open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pagsasao a Monom

Ti **pagsasao a Monom** (Monam), saan nga iyallilaw iti *Bonam* (ti subgrupo a Bahnar), ket ti maysa a pagsasao nga Austroasiatiko ti Bietnam. Dagiti agsasao ket opisial nga indasig babaen ti gobierno ti Bietnam a kas tattao a Sedang.

Kaaduan a naisasao ti Monom idiay Distrito ti Kon Plông, Probinsia ti Kon Tum (Le et al. 2014:175)

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Todrah

Ti **pagsasao a Todrah** ket ti maysa a pagsasao nga Austroasiatiko ti Bietnam. Dagiti dua a dialekto ti Didrah ken Modrah ket naidumada unay. Dagiti agsasao ket opisial nga indasig babaen ti gobierno ti Bietnam a kas tattao a Sedang.

## Pannakaiwarwaras
Ti Todrah (Tơ-đrá, Tơtrá, Hđrá) ket naisasao idiay Distrito ti Đắk Glei, ili ti Kon Tum, ken Distrito ti Kon Plông ti Probinsia ti Kon Tum (Le et. al 2014:175)

Segun ti *[[Ethnologue]]*, daytoy ket naisasao idiay amianan a daya ti siudad ti Kon Tum, manipud iti Kon Hring aginggana iti Kon Braih.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Sedang

Ti **pagsasao a Sedang** ket ti maysa a pagsasao nga Austroasiatiko a naisasao idiay akindaya a Laos ken idiay Probinsia ti Kon Tum iti abagatn a tengnga ti Bietnam. Ti pagsasao a Sedang ket ti kaaduan kadagiti agsasao iti ania man kadagiti pagsasao ti grupo ti sasao nga Amianan a Bahnariko.

## Dagiti nagibasaran

## Adu ay a mabasbasa
*Smith, Kenneth D. 1967. "Sedang dialects."  *Bulletin de la Société des Etudes Indochinoises* 42: 195-255.
*Smith, Kenneth D. 1968. "Laryngealization and de-laryngealization in Sedang phonemics."  *Linguistics* 38: 52-69.
*Smith, Kenneth D. 1969. Sedang ethnodialects.  *Anthropological Linguistics* 11(5): 143-47.
*Smith, Kenneth D. 1973. More on Sedang ethnodialects.  *Mon–Khmer Studies* 4: 43-51.
*Lê Đông, Tạ Văn Thông. 2008. *Từ điển Việt – Xơ Đăng*. Hanoi: Nhà xuất bản văn hóa thông tin.

## Dagiti akinruar a silpo
*Paul Sidwell's Pakaammo ti Mon–Khmer  
*Wadan ti uni  
*Disertasion ni Smith
Pagsasao a Rengao

Ti **pagsasao a Rengao** ket ti pagsasao a Bahnariko. Daytoy ket naisasao kadagiti parte ti abagatan ken tengnga a Bietnam.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Hrê

Ti **pagsasao a Hrê** ket ti pagsasao nga Amianan a Bahnariko ti tengnga a Bietnam. Manipud iti senso ti 2009 adda dagiti 127,000 nga etniko a Hrê.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Duan

Ti **pagsasao a Duan**, wenno **Halang Doan**, ket ti pagsasao a naisasao babaen ti ad-adu ngem uppat a ribo a tattao iti ania man a bangir ti pagbeddengan ti Laos–Bietnam.  Adda dagiti agarup a 2,346 nga agsasao idiay Probinsia ti Attopu, Laos, ken adda pay dagiti dua a ribo idiay Probinsia ti Kon Tum, Bietnam. Daytoy ket saan unay a nasayaat nga ammo tapno kompleto a maidasig ken mabalin nga agsinnaranay a maawatan iti  Takua, Kayong, Halang, ken Rengao.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
Mole, Robert L. (1968) Peoples of Tribes of South Vietnam. vol. 1. Chapter 9.
Pagsasao a Katua

Ti **pagsasao a Katua** (Ca Tua) ket ti maysa a pagsasao nga Austroasiatiko ti Bietnam.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Lavi

Ti **pagsasao a Lavi** (Lawi; autonimo: Swoeng wenno *səlwəŋ*) ket ti pagsasao a Mon–Khmer ti sanga a Bahnariko a naisasao idiay Probinsia ti Sekong, Laos. Karkuluen ti Chazée (1999:95) ti populasion iti 500, bayat a ti senso ti Laos idi 1995 ket ikabilna ti populasion ti Lavi iti 538.

Naduktalan ti pagsasao a Lavi babaen ni Therapan L-Thongkum ti Tailandes a lingguista kadagiti naladaw a tawen ti 1990. Iti kaunegan ti sanga ti Laud a Bahnariko, daytoy ti kaaduan nga agbalbaliw a pagsasao (Sidwell 2003). Agtataeng dagiti agsasao iti Lavi idiay purok ti Ban Lavi (tinawtawagan pay iti Ban Fandeng), ken agarup daytoy a 8&nbsp;km iti abagatan ti siudad ti Sekong.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
*Bradley, David (2007). Languages of Mainland South-East Asia. In The Vanishing Languages of the Pacific Rim. Oxford University Press. Oxford and New York. p.317.
*Sidwell, Paul (2003). *[https://www.academia.edu/1540081/A_handbook_of_comparative_Bahnaric_Vol._1_West_Bahnaric A Handbook of comparative Bahnaric, Vol. 1: West Bahnaric]*. Pacific Linguistics, 551. Canberra: Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University.
Pagsasao a Jru'

Ti **Jru' ** () ket ti pagsasao a Mon–Khmer language ti sanga ti Bahnariko a naisasao idiay akin-abagatan a Laos.  Daytoy ket ammo pay a kas "Loven", "Laven" wenno "Boloven" manipud iti eksonimo ti Laotiano iti *Laven* wenno *Loven*, a naala manipud iti nagan a Khmer para iti Banak Boloven. 

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*Sidwell, Paul (2003). *A Handbook of comparative Bahnaric, Vol. 1: West Bahnaric*. Pacific Linguistics, 551. Canberra: Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University.
*http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
* Jru' iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI Digital 
*Consonant Ear Training
Pagsasao a Laven

Ti **pagsasao a Laven** ket ti rimpuok ti dialekto ti Mon–Khmer iti akin-abagatan a Laos. Ti Laven ket ti eksonimo nga inted babaen ti gobierno ti Laos, bayat a ti autonimo dagiti adu nga agsasao ket **Jru' **. Dagiti karuay ket dagiti sumaganad:

***[[Pagsasao a Jru'|Jru']]** (mailetra pay a kas *Jruq)*
***[[Pagsasao a Juk|Juk]]**
***[[Pagsasao a Su'|Su']]** (mailetra pay a kas *Suq)*

Dagiti karuay ti Laven ket naisalaysayan nga inpalawag babaen da Therapan L-Thongkum jen Paul Sidwell (2003).

## Dagiti nagibasaran

*Sidwell, Paul (2003). *A Handbook of comparative Bahnaric, Vol. 1: West Bahnaric*. Pacific Linguistics, 551. Canberra: Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University.
Pagsasao a Su'

Ti **pagsasao a Su' ** (autonimo: ) ket ti pagsasao a Mon–Khmer ti sanga ti Bahnariko a naisasao idiay Probinsia ti Attapeu, Laos. Ti senso ti Attapeu idi 1995  ket nangirehistro ti populasion kadagiti 124 laeng nga agasasao idiay Distrito ti Sanamsay. Dagiti autonimo ti Su' autonyms ket kapada iti Jru' (ammo dagiti Lao a kas "Laven"), ngem ikeddengda dagiti bagbagida a kas sabali a grupo ti etniko (Sidwell 2003:19). Mabalin nga adda pay dagiti agsasao idiay Probinsia ti Stung Treng, Cambodia.

