open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Idaho

Ti **Idaho** ket maysa nga estado idiay rehion ti Nabato a Banbantay iti Estados Unidos. Ti Idaho ket isu ti Mai-14 a kadakkelan, ti maika-39 a kaaduan ti bilang ti umili, ken ti maika-7 a kabassitan iti densidad iti populasion kadagiti 50 nga estado iti Estados Unidos.

## Dagiti nagibasaran
Pagalagadan nga Oras ti Filipinas

Ti **Pagalagadan nga Oras ti Filipinas** (Ingles:Philippine Standard Time, pangyababaan **PST**) wenno (Ingles:Philippine Time, pangyababaan **PHT**), ket isu ti opisial a nagan ti oras iti Filipinas. Daytoy a pagilian ket addaan laeng ti maysa a sona ti oras, ti UTC+08:00 a sona. Awan ti panagininot ti lawag nga oras.
Indiana

Ti **Indiana** ket maysa nga estado iti Estados Unidos a naikappon iti Estados Unidos idi Disiembre 19, 1816. Mabirukan daytoy nga estado idiay Tennga a laud iti Estados Unidos ket ti Nalatak a Danaw a Rehion iti Amianan nga Amerika.

## Dagiti nagibasaran
Iowa

Ti **Iowa**  ket maysa nga estado iti Estados Unidos a mabirukan idiay Tengga a laud iti Estados Unidos, ti lugar a makunkuna a "Puseg iti Amerika".

## Dagiti nagibasaran
Joey de Leon

Ni **José María Ramos de León** ammo pay a kas ni **Joey de Leon** ( idiay Manila), maysa a kumakanta ken mangsangsangaili iti Eat Bulaga, ti TV5 iti GMA Network idiay Siudad ti Quezon.
Ronald Reagan

Ni **Ronald Wilson Reagan** ket isu ti maika-40 a Presidente iti Estados Unidos a nangrugi idi 1981 aginggana idi 1989.

## Dagiti akinruar a silpo
Angry Birds

Ti ***Angry Birds*** ket ti maysa a naibatay iti pantasia a *franchise* ti midia a pinartuat babaen ti Pinlandes a kompania ti Rovio Entertainment. Mangipatengnga iti isip ti serye ti kadagiti nadumaduma ti maris a billit a mangpadas a mangisalakan kadagiti itlogda manipud kadagiti kabusorda a maris berde a baboy. Impaltiing daytoy babaen ti *[[Crush the Castle]]*, dinaydayawen ti ay-ayam gapu ti naballigi a kombinasion ti makaay-ayo a panagay-ayam, nakakatkatawa nga estilo, ken ti kalaka. Ti kadayegna ket nakaiturongan dagiti adu a sabali a bersion; dagiti bersion ti *Angry Birds* a napartuat para kadagiti PC ken dagiti konsola ti video, ti maysa a pagtagilakuan a mangipakita kadagiti karakterna, ti *[[Angry Birds Toons]]*, dagiti naipabuya iti telebision nga animado a serye, ken dagiti dua a pelikula; *[[The Angry Birds Movie]]* ken ti simmaruno *[[The Angry Birds Movie 2]]*. Babaen idi Enero 2014, adda dagiti agarupen a 2 a bilion a nai-download kadagiti amina a kita ti plataporma, mairaman ti kadawyan ken dagiti espesial nga edision.
Babaen idi Hulio 2015, dagiti ay-ayam ti serye ket kolektibo a nai-downloaden kadagiti ad-adu ngem 3 a bilion a beses, ken mangaramid daytoy iti kaaduan a nai-download a *freemium* a serye ti ay-ayam iti amin a panawen. 

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*
Maine

Ti **Maine** ket maysa nga estado iti Estados Unidos a mabirukan idiay New England a rehion iti amianan a daya iti Estados Unidos.

## Dagiti nagibasaran
Mississippi

Ti **Mississippi** ket maysa nga estado a mabirukan idiay Abagatan iti Estados Unidos.

## Dagiti nagibasaran
Nebraska

Ti **Nebraska** ket maysa nga estado a mabirukan idiay Nalatak a Danap iti Tengnga a laud iti Estados Unidos.

## Dagiti nagibasaran
ISO 3166-2:US

Ti **ISO 3166-2:US** ket isu ti naikabil para iti Estados Unidos idiay ISO 3166-2, paset iti ISO 3166-2 a pagalagadan a naipablaak ti ISO, nga agipalpalawag kadagiti kodigo para iti nagnagan iti kangrunaan a subdibision (probinsia wenno estado) iti amin a pagilian a naikodigo iti ISO 3166-1. Iti agdama ti Estados Unidos, dagiti kodigo ISO 3166-2 ket nailpalpalawag kadagiti sumaganad a subdibision:

* dagiti 50 nga estado iti Estados Unidos
* maysa a distrito (Distrito iti Columbia ti kapitolio ti Estados Unidos, ken makunkuna pay a Washington D.C.)
* dagiti 6 nga insular a luglugar.

Ti tunggal maysa kadagiti kodigo ket addaan ti dua a paset, a naisina iti pangrangtay.

## Agdama a kodkodigo
Ti subdibision a nagnagan ket nailista a ksa ti ISO 3166-2 a pagalagadan nga inpablaak babaen ti Mangtaripato nga Ahensia ti ISO 3166 (ISO 3166/MA).

*Pinduten ti buton iti paulo tapno maurnos ti tunggal maysa a batong.*

## Dagiti subdibision a nairaman iti ISO 3166-1
Malaksid ti pannakairaman a kas dagiti subdibison iti Estados Unidos iti ISO 3166-2, dagiti adda iti ruar a lugar ket opisialda pay a nainaganan kadagiti bukodda a kodigo ti pagilian iti ISO 3166-1.

## Dagiti silpo ti ruar
* Dagiti Estado ti Estados Unidos, Statoids.com
Sangalubongan nga Eropuerto ti Tan Son Nhat

Ti **Sangalubongan nga Eropuerto ti Tân Sơn Nhất**  (, ) ket isu ti kadakkelan a sangalubongan nga eropuerto ti Bietnam iti termino a kalawa ( no maipada ti  ti Sangalubongan nga Eropuerto ti Noi Bait ti Hanoi ken ti Sangalubongan nga Eropuerto ti Da Nang idiay Đà Nẵng).  Daytoy ket adda ti pakabaelanna a mangtengngel ti 15-17 a riwriw a pasahero ti tungngal maysa a tawen, no maipada ti malaon ti Hanoi – ti eropuerto ti Noi Bai iti 8 a riwriw a pasahero ken dagiti 2 a riwriw a pasahero ti Da Nang . Daytoy ket isu pay ti kadakkelan nga eropuerto ti Bietnam babaen dagiti natengngelna a pasahero (nga adda dagiti nakarkulo a bilang ti 12.5 a riwriw a pasahero idi 2009, a pakaidagupan para iti ad-adu ngem kagudua kadagiti amin panagtayab a trapiko ti pasahero ti Bietnam), nga agserserbi ti Siudad ti Ho Chi Minh ken ti pay Dong Nam Bo idiay akin-abagatan a Bietnam. Ti IATA a kodigona ket **SGN** a daytoy ket naala idi manipud iti dati a nagan ti siudad a Saigon.  Isi 2010, ti eropuerto ket nagtengngel kadagiti 15,500,000 a pasahero ken 130,547 a panaggungunay dagiti maipatayab alugan. Idi 2011, ti eropuerto ket nagtengngel kadagiti 16,668,400 a pasahero ken 593,494 metriko tonelada nga awit.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Minnesota

Ti **Minnesota** ket maysa nga estado a mabirukan idiay Tennga a laud iti Estados Unidos.

