open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Greenland

Ti **Greenland** (, ; , ) ket ti kadakkelan nga isla iti lubong, a mabirukan iti pagbaetan dagiti taaw Artiko ken Atlantiko, iti daya ti Purpuro ti Artiko ti Kanada. Maysa daytoy nga autonomo a teritorio iti kaunegan ti Pagarian ti Dinamarka. Uray no daytoy ket pisiograpiko a parte ti kontinente ti Amianan nga Amerika, ti Greenland ket maigimong a maipapan iti politika ken kultura iti Europa (naipangpangruna iti Norwega ken Dinamarka, dagiti bileg ti kolonia, ken ti pay asideg nga isla ti Islandia) para kadagiti ad-adu ngem maysa a milenio. Kaaduan dagiti agtataeng ket dagiti Inuit, ken dagiti tinaudanda ket manipud iti Alaska babaen ti Akin-amianan a Kanada, ken nagin-inutda a nagtataeng iti ballasiw ti isla babaen ti maika-13 a siglo.

Ita nga aldaw, kaaduan a naikonsentrado ti populasion iti abagatan laud ti aplaya, bayat a ti nabati  a paset ti sila ket manmano a matagtagitao. Mabingbingay ti Greenland kadagiti lima a munisipalidad – ti Sermersooq, Kujalleq, Qeqertalik, Qeqqata, ken Avannaata. Addaan daytoy kadagiti dua a di nainkorporado a lugar – ti Nailian a Parke ti Amianan daya a Greenland ken ti Thule Air Base. Ti naudi a naibaga, bayat nga iturayan babaen ti Danes, administruen daytoy babaen ti Aero Puersa ti Estados Unidos. Tallo a pagkapat ti Greenland ket naabbongan babaen ti kaikaisuna a permanente a sabanas ti yelo iti ruar ti Antartika. Iti populasion ti 56,081 (2020), daytoy ti kabassitan ti populasion a rehion iti lubong. Agarup a pakgkatlo ti populasion ket agtataeng idiay Nuuk, ti kapitolio ken kadakkelan a siudad; ti maikadua a kadakkelan a siudad iti termino ti populasion ket ti Sisimiut,  iti amianan ti Nuuk.

Natagtagitaon ti Greenland kadagiti pagbabaetan dagiti agarup a 4,500 a tawen babaen dagiti Artiko a tattao a dagiti nagtaudanda ket immakarda idiay manipud iti ammo itan a Kanada. Tinaengan dagiti Nordiko ti di natagtagitao nga akin-abagatan a parte ti Greenland idi rugi ti maika-10 a siglo, ken datida pay a tinaengan ti Islandia. Kanungpalan a naglayag dagitoy a Nordiko manipud iti Greenland ken Islandia, ken nagbalin ni Leif Erikson ti immuna nga ammo nga Europeano a nakaabot iti Amianan nga Amerika iti gangggani a 500 a tawen sakbay a naabot ni Columbus ti Is-isla ti Karibe. Simmangpet dagiti tattao nga Inuit idi maika-13 a siglo. Uray no nagtultuloy nga inimpluensiaan babaen ti Norwega ken dagiti Norwego, ti Greenland ket saan idi a pormal a tinurayan babaen ti balangat ti Norwega aginggana idi 1261. Napukaw dagiti kolonia ti Nordiko idi naladaw a maika-15 a siglo idi nakasanay ti Norwega iti Nangisit a Patay ken napan daytoy iti nakaro a pannakapaay. Iti nabiit kalpasan ti pannakapaayda, idi rugi ti 1499, nabiit a sinukimat ken tinuntonti isla  babaen dagiti Portuges, ken ninagananda daytoy iti *Terra do Lavrador* (kanungpalan a naipakat iti Labrador iti Kanada).

## Dagiti nota

## Dagiti nagibasaran

### Bibliograpia

* 
* 
* 

## Dagiti akinruar a silpo

*
Puerto Princesa

Ti **Siudad ti Puerto Princesa** ket maysa a primera klase a siudad ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Palawan iti Filipinas. 

## Dagiti baranggay

Ti Siudad ti Calapan ket nabingbingay a politikal kadagiti 62 a barbaranggay.

## Demograpia
 	

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Cagayancillo

Ti **Cagayancillo**  ket maysa a maika-6 a klase nga ili iti probinsia ti Palawan iti Filipinas.

## Dagiti baranggay

Ti Cagayancillo ket nabingbingay kadagiti 12 a barbaranggay.

## Demograpia
 	

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Pagsasao a Ruso

Ti **Ruso** (, panakabalikas ) ket maysa a Pagsasao nga Eslabo a kangrunaan a maisaao idiay Rusia, Bielorusia,  Kazakhstan, Kirgistan. Saan nga opisial ngem adua kadagiti agsasao idiay Ukrania, Moldova, Letonia, Estonia, ken dagiti sabsabali a pagilian a naturayan a republika idi ti USSR. Ti Rúso maipatagikua ti pamilia kadagiti Indo-Europeano ken maysa daytoy kadagiti sibibiag a kamkameng dagiti pagsasao a Daya nga Eslabo. Dagiti naisuratan a kas pagarigan iti Daan a Daya Eslobobiko ket a testigado a manipud ti maika-10 a siglo ken dagiti sumaruno a siglo.

## Dagiti nagibasaran
Pagalagadan nga Insik

Ti **Pagalagadan nga Insik**, ammo pay a kas **Mandarin**, **Putonghua** ken **Guoyu**, ket ti naiyalagad a karuay ti Insik. Daytoy laeng ti agmaymaysa nga opisial a pagsasao iti Republika ti Tattao ti Tsina ken ti Republika ti Tsina; daytoy ket maysa pay kadagiti  uppat nga opisial a pagsasao ti Singapur. Ti ponolohia ti pagalagadan ket naibatay iti dialekto ti Beijing, ngem ti bokabulariona ket naala manipud ti dakkel ken dibersio a grupo dagiti dialekto ti Mandarin a naisasao iti amin nga akin-amianan, sentral, ken abagatan a laud ti Tsina. Ti gramatika ket naiyalagad iti bagi kadagiti moderno a literario nga obra a mangipalawag ti naisurat a bernakular nga Insik, ti lokal nga alternatibo iti Klasiko nga Insik a napadur-as idi sikko ti maika-20 a siglo
Pagsasao a Hebreo

Ti **Hebreo** wenno **Ebreo** () (, **, ) ket maysa a Laud a Semitiko a pagsasao iti pamilia ti pagsasao nga Aproasiatika. Iti kultura, daytoy ket naipammategan dagiti Hudio ken sabsabali a a grupo ti relihion a kas iti pagsasao dagiti tattao a Hudio, uray no dagiti sabsabali a Hudio a pagsasao ket nagtaud da kadagiti diaspora a Hudio, ken ti pagsasao a Hebreo ket naus-usar pay babaen dagiti saan a grupgrupo a Hudio, a kas dagiti mainaig nga etniko a dagiti Samaritanos.

Ti Moderno a Hebreo ket maisasao babaen dagiti kaaduan a walo a riwriw a tattao idiay Israel, nga iti Klasiko a Hebreo ket inus-usar para ti panagkararag wenno panagadal dagiti Hudio a komunidad iti sanglubongan. Daytoy a pagsasao ket nasaksian manipud iti maika-10 a siglo BCE  iti kinaudi a Maikadua a Templo a panawen, kalpasan idi naparang-ay ti pagsasao iti Misna a Hebreo. Ti Moderno a Hebreo ket maysa kadagiti opisial a pagsasao iti Israel, a kaduana ti Arabiko.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*Akademia ti Pagsasao a Hebreo
Jolo, Sulu

Ti **Jolo** ket maysa a primera klase nga ili ken isu ti kapitolio iti probinsia ti Sulu iti Filipinas. 

## Dagiti baranggay

Ti Jolo ket nabingbingay a politikal kadagiti 8 a barbaranggay.

* Asturias  
* Bus-Bus 
* Takut-Takut
* Alat
* Chinese Pier 
* San Raymundo
* Walled City
* Tulay

## Demograpia
 	

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Sarah Geronimo

Ni Sarah Geronimo (naiyanak ni sarah asher tua geronimo. naiyanak edi hulyo 25, 1988 ket maysa a pilipina a nalaing nga ag kasyon, ag aktres, ken iti abali pay nga mabalin na nga suruotan iti telebisyon.

## Dagiti Aridtoy ibaba
Pagsasao a Hapon

Ti  ket maysa a pagsasao a naisasao ti sumurok a 130&nbsp;riwriw a tattao idiay Hapón ken dagiti imigrante a komunidad iti Hapon. Maysa a kameng daytoy ti Haponiko (wenno Hapón-Ryukyuan) a pamilia ti pagsasao, nga adu dagiti naitukon a mainaig kadagiti sabsabali a pagsasao, awan kadagitoy ti nakaala ti adua apanakaawat kadagiti lingguistika (kitaen ti Panakaidasig iti Haponiko).

Ti Hapon ket maysa a aglonatibo a pagsasaso ken maysa a naorasan ti mora a pagsasao. Addan laeng daytoy ti bassit a panaguni, ken maysa a nagruna a resina a panagayug a sistema.

## Dagiti nagibasaran
O Naraniag a Bulan

**O Naraniag a Bulan**

## Lirika
:"O Bright Moon"

::O naraniag a bulan
::Un-unnoyko't imdengam
::Dayta naslag a silawmo
::Dika kad ipaidam
::O naraniag a bulan
::Sangsangitko imdengam
::Toy nasipnget a lubongko
::Inka kad silawan
::Tapno diak mayaw-awan

::No inka nanglipaten
::Karim kaniak naumagen
::Samsam-itek ni patay
::O bulan ket aklunem
::Nanglaylay toy ayatkon
::Inka kadi palasbangem
::Un-unnoyko, danasem nga ikeddeng
Pamulinawen

**Pamulinawen**

## Lirika
:"Stone-Hearted Woman"

::Pamulinawen
::Pusok imdengam man
::Toy umas-asug
::Agrayo ita sadiam.
::Panunotem man
::Dika pagintultulngan
::Toy agayat, agruknoy ita emmam.

::Issemmo diak kalipatan
::Ta nasudi unay a nagan,
::Ta uray sadin ti ayan,
::Disso sadino man,

::(Aw-awagak a di agsarday
::Ta naganmo nga kasam-itan)

::No malagipka, pusok ti mabang-aran

::Adu nga sabsabong, adu nga rosrosas
::Ti adda't ditoy, Nena, nga mabuybuyak,
::Ngem awan manlaeng ti sabali nga liwliwak
::No di la dayta sudim ken imnas.

::No umulogak nga mapan magmagna
::Dayta raniagmo, Neneng nga gapu kenka.

## Dagiti akinruar a silpo
*http://www.youtube.com/watch?v=nr-Ok2neDuE (Susan Cuevas)
Manang Biday

**Manang Biday**

## Lirika
:"Older Sister Biday"

::*Lalaki (Man):*
::Manang Biday, ilukatmo man
::Ta bintana ikalumbabam
::Ta kitaem toy kinayawan
::Ay matayakon no dinak kaasian

::*Babai (Woman):*
::Siasinno(ka) nga aglabaslabas
::Ditoy hardinko pagay-ayamak
::Ammon ngarud nga balasangak
::Sabong ni lirio, dipay nagukrad

::*Lalaki (Man):*
::Denggem ading ta bibinenka
::ta inkanto diay sadi daya
::agalakanto't bunga't mangga
::ken lansones pay, adu nga kita

::*Koro (Chorus):*
::No nababa dimo gaw-aten,
::no nangato dika sukdalen,
::no naregreg dika piduten,
::ngem labaslabasamto met laeng

::*Babai (Woman):*
::Daytoy paniok no maregregko
::ti makapidot ikutannanto
::ta nagmarka iti naganko
::nabordaan pay ti sinampuso

::*Lalaki (Man):*
::Alaem dayta kutsilyo
::ta abriem toy barukongko
::tapno maipapasmo ti guram
::kaniak ken sentimiento

:*Koro (Chorus):*
:: 
::
Ti Ayat ti Maysa nga Ubing

**Ti Ayat ti Maysa nga Ubing**

## Lirika
:"The Love of a Child"

::Ti ayat ti maysa nga ubing
::Nasamsam-it ngem hasmin
::Kasla sabong nga apag-ukrad
::Iti bulan ti Abril

::Ti ayat ti maysa nga lakay
::Aglalo no agkabaw
::Napait, Napait, Napait nga makasubkar

