open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kyiv

Ti **Kyiv** wenno **Kiev** ( ; ) ket isu ti kapitolio ken ti kadakkelan a siudad iti Ukrania, mabirukan daytoy idiay amianan a tengnga a paset iti daytoy a pagilian idiay Karayan Dnieper. Ti populasion manipud ti 2001 a senso ket 2,611,300. Nupay kasta, adda dagiti nagatngato a bilbilang a nadakamat babaen dagiti pagimalditan.

## Dagiti nagibasaran
McDonald's

Ti **McDonald's** ket maysa kadagiti kompania a panganan manipud idiay Estados Unidos ken kaaduan a mabirukan iti sangalubongan.

## Ladladawan

Papeles:McDonaldsHQIL.jpg|Ti maysa a panganan ti McDonald's
Papeles:Kosher McDonald's, Abasto Shopping, Buenos Aires.jpg|Ti Kosher a panganan ti McDonald's


## Dagiti akinruar a silpo
Pagsasao a Basko

Ti **Basko **(Basko: , ) ket ti pagsasao nga insasao babaen dagiti tattao a Basko. Iti lingnguistiko, ti Basko ket saan a kabagian dagiti sabali a pagsasao iti Europa ken naisina a pagsasao, iti ania man a pagsasao. Dagiti Basko ket indehenio, ken naipangpangruna nga agtataengda, iti Pagilian a Basko, ti rehion a mangaskaw iti akinlauud unay a Pireneo kadagiti kadenna a parte ti akin-amianan nga Espania ken ti akin-abagatan a laud ti Pranmia. Ti pagsasao a Basko ket insasao babaen dagiti 27% kadagiti Basko kadagiti amin a teritorio (714,135 kadagiti 2,648,998). Kadagitoy, 663,035 ket addada iti lugar nga Espaniol iti Pagilian a Basko ken dagiti nabati a 51,100 ket addada iti paset ti Pranses.

## Dagiti nagibasaran
Talisay

Ti **Talisay** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad.

Ti **Talisay** ket nagan dagiti nadumaduma a lugar iti Filipinas:

*Talisay, Batangas
*Talisay, Camarines Norte
*Talisay, Cebu
*Talisay, Negros Occidental
Tacurong

Ti **Siudad ti Tacurong** ket maysa a maika-4 a klase a siudad iti probinsia iti Sultan Kudarat  iti Filipinas. 

## Dagiti baranggay

Ti Siudad ti Tacurong ket nabingbingay a politikal iti 20 a barbaranggay.

## Demograpia

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Murcia, Negros Occidental

Ti **Murcia** ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Negros Occidental iti Filipinas. 

## Dagiti baranggay

Ti Murcia ket politikal a nabingbingay iti 23 a barbaranggay.

## Demograpia

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Tiendaan

T **tiendaan** ket kadawyan a papanan ti tattao para iti panaggatang ken panaglako kadagiti probision, dagiti dingoen, ken dadduma pay a tagilako. Kadagiti sabali a paset ti lubong dagitoy ket mabalin a matawtawagan a kas ti *souk* (manipud ti Arabiko), *bazaar* (manipud ti Persiano), ti natalinaay a *mercado* (Espaniol) wenno ti kanayon a maiyal-alis a *tianguis* (Mehiko), wenno *pamilihan* (Tagalog). 

## Dagiti nagibasaran
Jean Auguste Ingres

Ni **Jean Auguste Ingres** (Agosto 29, 1780 – Enero 14, 1867) ket maysa a Pransés nga artista, maysa a klassisista a pintor a nangibuddak iti pamuon ti panagsukat manipud iti maika-19 a siglo a konsepto ti artistiko a gannuat iti baro ken radikal a lubong ti arte iti maika-20 a siglo. Ni Ingres ti mabigbig a nangsukog iti rangtay iti baeten ti maika-19 a siglo nga klassisismo ken ti nasapa a maika-20 a siglo a kubismo.
Oktubre 4

## Paspasamak
* 2009 - pagpaggala iti Piesta se Mendez, Cavite iti probinsia Tagaytay.
* 2011 - dagiti piesta iti baranggay iti Limay, Bataan.

## Naipasngay
* 1895 &ndash; Buster Keaton, Amerikano nga aktor ken direktor ti pelikula (pimmusay 1966)
* 1923 &ndash; Charlton Heston, Amerikano nga aktor (pimmusay 2008)
* 1946 &ndash; Susan Sarandon, Amerikana nga aktres
* 1964 &ndash; Francis Magalona, Filipino rapper (pimmusay 2009)

## Pimmusay
* 1884 &ndash; Leona Florentino, Filipina a mannaniw (naipasngay 1849)
* 1947 &ndash; Max Planck, Aleman a pisiko, nagungunaan ti Premio Nobel iti Pisika (naipasngay 1858)
* 1970 &ndash; Janis Joplin, Amerikana kumakanta (naipasngay 1943)
* 2004 &ndash; Rio Diaz, Filipina nga aktres ken modelo (naipasngay 1959)
* 2014 &ndash; Jean-Claude Duvalier, maika-33 a presidente ti Haiti (naipasngay 1951)
Geoffrey Marcy

Ni **Geoffrey William Marcy**  ket maysa nga Amerikano nga astronomo. Isu ket maysa kadagiti pionero ken dagiti daulo iti pannakaduktal ti pannakaidasig dagiti planeta iti lawlaw dagiti sabali a planeta ngem iti Init. Ni Marcy ken ti timpuyogna nga agsuksukisok ket  nabigbigan para iti panangduktal kadagiti adu nga ekstrasolar a planeta, mairaman dagiti 70 manipud kadagiti 100 nga ammo nga eksoplaneta ken isu pay ti immuna a sistema ti planeta iti likmut ti kasla Init a bituen, ti Upsilon Andromedae.  Ni Marcy ket katakunaynay idi nga imbestigador iti mision ti ''Kepler'' ti NASA  a nakadiskobre kadagiti sumurok a 4000 nga eksoplaneta. 

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Umuna a panid ni Marcy iti UC Berkeley 
* Autobiograpia 
* Entrabista para kenni Geoff Marcy (Marso 11, 2009) 
* Entrabista para kenni Geoff Marcy (Pebrero 1, 2011)
Steve Jobs

Ni **Steven Paul Jobs** (;Pebrero 24, 1955&nbsp;– Oktubre 5, 2011) ket maysa nga Amerikano a negosiante, dumidibuho ken inbentor.
Beijing

Ti **Beijing** (, ), sigud idi a romanisado kas ti **Peking**, ket isu ti kapitolio iti Republika dagiti Tattao iti Tsina ken maysa kadagiti kaaduan ti populasion a siudad iti lubong, nga adda populasionna iti 19,612,368 manipud idi 2010. Ti metropolis, a mabirukan idiay akin-amianan a Tsina, ket tinurayan ti maysa a dagus a natenggel a munisipalidad babaen ti nailian a gobierno, nga adda dagiti 14 nga urbano ken suburbo a distrito kendua nga away a kondado.  Ti munisipalidad ti Beijing ket napalikmutan babaen ti Probinsia ti Hebei a malaksid ti kaarruba a Munisipalidad ti Tianjin iti abagatan a daya. 

Ti Beijing ket isu ti maikadua a kadakkelan a siudad ti Tsina babaen ti urbano a populasion kalpasan ti Shanghai ken isu daytoy ti politikal, kultural, ken pagadalan a sentro, ken pagtaengan dagiti kuartel kadagiti kaaduan a kadakkelan a tagikua ti estado a kompania ti Tsina. Ti Beijing ket maysa a kangrunaan a sentro ti pagluganan iti nailian a kalsada, napardas a dalanan, perokaril ken pagsasabtan ti napardas a perokaril.  Ti Internasional nga Eropuerto ti Kapitolio ti Beijing ket isu ti maikadua a kasingarngaran iti lubong babaen ti kaadu ti pasahero.

