abagatan a Sulawesi), ken ti maikanem a kaaduan ti populasion a probinsia idiay Indonesia. Dagiti kangrunaan a grupo ti etniko iti Abagatan a Sulawesi ket dagiti Bugines, Makasares, Toraja, ken Mandar. Ti ekonomia ti probinsia ket naibatay iti agrikultura, panagkalap, ken ti panagmina iti balitok, magnesio, landok ken dagiti dadduma pay a metal.
Tengnga a Sulawesi

Ti **Tengnga a Sulawesi** (Indones: *Sulawesi Tengah*) ket ti probinsia ti Indonesia a mabirukan iti tengnga ti isla ti Sulawesi. Ti kapitoliona ket kadakkelan a siudad ket ti Palu. Ti populasion ket 2,633,420 manipud iti senso idi 2010 para iti probinsia, bayat a ti kaudian nga opisial a karkulo (para iti Enero 2014) ket 2,839,290.

Napundar idi 1964, ti Tengnga a Sulawesi ket addaan iti kalawa iti . Daytoy ket beddengan babaen dagiti probinsia ti Gorontalo iti amianan, ti Laud a Sulawesi, Abagatan a Sulawesi ken Abagatan a daya a Sulawesi iti abagatan, babaen ti Maluku iti daya, ken babaen ti Lingsat Makasar iti laud.

## Dagiti nagibasaran
Abagatan a daya a Sulawesi

Ti **Abagatan a daya a Sulawesi** (, pangyababaan: *Sultra*) ket ti probinsia ti Sulawesi, a mangporma iti akin-abagatan a daya a peninsula iti dayta nga isla, a maikuyog kadagiti bilang ti dadakkel nga isla a kas ti Buton, Muna, Kabaena ken Wawonii, nga agraman kadagiti babbabassit nga isla. Ti kapitoliona ket ti Kendari, iti daya nga aplaya ti peninsula.

Ti probinsia ket awanan iti kalsada a mangisilpo kadagiti sabali aparte ti isla, ken ti kangrunaan a silpo iti pagluganan ket ti ti panagballasiw ti ferry iti Golpo Bone iti pagbaetan ti Watampone (Bone) iti Abagatan a Sulawesi ken ti puerto ti Kolaka iti Abagatan a daya a Sulawesi.
Laud a Sulawesi

Ti **Laud a Sulawesi** () ket maysa a probinsia ti Indonesia. Daytoy ket mabirukan idiay akinlaud nga isla ti Sulawesi. Ti kapitoliona ket ti Mamuju ken nairehistro ti populasion iti 1,158,651 manipud iti senso idi 2010; ti kaudian nga opisial a karkulo (para iti Enero 2014) ket 1,284,620.

Ti probinsia ket napundar idi 2004, ken naisina daytoy manipud iti Abagatan a Sulawesi.

## Heograpia
Daytoy ket adda iti Sulawesi (dati a Celebes) ken mainayon dagiti rehensia ti (*kabupaten*) ti Polewali Mandar, Mamasa, Majene, Mamuju, ken Mamuju Utara, ken parte idi daytoy ti Abagatan a Sulawesi. Ti kalawa ti probinsia ket 16,796.19&nbsp;km2.

## Ekonomia
Ti ekonomiana ket kangrunaan a buklen ti panagmina, agrikultura lken panagkalap.
Rehion ti Aysén

Ti **Rehion ti Aysén del General Carlos Ibáñez del Campo** (, ,  **'), kadawyan a maipangyababa iti **Rehion ti Aysén** wenno **Aisén''', ket maysa kadagiti sangapulo ket lima nga administratibo a pannakabingbingay ti Chile. Uray no ti maikatlo a kadakkelan iti lugar, ti rehion ket isu ti kabassitan ti populasion a rehion iti Chile iti 102,317 manipud idi 2017. Ti kapitolio ti rehion ket ti Coihaique, ti dati a kanagan ti rehion.

## Dagiti nagibasaran


## Dagiti akinruar a silpo

*Opisial a website ti Rehional a Gobierno ti Aysén
Amianan a Sulawesi

Ti **Amianan a Sulawesi** () ket ti probinsia ti Indonesia.  Daytoy ket mabirukan iti akin-amianan a peninsula ti isla ti Sulawesi, idiay Peninsula Minahasa, mabirukan iti abagatan ti Filipinas ken abagatan a daya ti Malaysia. Daytoy ket beddenganna ti Filipinas iti amianan, ti Baybay Maluku iti daya, ti Gorontalo iti laud ken ti Golpo ti Tomini iti abagatan. Ti kapitolio ken kadakkelan a siudad ti probinsia ket ti Manado, ken ti populasionna ket 4,135,526 segun ti senso idi 2010; ti kaudian nga opisial a karkulo (para iti Enero 2014) ket 4,353,540. Ti Manado ket isu pay ti kangrunaan a sumrekan ken ti sentro ti ekonomia ti probinsia. Dagiti sabali pay a nangruna nga ili ket ti Tomohon ken Bitung. Manipud iti senso ti Indonesia idi 2016, ti dagup a populasion ti Amianan a Sulawesi ket 2.771.159. Adda dagiti 41 a banbantay nga addaan iti kangato a sumakop manipud iti 1,112 – 1,995 asl. Kaaduan dagiti kasasaad ti heolohia ket dagiti ubing a rehion ti bulkan, adda dagiti adu a bilang dagiti panagbettak ken dagiti aktibo a balisongsong a sukog dagiti aktibo a bulkan a mabirukan iti tengnga a Minahasa, Bolaang Mongondow ken Is-isla Sangihe.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*
Doda

Ni **Dorota Aqualiteja "Doda" Rabczewska**   ket maysa nga artista ken kumakanta manipud idiay Polonia.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Website ni Doda
* Doda - IMDB
Luek San Miguel

Ti **Luek San Miguel** ket ti dakkel a luek idiay Peninsula Bicol iti isla ti Luzon iti Filipinas. Daytoy ket sakupenna dagiti probinsia ti Camarines Norte ken Camarines Sur.

