ISO 639-3

Dagiti **ISO 639-3:2007**, *a kodigo a pannakabagi dagiti nagan iti pagsasao — Paset 3: Alpha-3 a kodigo para iti nalawa a panagsakop dagiti pagsasao*, ket maysa nga internasional a pagalagadan para kadagiti kodigo ti pagsasao iti ISO 639 a serye. Ti pagalagadan ket agipalawag dagiti tallo a letra a kodigo para iti panaginaganan dagiti pagsasao. Ipaatiddogna dagiti ISO 639-2 nga alpha-3 a kodigo nga adda iti panggep a mangsakop kadagiti amin nga ammo a masna a pagsasao. Ti pagalagadan ket naipablaak idi babaen ti ISO idi 2007-02-05.

Naipanggep a panagusar daytoy kadagiti nalawa sakup dagiti maiyatanup ket ti nalawa, a naipangpangruna dagiti sistema ti kompiuter nga adu dagiti pagsasao a nasken a masuportaran. Pakabaelanna daytoy ti mabalin a kompleto a pannaka-enumerasion kadagiti pagsasao, a mairaman dagiti sibibiag ken awanen, a taga-ugma ken naaramid, nangruna ken bassit, naisurat ken di-nasuratan. Nupay kasta, saan nga agiraman kadagiti naaramid manen a pagsasao a kas ti Proto-Indo-Europeano.

Nalatak nga agasmang daytoy ti ISO 639-1 ken dagiti agmaymaysa a pagsasao iti ISO 639-2. ISO 639-1 ken ISO 639-2 a pakipatengngaan ti isip kadagti kangrunaan a pagsasao, a kanayon a nairepresenta iti dagup a bagi iti literatura iti lubong. Gapu ta ti ISO 639-2 ket agiraman pay kadagiti urnong ti pagsasao ken ti Paset 3 ket saan, ti ISO 639-3 ket saan a maysa a nalatak nga agasmang iti ISO 639-2. A dagiti B ken T a kodigo ket adda iti ISO 639-2, ti ISO 639-3 ket agusar kadagiti T-a kodigo.

Kas pagarigan:

Manipud idi Abril 2012, ti pagalagadan ket naglaon kadagiti 7776 a naikabil. Dagiti naurnong a pagsasao ket naibatay kadagiti nadumaduma a nagtaudan a mairaman: dagiti agmaymaysa a pagsasao nga adda iti  639-2, dagiti moderno a pagsasao manipud iti  Ethnologue, dagiti naidumduma a pakasaritaan, dagiti taga-ugma a pagsasao ken dagiti parbo a pagsasao manipud ken ni Anthony Aristar iti Listaan ti Lingguista ken dagiti pagsasao pay a naitalek iti uneg ti panawen a panagkomentario ti publiko.

Ti panagbalbaliw manipud iti ISO 639-1 iti ISO 636-3 ket mabalin a maaramid babaen ti panag-uasar kadagiti datos nga adda iti listaan dagiti kodigo ti ISO 639-1.

## Espasio ti kodigo
Gapu ta ti kodigo ti tallo a letra nga alpabetiko, ti kangatuan a bilang a patingga dagiti pagsasao a mairepresenta ket 26 × 26 × 26 = 17576. Gapu ta ti ISO 639-2 ket agipalpalawag kadagiti naipangpangruna a kodigo (4), ti naireserba a sakup (520) ken dagiti B-laeng a kodigo (23), dagiti 547 a kodigo a saan a mausar iti paset 3. Isu nga ti kababaan a bilang ti patingga a mairepresenta ket 17576 − 547 = 17030.

Ti kangatuan a patingga ket bumabbaba pay no agikkat kadagiti naurnong a pagsasao  a naipalawag iti 639-2 ken dagiti pay naipalawag iti ISO 639-5.

## Dagiti makro a pagsasao

Adda dagiti 56 a pagsasao iti ISO 639-2 a naipanunotan a, para iti kapanggepan iti pagalagadan, a dagitoy ket "makro a pagsasao" iti ISO 639-3.

Adu dagitoy ket makro a pagsasao nga awan kadagiti agmaymaysa a pagsasao a naipalpalawag babaen ti ISO 639-3 iti kodigo nga agapang iti ISO 639-2, a kas iti 'ara' (Sapasap nga Arabiko). Dagiti dadduma pay a kas iti 'nor' (Norwego) ket adda iti bukodda a dua nga agmaymaysa a paset ('nno' (Nynorsk), 'nob' (Bokmål)) nga adda iti ISO 639-2.

Kayatna a saeen nga adda dagiti pagsasao (a kas iti 'arb', Paglagadan nga Arabiko) a nausig babaen ti ISO 639-2 a dagitoy ket dialekto iti maysa a pagsasao ('ara') ket adda iti ISO 639-3 kadagiti naisangayan a linaon a naipanunotan a kas agmaymaysa a pagsasao.

Daytoy ket panagpadas ti panagtulag kadagiti nadumaduma a mabalin a lingguistiko a naisangayan manipud kadagiti dadduma, ngem dagitoy ket natrato babaen kadagiti mangisasao a kas dua a porma iti isu met laeng a pagsasao, a kas iti kaso iti diglossia.

Kas pagarigan:
* (Sapasap nga Arabiko, 639-2)
* (Pagalagadan nga Arabiko, 639-3)

Kitaen ti  para iti kompleto a listaan.

## Dagiti naurnong a pagsasao
Ti "naurnong a kodigo ti pagsasao nga elemento ket maysa a panaginagan nga agirepresenta ti maysa a grupo dagiti agmaymaysa a pagsasao a saan a maibagbaga a maysa a pagsasao iti ania man a konteksto." Dagitoy a kodigo ket saan nga apag-isu nga agirepresenta iti naisangayan a pagsasao wenno makro a pagsasao.

A ti ISO 639-2 ket mairaman ti tallo a letra a panaginagan para kadagiti naurnong a pagsasao, dagitoy a pagsasao ket saan a mairaman manipud iti ISO 639-3. Iti kasta ti ISO 639-3 ket saan a nalatak nga agpang iti ISO 639-2.

Ti ISO 639-5 ket agipalawag ti tallo a letra dagiti naurnong a kodigo para dagiti pamilia ti pagsasao ken dagiti grupo.

## Panagusar iti ISO 639-3
* Ethnologue, Lingguista a Listaan,
* IETF nga etiketa ti pagsasao
* Naituding a kas maysa a pagsasao TLD (lcTLD) http://www.circleid.com/posts/languages_in_the_root_a_tld_launch_strategy_based_on_iso_639 http://forum.icann.org/lists/gtld-strategy-draft/msg00005.html

## Dagiti akinruar a silpo
* **[http://www.sil.org/iso639-3/ ISO 639-3 a Panagrehistro a Turay]**
* FAQ idiay website ti Biblioteka iti Kongreso ti Estados Unidos
* Lingguista a Listaan – Listaan dagiti Taga-ugma ken Awanen a Pagsasao 
* panangipalpalawag babaen ni Håvard Hjulstad 

## Dagiti nagibasaran