open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Palaquium tenuipetiolatum

Ti ***Palaquium tenuipetiolatum*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti  iti katayag. Dagiti inploressensia ket addaan kadagiti tallo a sabong. Dagiti bunga ket immatiddog, aginggana iti  iti kaatiddog. Ti espesipiko nga epiteta iti ** ket manipud iti Latin a ti kaibuksilanna ket "naingpis bulong nga ungkay", a mangibagbaga iti pesiolo. Ti habitat ket aglalaok a dipterokarpo a bakir. Mabirukan ti *P.&nbsp;tenuipetiolatum* idiay Borneo ken iti Filipinas.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium rostratum

Ti ***Palaquium rostratum*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti  iti katayag. Ti ukis ti kayo ket maramaris-dapo kayumanggi. Dagiti inploressensia ket addaan kadagiti dua a mara kayumanggi a tomentoso a sabong. Immitlog dagiti bunga, aginggana iti  iti kaatiddog. Ti espesipiko nga epiteta iti ** ket manipud iti Latin a ti kaibuksilanna ket "nasippitan", a mabalin a mangibagbaga iti bunga. Ti habitat ket aglalaok a dipterokarpo ken *[[kerangas]]* a bakir manipud iti pantar ti baybay iti  iti kangato. Maus-usar ti kayona iti panagaranid iti alikamen. Mabirukan ti *P.&nbsp;rostratum* idiay Tailandia, Malaysia ken Indonesia.

## Dagiti nagibasaran
Palaquium walsurifolium

Ti ***Palaquium walsurifolium*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae. Daytoy ket agtubo aginggana iti  iti katayag. Ti ukis ti kayo ket maris-lati kayumanggi. Dagiti inploressensia ket addaan kadagiti lima a sabong. Dagiti bunga ket subglobose, aginggana iti  iti diametro. Ti espesipiko nga epiteta iti ** ket manipud iti Latin a mangibagbaga iti pannakaipada dagiti bulongna iti henero ti *[[Walsura]]*. Ti habitat ket kalugnakan, tanap ti aglalaok a dipterokarpo ken alluvial a bakir. Mabirukan ti *P.&nbsp;walsurifolium* idiay Sumatra, Malaysia Peninsular ken Borneo.

## Dagiti nagibasaran
Amorphospermum

Ti ***Amorphospermum*** ket ti henero dagiti mula iti pamilia ti Sapotaceae a naipalawag a kas henero idi 1870.

Adda laeng maysa a maawat a sebbangan, ti ***[[Amorphospermum antilogum]],*** ken patneng daytoy iti Queensland, New South Wales, ken Papua Baro a Guinea.

;dati a nairaman
nga itan ket adda kadagiti sabali a henero: *[[Elaeoluma]] [[Englerophytum]] [[Niemeyera]] [[Pycnandra]] [[Synsepalum]]*

## Dagiti nagibasaran
Chrysophyllum imperiale

Ti ***Chrysophyllum imperiale*** ket ti tropikal a kayo iti pamilia ti Sapotaceae a patneng iti akindaya nga Abagatan nga Amerika. Daytoy ket agdama a naidasig a kas maysa a naisagmak a sebbangan.

## Pannakaiwarwaras
Daytoy ket endemiko iti ekorehion ti Bakir ti Atlantiko iti akindaya a Brasil, patneng iti kaarrubayan ti Rio de Janeiro. Kaaduan a napukawen ti habitatna gapu ti urbanisasion ken ti panagdakkel iti siudad. Daytoy ket maysa a komponente iti tanap a katuduan a bakir aginggana iti  iti kangato, nga agtubo a kas parte ti langit-langit.

## Deskripsion
Ti *Chrysophyllum imperiale*  ket addaan iti dakkel nga agtimbukel umatiddog a bulbulong, nga agrukod iti  iti kaatiddog ken  iti kaakaba. Nalamuyot iti ngatona ken nalamuyot dutdot iti babana, ken addaan iti maysa a prominente paragpag iti tengnga. Dagiti paraigid ti bulong ket rimmagadi, ken manmano daytoy a pannakailasin para iti subpamilia a mangitagikua iti daytoy.

## Taksonomia
Immuna a nipalawag daytpoy a sebbangan idi 1859 a kas *Theophrasta imperialis*, sakbay a naikkan iti agdama a naganna babaen da Joseph Dalton Hooker ken George Bentham. Naidasig pay daytoy a kas *Martusiella imperialis* babaen ni J.B. Louis Pierre ti maysa a Pranses a botaniko idi 1891. Daytoy ket lokal nga ammo iti Brasil a kas *Marmelleiro do matto*. Naikabil daytoy idi 1991 iti seksion ti *Aneuchrysophyllum* iti henero ti *Chrysophyllum*, a kakuyogna ti *[[Chrysophyllum bangweolense|C.&nbsp;bangweolense]]* ken *[[Chrysophyllum venezuelanense|C.&nbsp;venezuelanense]]*. Nupay kasta, ti naitipon a panagadal iti DNA ken morpolohiko iti subpamilia iti Chrysophylloideae ket nakabiruk a nakaro a polipiletioko kadagiti dua a henero, ti *Chrysophyllum* ken *[[Pouteria]]*, ken ti *C.&nbsp;imperiale* ket saan nga asideg a kabagian dagiti sabali a kameng iti henero ngem imbes ket a henero ti *[[Elaeoluma]]*. Isingasing dagiti mannurat iti panagadal iti panangiyungar manen iti binomial a nagan iti *Martusiella imperialis* kalpasan ti ad-adu a resolusion iti pannakaikabagian iti kaunegan ti subpamilia.

## Pannakaimuyong
Naimulaidi ti dakkel a kayo iti Royal Botanic Gardens, Sydney babaen ni Prinsipe Alfred, Duke ti Edinburgh idi 1868. Dagiti bukel manipud iti daytoy a mula ket naipatuloden idiay Rio de Janeiro tapno mapalaka ti pannakapaadu idiay daytoy a sebbangan. Adda dagiti tallo nga espesimen ti agtubtubo iti Royal Botanic Gardens iti Melbourne.

Daytoy ket mabalin a maimula a kas maysa a masetas.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
EPPO Code

Ti maysa nga **EPPO code** (kodigo ti EPPO), dati nga ammo a kas **Bayer code**, ket ti maysa a naikodigo a pangilasin nga inus-usar babaen ti European and Mediterranean Plant Protection Organization (EPPO), iti maysa a sistema a naidesinio tapno naisangayan a mailasin dagiti organismo – kas dagiti mula, peste ken dagiti patoheno – a nangruna iti agrikultura ken panagsalaknib iti apit.  Dagiti kodigo ti EPPO ket dagiti bugas a komponente iti maysa a database dagiti nagan, iti sientipiko ken bernakular.  Uray no kasisigud nga inrugi babaen ti Bayer Corporation, ti opisial a listaan dagiti kodigo ket tinartaripato itan babaen ti EPPO.

## Database ti kodigo ti EPPO
Amin dagiti kodigo ken dagiti mainaig a nagnaganda ket mairaman iti database (EPPO Global Database). Iti dagup, adda dagiti sumurok a 68,500 a sebbangan a nailista iti database ti EPPO, a mairaman dagiti:
* 36,000 a sebbangan dagiti mula (kas dagiti naimuyong, dagiti atap a mula ken dagiti dakes a ruot)
* 24,000 a sebbangan dagiti ayup (kas dagiti insekto, dagiti kagaw, dagiti nematoda, dagiti rodensia), dagiti ahente ti biocontrol
* 8,500 a sebbangan dagiti mikroorganismo (kas dagiti bakteria, fungi, dagiti birus, dagiti viroid ken dagiti kapada ti birus)

Mailasin dagiti mula babaen ti lima-letra a kodigo, dagiti sabali nga organismo ket babaen ti innem-letra a kodigo. Kadagiti adu a kaso ti kodigo ket mnemoniko a pangyabaan ti sientipiko a nagan iti organismo, a naiyaon manipud iti umuna kadagiti tallo wenno uppat a letra iti henero ken ti umuna kadagiti dua a letra iti sebbangan. Kas pagarigan, ti mais (*[[Zea mays]]*), ket naikeddeng iti kodigo iti "ZEAMA"; ti kodigo para iti peste ti patatas (*[[Phytophthora infestans]]*) ket "PHYTIN". Ti naisangayan ken natalinaay a kodigo para iti tunggal maysa nga organismo ket mangited iti maysa a pamay-ay iti ababa a panangisurat iti pannagirehistro ti sebbangan. Mangliklik ti kodigo ti EPPO kadagiti adu a problema a pinataud babaen dagiti rebision dagiti sientipiko a nagan ken taksonomia a masansan a pagresultaan dagiti sabali a sinonimo a maus-usar para kadagiti agpapada a sebbangan. No agbaliw ti taksonomia, agtalinaay ti kodigo ti EPPO. Ti sistema ti EPPO ket inus-usar babaen dagiti gunglo ti gobierno, dagiti ahensia ti konserbasion, ken dagiti agsuksukisok.

### Pagarigan

## Dagiti akinruar a silpo
*EPPO Global Database (lookup EPPO codes)
*EPPO Data Services (download EPPO codes)

## Dagiti nagibasaran
Chrysophyllum albidum

Ti ***Chrysophyllum albidum*** (kadawyan nga ammo a kas **puraw a kaimito**) ket ti maysa nga agbungbunga a kayo iti bakir nga impalawag babaen ni George Don ti maysa nga Eskoses a botaniko. Daytoy ket kadawyan a mabirukan iti amin a paset ti tropikal nga Aprika.

Kadagiti Yoruba iti Nigeria, daytoy ket tinawtawagan iti Agbalumo bayat a tinawtawagan a kas Udala kadaiti akindaya ken akin-abagatan a parte ti Nigeria. Daytoy ket asideg a kabagian ti kaimito ti Aprika (*[[Chrysophyllum africanum]]*) a kadawyan pay iti amin a paset ti Laud nga Aprika. Adda dagiti mangipagpagarup a daytoy ket karuay iti isu met laeng a sebbangan. Ti adda pay iti daytoy a pamilia ket ti purpura a kaimito (*[[Chrysophyllum cainito]]*).

Daytoy ket addaan kadagiti nadumaduma apagimbagan iti salun-at ken isu a maus-usar a kas masna nga agas para kadaguti naduamduma a sakit, manipud iti agas iti di pannakatunaw ken maus-usar a kas anti-toxidant. Daytoy ket nasayaat pay a taudan ti bitamina C a nasayaat a makatulong iti panagpapigsa iti sistema ti imiunidad.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*Interagency Taxonomic Information System
*Health Benefits Of White Star Apple
*Kew Royal Botanic Gardens
Campomanesia aromatica

Ti ***Campomanesia aromatica*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae. Ti mula ket endemiko iti ekorehion ti Bakir ti Atlantiko iti abagatan-akindaya a Brasil.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Campomanesia espiritosantensis

Ti ***Campomanesia espiritosantensis*** ket ti sebbangan ti [mula] iti pamilia ti [Myrtaceae. Ti mula ket endemiko iti abagatan-akinday a Brasil, a mairaman ti ekorehion ti Bakir ti Atlantiko.

## Dagiti nagibasaran
Campomanesia laurifolia

Ti ***Campomanesia laurifolia*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket endemiko kadagiti habitat ti Bakir ti Atlantiko iti estado ti Rio de Janeiro iti abagatan-akindaya a Brasil. Daytoy ket nakaro a naisagmak a sebbangan iti Nalabbasit a Listaan ti IUCN, ken maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.

## Dagiti nagibasaran
Campomanesia lundiana

Ti ***Campomanesia lundiana***, ammo pay a kas ti **mirtus ti Rio de Janeiro**, ket maysa idi a sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae. Sakbay iti moderno a pannakaungaw, ti mula ket endemiko idi iti estado ti Rio de Janeiro, iti kaunegan ti ekorehion ti Bakir ti Atlantiko iti abagatan-akindaya a Brasil.

## Dagiti nagibasaran
Chrysophyllum flexuosum

Ti ***Chrysophyllum flexuosum*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Sapotaceae a mabirukan iti Brasil.

Daytoy ket nailista iti Nalabbasit a LIstaan ti IUCN iti agkamkammatalek iti panagay-aywan a sebbangan.

Mabirukan dagiti Triterpeniko a laktona kadagiti bulong ti *C. flexuosum*.

## Dagiti nagibasarn

## Dagiti akinruar a silpo
*Isotype iti herbario ti Muséum National d'Histoire Naturelle, Paris
* IUCN Red List: ''Chrysophyllum flexuosum''
Campomanesia

Ti ***Campomanesia*** ket ti henero iti pamilia ti Myrtaceae a naipalawag a kas maysa a henero idi 1794. Daytoy ket patneng iti Abagatan nga Amerika ken Trinidad.

;dagiti sebbangan

## Dagiti nagibasaran
Campomanesia speciosa

Ti ***Campomanesia speciosa*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket endemiko iti labneng ti Amasona iti akindaya a Peru ken Acre (estado) ti Brasil. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.

## Dagiti nagibasaran
Natural Resources Conservation Service

Ti **Natural Resources Conservation Service** (**NRCS**), dati nga ammo a kas ti **Soil Conservation Service** (**SCS**), ket ti maysa nga ahensia iti Departamento ti Agrikultura ti Estados Unidos (USDA) a mangited iti teknikal a tulong kadagiti mannalon ken dagiti sabali pay nga agtagtagikua iti daga ken dagiti mangimatmaton.

Nabaliwan ti naganna idi 1994 idi las-ud ti presidensia ni Bill Clinton tapno maipaltiing iti nalawlawa a gandatna. Daytoy ket relatibo a bassit nga ahensia, agdama a buklen dagiti agarup a 12,000 nga empleado. Ti gandatna ket ti mangpasayaat, mangsalaknib, ken mangkonserba kadagiti masna a rekurso kadagiti pribado a daga babaen ti kooperatibo a pannakiasmang iti estado ken dagiti lokal nga ahensia.  Bayat a ti kangrunaan a pagtengngaan iti isipna ket dagiti daga iti talon, daytoy ket nakaaramid kadagiti adu a teknikal a kontribusion iti agrimensura iti daga, panangidasig ken panagpasayaat iti kalidad ti danum. Ti maysa a pagarigan ket ti Conservation Effects Assessment Project (CEAP), a nabangon a mangidagup kadagiti pagimbagan kadagiti ganetget ti konserbasion a maipapan iti agrikultura a naital-o ken sinuportaran babaen dagiti programa iti Farm Security and Rural Investment Act of 2002 (2002 Farm Bill). Ti NRCS ket ti mangiyuna nga ahensia iti daytoy a proyekto.

## Pakasaritaan
Napundar ti ahensia gapu kadagiti ganetget ni Hugh Hammond Bennett, ti maysa a pionero ti konserbasion iti daga a nagtrabaho para iti Departamento ti Agrikultura manipud idi 1903 aginggana idi 1952. Ti pammaregta ni Bennett ket naibatay iti pannakaammona kadagiti dakes nga apekto iti nurunor iti daga ken dagiti impaktona kadagiti daga ti Estados Unidos a nakaiturongan ti Dust Bowl kadagiti taen idi 1930. Idi Septuembre 13, 1933, naporma ti Soil Erosion Service iti Departamento ti Interior, nga indauluan babaen ni Bennett.  Naiyakar ti serbisio iti Departamento ti Agrikultura idi Marso 23, 1935, ken kalpasan iti nabiit a panawen, daytoy ket naitipon kadagiti sabali a yunit ti USDA tapno mabukel ti Soil Conservation Service babaen ti Soil Conservation and Domestic Allotment Act ti 1935.

Mangimaton idi ti Soil Conservation Service kadagiti 500 a kampo ti Civilian Conservation Corps kadagiti baetan ti 1933 ken 1942. Ti kangrunaan a panggep dagitoy a kampo ket ti panagkontrol ti nurunor iti daga.

Nagtultuloy a kas hepe ni Hugh Bennett, ti puesto a tinengngelna aginggana idi nagretiro idi 1952.  Idi Oktubre 20, 1994, nanaganan manen ti ahensia iti Natural Resources Conservation Service a kas parte ti Federal Crop Insurance Reform and Department of Agriculture Reorganization Act ti 1994.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Natural Resources Conservation Service – Opisial a website
Acmena

Ti ***Acmena*** ket ti henero dagiti bassit a kayo ken dagiti kayo iti pamilia ti mirtus iti Myrtaceae. Kabagian dagitoy dagiti bayabas. Naala ti nagan manipud iti Griego a balikas iti "nagadu."

Immuna nga umiso a naipablaak ti nagan idi 1828. Dagiti sebbangan iti daytoy a henero ket sagpaminsan a matrato a kas parte ti dakkel a henero ti Daan a Lubong iti *[[Syzygium]]* (a sagpaminsan met a mairamraman iti *[[Eugenia]]*, ngem adu kadagiti mannurat a kaaduan a mangilimitado ti *Eugenia* kadagiti sebbangan ti Baro a Lubong). Adda dagiti nadumaduma a papel idi 2006 a mangiraman ti *Acmena* iti *Syzygium*.

Adda dagiti 15 a sebbangan; innem ket endemiko iti Australia, ken mabirukan idiay ti maikapito. Dagiti nabati a sebbangan ket patneng iti Malesia.

Dagiti sebbangan ti Australia ket kadawyanda a maibagbaga a kas **lilly pillies**, a kakuyog dagiti *Syzygium* iti Australia.

Maus-usar ti *Acmena* a kas makan a mula babaen dagiti igges dagiti sumagmamano a sebbangan ti Lepidoptera a mairaman ti *[[Aenetus]] ligniveren*, nga agkutkot iti puon.

Dagiti sebbangan ket mairaman ti:
**[[Acmena divaricata]]* Merr. & L.M.Perry
**[[Acmena graveolens]]* (F.M.Bailey) L.S.Sm.
**[[Acmena hemilampra]]* (F.Muell. ex F.M.Bailey) Merr. & L.M.Perry
**[[Acmena ingens]]* (F.Muell. ex C.Moore) Guymer & B.Hyland
**[[Acmena macrocarpa]]* C.T.White
**[[Acmena resa]]* B.Hyland
**[[Acmena smithii]]* (Poir.) Merr. & L.M.Perry

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Calycolpus

Ti ***Calycolpus*** ket ti henero iti botanikal a pamilia ti Myrtaceae, nga immuna a naipalawag a kas maysa a henero idi 1856. Daytoy ket pateng iti Abagatan nga Amerika, Tengnga nga Amerika, ken ti West Indies.

Ti sebbangan a dati a tinawtawagan iti *[[Calycolpus excisus]]* ket ti bassit a kayo nga ammo laeng manipud kadagiti bantay ti limestone iti akindaya a Kuba, nga itan ket ammo a kas ti *[[Eugenia excisa]]*. Daytoy ket adda iti maipangta a sebbangan ti Nalabbasit a Listaan ti IUCN.http://www.iucnredlist.org/search/details.php/32969/summ

;Dagiti sebbangan
# *[[Calycolpus aequatorialis]]* Landrum – Sucumbíos
# *[[Calycolpus alternifolius]]* (Gleason) Landrum – Abagatan a Venezuela
# *[[Calycolpus andersonii]]* Landrum – Pará
# *[[Calycolpus australis]]* Landrum – Minas Gerais
# *[[Calycolpus bolivarensis]]* Landrum – Estado ti Bolívar
# *[[Calycolpus calophyllus]]* (Kunth) O.Berg – Guyana, Venezuela, Colombia, Peru, Amianan a Brasil
# *[[Calycolpus cochleatus]]* McVaugh – Estado ti Bolívar, Guyana
# *[[Calycolpus goetheanus]]* (Mart. ex DC.) O.Berg – Trinidad, Amianan nga Abagatan nga Amerika
# *[[Calycolpus legrandii]]* Mattos – Alagoas, Bahia
# *[[Calycolpus moritzianus]]* (O.Berg) Burret – Venezuela, Colombia, Ecuador
# *[[Calycolpus revolutus]]* (Schauer) O.Berg – Guyana, Suriname, Fr Guiana
# *[[Calycolpus roraimensis]]* Steyerm. – Venezuela, Guyana, Rondônia, Peru
# *[[Calycolpus sessiliflorus]]* Landrum – Bahia
# *[[Calycolpus surinamensis]]* McVaugh – Guyana, Suriname, Pará
# *[[Calycolpus warscewiczianus]]* O.Berg – Costa Rica, Panama, Nicaragua

## Dagiti nagibasaran
Calycolpus australis

Ti ***Calycolpus australis*** ket ti sebbangan ti mula a patneng iti Estado ti Minas Gerais iti Brasil. Daytoy ket mabirukan iti di nasaat, nabato a daga a mangsuporta kadagiti ruot negm saan a dagiti bassit a kayo wenno kayo.

Ti *Calycolpus australis* ket bassit a kayo aginggana iti 2&nbsp;m iti katayag. Immitlog aginggana iti timmarad dagiti bulong, napuskol ken nalalat, aginggana iti 53&nbsp;mm iti kaatiddog. Dagiti sabong ket agarup a 3–4&nbsp;cm iti kaakikid. Agtimbukel dagiti bunga, iti agarup a 1&nbsp;cm iti diametro, purpura iti maris ken nadutdotan.

Dagiti bulong ti *C. australis* ket aglaon kadagiti managbaliw a lana.

## Dagiti nagibasaran
Calycorectes

Ti ***Calycorectes*** ket ti henero ti mula iti pamilia ti Myrtaceae nga immuna a naipalawag a kas maysa a henero idi 1856. Daytoy ket patneng iti Abagatan nga Amerika, akin-abagtaan a Mehiko, ken ti Republika a Dominikano.

;Dagiti maawat a sebbangan

;Dati a nairaman
naiyalis kadagiti sabali a henero: *[[Eugenia]] [[Hottea]] [[Plinia]] [[Psidium]] [[Siphoneugena]] [[Stereocaryum]]*

## Dagiti nagibasaran
Calycorectes schottianus

Ti ***Calycorectes schottianus*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket endemiko kadagiti habitat ti Bakir ti Atlantiko iti Rio de Janeiro (estado) ti abagatan-akindaya a Brasil.

## Dagiti nagibasaran
Blepharocalyx cruckshanksii

Ti ***Blepharocalyx cruckshanksii*** (Mapudungun: *temu*) ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket endemiko iti Chile. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat. 

## Deskripsion
Agtubo ti mula iti agarup a 15 metro ken ti diametro ti puon ket agarup a 50 sentimetro. Nalamuyot ti ukis ti kayo ken ti marisna ket maralabbasit kayumanggi.  Immitlog ti sukog dagiti bulongna, bayat a dagiti sabong ket puraw a naurnos iti inploressensia.  Agtimbukel dagiti bunga, nangisit a kayumanggi a namarisan bassit iti nalabbasit, ken napait ti nanam.

## Dagiti nagibasaran
Blepharocalyx

Ti ***Blepharocalyx*** ket ti henero ti mula iti pamilia ti Myrtaceae nga immuna a naipalawag a kas maysa a henero idi 1854. Daytoy ket patneng iti Abagatan nga Amerika ken iti West Indies.

;Dagiti maawat a sebbangan
# *[[Blepharocalyx cruckshanksii]]* (Hook. & Arn.) Nied. – Chile
# *[[Blepharocalyx eggersii]]* (Kiaerskou) L.R.Landrum – Lesser Antilles, Venezuela, Guyana, Peru, Brasil
# *[[Blepharocalyx myriophyllus ]]* Mattos – Minas Gerais
# *[[Blepharocalyx salicifolius]]* (Kunth.) O.Berg – Brasil, Bolivia, Peru, Ecuador, Paraguay, Uruguay, Amianan nga Arhentina

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Psidium sartorianum

Ti ***Psidium sartorianum*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket patneng iti Amianan ken Abagatan nga Amerika.

## Dagiti nagibasaran
Psidium

Ti ***Psidium*** ket ti henero dagiti kayo ken dagiti bassit a kayo iti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket patneng kadagiti napudpudot a parte ti Akinlaud a Hemispero (Mehiko, Tengnga ken Abagatan nga Amerika, ti West Indies, Galápagos, ken ti akin-abagatan nga Estados Unidos).

## Taksonomia
Daytoy a henero ket immuna nga inpalawag babaen ni Linnaeus idi 1753. Adu kadagiti sebbangan ti agbunga iti makan a prutas, ken gapu iti daytoy adda dagiti nadumaduma a komersial a naimuyongan. Ti kadayegan a naimuyongan a sebbangan ken ti kadawyan a bayabas, *[[Psidium guajava]].*

;Dagiti sebbangan

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
*
Calyptranthes elegans

Ti ***Calyptranthes elegans***, ti **bashy a bayabas**, *bois baguette*, wenno *bois petite feuille*, ket ti sebbangan dagiti agsabsabong a mula iti henero ti *[[Calyptranthes]]* nga endemiko iti Lesser Antilles.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* ''Calyptranthes elegans'' iti saintlucianplants.com
Calyptranthes kiaerskovii

Ti ***Calyptranthes kiaerskovii*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket mabirukan iti Puerto Rico ken ti Is-isla Birhen ti Britaniko. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a namaga a bakir. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.

## Dagiti nagibasaran
Calyptranthes luquillensis

Ti ***Calyptranthes luquillensis***, ti **Luquillo forest lidflower** iti Ingles, ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket endemiko iti Puerto Rico.

## Dagiti nagibasaran
Calyptranthes peduncularis

Ti ***Calyptranthes peduncularis*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae nga ammo kadagiti kadawyan a nagan iti Ingles iti **Maricao lidflower** ken **serpentine lidflower**. Daytoy ket endemiko iti Puerto Rico, nga agtubo kadagiti serpentino a daga iti 300 aginggana iti 400 a metro iti kangato, iti katayag iti pagbaetan ti1.5 ken 2 metro. Adda dagiti agarup a 200 aginggana iti 300 ti nabatbati. Malaksid iti daytoy, "awan ti pakaammo iti literatura a maipanggep iti daytoy a sebbangan."

## Dagiti nagibasaran
Calyptrogenia

Ti ***Calyptrogenia*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Myrtaceae nga immuna a naipalawag a kas maysa a henero idi 1941. Daytoy ket patneng kadagiti dua nga isla iti West Indies: Hamaika ken Hispaniola.

;Dagiti sebbangan
# *[[Calyptrogenia biflora]]* Alain – Sierra Prieta iti Republika a Dominikano
# *[[Calyptrogenia bracteosa]]* (Urb.) Burret – Massif de la Hotte iti Haiti
# *[[Calyptrogenia cuspidata]]* Alain – abagatan-akinlaud a Republika a Dominikano
# *[[Calyptrogenia ekmanii]]* (Urb.) Burret – Massif de la Hotte iti Haiti, amianan-akindaya a Hamaika
# *[[Calyptrogenia grandiflora]]* Burret – Haiti, Republika a Dominikano
# *[[Calyptrogenia jeremiensis]]* (Urb. & Ekman) Burret – Massif de la Hotte iti Haiti, amianan-akinalaud a Hamaika

;Dati a nairaman
naiyalis kadagiti sabali a henero: *[[Myrceugenia]] [[Neomitranthes]]*
# *Calyptrogenia hatschbachii – [[Myrceugenia gertii]]* – akin-abagatan a Brasil
# *Calyptrogenia riedeliana – [[Neomitranthes riedeliana]]* – akin-abagatan a Brasil

## Dagiti nagibasaran
Chamguava

Ti ***Chamguava*** ket ti henero ti botanikal a pamilia ti Myrtaceae, nga immuna a naipalawag a kas maysa a henero idi 1991. Daytoy ket patneng iti akin-abagatan a Mehiko ken Tengnga nga Amerika.

;Dagiti sebbangan
# *[[Chamguava gentlei]]* (Lundell) Landrum – Chiapas, Belize, Guatemala, Honduras
# *[[Chamguava musarum]]* (Standl. & Steyerm.) Landrum – Guatemala
# *[[Chamguava schippii]]* (Standl.) Landrum - Guerrero, Chiapas, Belis, Guatemala, Panama

## Dagiti nagibasaran
Decaspermum

Ti ***Decaspermum*** ket ti henero ti botanikal a pamilia ti Myrtaceae, nga immuna a naipalawag a kas maysa a henero idi 1776. Daytoy ket patneng iti Tsina, Abagatan a daya nga Asia, Queensland, ken dagiti nadumaduma nga isla iti Taaw Pasipiko.

;Dagiti sebbangan

## Dagiti nagibasaran
Calyptranthes thomasiana

Ti ***Calyptranthes thomasiana*** (**Thomas' lidflower**) ket ti karkarna a sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket mabirukan kadagiti tallo nga isla ti Karibe. Adda dagiti basbassit ngem 250 nga indibidual iti nabati a nabingbingay kadagiti isla ti Vieques iti Puerto Rico, St. John iti Is-isla Birhen ti Estados Unidos, ken  Virgin Gorda iti Is-isla Birhen ti Britaniko. Daytoy ket naungawen manipud iti kaatapan manipud iti Saint Thomas, Is-isla Birhen ti Estados Unidos, nga immuna a naipalawag idi 1855, ken agtubo laengen itan iti panangimuyong.

Ti mula ket kameng ti flora ti montane ti isla. Daytoy ket mabirukan iti maysa a pantok ti bantay iti tunggal maysa kadagiti tallo nga isla: ti Monte Pirata iti Vieques, Bantay Bordeaux iti St. John, ken Pantok Gorda iti Virgin Gorda. Ti masna a habitatna ket dagiti namaga aginggana iti nadam-eg a bakir.

Daytoy ket maysa a kankanayon a berde a bassit a mula wenno bassit a kayo a mabalin a makaabot iti 10 a metro iti katayag. Ti naurnos iti agsumbangir a bulong ket immitlog iti sukog iti 2 aginggana iti 4 a sentimetro iti kaatiddog, nasileng a berde ken glandular. Dagiti sabong ket addaan kadagiti uppat nga agsukog iti kutsara a petalo.
Ti mula ket mabalin a masna a karkarna, ti pannakaawan iti habitatna ket nakaited daytoy ket pannakabassitna. Ti populasion iti Vieques ket mabirukan iti daga a dati a tagikua babaen ti Marina ti Estados Unidos ken parte itan ti Vieques National Wildlife Refuge. Daytoy ket mabirukan iti kangatuan a parte ti isla, 300 a metro, kadagiti orkidia ken dagiti bromeliad. Adda laeng dagiti 10 aginggana dagiti 12 nga indibidual nga ammo manipud iti daytoy a lugar, ken uray no ti pangta iti pannakadadael manipud iti aktibidad ti Marina ket awanen ita nga aldaw, ti mula ket maisagmak iti pannakaungaw manipud iti maysa a nakaro a pasamak, kas ti tropikal nga alipugpog.

Mabirukan pay daytoy iti St. John iti kangatuan a pantok ti bantay iti kangato iti agarup a 380 a metro. Adda dagiti agarup a 100 nga indibidual iti daytoy a lugar, a mabirukan kadagiti kaunegan ti pagbeddengan ti Nailian a Parke ti Is-isla Birhen. Makasanguda kadagiti pangta manipud iti aktibidad kadagiti asideg a kalsada ken manipud kadagiti atap a baboy, dagiti asno, ken dagiti atap a kalding. Ti nakaro a panagpukpukan iti kayo ket nadakamat a kas ti kangrunaan a rason iti pannakainayon ti mula iti listaan iti naisagmak a sebbangan iti Estados Unidos.

## Dagiti nagibasaran
Grumichama

Ti ***Eugenia brasiliensis***, iti kadawyan a nagan iti **seresa ti Brasil** ken **grumichama**, ket ti kalalaingan ti kadakkel a kayo (aginggana iti 20 a metro iti katayag) nga endemiko iti Brasil nga agbunga kadagiti bassit a prutas iti maris a purpura aginggana iti nangisit, ken addaan iti nanam a kas iti seresa. Ti kabassitna ket nasayaat a mula dagiti hardin. Ti nabuntog a panagtubona ket ti di napardas a pannakaiwarasna ket mangaramid daytoy a karkarna, ken kadawyan a naikeddeng a daytoy a kas naisagmak a sebbangan.

## Dagiti ladawan

Papeles:Eugenia brasiliensis - Jardim Botânico de São Paulo - IMG 0397.jpg
Papeles:Eugenia-brasiliensis-seeds.jpg
Papeles:Starr 071024-0448 Eugenia brasiliensis.jpg
Papeles:Eugenia brasiliensis2.JPG


## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*Grumichama – Fruits of Warm Climates
*Grumichama – Trade Winds Fruit
Eugenia capensis

Ti ***Eugenia capensis***, **mirtus ti karuburuban**, ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae; Daytoy ket patneng iti daya ken akin-abagatan nga Aprika.

## Dagiti subsebbangan
Dagiti subsebbangan ket mairaman ti:
* *E. capensis* subsp. *albanensis* (Sond.) F.White
* *E. capensis* subsp. *capensis*
* *E. capensis* subsp. *gueinzii* (Sond.) F.White
* *E. capensis* subsp. *natalitia* (Sond.) F.White
* *E. capensis* subsp. *nyassensis* (Engl.) F.White
* *E. capensis* subsp. *simii* (Dummer) F.White
* *E. capensis* subsp. *zeyheri* (Harv.) F.White

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
* Hilton-Taylor, C. *et al.* 1998.  ''Eugenia zeyheri''.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Naala idi 21 Agosto 2007.
Eugenia fernandopoana

Ti ***Eugenia fernandopoana*** Engl. & Brehmer, Bot. Jahrb. Syst. 54:337,1917, ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae. Mabirukan daytoy iti Kamerun, Republika ti Tengnga nga Aprika, ken Guinea Ekuatorial. Ti masna a habitatna ket dagiti subtropikal wenno tropikal a nadam-eg a tanap a bakir. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.

## Dagiti nagibasaran
Eugenia foetida

Ti ***Eugenia foetida*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae, ti pamilia ti mirtus, ken lokal a makunkuna iti Ingles iti "Spanish stopper" wenno "boxleaf stopper."

Mabirukan daytoy kadagiti bakir ti parakad, dagiti aplaya ti hammock ken dagiti karuburuban ti aplaya, tengnga aginggana iti akin-anagatan a Florida, ken iti daya ti Bahamas.

## Deskripsion
Daytiy ket kadawyan a bassit a kayo nga addaan kadagiti agsumbangir a bulong nga agmaris iti nangisit a berde iti rabaw ti akinngato paset ti bulong ken napuspusasawiti akinbaba a rabaw ken immitlog nga addaan iti agtimbukel nga apex. Ti espesipiko nga epiteta iti **, ket Latin para iti "fetid" a mangibagbaga kadagiti nabangsit a sabong.

## Dagiti akinruar a silpo
*Key West Tropical Forest and Botanical Garden – ''Eugenia foetida''

## Dagiti nagibasaran
Eugenia klotzschiana

Ti ***Eugenia klotzschiana***, wenno **peras cerrado**, ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae. Mabirukan daytoy iti Brasil.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* 
*
Eugenia lamprophylla

Ti ***Eugenia lamprophylla*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket endemiko iti Hamaika.

## Dagiti nagibasaran
Bantay Maclayao

Ti **Bantay Maclayao** ket ti maysa bantay iti Filipinas. Mabirukan daytoy iti Mulanay, Quezon, iti rehion ti Calabarzon, iti amianan-laud ti pagilian, iti 200&nbsp;km abagatan-daya ti nailian a kapitolio ti Manila.

## Dagiti nagibasaran
Bantay Annaguan

Ti **Bantay Annaguan** (Malaueg: *Ga-dang ya Annaguan*) ket ti maysa a bantay a mabirukan iti ili ti Rizal iti probinsia ti Cagayan. Daytoy ket agtayag iti  ken daytoy pay ti pakabirukan ti maysa nga agdama a lugar ti turismo iti Filipinas. Aglaon ti bantay ti nasayaat a napreserba a bakir ken ti pay maysa a kueba a nasayaat a pagpasiaran dagiti turista. Aglaon pay daytoy kadagiti karkarna a sebbangan ti ayup iti Filipinas a kas ti agila ti Filipinas. Iti pantok ti bantay adda maysa a nasayaat a pagtan-awan iti sibubukel nga ili ti Rizal, ti Conner, Santo Niño ken Piat. Ti bantay ket nagserbi a kas naglemmengan a lugar babaen dagiti soldado a Hapon idi las-ud ti Gubat ti Sangalubongan II.

## Lokasion
Mabirukan ti bantay iti ili ti Rizal iti probinsia ti Cagayan. Mabirukan daytoy iti baba ti baranggay Annaguan ken isu pay daytoy ti nakalaan ti naganna. Daytoy ket  manipud iti Siudad ti Tuguegarao City, ti kapitolio a siudad ti Cagayan, ken  manipud iti Manila. Ti lokasion ti kasisigud a dalan iti bantay ket saan  pay a naipalawag ken masapul iti kagudua ti maysa nga aldaw ti mangkalay-at manipud iti sakaanan aginggana iti pantok. Segun kadagiti tattao iti Rizal, mabalin ti mapan iti pantok babaen ti helikopter.

## Mitolohia
Ti tattao a Malaueg ket addaan iti maysa a mitolohia a maipanggep iti bantay. Naibagbaga nga idi un-unana nga aldaw, nagtaeng iti daytoy a bantay ti maysa a lalaki nga addaan iti pigsa ken bileg nga agnagan iti Malana, maysa pay idi a nalatak a bannuar ken nakibakal iti karibalna a ni Biuag ken nagbalin a naisangayan a pigura iti pronbinsia ti Cagayan. Ti sabali pay a mitolohia ket imparuar babaen ti maysa a diosen nga addaan iti naisangayan a pigsa ken imparuarna ti bantay aginggana idi naabotna ti langit. Adda dagiti namatmati a ti bantay ket nangato ken daytoy pay ti waya a pakaiturongan iti Paradiso.
Bantay Abao

Ti **Bantay Abao** ket ti maysa a bantay iti Filipinas. Mabirukan daytoy iti Mountain Province ken ti Rehion Administratibo ti Kordiliera, iti amianan ti pagilian, iti  amianan iti nailian a kapitolio ti Manila.

## Dagiti nagibasaran
Punto Batorampon

Ti **Punto Batorampon** ket ti akindaya unay a **[[punto (porma ti daga)|punto]]** iti isla ti Mindanao () iti Filipinas ken ken kastoyen manipud idi maika-19 a siglo.  Ti nabato a rangkis, a mabirukan kadagiti pagpatinggaan ti Siudad ti Zamboanga, ket dati nga ammo a kas Punto Batalampon, ken nanaganan manen daytoy iti Punto Batorampon kadagiti tawen ti 1940.   Ti punto ket mabirukan bassit iti amianan ti Labuan, iti agarup a  manipud iti puseg ti ili ti Siudad ti Zamboanga.

Naipampamattian pay a ti **Punto Batorampon** ket nagan pay ti kangatuan nga elebasion ti Siudad ti Zamboanga a mabirukan iti .  Nanaganan ti pantok iti mapa ti topograpia iti rehion kadagiti tawen ti 1940 babaen ti aensia ti inhenniera ti topograpia ti Buyot ti Estados Unidos, ti Serbisio ti Mapa ti Buyot.  Di ammo no kaano idi a nanaganan iti Punto Batorampon.

## Dagiti nagibasaran
Bantay Bintuod

Ti **Bantay Bintuod** ket ti maysa a bantay iti kabambantayan ti Sierra Madre iti ili ti Alfonso Castañeda iti probinsia ti Nueva Vizcaya. Mabalin a daytoy ti kangatuan a pantok iti kaatiddogan a kabambantayan iti Filipinas iti immuna a panagrukod a naibatay iti GPS iti  iti ngato ti pantar ti baybay, manipud iti maysa nga ekspedision idi Abril 2012. Awan dagiti rehistro iti immuna a panagkalay-at, ngem dagiti lokal a tattao ket addaanda kadagiti napauten a naitakder a dalan.

Kadagiti sumagmamano a mapa, daytoy a pantok ket saan a husto a maibagbaga a kas Bantay Dalimonoc, ti maysa a nababbaba a pantok a kadenna ti Bintuod iti laud.

Mabalin a maabot ti kabakiran a pantok iti dua nga aldaw ken maysa a rabii a panagsubli manipud iti Baranggay Lipuga, Alfonso Castañeda, Nueva Vizcaya. Daytoy a lugar ti away iti Filipinas ket tradisional a daga dagiti tribu ti Bugkalot wenno Ilongot ken nalukatan laeng daytoy iti maysa a kalsada babaen ti Carranglan, Nueva Ecija idi 1997 idi naipatakder ti maysa a penned ti hydropower iti Karayan Casignan iti isu met laeng a tanap.

## Kiaten pay
* Listaan ti banbantay iti Filipinas
Bantay Binaca

Ti **Bantay Binaca** ket ti maysa a di aktibo a bulkan iti Ili ti Upi iti probinsia ti Maguindanao, Filipinas.  Ti bantay ket addaan iti kangato iti  iti ASL, ken mabirukan iti .

## Kitaen pay
Listaan dagiti di aktibo a bulkan ti Filipinas
Bantay Cabuyao

Ti **Bantay Cabuyao** (wenno **Bantay Kabuyao**) ket ti maysa a bantay iti Filipinas a mabirukan iti ili ti Tuba iti probinsia ti Benguet. Ti pantokna ket agngato iti  iti ngato ti pantar ti baybay, ken tan-awanna ti siudad ti Baguio. Daytoy ket kankanayon a saan a husto a maibagbaga kas Bantay Santo Tomas, ti maysa a kaabayna a nangatngato a bantay.

Gapu ti kangatona, adda dagiti nadumaduma a kompania ti komunikasion a nangipatakder iti "relay stations" ken dagiti radar iti pantokna. Mabirukan pay ditoy ti maysa a pribado nga obserbatorio ken estasion iti AA radar, nga impatpataray idi babaen ti Puersa ti Estados Unidos a naikuartel iti pagilian. Nabangon pay ti maysa a lugar a pagidulina iti danum a mangipaay iti danum para iti Siudad ti Baguio ken dagiti kaarubayanna nga ili. Agtataeng iti maysa komunidad dagiti mannalon iti tuktok ti bantay. Nagbangon pay ditoy ti lokal a gobierno iti maysa a munisipio ken eskuela.

## Turismo

Dagiti dua a dakkel a troposcatter a disko iti pantokna ket nagablinen a dulon iti daga ti Siudad ti Baguio. Nasayaat a pagtan-awan ti pantokna. Iti las-ud ti nasayaat nga aldaw, mabalin a makita ti sibubukel a Siudad ti Baguio iti daya ken sangkapaset a makita ti probinsia ti Pangasinan iti laud. Iti nalawag nga aldaw, mabalin a makita dagiti lumablabas a barko babaen ti Baybay Abagatan a Tsina.

Sapaminsaan a pagliwliwaan a pagpagnaen dagiti agkalkalay-at. Popular a pagbisekletaan pay daytoy a lugar.

## Abbong iti bakir
Ti bakir ti bantay ket parte ti nasalakniban a labneng a pagayusan ti Bantay Santo Tomas, a mangipaay iti danum kadagiti lugar nga asideg iti Ben Palispis Highway ken dagiti sabali a parte ti Tuba. Idi Septiembre 2014, ti imbilin ti Kangatuan a Korte ti Filipinas a temporario a mapasardeng dagiti proyekto iti panagparang-ay iti naisuppiatan a lugar a mangsakup iti reserba a bakir.
 Ti naapektaran a lugar, a nakaro a napukpukan dagiti kayo, ket maparang-ayto koma a kas maysa nga ekoturismo a parke, a kas plinano babaen ni *Nicasio Aliping Jr.* ti Representatibo ti Siudad ti Baguio.

## Dagiti nagibasaran
Leptospermum polygalifolium

Ti ***Leptospermum polygalifolium***, kadawyan nga ammo a kas **tantoon**, ket ti sebbangan ti bassit a mula iti pamilia ti Myrtaceae a patneng iti akinday anga Australia ken Isla Lord Howe. Mabigbigan dagiti innem a subsebbangan, ngem adda met signipikante nga intergradasion iti pagbaetanda.

## Taksonomia ken pananginagan
Ti *Leptospermum polygalifolium*ket immuna nga impalawag babaen ni Richard Salisbury idi 1797 manipud iti maysa nga espesimen a naunong iti Port Jackson (Sydney). *L. flavescens* as described by Smith in 1797 is a junior synonym.

### Dagiti subsebbangan
Dagiti naipalawag a subsebbangan ket mairaman dagiti susmaganad:
*''Leptospermum polygalifolium'' subsp. ''montanum'' — bantay ti akindaya nga Australia (Great Dividing Range), manipuditi Abagatan a daya a Queensland aginggana iti Barrington Tops
*''Leptospermum polygalifolium'' subsp. ''cismontanum'' — Isla Fraser aginggana iti Gosford
*''Leptospermum polygalifolium'' subsp. ''howense''— Isla Lord Howe
*''Leptospermum polygalifolium'' subsp. ''polygalifolium'' — tengnga akindaya a New South Wales aginggana iti akin-abagatan a pagbeddengan iti Victoria
*''Leptospermum polygalifolium'' subsp. ''transmontanum'' — uneg iti daga: White Mountains aginggana iti Hunter River
*''Leptospermum polygalifolium'' subsp. ''tropicum'' — Cooktown aginggana iti Luek Keppel

## Dagiti nagibasaran
Myrcia

Ti ***Myrcia*** ket ti henero ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Myrtaceae a naipalawag a kas maysa a henero iti daytoy a nagan idi 1827. Manipud idi 2015 daytoy ket aglaon iti agarup a 770 a sebbangan. Naiwarwarasda iti Tengnga ken Abagatan nga Amerika, Mehiko, ken ti West Indies.

## Dagiti napili a sebbangan

### Dati a naikabil ditoy
**[[Plinia cauliflora]]* (Mart.) Kausel (kas *M. jaboticaba* Baill.)

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Myrcia albobrunnea

Ti ***Myrcia albobrunnea*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket endemiko iti Peru.

## Dagiti nagibasaran
Myrcia grandiflora

Ti ***Myrcia grandiflora*** ket tisebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket endemiko iti Brasil.

## Dagiti nagibasaran
Myrcia guianensis

Ti ***Myrcia guianensis*** (pedra-ume-caá) ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket mabirukan iti Abagatan nga Amerika.

Makaipakita daytoy a sebbangan kadagiti alelopatiko nga epekto iti panagtubo ken dagiti saringit ti bunobon ken iti bulong iti baba ti bukel a panagtubo dagiti dakes a ruot. Dagiti mailasin a kompuesto a mainaig iti daytoy nga inhibision ket dagiti galiko ken protokatekuiko nga asido.

Mainaig a mabirukan daytoy a sebbangan kadagiti endopitiko a fungus.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
Myrcia skeldingii

Ti ***Myrcia skeldingii*** ket maysa idi a sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket endemiko idi iti Hamaika. Daytoy ket naungaw babaen ti pannakaawan iti habitat.

## Dagiti nagibasarans
Myrcia sphaerocarpa

Ti ***Myrcia sphaerocarpa*** ket sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket patneng iti Labneng ti Amasona iti Latin nga Amerika.  Ti yaon ti ramut nga ammo a kas "Pedra Hume de Kaá" ket inus-usar babaen dagiti patneng a tao akas agas.  Adda naaramid panagsukisok idiay Brasil a kas maysa nga anti-diabetiko nga agas.

Ti Pedra hume caá iket ti maysa a kalalainganna iti kadakkel a bassit a mula nga agtubo kadagiti namagmaga a rehion ti Amasona ken dagiti sabali aparte ti Brasil. Iti Brasil, ti kadawyan a nagan a pedra hume caá ket mangibagbaga kadagiti tallo a sebbangan dagiti mula a *[[Myrcia]]* a naus-usar iti-Myrcia salicifolia, Myrcia uniflorus, ken Myrcia sphaerocarpa. Daytoy ket di ammo no dagiti sabali a reporta iti pedra hume caá ket mabalin a maipakat kadagiti sabali a sebbangan ti henero ti *Myrcia*.

Ti Pedra hume caá ket inus-usaren babaen dagiti ndihenio a tribu iti katuduan a bakir para iti diabetes, diarrhea, ken disenteria. Ti tribu ti Taiwanos tribe (iti amianan a laudti Amazonia) ket ikeddengda dagiti bulong a kas astrihento ken inus-usrda a pnaggagas iti nakaro a panagburis. Ti Pedra hume caá ket addaan iti puesto iti tradisional nga gas iti Brasil kadagiti napalabas a panawen.

Daytoy ket agtultuloy a popular nga ags para iti diabetes iti amin a paset ti Abagatan nga Amerika; ti tradisional ng ausar ket ti simple a bulong a tsa nga addaan iti nasayaata nasam-it bassit a nanam. aytoy ket maus-usar pay para iti nakaro apresion iti dara, enteritis, hemorrhage, ken dagiti ulcer ti ngiwat.
Alzatea

Ti ***Alzatea verticillata*** ket ti bassit nga agsabsabong a kayo, a patneng iti Neotropiko. Daytoy ket mabirukan kadagiti nadam-eg a bakir ti submontane manipud iti Costa Rica ken Panama iti Tengnga nga Amerika iti abagatan ti Peru ken Bolivia iti ropikal nga Abagatan nga Amerika. Daytoy ti kaikaisuna a sebbangan ti henero ti ***Alzatea*** ken pamilia ti **Alzateaceae**.

## Deskripsion
Ti *Alzatea verticillata* ket addaan iti agsumbangir, immitlog a bulbulong. Dagiti sabong ket aktinomorpiko ken biseksual, ken awanan iti corolla. Dagiti sabong ken bunga ket kapada iti Myrtaceae ngem nasaysayaat ti iitlogan. Ti bunga ket maysa a loculicidal a kapsula

Dagiti kaasitgan a kabagian ti *Alzatea* ket addada iti pamilia ti Penaeaceae, Oliniaceae, Rhynchocalycaceae iti akin-abagatan nga Aprika.

## Dagiti nagibasaran

* Schönenberger, Jürg and Conti, Elena. *Molecular phylogeny and floral evolution of Penaeaceae, Oliniaceae, Rhynchocalycaceae, and Alzateaceae (Myrtales)*. American Journal of Botany. 2003;90:293-309.
Combretaceae

Ti **Combretaceae** ket ti pamilia dagiti agsabsabong a mula iti urnos ti Myrtales. Mangiraman ti pamilia iti agarup a 530 a sebbangan dagiti kayo, bassit a mula, ken dagiti liana kadagiti 10 a henero. Mangiraman ti pamilia iti kayo a leadwood, *[[Combretum imberbe]]*. Dagiti tallo a henero, ti *[[Conocarpus]]*, *[[Laguncularia]]*, ken *[[Lumnitzera]]*, ket agtuboda kadagiti habitat ti parakad. Adu a maiwarwaras ti Combretaceae kadagiti subtropiko ken tropiko. Sumagmamano dagiti kameng iti daytoy a pamilia ket agpataud iti naserbi a kayo, kas ti idigbo manipud iti *[[Terminalia ivorensis]]*. Ti kadawyan a naimulmula a *[[Quisqualis indica]]* ket naikabil itan iti henero ti *[[Combretum]]*.

## Dagiti henero

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
*
Anogeissus

Ti ***Anogeissus*** ket ti henero dagiti kayo iti pamilia ti Combretaceae. Dagiti 10 aginggana iti 12 a sebbangan ket naiwarwarasda iti Asia ken tropikal nga Aprika.  Mangibagbaga itan ti Plants of the World Online iti daytoy a henero a kas maysa a **sinonimo ti ''[[Terminalia (mula)|Terminalia]]*** <small>L.</small>

Dagitoy a kayo ken bassit a mula ket agraman kadagiti tubular a sabong nga awanan kadagiti petalo ken dagiti namaga bunga nga agraman kadagiti rangkis wenno payyak.

Ti [[Anogeissus latifolia]] (*A. latifolia*) ket naus-usar para iti kayona ken dagiti [[tanimo]] ken kas pakan para iti ayup. TI [[Anogeissus leiocarpa]] (*A. leiocarpa*) ket naus-usar para iti kayona ken ti panagaramid iti duyaw a tina ken dagiti kompuesto iti agas.

Dagiti sebbangan ket mairaman dagiti sumaganad:
**Anogeissus acuminata*
**Anogeissus bentii*
**Anogeissus dhofarica*
**Anogeissus latifolia*
**Anogeissus leiocarpa*
**Anogeissus rotundifolia*
**Anogeissus schimperi*
**Anogeissus sericea''

## Dagiti nagibasaran
Buchenavia

Ti ***Buchenavia*** ket ti henero ti mula iti pamilia ti Combretaceae. 

Daytoy ket aglaon kadagiti sumaganad a sebbangan (mabalin a saan a kompleto ti listaan):
* *[[Buchenavia grandis]]*, Ducke
* *[[Buchenavia hoehneana]]*, N. Mattos
* *[[Buchenavia iguaratensis]]*, N. Mattos
* *[[Buchenavia kleinii]]*, Exell
* *[[Buchenavia pabstii]]*, Marq. & Val.
* *[[Buchenavia rabelloana]]*, Mattos
* *[[Buchenavia tetraphylla]]*, (Aubl.) R. A. Howard
* *[[Buchenavia tomentosa]]*, Eichler
* *[[Buchenavia viridiflora]]*, Ducke

## Dagiti akinruar a silpo
Bucida

Ti ***Bucida*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti almendras ti India, ti Combretaceae. 

Daytoy ket aglaon kadagiti sumagand a sebbangan (mabalin a saan a kompleto ti listaan):
* *[[Bucida angustifolia]]* 
* *[[Bucida buceras]]* L. – Bala a kayo (akin-abagatan a Mehiko, Tengnga nga Amerika, ti Karibe, ti Bahamas)
* *[[Bucida comintana]]* 
* *[[Bucida correlliana]]* 
* *[[Bucida eocenica]]* 
* *[[Bucida macrostachya]]* 
* *[[Bucida macrostachys]]* 
* *[[Bucida megaphylla]]* 
* *[[Bucida megapotamica]]* 
* *[[Bucida molineti]]* 
* *[[Bucida molinetii]]* (M.Gómez) Alwan & Stace – Nasiitan a nangisit nga oliba (akin-abagatan a Florida iti Estados Unidos, ti Bahamas, Kuba, Hispaniola)
* *[[Bucida nariniana]]* 
* *[[Bucida nitida]]* 
* *[[Bucida ophiticola]]* Bisse (Cuba)
* *[[Bucida palustris]]* Borhidi & O.Muñiz
* *[[Bucida paramicola]]* 
* *[[Bucida sanchezensis]]* 
* *[[Bucida subinermis]]* 
* *[[Bucida umbellata]]* 
* *[[Bucida wigginsiana]]*
Crypteroniaceae

Ti **Crypteroniaceae** ket ti pamilia dagiti agsabsabong a kayo ken dagiti bassit a mula. Mangiraman ti pamilia kadagiti 13 a sebbangan kadagiti tallo a henero a patneng iti Indomalaya.

Ti Crypteroniaceae ket patneng kadagiti tanap a tropikal ken submontane akatudu an a bakir. Ti henero ti *[[Axinandra]]* ket mangiraman kadagiti uppat a sebbangan, maysa iti Sri Lanka (*A. zeylanica*) ken dagiti dadduma iti Borneo ken ti Peninsula Malayo. Ti *[[Crypteronia]]* ket mangiraman kadagiti pito a sebbangan, a sumakup manipud iti akindaya nga India aginggana iti Abagatan a daya nga Asia ken akin-abagatan a Tsina aginggana iti Peninsula Malayo, Indonesia, ken Baro a Guinea. Ti *[[Dactylocladus]]* ket aglaon iti bugbugtong a sebbangan, a patneng kadagiti bakir ti tanap a kalugnakan ti Borneo.

Kadagiti morpolohiko a panagusig a sinuportaran babaen ti kaudian a panagusig iti kloroplasto a DNA, ket mangikeddeng a ti Crypteroniaceae ket asideg a kabagian dagiti uppat a bassit a myrtaleano a pamilia, ti Penaeaceae, Oliniaceae, ken Rhynchocalycaceae iti akin-abagatan nga Aprika, ken ti Alzateaceae iti Tengnga ken Abagatan nga Amerika.  Ti sapasap a tinaudan dagitoy a lima a pamilia ket naipagpagarup a nagtaud iti akinlaud a Gondwana idi las-ud ti panawen ti Kretasio, ken naawit nga agpaamianan ti Crypteroniaceae iti India kalpasan ti panagsisina ti akin-abagatan a superkontinente, a naggigiddiat kadagiti tallo a henero sakbay iti panagdinnungpar ti India iti Asia. Kanungpal a naiwarwaras dagiti henero manipud iti India aginggana kadagiti nadam-eg a tropikal a bakir iti Abagatan a daya nga Asia.

## Dagiti nagibasaran

* Conti, E., Erikkson, T., Schonenberger, J., Sytsma, K. J., & Baum, D. A. (2002). Early Tertiary Out-of-India Dispersal of Crypteroniaceae: Evidence from Phylogeny and Molecular Dating. *Evolution* 56 (10): 1931–1942.
Myrcia margarettae

Ti ***Myrcia margarettae*** ket ti sebbangan ti bassit a mula iti pamilia ti Myrtaceae. Dayty ket endemiko iti Puerto Rico. Daytoy ket makaabot iti katayag iti 4–5 a metro.

## Dagiti nagibasaran
Myrcia paganii

Ti ***Myrcia paganii*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Myrtaceae. Daytoy ket endemiko iti Puerto Rico.

Nailista ti *Myrcia paganii* a kas maipangta babaen ti Estados Unidos ken Puerto Rico.  Daytoy ket naidasig a kas perenial a kayo wenno bassit a mula There is a US Fish and Wildlife recovery plan in process.

## Dagiti nagibasaran
Axinandra zeylanica

Ti ***Axinandra zeylanica*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Crypteroniaceae. Daytoy ket endemiko iti Sri Lanka, nga idiay ket lokal nga ammo a kas "pol hunna - පොල් හුන්න".

## Dagiti nagibasaran
Crypteronia

Ti ***Crypteronia*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula ken dagit ibassit a mula iti pamilia ti Crypteroniaceae. Mangiraman ti henero kadagiti pito a sebbangan, a sumakup manipud iti akindaya nga India aginggana iti Abagatan a daya nga Asia ken akin-abagatan a Tsina aginggana iti Peninsula Malayo, Indonesia ken Baro a Guinea.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* 

* 
* ''Crypteronia'' iti Biolib
* ''Crypteronia'' iti Tropicos
Crypteronia elegans

Ti ***Crypteronia elegans*** ket ti sebbangan dagiti agsabsabong a kayo iti pamilia ti Crypteroniaceae. Mabirukan daytoy iti Borneo (Sarawak).

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* ''Crypteronia elegans'' iti Biolib