open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Miguel Ángel Asturias

Ni **Miguel Ángel Asturias Rosales** (Oktubre 19, 1899&nbsp;– Hunio 9, 1974) ket maysa idia a nangabak ti Premio Nobel a Guatemalteko a mannaniw, nobelista, dramaturgo, agiwarwarnak ken diplomatiko. Ni Asturias timmulong a nangipasdek ti panagparawad ti Latin nga Amerikano a literatura iti kadawyan a Lumaud a kultura, ken timmulong pay a nakaala kadagiti panakapansin ti kinapangruna dagiti patneng a kultura, a naipangpangruna iti pagilianna a Guatemala.
Nelly Sachs

Ni **Nelly Sachs** (10 Disiembre 1891 – 12 Mayo 1970) ket maysa idi a Hudio Aleman a mannaniw ken dramaturgo a dagiti pannakasanayna a nagbanagan manipud ti ibabangon dagiti Nazi idiay Europa idi las-ud ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat ket nangibalbaliw kaniana iti maysa a  makatignay a pannakangiwat a babai para iti ladingit ken dagiti karayo dagiti kailianna a  Hudio. Ti kalatakan a naamammuan a pabuyana ket ti *Eli: Ein Mysterienspiel vom Leiden Israels* (1950); dagiti dadduma pay nga obrana ket mairaman dagiti daniw ti "Zeichen im Sand" (1962), "Verzauberung" (1970), ken dagiti urnong ti daniw ti *In den Wohnungen des Todes* (1947), *Flucht und Verwandlung* (1959), *Fahrt ins Staublose* (1961),ken *Suche nach Lebenden* (1971).
Shmuel Yosef Agnon

Ni **Shmuel Yosef Agnon** (), (Hulio 17, 1888 – Pebrero 17, 1970) ket maysa idi a Premio Nobel a laureado a mannurat ken maysa kadagiti sentro a pigura iti moderno a Hebreo a piksion. Iti Hebreo, isu ket naamammoan babaen ti akronimo a **Shai Agnon** (**ש"י עגנון**). Iti Inggles, dagiti obrana ket naipablaak babaen ti nagan a **S. Y. Agnon**.

Ni Agnon ket naipasngay idi idiay Galicia, Austro-Hungaro nga Imperio (tattan ket ti Ukrania). Isu ket immalis idiay Britaniko a Bilin iti Palestina, ken pimmusay idiay in Herusalem, Israel.
Mikhail Sholokhov

Ni **Mikhail Aleksandrovich Sholokhov** () ( – Pebrero 21, 1984) ket maysa idi a Sobiet/Ruso a nobelista ken nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1965. 

}
Giorgos Seferis

Ni **Giorgos** wenno **George Seferis** (Γιώργος Σεφέρης) ket parbo a nagan ni **Geōrgios Seferiádēs** (Γεώργιος Σεφεριάδης,  – Septiembre 20, 1971). Maysa isuna kadagiti kangrunaan  a Griego a mannnaniw iti  makai-20 a siglo, ken maysa a Nobel a laureado. Maysa pay isuna idi a diplomatiko ti Griego a Ganganaet a Serbisio, a naitudon  isuna a Embahador idiay UK, daytoy ket puesto a tinengngel na manipud idi 1957 aginggana idi 1962.
John Steinbeck

Ni **John Ernst Steinbeck, Jr.** (Pebrero 27, 1902&nbsp;– Disiembre 20, 1968) ket maysa idi nga Amerikano a mannurat. Isu ket kaaduan a naamammuan para iti nobel a nangabak ti Premio Pulitzer Prize iti *[[Ti Pungtot dagiti Ubas]]* (1939), *[[Daya ti Eden (nobela)|Daya ti Eden]]* (1952) ken ti nobela ti*[[Of Mice and Men|Dagiti Bao ken Lallaki]]* (1937). Isu ket nagsurat kadagiti duapulo ket pito a libro,mairaman dagiti sangapulo ket innem a nobela, innem a saan apiksion a liblibro, ken lima nga urnong dagiti ababa a sarita, ni Steinbeck ket nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1962.

## Dagiti nota

## Dagiti nagibasaran

* DeMott, Robert ken ni Steinbeck, Elaine A., eds. *John Steinbeck, Dagiti Nobela ken Sarsarita 1932–1937* (Biblioteka ti Amerika, 1994) 

## Dagiti akinruar a silpo
Ivo Andrić

Ni **Ivo Andrić** (, ; Oktubre 9, 1892 – Marso 13, 1975) ket maysa a Yugoslav a nobelista, mannurat ti ababa a sarita, ken ti nangabak ti Premio Nobel iti Literatura idi 1961. Dagiti sinusuratna ket kangrunaan a maipanggep kadgiti kabibiag idiay katutubo a nagtaengan na a Bosnia babaen ti Imperio ti Ottoman. Ti katutubo a balayna idiay Travnik ket napagbalin a maysa a Museo, ken daydi Belgrade a nagtaengan na idiay Andrićev Venac ket ditoy ti nagyanan ti Museo iti Ivo Andrić.

## Dagiti nagibasaran
Boris Pasternak

Ni **Boris Leonidovich Pasternak** (; 30 Mayo 1960) ket maysa idi a nobelista, mannaniw, ken agipatpatarus ti literatura iti pagsasao a Ruso. Idiay katutubo na a Rusia, ti antolohia ni Pasternak a *Ti Kabsat ko a Babai, Ti Biag ko*, ket maysa kadagiti kaimpluensian nga urnong a naipablaak iti Pagsasao a Ruso. Ken dagiti teatriko nga impatarusna a Goethe, Schiller, Pedro Calderón de la Barca, ken William Shakespeare ket agnanayon a nasiglat kadagiti agbuybuya a Ruso.
Odysseas Elytis

Ni **Odysseas Elytis** (, naipasnga a kas ni Οδυσσέας Αλεπουδέλης; Nobiembre 2, 1911 – Marso 18, 1996) ket naipanunotan a kas maysa a nangruna a simbolo iti romantiko a modernismo idiay Gresia ken iti Lubong. Idi 1979 isu ket nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura.

## Biograpia
Isu ket kaputotan dagiti Alepoudelis, ti maysa a daan a maipapan ti industria a pamilia manipud idiay Lesbos, ni Elytis ket naipasngay idiay Heraklion idiay isla ti Crete, idi Nobiembre 2, 1911. Idi kalpasanna ti pamilian ket immalisda idiay Atenas, a daytoy a mannaniw ket nagturpos ti nangato a pagadalan ken kalpasan daytoy ket nangala kadagiti kurso a kas maysa a mangsalaknib-gupit idiay Pagadalan ti Linteg iti Unibersidad ti Atenas.

Idi 1935 ni Elytis ket nangipablaak ti immuna a daniwna idiay warnakan ti *Baro a Sursurat* (*Νέα Γράμματα*) iti panangiawawis kadagiti gayyemna a kas ni George Seferis. Ti inserrekna ket adda ti naisangsangyan a naindagaan ken kasisigud a porma a nakaitulong ti panangirugi ti baro a panawen kadagiti Griego a daniw ken dagiti simmaruno a panagreporma kalpasan ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat.

Manipud idi 1969–1972, babaen ti Griego hunta ti milisia iti 1967–1974, ni Elytis ket bukod timmalaw idiay Paris. Isu ket nairomantiko a naikapet iti lisrisista ken musikologo a ni Mariannina Kriezi, nga isu ket nangpataud ken nangisangaili ti naisalaysayan a radio a waragawag ti ubbing ti "Ditoy Lilliput a Daga". Ni Elytis ket nakaro idi a pribado ken kinaykayatna ti agmaymaysa iti panagsukisokna kadagiti kinaumnona iti naindaniwan akinapudno ken panakasanay.

### Ti gubat
Idi 1937 isu ket naserbi kadagiti milisia a kammasapulan. A kas maysa a buyot a kadete, isu ket simre ti Nailian a Pagadalan ti Milisia idiay Corfu. Idi las-ud ti gubat isu ket naidutoka kas Maikadua a Teniente, immuna anaikameng idiay Kuartel ti Umuna Kuerpo ti Buyot, ken kalpasan daytoy isu ket naiyalis iti Maika-24 a Rehimento, kadagiti umuna a linia ti gubatanon. Ni Elytis ket sagpaminsan idi a nangipabpablaak kadagiti daniw ken salaysay kalpasan ti panagipadasna iti literario a lubong.

Isu ket kameng idi ti Gunglo ti Griego a Kritiko ti Arte, AICA-Hellas, Sangalubongan a Gunglo dagiti Kritiko ti Arte.

### Direktor ti programa para iti ERT
Isu ket namidua a Programa Direktor iti Griego a Nailian a Pundasion ti Radio (1945–46 ken 1953–54), Kameng ti Administratibo a Konsilo ti Griego a Nailian a Teatro, Presidente iti Administratibo a Konsilo iti Griego a Radio ken Telebision ken kameng pay iti Panakiuman a Komite iti Griego a Nailian nga Organisasion ti Turista iti *[[Atenas a Piestal]]*. Idi 1960 isu ket nagunggunaan ti Premio ti Umuna nga Estado a Daniw, idi 1965 ti Urnos iti Piniks ken idi 1975 isu ket nangunggunaan ti Doctor Honoris Causa iti Pakultad iti Pilosopia idi Unibersidad ti Thessaloniki ket nakaawat ti Pammadayaw a Panakaumili idiay Ili iti Mytilene.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Vicente Aleixandre

Ni **Vicente Pío Marcelino Cirilo Aleixandre y Merlo** (Abril 26, 1898 – Disiembre 14, 1984) ket maysa idi nga Espaniol a mannaniw a naipasngay idiay Seville.Ni  Aleixandre ket nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1977. Isuna ket kameng iti Kaputotan iti '27. Pimmusay isuna idiay Madrid idi 1984.

## Dagiti nagibasaran
Eugenio Montale

Ni **Eugenio Montale** (Oktubre 12, 1896 &ndash; Septiembre 12, 1981) ket maysa idi a mannaniw nga Italiano, mannurat ti prosa, editor ken agipatpatarus, nagungunaan isuna ti Premio Nobel iti Literatura idi 1975.
Harry Martinson

Ni **Harry Martinson** (Mayo 6, 1904 &ndash; Pebrero 11, 1978) ket maysa idi a Sueko a marinero, mannurat ken mannaniw. Idi 1949 nabutosan isuna idiay Suéko nga Akademia. Nagungunaan isu a ti naikumaduaan a Premio Nobel iti Literatura idi 1974 a kaduana ti Suéko a ni Eyvind Johnson. Ti panakapili para kenni Eyvind Johnson kenni Harry Martinson ket addan ti maysa kontrobersial ngamin ket dagitoy a dua ket kameng da iti Nobel. Isuda kenni Graham Greene, Saul Bellow ken Vladimir Nabokov ket paborito a kandidato iti dayta a tawen.
Eyvind Johnson

Ni **Eyvind Johnson** (29 Hulio 1900 &ndash; 25 Agosto 1976) ket maysa idi a Sueko a mannurat. Isu ket nagbalin a kameng ti Sueko nga Akademia isi 1957 ken nakibinningay ti Premio Nobel iti Literatura kenni Harry Martinson isi 1974 nga addaan iti dakamat iti: *para iti naratibo nga arte, nga adayo a makitkita kadagiti daga ken panpanawen, iti serbisio iti wayawaya*.

Ni Johnson ket naipasngay idi a kas ni Olof Edvin Verner Jonsson idiay purok ti Svartbjörnsbyn idiay parokia ti Överluleå, idiay asideg ti ili ti Boden idiay Norrbotten. Maipakpakita idi Boden ti bassit a balay a dimmakkelanna.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Kagimongan ni Eyvind Johnson
Salvatore Quasimodo

Ni **Salvatore Quasimodo** (; Agosto 20, 1901 &ndash; Hunio 14, 1968) ket maysa idi nga Italiano a mannurat ken mannaniw. Idi 1959 nagunggunaan isuna ti Premio Nobel iti Literatura "para iti lirikal a daniwna, nga addaan ti insendio a panagyebkas ti nakalkaldaang a kapadasan iti biag iti bukod tayo a panawen". A nairaman ni Giuseppe Ungaretti ken Eugenio Montale, isu ti maysa a kangrunaan nga Italiano a mannaniw iti maika-20 a siglo.
Saint-John Perse

Ni **Saint-John Perse** (umuna a **Saint-Leger Leger**, a parbo a nagan ni **Alexis Leger**) (31 Mayo 1887&ndash;20 Septiembre 1975) ket maysa idi a Pranses a mannaniw, isu ket nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1960 "para iti nagalindayag a panagluas ken mananglukat nga imahen kadagiti daniw na." Isu ket maysa pay a kangrunaan a Pranses a diplomatiko manipud idi 1914 aginggana idi 1940, a kalpasan daytoy ket nagnanayon a nagtaeng idiay Estados Unidos aginggana idi 1967.

## Biograpia
Ni Alexis Leger ket naipasngay idiay Pointe-à-Pitre, Guadeloupe. ti nagayad nga apong na, ket maysa a paradawat, ken nagtaeng idiay Guadeloupe idi 1815. Ni apong ken amana ket paradawat da pay; ti amana ket kameng pay ti Konsilo ti Siudad. Ti Leger a pamilia ket adda dua a bukod da a plantasion, ti maysa ket para iti kape (La Joséphine) ken ti sabali ket para iti asukar (Bois-Debout).
Patrick White

Ni **Patrick Victor Martindale White** (28 Mayo 1912 – 30 Septiembre 1990), ket maysa idi nga Australiano a mannurat, kaaduan a naipammategan a maysa a kangrunaan a nobelista ti pagsasao nga Inggles iti maika-20 a siglo. Manipud idi 1935 aginggana idi pimmusay, isuna ket nagipablaak kadagiti 12 a nobela, dua nga unong dagiti ababa a sarita ken walo a pabpabuya.
Unibersidad

Ti maysa nga **unibersidad** (, 'maysa a sibubukel') ket ti maysa a patakder iti nangatngato (wenno maikatlo nga agpang) nga  edukasion ken pagsukisokan, a manggunguna kadagiti grado ti akademiko kadagiti nadumaduma a disiplina ti akademiko. Kadawyan a nagited dagiti unibersidad iti *undergraduate* ken *postgraduate* nga edukasion.

Naala ti balikas nga *unibersidad* manipud iti Latin  ti *universitas magistrorum et scholarium*, nga agarup a ti kayatna a sawen ket "komunidad dagiti manursuro ken dagiti eskolar". Ti moderno a sistema ti unibersidad ket addaan kadagiti ramut iti Europeano a mediebal nga unibersidad, a napartuat idi idiay Italia a nagtaud manipud kadagiti katedral nga eskuela para iti klero iti las-ud ti Nangato a Tengnga a Panpanawen.

## Pakasaritaan
### Panangipalawag
Ti kasisigud a balikas iti Latin ti *universitas* ket sapasap a mangibaga iti "maysa a bilang dagiti tao a mainaig iti maysa a bagi, maysa a kagimongan, kompania, komunidad, timpuyog, korporasion, kdpy". Iti panawen ti irurumsua ti biag iti urbano nga ili ken dagiti mediebal a timpuyog, dagiti espesialisado a "gunglo dagiti estudiante ken dagiti manursuro nga addaan kadagiti kolektibo a legado a karbengan a kadawyan a pasiguraduan babaen dagiti kapitulo nga inted babaen dagiti prinsesa, dagiti nangato ti ranggona a klero, wenno dagiti ili a pakabirukanda" ket nagbalin a nanaganan babaen ti daytoy a sapsap a termino. Kas met dagiti sabali a timpuyog, bukod dagitoy a naregregulado ken mangikeddeng kadagiti kualipikasion dagiti kamengda.

Iti moderno a panagusar iti balikas, nagbalinen a ti kayatna a sawen a kas ti "Maysa a patakder iti nangatngato nga edukasion a mangipaay iti matrikula kadagiti nangruna a saan a bokasional a suheto ken kadawyan nga addaan iti bileg a mangiyasping kadagiti grado," nga addaan iti nasapsapa a panangiyunay-unay iti korporado a gunglona a naikeddeng a kas naipakasaritaan a maipakat kadagiti Mediebal nga unibersidad.

Ti kasisigud a balikas iti Latin ket mangibagbaga kadagiti patakder ti pagbasaan a mangungguna iti grado iti Akinlaud ken Tengnga nga Europa, nga adu idi daytoy a porma ti legado a gunglo ken ti nakaiwarwarasan dagitoy a patakder iti likmut iti lubong.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Dagiti akinruar a silpo

* 
*
Webmaster

Ti **webmaster** (manipud ti web ken master), matawtawagan pay ti **arkitekto ti web**, **agparparang-ay iti web**, **mannurat ti sitio**,wenno**administrador ti website**, ket isu ti tao nga akinrebbeng para iti panagtaripato ti maysa weeno dagiti adu a website.  Dagiti rebbeng ti webmaster ket mabalin a mairaman ti panangisegurado a nasayaat nga agan-andar dagiti server ti web, hardware ken sopwer, mangidaremdem iti website, agpataud ken mangbaliw kadagiti panid ti web, A/B a panagsubok, mangsungbat kadagiti komentarios, ken mangsukisok ti trapiko babaen ti sitio.  Kas sapasap nga alagaden , dagiti propesional a  webmaster ken "naskenda a nalaing kadagiti sopwer ti negosio ti Web, sopwer ti panagproseso ti bayad, ken sopwer ti seguridad. Dagiti webmaster ket mabalinda a  iti kalaing iti HTML a mangimaton kadagiti amin wenno amin nga aspeto ti panagpaandar ti web. Depende iti kasasaad dagiti imatonanda a website, dagiti webmaster ket kadawyan nga ammoda dagiti lengguahe ti eskritu a kas ti JavaScript, ColdFusion, .Net, PHP ken Perl. Mabalinda pay nga mmo koma a mangpataray kadagiti server ti web a kas ti Apache HTTP Server (Apache) wenno ti Internet Information Services (IIS) ken isuda ket mabalinda nga administrador ti server. 

## Dagiti nagibasaran
Juan Ramón Jiménez

Ni **Juan Ramón Jiménez Mantecón** (23 Disiembre 1881 &ndash; 29 Mayo 1958) ket maysa idi nga Espaniol a mannaniw, a nangunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1956. Maysa kadagiti kangrunaan a kontribusion ni Jiménez iti moderno a dandaniw ket ti panangipatakder na to Pranses a konsepto iti "puro a dandaniw."
Halldór Laxness

Ni **Halldór Kiljan Laxness**  (naipasngay a kas ni **Halldór Guðjónsson**) (23 Abril 1902 – 8 Pebrero 1998) ket maysa idi nga Islandes a mannurat iti maika-20 a siglo. Iti kabibiagna ni Laxness ket nagsursurat kadagiti daniw, artikulo para kadagiti warnakan, pabuya ti teatro, managbaniaga a literatura, ababa a sarsarita, ken dagiti nobela. Dagiti nakaimpluensia kaniana kadagiti panagsursurat na ket mairaman ni August Strindberg, Sigmund Freud, Sinclair Lewis, Upton Sinclair, Bertolt Brecht ken ni Ernest Hemingway. Idi 1955 nagunggunaan isuna ti Premio Nobel iti Literatura, isuna laeng ti tao a nanipud idiat Islalandia ti nangabak iti daytoy a premio.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Gaddang

Ti **pagsasao a Gaddang** ket us-usaren ti 30,000 nga agsasao iti Filipinas, iti Abagatan-a-Daya a probinsia ti Nueva Vizcaya ken Isabela ken dagiti nagimigrante iti Asia, Australia, Kanada, Europa, Tengnga a Daya, Nagkaykaysa a Pagarian ken Estados Unidos. Kadduan kadagiti agar-aramat iti pagsasao a Gaddang ket ammoda met ti agsao iti Ilokano, ti patneng a pagsasao ti Amianan a Luzon. Ti Gaddang ket naadaw iti sao a "Pudot". Kaarngida ti Ibanag, Itawes, Agta, Atta, Yogad, Isneg ken Malaweg.

## Dagiti uni
### Ponologo
Ti Gaddang ket maysa kadagiti pagsasao iti Filipinas a saan a mairaman kadagiti - nga alopono.

## Gramatika
### Pananginagan

## Dagiti nagibasaran
Karl Adolph Gjellerup

Ni **Karl Gjellerup** (Hunio 2, 1857 &ndash; Oktubre 13, 1919) ket maysa idi a Danes a mannaniw ken nobelista a kaduana ti kailianna a ni Henrik Pontoppidan ket nagunggunaan da ti Premio Nobel iti Literatura idi 1917.

}}
Henrik Pontoppidan

Ni **Henrik Pontoppidan** (Hulio 24, 1857 – Agosto 21, 1943) ket maysa idi a realista a mannurat a nakibinningay kenni Karl Gjellerup ti Premio Nobel iti Literatura idi 1917 para iti "autentiko a deskripsionna iti agdama a kabibiag idiay Dinamarka."
Knut Hamsun

Ni **Knut Hamsun** (Agosto 4, 1859 &ndash; Pebrero 19, 1952) ket maysa idi a Norwego a mannurat, a nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1920. Nadayawan isuna babaen ni Ari Haakon VII iti Norwega a kas ti *Kararua ti Norwega*. 

## Dagiti nagibasaran
Anatole France

Ni **Anatole France** () (16 Abrill 1844 &ndash; 12 Oktubre 1924), naipasngay a kas **François-Anatole Thibault**, , ket maysa a Pranses a mannaniw, agiwarwarnak, ken nobelista. Naipasngay idiay Paris, ken pimmusay idiay Saint-Cyr-sur-Loire.Isu ket maysa a naim-balligian a nobelista, nga addaan kadagiti kalaingan a nailaklako. Isuna ket kameng iti *[[Académie française]]*, ken nangabak ti Premio Nobel iti Literatura para iti panakaibigbigan kaniana kadagiti kagun-odan na iti literatura.

## Dagiti nagibasaran
Jacinto Benavente

Ni **Jacinto Benavente y Martínez** (Agosto 12, 1866 – Hulio 14, 1954) ket maysa kadagiti kangrunaan nga Espaniol a dramatista iti maika-20 a siglo. Nagunggunaan isuna ti Premio Nobel iti Literatura idi 1922.
W. B. Yeats

Ni **William Butler Yeats** ( ; 13 Hunio 186528 Enero 1939) ket maysa idi nga Irlandes a mannaniw ken maysa kadagiti kangrunaan a pigura iti literatura ti maika-20 a siglo.

## Dagiti akinruar a silpo
Władysław Reymont

Ni **Władysław Stanisław Reymont** (Mayo 7, 1867 idiay Kobiele Wielkie &ndash; Disiembre 5, 1925) ket maysa idi a POlako a nobelista ken nagunggunaan iti Premio Nobel iti Literatura. Ti kangrunaan nga obrana ket ti nobel a *[[Chłopi]]* ().

## Dagiti nagibasaran
George Bernard Shaw

Ni **George Bernard Shaw** (26 Hulio 18562 Nobiembre 1950) ket maysa idi nga Irlandes a dramaturgo ken ti kimmaduaan a nangbangon ti Pagadalan ti Ekonomia ti Londres. Urayno ti immuna a nagganansia a panagsuratna idi ket ti musika ken literario a kritisismo, nga iti kapasidad ket nagsurat kadagiti adu a nangato ti artikulona a paset ti panagsursurat, ti kangrunaan a kalaingna idi ket para iti drama, ket isu ket nagsursurat kadagiti ad-adu ngem 60 a pabuya. Gangani amin nga insursuratna ket mangibagbaga kadagiti sosial a parikut, ngem adda dagiti tinaudanna iti komedia a makaaramid a maibturan gapo ti nainget a tema. Ni Shaw nagsukimat ti edukasion, panagasaw, relihion, gobierno, panagaywan ti salun-at, ken ti pribilehio ti klase.

Isu ket kaaduan a nakaungetan babaen ti pannakaimatanganna a kas ti saan a nasayaat a pannakausar dagiti agob-obra a klase. Isu ket maysa a nagagar a sosialista, ni Shaw ket nagsurat kadagit adu a polieto ken bila para iti Fabiano a Kagimongan. Isu ket nagbalin a nagun-odan nga orador iti panangipato kadagiti punganayanna, a mairaman dagiti kapadpada a karbengan para iti lalaki ken babai, a mangpasayyat kadagiti panagabuso kadagiti agobobra a klase, a mangpasubli ti pribado a panagtagikua kadagiti produktibo a daga, ken nangpakpatakder ti nasalun-at a kabibiag. Iti nabiit a panawen isu ket aktibo kadagiti lokal a politika, nga isu ket nagserbi idiay Konseho ti Kondado ti Londres.

Idi 1898, ni Shaw ket inasawana ni Charlotte Payne-Townshend, ti maysa a kapdpadana  Fabiano. Nagtaengda idiay Ayot St Lawrence iti maysa a balay a makunkuna tattan ati Suli ni Shaw. Ni Shaw ket pimmusay idiay, idi tawen a 94, manipud kadagiti kroniko a parikut a naipakaro babaen kadagiti sugatna a naalana babaen ti panakatnagna iti agdan.

Isu ti agmaymaysa a tao a nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura (1925) ken ti Oscar (1938), para kadagiti kontribusionna iti literatura ken ti obrana iti pelikula a *[[Pygmalion (1938 a pelikula)|Pygmalion]]* (pannakaampon ti pabuyana iti isu met laeng a nagan). Ni Shaw ket kinayatna a likudan ti Premio Nobel gaputa awan ti panagayatna kadagiti publiko a pammadayaw, ngem inawatna gapu ti pannakiddaw ti asawana: ti asawana ket nangipanuot a daytoy ket pammadayaw para iti Irlanda. Isu ket saan a nagayat kadagiti kuarta a gunguna, a nangikidkiddaw a mausar dagitoy ti panagbayad ti panakaipatarus dagiti Suiso a libro iti Inggles.

## Paammo

## Dagiti akinruar a silpo
Carl Spitteler

Ni **Carl Friedrich Georg Spitteler** (24 Abril 1845 &ndash; 29 Disiembre 1924) ket maysa idi a Suiso a mannaniw a nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1919. Dagiti obrana ket mairaman dagiti pesimista ken natured a dandaniw.

Ni Spitteler ket naipasngay idiay Liestal,a manipud idi 1863 isuna ket nagadal ti kalintegan idiay Unibersidad iti Zurich. Idi 1865-1870 nagadal pay isuna ti teolohia iti dita met laeng a pagadalan, idiay Heidelberg ken Basel. Kalpasan daytoy, isuna ket nagtrabaho idiay Rusia a kas manursuro, manipud idi Agosto 1871, a nagnaed idiay (nga addan dagiti panawen idiay Pinlandia) aginggana idi 1879. Kalpasanna daytoy, nagisuro isuna ti elementaria idiay Bern ken La Neuveville, ken kas maysa pay nga agiwarwarnak para iti *Der Kunstwart* ken kas maysa nga editor para iti *Neue Zürcher Zeitung*. Idi 1883 ni Spitteler ket inasawana ni Marie op der Hoff, isu ket maysa nga estudientena idiay Neuveville.
Grazia Deledda

Ni **Grazia Deledda** (Septiembre 27, 1871 &ndash; Agosto 15, 1936) ket maysa idi nga Italiano a mannurat a dagiti obrana ket nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1926.
Henri Bergson

Ni **Henri-Louis Bergson** ( 18 Oktubre 1859 – 4 Enero 1941) ket maysa a kangrunaan a Pranses a pilosopo, a kangrunaan a nakaimpluensia iti immuna a kagudua iti maika-20 a siglo.

## Dagiti nagibasaran
Heinrich Böll

Ni **Heinrich Theodor Böll** (Disiembre 21, 1917 - Hulio 16, 1985) ket maysa kadagiti kangrunaan a mannurat iti Alemania iti kalpasan ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat. Ni Böll ket nagunggunaan idi ti Premio Georg Büchner idi 1967 ken ti Premio Nobel iti Literatura idi 1972.

## Dagiti nagibasaran
Winston Churchill

Ni **Winston Leonard Spencer-Churchill** (30 Nobiembre 1874 – 24 Enero 1965) ket maysa idi a Britaniko a politiko nga isu idi ti Kangrunaan a Minstro ti Nagkaykaysa a pagarian manipud idi 1940 aginggana idi 1945 ken idi manen 1951 aginggana idi 1955. Isuket kaaduan a naikedkeddeng a kas maysa kadagiti kalatakan a daulo iti panawen ti pannakigubat iti maika-20 a siglo, Ni Churchill ket maysa pay idi nga opisial iti Britaniko a Buyot, historiador, mannurat, ken maysa nga artista. Isu laeng ti Britaniko a Kangrunaan a Ministro a nagungunaan ti  Premio Nobel iti lIteratura, ken isu pay ti immuna a tao a naaramid a kas maysa a Honorario nga Umili iti Estados Unidos.

Ni Churchill ket naipasngaay idi iti aristokratiko a pamilia dagiti Duke ti Marlborough, ti sanga ti pamilia Spencer. Ti amana, ni Apo Randolph Churchill, ket maysa idi a karismatiko a politiko a nagserbi a kas Kanselor ti Exchequer; ti inana, ni Jennie Jerome, ket Amerikana a socialite. Kas ubing nga opisial ti buyot, nakakita ti aksion idiay  Britaniko nga India, ti Sudan, ken ti Maiakdua a Gubat ti Boer. Isu ket nakagun-od iti kadayeg a kas mannurat iti gubat ken nagsurat kadagiti a maipanggep kadagiti kampaniana.

Isu ket adda idi iti sanguanan ti politika para kadagiti limapulo a tawen, isu ket nagtengngel kadagiti adu a puesto ti politika ken gabinete. Sakbay ti Umuna a Gubat ti Sangalubongan, isu ket nagserbi a kas Presidente ti Opisina ken Panagtagilako, Sekretario ti Balay, ken Umuna nga Apo ti Admiralidad a kas paset ti 1905–1915|Liberal a gobierno ni Asquith's . Idi las-ud ti gubat, isu ket nagtultuloy a kas Umuna nga Apo ti Admiralidad aginggana ti nadidigra a Kampania ti Gallipoli a nagtaudan ti ipapanawna iti gobiernot. Isu ket nabiit bassit a nagtuloy iti aktibo a serbisiona iti buyot iti Akinlaud a Sanguanan a kas komander ti maika-6 a Batalion dagiti Pusilero ti Naarian nga Eskoses. Isu ket nagsubli iti gobierno a kas Ministro dagiti Munision, Sekretario ti Estado para iti Gubat, ken Sekretario ti Estado para iti Angin. Idi 1921–1922 ni Churchill ket nagserbi a kas Sekretario ti Estado para kadagiti Kolonia, kalpasanna ti Kanselor ti Exchequer iti Konserbatibo  a gobierno ni Baldwin idi 1924–1929.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*
François Mauriac

Ni **François Mauriac** (11 Oktubre 1885 &ndash; 1 Septiembre 1970) ket maysa idi a Pransés a mannurat; kameng iti * [[Académie française]]* (1933); nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1952. Nagunggunaan pay isuna ti Nalatak a Kuros iti *[[Légion d'honneur]]* idi 1958.
Pär Lagerkvist

Ni **Pär Fabian Lagerkvist** (23 Mayo 1891 — 11 Hulio 1974) ket maysa idi a Sueko a mannurat a nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1951.
Bertrand Russell

Ni **Bertrand Arthur William Russell, Maika-3 nga Earl Russell**, OM, FRS (18 Mayo 1872&nbsp;– 2 Pebrero 1970) ket maysa a Britaniko a pilosopo, lohiko, matematiko, historiador, ken sosiala kritiko. Kadagiti nadumaduma a puntos iti biagna, naipanunutanna ti bagina a kas maysa a liberal, maysa a sosialista, ken maysa a pasipista, ngem inakuna pay nga isu ket saan a dagitoy iti ania a natukok a kapanunotan. Isu ket naipasngay idiay Monmouthshire, iti maysa a prominente ken aristokratiko a pamilia idiay Britania.

Ni Russell ket nangidaulo ti Britaniko a "yaalsa a sumupiat ti idealismo" idi nasapa a maika-20 a siglo. Isu ket naipanunutan a kas maysa kadagiti nangipatakder iti analitiko a pilosopia a kumaduaanna ti sinarunona a ni Gottlob Frege ken ti gayyemna a ni Ludwig Wittgenstein, ken isu ket nawatiwat a naipanunutan a kas maysa kadagiti primero a lohiko iti maika-20 a siglo. Isu ket kimmadua a nagsurat, kenni A. N. Whitehead, ti *[[Principia Mathematica]]*, iti maysa a panagpadas ti panagibaba ti matematiko iti lohika. Ti pilosopiko a salaysayna a "Iti Panakiyammo" ket naipanunutan a maysa a "paradigma iti pilosopia." Dagiti obrana ket kaaduan a nakaimpluensia iti lohika, matematika, agasmang iti teoria, lingguistika, siensia ti kompiuter (kitaen ti kita a teoria ken kita a sistema), ken pilosopia, a naipangpangruna ti pilosopia iti pagsasao, epistemolohia, ken metapisika.

Ni Russell idi ket maysa a prominente a kontra-gubat nga aktibista; isu ket mangipangabak iti kontra-imperialismo ken isu ket naibalud para iti panak-pasipismona idi panawen ti Umuna a Sangalubongan a Gubat. Kalpasan daytoy, isu ket nagkampania ti panag-kontra kenni Adolf Hitler, ken nagdillaw iti Estalinista a totalitarianismo, nagdaruros ti pannakairaman ti Estados Unidos iti Gubat ti Bietnam, ken maysa a managsarita a kumayat iti panagikkat ti armas a nuklear.

Isu ket maysa a nalatak nga agkomkomentario iti relihion, ni Russell a mairaman dagityi dadduma pay  a kas ni Karl Marx, Sigmund Freud, ken Friedrich Nietzsche ket nagpasakbayda ti maysa a "baro nga eskuela iti panunot" a tinawtawagan ni Greg Epstein a kas ti "antagonistiko nga ateismo", nga isu daytoy idi  "ti panakakita ti relihion ket maysa napalabasen a banag ken nasken a mapardasan iti puntos iti panagapday ti panakaimpluensiana". Idi 1950 ni Russell ket nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura, "iti panakabigbigan kaniana kadagiti nadumaduma ken naisangsangayan a sinursurat nga isu ket mangipangabak kadagiti kinataoan nga umno ken panagwaya iti panunot."

## Dagiti nagibasaran
William Faulkner

Ni **William Cuthbert Faulkner** (naipasngay a kas ni **Falkner**, Septiembre 25, 1897 – Hulio 6, 1962), naam-ammuan pay a kas ni **Will Faulkner**, ket maysa idi nga Amerikano a mannurat ket Premio Nobel a Laureado manipud idiay Oxford, Mississippi. Ni Faulkner ket nagobra kadagiti nadumaduma a naisursurat a midia, a mairaman kadagiti nobela, dagiti ababa a sarita, ti pabuya, dandaniw, salaysay ken dagiti senario a pabuya. Isu ket nagruna a naam-ammuan ket nabigbigan para kadagiti nobela ken dagiti ababa a saritana, ken adu kadagitoy ket naidisso iti binalabala a Kondado ti Yoknapatawpha, ti maysa a lugar a pinartuat ni Faulkner a naibatay iti Kondado ti Lafayette, nga idiay ti kaaduan a nagnaedanna, ken idiay Holly Springs Kondado ti Marshall.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Doris Lessing

Ni **Doris May Lessing** (née **Tayler**; Oktubre 22 1919&nbsp;– Nobiembre 17 2013) ket maysa idi a Britaniko a nobelista, mannaniw, daramaturgo, libretista, biograpo ken mannurat ti ababa a sarita. Dagiti nobelana ket mairaman ti *[[Ti Ruot ket Agkankanta]]* (1950), ti sinaruno dagiti lima nga urnong ti nobela a tinawtawagan ti *Annak ti Ranggas* (1952–69),  *[[Ti Nabalitokan a Kuaderno]]* (1962), *[[Ti Nasayaat a Terorista]]* (1985), ken dagiti lima nga urnong ti nobela a naamammuan iti *[[Canopus idiay Argos]]: Dagiti Arkibo* (1979–1983).

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
*
*
André Gide

Ni **André Paul Guillaume Gide** (; 22 Nobiembre 1869 – 19 Pebrero 1951) ket maysa idi a Pranses a mannurat ken nagabak ti  Premio Nobel iti Literatura idi 1947. Ti karrer ni Gide ket nakasakup manipud kadagiti nagrugianna iti simbolista a tignay, aginggana ti isasangpet ti kontra kolonialismo a nagbaetan dagiti dua a Sangalubongan a Gubat. Ti nagsurat kadagiti ad-adu ngem limapulo a libro, iti panawen ti ipupusayna ti obituarion aiti *[[The New York Times]]* ket nangipalawag kaniana a kas ti "kalatakan a kontemporario a lalaki dagiti surat ti Pransia" ken "nahuesan a ti kalatakan a mannurat a Pranses iti daytoy a siglo babaen ti literario a cognoscenti."

Ammo gapu kadagiti piksionna ken dagiti pay autobiograpiko nga obrana, mangipakita iti publiko a panirigan ni Gide iti suppiat ken ti kanungpalan a rekonsiliasion dagiti dua a bangir iti personalidadna (nailasin babaen ti maysa a Protestante nga austeridad ken ti maysa nakaro a seksual a panagkuakua, a nakatulongan a naggiddiatan ti nainget ken moralistiko nga edukasion. Mabalin a makita ti obra ni Gide a kas maysa nga imbestigasion ti wayawaya ken panagbileg iti sanguanan dagiti moralistiko ken puritaniko a panglapped, ken maipangtengnga iti agtultuloy a ganetgetna a mangun-od ti intelektual a kinamapagtalkan. Dagiti bukodna nga eksploratorio a teksto ket mangipaltiing ti panagbirbiruk no kasano iti agbalin a napno a pannakaimismof, a mairaman iti bukod a panagtagikua ti seksual a kasasaad, a saan met a mangliput kadagiti prinsipio. Tii politikal nga aktibidad ket sinukog met laeng dagiti isu met laeng a  pagannurotan, kas naipakpakita iti panagsuppiatna iti komunismo kalpasan ti ti panagbanniagana idi 1936 iti USSR.

## Nasapa a biag

Nayanaak ni Gide idiay Paris idi 22 Nobiembre 1869, iti maysa a tengnga a klase ti Protestante a pamilia. Ti amana ket ni Jean Paul Guillaume Gide maysa a propesor ti linteg iti Unibersidad ti Paris a pimmusay idi 1880, ken ti inana ket ni Juliette Maria Rondeaux. Ti uliteg na ket ni Charles Gide, maysa a politikal nga ekonomista. Matugota ti pamilia ti amana iti Italia, ken dagiti kaputotanna ket dagiti Guido, ken immalisda idiay Pransia ken dagiti akinlaud ken akin-amian a a pagilian ti Europa kalpasan idi nagbalinda a Protestantismo idi las-ud ti maika-16 a siglo gapu ti persekusion.

Napadakkel ni kadagiti isolado akasasaad idiay Normandia ken nagbalin a nalain a nagsursurat iti nasapa a tawen, ken nangipablaak ti immuna a nobela, ti *The Notebooks of André Walter* (Pranses: *Les Cahiers d'André Walter*), idi 1891, idi agtawen ti duapulo ket maysa.

Idi 1893 ken 1894, nagbanniaga ni Gide idiay Akin-amianan nga Aprika, ken idiay idi ti nangawatann iti panagkursonadona iti lallaki.

Ginayyemna ni Oscar Wilde idiay Paris, ken idi 1895 nagsabat da Gide ken Wilde idiay Arhel. Impagpagarup ni Wilde nga impayammona ni Gide iti homoseksualidad, but, iti kinapudno, bukod metten a nadiskobre daytpy ni Gide.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Johannes Vilhelm Jensen

Ni **Johannes Vilhelm Jensen**, idiay Dinamarka ket kankanayon a tinawtawagan a kas ni **Johannes V. Jensen**, (20 Enero 1873 – 25 Nobiembre 1950) ket maysa idi a Danes a mannurat, a kankanayon a naipanunotan a kas ti immuna a kalatakan a Danes a mannurat ti maika020 a siglo. Isu ket nagunggunaa ti Premio Nobel iti Literatura idi 1944. Maysa kadagiti kabsatna a babai, a ni Thit Jensen, ket maysa paya a nadayeg a mannurat ken maysa a lokal, ken sagpaminsan a kontrobersial, a nasap a pemenista.
Roger Martin du Gard

Ni **Roger Martin du Gard** (23 Marso 1881 – 22 Agosto 1958) ket maysa idi a Pranses a mannurat ket nagunggunaan iti Premio Nobel iti Literatura di 1937. Isu ket naisanay a kas maysa a paleograpo ken arkibero, ni Martin du Gard ket nangiyeg kadagiti obrana iti maysa a naikararua iti awan kinurkurangan ken ti naannadan a panagikeddeng kadagiti salaysay. Para iti panangipanggepna ti dokumentasion ken ti pannakaikabagian iti sosial a kinapudno iti kinaagmaymaysa a panagrang-ay, isu idi ket naisilpo dagiti realista ken naturalista a tinawtawid iti maika-19 a siglo.  Ti kangrunaan nga obrana ket ti *Les Thibault*, ti  *roman fleuve* a maipanggep ti pamilia a Thibault, a kasisigu a naipablaak a kas maysa a serye kadagiti walo a nobela.  Ti sarita ket sinusurotna ti daksanggasat dagiti dua nga agkabsat a lallaki, ni Antoine ken Jacques, manipud iti nabaknang a burges a panakapadakkel, ti kaunegan ti Umuna a Sangalubongan a Gubat, aginggana ti ipupusayda.  Isu ket nangisurat pay ti maysa a nobela, ti *Jean Barois*, a naisurat iti naipakasaritaan a kontesto iti Dreyfus a Biang. Daytoy a nobela ketnaipadpada iti  *Augustin ou le Maître est là* ni Joseph Malègue. Adda dagiti dua a wagas iti sanguanan iti patay  (naisilpo ti panagsubli iti pammati kadagiti dua a nobela para kadagiti dua a banuar) : Iti kanungpalan, ti "Augustin ou le Maître est là" ket nakaro a naipanaw manipud iti "Jean Barois" iti dramatiko ken moralida a pamay-an a naipanggep ti panagsagsagaba. Ti kaipapanan ti bagi ken ti naisipan a panagsagsagaba ni Barois ket kasirenna ti kasasaad iti moral a depresion ken ti panagkarayo para iti namayengmeng a kinaubing. Ni Barois nagpili a matay idiay patneng a purokna, a napalikmutan kadagiti amammona ken dagiti am-ammona a banag. Ngem ti para kenni Augustin ti panagsagsagaba ket maysa a makaparagkak a kinapadas a mangipangato kaniana kadagdiay "yelo a sona" iti nakararuaan a mamagkappia. Daytoy ket saan a nairanaan a, a saan a kasla ni Barois, isu ket nagpili a matay iti kapintasan apanagmaymaysa, idiay di personal a kuarto a pagsakitan iti Suiso bantay ti sanatorio. Daytoy a kinawagas ket mangisimbolo ti maysa a nakararuaan a kasasaad a mabalin a mangibaliw ti panagsagsagaba iti kapintas.

Idi las-ud ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, isu ket nagtaeng idiay Nice, a ditoy a nangisagsagana ti maysa a nobela, a daytoy ket saana a nalpas (*Souvenirs du lieutenant-colonel de Maumort*); ti maysa a naipatarus ti Ingles para iti daytoy a saan a nalpas a nobela ket naipablaak idi 2000.

Ni Roger Martin du Gard ket pimmusay idi 1958 ken naipunpon idiay Monasterio ti Cimiez a Sementario idiay Cimiez,ti maysa a suburbo ti siudad iti Nice, Pransia.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Roger Martin du Gard, 1937 Nobel Laureado para iti Literatura
Luigi Pirandello

Ni **Luigi Pirandello** (; 28 Hunio 1867 – 10 Disiembre 1936) ket maysa idi nga Italiano a dramatista, nobelista, ken mannurat ti ababa a sarita a nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1934, para iti "natured ken nasilnag a panagpasayaat ti drama ken ti entablado". Dagiti obra ni Pirandello ket mairaman dagiti nobela, dagiti gasut nga ababa a sarita, ken agarup a 40 a pab-pabuya, nga adu kadagitoy ket naisurat ti Sisiliano.
Ivan Bunin

Ni **Ivan Alekseyevich Bunin** ( ;  – 8 Nobiembre 1953) ket isu ti immuna a Ruso a mannurat a nangabak ti Premio Nobel iti Literatura para iti nainget a panaka-artista nga inawitna iti klasiko a Ruso a tinawtawid iti panagsurat kadgiti prosa ken daniw.
John Galsworthy

Ni **John Galsworthy** OM (; 14 Agosto 1867 – 31 Enero 1933) ket maysa idi nga Ingles a nobelista ken daramaturgo. Dagiti nalatak nga obrana ket mairaman ti *[[Ti Sarita ni Forsyte]]* (1906–1921) ken dagiti simmaruno, *Maysa a Moderno a Komedia* ken*Gibus iti Kapitulio*. Isu ket nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1932.

## Dagiti nagibasaran
Thomas Mann

Ni **Thomas Mann** (6 Hunio 1875 – 12 Agosto 1955) ket maysa a nobelista iti Alemania, mannurat kadagiti nababa nga istoria, kritiko ti sosial, ket nangabak ti Premio Nobel iti Literatura idi 1929.
Sigrid Undset

Ni **Sigrid Undset** (20 Mayo 1882 – 10 Hunio 1949) ket maysa idi a Norwego a nobelista a nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura idi 1928.

Ni Undset ket naipasngay idiay Kalundborg, Dinamarka, ngem ti pamiliana ket immalis da idiay Norwéga idi agtawen isuna ti dua. Idi 1924, binaliwanna ti relihion na iti  Romano Katoliko. Pimmanaw isuna iti Norwéga a napan idiay Estado sUnidos idi 1940 gapu ti panagsuppiat na iti Nasi nga Almenia ken ti Aleman a panagsakup, ngem nagsubli met laeng kalpasan ti Maikadu a Sangalubongan a Gubat idi 1945.

Ti kalatakan nga obrana ket ti *[[Kristin Lavransdatter]]*, maysa a trilohia a maipanggep ti biag idiay Eskandinabia iti Tengnga a Panawen a nangiladawan ti biag ti maysa a babai manipud iti panakaipasngay agingganan ti ipupusay. Daytoy a libro ket naipablaak manipud idi 1920 aginggana idi 1922 iti tallo a tomo. Ni Undset ket nagunggunaan ti Premio Nobel iti Literatura para iti daytoy a trilohia, ken ti uppat a tomes nga obrana a maipanggep kenni Olav Audunssøn a naamamuan a *[[Ti Agturay iti Hestviken]]* a tetralohia, a naipablaak idi 1925 ken 1927.

## Dagiti nagibasaran
Erik Axel Karlfeldt

Ni **Erik Axel Karlfeldt** (Hulio 20, 1864 &ndash; Abril 8, 1931) ket maysa idi a Sueko a mannaniw a dagigiti nangato a nasimbloan a dandaniw na ket agparparang a kas rehionalista ket nalatak idi ken nangabak ti  Premio Nobel iti Literatura kalpasan ti ipupusay na idi 1931. Naisayangguseng a daytoy a premio ket naidaton kaniana idi 1919, ngem saan na nga inawat.

## Dagiti nagibasaran
Sinclair Lewis

Ni **Harry Sinclair Lewis** (Pebrero 7, 1885 – Enero 10, 1951) ket maysa idi nga Amerikano a nobelista, mannurat ti ababa a sarita, ken dramaturgo. Idi 1930, isu ti immuna a mannurat a manipud iti Estados Unidos a nagunggunaan iti Premio Nobel iti Literatura, "para iti nabileg ken grapiko nga arte iti deskripsion ken ti kalaingna nga agaramid, nga addaan iti isip ken dam-eg, kadagiti barbaro a kita ti karakter." Dagiti obrana ket ammo para kadagiti kinasaririt ken managdillaw a kapanunotan iti Amerikano a kagimongan ken kapitalista a patpateg, ken dagiti pay napigsa a pannakaidumduma dagiti moderno nga agob-obra a babbai.

Isu ket napadayawan babaen ti Koreo a Serbisio ti E.U. nga addaan iti maysa a selio ti Serye dagiti Nalatak nga Amerikano.
Xbox 360

Iti **Xbox 360** ket isu iti maikadua a video game console nga aramid iti Microsoft. 

## Kasilpo
* Ofisial a websayt iti Xbox 360
Nailangitan daydiay a rabii

Ti "***Daydi a Rabii***" ("***Cantique de Noël***") ket nalatak a danggay paskua nga inintar ni Adolphe Adam idi 1847 tapno umayon iti daniw a Pranses a () ni Placide Cappeau, maysa a mannaniw ken aglaklako ti arak, a binilin ti maysa a padi ti parokia a sumurat iti daniw pascua. Ti unitariano a ministro a ni John Sullivan Dwight, nga editor ti Warnakan iti Musika ni Dwight, ti nangaramid iti edision a pangdanggay a naibatay iti Pranses a testo ni Cappeau idi 1855. Sangapada ti kasisigud  a Pranses ken ti nadumaduma a patarus a mangimodmodia iti pannakaipasngay ni Jesus ken iti pannakaisalakan ti sangkataoan.

## Kinurdit

{| class="wikitable"
|-
! Bersion iti Ilocano
|-
| 
:*Daydi a rabii nailangitan*
:*Ta nayanak ti mangisalakan.*
:*Ket ti lubong a managbasol unay,*
:*Umayna punnoen ayat, dalusan.*
:*Adtoyen ti namnamat' sangkataoan;*
:*Rag-oantayot' bannawag nga umay.*

::*Pagdayawan ti Ari ti Salakan!*
::*Pascuan, pascuan, ni Jesus naipasngay!*
::*Pascuan, pascuan, ni Jesus naipasngay*
|
Dziecinów

Ti **Dziecinów**  ket maysa a purok idiay Kondado ti Otwock, Gmina Sobienie-Jeziory. Daytoy a purok ket sakupenna ti kalawa a 6&nbsp;km2. Adda daytoy iti agarup a 704 nga agtaeng (2007). Iti daytoy a purok  ket mabirukan ti Probinsia a Kalsada nga 801, Probinsia a Kalsada nga 799 ken Probinsia a Kalsada nga 805 ken ti pagay-ayaman a gimongan ti Wisła Dziecinów. Naisanglad daytoy iti asideg ti karayan Vistula. Manipud idi 1975 aginggana idi 1998 daytoy a purok ket adda idiay Probinsia ti Siedlce.
Uetersen

Ti **Uetersen** (, naamammuan idi nga *Ütersen ([[Holstein]])*) ket maysa a siudad idiay a distrito iti Pinneberg, idiay Schleswig-Holstein, Alemania. Mabirukan daytoy iti agarup a  nga abagatan iti Elmshorn, ken  nga amianan a laud iti Hamburg ti maysa a baassit a karayan idiay Pinnau, nga asideg ti karayan Elbe. Ti Uetersen ket isu daytoy ti pagtaengan ti Rosarium Uetersen, ti kadaanan ken kadakkelan a hardin ti rosas idiay Akin-amianan nga Alemania, naaramid daytoy idi 1929.

## Nagan
Ti nagan nga Uetersen, "kagibusan", naala daytoy a nagan gapu ta adda daytoy iti "kaadaywana gibus", a magipatpatudo a ti lokasion iti daytoy ket adda idiay transision idiay Geest Seestermüher marsh. Ngem adda pay dagiti paamatia ti nagan ket naggapu iti "Ütersteen" a kayatna asaoen ket to "ultra-stone" wenno "Ütristina", ti daan a nagan a Pinnau a nagtaudan.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
2008

Ti **2008** ket maysa a bisiesto a tawen mangrugi iti Martes a kas mayannurot iti kalendario a Gregoriano. Daytoy a tawen ket napili a:
* Internasional a Tawen dagiti Pagsasao;
* Internasional a Tawen ti Planeta a Daga;
* Internasional a Tawen ti Patatas;

* Internasional a Tawen ti Sanitasion;
* Europeano a Tawen ti Interkultural a Dialogo;
* Tawen ti Tukak, a kas inrangarang babaen ti  internasional nga inisiatibo iti konserbasion ti Amphibian Ark.

## Pimmusay
* Marso 19 &ndash; Paul Scofield, Ingles nga aktor (naipasngay 1922)

* Abril 5 &ndash; Charlton Heston, Amerikano nga aktor (naipasngay 1923)
* Hunio 17 &ndash; Cyd Charisse, Amerikana nga aktres ken sumasala (naipasngay 1922)
* Hunio 22 &ndash; George Carlin, Amerikano a komediante (naipasngay 1937)
* Agosto 3 &ndash; Aleksandr Solzhenitsyn, Ruso a mannurat (naipasngay 1918)

* Septiembre 26 &ndash; Paul Newman, Amerikano nga aktor, negosiante ken pilantropo (naipasngay 1925)
* Disiembre 24 &ndash; Harold Pinter, Briton a mannurat (naipasngay 1930)

## Dagiti nagibasaran
Ubuntu

Ti **Ubuntu** ( ) ket ti maysa  distribusion ti Linux a naibatay iti Debian a kaaduan a buklen ti nawaya ken silulukat a taudan ti sopwer. Opisial a maipablaak ti Ubuntu kadagiti tallo nga edision: *Desktop*, *Server*, ken *Core* para kadagiti aparato ti Internet of things ken dagiti robot. Mabalin nga agmaymaysa a maipataray amin dagiti edision iti kompiuter, wenno iti maysa a birtual a makina. Nadayeg ti Ubuntu a sistema ti panangpaandar para iti cloud computing, nga agraman iti suporta manipud iti OpenStack. Ti kasisigud a desktop ti Ubuntu ket siguden a ti GNOME, manipud iti bersion 17.10.

Maipablak ti Ubuntu kada innem a bulan, nga agraman kadagiti napaut-termino a suporta (*long-term support* – LTS) kada dua a tawen. Manipud idi 22 Oktubre 2020, ti kaudian a pablaak ti napaut-termino a suporta ket 20.04 ("Focal Fossa"), a masuportaran aginggana intono 2025 babaen ti publiko a suporta ken aginggana intono 2030 kas maysa a mabayadan a pagpilian. Ti kaudian a pagalagadan a pablaak ket ti 20.10 ("Groovy Gorilla"), a masuportaran kadagiti siam a bulan.

Pinadur-as ti Ubuntu babaen ti Canonical, ken ti maysa a komunidad dagiti sabali nga agpadpadur-as, babaen ti maysa a meritokratiko a modelo ti panagturay. Mangipaay ti Canonical kadagiti panagpabaro ti seguridad ken suporta para iti tunggal maysa a pablaak, a mangrugi manipud iti petsa ti pannakaipablaak ken aginggana intono maabutan ti pablaak ti naidesignado a petsa ti patingga iti biag (*end-of-life* - EOL). Makapataud iti kuarta ti Canonical babaen ti panagako kadagiti premium a serbisio a mainaig iti Ubuntu.

Nanaganan ti Ubuntu manipud iti pilosopia ti Nguni iti **, nga ibaga ti Canonical a ti kayatna  a sawen ket "sangkatauan kadagiti dadduma" nga agraman iti maysa a kaipapanan iti "Kastoyakon gapu iti amin a kasasaadtayo".

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* 
* i-download ti ubuntu
Ti Libro ni Mormon

Ti **Libro ni Mormon** ket sagrado a teksto ti tignay ti Santo ti Kinaudi nga Aldaw, nga adda dagiti panagsursurot iti pammati nga aglaon kadagiti sursurat dagiti antigo a propeta a nagtaeng idiay kontinente ti Amerika manipud idi 2200 SK aginggana idi AD 421. Daytoy ket immuna a naipablaak idi Marso 1830 babaen ni Joseph Smith a kas ti *Ti Libro ni Mormon: Ti Maysa a Pannakalagip a Sinurat babaen ti Ima ni Mormon manipud kadagiti Plata a Naala idiay [[Platplata ni Nephi]]*.

Segun ti pannakalaglagip ni Smith, ken segun pay ti naratibo ti libro, ti Libro ni Mormon ket kasisigud a naisurat kadagiti di ammo unay a karakter a tinawtawagan a kas ti "nareporma nga Ehipsio" a naikitikit ti nabalitokan a platplata. Tinunton ni Smith a ti kinaudi a propeta a nagkonkribusion iti libro, ti lalaki nga agnagan ti Moroni, ket inkalina idiay turod nga itan ket ti New York ken nagsubli met laeng iti Daga idi 1827 a kas maysa nga anghel, ken nan ti libro ken ni Smith ken nangibilin kaniana a mangipatarus daytoy a kas ebidensia daytoy iti restorasion ti husto a simbaan ni Kristo kadagiti kinaudi nga aldaw.

Ti Libro ni Mormon ket adda kadagiti bilang ti kasisigud ken naisangayan a doktrinal a panagtutungtungan kadagiti suheto a kas ti pannakatnag ni Adan ken Eva, ti natura ti Reparasion, eskatolohia, pannakasubbot manipud iti pisikal ken espiritual nga ipupusay, ken ti organisasion ti simbaan ti kinaudi nga aldaw. Ti kangrunaan a pasamak ti libro ket ti maysa nga ipaparang ni Hesukristo iti Kaamerikaan kalpasan ti panangungarna.

Ti Libro ni Mormon ket isu ti kasapaan kadagiti naisangayan a sursurat ti tignay ti Santo ti Kinaudi nga Aldaw, dagiti denominasion a nangiraraem ti teksto a saan laeng a kas sagrado a teksto ngem naipakasaritaan pay a rehistro dagiti inar-aramid ti Dios kadagiti taga-ugma nga agtataeng iti Kaamerikaan. Ti Libro ni Mormon ket nabingbingay kadagiti babbabassit a libro, a natituluan iti tattao a nanaganan a kas dagiti kangrunaan a mannurat ken, kadagiti kaaduan a bersion, ken nabingbingay kadagiti kapitulo ken dagiti berso. Daytoy ket naisurat iti Ingles, ken kapada ti lingguistiko nga estilo ti Nasapa a Moderno nga Ingles ti Biblia a Bersion ni Ari Jaime, ken daytoy ket napnon wenno sangkapaset metten a naipatarus kadagiti 108 a pagsasao.

## Dagiti nota

## Dagiti akinruar a silpo
* 
* 
* Libro ni Mormon (Ilokano) pdf
* Libro ni Mormon (Ilokano) | LDS.org
* Libro ni Mormon (Ingles) pdf
Quang Binh

Ti **Quang Binh** ket maysa a probinsia ti Bietnam a masarakan iti Rehion ti Bac Trung Bo ti Bietnam. Ti kapitoliona ket ti ili ti Dong Hoi . Kabeddengna dagiti probinsia ti Ha Tinh iti laud ken ti Quang Tri iti abagatan.

### Administratibo a panakabingbingay
Ti probinsia ti Quang Binh ket nabingbingay iti immem a *huyện* (distrito) ken maysa a siudad ti (Đồng Hới)

* Bố Trạch
* Lệ Thủy
* Minh Hóa
* Quảng Ninh
* Quảng Trạch
* Tuyên Hóa

## Dagiti nagibasaran
Huebes

Ti **Huebes** ket isu ti maikapat nga aldaw iti lawas idiay Filipinas ken kadagiti kaadduan a pagilian iti laud, kas ti ISO 8601. Isu ti maikalima nga aldaw iti kalendario a Hudeo-Kristiano, naibaet iti Mierkoles ken Biernes, kadagiti pagilian a Domingo ti umuna nga aldaw iti lawasda.

## Ramut iti naganna
Aggapu daytoy a balikas iti kadaanan a pagsasao a Latin: *Jovis Dies* wenno "Aldaw iti Jupiter". Gapu ti pagsasao nga Espaniol (*Jueves*) ket maysa kadagiti annak a pagsasao iti Latino, kas ti Italiano (*Giovedi*), Pranses (*Jeudi*) ken Rumaniano (*Jiuvidi*), natawidna iti daytoy a sao. Idi sinakup ti Espania ti Filipinas, inampon dagiti Ilokano ti kalendario dagiti Kristiano a Kastila.
Bobby Gutierrez

Maysa ni **Bobby Gutierrez** kadagiti kangrunaan a kumakanta nga Ilokano. Naawagan pay a kas "Ari dagiti Kumakanta nga Ilokano, kaduetona ken nanagna ni Dolly Manuel, maysa met a kumakanta nga Ilokana.  Nakaaramidda iti adu nga album, sumagmamano kadagiti nalatak a kantada ti "Diay Baybay", "Nagsabong Ken Ayat", ken "Dungdunguenkanto".

## Diskograpia
*Agayat Ken Paayat (1969)
*Ay-ay Pay 'Toy Gasat (1968)
*Balasang a Nanakman (1969)
*Bituen ti Agsapa (1970)
*Daton (1968)
*'Diay Baybay (1966)
*Dungdunguenkanto (1969, kaduana ni Dolly Manuel)
*Kulibangbang Ken Sabong (1969)
*Maysa a Bukel (1967)
*Nagsabong Ken Ayat (1969)
*Pammalubos (1968)
*Wen, Bulan (1970)