Bassit laeng kadagiti siudad iti lubong a nabayagen a nagbalinen a sentro ti politika ken kultural a sentro iti nalawa unay kalugaran. Ti Beijing ket maysa kadagiti Nalatak nga Uppat a Taga-ugma a Kapitolio iti Tsína. Kadagiti napalabas a siglo daytoyen ti puso ti pakasaritaan iti Tsina, ken narigat ti makabiruk kadagiti pasdek idiay Beijing iti aniaman nga edad nga awan ti napateg bassit a nailian a pakasaritaana. Daytoy a siudad ket nalatak kadagiti bukodna a nasanikua a palasio, templo, ken dagiti dadakkel a bato a diding ken ruangan. Dagiti arte a gamengna ken dagiti unibersidad ket nabayagen a sentro iti kultura ken arte idiay Tsína.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Rafael Buenaventura

Ni **Rafael Carlos Baltazar Buenaventura** (Agosto 5, 1938 - Nobiembre 30, 2006) ket maysa idi a prominente mangimatmaton iti banko idiay Filipinas ken dati a nangimaton iti Tengnga a Banko iti Filipinas (manipud idi 1999 aginggana idi 2005); isu ket nagserbi babaen dagiti dua a presidente ti Filipinas idi las-ud ti panawen dagiti kaaduan a riribok iti transision ti politika iti pakasaritaan ti pagilian.

## Dagiti nagibasaran
Joe Biden

Ni **Joseph Robinette** "**Joe**" **Biden, Jr. ** (nayanak idi Nobiembre 20, 1942) ket Amerikano a politiko ken ti maika-46 ken agdama a presidente ti Estados Unidos. Maysa a kameng ti Partido Demokratriko ken nagserbi a kas ti maika-47 a Bise Presidente manipud idi 2009 aginggana idi 2017 ken kas maysa a senador ti Estados Unidos iti Estado iti Delaware manipud idi Enero 3, 1973 aginggana idi nagbabawi idi Enero 15, 2009, kalpasan ti pannakabutosna a kas Bise Presidente.

Ni Biden ket naipasngay idiay Scranton, Pennsylvania ken nagyan idi idiay iti sangapulo a tawen sakbay nga immalis idiay Delaware. Nagbalin nga abogado idi 1969, ken nabutosan a hunta iti probinsia idi 1970. Ni Biden ket immuna a nabutosan iti Senado idi 1972 ken nagbalin a maika-innem a kaubingan a senador iti pakasaritaan ti Estados Unidos. Nabutosan iti Senado iti innem a beses, isu idi ti maika-uppat a kalakayan a senator sakbay nga nagbabawi, ken isu ti maika-15 ti kinabayagna a nagserbi iti pakasaritaan ti panag-senador. Ni Biden ket nabayag a kameng ken nakatugaw idi iti Komite ti Relasion iti Sabsabali a Pagilian. Napigsa isuna a timmulong ti panagipan dagiti Militar ti Estados Unidos idiay Gubat ti Bosnia. Nag-kontra met isuna iti Gubat ti Look idi 1991. Pinaboran na ti nagbutos iti Resolusion ti Gubat iti Irak idi 2002, ngem isu met laeng idi ti nangibaga ti resolusyon ti panangibaliw ti estratehia iti dayta a gubat. Isuna ket nagtugaw iti Komite iti Senado a Hustisia. Nagtugaw pay idi iti Komite ti Hustisia iti pinagbutos ken ni Robert Bork ken Clarence Thomas iti Kangatuan a Korte ti Estados Unidos.

Namindua a napaay iti panagtarayna nga agbalin a Demokrata a Presidente idi 1988 ken 2008, nasapa a nagbabawi kadagiti namidua a panagtarayna. Isuna ti pinili ni Barack Obama nga agtaray a kas Demokrata a Bise Presidente idi 2008 a panagbutos iti presidente idiay Estados Unidos. Ni Biden ket isu ti immuna a Romano Katoliko ken isu pay ti immuna a naggapu iti Delaware a nagbalin a Bise Presidente ti Estados Unidos.

## Nasapa biag ken edukasion
Nayanak ni Biden idiay Scranton, Pennsylvania, anak da Joseph Robinette Biden Sr. (1915–2002) ken ni Catherine Eugenia "Jean" Finnegan (1917–2010). Isu ti kinaunaan kadagiti annakda iti Katoliko a pamilia, iti patneng nga Irlanda ken Ingles (nga addaan iti ramutda idiay Probinsia ti Londonderry). Ni apongna a baket manipud ken ni tatangna, a ni Mary Elizabeth Robinette, ket naggapu iti pamilia a patneng a Pranses ken inasawana ni Joseph H. Biden. Adda dua a kabsatna a lalaki, da James Brian Biden ken ni Francis W. Biden, ken adda met kabsatna a babai, ni Valerie (Biden) Owens. Ti apongna, a ni Edward F. Blewitt, ket kameng iti Senado iti Estado iti Pennsylvania.

## Dagiti nagibasaran
John McCain

Ni **John Sidney McCain III** (Agosto 29, 1936 – Agosto 25, 2018), ket Senador iti Arizona, Estados Unidos.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Senador John McCain  opisial a website ti Senado ti Estados Unidos
* John McCain para iti Senado
*
Tattao a Luo

Ti **Luo** (wenno **Lwo**) ket dagiti nadumaduma a mainaig iti etniko ken lingnguistiko dagiti Nilotiko nga etniko a grupo idiay Aprika nga agtataeng iti maysa a lugar a sumakop manipud idiay Abagatan a Sudan ken Etiopia, babaen ti akin-amianan nga Uganda ken akindaya a Demokratiko a Republika ti Kongo, aginggana iti akinlaud a Kenya, ken ti Rehion ti Mara ti Tanzania. 

Dagiti saoda a Luo ket tagikua ti Nilotiko a grupo ken iti kasta paset ti dakdakkel a pamilia ti Akindaya a Sudaniko.
Lady Gaga

Ni **Stefani Joanne Angelina Germanotta** (  ; ), ammo iti entablado a naganna a kas **Lady Gaga**, ket maysa nga Amerikana akumakanta ket mannurat ti kanta. Naipasngay ken dimmakkel idiay Siudad ti New York, isu ket nangruna anagadal idiay Kombento iti Sagrado a Puso ket nabiit a nagadal idiay Tisch a Pagadalan dagiti Arte ti Unibersidad ti New York sakbay a nagikkat tapno agipatengnga ti isipna ti karerrna ti musika. Isu ket nagrugrugi nga agpabpabuya kadagidiay mabuya a *rock* a musika iti Baba a Bangir ti Daya ti Manhattan, ken pinirmaan ti Streamline Records babaen idi gibus ti 2007. Idi panawen tipanagtrabahona a kas mannurat ti musika para iti kompania ti plaka, ti bosesna ket nakaala kadagiti panakaimatang ti agrerehistro nga artista ni Akon, a nagpirma kaniana ti bukodna nga etiketa ti Kon Live Distribution.

## Dagiti akinruar a silpo
* Lady Gaga - IMDB
Moshchena

Ti **Moshchena** (, ) ket maysa a purok idiay Kovel Raion, Volyn Oblast, Ukrania. Daytoy a purok ket addaan ti populasion iti 581 a tattao.

Ti immuna a pannakangeg iti daytoy a purok ket nanipud idi 1543.