Agtataeng dagiti agsasao iti Su' kadagiti purok iti dua a bangir ti Rota 18, manipud iti Ban Chanto aginggana iti agarup a 10&nbsp;km sakbay ti Ban Mai.

## Dagiti nagibasaran

*Sidwell, Paul (2003). *A Handbook of comparative Bahnaric, Vol. 1: West Bahnaric*. Pacific Linguistics, 551. Canberra: Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University.
Pagsasao a Juk

Ti **pagsasao a Juk** (ammo pay a kas **Suai**, **Souei**) ket ti pagsasao a Mon–Khmer ti sanga a Bahnariko a naisasao idiay Probinsia ti Sekong, Laos. Segun kenni Sidwell (2003), mabalin daytoy idi a dialekto ti Jru' a nagbalbaliw babaen ti pannakaisina babaen ti migrasion.

Naduktalan ti pagsasao a Juk babaen ni Therapan L-Thongkum ti Tailandes a lingguista. Agtataeng dagiti agsasao iti Juk idiay purok ti Ban Nyôkthông (Gnôkthông), a mabirukan iti agarup a 12&nbsp;km iti amianan ti Ban Kafe. Daytoy ket mabirukan iti tennga ti pagbaetan dagiti ili ti Tateng ken Sekong.

## Dagiti nagibasaran

*Sidwell, Paul (2003). *A Handbook of comparative Bahnaric, Vol. 1: West Bahnaric*. Pacific Linguistics, 551. Canberra: Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University.
Pagsasao a Nyaheun

Ti **pagsasao a Nyaheun** (ammo pay a kas **Nhaheun**, **Yaheun**, **Nyahon**; autonimo: ***Heun*** ) ket ti pagsasao a Mon–Khmer ti sanga ti Bahnariko a naisasao idiay akin-abagatan a Laos. Kinarkulo babaen ni Chazée (1999:95) ti populasion iti agarup a 4,200, bayat a ti senso ti Laos idi 1995 ket mangited ti populasion ti Nyaheun iti 5,152.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*Sidwell, Paul (2003). *A Handbook of comparative Bahnaric, Vol. 1: West Bahnaric*. Pacific Linguistics, 551. Canberra: Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University.
*http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
* Nyaheun iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI Digital
Pagsasao nga Oi

Ti **pagsasao nga Oi** (*Oy, Oey*; ammo pay a kas **The**, **Thang Ong**, **Sok**) ket ti rimpuok ti dialekto ti Mon–Khmer ti Probinsia ti Attapeu iti akin-abagatan a Laos. Ti kaaduan a karuay ket ti maitutop nga Oy, ken addaan daytoy kadagiti 11,000 nga agsasao ken kadagitoy ket 80% a monolingual. Dagiti agsasao ket sumursurotda kadagiti tradisional a relihion.

## Pannakaiwarwaras
Adda dagiti sangkabassit a lokasion a naisasao ti Oi a nairaman iti (Sidwell 2003:26):
*Ban Sok, 40&nbsp;km iti amianan ti Attapeu
*Ban Lagnao, 10&nbsp;km iti amianan a laud ti Attapeu
*Ban Inthi, 25&nbsp;km iti abagatan a laud ti Attapeu; tinunton dagiti agsasao a nagtaudda manipud iti Banak Boloven idi agarup a 80 a tawen ti napalabas, idi agarup a panawen ti Yaalsa ti Kommandam.
*Ban Mai, iti akin-abagatan a bakras ti Banak Boloven
*Ban Champao, iti akin-abagatan a bakras ti Banak Boloven
*Kabakiran ti Sepian, iti kaadayo a kas ti Karayan Khampo

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*Sidwell, Paul (2003). *[https://www.academia.edu/1546654/A_handbook_of_comparative_Bahnaric A Handbook of comparative Bahnaric, Vol. 1: West Bahnaric] *. Pacific Linguistics, 551. Canberra: Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University.
*http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
* Oi iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI 
* The Oi iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI 
* Cheng iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI 
* Sapuar iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI
Pagsasao a Cheng

Ti **pagsasao a Cheng** (ammo pay a kas **Jeng**, **Chieng**) ket ti pagsasao a Mon–Khmer iti akin-abagatan a Laos. Kinakulo ni Chazée (1999:95) ti populasion iti 5,500, bayat a ti senso ti Laos idi 1995 ket mangikabil ti populasion ti Cheng iti 6,511. Ti Cheng iket asideg unay a kabagian ti Oi ngem dagiti agsasao ket ikeddengda ti bagbagida a kas naisangayan a grupo ti etniko manipud iti Oi (Sidwell 2003).

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
*Sidwell, Paul (2003). *[https://www.academia.edu/1540081/A_handbook_of_comparative_Bahnaric_Vol._1_West_Bahnaric A Handbook of comparative Bahnaric, Vol. 1: West Bahnaric]*. Pacific Linguistics, 551. Canberra: Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University.

## Dagiti akinruar a silpo
* http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
*  Cheng iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI
Pagsasao a Brao

Ti **pagsasao a Brao** ket ti pagsasao a Mon–Khmer ti Cambodia ken Laos.

## Dagiti karuay
Segun ti Ethnologue, adda dagiti uppat a naiduma ngem ngem agsinnaranay a maawatan a karuay, sagpaminsan a naikedkeddeng dagitoy a sabali a pagsasao: ti **Lave** (maitutop a Brao), **Kru’ng** (Kreung), ken **Kavet** (Kravet), ti naud-udi ket insasao laeng babaen dagiti dua ribo a tattao.

Ilista pay ni Sidwell (2003) dagiti uppat a komunidad dagiti agsasao, tallo kadagitoy ket adda idiay Cambodia.
***Laveh** (Lave, Rawe): naisasao idiay Probinsia ti Attapeu, Laos iti abagatan ti kapitolio ti siudad ti Attapeu. Ti Laveh ket ti opisial a designasion ti gobierno ti Laos.
***Krung** (Krüng): naisasao iti likmut ti Ban Lung iti Probinsia ti Ratanakiri, Cambodia
***Kavet** (Kravet): naisasao idiay Distrito ti Voeun Sai, Probinsia ti Ratanakiri, Cambodia
***Brao** (Brou, Palaw, Preou): naisasao idiay ken iti likmut ti ili ti Taveng in Probinsia ti Ratanakiri, Cambodia

Ti **Lun**, naisasao idiay Probinsia ti Stung Treng, Cambodia, ket kabagian ti Lave ken Kavet (Philip Lambrecht 2012).

## Demograpia
Insingasing ni Sidwell (2003) ti posibilidad ti dagup a 50,000 dagiti agsasao, bayat a mangited ni Bradley (1994:161) ti karkulo iti 35,000. Amin dagiti karkulo dita baba ket naala manipud kenni Sidwell (2003:30).
*Laos: Ti senso ti Laos idi 1995 ket mangited ti populasion ti Laveh iti 17,544.
*Cambodia: Nangited ti Asian Development Bank tikarkulo dagiti agsasao iti 29,500 iti nasapsapa a kas dagiti tawen ti 2000.
*Bietnam: Agarup a 300 Brau ti agtataeng idiay purok ti Đắc Mế, komuna ti Bờ Y, distrito ti Ngọc Hồi, probinsia ti Kon Tum (Đặng, et al. 2010:112). Parkin (1991:81) also estimates several hundred Brao in Vietnam.
*Tailandia: Kinarkulo ni Parkin (1991:81) ti populasion ti Brao iti 2,500 idiay Tailandia.

## Dagiti nagibasaran

*Sidwell, Paul (2003). *A Handbook of comparative Bahnaric, Vol. 1: West Bahnaric*. Pacific Linguistics, 551. Canberra: Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University.

## Adu pay a mabasbasa
*Keller, C. E. (1976). *A grammatical sketch of Brao, a Mon–Khmer language*. Grand Forks, N.D.: Summer Institute of Linguistics, University of North Dakota Session. OCLC: 2915938
Pagsasao nga Alak

Ti **pagsasao nga Alak** ket ti pagsasao nga insasao babaen dagiti agarup a 4,000 a tattao iti akin-abagatan a Laos, a naipangpangruna kadagiti Probinsia ti Salavan ken Sekong (a ti tattao nga Alak ken mangbukel iti pagkalima ti populasion).  Daytoy ket asideg a kabagian ti pagsasao nga insasao babaen dagiti Bahnar ti Bietnam.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
*  Alak iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI Digital
Pagsasao a Tariang

Ti **pagsasao a Taliang** (Tariang, Talieng, Trieng) ket ti pagsasao a Bahnariko ti Laos. Daytoy ket mabalin nga iti isu met laeng a pagsasao a Stieng ti Bietnam ken Cambodia.

Adda met dagiti nadumaduma pagsasao nga agnagan iti *Taliang/Trieng*,a ti kayatna a sawen ket 'dagiti agan-anup iti ulo'; idasig ti SEALang dagiti dua a dialekto iti isu met laeng a pagsasao a kas ti Kasseng.

## Adu pay a mabasbasa
The Institute for Cultural Research. Ministry of Information and Culture. 2003. The Life and House of the Tariang People. Sponsored by: The Japan Foundation Asia Center.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
*  Talieng iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI
*  Kaseng iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI
Pagsasao a Tampuan

Ti **pagsasao a Tampuan** (, Khmer: ) ket ti pagsasao ti tattao a Tampuan nga indihenio kadagiti kabanbantayan a rehion ti Probinsia ti Ratanakiri iti Cambodia. Adda dagiti 31,000 nga agsasao manipud iti senso idi 2008, ken mangbukel daytoy iti 21% iti populasion ti probinsia Daytoy ket asideg a kabagian ti Bahnar ken Alak, ken dagitoy a tallo ket mangporma ti pannakaigrupo ti Tengnga a pagsasao a Bahnariko iti kaunegan ti pamilia ti pagsasao a Mon-Khmer segun ti tradisional a panangidasig. Ti kaudian a panangidasig ni Sidwell ket igrupona ti Tampuan iti maysa nga agpada nga agpang iti Bahnar ken ti sasao nga Abagatan a Bahnariko iti dakdakkel a grupo ti Tengng a Bahnar. Awan ti patneng a panagsurat ti pagsasao a Tampuan ngem idi 1997, ti piloto a proyekto ti bilingual nga edukasion a pinataray babaen ti gobierno ti Cambodia, UNESCO ken dagiti nadumaduma nga NGO ket nagparang-ayda ti sinuratan a naibatay iti alpabeto a Khmer tapno maisurat ti Tampuan. Ti nabaliwan a sinuratan a Khmer ket naapprobaran idi 2003 para iti panagusar a panangisuro kadagiti Tampuan iti patneng a a dilada.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Sapuan

Ti **pagsasao a Sapuan** (autonimo: *səpuar*) ket ti pagsasao a Mon–Khmer a naisasao iti bugbugtong a purok ti Ban Sapuan, a mabirukan iti agarup a 40&nbsp;km iti amianan ti Attapeu. Nangited da Jacq ken Sidwell (1999) ti ababa a gramatika. Inreporta ni Sidwell (2003) a tipopulasion ket basbassit ngem 1,000. Mangited ni Chazée (1999:93) ti basbassit a karkulo iti 480.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*Sidwell, Paul (2003). *[https://www.academia.edu/1546654/A_handbook_of_comparative_Bahnaric A Handbook of comparative Bahnaric, Vol. 1: West Bahnaric] *. Pacific Linguistics, 551. Canberra: Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University
*Jacq, Pascale and Paul Sidwell (1999). "Sapuan (Səpuar)." Lincom Europa. München.
* http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
*  Sapuar iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI
Pagsasao a Chrau

Ti **pagsasao a Chrau** ket ti pagsasao a Bahnariko nga insasao babaen dagiti agarup a 22,000 nga etniko a tattao a Cho Ro iti akin-abagatan a Bietnam. Saan a kas dagiti kaaduan a pagsasao ti Abagatan a daya nga Asia, ti Chrau ket awanan iti leksikal a tono, ngem addaan met daytoy iti signipikante a sentesia nga intonasion.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
*Cheeseman, Nathaniel; Herington, Jennifer; Sidwell, Paul (2013). '''Bahnaric linguistic bibliography with selected annotations''. Mon-Khmer Studies vol. 42 Mahidol University and SIL International.
*Thomas, D. D. (1967). *Chrau grammar; a Mon–Khmer language of Vietnam*.

## Dagiti akinruar a silpo
*Resources in and about the Chrau language
Pagsasao a Koho

Ti **pagsasao a Sre** wenno **Kơho** [kəˈhɔ] ket ti pagsasao a Bahnariko a naisasao iti rehion iti likmut ti siudad ti Di Linh idiay Bietnam, babaen ti tattao a Degar (wenno Montagnard). Ti  'Sre' ket ti nagan ti maysa kadagiti dialektona, bayat a ti 'Kơho' ket ad-adu nga inklusibo. Ti **Maa** ket sagpaminsan a naikedkeddeng a sabali a pagsasao.

## Dagiti nagibasaran

*Le, Tan Duong 2003. *A phonological comparison of Maa and Koho varieties*. Master’s thesis, Payap Unviersity.

## Dagiti taudan
*Encyclopædia Britannica, naala idi 4 Oktubre 2006
*kohovietnam.com
Pagsasao a Stieng

Ti **pagsasao a Stieng** (, Bietnamis: Xtiêng, Khmer: ) ket ti pagsasao ti tattao a Stieng iti akin-abagatan a Bietnam ken ti kadenna a luglugar ti Cambodia, ken mabalin pay nga idiay Laos (babaen ti nagan a Tariang). No kakuyogna ti Chrau ken Mnong, ti Stieng ket maidasig a kas pagsasao ti pannakaigrup nga Abagatan a Bahnariko ti sasao a Mon–Khmer iti kaunegan ti pamilia ti pagsasao nga Austroasiatiko. Iti isbangan ti Austroasiatiko, ti sasao a Bahnariko ket masansan a madakdakamat nga asideg a kabagian iti pagsasao a Khmer.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Ra’ong

Ti **pagsasao a Ra’ong** ket ti pagsasao a Bahnariko a naisasao idiay akin-amianan a daya a Cambodia. Daytoy ket mabalin a karuay ti Stieng (Barr & Pawley 2013).

Ti Ra’ong ket naisasao diiay purok ti Ou Am, komuna ti Srae Khtum, Distrito ti Kaev Seima, Probinsia ti Mondulkiri, Cambodia.

