open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bobea

Ti ***Bobea*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Amin dagiti sebbangan iti daytoy a henero ket endemiko iti Hawaii. TI *Bobea* ket naipanagan ken ni Jean-Baptiste Bobe-Moreau babaen ni Charles Gaudichaud-Beaupré idi 1830 iti librona iti*Voyage de l'Uranie*.

## Dagiti sebbangan
* *[[Bobea brevipes]]* A.Gray – *ʻAhakea lau liʻi* (Kauaʻi, Oʻahu)
* *[[Bobea gaudichaudii]]* (Cham.  & Schltdl.) H.St.John & Herbst – *ʻAhakea lau nui* (Kauaʻi, Molokaʻi, Maui, isla ti Hawaiʻi)
* *[[Bobea sandwicensis]]* (A.Gray) Hillebr. – *ʻAhakea* (Oʻahu, Molokaʻi, Lānaʻi, Maui)
* *[[Bobea timonioides]]* (Hook.f.) Hillebr. – *ʻAhakea* (Maui, isla ti Hawaiʻi)

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*''Bobea'' iti World Checklist of Rubiaceae
Bobea sandwicensis

Ti ***ʻAhakea*** wenno iti Ingles **Hawaiʻi dogweed** (***Bobea sandwicensis***) ket ti sebbngan agsabsabong a kayo iti pamilia ti kape iti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Hawaiʻi.  Datoy ket mabirukan kadagiti tanap ti lava ken dagiti pay namaga a pantar, panatar a mesiko ken ti aglalaok a mesiko a bakir iti kangato iti  kadagiti isla ti Oʻahu, Molokaʻi, Lānaʻi, ken Maui.  Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat ken kompetision kadagiti makaraut a sebbangan.

## Dagiti nagibasaran

* Bruegmann, M.M. & Caraway, V. 2003.  ''Bobea sandwicensis''.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Naala idi 20 Agosto 2007.
Chione venosa

Ti ***Chione*** ket ti monotipiko a henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae nga aglaon iti bugbugtong a sebbangan ti ***Chione venosa***. Daytoy ket patneng iti neotropiko, a kaaduan a mabirukan iti Mehiko, ken iti amin a paset ti Tengnga nga Amerika, ti Karibe, Colombia, Ecuador, ken Peru. Daytoy ket kadawyan a kayo nga agtubo iti 10 aginggana iti 20 a metro iti katayag. Dagiti di nasayaat a habitat, daytoy ket mabalin a pandek wenno bassit a mula. Daytoy ket awan ti ammo nga usar iti ekonomia.

## Sistematika
Ti henero ti *Chione* ket impatakder babaen ni de Candolle iti bukodna a ''Prodromus'' idi 1830. Ti nagan ti henero ket naala manipud iti Griego a balikas ti *chion*, a ti kayatna a sawen ket niebe. Tibiolohiko a kita para iti henero ket dagiti mula a tinawtawagan ni de Candolle iti *Chione glabra*. Nairaman itan dagitoy iti *Chione venosa* var. *venosa* ngem segun ti ICN, *Chione glabra* daytoy ket mangitalinaay ti kasasaadna a kas kita.

Adda dagiti sumagmamano a mannurat a nangikeddeng kadagiti ad-adu ngem a 15 sebbangan iti *Chione*, ngem kadawyan a maysa laeng a sebbangan ti mabigbig, ti *Chione venosa*. Idi 2003, dua a sebbangan ti naikkat manipud iti *Chione* ken naikabil iti baro a henero, ti *[[Colleteria]]*. Ti nabati a sebbangan ti *Chione* ketnaipagtipon iti maysa a sebbangan, ti *Chione venosa*, nga agraman kadagiti uppat a karuay. Ti *Chione* ken *Colleteria* ket isu dagitoy ti kaikaisuna a henero iti subpamilia ti Cinchonoideae ta saan pay a naikeddeng iti tribu. Maikabildanto iti maysa a tribu, mabalin ngaiti maysa a baro, akalpasan ti ad-adu pay a morpolohiko a panagadal.

### Dagiti kita
**Chione venosa* var. *buxifolia* (Dwyer & M.V.Hayden) David W.Taylor – Panamá
**Chione venosa* var. *cubensis* (A.Rich.) David W.Taylor – Kuba, Haiti, Republika a Dominikano
**Chione venosa* var. *mexicana* (Standl.) David W.Taylor – Mehiko
**Chione venosa* var. *venosa* – southern Mehiko, Tengnga nga Amerika, Republika a Dominikano, Haiti, Puerto Rico, Trinidad, Lesser Antilles, Colombia, Ecuador, Perú

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*''Chione'' iti World Checklist of Rubiaceae
*''Chione'' Iti Prodromus Systematis Naturalis Regni Vegetabilis iti Botanicus
* ''Chione'' iti IPNI
* ''Chione''  iti Index Nominum Genericorum  At Smithsonian National Museum of Natural History 
* ''Chione'' iti Tropicos
* ''Chione'' iti GRIN Taxonomy for Plants
* ''Chione'' iti UniProt
Cosmocalyx

Ti ***Cosmocalyx*** ket ti monotipiko a henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Ti henero ket aglaon laeng iti maysa a sebbangan, viz. *Cosmocalyx spectabilis*, a mabirukan iti Mehiko, Belis, ken Guatemala.

## Deskripsion
Ti *Cosmocalyx spectabilis* ket ti maysa a narapis a kayo, aginggana iti  iti katayag ken  iti diametro (dbh). Kalpasan ti anthesis, dumakkel iti maralabbasit ti maysa kadagiti uppat a pingir ti calyx, ti kasla bulong nga estruktura a tinawtawagan iti calycophyll. Dagitoy ket mangpalaka iti pannakaiwaras ti bunga babaen ti angin. Ti bunga ket silindriko nga agukrad a bassit a rengngat a kapsula. Ti tunggal maysa a rengngat ket aglaon iti maysa a basalo a naisengngat a bukel. Daytoy a kombinasion dagiti pannakailasin ket mangiduma ti *Cosmocalyx* manipud kadagiti sabali a henero ti Rubiaceae.

## Sistematika
Ti *Cosmocalyx* ket ninaganan babaen ni Paul Standley idi 1930. Ti kadawyan a nagan ket naala manipud kadagiti Taga-ugma a Griego a balikas ti *kosmos*, a ti kayatna a sawen ket "urnos", ken *calyx*, "ti maysa a calyx".

Ti *Cosmocalyx* is naikabil iti *[[Deppea]]*, *[[Hoffmannia]]*, *[[Hamelia]]* ken dagiti pay sabali a nadumaduma a henero iti tribu ti Hamelieae. Dagiti pannakaikabagian iti kaunegan iti daytoy a tribu ket di masigurado.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*Kew World Checklist of Selected Plant Families, ''Cosmocalyx spectabilis''
*''Cosmocalyx'' iti IPNI
*''Cosmocalyx'' iti Biodiversity Heritage Library
*''Cosmocalyx'' iti UniProt
Deppea

Ti ***Deppea*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan ti henero iti Mehiko, Tengnga nga Amerika ken manipud iti Brasil aginggana iti amianan akindaya nga Arhentina.

