Bantay Talinis

Ti **Bantay Talinis**, naamammuan pay a kas ti **Cuernos de Negros** (Sarsara ti Negros), ket kompleks a bulkan idiay probinsia ti Negros Oriental, Filipinas. Iti agarup a  iti ngato ti lessaad ti baybay, daytoy ket isu ti maikadua a kangatuan a bantay idiay Isla ti Negros kalpasan ti Bantay Kanlaon. Ti bulkan ket mabirukan iti  iti abagatan a laud ti ili ti Valencia; ken  manipud idiay Siudad ti Dumaguete, ti kapitolio ti probinsia.

## Heolohia
T Bantay Talinis ket indasig babaen ti Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia a kas mabalin nga aktibo a bulkan a mangporma ti paset ti Bulkaniko nga Arko ti Negros.  Dagiti kaaduan a bato a mabirukan iti dayta a bantay ket dagiti Andesita ken basalto.  Daytoy ket addaan ti diametro ti babana  iti , ti bulkaniko a kompleks ket buklen dagiti nadumaduma a bulkaniko a kono ken dagiti pantok, ti karimbawan ket ti Talinis, Cuernos de Negros, Guinsayawan, Pantok Yagumyum ken Simborio Guintabon.  Ti kabambantayan ket nakaro a pumaroliko nga addaan kadagiti adu a solpatara ken dagiti butbut ti alibungubong a mabirukan kadagiti bakrasna nga inus-usar para iti panagpataud ti elektrisidad.  Ti Akin-abagatan a Lugar ti Pagpataudan ti Heotermal ti Negros idiay Palinpinon ket agpataud ti 192.5 MW.

## Turismo
Ti bulkaniko a kompleks ti Bantay Talinis ket nadayeg kadagiti agbisbisita para iti masna a kapintas ti bakir ken dagiti adu a bulkaniko a danaw a napalikmutan babaen dagiti bantay. 

### Masna a Parke ti Singin a Dandanaw ti Balinsasayao
Iti kaunegan ti kompleks ti bulkan ket ti Masna a Parke ti Singin a Dandanaw ti Balinsasayao, ti nailian a parke a nabangon idi Nobiembre 21, 2000 babaen ti Proklamasion Blng. 414.  Daytoy ti kaaduan a mabisbista a parke iti kaunegan a pakabirukan ti singin nga abut ti bulkan a dandanaw iti Balinsasayao ken Danao, nga insina laeng babaen ti akikid a pantok ti bantay.  Ti Danaw Kabalin-an, ti basbassit a danaw, ket mabirukan sakbay dagitoy dua a danaw.  Amin dagitoy tallo a danaw ket mabirukan idiay uneg ti Kaldera ti Guintabon.

### Pannagna iti Bantay Talinis
Ti Bantay Talinis ket nalaka a mauli babaen kadagiti masna a dalan a mangrugi idiay Bidjao, Dauin ken Apolong, Valencia. Adda met dagiti nadumaduma nga abut ti bulkan a danaw: ti Danaw Yagumyum ket adda iti nagbaetan ti Pantok Yagumyum ken ti kangrunaan a pantok ti Cuernos de Negros; ti Danaw Nailig ken Danaw Mabilog ket dagiti abut ti bulkan a danaw idiay asideg ti pantok. Ti Danaw Nailig ket agserbi a kas ti kangrunaan a pagkampuan a lugar, ken makapan iti pantok babaen ti 30-minuto a pannagna. Ti pantok ket napuskol a bakir ken kaaduna a naabbongan iti angep. 
Ti asupre a butbut ti Kaipohan, ti maysa a lugar dagiti natay a kayo ken napapudaw a batbato, ket mabirukan iti dalan a mapan idiay Apolong, Valencia.

## Kitaen pay
*Listaan dagiti aktibo a bulkan ti Filipinas
*Listaan dagiti mabalin nga aktibo a bulkan ti Filipinas
*Listaan dagiti di aktibo a bulkan ti Filipinas
*Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia

## Dagiti akinruar a silpo
*Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia (PHIVOLCS) Panid ti Cuernos de Negros 
*Cuernos de Negros  oto Programa ti Global a Bulkanismo 

## Dagiti nagibasaran