Nalatak a sirkulo

Ti **nalatak a sirkulo**, ammo pay a kas maysa nga **ortodromo** wenno sirkulo a Riemannia, iti espera ket ti pagsasabtan ti espera ken ti plano a lumabas babaen ti tengnga a punto ti espera. Daytoy a sangkapaset a kaso ti sirkulo ti espera ket kasumbangir iti *bassit a sirkulo*, ti pagsasabtan tiespera ken ti plano a saan a lumabas babaen ti tengnga. Ti ania man a diametro iti ania man a nalatak a sirkulo ket maiparna iti diametro iti espera, ken isu nga amin a nalatak a sirkulo ket addaan iti agpapada a  sirkumperensia kas ti tunggal maysa kaniada, ken addaan iti agpapada a tengnga a kas ti espera.Ti nalatak a sirkulo ket ti kadakkelan a sirkulo a mabalin a mailadawan iti ania man a naited nga espera. Ti tunggal maysa a sirkuloiiti 3 nga espasio nga Euklideo ket ti nalatak a sirkulo iti eksakto a maysa nga espera.

Para kadagit kaaduan a punto iti rabaw ti espera adda ti maysa a naisangayan a nalatak a sirkulo babaen dagiti dua a punto. Ti mailaksid ket ti paris dagiti antipodal a punto, a dagitoy ket dagiti awan patinggana nga adu a nalataka sirkulo.  Ti bassit nga arko ti nalatak a sirkulo iti nagbaetan dagiti dua punto ket ti kabassitan a rabaw ti dalan a pagbaetanda. Iti daytoy a kapanunotan ti bassit nga arko ket kapada dagiti “nalinteg a linia” iti Euklideo a heometria. Ti kaatiddog ti bassit nga arko iti nalatak a sirkulo ket maala  kas ti distansia a pagbaetan dagiti dua a punto iti rabaw ti espera iti Riemannia a heometria. Dagiti nalatak a sirkulo ket dagiti heodesiko ti espera.

Kadagiti ad-adu a dimension, dagiti nalatak a sirkulo iti ''n''-espera ket dagiti nagsasabtan ti *n*-espera nga addaan kadagiti 2 a plano a lumabas babaen ti taudan iti Euklideo nga espasio ti  **R***n*+1.

## Pannakaal adagiti kabassitan a dalan
Tapno mapasingkedan ti bassit nga arko ti nalatak a sirkulo ket ti kabassitan a dalan a mangikapet kadagiti dua a punto iti rabaw ti espera, nasken nga ipakat ti kalkulo dagiti paggigiddiatan iti daytoy.

Ikeddeng ti klase dagiti amin a kadawyan a dalan manipud iti punto ti *p* iti sabali a punto iti *q*. Ikkan kadagiti nagsasabtan ti espera tapno ti *p* ket maipada iti amianan nga ungto. Ti ania man a killo iti espera a saan a maisabat kadagiti ungto, mabalin a malaksid laeng dagiti patingga a punto, ket mabalin a maiparametro babaen ti

:\theta = \theta(t),\quad \phi = \phi(t),\quad a\le t\le b

no maipalubos ti φ a mangala kadagiti arbitrario a pudno a pateg. Ti inpinitesimal aa kaatiddog ti arko kadagitoy a nagsasabtan ket

: 
ds=r\sqrt{\theta'^2+\phi'^{2}\sin^{2}\theta}\, dt.


Isu a ti kaatiddog ti killo ti γ manipud iti *p* iti *q* ket ti punsional iti killo a naited babaen ti

: 
S[\gamma]=r\int_a^b\sqrt{\theta'^2+\phi'^{2}\sin^{2}\theta}\, dt.


Laglagipen a ti *S*[γ] ket saan a basbassit iti kaatidog ti meridiano manipud iti*p* iti *q*:

:S[\gamma] \ge r\int_a^b|\theta'(t)|\,dt \ge r|\theta(b)-\theta(a)|.

Gapu ta natalinaay ti nangrugian a punto ken ti nagpatinggaan a punto, ti *S* ket mapabassit laeng no ti φ'&nbsp;=&nbsp;0,isu a ti killo ket nasken a mabirukan iti meridiano iti espera ti φ&nbsp;=&nbsp;φ0&nbsp;=&nbsp;constant. Kadagiti Kartesiao a nagsasabtan, daytoy ket ti
:x\sin\phi_0 - y\cos\phi_0 = 0
nga isu ti plano babaen ti taudan, kas ti tengnga ti espera.

## Dagiti pakaipakatan
Adda dagiti pagarigan dagiti nalatak a sirkulo iti nainlangiten nga espera ket mairaman ti nainlangitan a horisonte, ti nainlangitan nga ekuador, ken ti ekliptiko. Dagiti nalatak a sirkulo ket naus-usarda pay a kas dagiti uniso a panagipagarup ti heodesiko iti rabaw ti Daga (urayno saan a perpekto nga espera), ken ti pay iti naitimbukel a nainlangitan a bagbagi.

## Kitaen pay
* Linia Rhumb
* Bassit a sirkulo

## Dagiti silpo ti ruar
* Nalatak a Sirkulo – manipud iti MathWorld
* Ti Panangimapa ti Nalatak a Sirkulo
* Panangimapa ti Nalatak a Sirkulo
* Panagkarkulo ti Nalatak a Sirkulo 
* Distansia ti Nalata a Sirkulo