open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Odontosoria chinensis

Ti ***Odontosoria chinensis*** ket ti pako iti pamilia ti Lindsaeaceae. Kadawyan nga ammo iti Ingles iti **lace fern** (Hawayano: **pala'ā**, **palae**, wenno **palapala'ā**), daytoy ket patneng manipud iti India aginggana iti Hawai'i, ken abagatan iti Sumatra, Borneo ken ti Filipinas, ken kadagiti pay sabali a parte ti tropiko ken subtropiko. Daytoy ket kadawyan a mabirukan kadagiti paglukatan iti bakir ken kadagiti nadisturbo a lugar a kas dagiti guedday, kadagiti igid ti pagnaan ken dagiti kalsada. Daytoy ket agtubo iti nadam-eg, nalinongan a luglugar manipud iti pantar ti baybay aginggana iti kangato iti 4,000 a kadapan.

## Dagiti subsebbangan
Manipud idi Nobiembre 2019, adda dagiti dua a mabigbig a sebbangan:
* *Odontosoria chinensis* ssp. *chinensis*
* *Odontosoria chinensis* ssp. *tenuifolia* (Lam.) Fraser-Jenk. & Kandel
*[[Odontosoria biflora]]* manipud iti Filipinas ken natraton a kas subsebbangan iti daytoy a sebbangan.

## Dagiti usar
garamid dagiti Hawayano iti tina a nalabbasit-kayumanggi manipud kadagiti duog a bulong. Naus-usar idi ti pala'ā a panangagas kadagiti "sakit ti babai".  Naar-aramid daytoy iti maysa a kuentas a sabong nga agusar iti pamay-an a *hili*, wenno *hilo* – ti maysa a pamay-an iti panagsallapid wenno panaglaga iti maysa laeng a kita ti material a mula. Naar-aramid pay daytoy iti *haku* kadagiti sabali a mula nga agus-usar iti *wili* wenno ti pamay-an a panangipulipol.

## Kitaen pay
* *[[Diplazium esculentum]]*

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* 
* Plants for Hawaiian Lei: Pala'ā (naala idi Septiembre 25, 2015)
Diplazium sibiricum

Ti ***Diplazium sibiricum*** ket ti sebbangan ti pako. Mabirukan daytoy idiay Siberia, iti ballasiw ti Rusia, Pinlandia, ken iti akin-amianan nga Asia.

## Dagiti nagibasaran

*''Diplazium sibiricum'' Hardy Fern Library
*''Diplazium sibiricum'' (Turcz. ex Kunze) Sa.Kurata Korean Plant Names Index
Pako

Ti **pako** ket ti maysa a kameng ti grupo dagiti baskular a mula (dagiti mula nga adaan iti xylem ken phloem) nga agpataud babaen dagiti espora ken awanan kadagiti bukel wenno dagiti sabong. Maigiddiatda manipud  kadagiti lumot gapu ta baskularda, kas iti kaadda dagiti espesialisado a kulanit a mangala kadagiti danum ken taraon ken addaan iti siklo iti biag a ti sporophyta ket isu ti katurayan a paset. Kas met dagiti sabali a baskular a mula, dagiti pako ket addaan kadagiti kompleks a bulbulong a makunkuna a dagiti megapilo, ngem narikrikutda ngem dagiti mikropilo dagiti Lycopodiopsida. Kaaduan kadagiti pako ket dagiti pako a leptosporangiate, a sagpaminsan a naibagbaga a kas dagiti agpayso a pako. Agpataudda kadagiti nakulot a saringit nga agukrad ken dumakkel kadagiti dakkel a nabingbingay a bulong. Mangiraman ti grupo dagiti agarup a 10,560 nga ammo a sibibiag a sebbangan.
ken dagiti **[[pako nga eusporangiate]]**, ti naudi a naibaga ket mangbukel kadagiti pako a mailaksid kadagiti naibagbaga nga agpayso a pako, a mairaman dagiti ipus ti kabalio, pako a pagbatir, pako a marattioid, ken pako nga ophioglossoid.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Aspleniineae

Ti **Aspleniineae** ket tisub-urnos dagiti pako iti urnos ti Polypodiales. Daytoy ket kapada iti klado ti **eupolypods I** kadagiti nasapsapa a sistema. Ti sub-urnos ket kadawyan a maitunos iti urnos ti suborder Blechnales kas impalawag ni J. L. Reveal idi 1993. Mangiraman ti Aspleniineae kadagiti sumagmamano a nangruna a pako, a mairaman ti *[[Onoclea sensibilis]]*, ti sensetibo a pako, nga agtubo a kas dakes a ruot iti amin a pasetna a sakup  iti temperado nga Amianan nga Amerika, ken dagiti pako iti henero ti *[[Thelypteris]]*, ti henero a nakapakita iti nakakaskasdaaw nga espesiasion. Daytoy ket mangiraman pay kadagiti ad-adu a kadawyan a hortkultural a pako, ti *[[Matteuccia struthiopteris]]*, ti makunkuna iti Ingles a kas ostrich fern.

## Dagiti piloheniko a pannakaikabagian
Mangipakita ti sumaganad a kladograma ti mabalin a piloheniko a pannakaikabagian a pagbaetan dagiti pamilia ti eupolypodiales II, a naibatay iti Lehtonen, 2011, ken Rothfels & al., 2012.

## Dagiti nagibasaran
Athyriaceae

Ti **Athyriaceae** (ladyferns ken allies iti Ingles) ket ti pamilia dagiti naindagaan a pako iti urnos ti Polypodiales. Iti pannakaidasig iti Pteridophyte Phylogeny Group idi 2016 (PPG&nbsp;I), naikabil ti pamilia iti sub-urnos ti Aspleniineae, ken mangiraman kadagiti dua a henero. Iti pay sabali, daytoy ket mabalin a matrato a kas ti subpamilia ti ** Athyrioideae** iti maysa a nalawa a naipalawag a pamilia ti Aspleniaceae. Ti pamilia ket addaan iti maysa a pannakaiwarwaras a kosmopolitano.

## Deskripsion
Dagiti sebbangan iti Athyriaceae ket naindagaan wenno litopitiko, saan unay a kadawyan nga akuatiko. Agtuboda kadagiti nadumaduma a kita ti risoma: ababa wenno atiddog, dumalapdap wenno nalinteg, agsanga wenno saan. Narikut ti pannakaiwarwaras ken ebolusion dagiti karakter iti pamilia, ken dagiti henero ket addaanda kadagiti bassit usit nga agtalinaay a langa a pakailasinanda. Ti sporangia ket addaan kadagiti ungkay iti dua wenno tallo a selula iti kaakaba iti tengnga, ken aglaon kadagiti kayumanggi monoleto nga espora.

## Taksonomia

### Dagiti nasapsapa a pannakaidasig
Ti pamilia ket immuna a pinartuat babaen ni Arthur H.G. Alston idi 1956. Daytoy ket addaan iti agdumaduma a pakasaritaan. Idi 2014, inlenned da Christenhusz ken Chase daytoy a kas subpamilia ti Athyrioideae iti kaunegan ti pamilia ti Aspleniaceae, ti maysa a kasasaad a tinararipato babaen ti Plants of the World Online manipud idi Hulio 2019. Ti pannakaidasig ti PPG I idi 2016 ket insublina daytoy iti kasasaad a pamilia.