## Dagiti sebbangan

* *[[Deppea amaranthina]]* Standl. & Steyerm.
* *[[Deppea amaranthoides]]* Borhidi
* *[[Deppea anisophylla]]* L.O.Williams
* *[[Deppea arachnipoda]]* (Borhidi & Salas-Mor.) Borhidi
* *[[Deppea blumenaviensis]]* (K.Schum.) Lorence
* *[[Deppea cornifolia]]* (Benth.) Benth.
* *[[Deppea densiflora]]* Borhidi & Reyes-Garcia
* *[[Deppea ehrenbergii]]* Standl.
* *[[Deppea erythrorhiza]]* Schltdl. & Cham.
* *[[Deppea foliosa]]* Borhidi, Salas-Mor. & E.Martinez
* *[[Deppea grandiflora]]* Schltdl.
* *[[Deppea guerrerensis]]* Dwyer & Lorence
* *[[Deppea hamelioides]]* Standl.
* *[[Deppea hernandezii]]* Lorence
* *[[Deppea hintonii]]* Bullock
* *[[Deppea hoffmannioides]]* Borhidi
* *[[Deppea inaequalis]]* Standl. & Steyerm.
* *[[Deppea keniae]]* Borhidi & Saynes
* *[[Deppea longifolia]]* Borhidi
* *[[Deppea martinez-calderonii]]* Lorence
* *[[Deppea microphylla]]* Greenm.
* *[[Deppea nitida]]* Borhidi & Salas-Mor.
* *[[Deppea oaxacana]]* Lorence
* *[[Deppea obtusiflora]]* (Benth.) Benth.
* *[[Deppea pauciflora]]* Borhidi & E.Martinez
* *[[Deppea pubescens]]* Hemsl.
* *[[Deppea purpurascens]]* Lorence
* *[[Deppea purpusii]]* Standl.
* *[[Deppea rubrinervis]]* Borhidi
* *[[Deppea rupicola]]* Borhidi
* *[[Deppea serboi]]* Borhidi & K.Velasco
* *[[Deppea sousae]]* Borhidi
* *[[Deppea splendens]]*  Breedlove (sin. *Csapodya splendens*)
* *[[Deppea tenuiflora]]* Benth.
* *[[Deppea tubaeana]]* Borhidi
* *[[Deppea umbellata]]* Hemsl.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*''Deppea'' iti World Checklist of Rubiaceae
Deppea splendens

Ti ***Deppea splendens***, wenno ***Csapodya splendens***, ti **golden fuchsia** iti Ingles (iti pamilia ti Rubiaceae) ket ti maysa a sebbangan a naungaw iti kaatapan kalpasan idi nadadael ti habitatna para iti talon. Daytoy ket sumakop iti  iti katayag ket agaparang a kas bassit a kayo wenno dakkel a bassit a mula. Daytoy ket patneng idi ti Chiapas, Mehiko. Daytoy ket a hortikultural a mula. Daytoy ket agparuar kadagiti balitok ken derosas a sabong. Ni Dennis Breedlove, ti nakaduktal, ket nangisubli kadagiti bukel ti *Csapodya splendens* idi 1981. Daytoy ket naimulmula iti konserbatorio ti sabsabong ti San Francisco iti uneg ti galeria ti tropiko ti tangkig

## Dagiti nagibasaran
Hamelia

Ti ***Hamelia*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula ti pamilia ti kape iti Rubiaceae. Ti nagan ket mangipadayaw ken ni Pranses a botaniko Henri-Louis Duhamel du Monceau (1700–1782).

## Dagiti napili a sebbangan
* *[[Hamelia axillaris]]* Sw. – Guayabo Negro
* *[[Hamelia cuprea]]* Griseb.
* *[[Hamelia macrantha]]* Little
* *[[Hamelia papillosa]]* Urb. (Jamaica)
* *[[Hamelia patens]]* Jacq. – Firebush (tropiko and subtropiko ti Kaamerikaan)
***Hamelia patens* var. *glabra* Oerst.
***Hamelia patens* var. *patens*

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Hamelia papillosa

Ti ***Hamelia papillosa*** ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti kape iti Rubiaceae, nga endemiko iti Hamaika.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Hamelia patens

Ti ***Hamelia patens*** ket ti dakkel a perenial a bassit a mula wenno bassit a kayo iti pamilia ti kape iti Rubiaceae, a patneng iti subtropiko ken tropiko ti Kaamerikaan. Ti sakupna ket manipud iit Florida iti akin-abagatan nga Estados Unidos aginggana iti ad-adayo ngem abagatan nga Arhentina. Dagiti kadawyan a nagan iti Ingles ket mairaman ti **firebush**, **hummingbird bush**, **scarlet bush**, ken **redhead**.  Iti Belis, ti nagan daytoy a mula iti Maya ket Ix Canaan ken ammo pay a kas "Parabantay iti Bakir".

## Panagtubo

Ti *Hamelia patenshas* ket addaan kadagiti maranarangha-nalabbasit a timmubo a sabong, a mangawis kadagiti hummingbird ken dagiti kulibangbang para iti polinasion. Agdumaduma ti kaatiddog dagiti corolla, ken mangaramid daytoy nga atraktibo kadagiti nadumaduma a polinador. Ti bunga ket bassit a nangisit a nalabbasit a berry, ken agbalin a nangisit no maluom.

Uray no narusanger ti langa, napateg daytoy a kas kayo iti hardin kadagiti nabarbara a klima ken uray dagiti kalalainganna a klima, no laeng ti daga ket agtalinaay iti ngato ti panagyelo.

## Dagiti usar
Maawis dagiti hummingbird babaen dagiti sabongna ken dagiti billit ket kankanenda ti bunga, ken dagitoy ket mangan pay kadagiti bassit nga insekto a mabirukan iti arrubayanna, a mangtulong a mangpabassit kadagiti peste. Dagitoy a sabong ket kanen pay dagiti kulibangbang, kas ti statira sulphur (*[[Aphrissa statira]]*), a maawis kadagiti nalabbasit nga agsabsabong a mula. Dagiti bunga ket addaan iti makaparegta nga asidiko a raman ken mabalin a kanen ti tao; iti Mehiko, maaramid daytoy iti napaalsem a mainum.

## Dagiti ladawan

Hamelia patens in belize.jpg|Inploressensia
Papeles:HameliaPatens.jpg|Foliage
Papeles:Hamelia-patens-2019-5-11 12-17-7-01.jpg|Pollen ti Hamelia patens (Kadakkel: ~38 microns)


## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Hoffmannia

Ti ***Hoffmannia*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Dagitoy ket naiwarwaras iti Mehiko, Tengnga nga Amerika, ken Abagatan nga Amerika.

Adda dagiti agarup a 100 a sebbangan.

Dagiti sebbangan ket mairaman dagiti sumaganad:
* *[[Hoffmannia congesta]]* – Costa Rica
* *[[Hoffmannia discolor]]*
* *[[Hoffmannia ecuatoriana]]* Standl. – endemiko aginggana iti Ecuador
* *[[Hoffmannia excelsa]]* (Kunth) K. Schum
* *[[Hoffmannia ghiesbreghtii]]* – Guatemala, aki-abagatan a Mehiko
* *[[Hoffmannia modesta]]* Diels – endemiko iti Ecuador.
* *[[Hoffmannia refulgens]]*
* *[[Hoffmannia regalis]]* Hook.
* *[[Hoffmannia roezlii]]*

## Dagiti ladawan

Hoffmannia congesta 3.jpg|*[[Hoffmannia congesta]]*Reserba ti Bakir ti Ulep ti Monteverde, Costa Rica
Flore des serres v16 101a.jpg|*[[Hoffmannia regalis]]*
Hoffmannia refulgens 03 ies.jpg|*[[Hoffmannia refulgens]]*


## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Hoffmannia ecuatoriana

Ti ***Hoffmannia ecuatoriana*** ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador. Ammo laeng daytoy iti bugbugtong nga urnong a naaramid idi 1944.

## Dagiti nagibasaran
Hoffmannia regalis

Ti ***Hoffmannia regalis*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Mehiko.