## Ladawan

Papeles:San Miguel Bay Sunset.jpg|Ilelennek ti init idiay Luek San Miguel
Naungaw a pagsasao

Ti maysa a **naungaw a pagsasao**  ket ti pagsasao nga awanen kadagiti ania man a mangisasao, a naipangpangruna no daytoy ket awanen dagiti sibibiag a kaputotan. Iti pannakaigiddiat, ti  *natay a pagsasao* ket ti "maysa a saanen a patneng a pagsasao iti ania man a komunidad", uray no maus-usar pay laeng, kasla ti Latin.

Iti moderno a paset ti panawen, ti ipupusay ti pagsasao ket kadawyan a nagresultaan manipud iti proseso ti asimilasion ti kultura a pakaiturongan ti pannakaiyakar ti pagsasao, ken ti agin-inut a panagpanaw iti patneng a pagsasao tapno makaykayat iti maysa a gangganaet a *[[lingua franca]]*.

Ti pagsasao nga agdama nga addaan kadagiti sibibiag a patneng nga agsasao ket makunkuna a moderno a pagsasao.
Manipud kadagiti tawen ti 2000, ti dagup iti agarup a 7,000 dagiti patneng a naisasao apagsasao ket adda iti sangalubongan. Kaaduan kadagitoy ket babassit a pagsasao a madangran iti pannakaawan; ti maysa a karkulo a naipablaak idi 2004 ket nangnamnama nga adda dagiti agarup a 90% kadagiti agdama a naisasao a pagsasao ket awandanton intono 2050.

## Dagiti nagibasaran
Kazuo Ishiguro

Ni **Kazuo Ishiguro**  ket ti nangabak iti Premio Nobel nga Ingles a nobelista, mannurat iti senario, ken mannurat iti ababa a sarita. Isu ket naiyanak idiay Nagasaki, Hapon; ti pamiliana ket immalisda idiay Inglatera idi 1960 idi isu ket agtawen iti lima. Nagturpos ni Ishiguro manipud iti Unibersidad ti Kent iti grado ti titulo iti Ingles ken Pilosopia idi 1978 ken nakagun-od iti master manipud iti kurso iti kreatibo a panagsurat idiay Unibersidad ti East Anglia idi 1980.

Naikeddeng ni Ishiguro a kas maysa kadagiti naselebraduan a mannurat iti piksion iti lubong iti agsasao iti Ingles, ken nakaawat isuna kadagiti uppat a nominasion iti Premio Man Booker, ken nangabak iti dayta a gunguna idi 1989, para itinobelana iti *[[The Remains of the Day]]*. Ti nobela ni Ishiguro idi 2005 iti *[[Never Let Me Go (nobela)|Never Let Me Go]]*, ket ninaganan idi babaen ti *[[Time (magasin)|Time]]* a kas ti kalaingan a nobela iti dayta a tawen, ken nairaman idi iti listaan ti magasin kadagiti 100 a kalaingan a nobela iti pagsasao nga Ingles a naipablaak idi baetan ti 1923 ken 2005. Dimmakkel iti pamilia a Hapon idiay Nagkaykaysa a Pagarian ket nangruna iti panagsuratna, gapu ta nangipakabael kaniana, ken kinunana, ti panagkita kadagiti panag manipud iti sabali a perpektibo kadagiti adu a Briton a kakaduana. Ti maikapito a nobelana iti *[[The Buried Giant]]*, ket naipablaak idi 2015.

Idi 2017, ginungunaan ti Sueko nga Akademia ni Ishiguro iti Premio Nobel iti Literatura, ken inpalawagda isuna iti dakamatna a kas maysa  mannurat "nga isu, kadagiti nobela iti nalatak a puersa ti panagrikna, ket nanglukat iti dariwangwang iti kaunegan iti alliaw a kapanunotantayo ti pannakaikapet iti lubong".

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Aceh

Ti **Aceh** ((Acehnes: *Acèh* (); Jawoë: ; Olandes: *Atjeh* wenn *Aceh*)  ket ti probinsia ti Indonesia. Ti teritorio ket mabirukan iti akin-amianan a patingga ti Sumatra. Ti kapitoliona a ket ti Banda Aceh. Daytoy ket asideg iti Is-isla Andaman ken Nicobar ti India ken naisina kaniada babaen ti Baybay Andaman. Ti populasionna ket addaan iti kangatuan a porsiento dagiti Muslim idiay Indonesia, a kaaduanda nga agbibiag segun dagiti ugali ken dagiti linteg ti Sharia.

Adda dagiti 10 indihenio nga etniko a grupo iti daytoy a rehion, ti kadakkelan ket ti tattao nga Acehnes, a mangbukel iti agarup a 80% aginggana iti 90% iti populasion ti rehion. Ti Aceh ket naipagpagarup nga isu ti lugar a nangrugian iti pannakaiwarwaras ti Islam idiay Indonesia, ken ti kangrunaan a banag iti pannakaiwarwaras ti Islam iti Abagatan a daya nga Asia. Naabutan ti Islam ti Aceh (Dagiti pagarian ti Fansur ken Lamuri) idi agarup a 1250 AD. Idi nasapa a maikasangapulo ket pito a siglo ti Sultanato ti Aceh ket isu idi ti kabaknangan, nabileg ken ti kaaduan a naimuyongan nga estado iti rehion ti Linglingsat Malaka. Ti Aceh ket addaan iti pakasaritaan iti politikal a wayawaya ken ti resistansia iti panagtengngel babaen dagiti gangganaet, mairaman dagiti dati nga Olandes a kolonista ken ti gobierno ti Indonesia.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Riau

Ti **Riau** (Jawi: ), ket ti probinsia ti Indonesia. Daytoy ket mabirukan idiay tengnga-akindaya nga aplaya ti Sumatra iti igid ti Lingsat ti Malaka. Aginggana idi 2004 ti probinsia ket mangiraman ti adda iti taaw nga Is-isla Riau, ti dakkel a grupo dagiti bassit nga isla (dagiti kangrunaan nga isla ket ti Batam ken Bintan) a mabirukan iti daya ti Isla Sumatra ken iti abagatan ti Singapur, sakbay dagitoy nga isla ket napagsisina a kas Probinsia ti Is-isla Riau idi Hulio 2004. Ti kapitolio ti Probinsia ti Riau ken ti kadakkelan a siudad ket ti Pekanbaru. Dagiti sabali pay a nangruna a siudad ket ti Dumai, Selat Panjang, Bagansiapiapi, Bengkalis, Bangkinang, Rengat ken Siak Sri Indrapura. Ti probinsia ket makibinningay kadagiti pagbeddengan a daga iti Amianan a Sumatra iti amianan a laud, ti Laud a Sumatra iti laud, ken ti Jambi iti abagatan.