## Dagiti nagibasaran


## Dagiti akinruar a silpo
Shanghai

Ti **Shanghai** (; Shanghainese: Zånhae; Mandarin pinyin: Shànghǎi) ket isu ti kadakkelan a siudad babaen ti populasion iti Republika dagiti Tattao iti Tsína (PRC)  ken ti kadakkelan a maitutop a siudad babaen ti populasion iti lubong. Maysa daytoy kadagiti uppat a probinsia nga agpang a munisipalidad iti PRC, nga adda ti dagup ti populasion iti sumurok a 23 a riwriw manipud idi 2010. Daytoy ket maysa a sangalubongan a siudad, nga adda inpluensia iti komersio, kultura, busbos, midia, moda, teknolohia, ken pagluganan.  Daytoy ket maysa a kangrunaan a busbos a ssentro ken ti kasingarngaran a pagikabilan a puerto iti lubong.

Mabirukan daytoy idiay Karayan Yangtze a Delta idiay dumaya a Tsína, ti Shanghai ket nakatugaw idiay wangawangan iti Karayan Yangtze iti tengnga ti paset iti pantar ti Tsína.  Ti munisipalidad ket pagbeddenganna dagiti probinsia ti Jiangsu ken Zhejiang iti laud, ken nabeddengan ti day babaen ti Baybay Daya a Tsína.

Maysa daytoy idi a pagkalapan ken abel nga ili, ti Shanghai ket dimmakkel ti kinapangrunanna iti maika-19 a siglo gapu ti panakabigbigan a Europeano para iti bukodna a naiparabor a lokasion ti puerto ken makapataud nga ekonomia.  Daytoy a siudda ket maysa kadagiti nalukatan a ganganaet a pagkomerioan kalpasan ti panagabak dagiti Britaniko iti Tsína iti immuna nga opio a gubat ken ti simmaruno a 1842 a Tulag iti Nanking a nagpakabael ti panagipatakfder iti Internasional a Pagtaengan ti Shanghai . Daytoy  siudad ket rimmang-ay a kas ti sentro iti komersio a nagbaetan ti daya ken laud, ken nagbalin daytoy ti kalaingan a sentro ti busbos iti Pasipiko nga Asia iti panawen a 1930. Nupay kasta, ti panagala ti Partido Komunista iti kangrunaan a daga idi 1949, bimassit ti panag-impluesia ti siudad. Iti panawen ti 1990, dagiti ekonomiko a reporma nga inyamammo babaen ni Deng Xiaoping ket nagbanagan iti napeksa a panagrangrang-ay ti siudad, a daytoy ket nakaited ti panagsubli iti busbos ken ganganaet a puonan iti siudad.

Ti Shanghai ket maysa a nalatak a papanan dagiti turiata ken naamammoan daytoy kadagiti naipakasaritaan a dulon a kas dagiti Ti Bund, Siudad a Templo ti Dios ken ti Yuyuan a Hardin, ken ti pay dakkel ken dumakdakkel pay a linia ti langit ti Pudong . Nailawlawagan daytoy a kas ti "obra maestra" iti dumakdakkel a ekonomia ti kangrunaan a daga ti Tsína.

## Dagiti nagibasaran
New Washington, Aklan

Ti **New Washington** ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Aklan iti Filipinas.

## Dagiti baranggay

Ti New Washington ket politikal a nabingbingay iti 16 a barbaranggay.

## Demograpia
 	

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Hadji Panglima Tahil

Ti **Hadji Panglima Tahil** ket maysa a maika-6 a klase nga ili iti probinsia ti Sulu iti Filipinas. 

## Dagiti baranggay

Ti Hadji Panglima Tahil ket nabingbingay a politikal kadagiti 5 a barbaranggay.

* Bangas (Pob.) 
* Bubuan  
* Kabuukan 
* Pag-asinan 
* Teomabal

## Demograpia
 	

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Paltoga

Ti **Paltoga** () ket ti away a lokalidad wenno purok idiay Distrito ti Vytegorsky iti Vologda Oblast, Rusia. Addaan daytoy kadagiti 296 nga agnanaed (manipud idi 2006).

## Dagiti nagibasaran
Doctrina Christiana

Ti ***Doctrina Christiana*** ket sinurat ni Padre Juan de Plasencia, ken isu daytoy ti immuna nga am-ammo a naimaldit a libro iti Filipinas, idi 1593.

Ti *Doctrina Christiana* ket naidumduma a saan laeng a naimaldit idi un-unana nga al-aldaw ngem naimaldit pay iti napasayaat a Gotiko a kita ti letra iti pagsasao nga Espaniol, ken adda pay dagiti kopiana a bersion iti  pagssasao a Tagalog, iti Latin a kurdit ken ti kadawyan nga inus-usar a baybayin a kurdit  dagiti tao a patneng idi un-unana nga al-aldaw, ken maysa pay a naipatarus iti kasisigud a pagsasao nga Intsik. Idi 1621 adda met naipablaak a kopia iti pagsasao nga Ilokano a naisurat ni Padre Francisco Lopez ken tinulongan ni Pedro Bukaneg, naisurat daytoy iti kurdit a baybayin ken ti titulona ket nabaliwan a kas *Doctrina Cristiana en la Lengua Española e Yloca* (naawanan ti letra nga h ti *Christiana*), inus-usar dagiti Kastila daytoy a libro iti pinagisuroda iti Katoliko.

Adda met dagiti kontrobersia no annia met iti immuna a libro iti Espania a Filipinas, adda met dagiti eskolar a namatmati nga iti bersiyon ti pagsasao nga Intsik a natituluan iti *Doctrina Christiana en letra y lengua China* (*Wuchi t’ien-chu cheng-chiao chen-chuan shih-lu*) ken naimaldit idi 1590 inggana ti 1592 ti Intsik a mam-amaldit a ni Keng Yong idiay Manila sakbáy nga rimmuar dagiti Espania ken Tagalog a bersiyon.
Dagiti immuna a panangibasar kadagiti dua a bersion ket naggapu ken ni Gómez Pérez Dasmariñas, ti maika-pito a  gobernador-heneral iti Filipinas, a nagisurat ken ni Felipe II ti Espania idi Hunio 20, 1593, a kastoy ti naisurat:

“Apo, iti Kadungnguan a naganmo, Addaak iti daytoy laeng a naminsan, ngamin ta adda iti napateg a masapsapul, no mangted ti lisensia ti panangimaldit kadagiti Doctrina Christiana, addda ditoy ti maysa a naipatulod-iti pagsasao a Tagalog, nga iti patneng ken dagiti kalaingan kadagitoy nga is-isla, ken ti maysa pay iti Intsik—nga addaan iti namnamak nga adu ti maitulongna daytoy ti pagresultaan iti panagbalin ken panangisursuro kadagiti tattao iti dagitoy dua a pagilian; ken ngamin ta dagiti dagdaga ti Indio ket dakdakel iti amin ken nanginnginada pay, Naikabilko ti presiona dagitoy nga uppat a riales iti maysa a libro, aginggana apo a Kadugdunguam no naragsakan to ti panagibagam amin no ania ti maaramid.”

## Dagiti linaon ti libro
Ti libro ket adda nagyan na a tallopulo ket walo a dagiti bulong ken pitopulo ket uppat a pampanid iti teksto nga Espania, Tagalog a naisurat kadagiti romano a letra, ken Tagalog kadagiti Tagalog a karakter, iti addaan a tabas ti kayo ni Santo Dominico, nga ti kannigid a panid ti libro ket kasisigud a blanko, ngem dagiti immuna a bersiyon ket naikurdit iti, "Tassada en dos reales", a pinirmaan ni Juan de Cuellar.
## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Tagalog a bersion ti Doctrina Christiana idiay Project Gutenberg
Aldaw dagiti Beterano

Ti **Aldaw dagiti Beterano** () ket maysa nga aldaw ti piesta idiay Estados Unidos a pammadayaw kadagiti amin a beterano a soldado, dagiti natnatay kadagiti gub-gubat, dagiti agdama nga adda pay iti serbisio wenno dagiti adda idi iti serbisio ket isu da amin ti makunkuna a beterano. Daytoy a piesta ket maramrambakan iti petsa ti Nobiembre 11. Daytoy a piesta ket maramrambakan pay iti sabsabali a lugar iti lubong a kas **[[Aldaw a Panagisardeng ti Gubat]]** wenno **[[Panaglaglagip nga Aldaw]]**.