## Dagiti sinonimo
* *Campylobotrys regalis* Linden
* *Higginsia aggregata* f. *ortgiesii* Regel
* *Higginsia aggregata* f. *roezlii* Regel
* *Higginsia regalis* Hook.
* *Hoffmannia lineolata* Donn.Sm.
* *Hoffmannia riparia* Standl.
* *Ohigginsia refulgens* f. *ortgiesii* Regel
* *Ohigginsia refulgens* f. *roezlii* Regel
* *Ohigginsia refulgens* f. *smaragdina* Regel

## Dagiti nagibasaran
* *Biol. Cent.-Amer., Bot.* 2: 37 1881.
* The Plant List 
* JSTOR
Hymenodictyeae

Ti **Hymenodictyeae** ket ti tribu dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae ken aglaon kadagiti agarup a 25 a sebbangan kadagiti 2 a henero. Dagiti representatibo ti henero ti *[[Hymenodictyon]]* ket mabirukan manipud iti tropikal ken akin-abagatan nga Aprika, Madagascar aginggana iti tropikal Asia nga ken Tsina (Yunnan). Dagiti dua a sebbangan ti *[[Paracorynanthe]]* ket maigawid iti Madagascar.

## Dagiti henero
Dagiti agdama a maawat a nagan

* *[[Hymenodictyon]]* Wall. (23 sp)
* *[[Paracorynanthe]]* Capuron (2 sp)

Dagiti sinonimo
* *Benteca* Adans. = *[[Hymenodictyon]]*
* *Kurria* Hochst. & Steud. = *[[Hymenodictyon]]*

## Dagiti nagibasaran
Hillieae

Ti **Hillieae** ket ti tribu dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae ken aglaon kadagiti agarup a 29 a sebbangan kadagiti 3 a henero. Dagiti representatibona ket mabirukan iti tropikal a Kaamerikaan. Ti tribu ket sagpaminsan a mairaman iti kabsatna a tribu ti Hamelieae.

## Dagiti henero
Dagiti agdama a maawat a nagan

* *[[Balmea]]* Martinez (1 sp)
* *[[Cosmibuena]]* Ruiz & Pav. (4 sp)
* *[[Hillia (mula)|Hillia]]* Jacq. (24 sp)

Dagiti sinonimo

* *Buena* Pohl = *[[Cosmibuena]]*
* *Fereiria* Vell. ex Vand. = *[[Hillia (mula)|Hillia]]*
* *Ravnia* Oerst. = *[[Hillia (mula)|Hillia]]*
* *Saldanha* Vell. = *[[Hillia (mula)|Hillia]]*

## Dagiti nagibasaran
Balmea

Ti ***Balmea*** ket ti monoespesipiko a henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae nga aglaon iti bugbugtong a sebbangan ti ***Balmea stormiae***. Daytoy ket patneng iti El Salvador, Guatemala ken Mehiko (Nayarit, Jalisco, Colima, Guerrero, Michoacán, Chiapas). Daytoy ket lokal nga ammo a kas ***ayuque***. Daytoy ket sukog balisongsong ket maus-usar a kas kayo ti Paskua kadagiti parte ti Mehiko. Gapu ta dagiti populasion ket nakaro a maap-apit, daytoy a sebbangan ket maipangta iti pannakaungaw.

## Deskripsion
Ti mula ket bassit a mula iti uppat aginggana iti pito a metro. Ti nalamuyot, maraberde purpura nga ukis ti kayo ket maukisan kadagiti saan a kadawyan a naingpis a pirgis. Natangken ken marapuraw ti kayo. Dagiti akaba nga arinduyog ken ababa a timmirad a bulong ket agririmpuokda iti ungto dagiti sanga. Agsabong daytoy manipud iti Agosto aginggana iti Oktubre ken dagiti hermaproditiko a sabong ket maris kolor eskarlata -nalabbasit, mamarisan bassit iti purpura. No napno nga agulrad agbalinda a nangisit a purpura ken nasam-it ti bangloda iti rabii. Maluom dagiti bunga manipud iti Disiembre aginggana iti Enero ken nalintegda a kapsula, iti agarup a 25&nbsp;mm iti kaatiddog nga aglukat iti ungto kadagiti dua a kasla butbot a paspaset. Dagiti adu a bukel ket makaipakita kadagiti retikulado a payak iti agarup a 4&nbsp;mm.

## Taksonomia
Ti henero ket nanaganan a kas pammadayaw ken ni botaniko Juan Balme ken dagiti sebbangan ket nanaganan a kas pammadayaw ken ni Marian Storm, timays akadua ti nangipalawag. Ti henero ket asideg a kabagian ti *[[Cosmibuena]]* ken *[[Blepharidium]]*.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*''Balmea'' iti World Checklist of Rubiaceae
*Espesimen ti herbario iti ''B. stormea''
Cosmibuena

Ti ***Cosmibuena*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Ti henero ket patneng iti Chiapas, Tengnga nga Amerika, ken Abagatan nga Amerika nga ad-adayo a kas iti abagatan a Brasil.

Dagitoy a natubbog a bassit a kayo ken kaykayo ket masansan nga agtubo a kas dagiti epiphyte. Dagiti bulong ket naurnos nga agsumbangir. Ti inploressensia ket agririmpuok iti ungto wenno sagpaminsan a bugbugtong a sabong. Dakkel dagiti sabong, napintas, ken nabanglo. Dagitoy ket puraw, napusasaw a duyaw. Agukradda iti rabii ken mamagaan ken matay iti sumaruno nga aldaw. Natarikayo a kapsula ti bunga nga aglaon kadagiti napapel a napayakan a bukel.

Agtubo dagitoy a mula kadagiti nabasa a tanap, dagiti bakir ti bantay, ken dagiti bakir ti parakad.

## Dagiti sebbangan
Adda dagiti uppat a mabigbig a sebbangan manipud idi Mayo 2014:

* *[[Cosmibuena grandiflora]]* (Ruiz & Pav.) Rusby – Costa Rica, Nicaragua, Panama, Guyana, Suriname, Venezuela, Bolivia, Colombia, Ecuador, Peru, Brasil
* *[[Cosmibuena macrocarpa]]* (Benth.) Klotzsch ex Walp. – Costa Rica, Nicaragua, Panama, Colombia, Ecuador
* *[[Cosmibuena matudae]]* (Standl.) L.O.Williams – Chiapas, El Salvador, Guatemala, Honduras, Nicaragua
* *[[Cosmibuena valerioi]]* (Standl.) C.M.Taylor – Costa Rica, Panama

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*''Cosmibuena'' iti World Checklist of Rubiaceae
*''Cosmibuena grandiflora''. Discover Life.
*''Cosmibuena macrocarpa''.  Smithsonian Tropical Research Institute.
Hillia (mula)

Ti ***Hillia*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket addaan kadagiti 24 a sebbangan.  Amin ket indihenio iti tropikal a Kaamerikaan.

Kaaduan dagiti sebbangan ket natubbog bassit nga epiphyte wenno dagiti bassit a kayo. Sumagmamano ket dagiti babassit a mula wenno liana. Ti *Hillia rivalis* ket maysa a rheophyte. Ti kulanit iti amin a sebbangan ket aglaon kadagiti raphide. Dagiti kapsula ket addaan kadagiti kasla sippit a parte.

Ti *Hillia triflora* ket maimuyongan a kas maysa ngaornamental.

Ti *Hillia* ket ninaganan babaen ni Nicolaus Jacquin idi 1760. Naipanagan daytoy ken ni Ingles a botaniko John Hill (1716–1775). Ninaganan laeng ni Jacquin ti maysa a sebbangan, ti *Hillia parasitica*. Naisingasingen a ti espesipiko nga epiteta ken ti pay kadawyan a nagan ket mabalin a mangireperensia ken ni John Hill.