## Dagiti nagibasaran
Siudad ti Ho Chi Minh

Ti **Siudad ti Ho Chi Minh** (; ), dati nga agnagan iti **Saigon **(; , ), ket ti kadakkelan a siudad idiay Bietnam. Daytoy ket ammo idi a kas Prey Nokor, ti maysa a nangruna a puerto ti baybay iti Khmer sakbay ti panangikapet babaen dagiti Bietnamis idi maika-17 a siglo. Babaen iti nagan a Saigon, daytoy idi ti kapitolio ti kolonia ti Pransia iti Cochinchina ken kalpasanna ti nawaya a republika ti Abagatan a Bietnam manipud idi 1955–75. Idi 2 Hulio 1976, ti Saigon ket naitipon iti kaarrubayan a Probinsia ti Gia Định ken opisial idi a nanaganan manen iti Siudad ti Ho Chi Minh manipud ken ni Hồ Chí Minh (uray no ti nagan a ** ket kadawyan pay laeng a maus-usar).

## Dagiti nagibasaran
Eropuerto ti Dong Hoi

Ti **Eropuerto ti Dong Hoi** (Ingles:Dong Hoi Airport) ket maysa nga eropuerto a mabirukan idiay Loc Ninh, iti 6 a km nga amianan iti siudad ti Dong Hoi, a kapitolio ti probinsia iti Quang Binh, idiay Amianan a Tengnga nga Aplaya iti Bietnam, 500 a km iti Abagatan a daya iti Hanoi babaen ti panagbiahe iti kalsada.

## Dagiti nagibasaran
New Hampshire

Ti **New Hampshire** ket maysa nga estado idiay New England a rehion iti Estados Unidos. Nabeddengan ti Quebec, Canada, iti amianan ken amianan a laud ti Maine ken ti Taaw Atlantiko iti daya, Massachusetts iti abagatan ken Vermont iti laud.

## Dagiti nagibasaran
New Jersey

Ti **New Jersey** ket maysa nga estado a mabirukan idiay Amianan a daya ken Tengnga nga Atlantiko iti Estados Unidos.

## Dagiti nagibasaran
Taaw Artiko

Ti **Taaw Artiko**, ket mabirukan idiay amianan a hemispiro ken idiay Artiko nga amianan a polar a rehion, daytoy ti kabassitan ken kaababawan kadagiti Taaw iti lubong.

## Dagiti nagibasaran
North Carolina

Ti **North Carolina** ket maysa nga estado a mabirukan idiay abagatan a daya iti Estados Unidos. Ti estado ket naibeddengan ti South Carolina ken Georgia iti abagatan, Tennessee iti laud ken Virginia iti amianan.

## Dagiti nagibasaran


Papeles:Kyle Larson wins Rockingham 2013.jpg
Papeles:Bodie Island Lighthouse North Carolina.JPG
Papeles:The Biltmore, NC.jpg
Akindaya a Sona ti Oras

Ti **Akindaya a Sona ti Oras** (Ingles:**Eastern Time Zone** (**ET**)) iti Estados Unidos ken Kanada ket maysa a sona ti oras a naisakup ti daya nga aplaya iti Amianan nga Amerika. Ti timbengan ti oras ket -5 nga oras bayat ti alagadan ti oras ken -4 bayat ti panagin-inut ti lawag nga oras. Ti pagorasan iti daytoy a sona ket naibatay iti katengngaan a solar nga oras iti Maika-75 a meridiano laud iti Obserbatorio ti Greenwich.

Idiay Estados Unidos ken Canada, daytoy a sona ti oras kadawyan a makunkua a **Akindaya nga Oras** (Ingles:**Eastern Time** (**ET**)). Naisangayan daytoy a **Akindaya nga Alagadan ti Oras** (Ingles:**Eastern Standard Time** (**EST**)) no palpaliiwen ti alagadan nga oras (panawen ti lam-ek), ken **Akindaya a Lawag ti aldaw nga Oras** (Ingles: **Eastern Daylight Time** (**EDT**)) no palpaliiwen  ti oras a panagin-inut ti lawag (primabera ken otonio).

## Dagiti nagibasaran
Rhode Island

Ti **Isla ti Rhode** ket maysa nga estado a mabirukan idiay New England a rehion iti Estados Unidos.

## Dagiti nagibasaran


Papeles:Museum of Art, RISD, Providence RI.jpg
Papeles:J29upwind.jpg
Papeles:Chateau-sur-Mer.jpg
Tennessee

Ti **Tennessee** ket maysa nga estado a mabirukan idiay Umabagatn a daya iti Estados Unidos.

## Dagiti nagibasaran


Papeles:South Main Street Historic District 2010-09-19 Memphis TN 02.jpg
Papeles:Fall Creek Falls.jpg
Papeles:Davidson county tennessee courthouse.jpg
South Dakota

Ti **South Dakota** ket maysa nga estado a mabirukan idiay Katengngaan a rehion iti Estados Unidos.

## Dagiti nagibasaran
Virginia

Ti **Virginia** ket maysa nga estado a mabirukan idiay Aplaya ti Atlantiko iti Umabagatan nga Estados Unidos.

## Dagiti nagibasaran
Utah

Ti **Utah** ket maysa nga estado a mabirukan idiay lumaud a rehion iti Estados Unidos. Isu ti maika-45 nga estado a naawat iti kappon idi Enero 4, 1896.

## Dagiti nagibasaran
UTC−05:00

Ti **UTC−05:00** ket ti timbengan ti oras a amngkissay kadagiti 5 nga oras manipud ti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras (UTC). 
Idiay Amianan nga Amerika, daytoy ket napalpaliiw iti Akindaya a Sona ti Oras diti las-ud ti pagalagadan nga oras, ken iti Sentral a Sona ti Oras kadagiti las-ud ti 8 a bulan (kitaen ti Oras a panagin-inut ti lawag). Ti Akinlaud a Karibe ket us-usarenna daytoy iti amin a paset ti tawen.

## Akindaya nga Pagalagadan nga Oras (panaglalam-ek ti Akin-amianan a Hemisperio)

*Kanada
**Nunavut (akindaya), kaaduan ti Ontario ken kaaduan ti Quebec

*Estados Unidos
**Amin ti Connecticut, Delaware, Distrito ti Columbia, Georgia, Maine, Maryland, Massachusetts, New Hampshire, New Jersey, New York, North Carolina, Ohio, Pennsylvania, Rhode Island, South Carolina, Vermont, Virginia, ken West Virginia
**Kaaduan ti Florida, Indiana, ken Michigan
**Akindaya a paspaset ti Kentucky ken Tennessee
**Saan nga opisial nga inus-usar kadagiti nadumaduma a komunidad ti Kondado ti Russell, Alabama, a mairaman ti Siudad ti Phenix. Urayno ti nainkalintegan nga oras para iti amin nga Alabama iti las-ud ti paset ti panawen ti pagalagadan nga oras ket Sentral nga Oras (UTC–6), ti Siudad ti Phenix ket dagiti nakapalikmut a komunidad ket ipadada dagiti pagorasanda iti dakdakkel a siudad ti Columbus, Georgia, a dagus a ballasiw ti Karayan Chattahoochee manipud ti Siudad ti Phenix.

*Karibe
**Republika a Dominikano
**Ti Bahamas
**Kuba
**Haiti
**Is-sla ti Turko ken Caicos (UK)

## Sentral nga Oras ti Aldaw (kalgaw ti Akin-amianan a Hemisperio)

*Kanada
**Manitoba, Nunavut (sentral), Ontario (akinlaud)
*Estados Unidos
**Almin ti Alabama, Arkansas, Illinois, Iowa, Louisiana, Minnesota, Mississippi, Missouri, Oklahoma, ken Wisconsin
**Kaaduan ti Kansas, Nebraska, North Dakota, South Dakota, Tennessee, ken Texas
*Akinlaud a paspaset ti Florida, Indiana, Kentucky, ken Michigan
*Mehiko
**Dagiti lugar ti Sentral ken Akindaya (kaaduan ti pagilian). Kaaduan iti Mehiko, ti Oras ti Aldaw ket mangrugi kadagiti lawas kalpasan ti Estados Unidos. Dagiti komunidad iti pagbeddengan ti Estados Unidos nga agpaliiw ket surotenda ti pagalagadan ti panangin-inut ti lawag nga oras ti ti Sentral nga Oras ti Estados Unidos.