## Dagiti nagibasaran

*Barr, Julie and Eric Pawley. 2013. *[http://www.sil.org/resources/publications/entry/52517 Bahnaric Language Cluster survey of Mondul Kiri and Kratie Provinces, Cambodia]*. SIL International.
Pagsasao a Thmon

Ti **pagsasao a Thmon** ket ti pagsasao a Bahnariko iti akin-amianan a daya a Cambodia.

Ti Kraol, Thmon, Khaonh, ken Mel ket addaanda amin iti agarup a 70% a leksikal a pannakaipada iti Stieng, ti pagsasao nga Akin-abagatan a Bahnariko (Barr & Pawley 2013:32).

Dagiti Thmon ket agtatengda idiay purok ti Memom, Distrito ti Kaoh Nheaek, Probinsia ti Mondulkiri. Immalisda idiay purok ti Memom manipud iti purok ti Benam, komuna ti Kotol, Distrito ti Sambour, Probinsia ti Kratie idi 1973 gapu ti gubat (Barr & Pawley 2013:28).

## Dagiti nagibasaran

*Barr, Julie and Eric Pawley. 2013. *[http://www.sil.org/resources/publications/entry/52517 Bahnaric Language Cluster survey of Mondul Kiri and Kratie Provinces, Cambodia]*. SIL International.
Pagsasao a Cua (Austroasiatiko)

Ti **pagsasao a Cua** (ammo pay a kas **Bòng Mieu**) ket ti pagsasao a Mon–Khmer a naisasao kadagiti probinsia ti Quảng Ngãi ken Quảng Nam ti Bietnam. Dagiti dialekto ti Cua ket mairaman ti Kol (Kor, Cor, Co, Col, Dot, Yot) ken Traw (Tràu, Dong). Ti Maier & Burton (1981) ket ti agdama a ka-ekstensibuan a diksionario ti Cua.

## Pannakaidasig
Inkeddeng ni Paul Sidwell (2009) ti Cua a mangbukel ti nawaya a kangrunaan a sanga ti Bahnariko, a mangtawag iti Daya a Bahnariko. Ti Cua ket addaan pay iti ekstensibo a pannakaiyasideg iti sasao nga Amianan a Bahnariko. Nupay kasta, dati nga indasig ni Sidwell (2002) ti Cua a kas pagsasao a Tengnga a Bahnariko.

## Dagiti nagibasaran

*Sidwell, Paul. 2009. "How many branches in a tree? Cua and East (North) Bahnaric". In Evans, Bethwyn (ed). *Discovering History Through Language: Papers in Honour of Malcolm Ross*. Canberra: Pacific Linguistics.
*Sidwell, Paul. 2010. "Cua (Kor) historical phonology and classification ." *Mon-Khmer Studies* 39:105-122.

## Adu pay a mabasbasa
*Burton, Eva. 1966. "A brief sketch of Cua clause structure."  Van-hóa Nguyêt-san 15: 187-90.
*Maier, Jacqueline G. 1966. "Cua phonemes."  Van-hóa Nguyêt-san 15: 361-71.
*Maier, Jacqueline G. and Eva Burton, compilers. 1966. Cua (Kool) dictionary.  [Manuscript] n.p.
*Maier, Jacqueline G., Đinh Đổ, and Đinh Mốc. 1974. Bay hok pok Kool Kua = Bài học tiếng Cua = Cua language lessons.  Tủ sách ngôn-ngữ dân tộc thiểu số Việt Nam, 10. Saigon: Department of Education. viii, 37 p.
*Maier, Jacqueline G. and Eva Burton. 1981.  Cua-English-Vietnamese Dictionary: 1981 Pre-publication Manuscript Based on a 1966 Manuscript. (Held by SIL, Dallas)
*Smith, Kenneth D. 1973. "Eastern North Bahnaric: Cua and Kotua."  Mon–Khmer Studies 4: 113-18.
*Sidwell, Paul. 2010. "Cua (Kor) historical phonology and classification " Mon-Khmer Studies 39: 105-122.
Pagsasao a Katu

Ti **pagsasao a Katu**, wenno **Ababa a Katu**, ket ti pagsasao a Katuiko iti akindaya a Laos ken tengnga a Bietnam.

Idiay Bietnam, daytoy ket naisasao idiay Probinsia ti Thừa Thiên–Huế, a mairaman idiay komuna ti A Lưới. Babaen iti senso ti Bietnam idi 2009 adda dagiti 61588 a tattao a Katu.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
* Nguyễn Hữu Hoành & Nguyễn Văn Lợi. 1998. *Tiếng Katu*. Hà Nội: Nhà Xuất Bản Khoa Học Xã Hội.
* Sidwell, Paul. (2005). *[https://www.academia.edu/1540083/The_Katuic_Languages_classification_reconstruction_and_comparative_lexicon The Katuic languages: classification, reconstruction and comparative lexicon] *. LINCOM studies in Asian linguistics, 58. Muenchen: Lincom Europa. 
*Theraphan L-Thongkum. 2001. Languages of the Tribes in Xekong Province Southern Laos. The Thailand Research Fund. Bangkok, Chulalongkorn University.
Sasao nga Is-isla Almiralidad

Ti **sasao nga Is-isla Almiralidad** ket ti grupo dagiti agarup a tallopulo a sasao nga Oceaniko. Mabalinda a mangiraman ti Yapes, a napaneknekanen a narigat a maidasig.

## Dagiti pagsasao
Segun da Lynch, Ross, & Crowley (2002), ti estruktura ti pamilia ket kas dagiti sumaganad:

*Akindaya
****[[Sasao a Manus|Manus]]**
**Abagatan a daya: Baluan-Pam, Lenkau, Lou, Nauna, Penchal
*Akinlaud
**Akin-amianan a Kaniet ken Akin-abagatan a Kaniet (†)
**Seimat
**Wuvulu-Aua (kas dagiti dua a pagssao)

Kas naibagbaga, ti Yapes ken Nguluwan ket mabalinda pay a parte ti sasao nga Is-isla Almiralidad.

## Dagiti nagibasaran

* Blust, Robert (2007). The prenasalised trills of Manus. In *Language description, history, and development: Linguistic indulgence in memory of Terry Crowley,* ed. by Jeff Siegel, John Lynch, and Diana Eades, pp.&nbsp;297–311. Creole Language Library vol. 30. Amsterdam: John Benjamins.
* Bowern, Claire (2011). *Sivisa Titan: Sketch grammar, texts, vocabulary based on material collected by P. Josef Meier and Po Minis.* Oceanic Linguistics Special Publication No. 38. Honolulu: University of Hawai‘i Press.
* Hamel, Patricia J. (1994). *A grammar and lexicon of Loniu, Papua New Guinea.* Pacific Linguistics C-103. Canberra: The Australian National University. 275 pp.
* Hamel, Patricia J. (1993). Serial verbs in Loniu and an evolving preposition. *Oceanic Linguistics* 32:111–132.
* Ross, M. D. (1988). *Proto Oceanic and the Austronesian languages of Western Melanesia.* Pacific Linguistics C-98. Canberra: The Australian National University. 487 pp.
Pagsasao a Mnong

Ti **pagsasao a Mnong** (ammo pay a kas **Pnong** wenno **Bunong**) ket maitagikua iti pamilia ti pagsasao a Mon–Khmer.  Daytoy ket insasao babaen dagiti nadumaduma a grupo ti Mnong idiay Bietnam ken ti maysa a grupo ti Mnong idiay Cambodia.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa

* Blood, Henry Florentine. *A Reconstruction of Proto-Mnong*. Waxhaw, N.C.: Wycliffe-JAARS Print Shop, 1968.
* Nguyễn Kiên Trường & Trương Anh. 2009. *Từ Điển Việt – M'Nông*. Hà Nội: Nhà Xuất Bản Từ Điển Bách Khoa.

## Dagiti akinruar a silpo
*Mnong iti www.peoplesoftheworld.org
Pagsasao a Mel-Khaonh

Ti **Mel** ken **Khaonh** ket mangbukel iti pagsasao a Bahnariko iti amianan akindaya a Cambodia. 

Ti Kraol, Thmon, Khaonh, ken Mel ket addaanda iti amin nga agarup a 70% a leksikal a pannakaipada iti Stieng, ti pagsasao nga Akin-abagatan a Bahnariko (Barr & Pawley 2013:32).

Naisasao ti Mel kadagiti sumaganad a purok ti Probinsia ti Kratié, Cambodia (Barr & Pawley 2013).
*Srae Tahaen, komuna ti Sambok, Distrito ti Kratié
*Ou Krieng, komuna ti Ou Krieng, Distrito ti Sambour

Naisasao ti Khaonh kadagiti sumaganad a purok ti Probinsia ti Kratié, Cambodia (Barr & Pawley 2013).
*Chhok, komuna ti Thmei, Distrito ti Kratié
*Khnach, komuna ti Thmei, Distrito ti Kratié
*Kosang, komuna ti Changkrang, Distrito ti Kratié

## Dagiti nagibasaran

*Barr, Julie and Eric Pawley. 2013. *[http://www.sil.org/resources/publications/entry/52517 Bahnaric Language Cluster survey of Mondul Kiri and Kratie Provinces, Cambodia]*. SIL International.
Pagsasao a Bipi

Ti **pagsasao a Bipi** ket ti akinlaud unay a pagsasao a Laud a Manus. Daytoy ket insasao babaen dagiti agarup a 1200 a tattao idiay Bipi ken Is-isla Sisi iti laud nga aplaya ti Isla Manus, Probinsia ti Manus ti Papua Baro a Guinea. Addaan daytoy iti urnos ti balikas iti SVO.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Ti urnong ni Blust iti Kaipuleohone ket mairaman dagiti .
Pagsasao a Likum

Ti **pagsasao a Likum** ket ti pagsasao a Laud a Manus nga insasao babaen dagiti agarup a 80 a tattao iti akinlaud nga Isla Manus, Probinsia ti Manus ti Papua Baro a Guinea. Dagiti mangisasao iti daytoy ket agsasaoda pay iti Nyindrou.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Ti urnong ni Robert Blust iti Kaipuleohone ket mairaman dagiti  ken  iti Likum
Pagsasao a Mondropolon

Ti **pagsasao a Mondropolon** ket ti pagsasao a Laud a Manus nga insasao babaen dagiti agarup a 300 a tattao iti amianan-tengnga nga Isla Manus, Probinsia ti Manus ti Papua Baro a Guinea. Dagiti agsasao iti daytoy ket agsasaoda pay iti Kurti.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Addaan iti Kaipuleohone kadagiti naiyarkibo a material iti Modropolon a mairaman dagiti  ken  a material
Pagsasao a Sori-Harengan

Ti **pagsasao a Sori-Harengan** ket ti pagsasao a Laud a Manus nga insasao babaen dagiti agarup a 570 a tattao iti Isla Sori ken Isla Harengan, iti amianan a laud nga aplaya ti Isla Manus, ken iti akin-amianan a laud nga aplaya ti Isla Manus, Papua Baro a Guinea. Daytoy ket addaan iti urnos ti balikas iti SVO.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*  babaen ni Robert Blust ket naiyakibo iti Kaipuleohone
Pagsasao a Tulu-Bohuai

Ti **pagsasao a Tulu-Bohuai** ket ti pagsasao a Laud a Manus nga insasao babaen dagiti agarup a 1400 a tatao iti tengnga nga Isla Manus ken iti Isla Peli, Probinsia ti Manus, Papua Baro a Guinea.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*  ken  iti karuay ti 'Pelipowai' ket mabalin a magun-od manipud iti Kaipuleohone
Kaipuleohone

Ti **Kaipuleohone** ket ti arkibo ti dihital nga etnograpiko a mangibalay kadagiti papeles ti manggeg ken makita, dagiti ladawan, ken dagiti pay ginasut a material ti teksto a kas dagiti nota, dagiti diksionario, ken dagiti transkripsion a mainaig kadagiti bassit a naisagmak a pagsasao. Ti arkibo ket naipenpen iti repositorio ti ScholarSpace iti Unibesidad ti Hawai‘i idiay Mānoa ken tinartaripato babaen ti Departamento ti Lingguistika ti Kolehio ti Sasao, Lingguistika ken Literatura iti Unibersidad. Ti Kaipuleohone ket kaemng ti Digital Endangered Languages and Musics Archiving Network (DELAMAN). Ti kayat a sawen ti termino a *kaipuleohone* ket 'tabungaw ti nasam-it a balbalikas' ken mangisimbolo iti impresion iti maysa a panagurnong iti material ti pagsasao.

Buklen ti Kaipuleohone dagiti nadumaduma nga urnong dagiti Papeles ti Audio ti Kaipuleohone, ti Urnong ni Bickerto, ti Urnong ni Blust, ti Urnong ni Bradshaw, ken ti Urnong ni Sato.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*Portada ti web iti Kaipuleohone
*ScholarSpace
*Warnakan ti Dokumentasion ti Pagsasao ken Konserbasion
*Departamento ti Lingguistika ti UHM
*DELAMAN
Pagsasao a Khehek

Ti **pagsasao a Khehek** ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko nga insasao babaen dagiti agarup a 1600 a tattao iti laud-tengnga nga Isla Manus, Probinsia ti Manus ti Papua Baro a Guinea. Daytoy ket addaan kadagiti dua a dialekto, ti **Drehet** ken **Levei**, ken sagpaminsan pay dagitoy a naikedkeddeng a sabali a pagsasao.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
*

## Dagiti akinruar a silpo
* Ti urnong ni Robert Blust iti Kaipuleohone ket mairaan dagiti  ken  iti dialekto a Levei ken dagiti pay naisurat ken material ti audio iti dialekto a Drehet
Pagsasao a Hermit

Ti **pagsasao a Hermit** ket ti maysa nga awanen a pagsasao a Laud a Manus a dati a naisasao idiay Is-isla Hermit, Isla Luf ken Isla Maron, iti akinlaud a Probinsia ti Manus, Papua Baro a Guinea. Daytoy ket sinukatanen babaen ti Seimat.

## Dagiti nagibasaran
Sasao a San Matias

Ti **sasao a San Matias** ket dagiti paris ti sasao nga Oceaniko a naisasao idiay Is-isla San Matias,
*Mussau-Emira, Tenis.

Dagita ket "tidda" a grupo ti sasao nga Oceaniko.

## Dagiti nagibasaran
Probinsia ti Manus

Ti **Probinsia ti Manus** ket ti kabassitan a probinsia idiay Papua Baro a Guinea nga addaan iti kalawa ti daga iti 2,100&nbsp;km², ngem addaan iti ad-adu ngem 220,000&nbsp;km² iti danum. Ti kapitolio ti probnsia ket ti Lorengau ken ti dagup ti populasion ket 60,485 (senso idi 2011).

Ti probinsia ket buklen ti Is-isla Almiralidad (ti grupo dagiti 18 nga isla iti Purpuro Bismarck) ken Isla Wuvulu ken dagiti kaarrubayan nga atol iti laud. Ti kadakkelan nga isla ti grupo ket ti Isla Manus.

## Dagiti akinruar a silpo
* Isla Manus
* Gubat ti WWII para iti Isla Manus
* Tattao iti Isla  M'Buke, Manus, Papua Baro a Guinea
Pagsasao a Loniu

Ti **pagsasao a Loniu** ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Isla Los Negros, iti dagus a daya ti Isla Manus iti Probinsia ti Manus, Papua Baro a Guinea.

## Dagiti nagibasaran

* Hamel, Patricia J. (1994). *A grammar and lexicon of Loniu, Papua New Guinea.* Pacific Linguistics C-103. Canberra: The Australian National University. 275 pp.
* Hamel, Patricia J. (1993). Serial verbs in Loniu and an evolving preposition. *Oceanic Linguistics* 32:111–132.

## Dagiti akinruar a silpo
* Dagiti urnong ni Robert Blust iti Kaipuleohone ket mairaman dagiti  ken  iti Loniu
Pagsasao a Hus

Ti **pagsasao a Hus** wenno **Andra-Hus** ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao kadagiti isla iti isu met laeng a nagan, iti akin-amianan nga aplaya ti Isla Manus, Baro a Guinea.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Nawaya a panagserrek kadagiti naiyarkibo nga urnong ni Robert Blust iti Kaipuleohone a mairaman dagiti rekording (RB1-005) ken dagiti nota (RB2-011) iti Hus.
Pagsasao nga Ere

Ti **pagsasao nga Ere** ket ti maysa a pagsasao nga Austronesiao a naisasao iti abagatan nga aplaya ti Isla Manus iti Papua Baro a Guinea.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Ti  ken dagiti naiprenta a nota ket mabalin a magun-od babaen ti Kaipuleohone.
Pagsasao a Kele (Baro a Guinea)

Ti **pagsasao a Kele** wenno **Gele’** ket ti maysa a pagsasao nga Austronesi a naisasao iti akindaya a seksion ti akin-uneg a daga ti Isla Manus, Baro a Guinea.

## Dagiti wadan a bokubolario

### Dagiti pangnagan
Katre: Petlé 
Kalsada: Sal 
Balay: Um 
Bato: Pat

### Dagiti berbo
Agbasa: Penow
Agisuro: Te-penow
Matay: Mat
Patayen: Te-mete-i

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Dagiti urnong ni Robert Blust iti Kaipuleohone ket mairaman dagiti
Pagsasao a Koro (Baro a Guinea)

Ti **pagsasao a Koro** ket ti maysa a pagsasao a Daya a Manus nga insasao babaen dagiti agarup a 400 a tattao iti akin-amianan a daya nga Isla Manus, Probinsia ti Manus ti Papua Baro a Guinea. Daytoy ket addaan iti urnos ti balikas iti SVO.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Pak-Tong

Ti **pagsasao a Pak-Tong** (wenno Tong-Pak) ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko ti Is-isla Pak ken Tong ti Probinsia ti Manus, Papua Baro a Guinea.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Dagiti rekording ti audio ken dagiti naisurat a materia para iti Pak a naiyarkibo iti Kaipuleohone
Pagsasao a Leipon

Ti **pagsasao a Leipon**, wenno **Pityilu**, ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao kadagiti isla ti Hauwai, Ndrilo, ken Pityilu, iti Isla Manus ti Papua Baro a Guinea.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Ti urnong ni Robert Blust iti Kaipuleohone ket mairaman dagiti
Pagsasao a Lele (Papua Baro a Guinea)

Ti **pagsasao a Lele** ket ti maysa a pagsasao a Daya a manus ti pamilia ti pagsasao nga Austronesio a naisasao iti akin-amianan a daya a parte ti Isla Manus, Baro a Guinea. Daytoy ket addaan iti maysa nga urnos ti balikas iti SVO.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Ti urnong ni Robert Blust iti Kaipuleohone ket mairaman dagiti
Pagsasao a Nali

Ti **pagsasao a Nali** ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao iti Isla Manus, Papua Baro a Guinea. Naiduma ti dialekto nga Okro.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Ti  ket naiyarkibo iti Kaipuleohone
Pagsasao a Mokerang

Ti **pagsasao a Mokerang** ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a nisasao idiay Isla Los Negros, iti dagus a daya ti Isla Manus iti Probinsia ti Manus, Papua Baro a Guinea.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Baluan-Pam

Ti **pagsasao a Baluan-Pam** ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko ti Probinsia ti Manus, Papua Baro a Guinea. Daytoy ket naisasao idiay Isla Baluan ken iti asideg nga Isla Pam. Dagiti bilang ti agsasao segun ti kaudian a karkulo a naibatay iti senso idi 2000 ket agarup a 2,000. Adda dagiti agsasao idiay Isla Baluan nga agy-ayat a mangibagbaga iti pagsasaoda iti patneng a nagan iti Paluai.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Lenkau

Ti **pagsasao a Lenkau** ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko a naisasao iti bugbugtong a purok idiay Isla Rambutyo iti Probinsia ti Manus, Papua Baro a Guinea.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Ti urnong ni Robert Blust iti Kaipuleohone ket mairaman dagiti
Pagsasao a Lou (Austronesio)

Ti **pagsasao a Lou** ket ti pagsasao nga Abagatan a daya nga Is-isla Almiralidad a naisasao idiay Isla Lou ti Probinsia ti Manus, Papua Baro a Guinea babaen dagiti 1,000 a tattao.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Diksionario ti Lou 
* Ti arkibo ti Kaipuleohone kadagiti material ni Robert Blust ket mairaman dagiti material a  ken
Pagsasao a Nauna

Ti **pagsasao a Nauna** ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko a naisasao iti bugbugtong a prurok idiay Isla Nauna iti Probinsia ti Manus, Papua Baro a Guinea.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti silpo ti ruar
* Dagiti rekording ti audio ken dagiti naisurat a material iti Nauna ket mabalin magun-od manipud iti Kaipuleohone
Pagsasao a Penchal

Ti **pagsasao a Penchal** ket ti maysa a pagsasao nga Oceaniko ti Probinsia ti Manus, Papua Baro a Guinea.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti silpo ti ruar
* Ti arkibo ti Kaipuleohone kadagiti  ken  iti Penchal
Pagsasao a Kaniet

Ti **pagsasao a Kaniet** ket dagidi dua kadagiti uppat a sasao nga Akinlaud nga Is-isla Almiralidad, ti subgrupo ti sasao nga Is-isla Almiralidad, dagiti dua a sabali ket ti Wuvulu-Aua ken Seimat. Dagiti pagsasao ket naisasao idi idiay Is-isla Kaniet (Is-isla Anchorite) iti akinlaud a Probinsia ti Manus ti Papua Baro a Guinea aginggana kadagiti tawen ti 1950.

Dua adagiti pagsasao ket naisasao kadagiti isla, ti maysa ket inreprta babani Thilenius ken ti maysa pay ket babaen ni Dempwolff.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Seimat

Ti **pagsasao a Seimat** ket maysa kadagiti tallo a sasao nga Akinlaud nga Is-isla Almiralidad, dagiti dua a sabali ket ti Wuvulu-Aua ken ti awanen a Kaniet. Ti pagsasao ket insasao babaen dagiti agarup a 1000 a tattao idiay Ninigo ken ti Is-isla Anchorite iti akinlaud a Probinsia ti Manus ti Papua Baro a Guinea. Daytoy ket addaan iti urnos ti balikas iti SVO.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Ti arkibo ti Kaipuleohone kadagiti  ken  para iti Seimat
Pagsasao a Wuvulu-Aua

Ti **pagsasao a Wuvulu-Aua** ket maysa kadagiti tallo a sasao nga Akinlaud nga Is-isla Almiralidad, dagiti dua a sabali ket ti Seimat ken ti awanen a Kaniet. Ti pagsasao ket naisasao kadagiti isla ti Wuvulu ken Aua babaen dagiti agarup a 1500 a tattao iti Probinsia ti Manus ti Papua Baro a Guinea.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
*Blust, Robert. 2008. A reanalysis of Wuvulu Phonology. *Oceanic Linguistics* 47: 275-293.

## Dagiti akinruar a silpo
* Ti urnong ni Robert Blust iti Kaipuleohone ket mairaman dagiti  ken  iti Wuvulu
* Dua pay a maipatinayon a teksto ti Wuvulu ket naiyarkibo iti Kaipuleohone (, JH1-002)
Pagsasao a Nguluwan

Ti **pagsasao a Nguluwan** ket ti "aglalaok" a pagsasao a naisasao iti Atol Ngulu iti pagbaetan ti Yap ken Palau. Dagiti gramatika ken leksiko ket Yapes, ngem ti ponolohioa ket naimpluensian babaen ti Ulithiaon, ken dagiti agsasao umal-allatiwdan iti daya a pagsasao.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Mussau-Emira

Ti **pagsasao a Mussau-Emira** ket ti pagsasao a nisasao kadagiti isla ti Mussau ken Emirau iti Is-isla San Matias iti Purpuro Bismarck.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
* Blust, Robert (1984). "A Mussau vocabulary, with phonological notes." In Malcolm Ross, Jeff Siegel, Robert Blust, Michael A. Colburn, W. Seiler, *Papers in New Guinea Linguistics, No. 23,* 159-208. Series A-69. Canberra: Pacific Linguistics.
* Ross, Malcolm (1988). *Proto Oceanic and the Austronesian languages of western Melanesia.* Canberra: Pacific Linguistics.
* Mussau Grammar Essentials by John and Marjo Brownie (Data Papers on Papua New Guinea Languages, volume 52). 2007. Ukarumpa: SIL.http://www.sil.org/pacific/png/abstract.asp?id=538

## Dagiti akinruar a silpo
* Arkibo ti Kaipuleohone iti
Pagsasao a Tenis

Ti **pagsasao a Tenis**, wenno *Tench*, ket ti gangani awanen a pagsasao ti Isla Tench iti Is-isla San Matias iti Purpuro Bismarck.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Pacoh

Ti **pagsasao a Pacoh** ket kameng ti grupo ti sasao a Katuiko, ti parte ti Akindaya a sanag ti Mon–Khmer. Kaaduan kadagiti agsasao ti Pacoh ket agtataengda idiay tengnga a Laos ken tengnga a Bietnam. Ti Pacoh ket agdama a nakaro nga agbalbaliw, naimpluensiaan daytoy babaen ti Bietnamis.

Dagiti alternatibo anagan ti Paco ket ti Pokoh, Karayan Bo Van Kieu. Ti dialektona ket ti Pahi (Ba-Hi). Opisialda a naidasig babaen ti gobierno ti Bietnam a kas tattao a Ta'Oi (Tà Ôi).

## Adu pay a mabasbasa
* Alves, M. J. (2006). *A grammar of Pacoh: a Mon–Khmer language of the central highlands of Vietnam*. Pacific linguistics, 580. Canberra: Pacific Linguistics, Research School of Pacific and Asian Studies, the Australian National University. 
*Watson, Richard L. (1964). "Pacoh Phonemes". Mon-Khmer Studies Journal.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*Ti gramatika t ipagsasao a Pacoh: A Mon–Khmer ti tengnga a kabanbantayan ti Bietnam 
*Ti pagsasao ket addaan kadagitoy nga uni 
*Diksionario a Pacoh-Ingles-Boetnamis babaen ti SIL International
Pagsasao a Ta’Oi

Ti **pagsasao a Ta’Oi** (Ta’Oih, Ta Oi) ket ti lugar ti dialekto ti Katuiko dagiti probinsia ti Salavan ken Sekong iti Laos, ken dagiti probinsia ti Thừa Thiên-Huế iti Bietnam (Sidwell 2005:12).

## Dagiti karuay
Ilista ni Sidwell (2005) dagiti sumaganad a karuay ti Ta’Oi, a nagan a naipakat kadagiti agsasao kadagiti nadumaduma a mainaig a dialekto.

***Maitutop a Ta’Oi**
***Ong/Ir/Talan**
***Chatong** insasao babaen dagiti agaruo a 50 aginggana iti 100&nbsp;km iti amianan a daya ti Sekong. Daytoy ket nairekord laeng babaen ni Theraphan L-Thongkum.
***Kriang** (Ngkriang, Ngeq) insasao babaen dagiti ad-adu ngem 4,000 a tattao nga agtateng kadagiti purok a pagbaetan ti Tatheng ken Sekong, a kas ti Ban Chakamngai.
***Kataang** (Katang) kti dialekto dinokumentuan babaen da Michel Ferlus, Gerard Diffloth, ken dagiti dadduma a lingguista. Daytoy ket nasken a saan a maiyallilaw iti dialeko ti Bru iti Katang.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
*Sidwell, Paul (2005). *[https://www.academia.edu/1540083/The_Katuic_Languages_classification_reconstruction_and_comparative_lexicon The Katuic languages: classification, reconstruction and comparative lexicon] *. LINCOM studies in Asian linguistics, 58. Muenchen: Lincom Europa. 
*Trần Nguyễn Khánh Phong. 2013. *Người Tà Ôi ở A Lưới*. Hà Nội: Nhà xuất bản văn hóa thông tin.
Pagsasao a Temiar

Ti **pagsasao a Temiar** ket ti maysa a pagsasao nga Asliano a parte ti sasao nga Austro-Asiatikoa naisasao idiay akin-amianan a laud ti Malaysia babaen ti tattao a Temiar ken kaaduan idiay Pahang, Kelantan ken Perak.  Dagiti Temiar ket maysa kadagiti kadakkelan a grupo dagiti tattao nga Asliano, ngem di ammo no mano kaniada ti makasao pay laeng iti pagsasaoda. 

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Lanoh

Ti **pagsasao a Lanoh** ket ti maysa nga aborihinal a pagsasao a Mon–Khmer ti Malaya.

## Kitaen pay
*Tattao a Lanoh

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
*  Lanoh iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI
Pagsasao a Jah Hut

Ti **pagsasao a Jah Hut** (Jah Het) ket ti maysa a pagsasao nga Austroasiatiko-Asliano a naisasao idiay Malaysia Peninsular. Naikategoria ti tattao a Jah Hut are kadagiti tribu ti indihenio a tattao ti Orang Asli ti Malaysia.

## Pannakaidasig
Naikeddeng ti Jah hut a kas maysa a sasao nga Austroasiatiko iti sanga ti Mon-Khmer. Mabalin a makita daytoy babaen dagiti nadumaduma nga aspekto ti Malayo a nainkorporado iti pagsasao. Nupay kasta daytoy ket mabalin a nalaka a maigiddiat, babaen ti kaawan iti kontrasto a pagbaetan dagiti ababa ken atiddog a paaweng a kadawyan a mabirukan kadagiti sabali a pagsasao iti sanga a Mon-Khmer.

Adda dagiti taudan a namatmati a ti Jah Hut ket kabsat ti klado ti sasao nga Akin-amianan ken Tengnga nga Asliano, ken mabalin a maikabil iti isu met laeng nga agpang ti piloenetiko. Nupay kasta, urayno kastoy daytoy, dagiti basbassit a salaysay ti Jah Hut ket adu a maigiddiat manipud iti adu kadagitoy a pagsasao.

Naikeddeng nga adda ti Jah Hut iti bukodna a maikapat a subgrupo iti kaunegan ti sasao a Senoiko.

**Dagiti dialekto**
* Kerdau
* Krau
* Ketiar Krau
* Kuala Tembeling
* Pulau Guai
* Cheres
* Ulu Tembeling

## Dagiti agsasao
Dagiti agsasao iti Jah Hut ket mabirukan idiay Tengnga a Malaysia, ken kangrunaan a mabirukan iti kaunegan ti Tribu ti Jah Hut. Ti tribu ket mabirukan a kadenna ti Temerloh ken Jerantut. Dagiti karkulo agsasao ket agdumaduma manipud iti 1,000 aginggana iti 9,999 iti amin a paset iti lubong.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
*  Jah Hut iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI
Sasao a Semelaiko

Ti **sasao nga Semelaiko** ket ti subsanga ti sanga ti Asliano ti grupo dagiti pagsasao a Mon–Khmer. Mabirukan dagotoy idiay akin-abagatan a parte ti tenga a tanap ti Malaysia, ken isu a sagpaminsanda a makunkuna a kas ti sasao nga Akin-abagatan nga Asliano. Daiuti uppat a pagsasao a mangbukel ti sanga ket ti,
:Temoq, Semelai, Semaq Beri, ken Mah Meri (Betise’).

Kadagitoy a pagsasao, ti Mah Meri ket ti kaaduan nga agbalbaliw (Benjamin 2011).

Dagitoy a pagsasao ket insasao babaen dagiti grupo ti tribu dagiti 10,000 nga agsasao. Naikeddeng dagiti pagsasao a kas naisagmak gapu ti panagbalbaliw iti sosial iti itilugar ken ti kaadu ti panagsasao iti Malayo.

## Dagiti nagibasaran

*Benjamin, Geoffrey. 2011. *The current situation of the Aslian languages*. m.s.

## Dagiti akinruar a silpo
*Sasao a Mon–Khmer iti SEAlang
*Mon–Khmer.com: Dagiti lektura babaen ni Paul Sidwell 
*http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
* Sasao nga Akin-abagatan nga Asliano iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI
Pagsasao a Semai

Ti **pagsasao a Semai** ket ti pagsasao a Mon–Khmer ti Akinlaud a Malaysia nga insasao babaen dagiti agarup a 44,000 a tattao a Semai. Daytoy ket mabalin a ti is-isu a pagsasao nga Asliano a saan a naisagmak, ken adda pay kadagiti 2,000 a monolingual nga agsasao.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
*Diffloth, Gerard.  1976a.  Minor-Syllable Vocalism in Senoic Languages.  In Philip N. Lenner, Laurence C. Thompson, and Stanley Starosta (eds.), *Austroasiatic Studies, Part I*, 229-247.  Honolulu: The University of Hawaii Press.
*Diffloth, Gerard.  1976b.  Expressives in Semai.  In Philip N. Lenner, Laurence C. Thompson, and Stanley Starosta (eds.), *Austroasiatic Studies, Part I*, 249-264.  Honolulu: The University of Hawaii Press.
*Hendricks, Sean.  2001.  Bare-Consonant Reduplication Without Prosodic Templates: Expressive Reduplication in Semai.  *Journal of East Asian Linguistics* 10: 287-306.

## Dagiti akinruar a silpo
* http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
*  Semai iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI
Sasao a Senoiko

Ti **sasao a Senoiko** (tinawtawagan pay iti **Sakai**) ket ti grupo dagiti sasao nga Asliano nga insasao babaen dagiti agarup a 33,000 a tattao iti kangrunaan a kabambantayan ti Peninsula Malayo. Dagiti pagsasao nga adda iti grupo ket ti,
:Semai ken Temiar (dagiti nangruna a pagsasao), Lanoh, Sabüm, ken Semnam.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
*  sasao a tengnga nga Asliano iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI Digital
Pagsasao a Temoq

Ti **pagsasao a Temoq** ket ti gangani nga awanen nga aborihinal a pagsasao a Mon–Khmer ti Malaya.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Semelai

Ti **pagsasao a Semelai** ket ti pagsasao nga insasao babaen ti tattao a Semelai, ti maysa kadagiti sangapulo ket siam a grupo a tinawtawagan iti *[[Orang Asli]]* wenno "kasisigud a tattao" babaen ti gobierno ti Malaysia.  Agtataeng dagiti Semelai iti rehion a pagbaetan ti Segamat (Johor) ken ti Karayan Pahang idiay Pahang. Naidasig dagiti Semelai a kas Proto-Malayo, ti maysa kadagiti tallo a kategoria nga opisial a pakabingbingayan ti Orang Asli, uray no ti pagsasao a Semelai ket maysa a pagsasao nga Austroasiatiko, bayat a dagiti sabali a grupo ket naidasigda a kas "Proto-Malayo" ket agsasaoda iti sasao nga Austronesio nga asideg a kabagian ti Malayo.

## Adu pay a mabasbasa

* Gianno, Rosemary. 2004. *Women are not brave enough: Semelai male midwives in the context of Southeast Asian cultures*. Bijdragen Tot De Taal-, Land- En Volkenkunde. 160, no. 1: 31.
* Hoe, Ban Seng, Adela S. Baer, and Rosemary Gianno. *Semelai Communities at Tasek Bera: A Study of the Structure of an Orang Asli Society*. Subang Jaya, Malaysia: Centre for Orang Asli Concerns, 2001. 
* Hood, M. S. *Semelai Rituals of Curing*. University of Oxford, 1978.
* Kruspe, Nicole. *A Grammar of Semelai*. Cambridge grammatical descriptions. Cambridge: Cambridge University Press, 2004. 
* Santharamohana, Mohala. *Knowledge, Culture and Beliefs of the Semelai People in Tasek Bera*. Selangor Darul Ehsan, Malaysia: Wetlands International, Malaysia Office, 2002. 

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
*  Semelai iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI
Pagsasao a Chaura

Ti **pagsasao a Chaura**, wenno **Tutet**, ket maysa kadagiti sasao a Nicobares a naisasao idiay Is-isla Nicobar. Daytoy ket addaan kadagiti agarup a 2,000 nga agsasao manipud idi 2000.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Teressa

Ti **pagsasao a Teressa**, wenno **Taih-Long**, ket maysa kadagiti sasao a Nicobares a naisasao idiay Is-isla Nicobar iti India. Naiduma ti dialekto a Bompoka (Pauhut).  Adda dagiti 2, 080 nga agsasao manipud idi 2001.

## Pannakaidasig
Maitagikua ti Teressa iti sanga ti Nicobares ti sasao nga Austroasiatiko a mangporma daytoy iti subgrupo ti pagsasao a Chaura.

## Dagiti nagibasaran