Adda dagiti sumagmamano a mannurat a nangikabil kadagiti lima a sebbangan iti maysa a sabali a henero, ti *Ravnia*. Ti maysa a kaldisto a panagusig ti mopolohiko a pannakailasin ket nabirukan a ti *Ravnia* ket naipenen iti kaunegan ti *Hillia*. Nasubokanen daytoy a hipotesis iti molekular a datos.

Dagiti henero ti *Hillia*, *[[Balmea]]*, ken *[[Cosmibuena]]* ket mangbukel iti monopiletiko a grupo. Adda dagiti sumagmamano a mannurat a nangikeddeng daytoy a grupo a kas ti tribu ti Hillieae, ngem mabalin a naipenpen iti kaunegan ti sabali a tribu, ti Hamelieae.

## Dagiti sebbangan
Dagiti sumaganad a listaan ti sebbangan ket mabalin a saan a kompleto wenno aglaon kadagiti sinonimo.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* ''Hillia'' iti: Search Page iti: World Checklist of Rubiaceae iti: Index by Team iti: Projects iti: Science Directory iti: Scientific Research and Data iti: Kew Gardens
* ''Hillia'' iti: Plant Names iti: IPNI
* ''Hillia'', page 3 ken ''Hillia'', page 18 iti: ''Enumeratio systematica plantarum'' iti: Titles iti: Botanicus
* CRC World Dictionary of Plant Names: D-L iti: Botany & Plant Science iti: Life Science iti: CRC Press
* ''Hillia'' iti: List of Genera iti: Rubiaceae iti: List of families iti: Families and Genera in GRIN  iti: Queries iti: GRIN taxonomy for plants
* ''Hillia'' iti: Hillieae iti: Cinchonoideae iti: Rubiaceae  Embryophyta iti: Streptophytina iti: Streptophyta iti: Viridiplantae iti: Eudaryota iti: Taxonomy iti: UniProt
Hymenodictyon

Ti ***Hymenodictyon*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket addaan kadagiti agarup a 30 a sebbangan. Amin ket patneng iti Daan a Lubong. Ti kayo ti *[[Hymenodictyon orixense]]* ket nalukneng ken limitado ti usarna, kaaduan a maus-usar kadagiti kahon. Ti sebbangan-kita para iti *Hymenodictyon* ket ti *Hymenodictyon orixense* (sinonimo: *Hymenodictyon excelsum*).

Ti *Hymenodictyon* ket ninaganan babaen ni Nathaniel Wallich idi 1824 iti maysa nga panagbaliw iti *Flora Indica* ni William Roxburgh, iti maysa nga edision nga impablaak babaen da Carey ken Wallich kalpasan ti ipupusay ni Roxburgh. Naala ti kadawyan a nagan manipud kadagiti dua a balikas ti Griego, ti *hymen*, "kulanit", ken *diktyon*, "iket". Daytoy ket mangibagbaga iti payak a mangpalikmut iti tunggal maysa a bukel.

Dagiti panagadal a molekular a pilohenetiko ket nakaipakita a ti *Hymenodictyon* ket parapiletiko iti henero ti Madagascar iti *[[Paracorynanthe]]*.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* ''Hymenodictyon'' iti: Search Page iti: World Checklist of Rubiaceae iti: Index by Team iti: Projects iti: Science Directory iti: Scientific Research and Data iti: Kew Gardens
* Hymenodictyon iti:Index Nominum Genericorum  iti: References  iti: NMNH Department of Botany  iti: Research and Collections iti: Smithsonian National Museum of Natural History 
* ''Hymenodictyon'' iti: Plant Names iti: IPNI
* ''Flora Indica''  iti: Center for Study of the Life and Work of William Carey iti: William Carey Uneversity
* CRC World Dictionary of Plant Names: D-L iti: Botany & Plant Science iti: Life Science iti: CRC Press
* ''Hymenodictyon''  iti: List of Genera iti: Rubiaceae iti: List of families iti: Families and Genera in GRIN  iti: Queries iti: GRIN taxonomy for plants
Naucleeae

Ti **Naucleeae** ket ti tribu dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae ken aglaon kadagiti agarup a 183 a sebbangan kadagiti 24 a henero. Maitagikua ti sebbangan iti Naucleeae a mabirukan manipud iti Australasia, tropikal nga Asia, Madagascar, tropikal nga Aprika, ken aginggana iti Neotropiko ken Amianan nga Amerika.

## Dagiti henero
Dagiti agdama a maawat a nagan

**[[Adina (mula)|Adina]]* Salisb. (4 sp)
**[[Adinauclea]]* Ridsdale (1 sp)
**[[Breonadia]]* Ridsdale (1 sp)
**[[Breonia]]* A.Rich. ex DC. (20 sp)
**[[Burttdavya]]* Hoyle (1 sp)
**[[Cephalanthus]]* L. (6 sp)
**[[Corynanthe]]* Welw. (3 sp)
**[[Fleroya]]* Y.F.Deng (3 sp)
**[[Gyrostipula]]* J.-F.Leroy (3 sp)
**[[Haldina]]* Ridsdale (1 sp)
**[[Janotia]]* J.-F.Leroy (1 sp)
**[[Ludekia]]* Ridsdale (2 sp)
**[[Metadina]]* Ridsdale (1 sp)
**[[Mitragyna]]* Korth. (7 sp)
**[[Myrmeconauclea]]* Merr. (4 sp)
**[[Nauclea]]* L. (10 sp)
**[[Neolamarckia]]* Bosser (2 sp)
**[[Neonauclea]]* Merr. (68 sp)
**[[Ochreinauclea]]* Ridsdale & Bakh.f. (2 sp)
**[[Pausinystalia]]* Pierre ex Beille (5 sp)
**[[Pertusadina]]* Ridsdale (4 sp)
**[[Sarcocephalus]]* Afzel. ex R.Br. (2 sp)
**[[Sinoadina]]* Ridsdale (1 sp)
**[[Uncaria]]* Schreb. (40 sp)

Dagiti sinonimo
**Hallea* J.-F.Leroy = *[[Fleroya]]*
**Pseudocinchona* A.Chev. ex Perrot = *[[Corynanthe]]*

## Dagiti nagibasaran

## Dagitiakinruar a silpo
Breonia

Ti ***Breonia*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Madagascar. Kaaduan dagitisebbangan ket dagiti kayo, ken karkarna a dagiti bassit a mula.

## Dagiti sebbangan

**[[Breonia boivinii]]* Havil.
**[[Breonia capuronii]]* Razafim.
**[[Breonia chinensis]]* (Lam.) Capuron – Bur-flower tree
**[[Breonia cuspidata]]* (Baker) Havil.
**[[Breonia decaryana]]* Homolle
**[[Breonia fragifera]]* Capuron ex Razafim.
**[[Breonia havilandiana]]* Homolle
**[[Breonia louvelii]]* Homolle
**[[Breonia lowryi]]* Razafim.
**[[Breonia macrocarpa]]* Homolle
**[[Breonia madagascariensis]]* A.Rich. ex DC.
**[[Breonia membranacea]]* Havil.
**[[Breonia perrieri]]* Homolle
**[[Breonia richardsonii]]* Razafim.
**[[Breonia sambiranensis]]* Razafim.
**[[Breonia sphaerantha]]* (Baill.) Homolle ex Ridsdale
**[[Breonia stipulata]]* Havil.
**[[Breonia taolagnaroensis]]* Razafim.
**[[Breonia tayloriana]]* Razafim.
**[[Breonia tsaratananensis]]* Razafim.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*Kew World Checklist of Selected Plant Families, ''Breonia''
Adinauclea

Ti ***Adinauclea*** ket ti monoespesipiko a henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. daytoy ket implawag babaen ni Colin Ernest Ridsdale idi 1978. Ti henero ket aglaon laeng iti bugbugtong a sebbangan, viz. ***Adinauclea fagifolia***, a mabirukan iti Sulawesi ken ti Moluccas.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*''Adinauclea'' iti World Checklist of Rubiaceae
Mitragyna

Ti ***Mitragyna*** ket ti henero dagiti kayo iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket mabirukan kadagiti tropikal ken subtropikal a region ti Asia ken Aprika. Dagiti kameng iti daytoy a henero ket aglaon kadagiti antimalarial ken analhesiko indole alkaloid. Dagiti Rubiacae ket ti maikalima a kadakkelan a pamilia dagiti agsabsabong a mula babaen ti bilang dagiti henero, ken ti maikapat wenno maikalima babaen ti bilang dagiti sebbangan.

