Irak

Ti **Irak** ( or ;  ); opisial a ti **Republika iti Irak** (Arabiko:  **', ket maysa a pagilian idiay [[Akinlaud nga Asia]] a makaisakop ti kaaduan ti amianan a laud a patingga iti [[Banbantay Sagros|kabanbantayan ti Sagrose]], ti akindaya a paset iti [[Siriano a Let-ang]] ken ti akin-amianan a paset iti [[Arabiano a Let-ang]].

Ti Irak ket nabeddengan babaen ti [[Siria]] iti amianan a laud, ti [[Turkia]] iti amianan, ti [[Iran]] iti daya, ti [[Jordan|Hordania]] iti abagatan a laud ken ti [[Kuwait]] ken [[Saudi Arabia]] iti abagatan. Ti Irak ket addaan iti akikid a paset iti aplaya nga agrukod ti  idiay akin-amianan ti [[Golpo a Presiano]]. Ti kapitolio na a siudad ket ti [[Baghdad]] ken isu daytoy ti sentro a daya iti daytoy a pagilian.

Ti Irak ket addaan kadagiti dua a kangrunaan a karayan, ti [[Tigris]] ken ti [[Euprates]], dagitoy ket agayosda iti tengnga ti Irak, agay-ayos dagitoy manipud ti amianan a laud nga agpaabagatan a daya. Dagitoy a karayan ket mangited ti Irak ti pannakabaelna iti agrikultura a dagdaga a maigiddiat kadagiti [[desierto|kadaratan]] a kaaduan a naisakop iti Akinlaud nga Asia.


Ti Irak ket naam-ammuan babaen ti [[Pagsasao a Griego|Griego]] a toponimo ti '[[Mesopotamia]]' ''(Daga a nagbaetan iti dua a karkarayan)'' ken natagtagitaon dagiti nagtultuloy ken nagsasaruno a sibilisasion manipud idi [[maika-6 a milenio SK]]. Ti rehion a nagbaetan ti karayan Tigris ken Euprates ket masansan a makunkuna a kas ti [[duyan ti sibilisasion]] ken ti nakayanakan ti [[panagsurat]]. Kadagiti nadumaduma a paset ti panawen iti pakasaritaanna, ti Irak ket sentro idin dagiti patneng nga [[Akadio nga Imperio|Akadio]], [[Maikatlo a Dinastia ti Ur|Sumerio]], [[Neo-Asirio nga Imperio|Asirio]], ken dagiti imperio ti [[Neo-Babilonio nga Imperio|Babilonio]]. Daytoy ket paset pay idi dagiti imperio ti [[Akuemenida nga Asiria|Akuemenida]], [[Seleusid nga Imperio|Helenistiko]], [[Partia nga Imperio|Partia]], [[Sasanida nga Imperio|Sasanida]], [[Romano nga Imperio|Romano]], [[Rashidun a Kalipato|Rashidun]], [[Umayad a Kalipato|Umayad]], [[Abasida a Kalipato|Abasida]], [[Ilkanate|Mongol]], [[Sapabida nga Imperio|Sapabida]], [[Apsarida a dinastia|Apsarida]], ken ti [[Otomano nga Imperio]], ken babaen ti [[Nagkaykaysa a Pagagarian|Britaniko]] a turay a kas maysa a [[bilin ti Liga ti Pagpagilian]].

Dagiti moderno a pagbeddengan ti Irak ket kaaduan a namarkaan idi 1920 babaen ti [[Liga ti Pagpagilian]] idi ti Otomano nga Imperio ket nabiungbingay babaen ti [[Tulag ti Sèvres]]. Ti Irak ket naikabil idi babaen ti turay ti Nagkaykaysa a Pagarian a kas ti [[Britaniko a Bilin ti Mesopotamia]]. Ti monarkia ket naipatakder idi 1921 ken ti [[Pagarian ti Irak]] ket nakagun-od ti pannakawayawaya manipud ti Britania idi 1932. Idi 1958, ti monarkia ket natuang idi ken napartuat ti Republika ti Irak . Ti Irak ket [[Baatista nga Irak|tinengngel]] idi babaen ti [[Partido Ba'ath]]  manipud idi 1968 aginggana idi 2003. Kalpasan ti maysa a [[panagraut ti Irak idi 2003|panagraut]] nga indauloan babaen dagiti [[Multi-Nasional a Puersa – Irak|multinasional a puersa]], ti partido Ba'ath ket naikkat idi iti kinabilegna ken natengngel dagiti adu a partido a [[panagbutos ti parlamento ti Irak, Disiembre 2005|panagbutos ti parlamento]]. Ti [[Gubat tiu Irak|Amerikano a kaada idiay Irak]] ket nagpatingga idi 2011. Ti Irak ket pagbalayan ti dua a kasantuan a lugar iti lubong kadagiti [[Shia nga Islam|Shia]]: Ti [[Najaf]] ken [[Karbala]].

==Etimolohia== 
Ti [[Pagsasao nga Arabiko|Arabiko]] a nagan nga  **' ket naus-usaren manipud ti kasakbayan ti maika-6 a siglo. Adda dagiti nadumaduma a naisingsingasinga tinaudan para iti nagan. Ti maysa ket napetsaan iti Sumerio a siudad ti Uruk (Bibliko a Hebreo *[[Erech]]*) ken isunga kanungpalan ti Sumerio a tinaudan, gaputa ti *Uruk* ket isu idi ti Akadio a nagan para iti Sumerio a siudad ti **, a naglaon ti Sumerio a balikas para iti "siudad", UR.

Ti Akin-baba a Mesopotamia ket kankanayon idi a tinawtawagan  "*ti daga tiIrak*" iti Arabiko, a ti kaibuksilanna ket "*ti [[Nalames nga Immindayon|nalames]]*" wenno "* a daga*". Idi las-ud tithe mediebal a paset ti panawen, adda met idi ti rehion a tinawtawagan ti *ʿIrāq ʿArabī* ("Arabiano nga Irak") para iti akin-baba a Mesopotamia ken *ʿIrāq ʿajamī* ("Ganganaet nga Irak"), para iti rehion a mabirukan idiay Tengnga ken Akinlaud nga Iran. Ti pannakaibaga ket naipakasaritaan a mairaman ti tanap iti abagatn ti  Banbanatay Hamrin ken saan a nangiraman ti akin-amianan unay ken dagiti akin-laud unay a paset ti moderno a teritorio ti Irak. Ti panangibaga a *[[Sawad]]* ket inusar pay idi iti nasapa a panawen ti Islamiko para iti rehion ti deposito ti sedimento ti karayan Tigris ken Euprates, a mangigiddiat iti namaga a desierto ti Arabia.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* 
* Nailian a Sentro ti Midia ti Irak 
* Presidensia ti Irak 
* Gabinete ti Irak 
* Parlamento ti Irak
* Pangulo ti Estado ken Kamkameng ti Gabinete 
*
*