Namarkaan daytoy nga aldaw kadagiti kalendario idiay Estados Unidos a kas Veteran's Day ngem saan a husto daytoy ti pannakailetrana.

## Pakasaritaan
Ti Presidente idi ti Estados Unidos a ni Woodrow Wilson ti immuna a nagiparangarng ti Armistice Day idi Nobiembre 11, 1919. Idi inproklema na daytoy a piesta, ti kinunana ket (iti Ingles)"To us in America, the reflections of Armistice Day will be filled with solemn pride in the heroism of those who died in the country's service and with gratitude for the victory, both because of the thing from which it has freed us and because of the opportunity it has given America to show her sympathy with peace and justice in the councils of the nations."

Iti kalpasan ti pito a tawen ti Kongreso iti Estados Unidos ket pinagbalin da ti 11 ti Nobiembre a pinaka-obserba iti "Armistice Day". Idi 1953 ni Alvin King a taga Kansas ket napanunutna a ti "Armistice Day" koma ket piesta amin kadagiti nagserbisio a beterano. 

Idi 1971 daytoy a piesta ket naiyalis iti maikapat a Lunes iti bulan ti Oktubre daytoy ket naibasta iti Uniform Monday Holiday Act. ngem daytoy a petsa ket naipasubli met laeng iti kasisigud a petsa ti Nobiembre 11.

## Dagiti nagibasaran
Kredo dagiti Apostol

Ti **Kredo dagiti Apostol** (Latin: *Symbolum Apostolorum* wenno *Symbolum Apostolicum*) wenno naititulo pay iti Simbolo dagiti Apostol ket inususar dagiti kinauna a Kristiano a pagkararag ken pinagiparang ti pammati da.Inususar daytoy kadagiti adu a sabsabali a pammati iti kina Kristiano.

Ti titulo a *Symbolum Apostolicum* (Simbolo wenno Kredo dagiti Apostol) ket immuna a nagparang iti surat a manipud idiay Milan (naggapu ngata kenni Ambrose) kenni Papa Siricus idi 390. A ti kinunana "Baybayam nga ikkan da dagiti pammadayaw iti Kredo dagiti Apostol, a ti simbaan ti Roma ket kanayon da a priniserba ken dinaldalusan".Ti addaan idi ket saan nga kasta itan ti am-ammo a Kredo dagiti Apostol ngem basbsasit ti naibaga a pammati, saan a naikabil idi ti sarita a "A Namarsua iti Langit ken Daga", daytoy a sarita ket naikabil ngata laeng idi maikapito a siglo.

Ti **Kredo dagiti Apostol** ket napanaganan a pakararag dagiti Ilokano iti **Mamatiak** (Ingles:I believe) ken maysa pay kadagiti linaon a kararag ti libro a na-tituli iti *[[Doctrina Christiana|Doctrina Cristiana en la Lengua Española e Yloca]]* nga ipinatarus ni Padre Francisco Lopez ken tinulungan ni Pedro Bukaneg iti Ilokano a naisurat iti baybayin. Naipablaak daytoy a libro idi 1621 inus-usar dagiti Kastila ti pinagisursuruda iti Katekismo iti Kailokuan.

**Mamatiak**

Mamatiak iti Dios Ama nga Mannakabalin-Amin
A Namarsua iti Langit ken Daga.
Mamatiak met ken Jesucristo
A Bugbugtong nga Anakna ken Apotayo
A timmao iti aramid ti Espiritu Santo
inyanak ni Santa Maria Birhen
Nagtutuok iti panagturay ni Poncio Pilato
Nailansa iti krus, natay ken naitanem
Immulog iti yan dagiti natay
Nagungar iti maikatlo nga aldaw,
Immuli sadi langit
Ket situtugaw iti makannawan
Ti Dios Ama a Manakabalin-Amin.
Aggapunto sadiay nga umay mangukom
Kadagiti sibibiag ken kadagiti natay.
Mamatiak met iti Espiritu Santo.
Patiek met ti Santa Iglesia Katolika
Ti panagririnnanud ti Sasantos
Ti Pannakapakawan dagiti basbaso
ken addanto met panagungar ti bagi
Ken biag nga agnanayon.
Amen.


## Dagiti nagibasaran
Jose Luis Rodriguez Zapatero

Ni **José Luis Rodríguez Zapatero** (; ) ket kameng ti Partido dagiti Agtrabtrabaho a Sosialista nga Espaniol (PSOE). Isu ket nabutosan para kaadgiti dua a termino a kas Kangrunaan a Ministro ti Espania, kadagiti sapasap a panagbubutos idi 2004 ken 2008. Isi 2 Abril 2011 isu ket nagiwaragawag a saanen a tumaray para iti pannakabutos manen iti sapasap a panagbubutos ti 2011. Isu ket pimmanaw iti opisina idi 21 Disiembre 2011.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Partido dagiti Agtrabtrabaho a Sosialista nga Espaniol
*
*
Papa

Ti **Papa** (manipud iti *Latin:*papa; manipud iti *[[Pagsasao a Griego|Griego]]* (pappas),sao ti ubing iti *ama*)ket isu ti Obispo iti Roma, ket isu ti daulo ti amin nga sangalubungan kadagiti simbaan ti Katoliko. Iti simbaan a Katoliko, ti Papa ket isu ti makunkuna a nangsarunu kenni San Pedro, ti Apostol. Ti agdama a papa ket ni Francisco, a nabutosan idi 13 Marso 2013, isu ket simmaruno kenni Benedicto XVI.

## Dagiti nagibasaran
Ram Revilla

Ni **Ram Revilla** (Pebrero 12, 1989 – Oktubre 29, 2011), naipasngay a kas ni **Ramgen Jose Magsaysay Bautista**, makunkuna pay a ni **Ramgen Revilla**, ket maysa idi a Filipino nga aktor a kangrunaan nga ammo a bida kadagiti serye ti telebision a kas ni Jeff Gatdula iti *[[Tonyong Bayawak]]*.

## Dagiti nagibasaran
Bob Arum

Ni **Bob Arum**  ket maysa nga agitaltal-o iti boksing manipud idiay Siudad ti New York, Estados Unidos.
International Standard Book Number

Ti **Sangalubongan a Pagalagadan a Numero ti Libro** () naidumduma a kumersyal a numero ti pinagilasin ti libro a naibasar iti 9 a numero iti Pagalagadan a Panag-numero iti Libro () nga inaramid ni Gordon Foster, nga isu ket maysa a maestro idiay Trinity a Kolehio idiay Dublin.

## Dagiti nagibasaran
Dipolog

Ti **Siudad ti Dipolog** ket maysa a maika-3 a klase a siudad ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Zamboanga del Norte iti Filipinas. 

## Dagiti baranggay

Ti Siudad ti Dipolog ket nabingbingay a politikal kadagiti 21 a barbaranggay.

## Demograpia
 	

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Lisbon

Ti **Lisbon** (; , ) ket isu ti kapitolio ken ti kadakkelan a siudad iti Portugal nga addaan ti populasion iti 547,631 iti uneg ti administratibo na a patingga iti kalawa ti dagana a . Ti urbano a lugar iti Lisbon ket makasakup ti labes ti administratibo a patinga ti siudad na nga addan ti populasion iti 3 a riwriw  iti kalawa a , a makaaramid daytoy ti Maika-9 a kaaduan ti populasion nga urbano a lugar iti Kappon ti Europa. Agarup a 2,831,000 a tattao ti agtaeng iti Lisbon a Metropolitano a Lugar (a nagbuklan ti agarup a 27% iti populasion iti pagilian). Ti Lisbon ket isu ti kalaudan unay a dakkel a siudad a mabirukan idiay Europa, ken isu pay ti kalaudan unay a kapitolio a siudad ken ti maymaysa laeng iti igid ti pantar ti Atlantiko.  Nakasanglad daytoy iti lumaud nga Iberio a Peninsula idiay Taaw Atlantiko ken ti Karayan Tagus.