## Pagalagadan nga oras iti amin a paset ti tawen

*Kanada - ti laeng Isla ti Southampton 

*Karibe
**Is-isla ti Cayman (UK)
**Hamaika

*Sentral ken Abagatan nga Amerika
**Panama
**Colombia
**Ecuador (nangruna a daga, malaksid ti Galápagos)
**Peru
**Brasil – Acre ken abagatan a laud a paset ti estado ti Amasonas, idiay Eirunepé

## Kalgaw nga Oras ti Isla ti Paskua ti Panagungar
*Chile - Isla ti Paskua ti Panagungar. Kitaen pay ti Oras idiay Chile.

## Kitaen pay
*Oras idiay Kanada
*Oras idiay Colombia
*Oras idiay Ecuador
*Oras idiay Mehiko
*Oras idiay Peru
*Oras idiay Estados Unidos
*Akindaya nga Pagalagadan nga Oras
*Sentral nga Oras ti Aldaw
*Listaan dagiti lugar nga agus-usar ti UTC-05:00

## Dagiti nagibasaran
Wisconsin

Ti **Wisconsin** ket maysa nga estado a mabirukan idiay amianan akatengngaan ken paset ti Katengngaan a laud ken Nalatak a Danaw a rehion iti Estados Unidos.

## Dagiti nagibasaran
Matalam

Ti **Matalam** ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Cotabato iti Filipinas.

## Dagiti baranggay

Ti Matalam ket nabingbingay a politikal iti 34 a barbaranggay.

## Demograpia

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Washington (Estado iti Estados Unidos)

|HighestElevUS = 14,417
|HighestElev = 4,394
|MeanElevUS = 1,700
|MeanElev = 520
|LowestPoint = Taaw Pasipiko
|LowestElevUS = 0
|LowestElev = 0
|ISOCode = US-WA
|ElectoralVotes = 11
|Website = access.wa.gov
}}

Ti **Washington** ket maysa nga estado a mabirukan idiay Amianan a laud a rehion iti Estados Unidos a nagbeddengan ti Oregon iti abagatan ken Canada iti amianan ken ti Taaw Pasipiko iti laud.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Latin

Ti **Latin** ket pagsasao nga Indo-Europeano nga immuna a naisasao ti rehion ti nagliklikmut iti Siudad ti Roma na tinawtawagan a kas ti Latium.

## Dagiti nagibasaran

*Pontificia Academia Latinitatis  
*Opus Fundatum Latinitas
Panabo

Ti **Siudad ti Panabo** ket maysa a maika-3 a klase a siudad iti probinsia ti Davao del Norte  iti Filipinas.

## Dagiti baranggay

Ti Siudad ti Panabo ket nabingbingay a politikal iti 40 a barbaranggay.

## Demograpia

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Judy Garland

Ni **Judy Garland** (Hunio 10, 1922 –Hunio 22, 1969) ket nalatak nga aktres ti Estados Unidos, mabigbig a maysa kalaingan iti pelikula, telebision ken teatro.

## Pilmograpia
*1929 – *The Big Revue*
*1929 – *A Holiday in Storyland*
*1929 – *The Wedding of Jack and Jill*
*1929 – *Bubbles*
*1935 – *La Fiesta de Santa Barbara*
*1936 – *Every Sunday*
*1936 – *Pigskin Parade*
*1937 – *Broadway Melody of 1938*
*1937 – *Thoroughbreds Don't Cry*
*1937 – *Silent Night*
*1938 – *Everybody Sing*
*1938 – *Love Finds Andy Hardy*
*1938 – *Listen, Darling*
*1939 – *The Wizard of Oz*
*1939 – *Babes in Arms*
*1940 – *If I Forget You*
*1940 – *Andy Hardy Meets Debutante*
*1940 – *Strike Up the Band*
*1940 – *Little Nellie Kelly*
*1941 – *Ziegfeld Girl*
*1941 – *Life Begins for Andy Hardy*
*1941 – *Babes on Broadway*
*1941 – *We Must Have Music*
*1942 – *For Me and My Gal*
*1943 – *Presenting Lily Mars*
*1943 – *Girl Crazy*
*1943 – *Thousands Cheer*
*1944 – *Meet Me in St. Louis*
*1945 – *The Clock*
*1946 – *The Harvey Girls*
*1946 – *Ziegfeld Follies*
*1946 – *Till the Clouds Roll By*
*1948 – *The Pirate*
*1948 – *Easter Parade*
*1948 – *Words and Music*
*1949 – *In the Good Old Summertime*
*1950 – *Summer Stock*
*1954 – *A Star Is Born*
*1960 – *Pepe*
*1961 – *Judgment at Nuremberg*
*1963 – *Gay Purr-ee*
*1963 – *A Child Is Waiting*
*1963 – *I Could Go On Singing*

## Dagiti akinruar a silpo

*
Tanduay Distillers

Ti **Tanduay Distillers, Inc. ** () ket timaysa a kompania ti mainum nga arak iti Filipinas a maysa a subsidiario ti konglamorado ti LT Group ni Lucio Tan.

Manipud idi 2019 daytoy ti kadakkelan a marka ti rum iti lubong.

## Dagiti produkto ti Tanduay
*Barcelona Brandy
*Boracay Rhum
*Cossack Blue
*Cossack Vodka
*Embassy Whiskey
*Gin Kapitan
*Jamaica Lime Juice 
*London Dry Gin 
*Planet Rhum
*Tanduay ESQ 
*Tanduay Extra Strong
*Tanduay Fruit
*Tanduay Ice 
*Tanduay Light
*Tanduay Premium 8 Years
*Tanduay Rhum 5 Years 
*Tanduay Rhum 65 
*Tanduay Rom 8 Años
*Tanduay Superior
*Tanduay White
*Tokyo Rhum
*Vivo Blanco

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*Opisial a website ti Tanduay Distillers
Damdamag

Ti **damdamag** () ket isu ti komunikasion ti napili a pakaammo kadagiti agdama a paspasamak nga inrangarang babaen ti maimaldit, maiwaragawag, Internet, wenno ti maibaga ti maikatlo a partido wenno makabuybuya a masa.

## Etimolohia
Adda maysa a tao a nagitunton a ti Ingles a balikas a "news" () ket naparang-ay idi maika-14 a siglo a kas ti naipangpangruna a panagusar ti ad-adu ngem maysa a porma ti "new". Iti Tengnga nga Ingles, ti kapadpada ti balikas idi ket ti *newes*, a kasla ti Pranses a **' ken ti Aleman a ''neues''. Adda pay dagiti maipadpada a nagrang-ay a mabirukan iti [[sasao nga Eslabo]] – ti [[Pagsasao a Tseko|Tseko]] ken ti [[Pagsasao nga Eslobako|Eslobako]] a **' (manipud ti  **, "baro"), ti kognato a Polako ti *nowiny* ken Ruso a *novosti* – ken ti sasao a Keltiko:  ti Gales *newyddion* (manipud ti *newydd*) ken ti Korniko *nowodhow* (manipud ti *nowydh*).

## Dagiti nagibasaran
Nadine Samonte

Ni **Nadine Samonte** (naiyanak a kas ni **Nadine Burgos Eidloth** idi  idiay Rosenheim, Babiera, Alemania) ket maysa a Filipina nga aktres ken modelo ti patalastas.
Wagayway ti California

Ti **Oso a Wagayway** ket isu ti opisial a wagayway iti estado iti California. Ti nasakbayan daytoy a wagayway ket naipatayab idi 1846 a Gulo iti Oso a Wagayway a makunkuna metten nga Oso a Wagayway.

