Metrosideros

Ti ***Metrosideros*** ket ti henero dagiti agarup a 60 a kayo ken babassit a mula, ken dagiti agkalatkat a kaaduan a mabirukan iti rehion ti Pasipiko iti pamilia ti Myrtaceae. Kaaduan dagiti porma a kayo ket bassit, ngem adda met dagiti dakkel a naipangpangruna dagiti sebbangan ti Baro a Selanda. Naala ti nagan manipud iti Taga-ugma a Griego iti *metra* wenno "heartwood" ken *sideron* wenno "landok". Ti kaaduan nga ammo a sebbangan ket dagiti pōhutukawa (*M. excelsa*), akin-amianan a rātā (*M. robusta*), ken akin-abagatan a rātā (*M. umbellata*) ti Baro a Selanda ken *[[Metrosideros polymorpha|ʻōhiʻa lehua]]*, (*M. polymorpha*), manipud iti Is-isla ti Hawaii.

## Pannakaiwarwaras
Ti *Metrosideros* ket maysa kadagiti kaaduan a naiwarwaras kadagiti henero ti agsabsabong a mula iti Pasipiko. Ti Baro a Caledonia ket addaan kadagiti 21 a sebbangan ti *Metrosideros*, ti Baro a Selandaket addaan iti 12, ti Baro a Guinea ken addaan iti 7 ken ti Hawaii ket addaan iti 5. Adda ti henero iti kaaduan kadagiti sabali a nangato nga Is-isla ti Pasipiko, a mairaman ti Is-isla ti Solomon, Vanuatu, Fiji, Samoa, Is-isla Cook, Polinesia a Pranses, Is-isla Bonin ken Isla Lord Howe, ngem awan manipud iti Mikronesia . Nairepresenta pay ti henero babaen ti maysa a sebbangan iti Filipinas, maysa iti Abagatan nga Amerika (Chile ken Arhentina), ken ti maysa iti ruar ti Abagatan nga Aprika. Nalag-an dagiti bukel ti *Metrosideros* ken nalakada a maiwaras babaen ti angin. Makalasat pay dagiti bukel kadagiti agyelo a temperatura, ken aginggana iti 30 nga aldaw a maiyuper iti naapgad a danum ken mabalinto pay laeng nga agtubo, isu ti gapuna ti kaadu a pannakaiwarwarasda. Masansanda a mabirukan a kas pionero a kayo kadagiti ayus ti lava ken kadagiti pantok ti bantay.

Misterio met daytoy kadagiti botanista iti Akin-abagatan a Hemisperio gapu ta, uray iti kalakaan a maiwaras iti adayo a distansia, daytoy a henero ket saan a mabirukan iti Australia.

## Rehistro ti posil

Napauten a naihipotesis a ti *Metrosideros* ket nagtaud manipud iti Baro a Selanda, ken naiwarwaras manipud idiay iti amin apaset ti Pasipiko. Daytoy ket gapu ti napauten a rehistro ti posil ti *Metrosideros* iti Baro a Selanda ken ti kaawan ti ania man a posil ti *Metrosideros* kadagiti sabali a masa ti daga ti Gondwanan. Ti kaduogan a konklusibo nga ebidensia ti posil ti *Metrosideros* iti Baro a Selanda ket dagiti posil ti bunga manipud kadagiti agtawen iti Mioseno a sedimento ti Manuherikia iti Tengnga nga Otago. Adda met nabaybayag a maysa a rehistro ti posil ti polen, ngem naipakita daytoyen a ti polen ti *Metrosideros* ket morpolohiko a kapada dagiti adu a sabali a henero iti kaunegan ti pamilia ti Myrtaceae ken isu a kasta, ti posil ti polen ket saan a maitalek a mausar a kas maysa a kaduogan a rehistro iti daytoy a henero.

Ti kaduogan a konklusibo a rehistro ti *Metrosideros* ket dagiti pisl a bunga ken dagiti sabong ti *[[Metrosideros leunigii]]*, ti maysa a naungawen a sebbangan, manipud kadagiti agtawen iti Oligoseno a sedimento iti Tasmania, Australia. Daytoy ket nakasisdsiddaaw gapu ta ti *Metrosideros* ket maysa kadagiti kaaduan a naiwarwaras a mula iti Pasipiko, ken awan ita nga aldaw iti Australia. Dagitoy a posil ket mabalin pay a mangiturong iti taudan manipud iti Australia para iti henero.

## Panangimuyong
Masansan a maimulmula ti *Metrosideros* para kadagiti napintas a sabong, kas dagiti kayo ti kalsada wenno dagiti hardin ti balay. Kadawyan a nalabbasit dagiti sabong, ngem adda met dagiti kultibar nga agmaris iti narangha, duyaw wenno puraw a sabsabong. Sumagmamano dagiti nagan a nailista kadagiti hortikultural a katologo ken dagiti sabali a pablaak, a kas ti *M. villosa* ken *M. vitiensis*, ket pudno dagitoy a nagnagan dagiti karuay wenno dagiti kultibar (kadawyan ti *M. collina*) imbes nga iti umiso a sientipiko a sebbangan. Ti pōhutukawa ti Baro a Selanda ket addaan kadagiti nadumaduma a kultibar a naimulmula iti Australia, Hawaii ken California ken naballigi daytoyen a naimula iti amianan ti Espania ken iti Is-isla ti Sicilia iti abagatan-laud bassit nga aplaya ti Britania, ngem dagiti sebbangan ket naikeddeng a maysa a makaraut a peste kadagiti parte ti Abagatan nga Aprika. Ti *[[Metrosideros kermadecensis]]* ket agdama a naturalisado iti Hawaii, ken mabalin nga agbalin daytoy a peste. Iti met sabali, dagiti nadumaduma a kultibar ti *M. collina* ken *M. polymorpha* ket aduda a naimulmula iti Baro a Selanda kadagiti nadumaduma a nagan. Masna a mabirukan ti *[[Metrosideros umbellata]]* iti abagatan ti nangruna a daga ti Baro a Selanda iti Is-isla Auckland iti 50° a latitud ti abagatan, ken ti katibkeran a kameng ti henero, ken adda dagiti bassit a naimuyongan nga espesimen nga agtubtubo iti Eskosia.