## Dagiti nagibasaran
Baganga

Ti **Baganga** ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Davao Oriental iti Filipinas.

## Dagiti baranggay

Ti Baganga ket nabingbingay a politikal iti 18 a barbaranggay.

## Demograpia

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Pundasion ti Wikimedia

Ti **Wikimedia Foundation, Inc.** ket maysa nga Amerikano a kaurnusan a karidad nga a saan nga ag-ganganansiya, nga addaan idiay San Francisco, California iti Estados Unidos, naurnus daytoy iti linteg iti Estado iti Florida, nga isu ti immuna nagyanan da. Adda dagiti obra dagitoy a wiki nga nairaman ti Wikipedia, , , , , , Wikispecies, , Wikiversity, , ken . Ti Wikipedia, ket maysa kadagiti sangapulo a website a kaauduan nga nabisbisitaan.Ti pinakaaramid daytoy nga kaurnusan ket ofisial a inparuag ni Jimmy Wales idi Hunio 23, 2003.

## Dagiti nagibasaran
Bulan (panawen)

Ti **bulan** ket maysa a kita ti panagrukud iti panawen, us-usaran daytoy kadagiti kalendario nga immuna a naparnuay idiay Mesopotamia, nabingbingay ti tawen ti sangapulo ket dua a bulan. 

## Dagiti kita ti bulan
Dagiti sumaganad ket kita ti bulan nga addaan laeng ti kangrunaanna iti astronomia.

### Sidereal a bulan
Makunkuna daytoy a *sidereal* a bulan ngamin ta ti manu nga oras nga makapan nga agsubli ti Bulan (Ingles:Moon) iti naikkan a nagyanan dagita bituen (Latin:*sidera*): 27.321661 al-aldaw (27 aldaw 7 oras 43 minutos 11.5 segundo).

### Tropikal a bulan
Daytoy ket basbassit met laeng a panagrukud ti bulan. Basbassit nga oras ti panagsubli ti Bulan kadagiti naikkan a nagyanan dagita bituen: 27.321582 al-aldaw (27 aldaw 7 oras 43 minutos 4.7 segundo).

### Anomalistiko a bulan
Daytoy ket at-atiddog met a panagrukud ti bulan, ti kinaatiddogna ket: 27.554551 al-aldaw (27 aldaw 13 oras 18 minutos 33.2 segundo). 

### Drakoniko a bulan
Daytoy ket makunkuna pay a 'drakonitiko' a bulan, ken makunkuna pay a nodikal a bulan. Addaan ti panagrukodna daytoy a: 27.212220 al-aldaw (27 aldaw 5 oras 5 minutos 35.8 segundo).

### Sinodiko a bulan
Daytoy addaan ti panagrukod na a: 29.530589 al-aldaw (29 aldaw 12 oras 44 minutos 2.9 segundo). 

## Dagiti ka-atiddog ti bulan

## Dagiti nagibasaran
Balut (itlog)

Ti **balut** (Ingles: *wrapped*) ket nalingta a napessaan nga itlog ti pato wenno itik. Iti pagilian ti Filipinas, nalatak nga industria ti Pateros daytoy. Mailaklako iti igid ti kalsada ken nasikat a kankanen nga paramanan da iti asin, suka ken sili. Kadawyan a mabirokan daytoy kadagiti pagilian iti Laos (kunkuna da a *kai luk* - ໄຂ່ລູກ), Thailand (*khai khao* - ไข่ข้าว in Thai), Cambodia (*pong tea khon* ពងទាកូន idiay Kambodia) ken Vietnam (*trứng vịt lộn* or *hột vịt lộn*).

## Dagiti nagibasaran
Salvador Benedicto

Ti **Salvador Benedicto** ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Negros Occidental iti Filipinas. 

## Dagiti baranggay

Ti Salvador Benedicto ket politikal a nabingbingay iti 7 a barbaranggay.

* Bago (Lalung)
* Bagong Silang (Marcelo)
* Bunga
* Igmaya-an
* Kumaliskis
* Pandanon
* Pinowayan (Prosperidad)

## Demograpia
 	

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Kalayaan, Palawan

Ti **Kalayaan**  ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Palawan iti Filipinas.

## Baranggay

Ti Kalayaan ket buklen laeng ti maymaysa a baranggay, ti baranggay Pag-Asa.

## Demograpia
 	

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Sofronio Española

Ti **Sofronio Española**  ket maysa a maika-2 a klase nga ili iti probinsia ti Palawan iti Filipinas.

## Dagiti baranggay

Ti Sofronio Española ket nabingbingay kadagiti 9 a barbaranggay.

* Abo-abo 
* Iraray 
* Isumbo 
* Labog 
* Panitian 
* Pulot Center 
* Pulot Interior (Pulot II) 
* Pulot Shore (Pulot I) 
* Punang

## Demograpia
 	

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
San Rafael, Iloilo

Ti **San Rafael** ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Iloilo iti Filipinas. 

## Dagiti baranggay

Ti San Rafael ket politikal a nabingbingay iti 24 a barbaranggay.

* Aripdip
* Bagacay
* Calaigang
* Ilongbukid
* Poscolon
* San Andres
* San Dionisio
* San Florentino
* Poblacion

## Demograpia
 	

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Passi

Ti **Siudad ti Passi** ket maysa a maika-4 a klase a siudad iti probinsia ti Iloilo iti Filipinas. 

## Dagiti baranggay

Ti Siudad ti Passi ket nabingbingay a politikal kadagiti 51 a barbaranggay.

## Demograpia

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Bayog

Ti **Bayog** ket maysa a maika-3 a klase nga ili iti probinsia ti Zamboanga del Sur iti Filipinas. 

## Dagiti baranggay

Ti Bayog ket nabennebenneg iti 28 a barbaranggay.

## Demograpia
 	

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Sebaste

Ti **Sebaste** ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Antique iti Filipinas.

## Dagiti baranggay

Ti Sebaste ket politikal a nabingbingay iti 10 a barbaranggay.

* Abiera
* Aguila
* Alegre
* Aras-Asan
* Bacalan
* Callan
* Nauhon
* P. Javier
* Poblacion
* Idio

## Demograpia
 	

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Bacuag

Ti **Bacuag** ket maysa a maika-5 a klase nga ili iti probinsia ti Surigao del Norte iti Filipinas. 

## Dagiti baranggay

Ti Bacuag ket nabingbingay a politikal kadagiti 9 a barbaranggay.

* Cabugao  
* Cambuayon 
* Campo 
* Dugsangon 
* Pautao 
* Payapag 
* Poblacion 
* Pungtod 
* Santo Rosario

## Demograpia

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Burgos, Surigao del Norte

Ti **Burgos** ket maysa a maika-6 a klase nga ili iti probinsia ti Surigao del Norte iti Filipinas. 

## Dagiti baranggay

Ti Burgos ket nabingbingay a politikal kadagiti 6 a barbaranggay.

* Baybay  
* Bitaug 
* Matin-ao 
* Poblacion 1 
* Poblacion 2 
* San Mateo

## Demograpia

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Amando M. Tetangco, Jr.

Ni **Amando Maglalang Tetangco, Jr.**  ,  ket ti agdama a Gobernador ti Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP).  Isu ti immuna a gobernador ti BSP a nagserbi kadagiti dua a termino,  ken isu ti immuna a naidutok iti opisina babaen ni Presidente Gloria Macapagal Arroyo idi Hulio 2005, ken naidutok manen idi 2011 babaen ni Presidente Benigno Aquino III tapno agserbi kadagiti innem a tawen a termino.