## Ti agdama a wagayway
Ti immuna nga opisial a bersion iti Oso a Wagayway ket naampunan babaen ti Lehislatura iti Estado iti California ken napirmaan a kas linteg babaen ni Gobernador Hiram Johnson idi 1911 a kas isu ti opisial a naiestaduan a wagayway..

## Dagiti nagibasaran
Glosario ti panagadal para kadagiti wagayway

Ti **pagsasao para iti wagayway** wenno terminolohia iti panagadal kadagiti wagayway, tapno maipalpalawag dagiti paset, tabas ken sabsabali pay a gupit dagiti wagayway ken dagiti panakairangarang.

## Deskripsion ti panagalagadan kadagiti paset ken banag ti wagayway

## Dagiti Kangrunaan a tabas dagiti wagayway
Eraño Manalo

Ni **Eraño de Guzman Manalo** (Enero 2, 1925 - Agosto 31, 2009), a namammuan pay a kas ni **Ka Erdy**, ket isu idi ti maikadua a Ehekutibo a Ministro iti Iglesia ni Cristo, a nagserbi manipud idi 1963 aginggana idi 2009.

## Dagiti nagibasaran
Nailian a Museo ti Filipinas

Ti **Nailian a Museo ti Filipinas**  ket ti patakder ti gobierno idiay Filipinas ken agserbi a kas maysa a patakder iti edukasion, siensia ken kultura nga agprespreserba kadagiti nadumaduma a permanente a nailian nga urnong a mangipakpakita ti etnograpiko, antropolohiko, arkeolohiko ken bisual nga panagartista iti Filipinas. Manipud idi 1998, ti Nailian a Musep ket isun ti regulatorio ken mangipatpatungpal nga ahensia ti Nailian a Gobierno iti restorasion ken panagsalaknib kadagiti nangruna a tagikua a maipapan iti kultura, dagiti sitio ken dagiti reserbasion iti amin a paset ti Filipinas.

## Dagiti museo
### Nailian a Galeria ti Arte
Ti Nailian a Galeria ti Arte ket naibalbalayan iti daan a pasdek ti kongreso. Ti pasdek ket kasisigud idi a nadaremdem a kas pubiko a biblioteka babaen ni Ralph Harrington Doane, ti Amerikano a konsultado nga arkitekto iti Opisina dagiti Obra a Publiko, ken ti katakunaynayna a ni Antonio Toledo. Daytoy ket nadaremdem a kas paset ti kapintasan a plano ni Daniel Burnham idi 1905 para iti siudad ti Manila, ti panagbangon ti pasdek ket nangrugi idi 1918. Kalpasan pay daytoy, naikeddeng idi a ti pasdek ket pangibalayan pay ti Lehislatura ken dagiti panagbalbaliw ket inaramid babaen ni Juan Arellano, ti mangimaton nga arkitekto ti Opisina dagiti Obra a Publiko. Idi Hulio 16, 1926, ti pasdek ket pormal idi a rinugian. Nupay ti pasdek ket nakaro a nadadael idi las-ud ti Maikadua a Gubat ti Sangalubongan, daytoy ket nabangon manen urayno saan unay a naarkos ken basbassit ti detalyena. Tatta nga aldaw, ti pasdek ket pagyanan ti Nailian a Galeria ti Arte, dagiti masna a siensia ken dagiti dadduma pay a dibision ti panagsuporta.

### Museo ti Tattao a Filipino

Ti kaarrubana a pasdek idiay Sirkulo Agrifina iti Parke Rizal, ken dati a nakaibalayan ti Departamento ti Pinansia, ket mangibalay dagiti Dibision ti Antropolohia ken Arkeolohia ken naamammuan a kas ti Museo ti Tattao a Filipino.

### Museo  ti Masna a Pakasaritaan
Kaud-udi a nairangarang a ti makatlo a pasdek iti daytoy a kompleks ti museo – ti maysa nga agdama a paggigianan babaen ti Departamento iti Turismo, ket maparang-ayto iti Museo ti Masna a Pakasaritaan, kalpasan nga umalis ti Departamento ken mapan iti permanente a lokasionna idiay Makati.

## Planetario
Ti planetraio ket pinatpataray babaen ti Nailian a Museo.

## Galeria

|Sanguanan ti Nailian a Galeria ti Arte idi 2012
Papeles:NationalMuseumofthePhilippinesjf0157 06.JPG| Ti Nailian a Galeria ti Arte idi 2013 (sumangsango iti kalsada Padre Burgos)
Papeles:NationalMuseumofthePhilippinesjf0157 02.JPG| Dagiti salaysay


## Literatura
*

## Dagiti nagibasaran


## Dagiti akinruar a silpo

* 
* Old Website of the National Museum of the Philippines
Chocolate Hills

Iti **chocholate hills**, ti ofisial nga Latin iti Visayas (Tagalog: ***tsokolateng burol***; Ingles: *chocolate hills*), wenno iti dagiti "caramel", ket maysa nga anyo ti lupa se Filipinas na matatagpuan se agingganen a dagiti provincia iti Carmen, Bohol. Itoy ket maysa nga tinatawag na "extinct volcano". Kapag agdaan ka ti national road itoy ket malinao-en na nakitaen. Itoy iti maysa iti magagandang tanawin iti bansa. Ayon se una nga alamat, kadian a ngata dagitay maliliit na bulubundukin nga itoy ti bak-bakas nga tulo-tulo iti ruha ti maysa a higanteng sawi ti panagayatan.

## References
Bac Lieu

Ti **Probinsia ti Bac Lieu** () ket maysa a probinsia iti Bietnam. Daytoy ket maysa a nga aplaya probinsia, ken mabirukan idiay rehion ti Delta Mekong iti akin abagatan a paset ti pagilian.

## Nagan
Daytoy ket dati a teritorio ti Cambodia, ti nagan a *Bac Lieu* ket naipagpagarup a naala manipud ti Pagsasao a Khmer. Ti Khmer a nagan para iti probinsia ket *Pol Leav*.

## Administrasion
Ti probinsia ket nabingbingay kadagiti innem a distrito:

*Đông Hải
*Giá Rai
*Hòa Binh
*Hồng Dân
*Phước Long
*Vĩnh Lợi

Ti kapitolio ti probinsia ket naamammuan pay a kas ti Bac Lieu, ken daytoy ket sabali a munisipalidad.

## Heograpia
Ti Bac Lieu ket sapasap a naipagpagarupan nga adda idiay Delta Mekong, ngem daytoy ket pudno a mabirukan idiay abagatan kadagiti kangrunaan a pagayusan ti ruar ti Mekong. Ti Bac Lieu ket agarup a 100&nbsp;km iti abagatn ti Cần Thơ, ti kadakkelan a siudad idiay Delta ti Mekong.

## Ekonomia
Dagiti kangrunaan apaset ti ekonomia ti Bac Lieu ket ti panagtaltalon ti bagas, panagkalap, panagproseso ti makmakan, ken panagaramid kadagiti kawwes.

## Pakasaritaan
Kalpasan ti Pannakatnag ti Saigon , idi 30 Abril 1975, ti Probinsia ti Bac Lieu ken ti Probinsia ti Cà Mau ket naitipon dagitoy iti agmaymaysa nga entidad a tinawtawagan ti Probinsia ti Minh Hai. Urayno daytoy ket mabirukan idiay Bietnam, kadagiti adu a napalabas a panawen daytoy a daga ket paset idi ti Khmer nga Imperio a nagturturay ti kaaduan iti Indotsina kadagiti napalpalabas a siglo. Daytoy ket isu pay laeng ti pagnanaedan dagiti adu nga etniko ti Tattao a Khmer. Idi 1996, ti Probinsia ti Minh Hai ket nabingay iti dua, a ti amianan a daya ket isu ti nagbalinan ti Probinsia ti Bac Lieu ken ti abagatan a laud ket isu ti nagbalinan ti Probinsia ti Ca Mau.