## Dagiti sebbangan ti ''Metrosideros''

;**Baro a Caledonia** 
* *[[Metrosideros brevistylis]]* 
* *[[Metrosideros cacuminum]]* 
* *[[Metrosideros cherrieri]]* 
* *[[Metrosideros dolichandra]]* 
* *[[Metrosideros elegans]]* 
* *[[Metrosideros engleriana]]* 
* *[[Metrosideros humboldtiana]]* 
* *[[Metrosideros laurifolia]]* 
* *[[Metrosideros longipetiolata]]* 
* *[[Metrosideros microphylla]]* 
* *[[Metrosideros nitida]]* 
* *[[Metrosideros operculata]]* 
* *[[Metrosideros oreomyrtus]]* 
* *[[Metrosideros paniensis]]* 
* *[[Metrosideros patens]]* 
* *[[Metrosideros porphyrea]]* 
* *[[Metrosideros punctata]]* 
* *[[Metrosideros rotundifolia]]* 
* *[[Metrosideros tardiflora]]* 
* *[[Metrosideros tetrasticha]]* 
* *[[Metrosideros whitakeri]]* 

**Abagatan nga Amerika**
* *[[Metrosideros stipularis]]* 

**Abagatan nga Aprika**
* *[[Metrosideros angustifolia]]* 

;**Baro a Selanda**

* *[[Metrosideros albiflora]]*  - Large white rātā
* *[[Metrosideros bartlettii]]*  - Bartlett's rātā
* *[[Metrosideros carminea]]*  - Carmine rātā
* *[[Metrosideros colensoi]]*  - Colenso's rātā
* *[[Metrosideros diffusa]]*  - White rātā
* *[[Metrosideros excelsa]]*  - Pōhutukawa
* *[[Metrosideros fulgens]]*  - Scarlet rātā
* *[[Metrosideros kermadecensis]]*  - Kermadec pōhutukawa (Is-isla Kermadec)
* *[[Metrosideros parkinsonii]]*  - Parkinson's rātā
* *[[Metrosideros perforata]]*  - Small white rātā
* *[[Metrosideros robusta]]*  - Akin-amianan a rātā
* *[[Metrosideros umbellata]]*  - Akin-abagatan a rātā

**Baro a Guinea**
* *[[Metrosideros arfakensis]]* 
* *[[Metrosideros cordata]]* 
* *[[Metrosideros ovata]]* 
* *[[Metrosideros parallelinervis]]* 
* *[[Metrosideros ramiflora]]* 
* *[[Metrosideros regelii]]* 
* *[[Metrosideros whiteana]]* 

**Filipinas**
* *[[Metrosideros halconensis]]* 

;**Hawaii**
* *[[Metrosideros macropus]]*  - *Lehua mamo* (Oʻahu)
* *[[Metrosideros polymorpha]]*  - *ʻŌhiʻa lehua*
* *[[Metrosideros rugosa]]*  - *Lehua papa* (Oʻahu)
* *[[Metrosideros tremuloides]]*  - *Lehua ʻāhihi* (Oʻahu)
* *[[Metrosideros waialealae]]*  (Kauaʻi, Molokaʻi, and Maui)

**Polinesia a Pranses, Pitcairn ken Is-isla Cook**
* *[[Metrosideros collina]]* 

**Fiji, Samoa ken Vanuatu**
* *[[Metrosideros gregoryi]]*  (Samoa)
* *[[Metrosideros ochrantha]]*   (Fiji)
* *[[Metrosideros tabwemasanaensis]]*  (Vanuatu)
* *[[Metrosideros vitiensis]]* 

**Is-isla ti Solomon**
* *[[Metrosideros salomonensis]]* 
* *[[Metrosideros tetragyna]]* 

**Isla Lord Howe**
* *[[Metrosideros nervulosa]]*  - Rosas ti bantay
* *[[Metrosideros sclerocarpa]]* 

**Is-isla Ogasawara**
* *[[Metrosideros boninensis]]* 

## Dagiti nagibasaran

* Simpson, P., 2005. Pōhutukawa & Rātā: *New Zealand's Iron-Hearted Trees*. Te Papa Press. 346 pp.
* Wagner, W.L., D. R. Herbst, and S.H. Sohmer. 1999. *Manual of the Flowering Plants of Hawaii*. Revised edition. University of Hawaiʻi Press and Bishop Museum Press, Honolulu. 1919 pp.
* 
* 
* 

## Dagiti akinruar a silpo