## Dagiti nagibasaran
Gabriel Singson

Ni **Gabriel dela Cruz Singson** (Marso 18, 1929 – Marso 28, 2016) ket maysa idi nga abogado ken bankero,a nagserbi a kas Gobernador ti Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP) manipud idi 1993 aginggana idi 1999. Isuna idi ti immuna a Gobernador ti BSP kalpasan idi ni dati a Presidente Fidel V. Ramos ket pinirmaanna ti Tignay ti Republika 7653, nga ammo pay a kas ti Tignay ti Baro a Banko Sentral, iti linteg idi 1993. 

## Dagiti nagibasaran
Tunga

Ti **Tunga** ket maysa a maika-6 a klase nga ili iti probinsia ti Leyte iti Filipinas. 

## Dagiti baranggay

Ti Tunga ket politikal a nabingbingay iti 8 a barbaranggay.

* Astorga (Upart)
* Balire
* Banawang
* San Antonio (Pob.)
* San Pedro (Pob.)
* San Roque (Pob.)
* San Vicente (Pob.)
* Sto. Niño (Pob.)

## Demograpia
 	

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Bisiesto a tawen

Ti **bisiesto a tawen** (') ket maysa a tawen nga adda ti maysa a nainayon nga aldaw, tapno maiyabot ti kalendario a tawen iti astronomia wenno tiempo a tawen.Ngamin ket ti panawen wenno dagiti bambanag nga astronomia ket saan nga agbalin manen kadagiti sangabukel nga aldaw, ti kalendario nga agraman kadagiti agpapada a bilang nga aldaw ti makatawen ket, iti aglabes a tiempo ket maiyanod kadagiti bambanag a sipsiputenna. Ti panangikabil ti maysa pay nga aldaw wenno maysa pay a bulan iti tawen, masimpa ti pannakaiyanodna. Ti tawen a saan a bisiesto ket makunkuna a kadawyan a tawen.

Kas pagarigan, ti kalendario a Gregoriano, ti bulan ti Pebrero ti bisiesto a tawen ket agraman kadagiti 29 nga aldaw ngem ti kadawyan a bulan ket agraman laeng laeng kadagiti 28 nga aldaw, ken ti tawen ket agraman kadagiti 366 nga aldaw ngem ti kadawyan a tawen ket agraman laeng kadagiti 365 nga al-aldaw.

## Bisiesto nga aldaw

Ti Pebrero 29 ket isu ti petsa nga agparang iti tunggal uppat a tawen, ken isu daytoy ti makunkuna a bisiesto nga aldaw. Daytoy nga aldaw ket mainayon iti kalendario tapno masimpa ti bisiesto a tawen, ngamin ket ti daga ket saanna a palikmutan ti init kadagiti husto a 365 nga aldaw.

## Dagiti nagibasaran
Kadawyan a tawen

Ti **kadawyan a tawen** () ket maysa a makunkuna a kadawyan a kita ti kalendario a tawen. Adda daytoy ti husto a 365 nga al-aldaw ken saan a bisiesto a tawen. Ti kadawyan a tawen ket adda ti 365 nga al-aldaw ken adda met ti eksakto a 52 a lawas ken maysa pay nga aldaw, ti sumaruno a tawen ket maysa nga aldaw a naladladaw iti lawas. Iti sabali pay a panagkuna, ti kadawyan a tawen ket mangrugi ken aglabes latta iti sipud nga aldaw iti lawas. (Kaspagarigan, idi 2010, iti Enero 1 ken Disiembre 31 dagitoy dua a bulan ket nagdatengda iti aldaw a Biernes.)

* Ti 2001 ket nangrugi iti Lunes.
* Ti 2002 ket nangrugi iti Martes.
* Ti 2003 ket nangrugi iti Mierkoles.
* Ti 2005 ket nangrugi iti Sabado.
* Ti 2006 ket nangrugi iti Domingo.
* Ti 2007 ket nangrugi iti Lunes.
* Ti 2009 ket nangrugi iti Huebes.
* Ti 2010 ket nangrugi iti Biernes.
* Ti 2011 ket nangrugi iti Sabado.
* Ti 2013 ket nangrugi iti Martes.
* Ti 2014 ket nangrugi iti Mierkoles.
* Ti 2015 ket nangrugi iti Huebes.

Ti kalendario a Gregoriano, 303 iti amin kadagiti 400 a tawen ket kadawyan a tawen. Ti met kalendario a Huliano, 300 iti amin kadagiti 400 a tawen ket kadawyan a tawen. Iti kalendario a lunisolar ken ti kalendario a lunar ti kadawyan a tawen ket adda ti 354 nga aldaw.

## Dagiti nagibasaran
Borongan

Ti **Siudad ti Borongan** ket maysa a maika-5 a klase a siudad ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Daya a Samar iti Filipinas.

## Dagiti baranggay

Ti Siudad ti Borongan ket nabingbingay a politikal iti 61 a barbaranggay.

## Demograpia
 	

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Naval

Ti **Naval** ket maysa a maika-2 a klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Biliran iti Filipinas. 

## Dagiti baranggay

Ti Naval ket politikal a nabingbingay iti 26 a barbaranggay.

## Demograpia
 	

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Marian Rivera

Ni Marian Rivera 

ket maysa nalaing aktres, modelo ken telebisyon host iti pilipinas. isu ket naiyanak edi agosto12, 1984. 

Ni Rivera ket immuna a nangrugi a kas maysa a komersial a modelo ken nag-venture nga agtignay idi tengnga ti 2000s. Idi 2005, isu ket nagdebut iti pelikula iti Enteng Kabisote 2.  Ti pelikula ket nakagun-od kaniana ti nominasion para iti 'Baro nga Aktres ti Pelikula ti Tawen' idiay 2006 Star Awards para kadagiti Pelikula 

 

## nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*Marian Rivera iti GMANetwork.com
*
Boksingero

Ti **boksingero** (Ingles: *boxing*; Tagalog: *suntukan*), maysa nga addaan iti dua ti lalaki ken sabali itoy babbai idiay lubong.

## Tattao
* Muhammad Ali
* Oscar de la Hoya
* Flash Elorde
* Ricky Hatton
* Juan Manuel Márquez
* Erik Morales
* Manny Pacquiao
* Bobby Pacquiao
* Gerry Peñalosa
* Freddie Roach
* Harry Tañamor
* Rustico Torrecampo
TV Patrol

Ti **TV Patrol** ket maysa a damdamag a programa a maipabuya iti ABS-CBN ti pagilian iti Filipinas. Daytoy ket maipabuya ti Lunes aginggana iti Biernes a mangrugi iti oras a 6:30 aginggana iti oras a 7:50 iti rabii ken maipabuya pay ti Sabado ken Domingo a mangrugi iti oras a 6:15 aginggana iti oras a 6:45 iti rabii. Mangeg pay daytoy iti radio a kas iti DZMM iti probinsia ti  Cebu ken Davao. Mabuya pay daytoy iti The Filipino Channel iti sabsabali a parte ti lubong. Daytoyen ti kabayagan a maipabuybuya a damdamag iti rabii iti pagsasao a Filipino manipud ti pannakaaramidnaidi Marso 2, 1987.
Tawen

Ti maysa a **tawen** ket ti panawen a pinagposipos ti Daga a pinanglikos na ti Init. Ti kalendario a tawen ket ti panawen a pinagposipos ti Daga iti maysa a kalendario. Ti kalendario a tawen iti kalendario a Gregoriano (ken iti met kalendario a Hulian) ket addaan iti 365 nga al-aldaw (kadawyan a tawen) wenno 366 nga al-aldaw (bisiesto a tawen).
Papa Juan Pablo I