## Kultura
Ti Vọng cổ, ti maysa a nangruna akanta iti tradisional a kanta ti akin-abagatan a Bietnam, ket naisurat idiay Bac Lieu idi agarup a 1918 wenno 1919.
Wagayway ti Alabama

Ti agdama a **wagayway ti Estado ti Alabama** (ti maikadua iti pakasaritaan ti estado) ket naampon babaen ti Aramid 383 iti lehislatura ti estado ti Alabama idi Pebrero 16, 1895:
Opisial a pagtaengan

Ti **opisial a pagtaengan** ket isu ti pagtaengan dagiti pangulo ti estado, pangulo ti gobierno, gobernador wenno pagtaengan dagiti panglakayen a gayamudaw. Saan a nasken nga isu met laeng ti pagtrabahuan wenno pagianan da.

## Dagiti nagibasaran
Selio ti Alabama

Ti **Nalatak a Selio ti Estado ti Alabama** ket isu ti naestaduan a selio iti estado iti Alabama, Estados Unidos.

## Dagiti nagibasaran
Listaan dagiti Gobernador ti Alabama

Ti Gobernador iti Alabama ket isu ti ehekutibo a pangulo ti gobierno ti estado ti Alabama iti Estados Unidos.

## Dagiti nagibasaran
Abugida

Ti **abugida** ket maysa a paset a sistema ti panagsurat a ti konsonante ken bokal ket maisurat nga agmaymaysa: tunggal maysa a paset ket naibatay iti konsonante a letra, ken ti bokal a tanda ket kasapulan ngem maikadkadua laeng. Daytoy ket aggiddiat iti sibubukel nga alpabeto, nga ti bokal ket addaan ti kasasaad a maipada kadagiti konsonante, ken ti abjad, a dagiti bokal a panagmarka ket awan wenno saan a nasken a mapili. Dagiti abugida ket nairamanan ti adu a sinuratan a Brahmiko iti Abagatan ken Abagatan a daya nga Asia.

Ti balikas nga *abugida* ket insingasing ni Peter T. Daniels.
Sinuratan a Brahmi

Ti **Brahmi** ket ti baro a nagan na naited iti kadaanan a kamkameng iti pamilia dagiti sinuratan a Brahmiko. Ti kalatakan a Brahmi a naisurat ket dagiti naputed a bato ti bilin ti Ashoka idiay amianan a tengnga ti India.

## Dagiti nagibasaran
Dagiti sinuratan a Brahmiko

Dagiti **sinuratan a Brahmiko wenno Indio** ket pamilia ti sistema ti panagsurat ti abugida. Maus-usar dagitoy iti amin nga Abagatan nga Asia (a mairaman ti Pakistan ken Apganistan), Abagatan a daya nga Asia ken paset ti Tengnga nga Asia ken Akindaya nga Asia ken nagtaud iti sinuratan a Brahmi iti taga-ugma a subkontinente ti India.
Unicode

Ti **Unicode** () ket maysa a pangibilangan a Teknikal a pagalagadan para iti maitunos  a panagisaup iti panagkodigo ti karakter ken panagtengngel iti testo ti karakter kadagiti kaaduan a sistema ti panagsurat iti sangalubongan. Naipatarubo  a naisilpo iti Sangalubongan nga Agasmang ti Karakter a pagalagadan ken naipablaak iti porma a libro a kas iti **Ti Pagaladagan ti Nagkaykaysa a Kodigo** (), ti kinaudi a bersion ti nagkaykaysa a kodigo ket addaan kadagiti 109,000 a karakter a nakasakup kadagiti 93 a sinuratan.

## Dagiti nagibasaran
Dagiti karakter ti Universal Character Set

Ti Sangalubongan nga Agasmang ti Karakter () ket tagikua ti Unicode () nga adda ti pakabaelanna nga agtapaya kadagiti nasurok a 1 a riwriw a karakter. Tungngal maysa UCS a karakter ket nai-mapa iti puntos a kodigo nga isu daytoy ket sibubukel a nagbaetan ti 0 ken 1,114,111 nga inus-usar nga itakderan na ti tungngal maysa a karakter iti kina-uneg a lohiko iti teksto a panagaramid ti software (1,114,112 = 220 + 216 *wenno* 17 × 216, wenno naibatay iti 16 a numero 110000 a kodigo a pun-puntos).

Ti bersion ti Unicode a **5.2.0**, 246,943 (22.2%) iti dagitoy a pupuntos ti kodigo ket naipatudonanen, a mairaman dagiti 107,361 (9.6%) a karakter nga addaan ti linaon, 137,468 (12.3%) ti nailasin para iti pribado a panag-usar, 2,048 para iti  UTF-16 ken 66 ti nainaganan a saan a karakter, ken 867,169 (77.8%) ti nabati a saan a naipatudonan.

## Dagiti nagibasaran
Alpabeto a Hanunó'o

Ti **Hanunó’o** ket maysa kadagiti patneng a sinuratan iti Filipinas ken inus-usar babaen ti tattao a Mangyan iti abagatan a Mindoro iti panagsuratda ti Pagsasao a Hanunó’o. Daytoy ket maysa nga abugida a nagtaud manipud kadagiti sinuratan nga Indio, nga asideg a makaibagian iti Baybayin, ken nalatak iti pannakaisuratna nga agpatakder ken agpangato a maisurat, nga ad-adu ngem agpababa a kas dagiti amin a sinuratan (yantangay daytoy ket basbasaen a naka-ilad manipud ti kanigid a mapan iti kanawan). Kadawyan daytoy a naisurat iti kawayan babaen ti panagusar ti buneng.Ti kaadduan nga ammo a kadagiti naisurat a Hanunó'o ket agdama laeng, ngamin ket nalaka a madadael ti kawayan. Yantangay narigat met a masurotan dagiti pakasaritaan iti daytoy a sinuratan.

## Dagiti nagibasaran
Alpabeto a Buhid

Ti **Buhid**, ket maysa a patneng a sistema ti panagsurat ti Brahmiko iti Filipinas, nga asideg a maikabagian iti Baybayin, ken inus-usar tatta nga aldaw babaen kadagiti tattao a Mangyan iti panagsuratda iti pagsasaoda iti Buhid.

## Unicode

Ti sinuratan a Buhid a ket nainayon iti Pagalagadan ti Unicode idi Marso, 2002 a pannakaipablaak ti bersion 3.2.

Ti Unicode para iti Buhid ket U+1740 ... U+175F.  Maris a dapo ti naipatuldo kadagiti saan a nainaganan a punpunto a kodigo.

## Dagiti nagibasaran
Alpabeto a Tagbanwa

Ti **Tagbanwa**, a makunkuna pay nga **Apurahuano**,  ket maysa kadagiti patneng a panagsurat  idiay Filipinas. Ti pagsasao a Tagbanwa, ket maysa a Sasao nga Austronesio, nga addaan kadagiti 8,000 nga agsasao idiay katengngaan ken amianan a rehion iti Palawan,  matmatayen daytoy a pagsasao, ngamin ket dagiti kaputotan ti ub-ubbing iti Tagbanua agadadalda iti Cuyonon ken Tagalog.

## Nagtaudan
Ti sinuratan a Tagbanwa ket inus-usar idiay Filipinas aginggana idi maika-17 a siglo. Asideg a maikabagian ti Baybayin, namatmati a naggapu iti sinuratan a Kawi iti Java, Bali ken Sumatra, a dagitoy ket, nagtaud met iti sinuratan a Pallava, maysa kadagiti sinuratan ti akin-abagatan nga India a nagtaud iti Brahmi.

## Dagiti langa
Ti Tagbanwa ket maysa nga agus-usar ti tanda nga alpabeto a ti tunggal maysa a konsonante ket addaan iti bokal nga /a/. Dagiti sabali pay a bokal ket nainagananda iti sabsabali a letra, iti marka wenno tan-tanda. No ti bokal ket agparang nga umuna kadagiti balikas wenno maysa a bukodda, itakderan da dagiti sabsabali a letra.