Ti dagup a kalawa para iti Probinsia ti Riau ket 87,023.66&nbsp;km² , ken sumakop daytoy kadagiti bakras ti Bukit Barisan aginggana iti Lingsat ti Malaka. Ti Riau ket addaan iti nabasa a tropikal a klima nga addaan iti pagtengngaan a panagtudtudo a sumakop iti baetan ti 2000-3000 milimetro iti tinawen, ken ti pagtengngaan a panagtutudo iti tinawen ket agarup a 160 nga al-aldaw.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Laud a Sumatra

Ti **Laud a Sumatra** (, naipangyababaan iti *Sumbar*, Jawi: , Minangkabau: *Sumatera Baraik*) ket ti probinsia ti Indonesia. Daytoy ket mabirukan idiay laud nga aplaya ti isla ti Sumatra. Ti kaudian nga opisial a karkulo para iti Enero 2014 ket mangipakita ti populasion iti 5,098,790. Ti Luad a Sumatra ket nabingbingay kadagiti 12 a rehensia ken dagiti pito a siudad. Daytoy ket relatibo nga addaan iti ad-adu a siudad ngem dagiti sabali a probinsia idiay Indonesia, malaksid ti probinsia ti Java. Ti kapitoliona ket ti Padang.

Daytoy ket beddenganna dagiti probinsia ti Amianan a Sumatra (Sumatera Utara) iti amianan, ti Riau ken Jambi iti daya, ken ti Bengkulu iti abagatan a daya. Daytoy ket mangiraman ti Is-isla Mentawai.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Amianan a Sumatra

Ti **Amianan a Sumatra** (), ket ti probinsia ti Indonesia. Daytoy ke mabirukan idiay isla ti Sumatra, ken ti kapitoliona ket ti Medan. Ti Amianan a Sumatra ket ti maikapat a kaaduan ti populasion a probinsia idiay Indonesia kalpasan ti Laud a Java, Daya a Java ken ti Tengnga a Java ken ti kaaduan ti populasion a probinsia ti Indonesia iti ruar ti Java, iti sumurok a 13.5 a riwriw nga agtataeng idi 2014.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Abagatan a Sumatra

Ti **Abagatan a Sumatra** () ket ti probinsia ti Indonesia. Daytoy ket mabirukan idiay akin-abagatan a parte ti isla ti Sumatra, iti daya ti Banbantay Bukit Barisan. Daytoy ket sakupenna ti  ken addaan iti populasion iti 7,450,394 manipud iti senso idi 2010; ti kaudian nga opisial a karkulo ket 10,675,862 (manipud idi Mayo 2015). Ti kapitolio ti probinsia ket ti Palembang.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Jambi

Ti **Jambi** ket ti probinsia ti Indonesia. Daytoy ket mabirukan idiay daya nga aplaya ti tengnga a Sumatra ken ti kapitoliona ket ti Jambi. Ti probinsia ket addaan iti kalawa iti daga iti 50,058.16&nbsp;km2, ken addaan iti populasion iti 3,092,265 segun ti senso idi 2010; babaen idi 2014 daytoy ket immadu iti 3,412,459.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Bengkulu

Ti **Bengkulu**, historikal nga ammo a kas **Bencoolen** wenno **Bencoolen ti Britaniko**,  ket maysa kadagiti Probinsia ti Indonesia ken mabirukan daytoy idiay abagatan a laud nga aplaya ti Sumatra. Daytoy ket naporma idi 18 Nobiembre 1968 babaen ti panangisina ti dati a lugar ti Residensia ti Bengkulu manipud iti probinsia ti Abagatan a Sumatra (Sumatra Selatan) babaen ti Linteg Blng. 9 of 1967 ken natungpal idi babaen ti Regulasion ti Gobierno Blng. 20 idi 1968. Naiwarwaras kadagiti sumurok a 19,813&nbsp;km2, daytoy ket beddengan babaen dagiti probinsia ti Laud a Sumatra (Sumatra Barat) iti amianan, ti Jambi iti amianan a daya, ti Lampung iti abagatan a daya, ti Abagatan a Sumatra (Sumatra Selatan) iti daya, ken ti Taaw Indiano iti amianan a laud, abagatan, abagatan a laud, ken laud.

Ti Bengkulu ket ti maika-25 a kadakkelan a probinsia babaen ti kalawa; daytoy ket nabingbingay kadagiti siam a rehensia ken ti naisina a siudad ti Bengkulu, ti kapitolio ken kadakkelan a siudad. Ti Bengkulu ket isu pay ti maika-26 a kadakkelan a probinsia babaen ti populasion idiay Indonesia. Segun ti pablaak babaen ti Badan Pusat Statistik, daytoy ket addaan iti maikasangapulo ket maysa a kangatuan iti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaon kadagiti probinsia, nga addaan idi iskor iti agarup a 0.744 in 2013. Babaen idi 2014, ti probinsia ket naipuesto a kas ti maika-28 a kangatuan iti dagup ti domestiko a produkto ken ti maika-20 a kangatuan iti kapaut iti biag iti 70.35 a tawtawen.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Bali

Ti **Bali** (Balines: , Indones: *Pulau Bali*, *Provinsi Bali*) ket ti maysa nga isla a probinsia ti Indonesia nga addaan iti kaaduan a populasion iti Hindu. Ti probinsia ket mangiraman ti isla ti Bali ken dagiti pay babassit a kaarruba nga isla, a naipangpangruna ti Nusa Penida, Nusa Lembongan ken Nusa Ceningan. Daytoy ket mabirukan iti akinlaud unay a patingga ti Is-isla Basbassit a Sunda, a mabirukan ti Java iti laud ken ti Lombok iti daya. Ti kapitoliona ket ti Denpasar ken mabirukan daytoy iti akin-abagatan a parte ti isla.

Iti populasion iti 3,890,757 iti senso idi 2010, ken 4,225,000 manipud idi Enero 2014, ti isla ket ayan ti kaaduan a minoridad a Hindu ti Indonesia. Segun ti senso idi 2010, 83.5% ti populasion ti Bali ket agraraem iti Balines a Hinduismo, sarunean babaen ti 13.4% Muslim, Kristianidad iti 2.5% ken Budismo 0.5%.

Ti Bali ket popular a papanan dagiti turista, ken nakakita daytoyen iti iyaadu kadagiti turista manipud kadagiti tawen ti 1980. Dagiti mainaig iti turismo a negosio ket mangbukel iti 80% iti ekonomiana. Daytoy ket ammo para iti nasayaat a naparang-ay nga artena, a mairaman ti tradisional ken moderno a sala, eskultura, pinintaan, lalat, panagobra iti metal ken musika. Ti Internasional a Piesta ti Pelikula ti Indonesia ket tinengtengngel iti tinawen idiay Bali. Idi Marso 2017, ninaganan ti TripAdvisor ti Bali a kas ti kasayaatan a papanan iti bukodna a gunguna iti Traveller's Choice.

Ti Bali ket parte ti Tranggulo ti Korales, ti lugar nga addaan iti kangatuan iti biodibersidad dagiti sebbangan ti baybay. Iti daytoy laeng a lugar, sumurok a 500 nga agparpartuat iti raw-ang a sebbangan ti korales ti mabirukan ditoy. Para iti panangiyasping, daytoy ket agarup a mamin 7 nga ad-adu ngem ti intero a Karibe. Iti kaudian, ti Bali ket nangsangaili iti ASEAN Summit idi 2011, ti 2013 APEC ken Miss World 2013. Ti Bali ket ayan ti sistema ti panagsibgo ti Subak, ti maysa a Lugar a Tawid ti Lubong ti UNESCO . Daytoy ket ayan pay ti naikaykaysa a kompederasion dagiti pagarian a mangbukel kadagiti 10 a tradisional a naarian a Balines a babbalay, nga iti tunggal maysa a balay ket mangituray iti naisangayan a heograpiko a lugar. Ti kompederasion ket isu ti nagsukat ti Pagarian ti Bali. Dagiti naarian a balay ket saan a bigbigen babaen ti gobierno ti Indonesia; nupay kasta, naipatpatarayen dagitoy manipud idi napundarda sakbay ti kolonisasion ti Olanda.

## Dagiti nagibasaran

## Bibliograpia
* 
* 
* 
* 

## Adu pay a mabasbasa
* 
* 
* Cotterell, Arthur (2015) *Bali: A cultural history*, Signal Books 
* Miguel Covarrubias, *Island of Bali*, 1946. 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Dagiti akinruar a silpo

*
*
*
Banten

.
Ti **Banten** ket ti akinlaud unay a probinsia iti isla ti Java, idiay Indonesia. Ti kapitolio ti probinsia ket ti Serang.

Ti populasion ti Banten ket opisial a nakarkulo iti 11,834,087 idi rugi ti 2014, ngimmato iti sumurok a 10.6 a riwriw iti las-ud ti senso idi 2010.  Dati a parte ti probinsia ti Laud a Java, ti Banten ket nagbalin a naisina a probinsia idi 2000. Ti probinsia ket koridor a paglasatan ti kaarruba nga isla ti Sumatra ti Indonesia.

Iti pakasaritaan, daytoy ket addaan idi iti kultura a naisangayan manipud iti amin a Java ken iti kaaduan a purpuro ti Indonesia. Kadagiti kaudian a tawen, ti akin-amianan a kagudua, a naisangayan kadagiti lugar nga asideg iti Jakarta ken ti igid ti baybay ti Baybay Java, ket nakasanay iti napardas nga iya-adu ti populasion ken urbanisasion, bayat a ti akin-abagatan a kagudua, a naisangayan ti sumangsango iti Taaw Indiano, ket mangitaltalinaay iti tradisonal a karakterna.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Is-isla Bangka Belitung

Ti **Is-isla Bangka Belitung** (Indones: *Kepulauan Bangka Belitung*), ket ti probinsia ti Indonesia, ken dati a parte ti Probinsia ti Abagatan a Sumatra. Mabirukan iti akin-abagatan a daya nga aplaya ti Sumatra, ti probinsia ket buklen dagiti dua a nangruna nga isla, ti Bangka ken Belitung, ken dagiti nadumaduma a babbabassit nga isla. Ti Lingsat Bangka ket mangisina iti Sumatra ken Bangka, ken ti Lingsat Gaspar ket mangisina iti Bangka ken Belitung. Ti Baybay Natuna ket adda iti amianan, ti Baybay Java ket adda iti abagatan, ken ti probinsia ket naisina manipud iti Borneo iti daya babaen ti Lingsat Karimata. Ti probinsia ket beddengan babaen ti Abagatan a Sumatra iti laud, ti Isla Riau iti amianan, ti Laud a Kalimantan iti daya ken ti Baybay Java iti abagatan. Ti kapitoliona ket ti Pangkal Pinang, ken isu daytoy ti sentro ti ekonomia ti probinsia ken ti tugaw ti Probinsial a Gobierno ti Bangka-Belitung. Dagiti dadduma pay a siudad ken dagiti ili idiay Bangka-Belitung ket mairaman ti Sungailiat, Tanjung Pandan ken Manggar.  Manipud iti senso idi 2015, ti populasion ti Bangka-Belitung ket 1,372,813. Ti probinsia ket addaan iti maysa ekuatorial a klima ken addaan kadagiti tropikal a kabakiran, ngem dagitoy ket maaw-awanen gapu iti panagpukpukan kadagiti kayo. Ti Bantay Maras ket isu ti kangatuan a punto iti proboinsia ken ti isla ti Bangka, itikatayag iti 699&nbsp;m. Adda dagiti nadumaduma a karayan iti probinsia, kas ti Karayan Sebuku, Karayan Baturusar ken Karayan Mendo.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Gorontalo

