Manuel Arguilla

Ni **Manuel Estabillo Arguilla** (Nagrebcan, Hunio 17, 1911 – naputolan, Kamposanto ti Insik ti Manila, Agosto 30, 1944) ket maysa idi a mannurat nga Ilokano iti Ingles, patriota, ken martir.

Naammuan isuna para kadagiti adu a naantologo nga ababa a sarita iti "How My Brother Leon Brought Home a Wife," ti nangruna a sarita iti urnos ti *How My Brother Leon Brought Home a Wife and Other Short Stories*, a nangabak iti umuna a premio iti Binglay ti Literario ti Mankomunidad idi 1940.

Dagiti saritana iti "Midsummer" ken "Heat" ket naipablaak idiay Tondo, Manila babaen ti *Prairie Schooner*.

Kaaduan kadagiti sarita ni Arguilla ket mangipakita kadagiti senario iti Barrio Nagrebcan, Bauang, La Union, ti lugar a nakayanakanna. Ti singgalutna iti nakayanakanna a lugar, a pinatibker babaen dagiti pannakilangenna kadagiti napanglaw a tattao iti Ilocos, ket nagtultuloy a napigsa uray iti kalpasan ti iya-alisna iti Manila, nga idiay ket nagadal iti Unibersidad ti Filipinas, nalpasna ti BS iti Edukasion idi 1933, ken nagbalin a maysa a kameng ken kalpasanna ti presidente ti U.P. Writer's Club ken editor ti *Literary Apprentice* ti unibersidad.

Inasawana ni Lydia Villanueva, maysa pay a nalaing a mannurat iti Ingles, ken nagtaengda idiay Ermita, Manila. Ditoy, ni F. Sionil José, ti sabali pay a seminal a mannurat a Filipino iti Ingles, ket masansan a naglaglagip iti pannakakitkitana iti Nailian a Biblioteka, nga idi ket maysa a sirok ti agdama a Nailian a Museo.  "Saanmo a maliwayan isuna", kinunkuna ni José ken ni Arguilla, "gapu ta adda daytoy nangisit a kamanaw iti rupana, ti maysa kamanaw wenno maysa a dimmakel a siding.  Sinursuratna idi dagiti ababa a saritana ken dagiti salaysay a rinaraemko."

Nagbalin isuna a manursuro iti kreatibo a panagsurat iti Unibersidad ti Manila ken kalpasanna nagtrabaho iti Bureau of Public Welfare kas mangimaton nga editor ti pablaak ti opisina iti *Welfare Advocate* aginggana idi 1943. Kanungpalan a naidutok isuna iti Board of Censors. Naglimed isuna a nagurnos iti maysa a yunit ti intelihensia ti gerilia a simmuppiat kadagiti Hapon.

Idi Agosto 5, 1944, natiliw isuna ken tinututuok babaen ti buyot ti Hapon iti Puerto Santiago.

Iti maysa pammalagip, kanungpalan a naiyalis isuna iti Kamposanto ti Insik ti Manila. Dagiti kakuyogna ket dagiti daulo ti gerilia, ken dagiti ad-du ngem sangapulo a lallaki. Nabilinanda nga agkali kadagiti bukodda a tanem, kalpasanna dagusda a saggaysa a naputolan babaen dagiti espada. Ti bangkayna, ken dagiti pay kakaduana, ken saanda a nabirukan, gapu ta naikalida kadagiti saan a namarkaan a tanem.

Dagiti bangkay dagiti pinatay a lallaki ket naibagbaga a nabirukan ken linasin dagiti kakaduada kalpasan ti gubat, kalpasan idi impakaammo ni opisial ti Hapon-Amerikano (nagtabtrabaho iti Buyot ti Hapon a kas maysa nga espia) ti nakitana ken ti lokasion ti tanem klpansan kadagiti panagpapatay idi Agosto 30, 1944. Iti agdama, mabirukan dagiti bangkayda iti Amianan a Kamposanto ti Manila.

## Dagiti nagibasaran

* *Dictionary of Philippine Biography,* Volume 3, Filipiniana Publications, Siudad ti Quezo, 1986
* *Filipino Writers in English* babaen da Florentino B. Valeros ken Estrellita V. Gruenberg, New Day Publishers, Siudad ti Quezon, 1987
* *"Maysa a Ruknoy ken ni Manuel E. Arguilla,"* RIMAT Magazine, Siudad ti Quezon, Oktubre 2004

## Dagiti akinruar a silpo
* Manuel Arguilla – biograpia ni Manuel Arguilla a nabirukan iti PinoyLit.webmanila.com
* Napno a teksto: "Morning iti Nagrebcan" babaen ni Manuel Arguilla
* Panagusig iti ''Midsummer'' iti Lit React