Ti Tagbanwa ket kadawyan a naisurat iti kawayan iti agtakder a tukol manipud iti baba a mapan iti ngato ken agpakanigid a mapan iti kanawan. Daytoy nabasbasa a nakailad a linia manipud iti kanigid a mapan iti kanawan.





## Unicode
Ti Tagbanwa a sinuratan ket nainayon iti Pagalagadan ti Unicode idi Marso, 2002 iti naipablaak a bersion a 3.2.

Ti Unicode ti Tagbanwa ket U+1760–U+177F. Ti maris a dapo ket agituldo kadagiti saan a nainaganan a punto ti kodigo:

## Dagiti nagibasaran
Alpabeto

Ti **alpabeto** wenno **abesedario** ket maysa a pagalagadan nga agasmang dagiti letra, kangrunaan a naisurat a tantanda wenno kurdit, a ti tunggal maysa a rukod ti panagbalikas iti maysa a pagsasao, iti agdama wenno iti ugma.

Ti balikas iti Ingles nga "alphabet" ket naggapu iti Katengngaan nga Ingles manipud iti Latin a balikas ti **alphabetum**.

## Dagiti nagibasaran
Alpabeto a Latin

Ti klasiko nga **alpabeto a Latin** wenno **alpabeto a Romano** ket rimmang-ay manipud ti akinlaud a kita iti  alpabeto a Griego a tinawtawagan ti alpabeto a Cumae, a naampon ken nabaliwan babaen dagiti Etrusko a nagturay iti nasapa a Roma. Ti alpabeto nga Etrusko ket inampon met idi ken pinasayaat babaen dagiti taga-ugma a Roma tapno agsuratda iti pagsasao a Latin.

## Klasiko nga alpabeto a Latin

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti silpo ti ruar
*Lewis ken ni Short ''Latin a Diksionario'' iti letra a ''G''
*Alpabeto a Latin
*Latin nga abesedario idiay omniglot.com
Allen, Amianan a Samar

Ti **Allen** ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Amianan a Samar iti Filipinas. 

## Dagiti baranggay

Ti Allen ket politikal a nabingbingay iti 20 a barbaranggay.

## Demograpia
 	

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Luek Subic

Ti **Luek Subic** (), ket maysa a luek a mabirukan idiay probinsia ti Zambales ken Bataan.

Addaan iti kaadayo a 100 kilometro 100 manipud iti amianan-a-laud ti Luek Manila.

## Dagiti akinruar a silpo
San Jose, Is-isla ti Dinagat

Ti **San José** (Pagsasao a Surigaonon: *San José han Dinagât*), ket maysa nga maika-4 a klase nga ili ken kapitolio ti probinsia ti Is-isla ti Dinagat ti Filipinas.

## Dagiti baranggay

Ti San Jose ket nabingbingay kadagiti 12 barbaranggay.

## Demograpia
 	

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Taga-ugma a sinursuratan a Filipino

Ti  **taga-ugma a sinursuratan a Filipino** ket dagiti sistema a panagsurat a naiparangarang ken nagrang-ay kadagiti is-isla iti Filipinas idi 300BC. Dagitoy a sinuratan ket maikabagian kadagiti sinuratan ti Abagatan a daya nga Asia a naiparangarang manipud iti Akin-abagatan nga India a Brāhmī a sinuratan nga inus-usar iti Asoka a naisuratan ken Pallava a sinuratan, maysa a kita a panagsurat nga inus-usar a naisurat iti bulong ti silag a liblibro idi maika-5 a siglo.
Payo iti Banaue

Ti **Payo iti Banaue** wenno **Natukantukad a Pagtatalonan iti Banaue**‎ (Deutsch: *Reisterrassen von Banaue* Ingles: *Banaue Rice Terraces*; Tagalog: *Hagdan-hagdang Palayan ng Banawe*)

## Dagiti akinruar a silpo
Selio ti California

Ti **Nalatak a Selio ti Estado ti California** ket naampon iti Taripnong ti Batay-linteg ti Estado ti California idi 1849, ket nabaliwan laeng bassit manipud idin, ti kinaudi ket ti panangiyalagad ti selio idi 1937.

## Dagiti nagibasaran
Don Marcelino

Ti **Don Marcelino** ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Davao Occidental iti Filipinas.

## Dagiti baranggay

Ti Don Marcelino ket nabingbingay a politikal iti 15 a barbaranggay.

## Demograpia

## Klima

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Digos

Ti **Siudad ti Digos** ket maysa a maika-2 a klase a siudad ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Davao del Sur  iti Filipinas.

## Dagiti baranggay

Ti Siudad ti Digos ket nabingbingay a politikal iti 26 a barbaranggay.

## Demograpia
 	

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Estilo nga APA

Ti **Gunglo a Sikolohia ti Amerikano** (Ingles: American Psychological Association) wenno estilo nga APA ket maysa kadagiti agpang nga alagaden nga us-usaren  dagiti mannurat no agitedda iti pappapel para iti pannakaipablaak iti warnakan nga APA. Ti APA ket imbagbag da a naiparangarang tapno makatulong iti pannakaawat ti panagbasa dagiti sosial ken panagkukua a siensia, para iti pannakasayaat ti pannakaisarita, ken ti "panagtarus ti sanguanan dagiti kapanunotan nga addaan laeng iti bassit a pannakariro ken ti kadakkelan a kinaapag-isu."*Ti Pagalagadan ti panagipablaak iti Gunglo a Sikolohia ti Amerikano* ket naglaon kadagiti panagibagnos iti amin a parang ti panagsurat, a naipangrunaan iti siensia sosial, manipud iti pakaipanggepan ti panaka-mannutrat agingga ti panagaramid ti tabla tapno maliklikan ti plahio ken panagaramid ti napudno a reperensia ti panagdakamat.

## Dagiti immuna a naipablaak
Ti *Pagaladagan ti Panagipablaak* ket naipatakder idi 1929 a kas pito a panid a dokumento nga addaan iti agpang iti pamay-an ti panagnayon ti pannakalaka a pannakaawat ti panagbasa (APA, 2009a, p. xiii).Naaramid babaen ti pannakaipadrino iti Konsilo ti Nailian a Panagsukisok iti Estados Unidos, a dagiti nagtaudan ket nairaman ti Sikolohikal, antropolihista, ken dagiti propesional ti panagipablaak.

Idi 1952, ti bassit a libro ket naipadakkel ken naipablaak a kas 55 a panid a naipanayon iti *Sikolohia a Pakdaar* nga addaan dagiti pannakabalbaliw a naaramid idi 1957 ken 1967 (APA, 1952, 1957, 1967).Ti immuna a naipablaak ket naisakupan na ti panagpili ti balikas, gramatiko, panagtuldek, panagporma, annuroten ti panagipablaak ti warnakan, ken "panagibungon ken panagibuson" (APA, Konsilo dagiti Mannurat, 1952, p. 442).

Ti panagsungbat ti pannakadakkel ti pannakarigat iti panagipadamag ti siensia, dagiti simmaruno a naipablaak ket nawayawayaan idi 1974, 1983, 1994, ken 2001. Naipangpangruna a naamammuan ti kinalaka iti panagreperensia ti dakamat nga estilo, ti *Pagalagadan ti Panagipablaak* ket nagipatakder met kadagiti pagalagadan para iti panagusar ti pagsasao nga addaan iti kaaduan a naipagangayan. Naipangpangruna ti panakaseknan ket dagiti  "Pagalagadan para iti saan a Makapasekso a Pagsasao kadagiti APA a Warnakan," immuna a naipablaak a kas pannakabalbaliw ti 174 a pablaak, a nangited ti sabsabali a mausar  ti makasekso a pagsasao nga kanayon nga inus-usar idi.Dagiti pagalagadan ti panagpabassit ti di nalinteg iti pagsasao ket naipabaro kadagiti napalabas a panawen ken agdama ng agitited ti naipakat a panangiturong para iti panagsurat a maipanggep  iti puli, etnisidad, edad, kita ti tao, ti napili a sekso, ken kasasaad ti panakabaldado. (APA, 2009, pp.&nbsp;70–77; see also APA, 2009b).