Ti **Gorontalo** (**Hulontalo**) ket ti probinsia ti Indonesia iti isla ti Sulawesi. Daytoy ket napartuat idi Disiembre 5, 2000. Iti pakasaritaan, daytoy ket sentron para iti pannakaiwarwaras ti Islam iti Akindaya nga Indonesia. Naisangayan ti klasiko a napino nga arte ken kultura ti Gorontales kas ti Karawo, Upiya Karanji (Songkok Gorontalo) wenno ti parbo a nagan iti "Peci Gusdur" (ti Gusdur kas ti Maika-4 a Presidente ti Indonesia), ken daniw. Ti probinsia ti Gorontalo ket mabirukan iti peninsula (Peninsula Gorontalo) iti akin-amianan a parte ti Sulawesi, a mabirukan iti akinlaud a parte ti probinsia ti Amianan a Sulawesi. Ti dagup a kalawa ti probinsia ket  ken addaan iti populasion iti 1, 133, 237(2016), ken ti densidad ti populasion iti 88 nga agtataeng / km². Ti Gorontalo ket kangrunaan a tinagtagitao babaen dagiti nadumaduma a grupo a buklen dagiti nadumaduma a Pohala'a (Pamilia), kadagitoy ket ti Pohala'a Gorontalo (Etniko a Hulontalo), Pohala'a Suwawa (Etniko a Suwawa/Tuwawa), ken Pohala'a Limboto (Etniko a Limutu). Ti Pohala'a Bolango (Etniko a Bulango/Bolango) ken Pohala'a Atinggola (Etniko a Atinggola) ket maikategoriada pay kadagiti tribu ti Gorontalo (ammo pay a kas Hulontalo, Gorontalese wenno Gorontaloan). Naipampamattian daytoy a ti pannakaiwarwaras ti diaspora a Gorontales ket nakaabot iti maminlima a beses iti agdama a populasion idiay Gorontalo ken naiwarwarasda itan iti amin a paset ti Indonesia ken dagiti dadduma a pagilian .

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Maluku (probinsia)

Ti **Maluku** ket ti maysa a probinsia ti Indonesia. Daytoy ket buklen dagiti akintengnga ken akin-abagatan a rehion ti Is-isla Maluku. Ti kangrunaan a siudad ken kapitolo ti probinsia ket ti Ambon idiay bassit nga Isla Ambon. Ti probinsia ket addaan iti populasion iti  manipud iti senso idi 2010, ken ti kaudian a karkulo (manipud idi Enero 2014) ket 1,708,190.

Amin dagiti Is-isla ti Maluku ket parte idi ti bugbugtong a probinsia manipud idi a 1950 aginggana idi 1999. Idi 1999 ti akin-amianan a parte ti Maluku (buklen idi ti Rehensia ti Maluku Utara, ti Rehensia ti Halmahera Tengah ken ti Siudad ti Ternate) ket naisinada tapno mangporma iti naisina a probinsia iti Amianan a Maluku (Indones: Maluku Utara)

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Amianan a Maluku

Ti **Amianan a Maluku** () ket ti probinsia ti Indonesia. Daytoy ket sakupenna ti akin-amianan a parte ti Is-isla Maluku. Ti kapitolio ti probinisa ket ti Sofifi, iti Halmahera, ken ti kaaduan ti sentro ti populasion ket ti isla ti Ternate.

Ti Is-isla Maluku ket dati idi nga inadministro a kas bugbugtong a probinsia, nupay kasta, daytoy ket naisina kadagiti dua a probinsia idi 1999, nga iti Amianan a Maluku ket napartuat manipud iti akin-amianan a seksion ti probinsia ti Maluku.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Is-isla Riau

Ti **Is-isla Riau** (Indones; *Kepulauan Riau*, akronimo; *Kepri*), ket ti probinsia ti Indonesia. Daytoy ket buklen ti nangruna a grupo ti Purpuro Riau a mairaman dagiti sabali a grupo ti sila iti abagatan, daya ken amianan a daya.  Iti Indones, ti Is-isla Riau ken Purpuro Riau ket kapadpada ken mailasinda babaen ti balikas para iti probinsia iti "Provinsi".

Kasisigud idi a parte ti probinsia ti Riau, ti Is-isla Riau ket naisina kas sabali a probinsia idi Septiembre 2002.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Laud a Nusa Tenggara

Ti **Laud a Nusa Tenggara** ( – NTB) ket ti probinsia ti Indonesia. Daytoy ket buklen ti akinlaud a paset ti Is-isla Basbassit a Sunda, malaksid ti Bali a daytoy ket bukod a probinsia. Ti Mataram, idiay Lombok, ket ti kapitolio ken kadakkelan a siudad iti probinsia. Ti populasion ket 4,496,855 manipud iti senso idi 2010; ti kaudian a karkulo (para iti Enero 2014) ket 4,702,389. Ti kalawa ti probinsia ket 19,708.79&nbsp;km2.
Dagiti dua a kadakkelan nga isla iti probinsia ket ti Lombok iti laud ken ti dakdakkel nga isla Sumbawa iti daya. Dagiti isla ti Flores ken Sumba ket parte ti Daya a Nusa Tenggara.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Daya a Nusa Tenggara

Ti **Daya a Nusa Tenggara** ( – **NTT**) ket ti akin-abagatan unay a probinsia ti Indonesia. Daytoy ket mabirukan idiay akindaya a parte ti Is-isla Basbassit a Sunda ken mangiraman iti Laud a Timor. Daytoy ket addaan iti dagup a kalawa iti 47,245.82&nbsp;km2, ken ti populasion ket 4,683,827 manipud iti senso idi 2010; ti kaudian nga opisial a karkulo idi Enero 2014 ket 5,070,746. Ti kapitolio ti probinsia ket ti Kupang iti Laud a Timor.

Ti probinsia ket buklen dagiti ad-adu ngem 500 nga isla, dagiti tallo a kadakeklan ket ti Flores, Sumba, ken ti akinlaud a kagudua ti Timor (Laud a Timor). Ti akindaya a parte ti Timor ket ti nawaya a pagilian ti Daya a Timor.

