Dagiti rehion ti Filipinas

Idiay Filipinas, dagiti **rehion** (), (ISO 3166-2:PH) ket dagiti administratibo a pannakabingbingay a ti nangruna a serbina ket ti mangurnos dagiti probinsia () ti pagilian para iti panagipalaka ti administrasion. Iti agdama, ti purpuro a republika ti Filipinas ket nabingbingay kadagiti 17 a rehion (16 nga administratibo ken 1 nga autonomo). Kaaduan kadagiti opisina ti nailian a gobierno ket mangitedda kadagiti serbisio babaen kadagiti rehional a sangada imbes a ti kadda kadagiti dagus nga opisina ti probinsia. Dagitoy a rehional nga opsina ket kadawyanda (ngem saan a kankanayon) nga adda iti siudad a naidesignado a kas rehional a sentro.

Dagiti rehion ket agtagikuada met iti sabali a lokal a gobierno, malaksid iti Agwaywayas a Rehion ti Bangsamoro iti Muslim a Mindanao, nga addaan iti maysa a nabutosan a rehional nga asemblia ken gobernador. Ti Rehion Administratibo ti Kordiliera ket kasisigud idi a naikeddeng nga agwaywayas (Agwaywayas a Rehion ti Kordiliera), ngem gapu kadagiti napaay a plebisito,  ti kasasaadna a tentatibo nga administratibo a rehion ket awan inggana a naipapaut.

## Pakasaritaan
Immuna a rimsua dagiti rehion idi Septiembre 24, 1972, idi dagiti probinsia ti Filipinas ket naurnosda kadagiti sangapulo ket maysa a rehion babaen ti Presidential Decree № 1 a kas parte ti *Integrated Reorganization Plan* ni Presidente Ferdinand Marcos.

Manipud iti daytan apanawen, napartuaten dagiti sabali a rehion ken adda met dagiti dadduma a probinsia a naiyakar manipud iti maysa a rehion iti sabali.

* Hunio 22, 1973: naiyakar idi ti Pangasinan manipud iti Rehion III iti Rehion I.
* Hulio 7, 1975: napartuat ti *Rehion XII* ken adda bassit a panagurnos manen kadagiti rehion ti Mindanao.
* Hulio 25, 1975: nairangarang a kas dagiti Agwaywayas a Rehion ti *Rehion IX* ken *XII* iti Akinlaud ken Tengnga a Mindanao.
* Agosto 21, 1975: nabingbingay ti *Rehion IX* iti *Sub-Rehion IX-A* ken *Sub-Rehion IX-B*. Bassit a panagurnos manen kadagiti dadduma a rehion ti Mindanao.
* Nobiembre 7, 1975: napartuat ti *Metropolitano a Manila*.
* Hunio 2, 1978: nairangarang ti *Metropolitano a Manila* a kas ti *[[Metro Manila|Nailian a Kapitolio a Rehion]]*.
* Hulio 15, 1987: napartuat ti *[[Rehion Administratibo ti Kordiliera]]*.
* Agosto 1, 1989: napartuat ti *[[Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao]] (ARMM)*. naipasubli ti *Rehion XII* iti maysa nga administratibo a rehion.
* Oktubre 23, 1989: Immuna a pannakapartuat iti *Agwaywayas a Rehion ti Kordiliera*. Napaay ti ratipikasion babaen dagiti agtataeng iti maysa a plebisito.
* Oktubre 12, 1990: *Bilin Ehekutibo 429* babaen ni Presidente Corazon Aquino tapno maurnos manen dagiti rehion ti Mindanao ngem saan a napasamak ti panagurnos manen (gapu ti kaawan ti magastos ti gobierno).
* Pebrero 23, 1995: napartuat ti *Rehion XIII* (napartuat ti Caraga) ken tibassit a panagurnos manen kadagiti dadduma a rehion ti Mindanao. Naiyakar ti Sultan Kudarat iti *Rehion XI*.
* 1997: Bassit a panagurnos manen kadagiti dadduma a rehion ti Mindanao.
* Disiembre 22, 1997: Maikadua a pannakapartuat iti *Agwaywayas a Rehion ti Kordiliera*. Napaay ti ratipikasion babaen dagiti agtataeng iti maysa a plebisito.
* Disiembre 18, 1998: naisubli ti Sultan Kudarat iti *Rehion XII*.
* Marso 31, 2001: naipadakkel ti *[[Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao|ARMM]]*.
* Septiembre 19, 2001: kaaduan kadagiti rehion ti Mindanao ket naurnosda manen ken adda metdagiti nanaganan manen.
* Mayo 17, 2002: napartuat ti *Rehion IV-A ([[Calabarzon]])* ken *Rehion IV-B ([[Mimaropa]])* manipud iti dati a *Rehion IV ([[Akin-abagatan a Tagalog]])*. Naiyakar ti Aurora iti *Rehion III*.
* Mayo 23, 2005: naiyakar ti Palawan manipud iti *Rehion IV-B* iti *Rehion VI*; nanaganan manen ti *Mimaropa* iti *Mimaro*.
* Agosto 19, 2005: Naiyakar ti Palawan iti *Rehion VI* gapu ta temporario a saan a maus-usar wenno nasuspende.
* Mayo 29, 2015: napartuat ti *[[Rehion ti Isla ti Negros]] (NIR)*. Ti Negros Occidental ken Bacolod manipud iti *Rehion VI* ken Negros Oriental manipud iti *Rehion VII* ket naiyakarda tapno mapartuat ti baro a rehion.
* Hulio 17, 2016: Inpatakder ti *Tignay ti Republika Blng. 10879* ti *Rehion ti Akin-abagatan a Tagalog* (Rehion ti MIMAROPA) manipud iti dati a *Rehion IV-B* (nanginagan laeng manenn daytoy ken ti saan a panangituloy ti panangikeddeng ti "Rehion IV-B" gapu ta awan met dagiti panagbaliw kadagiti pagbeddengan).
* Agosto 9, 2017: pinirmaan ni Presidente Rodrigo Duterte ti * Bilin Ehekutibo Blng. 38* a mangwaswas ti Rehion ti Isla ti Negros.