Ti Athyriaceae ket maysa a kameng ti klado ti eupolypods II (itan ket sub-urnos ti Aspleniineae), iti urnos ti Polypodiales. Daytoy ket maikabagian kadagiti sabali a pamilia ti klado kas iti sumaganad a kladograma:

Iti napalabas ti Athyriaceae ket nangiraman ti *[[Cystopteris]]* ken *[[Gymnocarpium]]* (itan ket parte ti Dennstaedtiaceae). Ti pamilia ket naitiponen iti pamilia ti Woodsiaceae, ngem ti Woodsiaceae a maipalawag iti daytoy a waya ket mabalin a parapiletiko no daytoy ket mangikkat ti Onocleaceae ken Blechnaceae manipud idi 2006, saan a nalawag ti ebidensia).

### Dagiti henero
Kas naibagbaga iti PPG I, ti Athyriacae ket aglaon kadagiti sumaganad a henero.

**[[Athyrium]]* Roth (mairaman ti *Anisocampium* ken *Cornopteris* Nakai)
**[[Deparia]]* Hook. & Grev.
**[[Diplazium]]* Sw.

Manipud idi Nobiembre 2019, ti *Checklist of Ferns and Lycophytes of the World* ket bigbigenna dagiti tallo a henero, nga iraman dagiti sabali a taudan iti *Athyrium*:
**Anisocampium* C.Presl
**Cornopteris* Nakai
**Pseudathyrium* Newman

Dagiti henero ket addaan kadagiti sumaganad a pilohenetiko a pannakikabagian:

## Pannakaiwarwaras ken habitat
Ti Athyriaceae ket addaan iti sangalubongan a pannakaiwarwaras, a naipangpangruna iti henero ti *Athyrium*. Kaaduan dagiti sebbangan ti Athyriaceae ket dagiti kalalainganna iti kadakkel a naindagaan a pako, nga agtububtubo kadagiti sirok dagiti kayo ken dagiti babassit a mula.

## Dagiti nagibasaran
Aspleniaceae

Ti **Aspleniaceae** (**spleenworts** iti Ingles) ket ti pamilia dagiti pako, a nairaman iti urnos ti Polypodiales wenno iti sumagmamano a pannakaidasig ti kaikaisuna a pamilia iti urnos ti **Aspleniales**.

Addaan amin dagiti kameng ti pamilia kadagiti intramarginal, nailinia a soro nga agraman iti kasla payakpak nga indusium a rummuar iti maysa nga igid. Kaaduan nga ikeddeng ita nga aldaw dagiti pteridologo a daytoy a pamilia ket aglaon laeng iti dua a henero. Dagiti sabali ket agtultuloyda a mangbingbingay iti henero a kas ti *Phyllitis* ken *Ceterach*; nupay kasta, dagiti sebbangan a naisinsina kadagitoy a henero ket sisasaganada amin a naihibrido amin nga agraman iti di masuppiatan a sebbangan ti *Asplenium*. Ti maysa a kaudian a pilohenetiko a panagadal iti Aspleniaceae (Murukami et al. 1999) ket mangipakita a ti sebbangan ket naisinsina kas *Camptosorus* ken *Neottopteris* ken naikabilda iti kaunegan ti *Asplenium* ken mangisingasing a mairamanda koma iti dayta a henero, ngem mangisingasing a ti *Hymenasplenium* (mairaman ti *Boniniella*) ken *Phyllitis* ket adayoda a kabagian iti sabali a sebbangan ti *Asplenium* ken nasken koma a mabigbigan iti heneriko nga agpang.

Ti henero ti *Diellia*, a buklen dagiti innem a sebbangan a nabirukan idiay Hawaii, ket napauten a naikeddeng a nawaya, ngem naipakita itan a maikabil a maiyumok iti kaunegan ti *Asplenium*.

Ti henero ti *[[Hemidictyum]]* (dati pay a naikabil iti Woodsiaceae) ket naipakitan a pilohenetiko a kabsat ti Aspleniaceae, ken isu a naikeddeng para iti pannakaikameng iti daytoy a pamilia, ngem imbes ket a naiyalis iti bukodna a pamilia iti Hemidictyaceae.

## Dagiti piloheniko a pannakaikabagian

Ti sumaganad a kladograma para iti eupolypodiales II, a naibatay iti Lehtonen, 2011, ken Rothfels & al., 2012, ket mabalin a mangipakita iti piloheniko a pannakaikabagian a pagbaetan ti Aspleniaceae ken dagiti sabali a pamilia ti klado ti eupolypodiales II.

### Dagiti henero
Iti sistema ti PPG I, ti Aspleniaceae s.s. ket aglaon kadagiti dua henero:
**[[Asplenium]]* L. – agarup a 700 a sebbangan, sangalubongan
**[[Hymenasplenium]]* Hayata – agarup a 40 a sebbangan, tropikal ken subtropikal

## Dagiti nagibasaran

## Bibliograpia

*Germplasm Resources Information Network: Aspleniaceae
*
*See photos of Aspleniaceae
Felis

Ti ***Felis*** ket ti henero ti sebbangan ti bassit ken kalalainganna iti kadakkel a pusa a patneng iti kaaduan nga Aprika ken iti abagatan ti 60° latitud iti Europa ken Asia aginggana iti Indotsina.

Mangiraman ti henero iti napaamo a pusa. Ti kabassitan a sebbangan ti *Felis* ket ti nangisit-saka a pusa nga addaan iti ulo ken kaatiddog iti bagi manipud iti . Ti kadakkelan ket ti pusa ti bakir nga addaan iti ulo ken kaatiddog iti bagi manipud iti .
Taengan dagiti sebbangan ti *Felis* iti nalawa a sakup ken dagiti nadumaduma a habitat, manipud kadagiti kalugnakan aginggana iti desierto, ken kadawyan nga aganup kadagiti bassit a rodensia, dagiti billit ken dagiti sabali a bassit nga ayup, depende iti lokal nga enbironmentoda. Ti sangalubongan a pannnakaiyammo iti napaamo a pusa ket nakaaramidan pay daytoy a kadawyan iti urbano a langa ti daga iti amin a paset iti globo.

Dagiti henetiko a panagadal ket mangipakita a ti *Felis*, *[[Otocolobus manul)|Otocolobus]]* ken *[[Prionailurus]]* ket nagbaliw manipud iti maysa nga Eurasiano a tinaudan idi agarup a 6.2 a riwriw a tawen iti napalabas, ken ti sebbangan ti *Felis* ket simmina idi 3.04 aginggana iti 0.99 a riwriw a tawen iti napalabas.

## Etimolohia
Ti kayat a sawen ti kadawyan a nagan iti *Felis* ket "pusa" iti Latin.
Ti termino a "feline" ket naala manipud iti pangilasin a porma ti *felinus* ("iti pusa").

## Dagiti pakailasinan
Ti sebbangan ti *Felis* ket addaan kadagiti nangato ken nalawa a bangabanga, dagiti ababa a panga ken dagiti akikid alapayag nga agraman kadagiti ababa a buok, ngem awanan dagiti ania man a puraw turik iti likud dagiti lapayag. Dagiti alintataoda ket bertikal nga agkusipet.

## Taksonomia
Inkeddeng ni Linnaeus ti *Felis* a mangbukel kadagiti amin a sebbangan ti pusa. Insina dagiti simmaruno a taksonomo ti pamilia ti pusa kadagiti nadumaduma a henero. Idi 1917, ti Briton a soologo a ni Reginald Innes Pocock ket binaliwanna ti henero ti *Felis* a kas mangbukel laeng iti:

Inawat ni Pocock ti Pusa ni Pallas a kas ti kaikaisuna a kameng ti henero ti *Otocolobus*. Ikeddeng pay dagiti sabali a sientista a sebbangan ti *Felis*.

Ikeddeng dagiti nadumaduma a sientista ti Insik a pusa ti bantay a maysa a subsebbangan ti *F. silvestris*.

Ti nangisit a pusa manipud iti Transkaukasia a naiplawag idi 1904 a kas *F. daemon* babaen ni Satunin ket agpayso daytoy a maysa a feral a pusa, a mabalin a hibrido iti atap a pusa ken ti napaamo a pusa.
Ti pusa a Kellas ket maysa a hibrido iti napaamo a pusa ken ti Europeano nga atap a pusa a mabirukan idiay Eskosia.

### Dagiti sebbangan ti posil a ''Felis''
Dagiti posil a sebbangan ti *Felis* ket mairaman ti:
* *[[Felis attica]]* (Wagner, 1857)
* *[[Felis lunensis]]* (Martelli, 1906)

## Pilohenio

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Felinae

Ti **Felinae** ket ti subpamilia ti pamilia ti Felidae a mangbukel kadagiti bassit a pusa nga addaan iti natulang a hueso, gapu ti daytoy makabaelda nga agngayemngem ngen saan a makangernger.

Insingasing dagiti sabali a mannurat ti maysa nga alternatibo a panangipalawag para iti daytoy a supamilia: kas mangbukel iti kaikaisuna a sibibiag nga agngipen-balisongsong a henero ti pusa nga addaan kadagiti dua a tribu, ti Felini ken Pantherini; isu a mangilaksid kadagiti posil a sebbangan ti pusa.

## Dagiti sibibiag a henero
Immuna a nausar ti termino a **Felini** idi 1817 babaen ni Gotthelf Fischer von Waldheim, iti dayta a panawen para iti amin a pausa iti sebbangan a naisingasingen a kas maitagikua iti henero ti *Felis*.
Idi 1917, inpalawag ni Reginald Innes Pocock daytoy a subpamilia a kas "addaan iti maysa a natulangan a hueso ken dagiti lumnek a kuko a salakniban babaen ti saan a basbassit ngem maysa a nakudilan a pingir". Inpababana pay dagiti sumaganad a henero iti Felinae a naisingasingen iti kurso ti maika-19 a siglo: ti *Lynx*, *Puma*, *Leptailurus*, *Prionailurus*, *Pardofelis*, *Leopardus*, *Herpailurus*, *[[Neofelis]]* ken uppat pay.

Ti Felinae ken Pantherinae ket mabalin a nagbaliw idi agarup a 11.5 a riwriw a tawen iti napalabas. Dagiti henero iti kaunegan ti Felinae ket nagbaliwda idi baetan ti 10.67 ken 4.23 a riwriw a tawen iti napalabas.

Ita nga aldaw, dagiti sumaganad a sibibiag a henero ken dagiti sebbangan ket mabigbigan a kas maitagikua iti Felinae:

## Dagiti posil a takson
****Acinonyx***
**† Higante a cheetah *A. pardinensis* 
**† ''A. intermedius'' 
**† ''A. aicha'' 
* † ***[[Miracinonyx]]*** 
***[[Miracinonyx trumani]]* 
***[[Miracinonyx inexpectatus]]* 
***[[Miracinonyx studeri]]* 
****Felis***
**† *[[Felis lunensis|F. lunensis]]* 
* † ***[[Pratifelis]]*** 
***[[Pratifelis martini]]* 
* † ***Pristifelis*** 
***[[Felis attica]]* 

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Diplazium molokaiense

Ti ***Diplazium molokaiense*** ket ti karkatana a sebbangan ti pako nga ammo babaen ti kadawyan a nagan iti **twinsorus a pako ti Molokai**. Daytoy ket endemiko iti Hawaii, nga idiay ket maysa kadagiti kakarkarnaan a pako. Daytoy ket historiko a nabirbirukan kadagiti isla ti Kauai, Oahu, Lanai, Molokai, ken Maui, ngem naipagpagarup a daytoy ket lokal a napaawan manipud kadagiti uppat kaniada ken mabirukan laeng ita nga aldaw idiay Maui nga adda laeng dagiti 70 a mula ti nabati. Pederal a nailista ti pako a kas maysa a naisagmak a sebbangan iti Estados Unidos idi 1994.

## Dagiti pannakailasin
Daytoy a pako ket addaan kadagiti bulong iti agarup a  20 sentimetro iti kaatiddog  manipud iti maysa a natiritir a risoma. Ti tunggal maysa ket nangisit a berde, nasileng a bulong a buklen dagiti nadumaduma a paris dagiti bassit a bulong, ti kadakkelan ket agarup a 5 × 2&nbsp;cm. Agramanda kadagiti natirad nga ungto ken agsaraisi bassit dagiti paraigid. Dagiti soro ket agingganada iti maysa a sentimetro iti kaatiddog ken akikidda ken agkillo bassit iti sukog.

## Habitat
Agtubo dagiti pako kadagiti nadam-eg a ripariano a bakir kadagiti bakras dagiti dua a bantay iti  Maui, ti maysa ket ti bulkan Haleakalā. Daytoy ket mabalin a mabirukan a kadenna dagiti waig a naliniaan kadagiti basalto a bato ken iti asideg dagiti dissuor ken dagiti danaw ti dissuor. Ti bakir iti lugar ket kaaduan nga addaan iti wayang a langit-langit ken kaaduan babaen ti ʻōlapa (*Cheirodendron trigynum*) ken ʻōhiʻa lehua (*Metrosideros polymorpha*). Dagiti sabali a mula iti iti sirok ti balawbaw ket mairaman dagiti sebbangan ti Ākala (*Rubus hawaiensis*), Kanawao (*Broussaisia arguta*) ken *[[Coprosma]]*. Agtubo ti pako manipud kadagiti diding dagiti nalumotan a batbato a kaariping dagiti sabali a pako a kas ti *[[Pteris cretica]]*, *[[Polystichum haleakalense]]*, *[[Pneumatopteris sandwicensis]]* ken *[[Diplazium sandwichianum]]*.

## Kasasaad a naisagmak
Dagiti pangta iti daytoy a karkarna a pako ket mairaman ti pannakaperdi ti habitat gapu kadagiti tignay dagiti atap a baboy, kellaat a panaglayus, ken dagiti makaraut a sebbangan ti mula a kas ti *[[Acacia melanoxylon]]*, *[[Ageratina adenophora]]*, *[[Anthoxanthum odoratum]]*, *[[Epilobium ciliatum]]*, *[[Holcus lanatus]]*, ken *[[Hypochoeris radicata]]*.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*USDA Plants Profile
The Plant List

Ti **The Plant List** ket ti listaan dagiti botanikal a nagan dagiti sebbangan ti mulmula a pinartuat babaen ti Royal Botanic Gardens, Kew ken ti Missouri Botanical Garden ken nairugi idi 2010. Naikeddeng idi daytoy a komprehensibo a rehistro iti amin nga ammo a nagnagan dagiti sebbangan ti mula kadagiti amin a mapalabas a panawen.

Idi Oktubre 2012, nairugi ti pangsaruno a proyekto iti World Flora Online nga addaan idi iti gandat a mangipablaak iti maysa nga online ti flora iti amin nga ammo a mulmula babaen intono 2020.

Adda pay maysa a komplimentario aproyekto a tinawtawagan iti International Plant Names Index (IPNI), a nairaman pay ti Kew.  Ti IPNI ket mangigandat a mangited kadagiti salaysay iti pablaak ken saan nga aggandat a mangikeddeng no ania dagiti maawat a nagan dagiti sebbangan. Dagiti kabarbaro a naipablaak a nagan ket automatikoda a mainayon manipud iti IPNI iti World Checklist of Selected Plant Families, ti maysa a database a nakaibatayan ti Plant List.

## Dagiti nabirukan
Ti Plant List ket addaan kadagiti 1,064,035 a sientipiko a nagnagan ti mula iti ranggo ti sebbangan. 350,699 ket dagiti maawat a nagnagan ti sebbangan, a maitagikua kadagiti 642 pamilia ti mula ken dagiti 17,020 a henero.
Mangawat ti Plant List kadagiti agarup a 350,699 a naisangayan a sebbangan, nga agraman kadagiti 470,624 a sinonimo para kadagita a sebbangan, a mangisingasing nga adu kadagita a sebbangan ket naibagbagadan babaen ti ad-adu ngem maysa a nagan.  Manipud idi 2014, Nakaikeddeng ti Plant List nga adda pay dagiti 243,000 a nagan a 'di nasolbar', a ti kayatna a sawen ket saan pay a nakedngan dagiti botaniko no sabalida a sebbangan wenno duplikado dagiti 350,699 a naisangayan a sebbangan.

## Pannakadlaw iti publiko
Idi nairugi ti The Plant List idi 2010 (ti International Year of Biodiversity), daytoy ket nakaawis iti pannakadlaw iti midia para iti komprehensibo nga arngianna. Nangitampok ti Fox News ti bilang dagiti sinonimo a nabirukan, a mangisingasing a daytoy ket naipaltiing iti maysa a "nakasidsiddaaw a kaawan" ti dibersidad iti daga."  Nakaawis pay ti Plant List iti pannakadlaw para iti panangipatakder iti obra ni Charles Darwin ti maysa nga Ingles a naturalista, nga isuna idi 1880s ket nangirugi ti listaan iti mula a tinawtawagan iti Index Kewensis (IK).
Nanginayon ti Kew iti maysa a pagtengngaan iti 6,000 a sebbangan iti tinawen manipud idi immuna a naipablaak ti IK a nagraman kadagiti 400,000 a nagan dagiti sebbangan.  Nupay kasta, ti IK (babaen idi 1913 nagliklik a nagaramid iti  taksonomiko a pangngeddeng kadagiti dakamatna) ket agdama a naipatpataray a kas parte ti IPNI imbes nga iti Plant List.

## Kitaen pay
* Australian Plant Census
* Australian Plant Name Index
* Global Strategy for Plant Conservation
* International Plant Names Index
* Wikispecies

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
*World Flora Online – An Online Flora of All Known Plants
*State of the World's Plants
Tropicos

Ti **Tropicos** ket ti maysa nga online a botanikal a database nga aglaon kadagiti taksonomiko a pakaammo kadagiti mula, a naipangpangruna manipud iti Neotropikal nga ekosona (Tengnga, ken Abagatan nga Amerika). Daytoy ket tinartaripato babaen ti Missouri Botanical Garden ken sumuroken a 25 a tawtawen iti napalabas idi naipatakder. Aglaon ti database kadagiti ladawan ken taksonomiko ken bibliograpiko a datos kadagiti ad-adu ngem 4.2 a riwriw nga espesimen ti herbario. Iti pay maipatinayon, daytoy ket aglaon iti datos kadagiti sumurok a 49,000 a sientipiko apablaak. Mabalin  masaludsudan ti database iti Ingles, Pranses, ken Espaniol. Dagiti kaduogan a rehistro iti database ket napetsado idi 1703.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
FloraBase

Ti ***FloraBase*** ket timaysa a maserrekan iti publiko a naibatay iti web a database iti flora ti Akilaud nga Australia.  Daytoy ket mangited iti autoritatibo a sientipiko a pakaammo kadagiti 12,978 a takson, a mairaman dagiti deskripsion, mapmapa, laladawan, kasasaad ti konserbasion ken dagiti salaysay a maipanggep iti nomenklatura. Nairehistro pay dagiti 1,272 a gangganaet a takson (dagiti naturalisado a peste a ruot).

Agala ti sistema iti datos manipud kadagiti agasmang ti datos a mairaman ti Census of Western Australian Plants ken ti database ti espesimen ti Western Australian Herbarium dagiti ganggani a 725,000 a napasingkedan nga urnong ti mula.  Pinatpataray daytoy babaen ti Herbario ti Akinlaud nga Australian iti kaunegan ti Departmento dagiti Parke ken Kaatapan. Napundar daytoy idi Nobiembre 1998.

Iti tarabay iti pannakaiwarwarasna, agus-usar daytoy iti kombinasion iti IBRA bersion 5.1 dagiti dagiti botanikal a probinsia ni John Stanley Beard.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*Opisial a website ti '''FloraBase'''
Flora of North America

Ti ***Flora of North America North of Mexico*** (Flora ti Amianan nga Amerika Amianan ti Mehiko) (kadawyan a maibagbaga a kas ti ***FNA***) ket ti adu a tomo nga obra a mangipalawag kadagiti patneng a mula iti Amianan nga Amerika. Kaaduan dagiti flora ket magun-od itan iti online. Manamnama daytoy a mangpunno kadagiti 30 a tomo intono malpas ken isunto ti umuna nga obra a mangtrato iti amin nga ammo a flora iti amianan ti Mehiko.

Daytoy ket kolaboratibo dagiti sumurok a 800 a mannurat, nga agtitinulong manipud iti web.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
Fossilworks

{{Infobox website
| name                 = Fossilworks
| logo                 =
| logocaption          = 
| screenshot           = 
| collapsible          = 
| collapsetext         = 
| caption              = 
| url                  = 
| slogan               = 
| commercial           = 
| type                 = 
| registration         = 
| language             = Ingles
| num_users            = 
| content_license      = 
| programming language = 
| owner                = 
| author               = John Alroy
| editor               = John Alroy
| launch_date          = 
| revenue              = 
| alexa                = 
| ip                   = 
| current_status       = 
| footnotes            = 
}}

Ti **Fossilworks** ket ti maysa a pagserrekan a mangited kadagiti ramit iti panagsaludsod, panag-download, ken panagusig tapno mapalaka iti panagserrek iti Paleobiology Database, ti dakkela a mainaig a database nga inaramid babaen dagiti ginasot a paleontologo manipud iti amin a paset iti lubong.

## Pakasaritaan
Napartuat ti Fossilworks idi 2013 babaen ni John Alroy ken maibalayan idiay Unibersidad ti Macquarie. Mangiraman daytoy kadagiti adu a panagusig ken dagiti ramit ti datos ti bisualisasion ti datos a dati a nairaman iti Paleobiology Database.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*
Australian Plant Name Index

Ti **Australian Plant Name Index** (**APNI**) ket ti maysa nga online database iti amin a naipablaak a nagnagan dagiti baskular a mula ti Australia. Daytoy ket sakupenna amin dagiti nagan, no man agdama a nagnagan, dagiti sinomino wenno dagiti imbalido a nagan. Mangiraman daytoy kadagiti bibliograpiko ken tipipikasion a salaysay, pakaammo manipud iti Australian Plant Census a mairaman ti pannakaiwarwaras babaen ti estado, silsilpo kadagiti sabali a rekurso a kas dagiti mapa ti urnong ti espesimen ken dagiti retrato ti mula, ken ti pasilidad para kadagiti nota ken dagiti komento kadagiti sabali nga aspekto.

## Pakasaritaan
Kasisigud a kapanunotan babaen ni Nancy Tyson Burbidge, daytoy ket nangrugi a kas uppat a tomo a naimaldit nga obra a buklen dagiti 3,055 a pampanid, ken aglaon kadagiti sumurok a 60,000 a nagnagan ti mula. Inurnong babaen ni Arthur Chapman, daytoy ket parte idi ti Australian Biological Resources Study (ABRS). Idi 1991 naaramid daytoy a magun-od a kas maysa nga online a database, ken naited iti Australian National Botanic Gardens. Kalpasan ti dua a tawen, ti akinrebbeng para iti pannakaitaripatona ket naited idi iti kabarbaro a naporma a Centre for Plant Biodiversity Research.

## Sakup
Bigbigen babaen ti herbario ti Australian a kas ti autor a taudan para iti nomenklatura ti mula ti Australia, daytoy  ket ti bugas a komponente iti Australia's Virtual Herbarium, ti maysa a kolaboratibo a proyekto nga addaan iti puonan iti A$10 a riwriw, a naigandat a mangited iti naikaykaysa a panagserrek iti online kadagiti datos ken dagiti urnong ti espesimen kadagiti nangruna a herbario ti Australia.

Adda dagiti dua a magun-od nga interface iti panagsaludsod:
* Australian Plant Name Index (APNI), ti maysa napno a panagsaludsod a mangipaay kadagiti napno a resulta, nga awanan iti automatiko a panangipatarus, ken ti
* What's Its Name (WIN), ti basbassit a nabileg anga interface ti panagsaludsod a mangipaay kadagiti napabassit a resulta, a manayonan iti automatiko (ken saan a kankanayon a husto) nga imperensia iti kabarona.

## Kitaen pay
*Atlas of Living Australia
*International Plant Names Index
*Botaniko a nomenklatura
*Index Kewensis
*Council of Heads of Australasian Herbaria

## Dagiti nagibasaran

* 
* 
* 

## Dagiti akinruar a silpo
* Opisial a website ti Australian Plant Name Index (APNI) — *napno a naisalaysayan a panagbiruk.*
International Plant Names Index

Ti **International Plant Names Index** (**IPNI**) ket bukodna nga ipalawag ti bagina a kas ti "maysa a database dagiti nagan ken dagiti mainaig a salaysay iti batayan a bibliograpiko dagiti agbukel a mula, dagiti pako ken dagiti lycopodiophyta." Ti panagsakup kadagiti nagan ti mula ket nasaysayaat iti ranggo ti sebbangan ken henero. Mangiraman daytoy kadagiti salaysay ti batayan a bibliograpiko a mainaig kadagiti nagan. Mangiraman iti gandatna iti panangilaksid iti kasapulan para iti maulit-ulit a reperensia kadagiti kangrunaan a taudan para iti batayan a bibliograpiko a pakaammo a manipanggep kadagiti nagan ti mula.

Mangtaripato pay ti IPNI ti maysa a listaan kadagiti naiyalagad a pangyababaan ti mannurat. Immuna dagitoy a naibatay iti Brummitt & Powell (1992), ngem agtultuloy a mainaynayon dagiti baro a nagan ken pangyababaan.

## Deskripsion
Ti IPNI ket ti produkto ti maysa a nagtitinnulongan a pagbaetan Ti Royal Botanic Gardens, Kew (Index Kewensis), Ti Harvard University Herbaria (Gray Herbarium Index), ken ti Australian National Herbarium (APNI). Ti database ti IPNI ket maysa nga urnong dagiti nagan a nairehistro babaen dagiti tallo a nagtitinnulong a patakder ken agobrada a mangiturong iti panangiyalagad ti pakaammo. Ti pagalagadan dagiti pangyababan ti mannurat ket isingasing babaen ti *[[International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants]]* ket ti *[[Authors of Plant Names]]* ti Brummitt and Powell. TI maysa a dihital ken ti agtultuloy a mapabaro a listaan dagiti mannurat ken dagiti pangyababaan ket mabalin a makonsultado iti online iti IPNI.

Mangited ti IPNI kadagiti nagan a nagparang kadagiti naeskolar a pablaak, iti gandat a mangipaay iti maysa nga indeks dagiti naipablaak a nagan imbes a mangisingasing iti naawat a botaniko a nomenklatura.

## Kitaen pay
*Plants of the World Online
*The Plant List
*Index Fungorum
*Multilingual Multiscript Plant Name Database

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*  iti IPNI
* Panagbiruk iti nagan ti mula
* Panagbiruk iti mannurat
Global Biodiversity Information Facility

Ti **Global Biodiversity Information Facility** (**GBIF**) ket ti maysa  internasional a gunglo a mangipatengnga iti isip iti panagaramid iti sientipiko a datos iti biodibersidad a magun-od babaen ti Internet babaen ti panagusar dagiti serbisio ti web. Maited dagiti datos babaen dagiti adu a patakder manipud iti likmut iti lubong; ti arkitektura ti pakaammo ti GBIF ket mangpakabael a maserrekan ken mabirukan dagitoy a datos babaen ti bugbugtong a pagserrekan. Ti datos a magun-od babaen ti pagserrekan ti GBIF ket dagiti kangrunaan a pakaiwarasan a datos dagiti mula, dagiti ayup, fungi, ken dagiti mikrobio para iti lubong, ken ti datos dagiti sientipiko a nagan.

Ti mision ti Global Biodiversity information Facility (GBIF) ket ti mangpalaka iti nawaya ken nawaya panagserrek iti datos ti dibersidad iti sangalubongan tapno masuportaran ti matalinaay a panagrang-ay. Dagiti prioridad, nga addaan iti maysa  pangiyunay-unay iti panangital-o iti pannakibinglay ken panagobra babaen dagiti kakadua, a mangiraman iti panangimobilisado iti datos ti dibersidad, panagparang-ay kadagiti protokol ken dagiti pagalagadan tapno masiguraduan ti sientipiko nga integridad ken interoperabilidad, panangipatakder iti maysa nga arkitektura ti impormatika tapno makaipalubos iti panagsisilpo dagiti nadumaduma a kita ti datos manipud kadagiti agduduma a taudan, mangital-o iti panagpatakder iti kapasidad ken mangpapardas iti panagrang-ay kadagiti ramit ti panagusig para iti mapasayaat a panagaramid iti keddeng.

Agregta ti GBIF a mangporma iti panagsisilpo nga impormatika kadagiti rekurso ti dihital a datos manipud iti ballasiw ti espektro iti biolohiko a gunglo, manipud kadagiti gene aginggana kadagiti ekosistema, ken ti mangikapet kadagitoy a banag a nangruna iti siensia, kagimongan ken ti panangitalinaay babaen ti panagusar kadagiti ramit it georeperensia ken GIS. Kumadua nga agobra daytoy kadagiti sangalubongan a gunglo a kas ti pannakikadua iti Catalogue of Life, Biodiversity Information Standards, ti Consortium for the Barcode of Life (CBOL), ti Encyclopedia of Life (EOL), ken GEOSS.

Manipud idi 2002–2014, nanggungguna ti GBIF iti maysa a prestihio a gungguna iti lugar ti impormatika ti biodibersidad, ti Premio Ebbe Nielsen, a naipategan iti €30,000 iti tinawen. Manipud idi 2018, ti GBIF Secretariat ket agdama a mangipresenta kadagiti dua a tinawen a premio: ti GBIF Ebbe Nielsen Challenge ken ti Young Researchers Award.

## Kitaen pay
* ABCD Schema
* Atlas of Living Australia (ALA)
* Australasian Virtual Herbarium (AVH)
* Darwin Core
* Global a biodibersidad

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Website ti GBIF
* Ababa a deskripsion ti GBIF
* Network ti GBIF
* Agipabpablaak iti Datos ti GBIF
European Nature Information System

Ti **European Nature Information System (EUNIS)** ket mangited iti panagserrek iti magun-od iti publiko a datos iti database ti  EUNIS para kadagiti sebbangan, dagiti kita ti habitat ken dagiti nasalakniban a lugar  iti ballasiw ti Europa. Daytoy ket parte ti European Biodiversity data centre (BDC), ken tinartaripato babaen ti European Environment Agency (EEA).

Aglaon ti database iti datos
* kadagiti sebbangan, dagiti kita ti habitat ken dagiti naidesignado aluagr manipud iti batayan ti Natura 2000,
* manipud iti material nga inurnong babaen ti European Topic Centre on Biological Diversity
* a naibaga kadagiti nangruna a sangalubongan a kombension ken iti IUCN Red List,
* a naurnong kadagiti batayan nga aktibidad iti panangireporta ti EEA.

## Dagiti nagibasaran


## Dagiti akinruar a silpo
* EUNIS homepage
Invasive Species Compendium

Ti **Invasive Species Compendium** (ISC) ket ti maysa nga online, nawaya maserrekan nga obra ti reperensia a mangsakup iti pammadayaw, biolohia, pannakaiwaras, impakto, ken panagtaripato kadagiti makaraut a mula ken ayup a pinataud babaen ti CAB International a kinuyog iti maysa nga internasional a konsortio. Daytoy ket buklen dagiti sabanas ti datos a rinepaso dagiti agkakadua, dagiti ladawan, ken mapmapa, ti maysa a bibliograpiko a database, ken dagiti napno ti teksto nga artikulo. Linawas a mainaynayon dagiti baro a sabanas ti datos, dagiti agasmang ti datos, ken sientipiko a literatura. Nagalaanen iti taudan ti ISC babaen dagiti agdumaduma nga internasional a konsortio dagiti departamento ti gobierno, dagiti saan a maipapan iti gobierno a gunglo, ken dagiti pribado a kompania.

## Sakup
Agdama a sumakoup ti Invasive Species Compendium kadagiti sumurok a 1,500 a sebbangan kadagiti sumurok a 7,000 a batayan a pakabuklan dagiti sabanas ti datos ken dagiti 1,500 a naisalaysayan a sabanas ti datos. Iti pay maipatinayon, daytoy ket mangited iti panagserrek kadagiti sumurok a 1,100 napno  ti teksto nga artikulo (iti pormat ti PDF) ken dagiti 75,000 nga abstrakto nga artikulo.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
Flora ti Tsina

Ti **flora ti Tsina** ket agdumaduma. Ad-adu ngem 30,000 dagiti sebbangan ti mula ket patnenng iti Tsina, a mangirepresenta iti gangani a maysa pagkawalo iti dagup a sebbangan ti mula iti lubong, a mairaman dagiti rinibu a saan a mabirukan iti ania man a lugar iti Daga.

Ti Tsina ket aglaon kadagiti nadumaduma a kita ti bakir. Kadagiti pagabutan iti amianan a daya ken amianan laud ket aglaon kadagiti banatay ken dagiti nalamiis a bakir ti konipero, a mangsuporta kadagiti sebbangan ti ayup a mairaman ti *[[Alces alces]]* moose) ken  nangisit nga uso iti Asia, ken mairaman dagiti agarup a 120 a kita dagiti billit. Dagiti nadam-eg a bakir ti konipero ket mabalin nga addaan kadagiti kasamekan ti kawayan a kas maysa a mula iti sirok ti langit-langit, a sukatan babaen dagiti rhododendron iti nagatngato a bantay kadagiti takder ti junipero ken yew. Dagiti subtropikal a bakir, a mangituray iti tengnga ken akin-abagatan a Tsina, ket mangsuporta iti maysa a nakakaskasdaaw a 146,000 a sebbangan iti flora. Ti tropikal a katuduan a bakir ken natiempuan a katuduan a bakir, uray no adda laeng iti Yunnan ken Isla Hainan, ket aglaon iti pagkapat iti amin asebbangan ti mula ken ayup a mabirukan idiay Tsina.

## Dagiti akinruar a silpo

* Flora ti Tsina
Plants of the World Online

Ti **Plants of the World Online** ket ti maysa nga online database nga impablaak babaen ti Royal Botanic Gardens, Kew. Daytoy ket nairugi di Marso 2017 iti kanungpalan a gandat a "mangpakabael dagiti agar-aramat a mangserrek iti pakaammo kadagiti amin nga ammo nga agbukbukel a mula iti lubong babaen ti 2020". Ti immuna idi a nakaipatengngaan iti isip ket kadagiti tropikal a Flora ti Aprika, a naipangpangruna iti Flora Zambesiaca, Flora ti Laud a Tropikal nga Aprika ken ti Flora ti Tropikal a Daya nga Aprika.

## Kitaen pay
*Australian Plant Name Index
*Convention on Biological Diversity
*The Plant List
*Tropicos
*World Checklist of Selected Plant Families

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
Germplasm Resources Information Network

Ti **Germplasm Resources Information Network** wenno **GRIN** ket  ti maysa nga online a proyekto ti sopwer ti National Genetic Resources Program ti USDA a komprehensino a mangtaripato ti database ti kompiuter para kadagiti urnong ti iti amin a germoplasma nga inurnong babaen ti National Plant Germplasm System.

Impadakkel ti GRIN ti papelna a mangtaripato ti pakaammo kadagiti repositorio ti germoplasma ti insekto (imbertebrado), mikrobial, ken dagiti sebbangan ti ayup (kitaen dagiti Sub-Proyekto).

## Deskripsion
Ti sitio ket maysa a rekurso para iti panangilasin ti taksonomiko a pakaammo (sientipiko a nagnagan) ken dagiti pay kadawyan a nagan kadagiti ad-adu ngem 500,000 nga asesion (dagiti naisangayan a karuay, kultibar kdpy.) dagiti mula mangsakop kadagiti 10,000 a sebbangan; kadagiti nangruna iti ekonomia ken naatap a sebbangan. Mangibariweswes daytoy kadagiti mula a makaraut wenno peste a ruot, maipangta wenno madangran, a mangited iti datos tapno maiwaras iti sangalubongang iti habitatna; kas pay pakaaammo ti pasaporte. Mangiraman pat ti GRIN iti maysa nga Economic Plants Database.

Tinartaripato ti network babaen ti Database Management Unit ti GRIN (GRIN/DBMU). Imatmatonan ti GRIN babaen ti National Germplasm Resources Laboratory (NGRL) iti Beltsville, Maryland, a simmukat idi 1990 iti nangiyuna iti daytoy, ti Germplasm Services Laboratory (GSL), a dati a nagpataray iti GRIN).

## Dagiti subproyekto
Ti naibagbaga a mision ti GRIN ket ti mangsuporta kadagiti sumaganad a proyekto:
* National Plant Germplasm System (NPGS)
* National Animal Germplasm Program (NAGP)
* National Microbial Germplasm Program (NMGP)
* National Invertebrate Germplasm Program {NIGP)

## Kitaen pay
* Natural Resources Conservation Service
* Multilingual Multiscript Plant Name Database
* International Plant Names Index

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* 
* Taripatuen pay ti NRCS ti PLANT database
Cystopteridaceae

Ti **Cystopteridaceae** ket ti pamilia dagiti pako iti sub-urnos ti Aspleniineae iti urnos ti Polypodiales. Ti pamilia ket mangiraman kadagiti uppat a henero: ti *[[Acystopteris]]*, *[[Cystoathyrium]]*, *[[Cystopteris]]*, ken *[[Gymnocarpium]]*.  Ti *Gymnocarpium* ken *Cystopteris* ket nabirukandan a kabsat dagiti nabati nga Aspleniineae.

Ti Cystopteridaceae ket dagiti bassit wenno kalalainganna a pako kadagiti bakir ken dagiti rengngat.  Kadawyanda nga addaan iti narapis a laminae, ken bassit, nagtimbukel, ken dagiti labus a sorus.

## Piloheniko ken pannakikabagian
Ti sumaganad a diagramo para iti eupolypodiales II, a naibatay iti Lehtonen, 2011, ken Rothfels & al., 2012, ket mangipakita iti mabalin a piloheniko a pannakaikabagian a pagbaetan ti Cystopteridaceae ken dagiti sabali a pamilia ti klado ti eupolypodiales II.

## Daiti nagibasaran
Rhachidosorus

Ti ***Rhachidosorus*** ket ti henero dagiti pako iti urnos ti Polypodiales. Daytoy ti kaikaisuna a henero iti pamilia ti **Rhachidosoraceae**. Impalawag ti henero babaen ni Ren Chang Ching idi 1964, nga agraman dagiti agarup a 7 a sebbangan iti akindaya ken abagatan-akindaya nga Asia, a mairaman ti Hapon, ti Filipinas, ken Sumatra.

## Dagiti sebbangan
Dagiti sebbangan ti *Rhachidosorus*, amin ket naipablaak, iti nagan ti henero, babaen ni Ching iti *Acta Phytotaxonomica Sinica* tomo 9, bilang 1 ket mairaman dagiti sumaganad:

**[[Rhachidosorus mesosorus]]*  (Tsina, Hapon, Abagatan a Korea)
(=) *Diplazium mesosorum* 
(=) *Athyrium mesosorum* 
(=) *Asplenium mesosorum* 

**[[Rhachidosorus blotianus]]*  (Tsina, Bietnam)
(=) *Athyrium fragile* 

**[[Rhachidosorus chrysocarpus]]* 
(=) *Diplazium chrysocarpum* 

**[[Rhachidosorus stramineus]]* 
(=) *Athyrium stramineum* 

**[[Rhachidosorus pulcher]]*  (Taiwan, Yunnan)
(=) *Diplazium pulchrum* 

**[[Rhachidosorus consimilis]]*  (Guizhou, Sichuan, Yunnan)
**[[Rhachidosorus truncatus]]*  (Guangxi, Guizhou, Yunnan)
**[[Rhachidosorus subfragilis]]*  (Yunnan)

## Piloheniko ken pannakikabagian
Ti sumaganad a diagramo para iti eupolypodiales II, a naibatay iti Lehtonen, 2011, ken Rothfels & al., 2012, ket mangipakita iti mabalin a piloheniko a pannakaikabagian a pagbaetan ti Rhachidosoraceae ken dagiti sabali a pamilia ti klado ti eupolypodiales II.

## Dagiti nagibasaran
Acystopteris

Ti ***Acystopteris*** ket ti henero dagiti pako iti pamilia ti Cystopteridaceae.

Daytoy ket addaan kadagiti tallo a sebbangan:

## Dagiti nagibasaran
Diplaziopsidaceae

Ti **Diplaziopsidaceae** ket ti pamilia dagiti pako iti urnos ti Polypodiales, kalse ti Polypodiopsida. Naipalawagda a kas dagiti kalalainganna aginggana iti dakkel a  pako, nga agtubo kadagiti asideg iti waig kadagiti kabakiran a lugar. Dagiti risomada ket napuskol ken dekumbento aginggana iti nalinteg.

Kasisigud nga inpalawag da Maarten J. M. Christenhusz ken Xuan-Chun Zhang ti  pamilia idi 2011 babaen ti panangiraman dagiti tallo a henero iti *[[Diplaziopsis]]* , *[[Hemidictyum]]* , ken *[[Homalosorus]]* .  Ngem iti kanungpalan iti dayta a tawen inpakita ni Samuli Lehtonen ti *Hemidictyum* a kabsat iti Aspleniaceae, isu nga ikeddengda a maikabil ti *Hemidictyum* iti bukodna pamilia iti Hemidictyaceae.

## Dagiti piloheniko a pannakaikabagian
Ti sumagad a kladograma para iti eupolypodiales II, a naibatay iti Lehtonen, 2011, ken Rothfels & al., 2012, ket mabalin a mangipakita iti piloheniko a pannakaikabagian a pagbaetan ti Aspleniaceae ken dagiti sabali a pamilia ti klado ti eupolypodiales II.

## Dagiti nagibasaran
Takenoshin Nakai

Ni  ket maysa idi a Hapon a botaniko. Idi 1919 ken 1930 inpablaakna dagiti papel kadagiti mula iti Hapon ken Korea, a mairaman ti henero ti *[[Cephalotaxus]]*.

## Taksonomo

## Dagiti nagibasaran

### Bibliograpia

* 
* 
* 

## Dagiti akinruar a silpo
* Lecture notes on angiosperms from University of Maryland 
* Article on the Korean bellflower
* Article on ''Abeliophyllum distichum'' by Yong Shik Kim and Mike Maunder from CURTIS'S Botanical Magazine, Royal Botanic Gardens, Kew, UK. Vol. 15(2): 141-146, 1998.
* Takenoshin Nakai 1882–1952 by Hiroshi Hara
INaturalist

Ti **iNaturalist** ket ti maysa a proyekto ti siensia ti umili ken online a sosial network dagiti naturalista, dagiti sientista nga umili, ken dagiti biologo a naipatakder iti konsepto a panagmapa ken pannakibingay kadagiti obserbasion iti biodibersidad iti amin a paset iti globo. Mabalin a maserrekan ti iNaturalist babaen ti bukodna a website wenno dagiti bukodna a mobile app. Dagiti nairehistro nga obserbasion iti iNaturalist ket mangited iti napateg a nawaya a datos kadagiti sientipiko a proyekto, dagiti ahensia ti konserbasion, dagiti dadduma a gunglo, ken iti publiko. Natawtawaganen ti proyekto iti "maysa nga agtagikua iti pagalagadan para para kadagiti aplikasion iti mobile para iti masna pakasaritaan."

## Pakasaritaan
Nangrugi ti iNaturalist.org idi 2008 a kas maysa a kanungpalan a proyekto ti Master da Nate Agrin, Jessica Kline, ken Ken-ichi Ueda iti UC Berkeley Eskuela ti Pakaaamo. Nagtultuloy a nagobra da Nate Agrin ken Ken-ichi Ueda iti sitio ken ni Sean McGregor, ti maysa a agparparang-ay iti web. Idi 2011, nangrugi iti kolaborasion ni Ueda ken ni Scott Loarie, ti maysa nga agsuksukisok a fellow iti Unibersidad ti Stanford ken lekturado iti UC Berkeley. Da Ueda ken Loarie ket isuda dagiti agdama nga agkaddua a direktor iti iNaturalist.org. Timmipon ti gunglo iti Akademia dagiti Siensia ti California idi Abril 24, 2014. Idi 2014, nagrambak ti iNaturalist iti maysa a riwriwna nga obserbasion. Idi 2017, ti iNaturalist ket nagbain a maysa a kumudduaan nga inisiatibo iti California Academy of Sciences ken ti National Geographic Society.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* 
* iNaturalist iti Vimeo
Hemidictyum

Ti **Hemidictyaceae** ket ti pamilia dagiti pako iti urnos ti Polypodiales. Ti kaikaisuna a henerona ket ti **Hemidictyum** , akadawyan nga ammo a kas ti **marhinado a kagudua nga iket a pako**.  Ti Hemidictyaceae ket naikeddenga a kabsat ti pamilia iti Aspleniaceae, a naipammattian a nagbaliw idi las-ud ti paset ti panawen ti Kretasio.. Daytoy ket kadawyanen a naikeddeng a kas parte ti maysa naipadakkel nga Aspleniaceae.