Ti Daya a Nusa Tenggara ket ti kaikaisuna a probinsia idiay Indonesia a ti kaaduan a relihion ket Romano Katolisismo. Ti kayat a sawen ti Nusa Tenggara Timur, iti Indones ket "akindaya akin-abagatan a daya nga is-isla"; a no maiyasping iti *Nusa Tenggara Barat*, a ti kayatna a sawen ket "akinlaud akin-abagatan a daya nga is-isla" a pakabirukan ti Lombok ken Sumbawa.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Lampung (probinsia)

Ti **Lampung** ket ti probinsia ti Indonesia. Daytoy ket mabirukan idiay akin-abagatan nga ungto ti isla ti Sumatra ken beddenganna dagiti probinsia ti Bengkulu ken Abagatan a Sumatra iti amianan. Ti Lampung ket ti kasisigud a pagtaengan dagiti tattao a Lampung, nga agsasao iti bukodda a pagsasao ken addaanda iti bukodda a sinuratan. Ti kapitoliona ket ti Bandar Lampung.

Ti probinsia ket addaan iti populasion iti 7,596,115 manipud iti senso idi 2010; ti kaudian a karkulo (manipud idi Enero 2014) ket 7,972,246. Tallo a pagkatlo iti agdama a populasion ti Lampung ket nagtaud kadagiti immakar manipud iti Java, ti Madura, ken Bali. Dagitoy ket bukodda nga immakar, tapno agbirukda kadagiti ad-adu a daga ngem iti magun-odda iti napuspusek iti populasion nga is-isla, ken kas parte ti transmigrasion a programa ti nailian a gobierno, a ti Lampung ket maysa idi kadagiti kasapaan ken kaaduan a papanan ti transmigrasion.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Daya a Java

Ti **Daya a Java** (, naipangyababa a kas Jatim, ) ket maysa a probinsia ti Indonesia. Daytoy ket mabirukan idiay akindaya a Java, daytoy ket mangiraman iti isla ti Madura, a maikapet iti Java babaen ti kaatiddogan a rangtay idiay Indonesia, ti Rangtay Suramadu, ken ti pay Kangean ken purpuro Masalembu a mabirukan iti ad-adayo a daya ken amianan. Ti kapitoliona ket ti Surabaya, ti maikadua a kadakkelan a siudad idiay Indonesia ken maysa a nangruna a sentro ti industria. Ti Banyuwangi ket ti kadakkelan a rehensia idiay Daya a Java ken ti kadakkelan iti isla ti Java.

Daytoy ket sakupenna ti kalawa iti 47,800&nbsp;km2. Segun ti karkulo iti senso idi 2010, adda dagiti 37,476,757 a tattao nga agtataeng idiay Daya a Java, a mangaramid daytoy iti maikadua a kaaduan ti populasion a probinsia ti Indonesia; ti kaudian nga opisial a karkulo (para iti Enero 2014) ket 41,529,481.

Daytoy ket addaan iti daga a pagbeddengan iti probinsia ti Tengnga a Java iti laud; ti Baybay Java ken beddengan ti Taaw Indiano dagiti akin-amianan ken akin-abagatan nga aplyana, bayat a ti akikid a Lingsat Bali iti daya ket mangisina ti Java manipud iti Bali.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Espesial a Rehion ti Yogyakarta

Ti **Espesial nga Administratibo a Rehion ti Yogyakarta** (,  *(DIY),* wenno simple laeng a **Yogyakarta**) ket ti rehion ti Republika ti Indonesia iti tengnga ti Java. Ti administratibo a kapitoliona ket ti siudad ti Yogyakarta.

Uray no daytoy ket maisina nga administratibo nga entidad, ti Yogyakarta ket historikal ken kultural a parte ti Tengnga a Java. Ti saan a mawaswas a panagsuporta ti Yogyakarta para iti Indonesia ken patriotismo ni Sultan Hamengkubuwono IX ket nangruna iti panagsagaba ti Indonesia para iti wayawaya idi las-ud ti Nailian  a Yaalsa ti Indonesia (1945–1949). Daytoy itan ti kaikaisuna a rehion idiay Indonesia nga iturturayan pay laeng iti maysa a kasakbayan ti kolonia a monarkia, ti Sultan ti Yogyakarta, nga agserbi a kas tawid a daulo ti rehion. Ti agdama a Sultan ket ni Hamengkubuwono X.

Iti Habanes daytoy ket maibalikas a kas , ken nanaganan manipud iti siudad ti Ayodhya iti mitolohia ti Habanes-Hindu.

Ti Olandes a nagan ti Espesial a Rehion ket **Djokjakarta**.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Is-isla Basbassit a Sunda

Ti **Is-isla Basbassit a Sunda** ( "purpuro akin-abagatan a daya" wenno  "purpuro basbassit a Sundanes")
ket dagiti grupo ti isla iti Maritimo nga Abagatan a daya nga Asia, iti amianan ti Australia. No kakuyogna ti Is-isla Nalatak a Sunda iti laud dagitoy ket mangbukelda iti Is-isla Sunda.  Dagiti isla ket parte ti bulkaniko nga arko, ti Arko ti Sunda, a pinorma babaen ti subduksion iti igid ti Trinsera Sunda iti Baybay Java.

Dagiti kangrunaan nga Is-isla Basbassit a Sunda ket, manipud iti laud nga agpadaya: ti Bali, Lombok, Sumbawa, Flores, Sumba, Timor, purpuro Alor, Is-isla Barat Daya, ken Is-isla Tanimbar.

## Administrasion
Dagiti Basbassit a Sunda ket buklen dagiti adu nga isla, kaaduan kadagitoy ket parte ti Indonesia ken naadministroda a kas dagiti  probinsia ti Bali, Laud a Nusa Tenggara, Daya a Nusa Tenggara ken ti akin-abagatan a parte ti Maluku.

Ti akindaya a kagudua ti Timor ket parte ti Daya a Timor.