## Dagiti sebbangan
Iraman ti The Plant List dagitoy a maawat a sebbangan:
* *[[Mitragyna diversifolia]]* (Wall. ex G.Don) Havil. (synonym: *M. javanica*)
* *[[Mitragyna hirsuta]]* Havil.
* *[[Mitragyna inermis]]* (Willd.) Kuntze
* *[[Mitragyna parvifolia]]* (Roxb.) Korth.
* *[[Mitragyna rotundifolia]]* (Roxb.) Kuntze
* *[[Mitragyna speciosa]]* (Korth.) Havil.
* *[[Mitragyna tubulosa]]* (Arn.) Kuntze

* Ti *Mitragyna ciliata* ken *Mitragyna ledermannii* ket dagiti sinonimo ti *[[Fleroya ledermannii]]* (K.Krause) Y.F.Deng,
* Ti *Mitragyna stipulosa* ket ti sinonimo ti *[[Fleroya stipulosa]]* (DC.) Y.F.Deng.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
Mitragyna diversifolia

Ti ***Mitragyna diversifolia*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Rubiaceae ken mabirukan iti Asia. Ilista ti Catalogue of Life nga awann daytoy kadagiti subsebbangan.

## Deskripsion
Ti *Mitragyna diversifolia* ket ti matmatnag bulong a kayo iti sirok, a makaabot aginggana iti 15&nbsp;m iti katayag.  Dagiti sanga ket na-anggulo ken silindriko. Dagiti bulong ket arinduyog-immitlog aginggana iti eliptiko-arinduyog, nga agpakatengnga iti 146 × 93&nbsp;mm iti kadakkel, akaba iti ngato aginggana iti timmirad. Ti duyaw a corolla ket addaan kadagiti puraw a pingir. Ti bunga ket sukog kapsula iti 3–4&nbsp;mm.

## Pannakaiwarwaras
Daytoy ket naiwarwaras iti amin a paset ti bakir ti Tsina (Yunnan), Cambodia, Indonesia, Laos, Burma, ti Filipinas, Tailandia ken Bietnam.

## Ladawan

Papeles:Stephegyne diversifolia Blanco1.131b.jpg


## Dagiti akinruar a silpo
* 
* 
* IPNI: ''Mitragyna diversifolia'' (naala idi 2/7/2017)
Mitragyna tubulosa

Ti ***Mitragyna tubulosa*** ket ti sebbangan ti kayo a mabirukan iti Peninsular nga India iti Akinlaud a Ghats.

## Dagiti ladawan

Papeles:Mitragyna tubulosa-01.JPG
Papeles:Mitragyna tubulosa-14.JPG
Papeles:Mitragyna tubulosa-03.JPG
Papeles:Mitragyna tubulosa-04.JPG
Papeles:Mitragyna tubulosa-05.JPG
Papeles:Mitragyna tubulosa-06.JPG
Papeles:Mitragyna tubulosa-10.JPG
Papeles:Mitragyna tubulosa-11.JPG
Papeles:Mitragyna tubulosa-13.JPG
Papeles:Mitragyna tubulosa-15.JPG
Papeles:Mitragyna tubulosa-16.JPG
Papeles:Mitragyna tubulosa-17.JPG
Papeles:Mitragyna tubulosa-18.JPG


## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Mitragyna parvifolia

Ti ***Mitragyna parvifolia*** ket ti sebbangan ti kayo a mabirukan iti Asia,  a patneng iti India ken Sri Lanka. Ti sebbangan ti *Mitragyna* ket amaus-usar a kas agas ken ti nasayaat a kayoda iti amin a paset a pagtubuanda. Ti *M. parvifolia* ket makaabot iti katayag iti 50 a kadapan nga agraman ti sanga iti kaatiddog iti sumurok a 15 a kadapan. Nalinteg ti ungkay ken agsangasanga. Dagiti sabong ket duyaw ken agtubo kadagiti sukog bola a rimpuok. Dagiti bulong ket nangisit a berde iti maris, nalamuyot, timbukel iti sukog, ken agsumbangir ti tabas.

## Dagiti tradisional nga usar
Ti nasadiwa a tutot ti bulong ti *M. parvifolia* ket inus-usar dagiti tribu a kas agas ti jaundice iti Chenchus, Yerukalas, Yanadis ken Sugalis ti Distrito ti Gundur, Andhra Pradesh, India. Dagiti bulongna ket agas ti ut-ot ken litteg, ken maus-usar para nga agas ti sugat ken dagiti ulcer. Ti ukis ti kayo ti ungkay ket inus-usar a kas agas ti sapro ken dagiti ut-ot ti piskel babaen dagiti lokal nga agtataeng iti Distrito ti Tumkur, Karnataka. Dagiti tribu ti Sonaghati ti Distrito ti Sonbhadra, Uttar Pradesh ket ag-agasanda ti gurigor babaen ti panagpabaurek ti ukis ti kayo ti *M. parvifolia*. Dagiti tribu ti Valaiyan, ti populasion ti turod ti Sirumalai, Distrito ti Madurai, Akinlaud a Ghats, Tamil Nadu ket us-usarenda ti ukis ti kayo ti ungkay para iti ut-ot ti riyuma. Ti ukis ti kayo ken dagiti ramut ket inus-usar a pangngagas iti gurigor, koliko, ut-ot ti piskel, pannakasabidong, uyek ken edema, ken kas maysa nga an-anting. Ti tubbog ti bunga ket maus-usar pay pangnayon ti kantidad ti gatas ti suso dagiti agpaspasuso nga inna.

## Dagiti ladawan

Papeles:Kaim (Mitragyna parviflora) W IMG 1233.jpg|Iti Hodal iti Distrito ti Faridabad ti Haryana, India
Papeles:Kaim (Mitragyna parviflora) Trunk W IMG 1230.jpg|Puon iti Hodal iti Distrito ti Faridabad ti Haryana, India
Papeles:Kaim (Mitragyna parviflora)- old tree W IMG 1156.jpg|Lakay a kayo iti Hodal Distrito ti Faridabad ti Haryana, India
Papeles:Kaim (Mitragyna parviflora)- Young tree W IMG 1229.jpg|Ubing a kayo iti Hodal Distrito ti Faridabad ti Haryana, India
Papeles:Mitragyna parvifolia-01.JPG
Papeles:Mitragyna parvifolia-02.JPG
Papeles:Mitragyna parvifolia-03.JPG
Papeles:Mitragyna parvifolia-04.JPG
Papeles:Mitragyna parvifolia-05.JPG
Papeles:Mitragyna parvifolia-06.JPG
Papeles:Mitragyna parvifolia-07.JPG
Papeles:Mitragyna parvifolia-09.JPG


## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Mitragyna speciosa

Ti ***Mitragyna speciosa*** (kadawyan nga ammo a kas **kratom**) ket ti tropikak kankanayon a berde a kato iti pamilia ti kape a patneng iti Abagatan a daya nga Asia. Daytoy ket indihenio iti Tailandia, Indonesia, Malaysia, Myanmar, ken Papua Baro a Guinea, akadagiti a lugar ket naus-usar a kas tradisional nga agas manipud idi maik-19 a siglo.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Nauclea gageana

Ti ***Nauclea gageana*** ket ti sebbangan ti dakkel a kayo iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti is-isla ti Tengnga ken Abagatan nga Andaman iti India nga idiay ket naurnong idi maika-19 a siglo. Saan daytoyen a nairehistro manipud idin.

