Polonia

Ti **Polonia**  (), opisial a ti **Republika iti Polonia** (; ; ), ket maysa a pagilian idiay Tengnga nga Europa, nabeddengan daytoy babaen ti Alemania iti laud; ti Republika a Tseka ken Slovakia iti abagatan; Ukrania, Bielorusia ken Lituania iti daya; ken ti Baybay Baltiko ken Kaliningrad Oblast, maysa a Ruso nga exclave, iti amianan. Ti dagup a kalawa ti Polonia ket , a makaaramid daytoy ti maika-70 a kadakkelan a pagilian iti lubong ken ti maika-9 a kadakkelan idiay Europa. Ti Polonia ket adda ti population ti sumurok a 38&nbsp;a riwriw a tattao, a makaaramid daytoy ti maika-34 a kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong ken ti maikanem a kaaduan ti populasion a kameng iti Kappon ti Europa, nga isu daytoy ti kaaduan ti populasion a kameng ti kalpasan ti komunista. Ti Polonia ket maysa a unitario nga estado a binuklan dagiti 16 a voivodeship. Ti Polonia ket kameng iti Kappon ti Europa, NATO, ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ti Organisasion ti Komersio ti Lubong, ti Organisasion para iti Ekonomia a Pagtitinnulongan ken Panagrangrang-ay (OECD), Europeano nga Ekonomiko a Lugar, Ahensia ti Internasional nga Enerhia, Konsilo iti Europa, Organisasion para iti Salaknib ken Pagtitinnulongan iti Europa, Ahensia ti Internasional ti Atomiko nga Enerhia, G6, Konsilo dagiti Estado ti Baybay Baltik, Visegrád a Grupo, Weimar a Trianggulo ken Schengen a Tulagan.

## Populasion

ImageSize = width:460 height:200
PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:40000000
ScaleMajor = unit:year increment:40000000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:10000000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:20 align:center
  bar:1370 from:0 till: 1900000
  bar:1582 from:0 till: 7500000
  bar:1634 from:0 till: 11000000
  bar:1800 from:0 till: 9000000
  bar:1921 from:0 till: 27177000
  bar:1938 from:0 till: 34849000 
  bar:1946 from:0 till: 23930000
  bar:1960 from:0 till: 29776000
  bar:1978 from:0 till: 35061000
  bar:1995 from:0 till: 38610000
  bar:2009 from:0 till: 38167329
 
PlotData=
  textcolor:black fontsize:S
  bar:1370 at: 1900000 text: 1,900,000 shift:(0)
  bar:1582 at: 7500000 text: 7,500,000 shift:(0)
  bar:1634 at: 11000000 text: 11,000,000 shift:(0)
  bar:1800 at: 9000000 text: 9,0 shift:(0)
  bar:1921 at: 27177000 text: 27,2 shift:(0)
  bar:1938 at: 34849000 text: 34,849,000 shift:(0)
  bar:1946 at: 23930000 text: 23,9 shift:(0)
  bar:1960 at: 29776000 text: 29,8 shift:(0)
  bar:1978 at: 35061000 text: 35,1 shift:(0)
  bar:1995 at:  38610000 text: 38,6 shift:(0)
  bar:2009 at: 38167329 text: 38,2 shift:(0)
  
## Pakasaritaan
Ti pannakabangon ti Polako nga estado ket nainaganan iti pannaka-ampon iti Kristianidad babaen ti nangturay a ni Mieszko I idi 966, iti teritoria a kapadpada iti tatta nga aldaw a Polonia. Ti Pagarian iti Polonia ket naporma idi 1025, ken idi 1569 a nagpapigsa ti atiddog a kumaduaan iti Nalatak a Dukado iti Lituania babaen ti panagpirma ti Kappon iti Lublin, a nagbukel ti Polako–Lituano a Mankomunidad. Ti Mankomunidad ket awanen idi 1795 gapu ta nabingbingay dagiti daga ti Polonia kadagiti Pagarian ti Prusia, ti Imperio ti Rusia, aken ti Austria. Ti Polonia ket nakaala manen ti panakawayawayana a kas ti Maikadua a Polako a Republika idi 1918. Kalpasan ti dua a dekada, idi Septiembre 1939, ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat ket nangrugi ti panagraut ti Polonia babaen ti Nasi nga Alemania ken ti Kappon ti Sobiet . Sumurok nga innem a riwriw a Polako nga umili ti natay iti dayta a gubat. Ti Polonia ket nagungar kalpasan kadagiti napalas a tawen iti uneg ti Sobiet a pannaka-impluensia a kas ti Republika dagiti Tattao aginggana idi 1989. Idi panawen ti Rebulosion iti 1989, ti 45 a kaatiddog ti komunismo a panagturay ket naruppuog ken ti demokratiko a panagturay ket nabagon. Daytoy ket nakaited ti pundasion ti moderno a Polonia, naam-ammuan babaen ti batay-linteg a kas ti "Mikatlo a Polako a Republika".

Nupay ti adu a pannakadadael ti pagilian a napadasan iti maikadua a Sangalubongan a Gubat, ti Polonia ket napakabaelan a nagpreserba kadagiti adu a bukodna a kultura a kabaknangan. Adda dagiti 14 nga agdama a tinawtawid a pagsaadan a naisuratan idiay listaan ti UNESCO a Tinawtawid ti Lubong idiay Polonia.

Manipud idi gibus ti panawen ti komunista, ti Polonia ket nakagun-od ti "nangato unay" a ranggo ti banag iti panagrangrang-ay ti nagtagitaoan.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo