Santuario ni Aguinaldo

Ti **Santuario ni Emilio F. Aguinaldo** ket ti maysa a nailian a santuario a mabirukan iti Kawit, Cavite iti Filipinas, ti nakairangaran ti Deklarasion ti Wayawaya ti Filipinas manipud iti Espania idi Hunio 12, 1898.  Tapno malaglagip ti pasamak, itan ket ammo itan a kas ti *Araw ng Kalayaan* wenno Aldaw ti Wayawaya, ti maysa a nailian a piesta, a pagitag-ayan ti wagayway ti Filipinas babaen dagiti kangatuan nga opisial ti gobierno iti tinawen ti Hunio 12. Ti balay ket maysa itan a museo.

## Pakasaritaan

Ti santuario ket ti kapuonan a balay ni Emilio Aguinaldo, nga opisial a ti immuna a Presidente ti Filipinas, ti kaikaisuna a presidente ti Umuna a Republika ti Filipinas.  Nabangon ti balay idi 1845 a naaramid manipud iti kayo ken pan-aw ken nabangon manen idi 1849.  Nayanak ni Aguinaldo ditoy idi Marso 22, 1869.

### Aldaw ti wayawaya
Idi Hunio 12, 1898, nairangarang ti wayawaya manipud iti Espania manipud iti tawa ti dakkel a salas. Ti Deklarasion ti Wayawaya ti Filipinas ket binasa idi ti nagsurat, ni Ambrosio Rianzares Bautista  Napatalgedan ti Deklarasion ti Wayawaya ti Filipinas babaen ti Kongreso ti Malolos idi Septiembre 21, 1898.

Pinadakkel ni Presidente Aguinaldo ti balay manipud idi 1919–1921, a nagbaliw daytoy iti maysa a monumento iti wagayway ken pagilian.  nangbangon isuna iti maysa a napintas a "balkonahe ti wayawaya", nga inusar ni Aguinaldo ken dagiti kangatuan nga opisial a Filipino iti las-ud dagiti rambakan ti aldaw ti wayawaya.  Adu kadagiti agbisbisita ita nga aldaw a mangipagpagarup a ti balkonahe ket isu ti pudno a lokasion ti Proklamasion ti Wayawaya.  Indaton ni Aguinaldo ti balayna iti Gobierno ti Filipinas idi Hunio 12, 1963, "tapno mapreserba ti espirito ti Rebolusion ti Filipinas iti 1896 a nangipatingga ti panagsakup ti Espaniol iti pagilian".

### Nailian a wagayway ken kanta
Iti las-ud ti rambakan ti wayawaya, ti wagayway ti Filipinas a dinisenio babaen ni Emilio Aguinaldo ket pormal idi a naiyukrad manipud iti sanguanan a tawa. Daytoy ket immuna a naipatayab iti las-ud ti Bakalan ti Alapan iti Siudad ti Imus ti masakbayan dagiti dua a lawas idi Mayo 28, 1898 (rambakan itan a kas ti tinawen a Nailian nga Aldaw ti Wagayway ti Filipinas).  Immuna pay a natugtog ti nailian a kanta ti Filipinas kadagiti parangan babaen ti banda ti martsa ti San Francisco de Malabon (itan ket ti General Trias, Cavite) ngem kas maysa nga instrumental a musika; saan pay a naisurat ti liriko aginggana idi 1899 babaen ni José Palma.

### Nairangarang a Nailian a Santuario
Pimmusay ni Emilio F. Aguinaldo idi Pebrero 6, 1964, iti tawen nga 94 idiay Veterans Memorial Medical Center iti Siudad ti Quezon.  Ti isu met laeng a tawen, inrangarang ti gobierno ti mansion a kas maysa a Nailian a Santuario idi Hunio 18 babaen ti Tignay ti Republika ti 4039 a pinirmaan babaen ni Presidente Diosdado Macapagal.

## Deskripsion

### Parke Aguinaldo
Ti sanikua a kabangibang iti maysa a karayan, ket naipadakkel idi a mangiraman ti **Parke Aguinaldo**, ti maysa a parke iti sanguanan ti balay a pinartuat para iti rambakan ti Sentenial ti Filipinas idi 1998. Ti parke ket agraman iti maysa nga atiddog a promenada ken dagiti dua nga atiddog a pagurnongan ti danum.  Ti balay ket dati a sinanguanan ti matarigagay a kalsada.  Mabirukan iti parke ti bronse nga estatua ni Aguinaldo nga agsaksakay iti kabalio.