## Dagiti nagibasaran
Nauclea orientalis

Ti ***Nauclea orientalis*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Rubiaceae, a petneng iti Abagatan a daya nga Asia, Baro a Guinea, and Australia. Daytoy ket adu ti kadawyan a naganna iti Ingles, mairaman ti **bur tree**, **canary wood**, **Leichhardt pine** ken **yellow cheesewood**. Daytoy ket agtubo iti agarup a  iti katayag ken addaan kadagiti dakkel a nasileng a bulong. Daytoy ket addaan kadagiti nagtimbkel a rimpuok dagiti nabanglo a sabong nga agbalin kadagiti kadakkel ti bola ti golf a makan ngen napait a bunga.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
*
Burttdavya

Ti ***Burttdavya*** ket ti monotipiko a henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket impalawag babaen ni Hoyle idi 1936. Ti henero ket aglaon laeng iti maysa a sebbangan, viz. ***Burttdavya nyasica***, ken kayo daytoy a mabirukan iti Tanzania, Malawi, ken Mozambique.

## Dagiti akinruar a silpo
* ''Burttdavya'' iti World Checklist of Rubiaceae
Cephalanthus

Ti ***Cephalanthus*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Adda dagiti agarup a nga innem a sebbangan a kadawyan nga ammo iti Ingles a kas **buttonbush**.

## Deskripsion
Dagitoy ket bassit a mula wenno bassit a kayo nga agtubo aginggana iti  iti katayag. Simple dagiti bulong, naurno nga agsumbangir a  paris wenno dagiti balikukos ti tallo. Mangbukel dagiti sabong iti nasamek a nagtimbukel nga inploressensia.

## Pannakaiwarwaras ken habitat
Ti *Cephalanthus occidentalis* ket patneng iti akindaya nga Estados Unidos ken Kanada. Mabirukan dagiti sabali kadagiti tropikal a rehion ti Kaamerikaan, Aprika ken Asia. Adda dagiti dua nga ammo a naimuyongan a sebbangan.

## Sistematika
Ti *Cephalanthus* ket ninaganan byabaen ni Linnaeus iti *[[Species Plantarum]]* idi 1753. Ti kadawyan a nagan ket naala manipud kadagiti balikas ti Taga-ugma a Griego iti κέφαλη (*kephale*), a ti kayatna a sawen ket "ulo", ken ἄνθος (*anthos*), a ti kayatna a sawen ket "sabong".

### Taksonomia
Ti *Cephalanthus* ket ti kaaduan a basalo a henero iti tribu ti Naucleeae. Adda dagiti sumagmamano a mannurat a mangisina kadagiti bukodna a monotipiko a tribu. Ti sebbangan-kita ket ti *[[Cephalanthus occidentalis]]*.

### Dagiti sebbangan
**[[Cephalanthus angustifolius]]* Lour. – Laos, Cambodia, Bietnam
**[[Cephalanthus glabratus]]* (Spreng.) K.Schum. – *sarandí* – Brasil, Arhentina, Paraguay, Uruguay
**[[Cephalanthus natalensis]]* Oliv. – Tanzania, Malawi, Zambia, Lesotho, Eswatini, Abagatan nga Aprika
**[[Cephalanthus occidentalis]]* L. – makunkuna iti Ingles a kas button-willow, common buttonbush, honey-bells – Kuba, akindaya a Kanada, akindaya, tengnga ken akin-abagatan nga Estados Unidos, California, Arizona, New Mexico
**[[Cephalanthus salicifolius]]*  Humb. & Bonpl. – makunkuna iti Ingles a kas Mexican buttonbush, willowleaf buttonbush – Mehiko, Honduras, adayo nga akin-abagatan nga ungto ti Texas
**[[Cephalanthus tetrandra]]* (Roxb.) Ridsdale & Bakh.f. – tropikal ngal Asia manipud iti India aginggana iti Tsina ken Tailandia

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*Kew World Checklist of Selected Plant Families, ''Cephalanthus''
*USDA PLANTS, ''Cephalanthus''
*Flora ti Taiwan, ''Cephalanthus''
Cephalanthus glabratus

Ti ***Cephalanthus glabratus*** ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti kape iti Rubiaceae, a patneng iti Abagatan nga Amerika. Ti kadawyan a lokal anagan ket **sarandí colorado**.

Daytoy ket impalawag babaen ni (Spreng.) K.Schum. ken naipablaak iti *[[Flora Brasiliensis]] 6(6): 128*, idi 1888.
;Dagiti sinonimo:
**Buddleia glabrata* Spreng.
**Buddleja glabrata* Spreng. basonimo
**Cephalanthus sarandi* Cham. & Schltdl.
**Cephalanthus tinctorius* Rojas Acosta

## Dagiti nagibasaran
Cephalanthus occidentalis

Ti ***Cephalanthus occidentalis*** ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti kape iti Rubiaceae, a patneng iti akindaya ken akin-abagatan nga Amianan nga Amerika. Dagiti kadawyan a nagan iti Ingles ket mairaman ti **buttonbush**, **common buttonbush**, **button-willow** ken **honey-bells**.

## Deskripsion
Ti *C. occidentalis* ketti matmatnag-bulong a bassit a mula wenno bassit a kayo nga agpakatengnga ti katayag iti  , ngem mabalin a makaabot iti . Dagiti bulong ket agsumbangir wenno dagiti balikuskos ti tallo eliptiko aginggana iti arinduyog,  iti kaatiddog ken  iti kaakaba, nga agraman iti nalamuyot nga igid ken ababa a pesiolo. Dagiti sabong ket naurnos iti nasamek a nagtimbukel nga inploressensia iti  iti diametro iti ababa a pedunkulo. Ti tunggal amaysa a sabong ket addaan iti naidekket a napusasaw a duyaw nga uppat pingir a corolla a mangbukel it imaysa nga atiddog a narapis a tubo a maikapet kadagiti sepalo. Rumrummuar bassit ti stigma manipud iti corolla. Ti bunga ket nagtimbukel a rimpuok dagiti achene.

## Taksonomia
Adda dagiti dua a karuay, a saan a naikeddeng a naiduma babaen dagiti amin nga autoridad:
**Cephalanthus occidentalis* var. *occidentalis* (sin. var. *pubescens*) – common buttonbush. Akindaya nga Amianan nga Amerika manipud iti Nova Scotia itilaud aginggana iti Minnesota ken iti abagatan aginggana iti Florida ken akindaya a Texas.
**Cephalanthus occidentalis* var. *californicus* – California button-willow. Abagatan akinlaud nga Amianan nga Amerika, manipud iti akinlaud a Texas iti laud aginggana iti California (sakaanan ti turod ti Sierra Nevada, San Joaquin Valley, Sacramento Valley, ken ti  [Akin-uneg a Kabambantayan ti Amianna a Pantar]]) ken iti abagatan aginggana iti Mehiko ken Tengnga nga Amerika.