## Heolohia
Ti Is-isla Basbassit a Sunda ket buklen dagiti dua a maipapan iti heolohia a naisangayan a purpuro. Ti akin-amianan a purpuro, a mangiraman ti Bali, Lombok, Sumbawa, Flores ken Wetar, ket bulkaniko iti nagtaudan. Adda dagitoy a bulkan, kas ti Bantay Rinjani idiay Lombok, ket aktiboda pay laeng bayat a dagiti dadduma, a kas ti Kelimutu idiay Flores nga addaan kadagiti tallo nga addaan iti nadumaduma a maris nga abut ti bulkan a dandanaw, ket saanda nga aktibo. Ti akin-amianan a purpuro ket nangrugi a naporma idi las-ud ti Plioseno, idi agarup a 15 a riwriw a tawen, kas nagresultaan ti panagdinnungpar a nagbaetan ti Australiano ken dagiti plata Asiano. Dagiti isla iti akin-abagatan a purpuro, a mairaman ti Sumba, Timor ken ti Babar, ket saanda a bulkaniko ken agparangda a tagikua ti plata Australiano. Ti heolohia ken ekolohia ti akin-amianan a purpuro ket makibinningayda iti agpada a pakasaritaan, dagiti gupit ken dagiti proseso iti akin-abagatan nga Is-isla Maluku, nga agtuloy nga isu met laeng nga isla nga arko iti daya.

Adda atiddog a pakasaritaan iti panagadal iti heolohia kadagitoy a rehion manipud kadagiti panawen ti kolonia ti Indonesia; nupay kasta, ti maipapan iti heolohia a pormasion ti ken panagrang-ay ken saan unay a maawatan, ken dagiti teoria iti ebolusion dagiti isla ket nakaroda a nagbalbaliw idi las-ud dagiti naudi a dekada ti maika-20 a siglo.

Mabirukan iti nagdinnungparan dagiti dua a pata ti tektoniko, ti Is-isla Basbassit a Sunda ket buklen dagiti addaan iti karikutan iti heolohia ken dagiti aktibo a rehion iti lubong.

Adda dagiti bilang dagiti bulkan a mabirukan iti Is-isla Basbassit a Sunda.

## Dagiti nota

## Dagiti nagibasaran
* 

## Dagiti akinruar a silpo
*
Golpo Huon

Ti **Golpo Huon** ket  ti maysa a dakkel a golpo iti akindaya a Papua Baro a Guinea, iti . Daytoy ket beddengan babaen ti Peninsula Huon iti amianan. Isuda a dua ket nanaganan kenni Jean-Michel Huon de Kermadec ti maysa Pranses nga eksplorador. Ti Golpo Huon ket parte ti Baybay Solomon. Ti Lae, kapitolio ti Probinsia ti Morobe ket mabirukan idiay akin-amianan nga aplaya ti golpo.

Ti **Luek Markham** ket mangporma ti amianan-akinlaud a suli ti Golpo Huon, iti pagpatinggaan ti Karayan Markham.
Baybay ti Libya

Ti **Baybay ti Libya** (Griego , Latin *Libycum Mare*, Arabiko *البحر الليبي*) ket ti paset ti Baybay Mediteraneo iti amianan iti aplaya ti Aprika ti taga-ugma a *Libya*, kas iti Cyrenaica, ken Marmarica
(ti aplaya iti itan ket akindaya a Libya ken ti akinlaud nga Ehipto, iti pagbaetan ti Tobruk ken Alexandria).  Daytoy a panangikeddeng ket inus-usar idi babaen dagiti taga-ugma a heograpo a mangipalawag ti akin-abagatan a Mediteraneo, ngem ti termino ket naus-usar pay babaen dagiti moderno mannurat iti panagbanniaga ken dagiti kartograpo.  Ti akin-abagatan nga igid ti baybay ti Creta a beddengan ti Baybay ti Libya ket mangiraman ti Banbantay Asterousia ken Tanap Mesara; daytoy a lugar ket pakabirukan dagiti adu a taga-ugma a pagtaengan ti Panawen ti Bronse a mairaman dagiti lugar ti Kommos, Hagia Triada ken Phaistos.

Malaksid ti Creta, dagiti sabali nga isla iti Baybay ti Libya ket ti Gavdos, Gavdopoula, Koufonisi ken Chrysi.

Iti daya ket ti Baybay Levantino, iti amianan ket ti Baybay Honiko, ken iti laud ket ti Lingsat ti Sicilia.

## Kitaen pay
*Banbantay Asterousia
*Golpo ti Sidra

## Dagiti nagibasaran
Laud a Java

Ti **Laud a Java** (, naipangyababa a kas *Jabar*; Sundanes:  *Jawa Kulon*) ket ti probinsia ti Indonesia. Daytoy ket mabirukan iti akinlaud a parte ti isla ti Java ken ti kapitoliona ken kadakkelan a siudad ket ti Bandung, ngem kaaduan ti populasionna iti amianan a laud a suli ti probinsia ket agtataengda kadagiti lugar a suburbo aginggana iti dakdakkel pay nga urbano a lugar ti Jakarta, uray no ti siudad ket mabirukan iti ruar ti administratibo a probinsia. Ti populasion ti probinssia ket 46.3 a riwriw (idi 2014) ken daytoy ti kaaduan ti populasion kadagiti probinsia ti Indonesia.

Dagiti adda iti tengnga a lugar ti Bogor, ti maysa a siudad iti Laud a Java, ket addaan iti maysa kadagiti kapusekan iti densidad ti populasion iti lubong, bayat a ti Bekasi ken Depok ket respektiboda a maika-7 ken maika-10 a kaaduan iti populasion a suburbo ti lubong (ti Tangerang iti kaasideg ti probinsia ti Banten ket maika-9); idi 2014 ti Bekasi ket addaan iti 2,510,951 ken ti Depok ket addaan iti 1,869,681 nga agtataeng. Amin dagitoy a siudad ket suburbano iti Jakarta.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Tengnga a Java

Ti **Tengnga a Java** (; , naipangyababa a kas Jateng) ket ti probinsia ti Indonesia. Daytoy a probinsia ket mabirukan iti tengnga ti isla ti Java. Ti administratibo a kapitoliona ket ti Semarang.