Ni **Papa Juan Pablo I** (Latin: *Ioannes Paulus PP. I, Italian: Giovanni Paolo I*), naipasngay a kas ni **Albino Luciani** (17 Oktubre 1912 – 28 Septiembre 1978), Papa iti Simbaan a Katoliko ken Obispo iti Siudad ti Batikano a nangrugi idi Agosto 26 1978 aginggana idi pimmusay kalpasan ti 33 nga aldaw. Ti Pontipikadona ket maysa kadagiti kabiitan iti pakasaritaan ti Papa. Ni Juan Pablo I ket isu ti immuna a Papa a naipasngay iti 20 a siglo, ken ti naudi a natay iti isu met laeng a siglo. Idiay pagilian ti Italia, malaglagip isuna a kas "Il Papa del Sorriso"(*Ti Umis-isem a Papa*) ken "Il Sorriso di Dio" (*Ti Isem ti Dios*).Ti *Time* a magasin ken sabsabali pay a publikasion ket makunkuna da pay a *Ti Septiembre a Papa.*

## Dagiti nagibasaran
Simbaan a Katoliko

Ti **Simbaan a Katoliko** wenno makunkuna pay a **Simbaan a Romano Katoliko** ket isu ti kadakkelan iti sangalubongan a simbaan a Kristiano, nga addaan iti sangabilion a kam-kameng.

## Dagiti nagibasaran
Esperanza, Agusan del Sur

Ti **Esperanza** ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Agusan del Sur iti Filipinas. 

## Dagiti baranggay

Ti Esperanza ket nabingbingay a politikal kadagiti 47 a barbaranggay.

## Demograpia

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Papa Pablo VI

Ni **Papa Pablo VI** (Latin: *Paulus PP. VI*; Italiano: *Paolo VI*), naipasngay a kas ni **Giovanni Battista Enrico Antonio Maria Montini** (Septiembre 26 1897 – Agosto 6 1978), ket isu ti Papa ti Simbaan a Katoliko a nangrugi idi Hunio 21, 1963 agingana idi pimmusay idi Agosto 6, 1978. Sinarunona ni Papa Juan XXIII.

## Dagiti akinruar a silpo
Estado nga Unibersidad ti Bataan Peninsula

Ti **Estado nga Unibersidad ti Bataan Peninsula** () ket maysa nga estado nga unibersidad iti probinsia ti Bataan, Filipinas.

## Dagiti silpo ruar
*www.bpsu.edu.ph
Noemi

Ni **Veronica Scopelliti**, ammo a kas **Noemi**,  idiay Roma (Italia), ket maysa a kumakanta iti pagilian nga Italia.

## Diskograpia
### Album
* 2009 – *Sulla mia pelle*
* 2010 – *Sulla mia pelle (Deluxe Edition)*
* 2011 – *RossoNoemi*
### EP
* 2009 – *Noemi*
### Single

* 2009 – *Briciole*
* 2009 – *L'amore si odia* (Noemi ken Fiorella Mannoiaga)
* 2010 – *Per tutta la vita*
* 2010 – *Vertigini*
* 2011 – *Vuoto a perdere*
* 2011 – *Odio tutti i cantanti*
* 2011 – *Poi inventi il modo*

## Dagiti akinruar a silpo
* 
* noemiofficial.it
* arcadinoemi.it
Paskua

Ti **Paskua** (Chabacano: ***Pascua*** Deutsch: ***Weihnachten***; Ingles: ***Christmas***; Espaniol: ***Navidad***), ket maysa a tinawen a piesta a pammalagip iti pannakaipasngay ken pammadayaw kenni Hesukristo, kadawyan a naselebraran daytoy iti Disiembre 25a kas relihion ken kultural a piesta kadagiti sangabilion a tattao iti sangalubongan. Adu payen dagiti saan a Kristiano nga agselselebbrar iti daytoy a piesta.

Saan nga ammo ti husto nga aldaw a pannakayanak ni Jesus ket naikabil met dagiti agsarsarita a ti baeten ti 7 ken 2 BC. Idi ka-ununa ken tennga a maika-4 a siglo, ti Aglaud a Simbaan a Katoliko ket isuda ti immuna a nagikabil ti Paskua iti Disiembre 25, daytoy a petsa ket inawat met idi ti Daya.

Ti kasisigud a petsa a panag-piesta dagiti Akindaya a Kristiano ket Enero 6, ken daytoy pay laeng ti aldaw a panag-selebrar iti pagilian nga Armenia, a daytoy ket publiko a piesta. Ti tawen a 2011, addan ti aggiddiat a 13 nga al-aldaw ti baetan ti kalendario a Huliano ken ti kadawyan nga inus-usar a kalendario a Gregoriano. Dagiti agus-usar ti kalendario a Huliano ket selebraranda iti Disiembre 25 ken Enero 6 nga iti kaaduan a tattao ket Enero 7 ken Enero 19. Iti daytoy a rason, ti pagilian nga Etiopia ket selebraranda ti Paskua a kas Kriastiano a kapistaan ken piesta a publiko nga iti kalendario a Gregoriano ket ti petsa nga Enero 7.

## Ti nagtaudan ti nagan
Ti nagtaudan ti nagan a Paskua iti Ingles a *Christmas* ket naggapu iti dua a balikas a masao a "Christ's Mass" (literal a patarus ti Ilokano ket Misa ni Kristo), daytoy a sarita ket immuna a naisurat idi 1038. Naala daytoy iti pagsasao a Tennga nga Ingles *Christemasse* ken pagsasao a Daan nga Ingles *Cristes mæsse,* nga immuna a naisurat idi 1038. Ti "Cristes" ket naggapu iti pagsasao a Griego Χριστός *Christos* ken "mæsse" ket naggapu iti pagsasao a Latin *missa*.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti silpo ti ruar
Mark Twain

Ni **Samuel Langhorne Clemens** (Nobiembre 30, 1835&nbsp;– Abril 21, 1910),wenno makunkuna pay a **Mark Twain** ket maysa a mannurat. Ti novela a *[[Dagiti Pinagsubok ni Tom Sawyer]]* ken ti simmaruno *[[Dagiti Pinagsubok ni Huckleberry Finn]]* ket dua kadagiti kangrunaan a sinurat na.

Ni Twain ket dimmakkel idiay Hannibal, Missouri nga isu ti nagibantayan na ti *Huckleberry Finn ken Tom Sawyer*.

## Dagiti nagibasaran
Virgilio

Ni **Publius Vergilius Maro** wenno makunkuna laeng a **Virgilio** wenno **Virgil** ken **Vergil** iti Ingles (Oktubre 15, 70 BC – Septiembre 21, 19 BC), ket maysa a Romano a mannawiw iti Augusto a panawen. Nalatak a naammuan isuna kadagiti tallo nga obra na iti Latin a literatura, ti *[[Eglogas]]* (wenno *Bukolikas*), ti *[[Georgikas]]*, ken ti epiko nga *[[Aeneid]]*.

Ni Virgilio ti makunkuna a maysa kadagiti kangrunaan a mannaniw iti Roma. Ti obrana nga *Aenid* ket makunkuna a nailian nga epiko iti ununana a Roma manipud idi naisurat iti daytoy nga aldaw.

