Togo

Ti **Togo** , opisial a ti **Republika a Togoles** (), ket ti maysa a pagilian iti Laud nga Aprika a beddengan babaen ti Ghana iti laud, ti Benin iti daya ken Burkina Faso iti amianan. Sakupen ti pagilian iti abagatan aginggana iti Golpo ti Guinea, a pakabirukan ti kapitolio ken kadakkelna a siudadna iti Lomé. Sakupen ti Togo ti , ken mangaramid daytoy iti maysa kadagiti kabassitan a pagilian iti Aprika, iti populasion iti agarup a 8 a riwriw, ken maysa pay kadagiti kaakikidan a pagilian iti lubong iti kaakaba iti basbassit ngem  iti pagbaetan ti Ghana ken dakdakkel laeng ngem ti akindaya a kaarrubana, ti Benin.

Manipud idi maika-11 a siglo aginggana idi maika-16 a siglo, simrek iti rehion dagiti nadumaduma a tribu kadagiti amin a turong. Manipud idi maika-16 a siglo aginggana idi maika-18 a siglo, ti rehion ti aplaya ket maysa idi a nangruna a sentro ti pagtagilakuan para kadagiti Europeano nga aggatgatang kadagiti aadipen, a nakaalaan ti Togo ken ti mangpalikmut a rehion iti nagan "Ti Aplaya ti Aadipen". Idi 1884, inrangarang ti Alemania ti maysa a rehion a mairaman iti agdama nga aldaw a Togo a kas maysa a protektorado a tinawtawagan iti Togoland. Kalpasan ti Sangalubongan a Gubat I, ti panagturay iti Togo ket naiyallitaw idi iti Pransia. Nagun-od ti wayawaya ti Togo manipud iti Pransia idi 1960. Idi 1967, indauluan ni Gnassingbé Eyadéma ti maysa a nagballigi a kudeta ken kalpasanna ket nagbalin a presidente ti maysa a kontra-komunista, maysa a partido nga estado. Iri kanungpalan, idi 1993, nakasango ni Eyadéma iti adu ti partidona a panagbubutos, nga adu met kadagit parikut, ken nangabak iti kinapresidente iti tallo a beses. Iti panawen ti ipupusayna, ni Eyadéma ket isu idi ti kapautan a nagserbi a daulo iti moderno a pakasaritaan ti Aprika, nga isu ket  presidente para kadagiti 38 a tawen.  Idi 2005, ti anakna a lalaki a ni Faure Gnassingbé ket nabutosan idi a kas presidente. Agtultuloy isuna nga agtengngel iti opsina manipud idi 2021.

Ti Togo ket maysa a tropiko, sub-Sahara a pagilian, nga agkamkammatalek ti ekonomiana iti agrikultura, nga addaan iti maysa a klima a mangipaay kadagiti nasayaat a tiempo iti panagmula. Bayat a ti opisial a pagsasao ket Pranses, adu met dagiti sabali a naisasao a pagsasao, a naipangpangruna kadagiti pamilia ti Gbe. Ti kadakkelan a grupo ti relihion ket buklen dagiti indehenio a pammati, ken adu met dagiti Kristiano ken Muslim a minoridad.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa

* Bullock, A L C, *Germany's Colonial Demands* (Oxford University Press, 1939).
* Gründer, Horst, *Geschichte der deutschen Kolonien*, 3. Aufl. (Paderborn, 1995).
* Mwakikagile, Godfrey, *Military Coups in West Africa Since The Sixties* (Nova Science Publishers, Inc., 2001).
* Packer, George, *The Village of Waiting* (Farrar, Straus and Giroux, 1988).
* Piot, Charles, *Nostalgia for the Future: West Africa After the Cold War* (University of Chicago Press, 2010).
* Schnee, Dr. Heinrich, *German Colonization, Past and Future – the Truth about the German Colonies* (George Allen & Unwin, 1926).
* Sebald, Peter, *Togo 1884 bis 1914. Eine Geschichte der deutschen "Musterkolonie" auf der Grundlage amtlicher Quellen* (Berlin, 1987).
* Seely, Jennifer, *The Legacies of Transition Governments in Africa: The Cases of Benin and Togo* (Palgrave Macmillan, 2009).
* Zurstrassen, Bettina, *"Ein Stück deutscher Erde schaffen". Koloniale Beamte in Togo 1884–1914* (Frankfurt/M., Campus, 2008) (Campus Forschung, 931).

## Dagiti akinruar a silpo