open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Departamento ti Guainía

Ti **Guainía** (; Pagsasao a Yira: *Daga ti adu a dandanum*) ket maysa a departamento ti Colombia. Daytoy ket mabirukan idiay daya ti pagilian, a pagbeddenganna ti Venezuela ken Brasil. Ti kapitolion ket ti Inirida. Idi 1963 ti Guainía ket naisina manipud iti Vaupés.  Ti akin-amianan a paset ken ti Karayan Inírida ket mairamnda idiay labneng ti karayan Orinoco; ti natidda ket paset ti Amasonia.  Ti Karayan Guaviare ket isu ti kangrunaan ti kolonisasion, adu kadagiti *kolono* ket nanipudda idiay sona ti Colombiano nga Andina, a kaaduan kaniada ket nanipud idiay Boyacá.  Dagitoy ket sinarsaruno babaen dagiti *llaneros*, a tattao manipud kadagiti Akindaya a tanap.  Ti kangrunaan a populasion ket buklen babaen dagiti Patneng nga Indiano, ti dakkel nga etniko a grupo ket dagiti *[[Puinave]]* (manipud iti *makú-puinave* a pamilia) ken dagiti *curripaco* (manipud iti *Arawak* a pamilia).  Addaan iti dagup a 24 nga etniko a grupo iti daytoy a departamento, adu kadagitoy ti agsasao kadagiti uppat  nga Indiano a pagsasao malaksid ti Espaniol ken Portuges.

Ti departamento ket ammo kadagiti maap-apit a koka ken ti kaadda dagiti gerila, ngem adu ti adda idiay Colombia ket saanda nga ikaskaso ti kapintas ti ladawan ti daga, dagiti nadumaduma a kita ti makmakan ken ti kinamanagsangaili dagiti Indiano. Ti kolonisasion, narko-trapiko ken gubat ket mangiyal-alis kadagiti kasisigud a populasion ken mangidurduron kadagitoy ti napilpilit a pannakaiyal-alis. Sakbay ti nadawel a panangpapatay ti Mapiripán, idiay asideg ti departamento ti Meta, daytoy a lugar idi ket isla ti kappia iti uneg ti naranggas a Colombia. Kalpasan ti 1996, ti pannakapadakkel kadagiti paramilitar a puersa ("bukod-a panagsalsalaknib") ket nangiturong kaniada idiay Karayan Guaviare ket ti nagliklikmutan ti Inírida.  Ti kaadda tattan ti militar ti estado ket nangpapigsa ti panakatiliw ni Fernandinho Beira-Mar, ti maysa a Brasiliano a narkotrapiko, ket naikadayegan ti departamento kadagiti padpadamag.

## Dagiti munisipalidad
Adda laeng ti maymaysa a munisipalidad ti Guainía: ti Inírida nga isu pay daytoy ti kapitoliona. Ti tidda ti teritorio ket nabingbingay kadagiti *corregimientos departamentales*, ti saan pay a napasingkedan a bilang gapu kadagiti suppiatan. Daytoy a kaso ket mapaspasamak laeng idiay Amazonas, Vaupés ken Vichada. Ti Barrancominas ket addaan iti maikadua a kaaduan ti populasion ket ti kangrunaan a korregimiento; daytoy ket mabirukan idiay Karayan Guaviare.

Dagiti korregimientos ti Guainía ket:
# Cacahual
# Guaviare
# La Guadalupe
# Morichal Nuevo
# Pana Pana
# Puerto Colombia
# San Felipe

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*  Sekretario ti Edukasion ti Guainía
Departamento ti Cauca

Ti **Cauca** ket maysa a Departamento ti Colombia. Daytoy ket mabirukan idiay abagatan a laud ti pagilian, a sumangsango iti Taaw Pasipiko iti laud, ti Departamento ti Valle del Cauca iti amianan, ti Departamento ti Tolima iti amianan a daya, ti Departamento ti Huila iti daya ken ti Departamento ti Nariño iti abagatan, dagiti departamento ti Putumayo ken Caqueta ket mabirukan ken mangibeddeng iti abagatan a daya a paset ti Cauca. Daytoy ket sumakop iti dagup a kalawa ti 29,308&nbsp;km², ti maika-13 a kadakkelan idiay Colombia. Ti kapitoliona ket ti siudad ti Popayán. Ti isla  ti Malpelo ket tagikua ti daytoy a departamento. Daytoy ket mabirukan idiay abagatan a laud ti pagilian idiay asideg ti Andes (nagbaetan ti 00°58'54"N ken 03°19'04"N latitud, 75°47'36"W ken 77°57'05"W longitud).  Ti kalawa daytoy ket mangiraman ti 2.56% iti daytoy a pagilian. Ti Cauca ket naipanunotan nga isu ti 'episentro' ti naarmasan a suppiat ti Colombia manipud idi 2011.

## Dagiti munisipalidad

*Almaguer
*Argelia
*Balboa
*Bolívar
*Buenos Aires
*Cajibio
*Caldono
*Caloto
*Corinto
*El Tambo
*Florencia
*Guapi
*Inza
*Jambalo
*La Sierra
*La Vega
*Lopez
*Mercaderes
*Miranda
*Morales
*Padilla
*Paez
*Patia
*Piamonte
*Piendamó
***[[Popayán]]**
*Puerto Tejada
*Purace
*Rosas
*San Sebastian
*Santander de Quilichao
*Santa Rosa
*Silvia
*Sotara
*Suarez
*Sucre
*Timbio
*Timbiqui
*Toribio
*Totoro
*Villa Rica

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
*
*
Departamento ti Guaviare

Ti **Guaviare** () ket maysa a departamento ti Colombia. Daytoy ket mabirukan idiay akin-abagatan a tengnga a rehion iti daytoy a pagilian. Ti kapitoliona ket ti San José del Guaviare. Ti Guaviare ket napartuat idi Hulio 4, 1991 babaen ti baro a Batay-linteg ti Colombia. Manipud idi iti dayta a punto, daytoy ket nailian a teritorio nga agtigtignay a kas maysa a Komisaria, a nailaslasin manipud iti dati a teritorio ti Komisaria ti Vaupés idi Disiembre 23, 1977.

## Dagiti munisipalidad
# Calamar
# El Retorno
# Miraflores
# **[[San José del Guaviare]]**

## Demograpiko
Dagiti Nukak, ket maysa nomadiko a tribu a saan pay a naammuan aginggana idi 1988, ket agtataengda idiay Guaviare.

## Dagiti nagibasaran

* Opisial a website ti pagsaadan ti Gobierno ti Guaviare 

## Dagiti akinruar a silpo

* Sapot ti pagsaadan ti Teritorial-Enbironmental a Sistema ti Pakaammo ti Colombiano nga Amasona SIAT-AC
Mahabharata

Ti ***Mahabharata*** (Sanskrito ** , ) ket maysa kadagiti dua a kangrunaan a Sanskrito nga epiko iti taga-ugma nga India, ti maysa pay a sabali ket ti *[[Ramayana]]*.

Malaksid ti epiko a panakasalaysay ti Gubat ti Kurukshetra ken ti nakaikarian dagiti prinsesa ti Kaurava ken ti Pandava, ti  *Mahabharata* ket aglaon kadagiti adu a  pilosopikol ken panagraem a banag, a kas ti pannakitungtungan dagiti uppat a "gandat ti biag" wenno *[[purusharthas]]* (12.161).
Kadagiti kangrunaan nga obra ken sarsarita ti *Mahabharata* ken ti Bhagavad Gita, ti sarita ti Damayanti, ken ti naipangyababaan a bersion ti Ramayana, ken ti Rishyasringa, a kanayon a naipanunotan a kas obra a kinabukbukodanda.

Iti panaikatawtawid, ti panakaisurat ti *Mahabharata* ket naipammadayaw ken ni Vyasa. Adu dagiti naipadpadas a mangwaswas ti naipakasaritaan nga idadakkelna ken dagiti pakabuklanna a tuon. Dagiti kadaanan a paset ti teksto ket saan a naipanunotan a nadadaan ngem 400 BCE, ngem ti taudan ti sarita ket mabalin a mapan ti nagbaetan ti maika-8 ken maika-9 a siglo BCE. Ti teksto ket mabalin a nakaabot ti kanungpalanna a porma babaen ti nasapa a paset ti panawen ti Gupta (ca. maikapat a siglo CE). Ti titulo ket mabalin a maipatarus a kas "ti nalatak a sarsarita ti Bhārata a dinastia".  Segun ti *Mahabharata*, ti sarsarita ket naipaatiddog manipud iti ababa abersion ti 24,000 a berso ti tinawtawagan a *Bhārata*.

Ti Mahabharata ket isu ti kaatiddogan a Sanskrito nga epiko.  Ti kaatiddogan abersionna ket sumurok a 100,000 *[[shloka]]* wenno sumurok a 200,000 tunggal maysa a linia ti berso (ti tunggal maysa a shloka ket maysa a kopla), ken dagiti atiddog a prosa ti pasahe. Agarup a 1.8 a riwriw a dagup dagiti balikas, ti Mahabharata ket agarup a mamin sangapulo nga at-atiddog no pagtiponen ti *[[Iliad]]* ken *[[Odyssey]]*, wenno agarup a mamin uppat nga at-atiddog ngem ti Ramayana.Ni  W. J. Johnson ket nangipadpada ti kinapangruna ti Mahabharata iti sibilisasion ti lubong iti Biblia, dagiti obra ni Shakespeare, dagiti obra ni Homer, Griego a drama, wenno ti Koran.

## Dagiti nagibasaran
Rembrandt

Ni **Rembrandt Harmenszoon van Rijn** (, 15&nbsp;Hulio 1606&nbsp;– 4&nbsp;Oktubre 1669) ket maysa idi a Olandes a pintor ken agkitkitikit. Isu ket sapasap a naipanunotan a kas maysa kadagiti kalatakan a pintor ken agprenprenta iti Europeano a pakasaritaan ti arte ken ti kangrunaan iti Olandes a pakasaritaan. Dagiti naiparawadna iti arte ket dimteng idi paset ti panawen nga adda dagiti adu  a kinabaknang ken kultural a nagun-odan a tinawtawagan dagiti historiador a ti Nabalitokan a Panawen ti Olanda nga idi ti Nabalitokan a Panawen ti Olanda a pinintaan, urayno ti adu a pamay-an ketalthough in many ways antitetiko iti Barok nga estilo a nagituray ti Europa, nga idi ket prolipiko unay ken napabpabaruan.

Isu ubing ket nakagun-oden ti panakaballigi a kas maysa nga agpinpinta ti retrato, dagiti sumaksakbay a tawtawen ni Rembrandt ket namarkaan kadagiti didigra ken pinansia apanagrigrigat. Urayno kastoy dagiti kinitikit ken pinintaanna ket nadayeg kadagiti amin a kabibiagna, ti dayawna a kas maysa nga artista ket nangato latta, ken para kadagiti duapulo a tawen isu ket nagisursuro kadagiti nangruna nga Olandes a pintor. Ti kalatakan a pinartuat a panagballigi ni Rembrandt ket naipangpangruna a naipakita kadagiti retrato dagiti kontemporariona, dagiti bukod aretrato ken dagiti panangiladawan kadagiti buya manipud iti Biblia. Dagiti kinabukbokadanna a retrato ket mangporma ti naisalsalumina ken nadekket a biograpia, a ti daytoy nga artista ket ket sinukimatna ti bagina nga awan ti palangguad ken ti adda a kapalaluan a kapasnek.

Dagiti pinintaanna ken dagiti prenta isu ket nangipakpakita ti pannakaaamo iti klasiko nga ikonograpia, nga isu ket nangsukog tapno makaikabil kadagiti kamasssapulan ti bukodna a panakasanay; isu nga, ti panangiladawanna ti maysa a buya ti biblia ket nagipakaammo ti kaamuan ni Rembrandt iti naisangsangay a teksto, ti panagiramanna ti klasiko nga aramid, ken dagiti panagpalpaliiwna ti Hudio a populasion ti Amsterdam. Gapu ti panangiriknanan ti kasasaad ti nagtagitaon, isu ket tinawtawagan idi a "maysa kadagiti nalatak a propeta ti sibilisasion."

## Paammo

## Dagiti akinruar a silpo
Departamento ti Huila

Ti **Huila** () ket maysa kadagiti departamento ti Colombia. Daytoy ket mabirukan idiay abagatan a laud ti pagilian, ken ti kapitoliona ket ti Neiva.

## Heograpia

Ti abagatan ti departamento ket mabirukan idiay Masiff ti Colombia. Ti Kordiliera Oriental ket napartuat iti daytoy a lugar.

Ti maikadua a kangatuan a pantok ti Colombia, ti bulkan Nevado del Huila, ket mabirukan idiay departamento ti Huila.

Ti Karayan Magdalena (makunkuna pay a kas ti Karayan Yuma) ket isu ti kadakkelan a karayan ti Colombia, ket mabirukan pay daytoy idiay departamento ti Huila. Adda dagiti nangruna nga ili ti Huila ket mabirukan idiay Tanap ti Karayan Magdalena. Ti Betania ket maysa a penned a mabirukan idiay Karayan Magdalena. Ti maysa pay a dakdakkel a penned, ti El Quimbo, ket naplanplano pay iti daytoy a karayan.

## Administratibo a pannakabingbingay
### Dagiti munisipalidad
* Acevedo
* Agrado
* Aipe
* Algeciras
* Altamira
* Baraya
* Campoalegre
* Colombia
* Elias
* Garzón
* Gigante
* Guadalupe
* Hobo
* Iquira
* Isnos
* La Argentina
* La Plata
* Nataga
* **[[Neiva, Colombia|Neiva]]**
* Oporapa
* Paicol
* Palermo
* Palestina
* Pital
* Pitalito
* Rivera
* Saladoblanco
* San Agustín
* Santa María
* Suaza
* Tarqui
* Tello
* Teruel
* Tesalia
* Timana
* Villavieja
* Yaguara

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Website ti Gobierno ti Huila
Ibn Battuta

**** (), wenno **Ibn Battuta** (), naamammoan pay a kas ni **Shams ad-Din** (Pebrero 25, 1304–1368 wenno 1369), ket maysa idi a Bereberes a Muslim a Morokano nga ekplorador, a naam-ammuan para kadagiti bariwawa a panagbanbanniaga, a dagiti pannakaigapuna ket naipablaak iti *[[Rihla]]* (lit. "Baniaga"). Iti sumurok a paset ti panawen ti tallopulo a tawen,isu ket binisitana ti kaaduan nga mmo a Islamiko a lubong ken ti pay saan a Muslim a dagdaga; dagiti panagbanbanniagana ket mairaman dagiti panagbisitana ti Amianan nga Aprika, ti Sara ti Aprika, Laud nga Aprika, Akin-abagatan nga Europa ken Akindaya nga Europa iti Laud, ken ti Tengnga a Daya, Abagatan nga Asia, Tengnga nga Asia, Abagatan a daya nga Asia ken Tsina iti Daya, ti kaadayo a manglabes ti pagkatlo ti naasideg a kontemporariona a ni Marco Polo. Ni Ibn Battuta ket naipanunotan a kas maysa kadagiti kalatakan nga agbanbaniaga iti amin a panawen. Isu ket nagbaniaga ti adadu ngem , ti maysa a bilang a saan a nalablabsan ti sinoman nga eksplorador aginggana ti iyuumay ti  ti Alibuob a Panawen kadagiti 450 a tawtawen a simmakbay.

## Paammo
La Ciotat

Ti **La Ciotat** () ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento ti Provence-Alpes-Côte d'Azur a rehion idiay akin-abagatan a Pransia. Daytoy ket paset ti metropolitano a lugar ti Marseille Provence. Ti La ciotat ket mabirukan idiay daya ti Marseille a kapadpada ti kaadayona manipud idiay Marseille ken Toulon. Dagiti agtataeng ket tinawtawagan a kas dagiti "Ciotadens" wenno "Ciotadennes".

## Populasion

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Cornillon-Confoux

Ti **Cornillon-Confoux** ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.

## Klima
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000  :

## Populasion

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Cuges-les-Pins

Ti **Cuges-les-Pins** ket maysa a komuna a mabirukan idiay daya ti Marseille ti departamento ti Bouches-du-Rhône idiay Provence-Alpes-Côte d'Azur a rehion idiay akin-abagatan a Pransia.

## Population

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
*  Opisial a sapot ti pagsaadan ti ili
Francisco Goya

Ni **Francisco José de Goya y Lucientes** (; 30 Marso 1746 – 16 Abril 1828) ket maysa idi nga Espaniol a romantiko a pintor ken agprenprenta a naipanunotan a kas ti naudi kadagiti Daan nga Agturay ken ti immuna kadagiti moderno. Ni Goya ket maysa idi a pintor ti korte ti Espaniol a Balangat, ken babaen kadagiti obrana ket agkomkomentario ken agsalsalaysayand idi ti panawenna. Ti subersibo ken naipanpanunotan nga elemento ti artena, ken ti pay natured a panagtengtengngelna ti pinta, ket nanagited ti maysa a modelo para kadagiti obra ti sumakbay a kaputotan dagiti artista, a naisangsangayan kenni Manet, Picasso ken Francis Bacon. Iti pammadayaw kaniana,ti  nailian a prempremio ti pelikula ket tinawtwagan a kas Dagiti Goya a Premio.

## Dagiti nagibasaran

## Taudan
* Ciofalo, John J. *The Self-Portraits of Francisco Goya.* Cambridge University Press, 2002
* Tomlinson, Janis. *Francisco Goya y Lucientes 1746–1828.* Phaidon, 1999, 1994.
* Buchholz, Elke Linda. *Francisco de Goya*. Cologne: Könemann, 1999. 
* Connell, Evan S. *Francisco Goya: A Life*. New York: Counterpoint, 2004. 
* Gassier, Pierre. *Goya: A Biographical and Critical Study*. New York: Skira, 1955
* Havard, Robert. "Goya's House Revisited: Why a Deaf Man Painted his Walls Black". *Bulletin of Spanish Studies*, Volume 82, Issue 5 July 2005. 615 – 639
* Hughes, Robert. *Goya*. New York: Alfred A. Knopf, 2004. 
* Junquera, Juan José. *The Black Paintings of Goya*. London: Scala Publishers, 2008. 
* Licht, Fred. *Goya: The Origins of the Modern Temper in Art*. Universe Books, 1979. 
* Litroy, Jo. "Jusqu'à la mort". Paris: Editions du Masque, 2013. .

## Dagiti akinruar a silpo
Eyragues

Ti **Eyragues** () ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.  Daytoy ket mabirukan idiay  nga abagatan ti Avignon, ken  nga amianan ti St. Rémy-de-Provence, adda daytoy ti linawas a tiendaan iti Biernes idiay dakkel a kuadrado ti purok. 

## Populasion

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Fontvieille, Bouches-du-Rhône

Ti **Fontvieille** () ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiaya akin-abagatan a Pransia.

## Pakasaritaan
Daytoy a komuna ket napartuat idi 1790, manipud kadagiti teritorio ti Arles.

## Populasion

## Dagiti mabisbisita
* molino ti angin ti Alphonse Daudet
* Barbegal nga akuedukto ken molino, ti Romano a molino ti angin apasdek a mabirukan idiay teritorio ti daytoy a komuna.

## Dagiti singin nga ili
Ti Fontvieille ket naisingin iti Santa Maria a Monte, Italia, manipud idi 1991.

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Sanskrito

Ti **Sanskrito** ( **' , kasisigud a ti  **', "napasayaat a panagbitla"), ket maysa a naipakasaritaan nga Indo-Aryan a pagsasao, ti nangruna a liturhiko a pagsasao ti Hinduismo ken maysa a literio ken eskolar a pagsasao iti Hainismo ken Budismo. Tatta nga aldaw, daytoy ket nailista a kas maysa kadagiti 22 a naiprograma a pagsasao ti India ken opisial a pagsasao ti estado ti Uttarakhand. Ti Sanskrito ket adda ti naisangsangayan a puesto iti Indo-Europeano a panagadadal.

Ti **klasiko a Sanskrito** ket isu ti pagalagadan a rehistro a kas ti naikabil idiay gramatiko ti , idi agarup a maika-4 a siglo BCE. Ti puestona kadagitikultura ti Kalatakan nga India ket mainaig iti Latin ken Griego idiay Europa ken kaaduan a nainpluensiaana dagiti moderno a pagsasao ti Indiano a subkontinente, a naisangsangayan ti India, Pakistan, Sri Lanka ken Nepal.

Ti sakbay a Klasiko a porma ti Sanskrito ket naamammoan a kas ti Vedic a Sanskrito, a ti pagsasao ti Rigveda ket isu ti kadaanan ken adda ti arkaiko a lessaad a panakapreserba, daytoy ti kadaanan a bugas a napetsaan manipud idi 1500 BCE. Daytoy ket mangpakabael ti Rigvedic a Sanskrito a kas maysa kadagiti kadaanan a panakaitalekan ti aniaman a pagsasao ngaIndo-Irani, ken ti maysa a kasapaan anaitalekan a kameng ti pagsasao a pamilia ti Indo-Europeano, ti pamilia a mangiraman ti Inggles ken kaaduan kadagiti Europeano a pagsasao.

Ti korpus ti Sanskrito a literatura ket buklen ti nabaknang a tawidan ti daniw ken drama ken ti pay sientipiko, teknikal, pilosopikol ken dagiti dharma a testo. Ti Sanskrito ket agtultuloy a nawatiwat a maus-usar a kas maysa a seremonial a pagsasao kadagiti relihioso a ritos ti Hindu ken ti Budista a panakasanay a porma ti imno ken dagiti mantra. Ti naisasao a Sanskrito ket maus-usar pay laeng kadagiti bassit a tinawtawid nga instituto iti India ken adda dagiti adu a panagpadas iti panagpabaro.

### Paammo


### Dakamat
Gémenos

Ti **Gémenos** () ket maysa a komuna a mabirukan iti 20 kilometro a daya ti Marseille tie Bouches-du-Rhône a departamento idiay Provence-Alpes-Côte d'Azur a rehion idiay akin-abagatan a Pransia.

## Populasion

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Maillane

Ti **Maillane** (iti Pranses; *Malhana* iti pagsasao nga Oksitano) ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia idiay dati a probinsia ti Provence.

## Heograpia
Ti Maillane ket mabirukan ti  nga amianan a laud ti Saint-Rémy-de-Provence ken  nga amianan a daya ti Tarascon.

## Populasion

## Dagiti personalidad
Ti Maillane ket isu idi ti panakaipasngayan ti maika-19 a siglo a mannaniw a ni Frédéric Mistral (1904 Premio Nobel iti Literatura).

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Mallemort

Ti **Mallemort** ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.

Ti Mallemort ket maysa a natalna nga ili a mabirukan idiay karayan Durance, nga abagatan ti kabanbantayan ti Luberon. Ti ili ket adda ti  a kaasideg idiay Dalan ti lugan a du Soleil (ti kangrunaan a kalsada ti Abagatan ken Marseille), nga asideg a maabutan ti Arles, ti Saint-Rémy, ken Salon-de-Provence.

## Populasion

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Marignane

Ti **Marignane** ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay Provence-Alpes-Côte d'Azur a rehion idiay akin-abagatan a Pransia.

## Heograpia
Daytoy ket komponente ti metropolitano ti Marseille Provence Métropole, ken ti kadakkelan a suburbo ti siudad ti Marseille. Daytoy ket mabirukan idiay amianan a laud ti Marseille.

## Klima
Ti tabla dita baba ket mangipakita kadagititemperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971–2000.

## Pakasaritaan
Idi maika-15 a siglo ti Konde ti Provence ket isu idi ti nagtagikua ti daga, ken manipud idi 1603 aginggana ti Pranses a Rebolusion daytoy ket tagikua dagiti it Covet. Idi maika-17 a siglo dagiti Covet ket pinapintasda ti kastilio.

Dagiti tallo a kapilia ken maysa a kumbento ket nabangon idi maika-17 ken maika-18 a siglo: *Notre-Dame de Pitié* (1635), *Saint-Nicolas* (1695), *Sainte-Anne* (1710, tattan ket narebba), ken ti *Couvent des Minimes* (1695).

## Populasion

## Politika
Manipud idi 1995, ti mayor ket ni Daniel Simonpieri, dati a kameng ti Nailian a Sangauanan ken ti MNR.

## Pagluganan
Ti Eropuerto ti Marseille Provence ket mabirukan idiay Marignane.

## Dagiti singin a siudad

*  Wolfsburg, Alemania 
*  Figueres, Espania
*  Göd, Hungaria
*  Slanic Prahova, Romania

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Pagsasao a Bietnamis

Ti **Bietnamis** (*tiếng Việt*) ket isu ti nailian ken opisial a pagsasao ti Bietnam. Daytoy ket isu ti patneng a pagsasao ti Bietnamis a tattao (Kinh), ken dagiti agarup a tallo a riwriw iti ballasiw taaw a Bietnamis. Daytoy ket naisasao pay a kas maysa nga umuna wenno maikadua a pagsasao babaen dagiti adu nga etniko a minoridad ti Bietnam. Daytoy ket paset ti Austro-Asiatiko a pamilia ti pagsasao a daytoy ket adda kadagiti adu nga agsasao babaen ti naisangsangayan a paggiddiatan (ad-adu ngem dagiti sabali nga Austro-Asiatiko a pagsasao no itipon amin dagitoy). Kaaduan ti bokabulario ti Bietnamis a ket binulod manipud iti Insik, ken dati a sinursurat nga inus-usar ti Insik a sistema ti panagsurat, urayno ti nabalbaliwan a porma ken naikkan idi ti bernakular a pannakabalikas. A kas nagbanagan ti kolonia a panagturay ti Pransia, ti pagsasao ket adda a mangipakpakita kadagiti impluensia manipud iti Pranses, ken ti alpabeto a Bietnamis (quốc ngữ) nga inus-usaren tatta nga aldaw ket maysa a Latin nga abesedario nga addaan kadagiti mainayon a diakritiko para kadagiti aweng ken dagiti dadduma a bokal ken konsonante.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Martigues

TI **Martigues** ( itiklasiko a panakasao, *Lou Martegue* iti Mistraliano a pannakasao) ket maysa a komuna idiay  amianan a laud ti Marseille. Daytoy ket paset ti Bouches-du-Rhône a departamento ti Provence-Alpes-Côte d'Azur a region idiay akindaya a gibus ti Kanal de Caronte.

## Pakasaritaan
Ti Martigues ket binangon babaen ni Ramon Berenguer IV, konde ti Provence idi 1232 idiay mabalin a lugar ti Romano a kampo Maritima Avaticorum.

## Klima

Ti tabla dita baba ket mangipakita dagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :

## Populasion

## Pagluganan
Ti Gare de Martigues a perokaril ket sinerserbian babaen dagiti rehional a tren ti nagbaetan ti Miramas ken Marseille. 

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Meyreuil

Ti **Meyreuil** ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia, ti agarup a  manipud idiay Aix en Provence.

## Heograpia
Daytoy ket mabirukan idiay  manipud ti Aix-en-Provence, ti komuna ti Meyreuil ket nalinlinungan ti amianan a daya babaen ti bantay Montagne Sainte-Victoire, ken ti distrito ti Canet iket naisina manipud ti nangruna nga ili babaen ti karayan Arc.

Ti Meyreuil ket buklen dagiti tallo a nangruna a distrito:

Ti *purok ti 'Meyreuil*' ket adda ti salaan ti ili, ti simbaan ken ti kamposanto. Daytoy naiyumok ti igid ti turod, daytoy a daan a purok ket natalna.

Ti **Plano ti Meyreuil**, nga ayan ti kaaduan a komersio, ti opisina ti koreo ken ti biblioteka ti midia ket isu ti ekonomiko a sentro ti komuna.

Ti **Canet**, a mabirukan idiay RN7 (ti kalsada a nagbaetan ti Paris ken Nice) ket kasisigud daytoy a sentro ti pagluganan.

## Klima

Ti tabla dita baba ket manipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :

## Populasion

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Miramas

Ti **Miramas** ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamenti idiay Provence-Alpes-Côte d'Azur a rehion idiay akin-abagatan a Pransia. Daytoy ti maikadua a kadakkelan a komuna idiay metropolitano ti Ouest-Provence ken mabirukan idiay amianan a patingga ti Étang de Berre nga alog, nga asideg ti amianan a daya ti siudad ti Istres.

## Klima

Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo iti paset ti panawen ti 1971-2000 :

## Populasion

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Noves

Ti **Noves** ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.

## Populasion

## Dagiti mabisbisita
* Ti simbaan ti *Sainte Baudille*, mabirukan idiay lugar ti maika-3 a siglo a Palaeo-Kristiano apagraeman alugar ken ti maysa a templo ti Romano. Ti agdama a pasdek ket binangon babaen dagiti obispo ti Avignon idi maika-10 a siglo.
* Ti kapilia dagiti Puraw a Penitensia, nabangon idi maika-12 a siglo a naituon manipud ti maysa a sinagoga. 
* Ti simbaan ti *Notre-Dame de Piété*, a nabangon a kas maysa a Fransiskano nga ermita idi maika-13 a siglo. Ti agdama a sanguanan ket napetsaan manipud idi 1630 ken ti tawtawen 1720 panagsimsimpa.
 
## Singin nga ili
* Calcinaia, Italia

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Orgon

Ti **Orgon** (duog nga *Urgonum*, *Castrum de Urgone*) ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.

## Heograpia
Dagiti kaarrubana a purok ken dagiti bassit nga ili ket mairaman ti Les Baux-de-Provence, Saint-Rémy-de-Provence ken Cavaillon. Ti Orgon ket maysa kadagiti sangapulo ket dua a komuna ti Alpilles a lugar, ti maysa a kawar ti banbantay a naindayegan babaen kadagiti pinintaan ni Vincent van Gogh ken dagiti nobela ti Pranses a mannurat a ni Alphonse Daudet. Ti karayan Durance ket agayos iti daytoy a komuna.

## Populasion

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
La Penne-sur-Huveaune

Ti **La Penne-sur-Huveaune** ket maysa a komuna a daya ti Marseille ken laud ti Aubagne idiay igid ti A50 a dalan ti lugan idiay departamento ti Bouches-du-Rhône idiay Provence-Alpes-Côte d'Azur a rehion idiay akin-abagatan a Pransia.

Ti karayan Huveaune ket agayayus iti daytoy a komuna, nga isu daytoy ti nakaalaan ti naganna.

## Klima
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :

## Populasion

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Port-Saint-Louis-du-Rhône

Ti **Port-Saint-Louis-du-Rhône** ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.

## Pakasaritaan
Ti komuna ket napartuat idi 1904 manipud ti Arles ken Fos-sur-Mer a nagtaltalekan daytoy kadagiti pakasaritaanna. Ti San Luis a kanal ket nakali idi 1871. Ti parokia ket nabangon idi 1886.

## Klima

Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :

## Populasion

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Rousset, Bouches-du-Rhône

Ti **Rousset** ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia nga asideg ti Aix-en-Provence.

Daytoy nga ili ket naam-ammuan para iti lugar ti semikonduktor a nagigrupgrupo ti Atmel ken STMicroelectronics.

## Pakasaritaan
Urayno ti Rousset ket mabalin a masurotan manipud kadagiti Romano, ti immuna a naisurat a panangibaga ket manipud ti dokumento idi 1050, babaen ti nagan a "Rosselun" wenno "roscetum rosetum". Idi Tengnga a Panpanawen, adda dagiti kastilio, simbaan ken kapili a naipatakder, ken immadu dagiti pagtaengan.

Idi maika-9 a siglo, ti Rousset ket tagikua ni  Sainto-Victor, ken idi panawen ti 1143 dagiti Kabkabaliero ti Templar ket innalada daytoy, ken sinaruno babaen dagiti Kabkabaliero ti Malta idi 1307.

Babaen ti Pranses a Rebolusion, nadadael daytoy a kastilio.

Ti simbaan ket nabangon idi 1861.

## Klima
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :

## Populasion

## Singin nga ili
* Ti Rousset ket naisingin iti Kirkop idiay Malta.

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Saint-Cannat

Ti **Saint-Cannat** ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.

## Pakasaritaan
Ti purok ket nainagan kenni Canus Natus idi maika-5 a siglo, nga isu ket maysa idi a Romano a padi a naipasngay nga adda ti puraw a buok, a daytoy idi ket maitunos ti kinasaririt ti dayta a panawen. Isu ket naitabon idiay Saint-Cannat, urayno idi ket awan ti kastoy a lugar, ngem kalpasan daytoy ket adda dagiti nabangbangon a pagtaengan iti maysa a karso.

Idi maikasangapulo ket dua a siglo, Ni Arsobispo Pierre ket nagibagbaga ti, 'Castrum Santi - Cannati' iti maysa a papel.

Idi maikasangapulo ket tallo a siglo, ti kapurokan ket nakisinnupiat  iti arsobispo ken nangikarida ti panagitalek ti Turay ti Baux-de-Provence, ken dagiti ari ti Sisilia (ni, Federico III ti Aragon, wenno ni Luis XIII). Daytoy, nupay kasta, ket nagpaut laeng ti tallo a tawen. Iti daytoy met laeng a siglo, dagiti Kabkabaliero ti Templar ket nangibangonda ti pagtaengan ditoy.

Idi 11 Hunio 1909 adda ti maysa a gingined a gangani a nangdadael ti amin, ngem dagoty ket nabango manen ti isu met laeng nga estilo.

Idi 1984 ken 1994 adda ti dakkel a layos a nangdadael kadagit adu a balbalay.

## Klima

Ti tabla dita baba ket mangpakpakita kadagiti temperatura ke panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000  :

## Populasion

## Tattao manipud idiay Saint-Cannat
* Ni Pierre André de Suffren de Saint Tropez ket naipasngay idiay Saint-Cannat idi 17 Hulio 1729.
* Ni Alphonse Tavernier, ti maysa a mannaniw, ket naipasngay idiay Saint-Cannat idi 27 Nobiembre 1852.

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Saint-Chamas

Ti **Saint-Chamas** (iti Provençal Oskitano: *Sanch Amàs* iti klasiko nga ortograpia, *Sant Chamas* segun ti Mistraliano nga ortograpia) ket maysa a komuna idiay departamento ti Bouches-du-Rhône ti Provence-Alpes-Côte d'Azur a rehion idiay akin-abagatan a Pransia. Dagiti agtataeng ti daytoy a komuna ket tinawtawagan a kas dagiti *Saint-Chamasséens*.

## Heograpia
Ti Saint-Chamas ket mabirukan idiay aplaya ti Étang de Berre, 15&nbsp;km nga abagatan ti Salon-de-Provence ken 50&nbsp;km nga amianan a laud ti Marseille, idiay maysa a paset ti rehion a saan pay a naindustrialisado. Ti kangatuan a pantok ti ili ket ti *Le Verdon* datytoy ket adda ti kangato a 121 a metro.

## Klima

Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :

## Populasion

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Roquefort-la-Bédoule

Ti **Roquefort-la-Bédoule** ket maysa a komuna idiay departamento ti Bouches-du-Rhône idiay Provence-Alpes-Côte d'Azur a rehion idiay akin-abagatan a Pransia. Dagiti agtataeng ti daytoy a komuna ket tinawtawagan a kas dagiti *Bédoulens*.

## Heograpia
Daytoy ket mabirukan idiay amianan ti Cassis, Ceyreste ken La Cadière-d'Azur, ken abagatan ti Aubagne, Gémenos ken Cuges-les-Pins ken daya ti Carnoux-en-Provence ken laud ti Castellet.

## Pakasaritaan
Daytoy ket nabangon idi maika-7 a siglo.

## Populasion

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Roquevaire

Ti **Roquevaire** () ket maysa a komuna idiay ginget ti Huveaune a nagbaetan ti Aubagne ken Auriol ti Bouches-du-Rhône a departamento ti Provence-Alpes-Côte d'Azur a rehion idiay akin-abagatan a Pransia. Dagiti agtataeng ti daytoy a komuna ket tinawtawagan a kas dagiti *Roquevairois*.

Dagiti komuna ti Lascours, Pont de l'etoile ken Pont de Joux ket naitiponda pay ti Roquevaire. Dagiti nangruna a mabisbisita ditoy ket ti organo idiay Simabaan ni San Vicente nge isu daytoy ti dakkelan nga organo idiay Pransia. Ti ili ket agramrambak ti sangalubongan a piesta ti organo iti Septiembre.

## Populasion

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Saintes-Maries-de-la-Mer

Ti **Saintes-Maries-de-la-Mer** (lit. "Santa Maria ti Baybay", Provençal Oksitano *Lei Santei Marias de la Mar*) ket isu ti kapitolio ti Camargue (Provençal Oksitano *Camarga*) idiay akin-abagatan a Pransia. Daytoy ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay Baybay Mediteraneo. Ti populasion: 2,478 (50,000+ iti las-ud ti kalgaw ken dagiti piesta). Daytoy ket adda ti maikadua a kadakkelan a kalawa kadagiti amin a komuna idiay Metropolitano ti Pransia, kalpasan laeng ti kaarubana nga Arles.

## Heograpia
Ti ili ket mabirukan idiay delta ti Rhône , iti agarup a 1&nbsp;km a daya ti sabangan ti Petit Rhône distributario. Ti komuna ket buklen dagiti naiyan-anod a dagdaga ken sagneb a dagdaga, ken mairaman ti Étang de Vaccarès, ti maysa a dakkel nga alog. Ti kangrunaan nga industriana ket turismo ken agrikultura. 

## Populasion

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Saint-Marc-Jaumegarde

Ti **Saint-Marc-Jaumegarde** ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.

## Lokasion

Daytoy ket 6 kilometro manipud idiay Aix-en-Provence ken Vauvenargues, Bouches-du-Rhône, ken 3 kilometro manipud idiay Le Tholonet, idiay asideg ti Montagne Sainte-Victoire.

Ti komuna ket buklen ti Bonfillons, Roussillier, Plan de l'Orgue, Savoyards, ken Bourg.

Adda ditoy ti dua a danaw nga inaramid ti tao, ti Bimont ken Zola, ken ti bassit nga alog ti Prignon.

## Pakasaritaan
Idi 1239, ti daga ket naited iti Turay ni Esparon babaen ni Raymond Béranger V, Konde ti Provence.

Idi 1490, ni Jacques Garde ket isu idi ti nagbalin a Turay ti Saint-Marc, ken kalpasan ti duapulo a tawen ti daga ket naited kenni Dauphine Garde,a nangassawa kenni Bertrand de Puget.

Idi 1723, ti Saint-Marc ket nailako kadagiti Meyronnets, ti maysa a pamilia nga agbalbalakad iti Parlamento ti Provence. Idi 1784-1785 ni Philippe de Meyronnet ket inimbitaranna ni Lucien Bonaparte ken Joseph Bonaparte idiay estadona.

## Klima

Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :

## Populasion

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Saint-Martin-de-Crau

Ti **Saint-Martin-de-Crau** ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia. Dagiti agtataeng ti daytoy a komuna ket tinawtawagan a kas dagiti *Saint-Martinois*.

## Klima
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000  :

## Populasion
Ti Saint-Martin-de-Crau ket adda ti kabassitan a densidad ti populasion kadagiti amin a komuna ti metropolitano a Pransia nga adda ti populasion a sumurok ti 10,000 nga agtataeng. Nga adda ti kalawa ti daga a 214.87&nbsp;km² (82.962 kd mi), daytoy ti maikalima a kadakkelan a komuna iti heograpiko a lugar ti metropolitano a Pransia (kalpasan ti Arles, Saintes-Maries-de-la-Mer, Laruns, ken Marseille).

## Singin nga ili
Ti Saint-Martin-de-Crau ket naisingin iti:
* , Markgröningen, Alemania

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Saint-Rémy-de-Provence

Ti **Saint-Rémy-de-Provence** (Provençal Oksitano: *Sant Romieg de Provença* iti klasiko ken *Sant Roumié de Prouvènço* iti Mistraliano a panangibagbaga) ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.

## Heograpia
Ti Saint-Rémy-de-Provence ket mabirukan idiay  nga abagatan ti Avignon, iti amianan ti kabanbantayan ti Alpilles.

## Klima
Ti klima idiay Alpilles ket naipanunotan a Mediteraneo. Ti panaglalam-ek ket naalumaymay ken namaga, ken ti kalgaw ket napudot ken namaga. Ti kangatuan a natimbeng a nairehistro a temperatura iti Hulio ken Agosto ket , ket ti kababaan iti Disiembre ken Enero ket . Ti katuduan ket ti bulan ti Enero nga adda ti natimbeng a 7 nga aldaw ti panagtudtudo, a no maipada ti Hulio, ti kamagaan abulan, nga adda ti natimbeng a 2 nga alaldaw a panagtudtudo. Ti rehion ti Alpilles ket makaawat ti ad-adu a panagtudtudo ngem ti Pranses a Rivera, nga 1–2&nbsp;cm nga ad-adu iti tungngal maysa a tawen.

## Populasion

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Saint-Savournin

Ti **Saint-Savournin** ket maysa a komuna a daya ti Marseille idiay kadayaan unay ti Massif de l’Etoile a nagbaetan ti Cadolive ken Mimet idiay Bouches-du-Rhône a departamento ti Provence-Alpes-Côte d'Azur  rehion idiay akin-abagatan a Pransia.

## Populasion

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Sausset-les-Pins

Ti **Sausset-les-Pins** ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.

## Lokasion
Daytoy ket asideg idiay Carry-le-Rouet, isu a daytoy manipud idi 1908 dagitoy dua a purok ket saanda a husto a nabeddengan. Iti pay maipatinayon, daytoy ket 35&nbsp;km a kaadayo manipud idiay Marseille, ken42&nbsp;km a kaadayo manipud idiay Aix-en-Provence.

## Klima

Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :

## Populasion

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Trets

Ti **Trets** ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.

## Klima
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :

## Populasion

## Paspasamak
Ti Trets ket mangsangsangaili ti SGI (Soka Gakkai Internasional) Europeano a Sentro ti Kultura; iti tinawen adda dagiti kameng ti SGI manipud ti kadagupan ti Europa tapno agadalda kadagiti kurso nga addaan  iti gandat a pannakasayaat ti pannakaawatda ti Budismo ni Nichiren Daishonin.

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Velaux

Ti **Velaux** ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia. Daytoy ket asideg idiay Coudoux ken Ventabren.

Ti Velaux ket maysa a daan a Provencal a purok a naisanglad iti maysa a turod  a mangimatmatang kadagiti nangato a tanap idiay kaunegan a laud ti Aix. Daytoy ket mabirukan idiay tengnga ti rehion ti Aix-Marseille-Salon ket napalikmutan babaen dagiti berde ken turod dagiti kaubasan. Ti Velaux ket adda idiay away bayat nga asideg kadagiti nangruna nga urbano a sentro ti rehion.

## Populasion

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Ventabren

Ti **Ventabren** ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.

## Lokasion
It is close to Aix-en-Provence, and only  away from Coudoux and Velaux.

## History
Dagiti purok ket napetsaan manipud idi 920-940 AD, idi ni Guillaume I, Konde ti Provence, ket mangibangon ti maysa a kastilio.

Idi1851 ket binukbukel dagiti 327 a balbalay. Kalpasan ti innem a tawen, ti maysa a perokaril ket nabangon.

Ti Roquefavour akuedukto nga umatiddog ti 393 m , ket mabirukan idiay teritorio ti komuna, ken nabangon idi 1842 aginggana idi 1847 tapno adda pagayusan ti danum maipud idiay Durance aginggana idiay Marseille, a kas paset ti Kanal de Marseille.

## Klima
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :

## Populasion

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Tarascon

Ti **Tarascon** (), ket sagpaminsan pay a tinawtawagan a kas ti **Tarascon-sur-Rhône**, ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.

## Heograpia
Ti Tarascon ket mabirukan idiay  nga abagatan ti Avignon ken  nga amianan ti Arles, idiay kanigid (daya) nga igid ti Karayan Rhône. Ti kasumbangir daytoy ket kapadpada ti kadakkelna nga ili ti  Beaucaire idiay departamento ti Gard, a rehion ti Languedoc-Roussillon.  Dagitoy dua ket dagus da nga agsumbangir ken naikapet kadagiti nadumaduma a rangtay, Beaucaire ken Tarascon a mangibukel dagitoy ti maysa nga ili.

Dagiti karso a mabirukan ti daytoy a teritorio ti komuna ket mairaman ti:
* Lansac
* Saint-Gabriel (taga-ugma a *Ernaginum*)
* Alsace

## Populasion

## Klima
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000  :

## Dagiti singin nga ili
* Beit She'an, Israel
* Elmshorn, Alemania - manipud idi 1987
* Fraga, Espania
* Neviano degli Arduini, Italia
* Porrentruy, Suisa

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Vernègues

Ti **Vernègues** ket maysa a komuna ti Bouches-du-Rhône a departamento idiay akin-abagatan a Pransia.

Ti komuna ket buklen dagiti dua a purok: Ti Vernègues ken Cazan.

Idi Hunio 11, ti 1909 a gingined ket ti nakatayan ti dua a taga-purok ken nangdadael ti kastilio ken dagiti kaaduan a balay idiay Vernègues, a daytoy ket naipatakder manen ti nababbaba a lugar.

## Klima
Ti tabla dita baba ket mangipakpakita kadagiti temperatura ken panagtudtudo para iti paset ti panawen ti 1971-2000 :

## Populasion

## Dagiti nagibasaran
*INSEE

## Dagiti akinruar a silpo
Peter Paul Rubens

Ni **Apo Peter Paul Rubens** (; 28 Hunio 1577 – 30 Mayo 1640), ket maysa idi a  Plamenko Barok a pintor, ken nangipangpangyuna ti maysa a nabarayuboy a Barok nga estilo a nagiyunay-unay ti panaggungunay, maris, ken kaderrep. Isu ket kaaduan nga ammo para kadagiti Maisuppiat a Repormasion a [pedaso ti altar], dagiti [retrato, ladawan ti daga, ken dagiti pakasaritaan a pinintaan ti mitolohiko ken dagiti alehoriko a suheto.

Iti pannakaipatinayon ti panagimatmaton ti dakkel a talier idiay Amberes a nangpataud kadagiti pinintaan a nadayeg kadagiti nobilidad ken dagiti agur-urnong ti arte iti kadagupan ti Europa, ni Rubens ket klasiko idi a naadalan a humanista nga eskolar, agur-urnong ti arte, ken diplomatiko a kinabaliero babaen ni Felipep&nbsp;IV, Ari ti Espania, ken ni Carlos&nbsp;I, Ari ti Inglatera.

## Dagiti akinruar a silpo
Carly Rae Jepsen

Ni **Carly Rae Jepsen**  ket maysa a Kanadiano ng agiplakplaka nga artista ken kumakanta-mannurat ti kanta manipud idiay Mission, Britanika Kolumbia. Idi 2007, isu ket maikatlo iti maikalima a tiempo ti *[[Kanadiano nga Idolo]]*,ket isu ket kameng ti konsierto a panagbanbaniaga dagiti Kalaingan a 3 a Kanadiano nga Idolo. Kalpasan ti panakibinglayan iti *Kanadiano nga Idolo*, isu ket nagpirma iti Fontana ken MapleMusic, ken nangipablaak ti immuna nga album, *[[Tug of War (Carly Rae Jepsen album)|Ay-ayam a Ginnuyodan iti Tali]]*, iti Septiembre 30, 2008. Kalpasan ti Tallo a Tawen, isu ket nangipablaak ti baro nga agmaymaysa, a naitituluan ti "Tawagannak Ngata", a daytoy ket inpablaak babaen ti 604 Records, ken sinarunuan daytoy babaen ti panakaipablaak ti imumuna a naipaatiddog a panagtokar, *[[Curiosity (EP)|Kuriosidad]]*, idi Pebrero 14, 2012.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* 
*
Oceania

Ti **Oceania** ket maysa a rehion a naipatengnga kadagiti isla ti tropikal a Taaw Pasipiko. Dagiti pamanunotan no ania ti pakabuklan ti sakup ti Oceania manipud kadagiti korales nga atol ken dagiti bulkaniko nga isla ti Abagatan a Pasipiko (etnolohiko a nabingbingay kadagiti subrehion ti Melanesia, Mikronesia, ken Polinesia)
aginggana ti intero nga insular a rehion a nagbaetan ti Asia ken ti Kaamerikaan, a mairaman ti Australasia ken ti Malay a Purpuro. Ti termino ket sagpaminsan a naisangsangayan a naus-usar a mangibaga ti kontinente a mangbukel ti Australia ken dagiti asideg nga is-isla,
wenno bioheograpiko a kas maysa a kapadpada a nagan para iti Australasiano nga ekosona (Wallacea ken Australasia) wenno ti Pasipiko nga ekosona (Melanesia, Polinesia, ken Mikronesia a naisinsina wenno manipud iti Baro a Selanda wenno manipud idiay nangruna adaga ti Baro a Guinea).

## Paammo

## Dagiti akinruar a silpo

*"Australia ken Oceania" manipud iti Nailian a Heograpiko
Taaw Indiano

Ti **Taaw Indiano** ket isu ti maikatlo a kadakkelan a taaw a pannakabingbingay ti lubong, a sumaksakup ti agarup a 20% ti danum iti rabaw ti Daga. Daytoy ket nabeddengan babaen ti Asia a mairaman ti India, nga isu daytoy ti nakainaganan ti taaw—iti amianan, iti laud babaen ti Aprika, iti daya babaen ti Australia, ken iti abagatan babaen ti Akin-abagatan a Taaw (wenno, depende ti panagilawag, babaen ti Antartika.)

Kas maysa a komponente ti Taaw ti Lubong, ti Taaw Indiano ket namarkaan manipud iti Taaw Atlantiko babaen ti 20° daya meridiano nga agpa-abagatan manipud iti Rawis Agulhas, ken manipud iti Taaw Pasipiko babaen ti meridiano ti 146°55' a daya. Ti akin-amianan unay a gayatan ti Taaw Indiano ket agarup a  30° ti amianan idiay Golpo Persiano. Daytoy a Taaw ket gangani km (mi) ti kalawana kadagiti akinabagatan nga ungto ti Aprika ken Australia, ken ti kalawana ket km² (mi²), a mairaman ti Baybay Nalabbasit ken ti Golpo Persiano.

Ti tomo ti taaw ket nakarkulo iti km³ (mi³). dda dagiti babassit nga Is-isl a a naiwarwaras kadagiti barakus ti kontinente. Dagiti isla a pagilian iti kaunegan ti taaw ket ti Madagascar (ti maikapat a kadakkelan nga isla ti lubong), Komoros, Seychelles, Maldibas, Maurisio, ken Sri Lanka. Ti purpuro ti Indonesia ket pagbeddengan ti taaw iti daya.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Karayan Volga

Ti **Volga** () ket isu ti kadakkelan a karayan idiay Europa iti termino a kaatiddog, ti pagayusan, ken labneng a pagayusan. Daytoy ket agayus ti kaunegan ti tengnga a Rusia, ken nawatiwat a naimatangan a kas ti nailian a karayan ti Rusia. Kadagiti duapulo a kadakkelan a siudad ti Rusia, duapulo ket maysa, a mairaman ti kapitolio ti Moscow, ket mabirukan idiay pagayusan a labneng ti Volga. Adda dagiti kadakkelan a pagurnongan ti danum iti lubong ket mabirukan idiay igid ti Volga. Ti karayan ket adda ti simboliko a kayatna a sawen iti Ruso a kultura ken kadawyan a tinawtawagan a kas ti *Volga-Matushka* (Volga-ina) iti Ruso a literatura ken sarsarita.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Mimar Sinan

Ni **Koca Mi'mâr Sinân Âğâ** (Otomano Turko: ; Moderno a Turko: **Mimar Sinan**, ) (c. 1488/1490 – Hulio 17, 1588 ket isu idi ti nangruna nga Otomano nga arkitekto (Turko: "Mimar") ken sibil nga inhenniero para kada sultan Suleiman ti Nadaeg, Selim II, ken Murad III. Isu ti nangirebbeng para iti pannakabangon kadagiti ad-adu ngem tallo gasut a nangruna a patakder ken dagiti dadduma pay a natakneng a proyekto, a kas dagiti Islamiko a pangiyunaan a pagadalan (*sibyan mektebs*).  Dagiti nagadal kaniana ket isuda ti nangipatakder ti Meskita Sultan Ahmed idiay Istanbul, Stari Most idiay Mostar ken timmulongda a nangdisenio ti Taj Mahal iti Mughal nga Imperio. Isu ket anak ti maysa a masonero ken nakaala ti teknikal nga edukasion ken nagbalin nga inhenniero ti militar. Isu ket napardas a naipangato ken nagbalin nga opisial ken agbilbilin a Henisaro ken addaan iti pammadayaw a titulo ti ağa. Isu ket nangipasayaat kadagiti kalaingna iti arkitekto ken inhennira bayat nga isu ket adda idi kadagiti kampania ti Henisaro, ken nagbalin nga eksperto ti panagibangbangon kadagiti ania man a kita ti sammakedan, ket dagiti proyekto a patakder ti militar, a kas dagiti kalsada, rangrangtay ken dagiti akuedukto.  Idi agtawen ti agarup a limapulo, isu ket nidutok a kas ti nangruna a naarian nga arkitekto ken nangipakpakat kadagiti nagun-od a kalaingna iti buyot iti "panagpartuatna kadagiti napintas a relihioso a pasdek" ken dagiti nadumaduma a sibiko a patakder. Isu ket nagtalinaay ti daytoy a puesto ti gangani a limapuo a tawtawen.

Ti obra maestrana ket ti Meskita Selimiye idiay Edirne, ngem ti kadayegan nga obrana ket ti Meskita Suleiman idiay Istanbul. Isu ket nangidaulo ti dakkel a departamento ti gobierno ken nagisursuro kadagiti adu a timmulong kaniana, ken iti panangipaisubli, naipasalsaluminada, a mairaman ni Sedefkar Mehmed Agha, ti arkitekto ti Meskita Sultan Ahmed. Naipanunotan nga isu ti kalatakan nga arkitekto ti klasiko a paset ti panawen ti Otomano nga arkitektura, ket naipada isuna kenni Michelangelo, ti kontemporariona iti Laud. Ni Michelangelo ken dagiti planona para iti Basilika ni San Pedro idiay Roma ket nadayeg nga ammo idi idiay Istanbul, manipud idi ni Leonardo da Vinci ken isu ket nainbetaran pay, idi 1502 ken 1505, babaen ti Otomano a Porte tapno mangited kadagiti plano para iti maysa a rangtay a a mangballasiw ti Nabalitokan a Sara.

## Paammo

## Dagiti akinruar a silpo
Diego Velázquez

Ni **Diego Rodríguez de Silva y Velázquez** (; nabuniaganidi Hunio 6, 1599 – Agosto 6, 1660) ket maysa idi nga Espaniol a pintor nga isu idi ti nangidaulo nga artista idiay korte ni Ari Felipe IV. Isu ket maysa idi nga indibidualistiko nga artista iti kontemporario a paset ti panawen a Baroko, nangruna a kas maysa a retrato nga artista. Iti maipatinayon kadagiti nadumaduma a panagaramidna kadagiti ladawan ti naipakasaritaan ken kultural a kaisangayan, isu ket nagpinpinta kadagiti adu a retrato dagiti naarian a pamilia ti Espania, ken dagiti dadduma paya natakneng nga Europeano a pigura, ken dagiti kadawyan, ken nagpatpatingga iti panagpataud ti obra maestrana a *[[Las Meninas]]* (1656).

Manipud ti immuna a pagkapat ti maika-19 a siglo, dagiti obra nga arte ni Velázquez ket modelo idi para kadagiti realista ken impresionista a pintor, a naisangsangayan kenni iÉdouard Manet. Manipud idi ti dayta a panawen, adu kadagiti moderno nga artista, a mairaman ni Pablo Picasso ken Salvador Dalí ti Espania, ken dagiti Anglo-Irlandes a pintor a ni Francis Bacon, ket nangipammadayaw kenni Velázquez babaen panagipartuat manen kadagiti nadumaduma a nadayeg nga obrana.

## Dagiti akinruar a silpo