## Habitat
Daytoy ket kadawyan a bassit a mula kadagiti adu a habitat ti nabasa a daga iti sakupna, mairaman dagiti kalugnakan, dagiti tanap ti layus, bakir ti parakad, pocosin, dagiti sona ti ripariano, ken ti nadam-eg a sirok ti bakir. Daytoy ket kameng ti flora iti Everglades.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*
*USDA Plants Profile: ''Cephalanthus occidentalis''
*Missouriplants: ''Cephalanthus occidentalis'' var. ''occidentalis'' 
*Jepson Flora Project: ''Cephalanthus occidentalis'' var. ''californicus''
*Ladladawan
Nauclea

Ti ***Nauclea*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Ti sebbangan ket dagiti kankanayon a berde a kayo wenno bassit a kayo a patneng iti paleotropiko. Dagiti busel iti ungto ket kadawyan a nakaro a nadalumpinas. Ti kadawyan a nagan ket naala manipud kadagiti balikas ti Taga-ugma a Griego iti *naus*, a ti kayatna a swen ket "barko" ken *kleio*, a ti kayatna a sawen ket "irikep". Daytoy ket mangibagbaga iti pannakaipada dagiti selula ti kapsula iti kasko ti barko.

## Pannakaimuyong ken usar
Ti *[[Nauclea diderrichii]]* ket ti maysa a dakkel a kayo manipud iti Laud nga Aprika nga adu a naimuyongan kadagiti sabali a lugar. Ti kayona ket lumaban kadagiti agkutkot nga insekto ken inus-usar kadagiti pangsangladan ken kadagiti lugar a kanayon a maiyasideg iti danum.

## Taksonomia
Ti *Nauclea* ket kameng titribu ti Naucleeae ken kabasat ti klado a mangbukel ti *[[Burttdavya]]* ken *[[Sarcocephalus]]*. Ti agdama a sebbangan-kita para iti henero ket ti *[[Nauclea orientalis]]*. Kasisigud daytoy a ninaganan babaen ni Linnaeus iti *Cephalanthus orientalis* iti umuna nga edision ti *[[Species Plantarum]]* ngem inyakarna daytoy iti *Nauclea* idi impatakderna ti henero iti maikadua nga edision idi 1762.

## Dagiti sebbangan

**[[Nauclea diderrichii]]* (De Wild.) Merr.
* *[[Nauclea gageana]]* (King)
**[[Nauclea gilletii]]* (De Wild.) Merr.
**[[Nauclea latifolia]]* Smith
**[[Nauclea officinalis]]* (Pierre ex Pit.) Merr. & Chun
**[[Nauclea orientalis]]* (L.) L. – Kadawyna a nagan iti Ingles: Kanluang, Bangkal, Leichhardt Tree, Cheesewood, Yellow Cheesewood, Canary Cheesewood
**[[Nauclea parva]]* (Havil.) Merr.
**[[Nauclea robinsonii]]* Merr.
**[[Nauclea subdita]]* (Korth.) Steud. – Kadawyan a nagan: Bongkol, Bulubangkal
**[[Nauclea tenuiflora]]* (Havil.) Merr.
**[[Nauclea vanderguchtii]]* (De Wild.) E.M.A.Petit
**[[Nauclea xanthoxylon]]* (A.Chev.) Aubrév.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*World Checklist of Rubiaceae
Nauclea diderrichii

Ti ***Nauclea diderrichii*** ket ti sebbangan ti kayo iti henero ti *[[Nauclea]]* iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket ammo kadagiti kadawyan anagan iti **bilinga**, **aloma**, **badi**, **kusia** ken **opepe**.

## Deskripsion
Mabirukan ti *Nauclea diderrichii* iti Angola, Kamerun, Republika ti Tengnga nga Aprika, ti Republika ti Kongo, ti Demokratiko a Republika ti Kongo, Côte d'Ivoire, Gabon, Ghana, Liberia, Mozambique, Nigeria, Sierra Leone, ken Uganda. Ti masna a habitana ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a tanap a bakir. Daytoy ket agtubo iti agarup a 35&nbsp;m aginggana iti 48&nbsp;m iti katayag, ken 1&nbsp;m aginggana iti 2&nbsp;m iti diametro tii katayag ti barukong. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.

## Dagiti usar
Ti kayona ket ammo a kas *[[Bilinga (kayo)|bilinga]]*, wenno *aloma* iti Alemania ken *opepe* iti Nagkaykaysa a Pagarian. Daytoy ket natangken, napuskol ken resistansia iti fungi ken dagiti insekto, ken naus-usar a pangsangal iti kayo, datar ken konstruksion a maipapan iti baybay.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
Cephalanthus salicifolius

Ti ***Cephalanthus salicifolius*** ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Dagiti kadawyan a nagan ket mairaman ti **Mexican buttonbush**, **mimbre**, **botoncillo**, ken **Jazmin blanco**.  Ti patneng a sakupna ket manipud kadagiti igid ti akin-abagatan unay a paset ti Rio Grande kadagiti  kondado ti Cameron ken Hidalgo ti Texas iti kaaduan ti Mehiko manipud iti Coahuila aginggana iti Oaxaca; aadda maysa  naiwarwara a populasion iti Honduras.

Kas met dagiti sabali a sebbangan iti henerona, daytoy ket agtubo kadagiti nabasa a daga kadagiti ripariano a sona, dagiti kalugnakan ken dagiti igid ti likkaong.  Daytoy ket matmatnag-bulong a bassit a mula wenno bassit a kayo, a makaabot iti katayag iti  ken ti kaakaba iti .  Dagiti arinduyog a bulong ket makaabot iti  iti kaatiddog ken  iti kaakaba.
Dagiti puraw a sabong ket mapataud manipud iti Marso aginggana iti Hulio; ti bunga ket urnong dagiti kayumanggi a babassit a nues.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*Texas A&M University, Texas Native Plants Database, Mexican buttonbush
*Gardening Europe, ''Cephalanthus salicifolius''
*Field Museum in Chicago, photo of herbarium specimen of ''Cephalanthus salicifolius'' collected in Honduras
Corynanthe

Ti ***Corynanthe*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket agdama nga aglaon kadagiti tallo a maawat a sebbangan a patneng iti Aprika.

## Dagiti sebbangan
**[[Corynanthe mayumbensis]]* (R.D.Good) N.Hallé – Cabinda, Kongo-Brazzaville, Gabon, Demokratiko a Republika ti Kongo
**[[Corynanthe pachyceras]]* K.Schum. – Benin, Ghana, Guinea, Cote d'Ivoire, Liberia, Nigeria, Sierra Leone, Togo, Republika ti Tengnga nga Aprika, Kamerun, Guinea Ekuatorial, Congo-Brazzaville, Gabon, Demokratiko a Republika ti Kongo
**[[Corynanthe paniculata]]* Welw. – Cabinda, Gabon, Angola, Demokratiko a Republika ti Kongo

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Kew World Checklist of Selected Plant Families, ''Corynanthe''
Fleroya

Ti ***Fleroya*** ket ti henero ti mula iti pamilia ti Rubiaceae.

## Dagiti sebbangan
Bigbigen ti *[[The Plant List]]* ken ti *[[World Checklist of Selected Plant Families]]* dagiti 3 a maawat a sebbangan:
# *[[Fleroya ledermannii]]* 
# *[[Fleroya rubrostipulata]]* 
# *[[Fleroya stipulosa]]* 

## Dagiti nagibasaran
Fleroya ledermannii

Ti ***Fleroya ledermannii*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan daytoy iti Angola, Benin, Kamerun, ti Republika ti Kongo, ti Demokratiko a Republika ti Kongo, Côte d'Ivoire, Guinea Ekuatorial, Gabon, Ghana, Liberia, ken Nigeria. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan ti habitat.

