S

Ti **S** ket ti maika-19 a letra iti alpabeto a Romano. 

## Pakasaritaan

Iti dagiti sasao a Amianan a Lumaud a Semitiko, nangirepresentar ti šîn iti *[[voiceless postalveolar fricative]]*  (kas iti Ingles a **''sh**ip*, wenno umasping iti *x* iti sistema a [[Pinyin]]). Idi damo ngata ti letra ket [[piktograma]] ti [[ngipen]] () ket nangirepresentar iti [[ponema]] a  babaen ti prinsipio nga [[akroponia|akroponiko]].

Ti [[Taga-ugma a Griego]] ket awan ti /ʃ/ "sh" a ponema, ngarud nangirepresentar ti letra a Griego a [[Sigma]] () iti *voiceless alveolar sibilant* a . Nupay itultuloy ti porma a Σ ti letra iti Penisio a *šîn*, naibatay ti nagan a *sigma* iti letra a *Samekh*, idinto ta ti *Xi* ket agtultuloy ti porma ken kasasaad ti *samekh*, ngem agtultuloy ti nagan a *šîn*.

Iti uneg ti Griego, ti maysa nga impluensia iti nagan a sigma ket ti pannakainaig dayta iti Griego a sao a  (immun-una a ), "agsitsit". Ngata ti orihinal a nagan ti *sigma* ket ngata *san*, ngem gapu iti nasapa a pakasaritaan [[dagiti arkaiko a Griego nga alpabeto|dagiti Griego nga alpabeto nga epikoriko]], iti kamaudiananna naiturong ti *san* iti naidumduma a letra a [[San|Ϻ]]. Impadamag ni [[Herodotus]] a ti *san* ket nagan nga inted [[Doriko a Griego|dagiti Dorio]] iti isu met laeng a letra nga inawagan [[Ioniko a Griego|dagiti Ionio]] iti *sigma*.


Idi maika-7 a siglo K.K.P.., naampon [[dagiti Etrusko]] ken [[dagiti Latin]] iti [[alpabeto a Lumaud a Griego]] a nausar iti [[Cumas]], ket kadagiti simmaganad a siglo, nagparang ti nadumaduma a [[dagiti sinuratan a Daan nga Italiko]], a pakairamanan ti [[alpabeto nga Etrusko]] ken ti daan nga [[alpabeto a Latin]]. Iti [[pagsasao nga Etrusko]], nagtalinaed ti kaipapanan a  ti Griego a sigma (𐌔), idinto ta nangirepresentar ti san 𐌑 iti maysa a naidumduma a ponema, mabalin a  "sh" (nangitransliterar kas *ś*). Naampon ti daan nga alpabeto a Latin iti sigma, ngem saan a san, ta awan iti [[Daan a Latin]] ti ponema a   "sh".

Nagtaud ti porma ti Latin a S iti Griego a Σ a mangibelleng iti maysa kadagiti uppat nga uged iti dayta a letra. Ti porma ti S, a buklen ti tallo nga uged, ket maysa idin a bariante ti letra a Σ, a buklen ti uppat nga uged, iti [[epigrapia]] dagiti [[alpabeto a Lumaud a Griego]], ket kasta met naggiddan a nagbiag dagiti bariante (nga adda tallo wenno uppat nga uged) iti klasiko a alpabeto nga Etrusko. Iti dadduma a [[dagiti sinuratan a Daan nga Italiko|sinuratan a Daan nga Italiko]], ti letra ket mabalin a maiparang kas maysa a linia nga agsikkosikko, iti nagbaetan ti tallo ken innem nga uged.

Inampon met ti letra nga Italiko iti [[Daan a Futhark]], kas *Sowilō* (), ket nagparang iti nagbaetan ti uppat ken walo nga uged. nupay no sagpaminsan a maipababa iti tallo nga uged () manipud idi naladaw a maika-5 a siglo, ket kanayon a nagparang iti tallo nga uged iti [[Agtutubo a Futhark]].

Nagparang [[Sh (digrapo)|ti digrapo a ]] para Ingles a  iti [[Tengnga nga Ingles]] (iti abay ti [[Sch (trigrapo)|trigrapo a ]]), ket sinukatanna ti digrapo a  ti [[Daan nga Ingles]]. Kasta met, sinukatan ti  iti  ti [[Daan a Nangato nga Aleman]], iti ortograpia ti Nasapa a [[Pagsasao nga Aleman|Moderno a Nangato nga Aleman]].

=== Atiddog a s ===



Nagparang ti [[bassit a porma ti letra|minuskula a porma]] a ſ, a maawagan iti [[atiddog a s]] iti nasapa a panawen ti katengngaan, kadagiti [[sinuratan a Bisigodo]] ken [[minuskula a Karolinhio]], nga adda dagiti immun-una iti [[sinuratan a semiunsial]] ken [[kursibo a Romano]] ti [[Naladaw a Kadaanan a Panawen]]. Daytoy ket pagalagadan a porma iti intero a [[Tengnga a Panpanawen]], ket naampon kadagiti nagkauna a [[pagimprentaan]] nga addaan iti [[agbaliwbaliw a letra]]. Nagtalinaed daytoy a porma iti abay ti minuskula a "nagtimbukel" wenno "ababa" a s, nga iti dayta a tiempo, maar-aramat iti ngudo dagiti balikas laeng.

Iti kaaduan a Lumaud nga [[ortograpia]], in-inut a saanen a maus-usar ti ſ, kabayatan ti maikadua a kagudua ti maika-18 a siglo, uray no sagpaminsan a nausar dayta agingga iti maika-19 a siglo. Idiay [[Espania]], nangnangruna a napasamak ti panagbalbaliw iti nagbaetan ti 1760 ken 1766 (iti kasta kabayatan ti [[Pakasaritaan ti Filipinas (1565–1898)|kolonia a panawen]]). Idiay [[Pransia]], napasamak ti panagbalbaliw iti nagbaetan ti 1782 ken 1793. Dagiti agimprenta idiay [[Estados Unidos]] insardengda ti panangusar iti atiddog a s iti nagbaetan ti 1795 ken 1810.

Iti [[ortograpia nga Ingles]], nagpayunir ni [[John Bell (agibumbunannag)|John Bell]] (1745–1831) iti panagbalbaliw. Iti edisionna ni [[Shakespeare]], idi 1785, insuratna a "inkagumaan[na] ti sumina iti kadawyan a pamay-an babaen ti panangilaksidna iti atiddog a *ſ* a pabor iti nagtimbukel [a s], ta saan unay a nalaka nga agkamali....." Naiyalis ti *The Times of London* manipud atiddog agingga iti nagtimbukel, iti isyu ti 10 Septiembre 1803. Ti maika-5 nga edision ti *Encyclopædia Britannica*, a nalpas idi 1817, ket isu ti naudi nga edision a nangusar iti atiddog a s.

Iti [[ortograpia nga Aleman]], naidulin ti atiddog a s iti tipograpia a [[Fraktur]] ([[Schwabacher]]) kasta met iti gagangay a kursibo ([[Sütterlin]]) agingga iti maika-20 a siglo, agingga a naikkat idi 1941 ti opisial a pannakausar dayta a letra. Naidulin, nupay kasta, ti [[ligatura (panagsurat)|ligatura]] a *ſs* (wenno *ſz''), ket nangpataud daytoy iti   iti kontemporario nga ortograpia nga Aleman.

## Dagiti nagibasaran