Ti nagan a *Hemidictyum* ket naala idi manipud kadagiti termino a *hemi* (kagudua) ken *diktyon* (iket), manipud kadagiti urat a kagudua laaeng a nayiket iti ballasiw dagiti pinnules.

## Pannakaiwarwaras
Ti *Hemidictyum* ket ti maysa a patneng a neotropikal a pako, a mabirukan iti Mehiko, ti Karibe, Costa Rica, Guatemala, Honduras, Nicaragua, Panama, Pranses a Guiana, Suriname, Brasil, Venezuela, Puerto Rico, Bolivia, Colombia, Ecuador, ken Peru.

## Dagiti sebbangan
Adda laeng maymaysa nga agdama a naawat a nagan ti sebbangan ti *Hemidictyum*, ti ***Hemidictyum marginatum***. Dagiti sabali a nagan ket naikeddengda a dagiti sinonimo, iti sebbangan, wenno iti naawat a sebbangan ti *[[Asplenium]]*:

**Hemidictyum marginatum* 
(=) *Asplenium marginatum* 
(=) *Asplenium limbatum* 
(=) *Diplazium marginatum* 
(=) *Hemidictyum limbatum* 
(=) *Diplazium marginatum* 
(=) *Diplazium limbatum* 
**Hemidictyum purdieanum* 
═  *[[Asplenium purdieanum]]* 
* *Hemidictyum finlaysonianum* 
═ *[[Asplenium finlaysonianum]]* 

## Dagiti piloheniko a pannakaikabagian
Ti sumagad a kladograma para iti eupolypodiales II, a naibatay iti Lehtonen, 2011, ken Rothfels & al., 2012, ket mabalin a mangipakita iti piloheniko a pannakaikabagian a pagbaetan ti Hemidictyaceae ken dagiti sabali a pamilia ti klado ti eupolypodiales II.

## Dagiti nagibasaran
Nailian a Biblioteka ti Letonia

**Ti Nailian a Biblioteka ti Letonia** () ammo pay a kas ti **Kastilio iti Lawag** (*Gaismas pils*) ket ti nailian a kultural a instituto babaen ti panangituray ti Ministro ti Kultura ti Letonia. Naporma ti Nailian a Biblioteka ti Letonia idi kalapasan idi nairangarang ti nawaya a Republika ti Letonia idi 1918. Ti immuna a nangimaton iti Biblioteka ket ni Jānis Misiņš, ti maysa a biblitikero ken ti nagpundar iti sientipiko a bibliograpia ti Letonia (1862–1945).

Nangruna nga agpappael ita nga aldaw ti Biblioteka iti panagpadur-as ti pakaammo ti kagimongan ti Letonia, a mangited kadagiti agtataeng iti panagserrek iti internet kadagiti agtataeng ken pangsuporta iti panagsukisok ken iti paut iti biag nga edukasion.

## Dagiti akinruar a silpo
Bantay Butung

Ti **Bantay Butung** ket ti maysa a di aktibo a bulkan a mabirukan iti ili ti Quezon probinsia ti Bukidnon iti isla ti Mindanao, Filipinas. Mabirukan ti bantay iti .

Ilista ti Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia (PHIVOLCS) ti Bantay Butung a kas **di aktibo**.

## Dagiti nagibasaran

## Kitaen pay
*Listaan dagiti di aktibo a bulkan ti Filipinas
*Listaan dagiti aktibo a bulkan ti Filipinas
*Singsing ti Apuy
*Akin-amianan a Mindanao
Bantay Balungao

Ti **bantay Balungao** ket ti maysa nga awanen a bulkan a manirukan idiay Pangasinan, Rehion ti Ilocos, iti isla ti Luzon iti Filipinas. Agtayag datoy iti  iti ngato ti pantar ti baybay. Mabirukan daytoy iti ili ti Balungao, iti agarup a  manipud iti sentro ti ili. Daytoy ket nangruna a pagawisan dagiti turista iti ili, a mairaman dagiti resort ti Napudot ken Nalamiis nga Ubbog ti Balungao.  Nailista ti Bantay Balungao a kas maysa nga di aktibo babaen ti Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia (PHIVOLCS).

Mabirukan ti bulkan iti maysa a nadalumpinas a rehion ti agrikultura, iti asideg ti pagbeddengan ti Probinsia ti Nueva Ecija.

## Kitaen pay
* Listaan dagiti di aktibo a bulkan ti Filipinas

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Opisial a website ti ili ti Balungao
Isla Carlota

Ti **Isla Carlota** ket ti maysa a di matagtagitao nga isla iti probinsia ti Romblon iti Filipinas. Daytoy ket parte ti baranggay Nasunogan iti ili ti Banton. Iti senso idi 1918, ti isla a kakuyog ti kabsat nga isla Isla Isabel ket mangbukel iti bugbugtong a barrio nga agnagan iti *Islas de las Dos Hermanas* nga addaan kadagiti 23 nga agtataeng.

## Kiaten pay
* Listaan dagiti isla ti Filipinas
Bantay Pinukis

Ti **Bantay Pinukis** ket ti agtayag iti  1,562 a metro iti ngato ti pantar ti baybay a di aktibo a bulkan iti Brgy. Lison Valley, iti Siudad ti Pagadian, Filipinas.

Daytoy ket sakupenna iti , ken manipud idi 2015 daytoy ket nakatalinaay iti sibubukel nga abbong iti bakir ken isu a mainayon kadagiti Nangruna a Lugar iti Billit ken Biodibersidad  (IBAs).

Ti Pinukis, ti sagrado a bantay ti tribu ti Subaanen, ken ti maysa a nagruna a taudan para iti sistema ti danum kadagiti tallo aprobinsia ti peninsula ti Zamboanga, ken maipangta manipud kadagiti mutinasional nga agminmina a kompania nga agkayat iti open-cast mining.

## Kitaen pay
*Midsalip
*Listaan dagiti di aktibo a bulkan ti Filipinas

## Dagiti akinruar a silpo
*https://www.slideshare.net/no2mininginpalawan/mt-pinukis-water-catchment

## Dagiti nagibasaran
Bantay Baya

Ti **Bantay Baya** ket ti maysa a malmalmemng a bulkan iti ili ti Ganassi iti probinsia ti Lanao del Sur, Filipinas. Ti bantay ket addaan iti kangato ti pantok iti  a ngumato manipud iti banak iti agarup a . Daytoy ket mabirukan iti agarup a  iti daya ti Danaw Dapao ken agarup a  iti abagatan a laud ti Danaw Lanao.  Iti pagbaetan ti Danaw Dapao ken Bantay Baya ket ti Bantay Gadungan, ti sabali a di aktibo a bulkan.

Ilista ti Instituto ti Filipinas iti Bulkanolohia ken Sismolohia (PHIVOLCS) ti Bantay Baya a kas **di aktibo**.

## Kitaen pay
*Listaan dagiti di aktibo a bulkan ti Filipinas
*Listaan dagiti aktibo a bulkan ti Filipinas
*Bulkan
*Akin-amianan a Mindanao

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*Bantay Baya iti Panoramio