Ti kalawa ti probinsia ket 32,800.69&nbsp;km2, agarup a pagkapat iti dagup a kalawa ti daga ti Java. Ti populasionna ket  manipud iti senso idi 2015; daytoy ti maikatlo a kaaduan ti populasion a probisnia iti Java ken Indonesia kalpasan ti Laud a Java ken Daya a Java.

Ti Tengnga a Java ket kultural pay a konsepto a mangiraman iti Espesial a Rehion ken siudad ti Yogyakarta ken ti pay Probinsia ti Tengnga a Java. Nupay kasta, iti administratibo ti siudad ken dagiti mangpalikmut a rehensia ket mangpormada iti maisina a espesial a rehion (kapada iti probinsia) ken manipud idi nawayaan ti Indonesia, daytoy ket naisinan a naadministro.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Nanporo, Hokkaido

Ti  ket maysa nga  ili a mabirukan idiay Subprepektura ti Sorachi, Hokkaido, Hapon. Daytoy ket maysa a pagturogan nga ili ti Sapporo.

Manipud idi Septiembre 2016, ti ili ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 7,886, ken ti densidad ti populasion iti 96 a tattao iti tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 81.49&nbsp;km².

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
*Opisial awebsite
Naie, Hokkaido

Ti  ket ti maysa nga ili a mabirukan idiay Subprepektura ti Sorachi, Hokkaido, Hapon.

Manipud idi Septiembre 2016, ti ili ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 5,664. Ti dagup a kalawa ket 88.05&nbsp;km².

Ti Naie ket naisilpo iti Dōō Expressway wenno the Dōō Expressway (Hokkaidō Expressway) nga agraman kadagiti interchangena.

Kadagiti napalabas a panawen ti iliket narang-ay a kas sentro ti industria ti uging, ngem nakaron a bimmassit ti populasionna.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
*Opisial a website
Kamisunagawa, Hokkaido

Ti  ket maysa nga  ili a mabirukan idiay Subprepektura ti Sorachi, Hokkaido, Hapon.

## Pakasaritaan
*1949 – naisina ti Ili ti Kamisunagawa manipud kadagiti ili ti Sunagawa ken Utashinai (sangkapaset).
*2009 – ti Ili ti Kamisunagawa, a naipangpangruna iti pasilidad a pangsubokan iti mikrograbidad, ket nagbalin a nakainaganan ti abut ti bulkan iti 25143 Itokawa, ti maysa nga asteroid a binisita babaen ti awan naganna a pagluganan iti limbang iti Hapon nga agnagan iti Hayabusa.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
*Opisial a website
Tsukigata, Hokkaido

Ti  ket maysa nga  ili a mabirukan idiay Subprepektura ti Sorachi, Hokkaido, Hapon.

Manipud idi Septiembre 2016, ti ili ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 3,429. Ti dagup a kalawa ket 151.05&nbsp;km².

## Pakasaritaan

Nagtaud ti naganm ti ili manipud iti immuna a warden tiPagbaludan ti Kabato, a mabirukan idiay Tsukigata, Kiyoshi Tsukigata.
* 1881: Napundar ti Pagbaludan ti Kabato. Immuna a warden: Kiyoshi Tsukigata. Napundar ti purok tio Tsukigata.
* 1899: Napundar ti purok ti Urausu (itan ket ti Ili ti Urausu) a kas sabali nga entidad manipud iti ili ti Tsukigata.
* 1953: Ti purok ti Tsukigata ket nagbalin nga ili ti Tsukigata.
* 1981: Maika-100 nga anibersario ti ili ti Tsukigata.
* 1983: Napundar ti museo ti Pagbaludan ti Tsukigata.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
*Opisial a website
Subprepektura ti Sorachi

Ti  ket ti subprepektura ti  Prepektura ti Hokkaido, Hapon. Manipud idi 2004, ti nakarkulo a populasionna ket 373,736 ken ti kalawan ket 6,558.26 km².

## Heograpia

### Dagiti siudad
* Akabira
* Ashibetsu
* Bibai
* Fukagawa
* Iwamizawa (kapitolio)
* Mikasa
* Sunagawa
* Takikawa
* Utashinai
* Yūbari

### Dagiti ili ken dagiti purok babaen ti distrito
* Distrito ti Kabato
** Shintotsukawa
** Tsukigata
** Urausu
* Distrito ti Sorachi
** Kamisunagawa
** Naie
** Nanporo
* Distrito ti Uryū
** Chippubetsu
** Hokuryū
** Moseushi
** Numata
** Uryū
* Distrito ti Yūbari
** Kuriyama
** Naganuma
** Yuni

## Pakasaritaan
*1897: Napundar ti Subprepektura ti Sorachi.
*1899: Naiyakar ti Purok ti Furano (itan ket Ili ti Kamifurano, Ili ti Nakafurano, Siudad ti Furano, ken Ili ti Minamifurano) iti Subprepektura ti Kamikawa.
*2010: Naiyakar ti Ili ti Horokanai manipud iti Distrito ti Uryū iti Subprepektura ti Kamikawa.

## Dagiti akinruar a silpo
*Opisial a website
Niseko, Hokkaido

Ti  ket maysa nga  ili a mabirukan idiay Subprepektura ti Shiribeshi, Hokkaido, Hapon. Kadagiti tattao a Hapon, ti Niseko ket kangrunaan a mangibaga iti kabambantayan ken ti maysa a lugar iti ili. Nupay kasta, iti ballasiw-taaw ti nagan ket mangibagbaga iti nawatwatiwat a lugar dagiti resort ti ski a mangsakop iti Bantay  Yōtei ti Hokkaido, ken masansan a naibagbaga a kas ti "Bantay Fuji ti Hokkaido", ken dagiti kabambantayan ti Annupuri. Ti nagan a Niseko ket naala manipud iti pagsasao nga Ainu, ken ti kayatna a sawen ket "ti derraas iti bangkag ti karayan iti nauneg a kabanbantayan". Dagiti kangrunaan nga industria ti ili ti Niseko ket ti agrikultura ken turismo.

Manipud idi Septiembre 30, 2017, ti ili ket addaan iti nakarkulo a populasion iti 4,938, ken ti densidad ti populasion iti 25 a tattao tunggal maysa a km². Ti dagup a kalawa ket 197.13&nbsp;km².

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*Opisial a website