## Dagiti nagibasaran
Jimmy Santos

Ni **Jaime Reyes Santos** , kaaduan nga ammo a kas ni **Jimmy Santos**, ket aktor a Filipino, komediante, mangsangsangaili iti telebision ken dati a propesional nga agay-ayam iti basketbol.

## Dagiti pelikula
* *The Unkaboggable Private Benjamin* (2011)
* *[[Iskul Bukol: 20 Years After]]* (2008)
* *Urduja* (2008) – boses
* *M.O.N.A.Y.  ni Mr. Shooli* (2007)
* *Binibining K* (2006) g
* *Oh, My Ghost!* (2006)
* *Enteng Kabisote: Okay ka fairy ko*
* *Bayadra Brothers* (1999)
* *My Guardian Debil* (1998) bilang Debil
* *Onyok Tigas*
* *Wooly Booly: Ang classmate Kong Alien* (1989) bilang Wooly Booly
* *Aso't pusa* (1989)
* *M & M: The Incredible Twins* (1989) bilang Marcelo/Don Martin
* *Bondying: The Little Big Boy'ger* (1989) bilang Bondying
* *Magic to Love* (1989)
* *The Crazy Professor* (1985) bilang Weng-Weng
* *Like Father, Like Son* (1985)
* *Nang Maghalo ang Balat sa Tinalupan* (1984)
* *Idol* (1984)
* *Suicide Force* (1982)
* *Kamakalawa* (1981)
* *Black Magic*
* *Elektika Kasi, Eh!* (1977) as The Mummy
* *Little Christmas Tree*
* *Leroy Leroy Sinta* (????) bilang Jimmy
* *Matalim na Pangil sa Gubat* (????)
* *Sam & Miguel (Your basura, No problema* (????) bilang Procopio
* *Ang Puso ng Saging sa Gitna ng Mount Arayat* (????) bilang Dyes Lapid

## Palabas ti television
*"5 Star Specials" (2011)
*"Love Bug Presents" (GMA Network, 2010)
*"Pepito Manaloto (GMA Network, 2011)
*"Maynila" (GMA Network, 2009)
*Obra Presents" (GMA Network, 2008)
**Ang Mga Anak Ng Maestro: Eat Bulaga Special* (2008) (TV)
**Ganyan Kita Kamahal: Eat Bulaga Special* (2007) (TV)
**A Telefantastic Christmas: The GMA All-Star Spcecial* (2005) (TV)
**Magpakailanman: The Yoyoy Villame Story* (2005) (TV)
**True Love: Eat Bulaga Special* (2005) (TV)
**Idol ko si Kap* (2001)
*"Campus Romance" (GMA Network, 2000)
*"Dear Mikee" (GMA Network, 1998)
*"Spotlight Drama Specials (GMA Network, 1995)
*"Mikee" (GMA Network, 1994)
*"GMA Love Stories" (GMA Network, 1993)
**Oki Doki Doc* (1993) bilang Godo
**Coney Reyes On Camera* (ABS-CBN)
**GMA Telecine Specials* (GMA Network)
**[[Eat Bulaga]]* (1980-agdama)
**Lovingly Yours Helen* (GMA Network)
**Stay Awake* (ABC)
**Rock & Roll 2000* (ABC)
**T.S.C.S. (The Sharon Cuneta Show)*
**Vilma On Seven* (GMA Network, 1993)
**The Dawn & Jimmy Show* (IBC, 1989)
*"Maricel Drama Special" (ABS-CBN, 1989)
**T.O.D.A.S.(Television's Outrageously Delightful All-Star Show)* (IBC, 1986–1989)
*"Joey & Son" (RPN)
*"John En Marsha" (RPN, 1977–1990)
**Iskul Bukol* (IBC, 1977)

## Dagiti akinruar a silpo
*Jimmy Santos iti Internet Movie Database
Rizal Commercial Banking Corporation

Ti **RCBC** (Ingles: **Rizal Commercial Banking Corporation**; Ilokano: *Korporasion ti Komersial a Panagbanko ti Rizal*), ket maysa a banko idiay Filipinas ken nalisensiaan babaen ti Tengnga a Banko iti Filipinas.

## Dagiti akinruar a silpo
*Rizal Commercial Banking Corporation website
Innsbruck

Ti **Innsbruck** ket isu ti kapitolio a siudad iti pederal nga estado iti Tyrol iti lumaud nga Austria. Mabirukan daytoy idiay Ginget ti Inn iti nagsasabtan ti Wipptall (Karayan Sill), a mangited ti pakastrekan idiay Lasatan ti Brenner, a manganad a 30 km iti abagatan iti Innsbruck.

## Dagiti nagibasaran
Sona ti oras

Ti **sona ti Oras** ket maysa a rehion iti Lubong nga addaan iti agpapada a Pagalagadan ti oras para iti kalintegan, komersial ken sosial a pakaipanggepan. Tapno ti maysa a pagorasan ket agnaynayon nga agpadpada iti maysa a paset iti aldaw no agtayyek ti Daga, iti sabsabali a lugar iti Daga ket nasken nga addaan da ti sabsabali a pagorasan. Ti sona ti oras ket naus-usaren iti moderno a panawen tapno ti dua siudad iti agpada a lugar ket addaan da ti agpada nga oras, para iti panglaka ken panakasayaat ti pakitinnarusan.

## Dagiti nagibasaran
Wagayway ti Estados Unidos

Ti  nailian a wagayway ti Estados Unidos iti Amerika ket addaan kadagiti sangapulo ket tallo nga agpapada a nakailad a baras nga asisinnublat iti nalabbaga ken asul, nga addaan ti asul a rektanggulo iti bagibitinna (Ingles:canton) nga addaan ti babassit a puraw a namurdungan ti lima a bit-bituen. Dagiti 50 a bitbituen ket ituldona dagiti 50 nga estado ken dagiti 13 a baras ket ituldona dagiti 13 a kolonia iti Britania a nagsupiat ti Briton a monarkia.

## Dagiti nagibasaran
Eskudo ti Filipinas

Ti **Eskudo ti Filipinas** ket nalangaan nga addaan ti walo a raya nga init iti Filipinas nga iti tunggal maysa a raya ket naitudo na dagiti walo a probinsia (Batangas, Bulacan, Cavite, Laguna, Nueva Ecija, Pampanga, ken Tarlac) nga dagitoy ket naisakup iti Linteg Militar babaen ni Gobernador Heneral Ramón Blanco idi agdama ti Pananggulo ti Filipinas, ken ti tallo a nagraya a bitbituen ket naitudo na dagiti nangrunaan a rehion iti Luzon, Visayas, ken Mindanao.

## Dagiti nagibasaran
Norala

Ti **Norala** ket maysa a maka-3 a klase nga ili iti probinsia ti Abagatan a Cotabato iti Filipinas.

## Dagiti baranggay

Ti Norala ket nabingbingay a politikal iti 14 a barbaranggay.

## Demograpia

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Nalatak a Selio ti Estados Unidos

Ti **Nalatak a Selio ti Estados Unidos** ket naus-usar a pamasingkedan kadagiti dokumento nga isaysayasay iti Pederal a gobierno iti Estados Unidos. Ti balikas ket inus-usar para iti pisikal a selio ken ti kadawyan a tabas. Ti Nalatak a Selio ket immuna a nau-usar iti publiko idi 1782.

Ti rupa ken bangir ti nalatak a selio ket maus-usar a nailian nga eskudo iti Estados Unidos. 

