Frank Lloyd Wright

Ni **Frank Lloyd Wright** (naipasngay a kas ni **Frank Lincoln Wright**, Hunio 8, 1867 – Abril 9, 1959) ket maysa idi nga Amerikano a nga arkitekto, dumidibuho ti kaunegan, mannurat ken manursuro, a nagdaremdem kadagiti ad-adu ngem 1,000 a patakder ken nakalpas kadagiti 500 nga obra. Ni Wright ket namatmati iti panagdibuho kadagiti patakder a maibagay iti nagtagitaoan ken dagiti enbiromentona, ti maysa a pilosopia a tinawtawaganna ti organiko nga arkitektura. Daytoy a pilosopia ket kasayaatan a naipakpakita babaen kadagiti daremdemna para iti Agtintinnag a danum (1935), a daytoy idi ket tinawtawagan a "ti kasayaatan ti amin a panawen nga obra ti Amerikano nga arkitektura". Ni Wright ket daulo idi ti Prairie a Pagadalan a tignay ti arkitektura ken nangiparang-ay iti konsepto ti Usoniano a balay, ti naisalsalumina a pannakasirmatana para iti urbano a panagplano idiay Estados Unidos.

Dagiti obrana ket mairaman dagiti kasisigud ken dagiti naipabarbaro a kas pagarigan dagiti adu a sabsabali a kita ti pasdek, a mairaman dagiti opisina, simsimbaan, dagiti pagadalan, dagiti natayag a pasdek, dagiti otel, ken dagiti museo. Ni Wright ket nagdaremdem pay kadagiti adu a kaunegan nga elemento dagiti pasdekna, a kas dagiti alikamen ken namantsaan a sarming. Ni Wright ket nagsursurat kadagiti 20 a libro ken dagiti adu nga artikulo ken isu idi ket nadayeg  nga agleklektura idiay Estados Unidos ken Europa. Dagiti namarisan a kabukbukodan a biagna ket kankanayon a maipadpadamag, a kaaduan a naindayegan ti 1914 nga uram ken dagiti panagpapatay idiay Taliesin nga estudiona. Isu ket naindayeganen a naam-ammuan iti kabibiagna, ni Wright ket nabigbigan idi 1991 babaen ti Amerikano nga Instituto dagiti Arkitekto a kas "ti kalatakan nga Amerikano nga arkitekto ti amin a panawen."

## Nasapa a tawtawen
Ni Frank Lloyd Wright ket naipasngay idi idiay pagtaltalonan nga ili ti Richland a Sentro, Wisconsin, Estados Unidos, idi 1867 ken nanaganan ti Frank Lincoln Wright. Ti amana, a ni William Carey Wright (1825–1904), ket maysa idi a dinaydayawan a lokal nga orador, maestro ti musika, sagpaminsan nga abogado, ken itinerante a ministro. Ni William Wright ket nakiamammo ken nakiassawa ken ni Anna Lloyd Jones (1838/39 – 1923), ti maysa a manursuro ti kondado a pagadalan, ti napalabsa a tawen idi isu ket agtrabtrabaho a kas ti superintendente kadagiti eskuelaan para iti Kondado ti Richland. Kasisigud a nanipud idiay Massachusetts, ni William Wright ket maysa idi a Baptista a ministro, ngem kalpasan daytoy isu ket timmipon ti pamilia ti asawana iti Unitariano a pammati. Ni Anna ket kameng idi ti dakkel, nabaknang ken nadayeg a naam-ammuan a pamilia dagiti Unitariano a Lloyd Jones, a nag-emigrado manipud idiay Gales a napan idiay Spring Green, Wisconsin. Maysa kadagiti kabsat ni Anna a lalaki ket ni Jenkin Lloyd Jones, nga agbalinto a nangruna a pigura iti pannakaiwarwaras ti Unitariano a pammati idiay Akinlaud nga Estados Unidos. Dagiti nagannak ken ni Wright ket napigsa ti pakinakemda a tattao nga adda ti idiosinkratiko a kinaykayatan a naipatawid kaniana. Segun ti biograpiana ti inana ket nangirangarang, idi isu ket masikog iti immuna nga anakna, a daytoy ket dumakkelto nga agipatakder kadagiti napintas a pasdek. Ti inanan ket nagdekorasion ti nagtaraknanna kadagiti kinitkitikit ti Ingles a katedral a pinigis kadagiti warknakan tapno maawis ti ambision ti maladaga. Ti pamilia ket immalis idiay Weymouth, Massachusetts idi 1870 tapno agministro ni William iti bassit a kongregasion.

Idi 1876, ni Anna ket binisitana ti Sentenario a Pabuya idiay Philadelphia ken nakakita ti maysa a pabuya ti edukasional a muton a pinartuat babaen ni Friedrich Wilhelm August Fröbel. Dagitoy a muton, nga ammo a kas ti Froebel a Sagsagut, ket dagitoy ti pundasion para iti panagpabpabaro a kurikulonmna ti kindergarten. Ti nasanay a manursuro, ni Anna ket naragragsakan idi babaen daytoy a programa ken gimmatang ti maysa a agasmang kadagitoy a muton para iti pamiliana. Ti ubing a Wright ket kaaduan a nagay-ayam kadagitoy a muton. Dagitoy ket heometriko a nasukogan ken mabalin a maaramid kadagiti nadumaduma a kombinasion tapno makaporma ti tallo a dimension ti a maar-aramid. Daytoy ti kasano a panagilawlawagan ni Wright, iti autobiograpiana, ti impluensia kadagitoy a panagsansanay iti kabukbukodanna nga arngian ti panagdaremdem: "Para kadagiti adu a tawtawen Nagtugtugawak idiay bassit a lamisaan ti Kindergarten. . . ken nagay-ayamak . . . kadagitoy a kubiko, ti nagtitimbukel ken ti trianggulo-dagitoy nalamuyot a muton a kayo ti arse . . . Amin ket adda kadagitoy a ramayko tatta nga aldaw . . ." Adu kadaiti pasdekna ket naamammuan para kadagiti heometriko a kalawag.

Ti pamilia ni Wright ket nagsagsagabada ti pinansia idiay Weymouth ken nagsublida idiay Spring Green, Wisconsin, a ditoy ti nagsupsuporta a pamilia ti Lloyd Jones ket makatulongda ken ni William a makabiruk ti pagtrabahuan. Nagtalinaedda idiay Madison, a ditoy ket mangisursuro ni William ti musika ken nagserbi a kas ti sekretario ti baro a naporma a kagimongan ti Unitariano. Nupay ni William ket maysa idi nga aday nga ama, isu ket ket nakibinbiningay kadagiti annakna ti panagayatna ti musika, a naipangpangruna dagiti obra ni Johann Sebastian Bach.

Kalpasan idi nagtawen ni Wright ti 14, nagsina dagiti nagannak kaniana. Ni Anna ket napauten a saan a nagay-ayati ti saan a pannakatultulong ni William para iti pamiliana ken nangibaga kaniana a pumanawen. Ti diborsio ket nalpas idi 1885 kalpasan idi nangidarum ni William ken ni Anna para iti kaawan ti pisikal a panagayat kaniana. Ni William ket pinanawanna ti Wisconsin kalpasan ti diborsio ken ni Wright ket nagitunton a saannan a nakitkita ti amana kalpasan daytoy. Iti daytoy a panawen ni Wright ket binaliwanna ti tengnga a naganna manipud iti Lincoln iti Lloyd iti panagpammadayaw ti pamilia ti inana, dagiti Lloyd Jones. A kas ti isu-isu a nabatbati a lalaki iti pamilia, ni Wright ket nangipagarup ti pinansia a responsibildad para iti inana ken dagiti dua a kakabsatna a babbai.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
### Pilosopia ni Wright
* Hoffmann, Donald. *Understanding Frank Lloyd Wright's Architecture*. New York: Dover Publications, 1995. {{ISBN|0-486-28364-X}
* Lind, Carla. *Frank Lloyd Wright's Usonian Houses*. San Francisco: Promegranate Artbooks, 1994. 
* McCarter, Robert (ed.). *Frank Lloyd Wright: A Primer on Architectural Principles*. New York: Princeton Architectural Press, 1991. 
* Meehan, Patrick, ed. *Truth Against the World: Frank Lloyd Wright Speaks for an Organic Architecture*. New York: Wiley, 1987. 
* Nisbet, Earl. *Taliesin Reflections: My Years Before, During, and After Living with Frank Lloyd Wright*. Petaluma, Calif.: Meridian Press, 2006. 
* Rosenbaum, Alvin. *Usonia : Frank Lloyd Wright's Design for America*. Washington, DC: Preservation Press, 1993. 
* Russell, Virginia L. "You Dear Old Prima Donna: The Letters of Frank Lloyd Wright and Jens Jensen", *Landscape Journal*, 20.2 (2001): 141-155.
* Sergeant, John. *Frank Lloyd Wright's Usonian Houses: The Case for Organic Architecture*. New York: Watson-Guptill, 1984. 
* Treiber, Daniel. *Frank Lloyd Wright*. 2nd ed. Basel: Birkhäuser, 2008. 
* Wright, Frank Lloyd. *Frank Lloyd Wright: An Autobiography*. New York: Duell, Sloan and Pearce, 1943.
* Wright, Frank Lloyd. "In the Cause of Architecture", *Architectural Record*, March, 1908. Reprinted in *Frank Lloyd Wright: Collected Writings, vol. 1: 1894–1930*. New York: Rizzoli, 1992. 
* Wright, Frank Lloyd. *The Natural House*. New York: Horizon Press, 1954.

### Dagiti bibliograpia
* Farr, Finis. *Frank Lloyd Wright: A Biography*. New York: Scribner, 1961.
* Friedland, Roger and Harold Zellman. *The Fellowship: The Untold Story of Frank Lloyd Wright and the Taliesin Fellowship*. New York: Regan Books, 2006. 
* Gill, Brendan. *Many Masks: A Life of Frank Lloyd Wright*. New York: Putnam, 1987. 
* Huxtable, Ada Louise. *Frank Lloyd Wright*. New York: Lipper/Viking, 2004. 
* Secrest, Meryle. *Frank Lloyd Wright: a Biography*. New York: Knopf, 1992. 
* Twombly, Robert C. *Frank Lloyd Wright: His Life and Architecture*. New York: Wiley, 1979. 
* Wright, Iovanna Lloyd. *Architecture: Man in Possession of His Earth*. Garden City, NY: Doubleday, 1962.

### Dagiti sukimat iti obra ni Wright
* Aguar, Charles and Berdeana Aguar. *Wrightscapes: Frank Lloyd Wright's Landscape Designs*. New York: McGraw-Hill, 2002. 
* Blake, Peter. *Frank Lloyd Wright: Architecture and Space*. Baltimore, MD: Penguin Books, 1964.
* Fell, Derek. *The Gardens of Frank Lloyd Wright*. London: Frances Lincoln, 2009. 
* Heinz, Thomas A. *Frank Lloyd Wright Field Guide*. Chichester, West Sussex: Academy Editions, 1999. 
* Hildebrand, Grant. *The Wright Space: Pattern and Meaning in Frank Lloyd Wright's Houses*. Seattle: University of Washington Press, 1991. 
* Larkin, David and Bruce Brooks Pfeiffer. *Frank Lloyd Wright: The Masterworks*. New York: Rizzoli, 1993. 
* Levine, Neil. *The Architecture of Frank Lloyd Wright*. Princeton, NJ: Princeton University Press, 1996. 
* Lind, Carla. *Frank Lloyd Wright's Glass Designs*. San Francisco: Pomegranate Artbooks, 1995. 
* McCarter, Robert. *Frank Lloyd Wright*. London: Phaidon Press, 1997. 
* Pfeiffer, Bruce Brooks. *Frank Lloyd Wright, 1867–1959: Building for Democracy*. Los Angeles: Taschen, 2004. 
* Pfeiffer, Bruce Brooks and Peter Gössel (eds.). *Frank Lloyd Wright: The Complete Works*. Los Angeles: Taschen, 2009. 
* Riley, Terence and Peter Reed (eds.). *Frank Lloyd Wright: Architect*. New York: Museum of Modern Art, 1994. 
* Smith, Kathryn. *Frank Lloyd Wright: America's Master Architect*. New York: Abbeville Press, 1998. 
* Storrer, William Allin. *The Architecture of Frank Lloyd Wright: A Complete Catalog*. 3rd ed. Chicago: University of Chicago Press, 2007. 
* Storrer, William Allin. *The Frank Lloyd Wright Companion*. Chicago: University of Chicago Press, 1993. 

### Napili a liblibro a maipanggep kadagiti naisangayan a proyekto ni Wright
* Toker, Franklin. *Fallingwater Rising: Frank Lloyd Wright, E. J. Kaufmann, and America's Most Extraordinary House*. New York: Alford A. Knopf, 2003. 
* Whiting, Henry, II. *At Nature's Edge: Frank Lloyd Wright's Artist Studio*. Salt Lake City: University of Utah Press, 2007. 

## Dagiti akinruar a silpo
*
*
*Pundasion ni Frank Lloyd Wright Opisial a website ti pagsaadan
*Frank Lloyd Wright, Naipakasaritaan a Kagimongan ti Wisconsin