::Anansa a o Lelong
::Agsapulka iti balo
::A kapadpad ta ubanmo
::Ken dayta tuppolmo
1799

Ti **1799** ket maysa a bisiesto a tawen iti kalendario a Gregoriano

## Paspasamak

## Naipasngay

## Pimmusay

* Disiembre 14 &ndash; George Washington, umuna a presidente ti Estados Unidos (naipasngay 1732)
George Washington

Ni **George Washington** (&nbsp;– , 1799) ket isu ti immuna a Presidente iti Estados Unidos iti Amerika, a nagserbi manipud idi 1789 aginggana idi 1797, ken isu ti nangruna a militar ken politikal a daulo iti Estados Unidos manipud idi 1775 aginggana idi 1799. Indauloanna ti Amerikano a panagballigi iti Gran Britania iti Rebolusionario a Gubat ti Amerikano a kas ti Agbilbilin a mangipangulo iti Kontinental a Buyot manipud idi 1775 aginggana idi 1783, ken nagipangulo iti panakaisurat iti Batay-linteg idi 1787. Ni Washington ket nagbalin ti umuna apresidente, babaen ti nagtutunos a panagpili, kenisu ti nagidaulo ti panakapartuat iti maysa a napigsa, nasayaat a nabusbusan a nailian a gobierno a nagtaripato ti neutralidad kadagiti gubat a rimsua idiay Europa, nagpatalna kadagiti rebelion, ken nakaala kadagiti panagawat kadagiti nadumaduma a kita ti Amerikano. Ti estilo ti panagidaulona ket nangipatakder kadagiti adu a porma ken ritos iti gobierno a naus-usaren manipud idin, a kas ti panagusar ti maysa a gabinete a sistema ken ti panagital-o ti panagrugi a bitla. Ni Washington ket sangalubongan a naipammategan a kas ti "Ama ti Pagilianna."

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Abraham Lincoln

Ni **Abraham Lincoln**  (Pebrero 12, 1809 – Abril 15, 1865) ket isu idi ti maika-16 a Presidente iti Estados Unidos, a nagserbi manipud idi Marso 1861 aginggana ti pinakapatay na idi Abril 1865. Isuna ket nagballigi a nangimaton ti pagilianna ti panaglasat ti nalatak a maipapan ti batay-linteg, milisia, ken kinamoralidad a didigra – ti Sibil a Gubat ti Amerikano – naitagoyonan na ti Kappon, bayat a pinasardengna ti pannakaadipen, ken nagiragpat ti  panakapabaro ti ekonomiko ken panagbusbos. Isuna ket nataraudi iti napanglaw a pamilia idiay lumaud a prontera, ni Lincoln ket pinagadalanna idi ti bukodna a bagi. Nagbalin nga abogado ti away, maysa a lehislatura ti estado ti Illinois, ken maysa a naminsan a nagturay a kameng iti Kamara dagiti Panakabagi iti Estados Unidos, ngen napaay isuna kadagiti dua a panagpadas na a mabutosan iti Senado iti Estados Unidos.

Kalpasan ti panagsuppiat na ti panakipalawa iti pannakaadipen idiay Estados Unidos kadagiti rupir ti kampania ken bitbitla na, ni Lincoln ket naipatalgedan na ti nominasion a Republikano ken nabutosan a presidente idi 1860. Sakbay a nagtakem ni Lincoln idi Marso, pito kadagiti akin-abagatan nga adipen nga estado ket naiparangarang da iti isisina ken nagpormada ti Konpederasion. Idi nangrugi ti gubat nga ti Konpederado a panagraut idiay Kota Sumter idi Abril 12, 1861, ni Lincoln ket nagurnong kadagiti milisia ken polikal a rukrukod iti dayta a gubat, a ti panggepanna ket ti panagtungpal ti panagtitipon ti pagilian. Isu ket nabileg a nagaramid kadagiti kabilegan ti gubat, a mairaman ti panagibalud ken pannakataktak nga awan ti tribunal kadagiti ginasut a nasuspetsa ti isisina. Isu ti nagipawil kadagiti Britaniko ti pammigbig iti Konpederasion babaen ti kalaing na ti panagtengngel ti ''Trent'' a pagbiangan idi kinaudian ti 1861. Isu ti nagsayasay ti Waragawag ti Panakawayawayaan idi 1863 ken nagipatalged ti pankairuar ti Maikasangapulo  ket tallo nga enmienda ti Batay-linteg iti Estados Unidos, daytoy ket isu ti panakaikkat ti pannakaadipen.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
1521

__NOTOC__
Ti tawen **1521** ket kadawyan a tawen a mangrugi iti Martes iti kalendario a Huliano.

## Paspasamak
### Enero&ndash;Hunio
* Enero 3 &ndash; naekskomunikado ni Martin Luther babaen ni Papa Leon X iti dokumento iti linteg ti *[[Decet Romanum Pontificem]]*.
* Enero 27 &ndash; pinasardeng ni Suleiman I ti yaalsa babaen ti nagturay iti Damascus.
* Marso 6 &ndash; naduktalan ni Ferdinand Magellan ti Guam.
* Marso 16 &ndash; naabot ni Ferdinand Magellan ti Filipinas.
* Abril 7 &ndash; simmangpet ni Ferdinand Magellan idiay Cebu.
* Abril 27 &ndash; napatay ni Magellan idiay Filipinas, iti Gubat ti Mactan.

### Hulio&ndash;Disiembre
* Agosto 29 &ndash; ti Belgrade ket tiniliw babaen ti buyot ti Otomano ni Suleiman I.

## Naipasngay
* Agosto 4 &ndash; Papa Urbano VII (pimmusay 1590)
* Disiembre 13 &ndash; Papa Sixto V (pimmusay 1590)

## Pimmusay
* Abril 27 &ndash; Ferdinand Magellan, Portuges nga eksplorador (naipasngay c. 1480)
* Disiembre 1 &ndash; Papa Leon X (naipasngay 1475)

## Dagiti silpo ti ruar
Michael V.

Ni **Beethoven del Valle Bunagan** ammo pay iti naganna iti teatro a kas ni **Michael V.** ken ammo pay a kas ni "**Bitoy**" idiay Malate, Manila, Filipinas ket Filipino a komidiante, aktor, direktor ti telebision, kompositor, kumakanta, rapper, aktor ti boses ken parodista. 

## Dagiti nagibasaran
Dungdunguenkanto

**Dungdunguenkanto**

## Lirika
:"Lullaby of Love"
:"Duayya ni Ayat"

::Dungdunguenkanto unay-unay,
::Indayonenkanto iti sinamay
::Tultulodenkanto't naalumanay
::Pagammuanen inka mailibay

::*I will love and cherish you always*
::*I will cradle you to sleep in a soft-cloth swing*
::*I will swing you ever so gently*
::*And soon enough you will be asleep*

::Apaman nga inkanto makaturog
::Iyabbongkonto ta rupam daytoy paniok.
::Tapnon dinakanto kagaten ti lamok
::Ken maimasmonto't maturog.

::*As soon as you have fallen asleep*
::*I will cover your face with my handkerchief*
::*So no mosquitoes would bite you*
::*And so you would enjoy a good slumber.*

::Apaman nga inkanto makariing
::Dagdagusenkanto a sappuyoten
::Nga ililili kas maysa nga ubing
::Ta nanamem sam-it ni essem.

::*As soon as you awaken,*
::*I would immediately carry you*
::*And dandle you like an infant*
::*So you could enjoy my sweet affection*

::*Koro:*
::Annay, pusok, annay annay
::Nasaem, naut-ot la unay.
::Itdem kaniak ta pannaranay
::Ta kaasiak a maidasay.

::*Chorus:*
::*Ouch, my aching heart, it hurts, it hurts,*
::*It hurts badly, so very painful.*
::*Please, give me your sympathy*
::*Because I'm falling to a geat agony.*

## Nota
Igid Diay Baybay

**Igid Diay Baybay**

## Lirika
:"By the Shoreline"

::Idi tiempo ti igaaw
::Ken rabii a nalinnaaw
::Intanto a dua kas natarnaw
::Agkanta igid diay baybay

::Iti nalaus a gagarko
::No dumteng daytoy a tiempo
::Agtugawkanto itoy takiagko
::Diay baybay ket matmatamto

::Sadiay, anian a ragsak
::Sadiay, awan ti rigat
::sadiay, makalinglingay
::Diay baybay ket nalinak

:Ket intanto ikankanta
::Ti nalaus nga ayan-ayatta
::Danggayantanto a kas gitara
::Diay aweng ti danum a bumaba
Nicolas Sarkozy

Ni **Nicolas Sarkozy** (; naiyanak a kas ni **Nicolas Paul Stéphane Sarközy de Nagy-Bocsa**; ) ket Pranses a politiko a nagserbi a kas ti Presidente ti Pransia ken Kumadua a Prinsipe ti Andorra manipud idi 16 Mayo 2007 aginggana idi 15 Mayo 2012.

## Dagiti nagibasaran
Rowan Atkinson

Ni **Rowan Sebastian Atkinson**, CBE  ket Ingles nga aktor, komidiante, ken dramaturgo a kaaduan nga ammo para iti obrana kadagiti sitcom ti *[[Blackadder]]* ken *[[Mr. Bean]]*. Isu ket inlista ti *[[The Observer]]* a kas maysa kadagiti 50 a nakakatkatawa nga aktor iti Briton a komedia ken maysa kadagiti 50 a kalaingan a komediante.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* 
* Biograpia ni Rowan Atkinson iti BFI Screenonline
Oktubre 30

## Naipasngay
1970  &ndash; Christine Bersola, immuna a TV broadcaster iti ABS-CBN ken personalidad ti radio ken telebision

## Pimmusay
* 1905 &ndash; Jean Baptiste Louis Pierre, Pranses a botaniko (naipasngay 1833)
* 1912 &ndash; James S. Sherman, maika-27 a Bise Presidente ti Estados Unidos (naipasngay 1855)
* 1975 &ndash; Gustav Ludwig Hertz, Aleman a pisiko, nagungunaan ti Premio Nobel iti Pisika (naipasngay 1887)
Disiembre 17

## Paspasamak

## Naipasngay
* 1936 &ndash; Papa Francisco, maika-266 ken agdama a Papa ti Simbaan a Katoliko
* 1978 &ndash; Manny Paquiao, boksingero iti Filipinas

## Pimmusay
* 2009 &ndash; Jennifer Jones, Amerikana nga aktres (naipasngay 1919)

## Dagiti piesta
Nunavut

Ti **Nunavut**  (manipud iti Inuktitut: ᓄᓇᕗᑦ) ket isu ti kadakkelan, akin amianan unay ken kabaruan a teritorio ti Kanada. Daytoy ket opisial a naisina manipud kadagiti Amianan a laud a Teritorio idi Abril 1, 1999 babaen ti *Nunavut a Tignay*ken ti Tignay ti *[[Panagtunton ti Daga a Tulagan ti Nunavut]]*, urayno dagiti pudno a pagbeddengan ket naipundaren manipud idi 1993. Ti pannakapartuat ti Nunavut ket nagbanagan iti immuna a nangruna a panagbalbaliw ti politika a mapa ti Kanada manipud idi naitipon ti baro a probinsia ti Newfoundland ken Labrador idi 1949.

Ti Nunavut ket buklen ti nangruna apaset ti Akin-amianan a Kanada, ken ti kaaduan iti Artiko a Purpuro ti Kanada.  Ti nawatiwat a teritoriona ket mangaramid daytoy ti maikalima a kadakkelan a pannakabingbingay ti pagilian iti lubong, ken ti pay kadakkelan idiay Amianan nga Amerika. Ti kapitoliona nga Iqaluit (dati a "Luek Frobisher") idiay Isla Baffin, iti daya, ket napili idi babaen ti kapitolio a plebesito ti 1995. Dagiti dadduma pay a nangruna a komunidad ket mairaman dagiti rehional a sentro ti Rankin Inlet ken Luek Cambridge. Ti Nunavut ket mangiraman pay ti Isla Ellesmere idiay adayo nga amianan, ken ti pay akindaya ken akin-abagatan a paset ti Isla Victoria iti laud ken Isla Akimiski idiay Luek James idiay adayo nga abagatan. Daytoy laeng ti kaikaisuna a heo-politikal a rehion ti Kanada a saan a naikapet kadagiti paset ti Amianan nga Amerika babaen ti kalsada.

