Dagiti bagi ti danum ti Azerbaijan

Dagiti **bagi ti danum ti [[Azerbaijan]]** ket napormada kadagiti napaut a heolohiko a paset ti panawen ken nakaro anagbaliw iti amin a paset iti dayta a paset ti panawen. Daytoy ket partikular a naebidensiaan babaen dagiti tidda dagiti taga-ugma a karayan a mabirukan iti amin a parte ti pagilian. Ti sistema ti danum ti pagilian ket agtultuloy nga agbalbaliw babaen ti impluensia dagiti masna a puersa ken dagiti inpakaammo iti tao nga aktibidad iti industria. Dagiti artipisial a karayan (dagiti imburnal) ken dagiti waig ket parte ti sistema ti danum ti Azerbaijan.

Ti hidrograpia ti Azerbaijan ket batayan a maitagikua iti labneng ti Baybay Kaspio.

## Dagiti karayan

Dagiti karayan ket mangporma iti kangrunaan a parte ti sistema ti danum ti Azerbaijan. Adda dagiti 8,359 a karayan iti nadumaduma a kaatiddog iti kaunegan ti Azerbaijan. Kadagitoy a 8,188 a karayan ket basbassit ngem  iti kaatiddog. Dagiti 24 laeng a karayan ti sumurok iti  iti kaatiddog.

Dagiti kadakkelan a karayan nga agayus iti pagilian ket:
* Kür, kangrunaan a taudan ti danum ken ti urat ti pagilian
* Araz
* Qanıx, mabirukan idiay Alazan
* Qabırlı, ammo pay a kas Iori
* Khrami
* Samur
* Pirsaatçay
* Bolgar-Chay, mabirukan idiay Distrito ti Jalilabad
* Ağstafa
* Hekeriychay, ammo pay a kas Hekeri
* Kurekchay
* Tərtərçay
** Ağdabançay
** Levçay
** Turağayçay
* Türyançay
* Vilesh
* Qarqarçay

### Sistema ti karayan
Dagiti karayan idiay Azerbaijan ket mabalin a mabingbingay kadagiti tallo a grupo:
#Dagiti labneng ti karayan Kur (Qanix, Qabirri, Turyan, Agstafa, Shekir, Terter, Khachin, kdpy.)
#Dagiti labneng ti karayan Araz (Arpachay, Nakhchivan, Okhchu, Hekeri, Kondelenchay, etc.)
#Dagiti karayan, a dagus nga agayus iti Babay Kaspi (Samur, Gudyal, Velvele, Vilesh, Lenkeran, kdpy.)

Ti sistema ti karayan ti Azerbaijan ket agbalbaliw babaen ti mpluensia dagiti nadumaduma a pisiograpiko a banag: klima, langa ti daga, heolohikal nga estruktura, daga ken mulmula.
Umad-adu iti densidad ti network ti karayan, kalpasanna agin-inuto a bumassit kadagiti nangatngato nga altitud. Malaksid para iti rehion ti Talysh (1.6-2.2 km/km²), ti densidad ti sistema ti karayan ket nanagatngato iti (1-2 km/km²) kadagiti 1,000-2,500 a kilometro, bayat nga itilugar ti banbantay ti Talysh ket kangatuan iti 1.6-2.2 km/km² iti 500-1,000 km. Ti agpakatengnga a densidad ti sistema ti karayan ti Azerbaijan ket 0.39 km/km². Ti densidad ket nababbaba pay ngem iti 0.05 km/km² kadagiti tanap.

### Kura ken Aras

Ti Kur ken Aras ket dagiti kaatiddogan a karayan idiay Azerbaijan.Agayusda babaen ti Tanap ti Kur-Araz. Dagiti karayan a dagus nga agayus iti Baybay Kaspio, ket kangrunaanda nga agtaud manipud iti amianan-akindaya a bakras ti Kalatakan a Kaukaso ken Banbantay Talysh ke agayus iti igid dagiti tanap ti Samur-Devechi ken Lenkeran.

Ti kalawa ti labneng ti Karayan Kura (86,000&nbsp;km²) aginggana iti pagtumpongan iti Karayan Aras ket basbassit ngem ti labneng ti danum ti Aras  (101,937&nbsp;km²). Ti karayan ket matawtawagan pay laeng iti Kura iti pagtumpungan gapu ta ti agpang ti danum ti Kura ket manindua nga ad-adalem ngem ti Karayan Aras.

## Dagiti danaw

* Ağgöl
* Ajinohur
* Alagöl
* Boyukshor
* Göygöl
* Hajikabul
* Jandari
* Maral-gol
* Masazirgol
* Sarysu, ti kadakkelan a danaw babaen ti kalawa ken tomo

## Dagiti pagyanan ti danum

Sumurok a 60 dagiti nabangonen a pagyanan ti danum tapno maregulado ti ayus ti karayan idiay Azerbaijan. Ti pannakabukel dagitoy apagyanan ti danum ket maysa kadagiti pamay-an a naaramid tapno mainut ti panagusar ti danum ken dagiti rekurso ti enerhia.

Dagiti kadakkelan apagyanan ti danum ket:
* Agstafachay
* Araz
* Jeyranbatan
* Khanbulanchay
* Mingachevir, ti kadakkelan a Pagyanan ti danum ti babaen ti kalawa
* Sarsang
* Shamkir
* Varvara
* Vileshchay
* Yenikend

Dagiti Pagyanan ti danum ti idiay Azerbaijan ket nadesinioda para kadagiti naduamduma a panggep, bayat a dagiti sabali nga alog ket eksklusiboda a naus-usar para iti panagsibog.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Scientific-Research Instituto pra iti Hidrometeorolohia