### Nangruna a balay

Ti balay ni Aguinaldo ket maysa a mansion iti sumurok a  iti kadakkel ti kadsaaran nga dinisenio met laeng ni Aguinaldo.  Ti balay ket addaan kadagiti sekreto a pagserrekan ken dagiti pagilemmengan a lugar para kadagiti dokumento ken dagiti armas ken napunno kadagiti duog nga alikamen  ken nadekorasionan iti modelo ti wagayway ti Filipinas ken dagiti sabali a simbolo ti Filipinas. Nabingbingay ti pasdek kadagiti tallo a seksion: ti nangruna a balay iti laud a bangir ti pasdek, ti paset ti pamilia iti daya, ken ti torre a mabirukan iti pagbaetan. Ti seksion iti tengnga ket ti lima a kadsaaran a torre nga agraman iti timmirad a pantok iti kangatuan a partena.  Ti agpang ti balkonahe iti maikadua a kadsaaran ket sagmaminsan a nabilbilang a kas maysa a maipatinayon a kadsaaran.  Ti kadsaaran iti baba ti balay ket dati nga awanan diding a kadawyan met kadagiti balay iti las-ud iti dayta a panawen. Ita nga aldaw, daytoy ket mangibalay iti museo dagiti memorabilia ni Aguinaldo ken dagiti sabali pay a naipakasaritaan nga artipakto.  Ti maysa a hologramo a mangipakpakita ken ni Aguinaldo iti las-ud ti bisperas idi Hunio 12, 1898, ket maysa kadagiti maipabpabuya.

Mabirukan iti maikadua a kadsaaran iti dakkel a salas, ti maysa a dakkel a paggigimongan a siled nga agraman iti naipakasaritaan a sanguanan a tawa a nakabasaan ti Deklarasion ti Wayawaya.  Innayon ni Aguinaldo ti akinsango a balkonahe ti Wayawaya iti las-ud dagiti panagpabaro idi 1919. Ti siled ti panganan a mabirukan iti isu met laeng a kadsaaran ket tampokan babaen ti maysa a mapa a reliebo iti Filipinas iti bobidana.  Iti pay daytoy a kadsaaran ket ti siled a pagturogan ni Aguinaldo, ti kosina, ti maysa a siled ti komperensia, ken ti maysa a sangkapaset a naabbongan a terasa iti akinlaud a patingga ti pasdek.  Iti daya a payak ket dagiti tallo a siled a pagturogan para kadagiti tallo nga annak a babai ni heneral. Ti maysa a naabbongan a balkonahe *(azotea)* iti patingga ti payak ket ninaganan ni Aguinaldo a kas *Galeria de los Pecadores* (Salas dagiti Managbasol) gapu ta naplano idiay dagiti gakat ti militar a mangsupiat kadagiti turay ti Espaniol.

Ti sumaruno nga agpang ket ti biblioteka ti mezzanine a mangtan-aw iti dakkel a salas iti baba. Ti maysa nga agdan a mangiturong kadagiti agbisbista iti Siled ti Embahador nga inus-usar a kas pagadalan ti manugang a lalaki ni heneral, ni Embahador Jose Melencio.  Ti sumaruno a kadsaaran ket dagiti sabali a sled a pagturogan ni Aguinaldo nga inus-usar iti las-ud ti naud-udi a parte ti biagna.  Ti maysa a nabaldosaan a terasa iti daytoy nga agpang ket makaited iti napintas a a buya iti ili iti ad-adayo ngem ti Manila.  Ti akikid unay nga agdan ket mapan iti tuktok ti torre a naibagbaga kano a paborito a lugar ni Aguinaldo.

### Hardin

Dagiti parangan iti balay ket adu kadagiti nalangto a mula a beddengan babaen ti maysa a karayan iti daya ken likudan ti maysa a piskeria iti abagatan.  Iti naipakita iti ruar ti balay ket ti bukod a karro ni Aguinaldo, ti maysa a 1924 a limosina a Packard a napabaro idi Nobiembre 2009.

Iti tengnga ti hardin iti likudan ti balay ket ti marmol a tanem a naikatabonan ti umuna a presidente.

## Museo
Ti museo ti Santurio ni Aguinaldo iti kadsaaran ti baba ket tinartaripato babaen ti Nailian a Historikal a Komision ti Filipinas.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*Blogspot maipanggep iti Santuario ni Aguinaldo.
*Ti Santuario ni Aguinaldo iti AngelCent
*Ti Balay ni Heneral Aguinaldo