## Dagiti nagibasaran
Aeneid

Ti ***Aeneid*** ket maysa a Latin nga epico a daniw, sinurat daytoy ni Virgil ti baetan ti 29 ken 19 BC. Maipanggep daytoy ti sarita ni Aeneas maysa a Trojan a napan idiay Italia, nga isuna ti nagbalin nga inneng dagiti Romano. Dagiti immuna nga innem a dandaniw kadagiti sangapulo ket dua a liblibro ket makunkunana ti sarsarita na  a pinagpaspasiar ni Aeneas manipud idiay Troy aginggana iti Italia, ken ti kagudua a paset ti daniw ket sarsaritaen na ti pinangabak dagiti Trojan iti gubat kadagiti tattao a Latin.
Molière

Ni **Jean-Baptiste Poquelin**, a naamammuan ti entablada a nagan a **Molière**, (; nabuniagan idi Enero 15, 1622 – Pebrero 17, 1673) ket maysa idi a dramaturgo a Pranses ken aktor nga isuna ket naipanunutan a kas maysa kadagiti kalatakan nga apo iti komedia iti Lumaud a Literatura. Dagiti nalatak a maamammuan nga obra ni Molière ket *[[Le Misanthrope]]* (*Ti Misantrop*), *[[L'École des femmes]]* (*Ti Eskuela para kadagiti Assawa*),* [[Tartuffe|Tartuffe ou L'Imposteur]],* (*Tartupo wenno ti Managinkukuna*), *[[L'Avare]]* (*Ti Kuripot*), *[[Le Malade imaginaire]]* (*Ti Agipagpagarup nga Imbalido*), ken *[[Le Bourgeois Gentilhomme]]* (*The Burhes a Natakneng a Tao*).

Naipasngay iti maysa a nabaknang a pamilia ken nagadal idiay Collège de Clermont (a tattan ket ti Lycée Louis-le-Grand), ni Molière ket naipaganay ti panagrugi ti panagbiag na iti teatro. Sangapulo ket tallo a tawtawen nga isuna ket maysa nga itinerante nga aktor ken daytoy ket nakatulong kaniana ti panagrang-ay ti kabaelan na iti komedia sakbay a nagsursurat, pinagtitipon na ti Commedia dell'arte a banbanag nga inraman na ti kalapatan a Pranses a komedia.

## Dagiti nagibasaran
Edgar Allan Poe

Ni **Edgar Allan Poe** (naiyanak a kas ni Edgar Poe, Enero 19, 1809 – Oktubre 7, 1849) ket maysa nga Amerikano a mannurat, mannaniw, editor, ken kritiko ti literatura, ken makunkuna a paset ti Romantiko a Tingnay. 

Naiyanak a kas ni Edgar Poe idiay Boston, Massachusetts: naubing a naulila idi pimmusay ti inana kalpasan idi pinanawan ti amana ti pamilyada. Ni Poe ket inaywanan idi ni John ken Frances Allan, iti Richmond, Virginia.
San Miguel, Bohol

Ti **San Miguel** ket maysa a maika-4 a klase nga ili iti probinsia ti Bohol iti Filipinas.

## Dagiti baranggay

Ti San Miguel ket nabingbingay a politikal kadagiti 18 a barbaranggay.

## Demograpia
 	

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Tagbilaran

Ti **Siudad ti Tagbilaran** ket maysa a maika-3 a klase a siudad iti probinsia ti Bohol iti Filipinas. Ti siudad ket isu pay ti kapitolio ti probinsia ti Bohol.

## Dagiti baranggay

Ti Siudad ti Tagbilaran ket nabingbingay a politikal iti 15 a barbaranggay.

## Demograpia

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Albert Garcia

Ni **Albert S. Garcia**  ket politiko a Filipino. Isu ket kameng ti partido KAMPI ken nabotusan kadagiti dua a termino a kas kameng ti  Kamara dagiti Pannakabagi ti Filipinas a mangirepresenta ti Maikadua a Distrito ti Bataan. Isu ket immuna a nangabak iti panagbubutos ti Kongreso idi 2004, ken nabutosan manen idi 2007.

Sakbay ti pannakabutosna iti Kongreso, nagserbi ni Garcia kadagiti dua a termino a kas mayor ti Siudad ti Balanga manipud idi 1998 aginggana idi 2004.

## Dagiti nagibasaran

* 

## Dagiti akinruar a silpo
*
Agosto 15

## Paspasamak

## Naipasngay
* 1744 &ndash;  Conrad Moench, Aleman a botaniko (pimmusay 1805)
* 1815 &ndash; Otto Karl Berg, Aleman a botaniko (pimmusay 1866)
* 1990 &ndash; Jennifer Lawrence, Amerikana nga aktres

## Pimmusay
* 1936 &ndash; Grazia Deledda, Italiana a mannurat, nagungunaan ti Premio Nobel iti Literatura (naipasngay 1871)
* 1971 &ndash; Paul Lukas, Hungaro-Amerikano nga aktor (naipasngay 1891)

## Dagiti akinruar a silpo
* BBC: On This Day
* Today in History: August 15
Agosto 16

## Paspasamak

## Naipasngay
* 1845 &ndash; Gabriel Lippmann, Pranko-Luksemburgo a pisiko ken imbentor (pimmusay 1921)

## Pimmusay
* 1920 &ndash; John Gilbert Baker, Ingles a botaniko (naipasngay 1834)
* 1938 &ndash; Robert Johnson, Amerikano a gitarista ken kumakanta (naipasngay 1911)
* 1977 &ndash; Elvis Presley, Amerikano a kumakanta, gitarista ken aktor iti pelikula (naipasngay 1935)

## Dagiti akinruar a silpo
* BBC: On This Day
* Today in History: August 16
Agosto 17

## Paspasamak

## Naipasngay
* 1893 &ndash; Mae West, Amerikana nga aktres ken simbolo ti sekso (pimmusay 1980)
* 1932 &ndash; V. S. Naipaul, Trinidadiano-Ingles a nobelista ken mannalaysay, laureado ti Premio Nobel (pimmusay 2018)
* 1943 &ndash; Robert De Niro, Amerikano nga aktor
* 1960 &ndash; Sean Penn, Amerikano nga aktor
* 1985 &ndash; Anne Curtis, Filipina-Australiana nga aktres ken modelo
* 1985 &ndash; Yū Aoi, Haponesa nga aktres ken modelo

## Pimmusay
* 1963 &ndash; Richard Barthelmess, Amerikano nga aktor (naipasngay 1895)
* 1969 &ndash; Otto Stern, Aleman a pisiko, nagungunaan ti Premio Nobel iti Pisika (naipasngay 1888)

## Dagiti akinruar a silpo
* BBC: On This Day
* Today in History: August 17
Agosto 20

## Paspasamak

## Naipasngay
* 1833 &ndash; Benjamin Harrison, maika-23 a Presidente iti Estados Unidos (pimmusay 1901)
* 1901 &ndash; Salvatore Quasimodo, Italiano a mnnurat  (pimmusay 1968)
* 1983 &ndash; Andrew Garfield, Briton/Amerikano nga aktor

## Pimmusay
* 1572 &ndash; Miguel López de Legazpi, Espaniol a konkistador (naipasngay 1502)
* 1914 &ndash;Papa Pio X, Papa ti Simbaan ti Romano Katoliko (naipasngay 1835)
* 2016 &ndash; Lilia Cuntapay, aktres a Filipinas (naipasngay 1935)

## Dagiti akinruar a silpo
* BBC: On This Day
* Today in History: August 20
Agosto 23

## Paspasamak

## Naipasngay
* 1912 &ndash; Gene Kelly, Amerikano nga aktor (pimmusay 1996)
* 1925 &ndash; Alfredo Alcala, Filipino nga artista iti komiks (pimmusay 2000)
* 1867 &ndash; Edgar de Wahl, Baltiko Aleman a manursuro, matematiko, lingguista ken imbentor ti Interlingue (pimmusay 1948)

## Pimmusay

## Dagiti akinruar a silpo
* BBC: On This Day
* Today in History: August 23
Agosto 13

## Paspasamak

## Naipasngay
* 1926 &ndash; Fidel Castro, Rebolusionario ti Kuba ken politiko (pimmusay 2016)

## Pimmusay

## Dagiti akinruar a silpo
* BBC: On This Day
* Today in History: August 13