## Listaan dagiti rehion

### Dagiti administratibo a rehion

Manipud idi Agosto 2017, ti Filipinas ket buklen dagiti 17 nga administratibo a rehion, ken maysa kadagitoy ket autonomo. Dagitoy a rehion ket naurnosda babaen ti heograpia kadagiti tallo a grupo ti isla ti Luzon, Visayas ken Mindanao.

Dagiti nagan ti rehion ti CALABARZON, MIMAROPA, ken SOCCSKSARGEN ket dagiti akronimo a mangibagbaga kadagiti komponente a probinsiada ken dagiti siudad; ken naipadakkel dagiti letra kadagiti opisial a dokumento ti gobierno.

* *Dagiti komponente a yunit ti lokal a gobierno*: ti datos ti batong ket limitado kadagiti nangruna nga LGU, a maitunos kadagiti mangbukel a probinsia, dagiti *urbano unay* a siudad ken dagiti *nawaya a komponente* a siudad, ken dagiti pay nawaya nga ili ti Pateros. Amin dagiti nagan ti siudad, malaksid kadagiti adda iti Nailian a Kapitolio a Rehion, ket *nakairigda*.
* *Lokasion*: ti batong ti  mapa ti lokasion ket mabalin a maurnos manipud iti Amianan-aginggana iti-Abagatan, Laud-aginggana iti-Daya.

### Dagiti rehion ti ukoman
No maikeddeng iti ukoman, naipangpangruna iti umuna ken maikadua nga agpang dagiti korte, ti pagilian ket nabingbingay kadagiti rehion ti ukoman a kas inted babaen ti *[[Batas Pambansa]] Bilang 129*.  Ti sakup dagitoy a rehion ti ukoman ket kadawyanda a maitunos kadagiti administrtibo a rehion iti Ehekutibo a sanga ti gobierno.

## Dagiti naisingasing a rehion
* Bangsamoro (naisingasing a kas mangsukat iti ARMM. Mangiraman kadagiti lugar iti ruar ti agdama nga ARMM.)
* Cordillera Autonomous Region (naisingasing a pagbaliwen ti Rehion Administrtibo ti Kordiliera iti agwaywayas a rehion.)

## Dagiti awanen a rehion
Ti sumaganad ket dagiti awanen a rehion, nailistada nga agraman kadagiti agdama a kasasaadda:
* Akin-abagatan a Tagalog (*Rehion IV*, nabingbingay itan iti *[[CALABARZON]]* ken *[[MIMAROPA]]*)
* Akinlaud a Mindanao (ninaganan manen a kas *[[Peninsula ti Zamboanga]]*, naidesgnado pay laeng a kas *Rehion IX*)
* Tengnga a Mindanao (kaaduan itan a kas *[[SOCCSKSARGEN]]*, naidesgnado pay laeng a kas *Rehion XII*)
* Akin-abagatan a Mindanao (ninaganan manen a kas *[[Davao Region]]*, naidesgnado pay laeng a kas *Rehion XI*)
* Rehion ti Isla ti Negros (nawaswas; naisubli ti Negros Occidental iti Laud a Visayas ken ti Negros Oriental iti Tengnga a Visayas)

## Kitaen pay
* ISO 3166-2:PH

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* National Statistical Coordination Board 
* National Statistics Office