Sasao a Timoriko

Ti **sasao a Timoriko**, wenno **Timor–Babar**, ket dagiti grupo ti limapulo a sasao nga Austronesio (heograpiko a sasao a Tengnga–Akindaya a Malayo-Polinesio) a naisasao kadagiti isla ti Timor, ti kaarruba a Wetar, ken (depende iti pannakaidasig) ti Is-isla Babar iti daya.

Iti kaunegan ti grupo, dagiti pagsasao a kaaduan ti nagisasao ket ti Uab Meto ti Laud a Timor ken Tetum ti Daya a Timor, ti tunggal maysa ket addaan iti agarup a kagudua a riwriw nga agsasao, ken ti Tetum ket maysa nga opisial a pagsasao ken lingua franca kadagiti saan a Tetum a Daya a Timores.

## Dagiti pagsasao
Ti di naidasig a Nauete ket saan nga asideg kadagiti sabali a sasao a Timores.  Ti Habu ket kapada iti estruktura iti Waima'a.

Mangporma ti bukodda a grupo ti sasao a Babar:
* Sasao a Babar 

### Hull (1998)
Isingasing ni Geoffrey Hull (1998) ti grupo a Timoriko a kas dagiti sumaganad:

*Ramelaiko (asideg iti sakop ti Ramelau)
**Laud: Kemak, Tukudede
**Tengnga: Mambai
**Daya (Idalaka): Idaté, Isní, Lakalei, Lolein
*Ekstra-Ramelaiko (Fabroniko; dagiti saan nga ania a Ramelaiko)
**Laud: Dawan (Uab Meto)–Amarasi, Helong, Roti (Bilba, Dengka, Lole, Ringgou, Dela-Oenale, Termanu, Tii)
**tengnga: Tetun, Bekais
**Amianan: Wetar, Galoli
**Daya: Kairui, Waimaha, Midiki; Luang, Makuva

### Van Engelenhoven
Isaad ni Van Engelenhoven ti sanga ti Abagatan–Daya a Timor a mairaman ti Tetun, Waimaha, ken Luangiko–Kisariko; ti naud-udi ket dagiti sumaganad:

*Abagatan–Daya a Timor
** Tetun
** Waimaha
**Luangiko–Kisariko
***Kisar–Roma:  Kisar, Romang
***Luangiko:  Luang, Wetan, Leti

### Taber (1993)

Ited ni Taber (1993:396) ti grupo ti Abagatan a laud a Maluku ken Babar a kas dagiti sumaganad, a mairaman ti Laud a Damar a kas maysa a naisina.

*Grupo ti Abagatan a laud a Maluku
***[[Pagsasao a Daya a Damar|Daya a Damar]]*
**Subgrupo ti Wetar
****[[Pagsasao a Galoli|Talur]]*
***Rimpuok ti Wetar 
*****Aputai*
*****Perai*
*****Tugun*
*****Iliun*
**Subgrupo ti Kisar-Roma 
****[[Pagsasao a Kisar|Kisar]]*
****[[Pagsasao a Romang|Roma]]*
**Luang
****[[Pagsasao a Leti|Leti]]*
****[[Pagsasao a Luang|Luang]]*
****[[Pagsasao a Wetan|Wetan]]*
**Subgrupo ti TNS (Teun-Nila-Serua)
****[[Pagsasao a Te’un|Teun]]*
***Rimpuok ti Nila-Serua: *[[Pagsasao a Nila|Nila]]*, *[[Pagsasao a Serua|Serua]]*
*Grupo ti Babar
**Subgrupo ti Amianan a Babar 
****[[Pagsasao nga Amianan a Babar|Amianan a Babar]]*
****[[Pagsasao a Dai (Austronesio)|Dai]]*
****[[Pagsasao a Dawera-Daweloor|Dawera-Daweloor]]*
**Subgrupo ti Abagatan a Babar 
***Rimpuok ti Abagatan a laud a Babar 
*****[[Pagsasao nga Emplawas|Emplawas]]*
*****[[Pagsasao a Tela-Masbuar|Tela-Masbuar]]*
*****[[Pagsasao nga Imroing|Imroing]]*
***Rimpuol ti Masela – Abagatan a daya a Babar
*****[[Pagsasao nga Abagatan a daya a Babar|Abagatan a daya a Babar]]*
*****[[Pagsasao a Serili|Serili]]*
*****[[Pagsasao a Daya a Masela|Daya a Masela]]*
*****[[Pagsasao a Tengnga a Masela|Tengnga a Masela]]*
**[[Pagsasao a Laud a Damar|Laud a Damar]]* (naisina)

## Dagiti nagibasaran

* Hull, Geoffrey. 1998. "The basic lexical affinities of Timor's Austronesian languages: a preliminary investigation." *Studies in Languages and Cultures of East Timor* 1:97-202.
* Taber, Mark (1993). "Toward a Better Understanding of the Indigenous Languages of Southwestern Maluku." *Oceanic Linguistics*, Vol. 32, No. 2 (Winter, 1993), pp.&nbsp;389–441. University of Hawai'i.

## Dagiti akinruar a silpo
*The Languages of East Timor: Some Basic Facts (Napabaro idi 24 Agosto 2004) Geoffrey Hull