## Dagiti nagibasaran
Fleroya rubrostipulata

Ti ***Fleroya rubrostipulata*** ket ti maysa a kayo nga indihenio iti Daya nga Aprika. Mabirukan daytoy iti Rwanda, Uganda, manipud iti Etiopia aginggana iti Malawi. Daytoy ket agtubo kadagiti nabasa a bakir aginggana iti 2000&nbsp;m ASL ken adu daytoy kadagiti kalugnakan a bakir iti igid ti Danaw Victoria.

## Deskripsion
Ti kayo ket 20&nbsp;m  ti katayag, adaan daytoy kadagiti manmano a dakkel a sanga a mangbukel iti nagtimbukel a balangat. Ti ukis ti kayo ket napusasaw a maris-dapo a kayumanggi, nakersang ken napuskol. Dakkel dagiti bulong, agsumbangir nga agparis, nasileng iti ngato ken akaba nga immitlog. Rummuar dagiti sabong kadagiti nagtimbukel nga ulo, 2.5&nbsp;cm iti kaakaba, berde-duyaw-puraw a nasam-it iti banglo kadagiti 3–7&nbsp;cm iti kaatiddog nga ungkay. Dagiti bunga iti ulo ket kapsula iti agarup a 1&nbsp;cm iti kaatiddog, ken aglaon kadagiti bassit-usit a napayakan a bukel.

## Dagiti nagibasaran

*Eilu, G., Ssegawa,P., Obua, J. and C. Galabuzi. 2007. Second Technical Report (Oktubre 2006 – Marso 2007). Project title: AA009 Conservation and Sustainable Use of Key Malaria Medicinal Plants in South Central Uganda
* 
*
*
*
Janotia

Ti ***Janotia*** ket ti monotipiko a henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Ti henero ket aglaon laeng iti bugbutong a sebbangan, viz. *Janotia macrostipula*, nga endemiko iti Madagascar.

## Dagiti nagibasaran
Metadina trichotoma

Ti ***Metadina trichotoma*** ket ti bugbugtonga sebbangan ti monotipiko a henero ti ***Metadina*** iti pamilia ti Rubiaceae.  Daytoy ket immuna nga impalawag babaen da Heinrich Zollinger ken Alexandre Moritzi, iti agdama a naganna babaen ni Reinier Cornelis Bakhuizen van den Brink; awan ti nailista a subsebbangan iti Catalogue of Life.

Mabirukan ti kayo iti amin a paset ti Indotsina: matawtawagan daytoy iti *Vàng vé* iti Bietnamis (sagpaminsan a *Gáo long*).

## Dagiti nagibasaran
Gyrostipula

Ti ***Gyrostipula*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan ti henero iti Comoros ken Madagascar.

## Dagiti sebbangan
**[[Gyrostipula comorensis]]* 
**[[Gyrostipula foveolata]]* 
**[[Gyrostipula obtusa]]* 

## Dagiti nagibasaran
Haldina

Ti ***Haldina cordifolia***, sin. *Adina cordifolia*, ket ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae, ti bugbugtong a sebbangan ti henero ket ti ***Haldina***. Daytoy ket patneng iti akin-abagatan nga Asia, manipud iti India iti daya aginggana iti Yunnan ken Bietnam ken iti abagatan aginggana iti Malaysia Peninsular.  Daytoy ket ammo a kas *Kadam* wenno *Kadamba* iti Hindi ken *Gáo trò* iti Bietnamis.

Ti *Haldina cordifolia* ket ti matmatnag-bulong a kayo a mablin nga agtubo iti sumurok a 20 metro iti katayag. Dagiti sabong ket mabalinda a di madlaw a bugbugtong ngem mabalinda met a napintas no agkukuyoda nga agsabong kadagiti inploressensia iti sirkumperensia iti 20–30&nbsp;mm. Kadawyan dagitoy a duyaw a mamarisan bassit iti derosas. Ti *H. cordifolia* ket kaadwyan nga agsabong kadagiti bulan ti panaglalam-ek (namaga a tiempo). Ti ukis ti kayo ket agtignay a kas maysa nga antiseptiko.


Papeles:Haldina cordifolia (Haldu) in Ananthagiri forest, AP W IMG 9370.jpg|iti Turturod Ananthagiri, iti Distrito ti Rangareddy ti Andhra Pradesh, India.
Papeles:Haldina cordifolia (Haldu) in Ananthagiri forest, AP W IMG 9369.jpg|iti Turturod Ananthagiri, iti Distrito ti Rangareddy ti Andhra Pradesh, India.
Papeles:Haldina cordifolia (Haldu) in Ananthagiri forest, AP W IMG 9367.jpg|iti Turturod Ananthagiri, iti Distrito ti Rangareddy ti Andhra Pradesh, India.
Papeles:Haldina cordifolia (Haldu) in Ananthagiri forest, AP W IMG 9366.jpg|iti Turturod Ananthagiri, iti Distrito ti Rangareddy ti Andhra Pradesh, India.
Papeles:Haldina cordifolia 1.jpg|Ti puon iti Santuario ti Udawatta Kele Sanctuary, Sri Lanka
Papeles:Haldina cordifolia 2.jpg|Ti puon iti Santuario ti Udawatta Kele, Sri Lanka


## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Neolamarckia

Ti ***Neolamarckia*** ket ti henero dagiti sebbangan ti kayo a patneng iti tropiko a Daan a Lubong. Daytoy ket masansan a maiyallilaw kadagiti sabali a henero, a naipangpangruna ti *[[Nauclea]]* ken *[[Neonauclea]]*.

## Deskripsion
Nagtimbukel dagiti inploressensia ken aglaon kadagiti adu a babassit a sabong. Ti bunga ket drupa a sagpaminsan a maisina kadagiti uppat a paset.

## Dagiti sebbangan
* *[[Neolamarckia cadamba]]*, patneng iti daya nga Asia, abagatan nga Asia, ken abagatan a daya nga Asia
* *[[Neolamarckia macrophylla]]*, patneng iti abagatan nga Asia, ken abagatan a daya nga Asia

## Nomenklatura
Napartuat ti henero a mangsukat iti *Anthocephalus*, a naibatay idi kadagiti dua a di mainaig nga espesimen iti herbario, ti maysa ket saan a nasayaat a namarkaan. Iti gapu dayta, ti agpaysao nga *Anthocephalus* ket sinonimo ti henero ti *[[Breonia]]*, ken nasapul ti baro a nagan para kadagiti kayo a kadawyan nga ammo babaen ti saan a husto a nagan.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Neolamarckia cadamba

Ti ***Neolamarckia cadamba***, dagiti kadawyan a nagan iti Ingles ket mairaman ti  **burflower-tree**, **laran**, ken **Leichhardt pine**, ket lokal a matawtawagan iti **kadam**, ket ti kankanayon a berde a tropikal a kayo a patneng iti Abagatan ken Abagatan a daya nga Asia. Nanaganan ti henero a kas pammadayaw ken ni Pranses a botaniko Jean-Baptiste Lamarck. Daytoy ket addaan kadagiti ayamuom ti narangha a sabong kadagiti nasamek sukog-globo a rimpuok . Naus-usar dagiti sabong a kas bangbanglo. Naimulmula daytoy a kas maysa nga ornamental a mula ken para iti kayona ken panagaramid iti papel.

## Dagiti nagibasaran

* Bull. Mus. Natl. Hist. Nat., B, Adansonia **6**: 247 (1984).
* Pollard, J.F.,1969. A note on the nursery treatment of two species of Sabah. Malay.Forester 32(3), pp 269–271

## Dagiti akinruar a silpo

* USDA PLANTS database
*