## Dagiti nagibasaran
Purpuro

Ti **purpuro** (Ingles:archipelago) wenno makunkuna pay a grupo ti isla, ket maysa a kawar wenno ummong iti is-isla. Ti balikas iti Inggles nga *archipelago* ket naala iti Griego *ἄρχι- – arkhi-* ("ehukotibo") ken *πέλαγος – pélagos* ("baybay") babaen ti Italiano nga **arcipelago**. Iti Italiano, mabalin nga iti panagsurot ti tradision ti kina-ugma, ti purpuro isu ti husto a nagan ti Baybay Egeo ken, ti napalabas, ti panag-usar ket naiyalis iti Is-isla nga Egeo. Inus-usar daytoy tatan iti aniaman a grupo iti isla wenno, iti sagpaminsan, iti baybay a naglaon ti adu a bilang ti naiwarwaras nga is-isla a kas iti Baybay Egeo.

## Dagiti kita ti purpuro

Dagiti purpuro ket mabalin a masarakan nga agmaymaysa iti bagi ti maysa a kadanuman wenno kaarruba iti maysa a dakkel a bagi ti masa ti daga. Kas pagarigan, ti Eskósia ket addaan ti 700 a ribo nga is-isla a palikmutenna ti kangrunaan a daga a mangaramid iti maysa a purpuro. Dagiti purpuro ket masansan a bulkan, a maporporma ti igid dagiti arko ti isla a naaramid iti nasasabtan a sona wenno rehion dagiti bulkan, wenno nagbanagan pay iti pannakainurunur, pannakanayon ti dag-daga, ken kangato ti daga.

Dagiti lima a baro a pagilian a kadawyan a purpuro ket Indonesia, Hapon, Filipinas, Baro a Selanda, ken ti Nagkaykaysa a Pagarian. Ti kadakkelan a purpuro a pagilian babaen ti kalawa ket ti Indonesia.Ti purpuro nga addaan ti kaaduan nga is-isla ket ti Purpuro a Baybay idiay Pinlandia. 

## Dagiti nagibasaran
Betty White

Ni **Betty White Ludden** (nayanak a kas ni **Betty Marion White**; Enero 17, 1922Disiembre 31, 2021)  ammo iti propesion a kas ni **Betty White**, ket Amerikana nga aktres, komediante, mannurat, produser, mangsangsangaili iti radio, kumakanta, ken personalidad iti telebision. idi 2013, ti Guinness World Records ket binigbig ni White a kas addaan iti kapautan a karer iti telebision para iti maysa a manglinglingay a babai.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*
Buluan

Ti **Buluan** ket maysa nga ili iti probinsia ti Maguindanao iti Filipinas. 

## Dagiti baranggay

Ti Buluan ket nabingbingay a politikal kadagiti 7 a barbaranggay.

* Digal
* Lower Siling
* Maslabeng
* Poblacion
* Popol
* Talitay
* Upper Siling

## Demograpia
 	

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Datu Blah T. Sinsuat

Ti **Buluan** ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Maguindanao iti Filipinas. 

## Dagiti baranggay

Ti Buluan ket nabingbingay a politikal kadagiti 13 a barbaranggay.

## Demograpia
 	

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Pandag

Ti **Pandag** ket maysa nga ili iti probinsia ti Maguindanao iti Filipinas. 

## Dagiti baranggay

Ti Pandag ket nabingbingay a politikal kadagiti 8 a barbaranggay.

* Kabuling 	
* Kayaga 	
* Kayupo (Cuyapo) 	
* Lepak 	
* Lower Dilag 	
* Malangit 	
* Pandag 	
* Upper Dilag 

## Demograpia
 	

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
De facto

Ti ***De facto*** ket maysa a Latin a panangisao a ti kayatna a sawen ket "maipapan a kinapudno". Iti kalintegan, kadawyan a ti kayatna a sawen ket "iti pannakasanay ngem saan a nasken nga ikeddeng ti kalintegan" wenno "iti pannakasanay wenno ti kinapudno, ngem saan nga opisial a naipatakder." Kadawyan nga inus-usar daytoy a kaisupadi ti *[[de jure]]* (a kayatna a sawen ket "pakaseknan ti kalintegan") no agiturong kadagiti banag a maipanggep iti kalintegan, panagturay, wenno pamay-an (a kas dagiti  pagalagadan) a mabirukan iti kadawyan a padas a kas naaramid wenno naparang-ay ng awan wenno kasupadi ti maysa nga alagaden. No pagtungtongan ti nalintegan a kasasaad, ti *de jure* ti agpatudon ti makunkuna ti linteg, bayat a ti *de facto* ti agpatudon ti aramid iti mapaspasamak iti pannakasanay. Napadaan daytoy ken kapadpada iti panangisao a "para dagiti amin a gagara wenno panggep" wenno "iti kinapudno".

## Dagiti nagibasaran
Karibe

Ti **Karibe** ket maysa nga immindayon a nasukogan a grupo iti is-isla a sumurok a 2,000 a milia (3,200 km) a kaatiddogna a pannakaisina ti Golpo iti Karibe ken ti Baybay Karibe, iti laud ken abagatan, manipud ti Taaw Atlantiko, iti daya ken amianan. Manipud iti peninsula iti Florida iti kangrunaan a daga ti Estados Unidos, dagiti isla ket gumay-atda iti 1,200 a milia (1,900 km) nga akin-abagatan a daya, ken 500 a milia (800 km) iti abagatan, ket laud ti kaigidan ti amianan nga aplaya iti Venezuela iti kangrunaan a daga ti Abagatan nga Amerika.

Kaaduan ti mabirukan idiay Karibe a Plato, daytoy a rehion ket addaan ti sumurok a 7,000 nga is-isla, dagiti bassit a puro, dagiti raw-ang, ken dagiti  isla a naporma iti rabaw ti raw-ang. Dagitoy nga is-isla, a makunkuna a **Laud nga Indio**, ket kadawyan a naporma nga arko nga isla nga ag-linia iti ruar ti agpadaya ken umabagatan nga ig-igid ti Baybay Karibe.Dagitoy nga is-isla ket makunkuna a *Laud nga Indies* ngamin ket idi sumaglad ni Christopher Columbus idiay idi 1492 namatpati a nadanunna iti Indiano a subkontinent.
 

## Dagiti nagibasaran
Lingsat Bering

Ti **Lingsat Bering** (Ruso:Берингов пролив, *Beringov proliv*), makunkuna dagiti patneng a tattao idiay a kas **Imakpik** ket maysa a lingsat a nagbaetan ti Rawis ti daga Dezhnev, Chukotka, Rusia, ti akindaya unay a murdong (169°43'W) iti kontinente ti Asia ken Rawis ti daga a Prinsipe ti Gales, Alaska, Estados Unidos, ti akinlaud unay a murdong (168°05'L) iti kontinente ti Amianan nga Amerika, nga addaan ti latitud 65°40'N, agpa-abagatan bassit iti Polar a sirkulo. Ti agdama a nagbeddengan ti Estados Unidos ken Ruso iti lingsat, a tinulagan laeng babaen ti Estados Unidos, ket ti 65°40'N. Ti nagan daytoy a baybay ket sagpaminsan pay a naipangiletra a kas Behring kadagiti kadaanan a liblibro.

Ti Lingsat Bering  ket isun a suheto iti sientipiko a panpanunoten a dagiti nagtagitaon ket naggapuda manipud iti Asia a mapan iti Amerika a nagballasiw ti daga a rangtay iti panawen a ti taaw ket ababaw, wenno nagbanagan dagiti glasier a nagkandado dagiti nawatiwat a kadanuman, a nagisarang ti pantok ti baba ti taaw. Ti kastoy ket agpalubos kadagiti nagtagitaon ti magna manipud idiay Siberia a mapan idiay Alaska, isu a nataoanda ti Amianan ken Abagatan nga Amerika.
Oroquieta

Ti **Siudad ti Oroquieta** ket maysa a maika-4 a klase a siudad ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Misamis Occidental iti Filipinas.

## Dagiti baranggay

Ti Siudad ti Oroquieta ket nabingbingay a politikal iti 47 a barbaranggay.

## Demograpia
 	

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo