Sasao nga Abagatan a Halmahera–Laud a Baro a Guinea

Ti **sasao nga Abagatan a Halmahera–Laud a Baro a Guinea** (South Halmahera–West New Guinea languages - SHWNG) ket dagiti sanga ti sasao a Malayo-Polinesio, a mabirukan kadagit iisla ken iti igid dagiti aplaya ti Baybay Halmahera iti probinsia ti Indonesia ti Amianan a Maluku ken ti Luek Cenderawasih kadagiti probinsia ti Papua ken ti Laud a Papua. Adda dagiti 38 a pagsasao.

Tipanagkaykaysa ti subgrupo ti Abagtaan a Halmahera–Laud a Baro a Guinea ket nasayaat a supotaran babaen ti leksiko ken ponolohiko nga ebidensia. Insingasing ni Blust (1978) a dagitoy ti kaasitgan a kabagian ti sasao nga Oceaniko, ngem daytoy a pannakaidasig ket saan a unibersal a maawat.

Kaaduan dagiti pagsasao ket ammo laeng manipud kadagiti ababa a listaan ti balikas, ngem ti Buli iti Halmahera, ken Biak ken Waropen iti Luek Cenderawasih, ket nasayaatda a nagupitan.

## Pannakaidasig
Iti tradision, maidasig dagiti pagsasao kadagiti dua a heograpiko a grupo:
*Ti sasao nga Abagatan a Halmahera (iti igid ti abagatan akindaya nga aplaya ti Halmahera, ken maysa pay a pagsasao iti daya ti Peninsula Bomberai).
*Ti sasao a Laud a Baro a Guinea  (iti Is-isla Raja Ampat iti laud ti Baro a Guinea, ken dagiti isla ken igid ti aplaya ti ti Luek Cenderawasih).

Ti panagkaykaysa ti Abagatan a Halmahera ken ti sasao a Raja Ampat ket suportaran dagiti ponolohiko a panagbalbaliw nga imbagbaga iti Blust (1978) ken Remijsen (2002). Daytoy ket pagresultaan ti sumaganad nga estruktura:
***[[Sasao a Cenderawasih|Luek Cenderawasih]]**
***[[Sasao a Baybay Halmahera|Baybay Halmahera]]** (Abagtan a Halmahera, iti baybay a pagbaetan ti Halmahera ken Baro a Guinea, ken ti Raja Ampat iti akinlaud nga ungto ti Baro a Guinea)

Iraman ni David Kamholz (2014) dagitoy a pagsasao a kas dagiti maipatinayon a pagsasaoes:
*Akinbaba a Mamberamo (sagpaminsan pay a maikeddeng a Papuano, ken mabalin a panaglalaok ti taudan nga Austronesio ken Papuano)
*Mor
*Tandia
*Waropen

Problematiko dagiti sumaganad a grupo dagiti pagsasao – a mabalin wenno saan a mabalin a SHWNG. Saan nga idasig isuda ni Kamholz (2014) gapu ti kawan ti datos. Iraman da Grimes & Edwards isuda iti sasao a Kei–Tanimbar.
*Irarutu–Nabi: Irarutu, Kuri (Nabi)
*Bedoanas–Erokwanas: Arguni, Bedoanas, Erokwanas

### Kamholz (2014)
Ti sasao a SHWNG ket mabalin a maikategoria a kas dagiti sumaganad (Kamholz 2014: 136-141):

;Abagatan a Halmahera–Laud a Baro a Guinea (South Halmahera–West New Guinea languages - SHWNG)
*Tandia
*Moor
*Waropen
*Warembori (sagpaminsan a maikeddeng a saan nga Austronesio)
*Yoke (sagpaminsan a maikeddeng a saan nga Austronesio)
*Raja Ampat–Abagatan a Halmahera (Raja Ampat–South Halmahera - RASH)
**Ambel-Biga
**Ma'ya-Matbat
**Maden (mairaman ti dialekto a Fiawat)
**As
**Abagatan a Halmahera
***Akin-abagatan nga Abagatan a Halmahera: Gane, Taba
***Tengnga-Akindaya nga Abagatan a Halmahera: Buli, Maba, Patani, Sawai
***Gebe
*Luek Cenderawasih
**Biakiko: Biak, Dusner, Meoswar, Roon
**Yapen
***Akinlaud a Yapen: Ambai, Ansus, Marau, Wandamen, Wooi, Tengnga a Yapen (Munggui, Papuma, Pom, Serui-Laut)
***Akindaya a Yapen: Kurudu, Wabo
**Abagatan a laud a Luek Cenderawasih
***Yaur-Yerisiam
***Umar

Ipagarup ni Kamholz (2014) nakayanakan a daga ti proto-SHWNG iti akin-abagatan nga aplaya ti Luek Cenderawasih
## Dagiti nagibasaran

*Kamholz, David. 2014b. *[http://linguistics.berkeley.edu/~kamholz/pdf/kamholz_lsa2014.pdf South Halmahera–West New Guinea: The history of Oceanic's closest relative]*. LSA Annual Meeting. Minneapolis, MN.