Ti Nunavut ket isu ti kabassitan ti populasion ken ti kadakkelan ti lugar kadagiti amin a probinsia ken teritorio ti Kanada. Maysa kadagiti kaadaywan, kabassitan ti nagtataeng a rehion iti lubong, daytoy ket adda ti populasion iti 31,906, a kaaduan ket dagiti Inuit, a naiwarwaras iti lugar a kapadpada a kadakkel ti Akinlaud nga Europa. Ti Nunavut ket pangibalbalayanna pay ti Alert, ti akin-amianan unay nga agtultuloy a natagtagitao a lugar iti lubong.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* Nunavut Kavamat / Gobierno ti Nunavut: Opisial a sitio
*
* Mapa a mangipakpakita kadagiti rehion ti Nunavut (manipud iti website ti Gobierno ti Nunavut)
1732

Ti **1732** ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi iti aldaw ti Martes iti kalendario a Gregoriano.

## Paspasamak

## Naipasngay

* Pebrero 22 &ndash; George Washington,  umuna a presidente ti Estados Unidos (pimmusay 1799)

## Pimmusay
Disiembre 18

## Paspasamak

## Naipasngay
* 1878 &ndash; Joseph Stalin, Daulo ti Kappon ti Sobiet (pimmusay 1953)
* 1932 &ndash; Gregorio C. Brillantes, mannurat a Filipino
* 1933 &ndash; Lonnie Brooks, Amerikano a kumakanta ken gitarista (pimmusay 2017)
* 1980 &ndash; Christina Aguilera, Amerikana a kumakanta

## Pimmusay

## Dagiti piesta
Ilocos (panangilawlawag)

Ti Ilocos – ket kolektibo a mangibagbaga kadagiti dua a probinsia idiay Filipinas: ti Ilocos Norte ken Ilocos Sur ken dati idi a maymaysa a probinsia

Ti **Ilocos** ket mabalin pay a dumakamat kadagiti sumaganad:

* Ilocos Norte – maysa a probinsia a mabirukan idiay Filipinas
* Ilocos Sur – maysa a probinsia a mabirukan idiay Filipinas
* Rehion ti Ilocos – maysa rehion iti Filipinas a mangbukel kadagiti uppat a probinsia: Ilocos Norte, Ilocos Sur, La Union ken Pangasinan daytoy ti ammo kas ti Kailokuan
Lindsay Lohan

Ni **Lindsay Dee Lohan** wenno **Lindsay Morgan Lohan** ( idiay Siudad ti New York) ket maysa nga Amerikana nga aktres ken kumakanta.                  . 

## Pelikula

## Telebision
* *[[Another World]]* - 1996–1997
* *[[Bette]]* (2000–2001) (nalabas Oktubre 11, 2000)
* *[[Punk'd]]* - isang episode, Disiembre 14, 2003
* *[[Saturday Night Live]]* - Host, Mayo 1, 2004
* *[[That '70s Show]]* - "Mother's Little Helper" episoda, Nobiembre 10, 2004
* *Saturday Night Live* - Kameo para iti *[[Weekend Update]]*, Disiembre 11, 2004
* *Saturday Night Live* - Mangsangsangaili, kalpasan ti panawen idi Mayo 21, 2005
* *Saturday Night Live* - Mangsangsangaili, kalpasan ti panawen idi Abril 15, 2006

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* 
* 
* 
*
Mel Tiangco

Ni **Carmela Tiangco-Cornejo**, kaaduan nga ammo a kas ni **Mel Tiangco**  ket popular a presentador ti damdamag ken mangsangsangaili iti telebision idiay Filipinas.
Subic

Ti **Subic** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

* Luek Subic, iti Filipinas
* Subic, Zambales, ili iti Filipinas
* Metropolitano a Turay ti Luek a Subic (SBMA), maysa a lugar a nawaya ti ekonomia iti Filipinas
* Subic Bay Freeport Zone
Disiembre 14

## Paspasamak

## Naipasngay
* 1863 &ndash; Arsenio Cruz-Herrera, Filipino nga abogado ken politiko (pimmusay 1917)

## Pimmusay
* 1799 &ndash; George Washington, umuna a presidente ti Estados Unidos (naipasngay 1732)
* 2013 &ndash; Peter O'Toole, Briton-Irlandes nga aktor (naipasngay 1932)
Voltaire

Ni **François-Marie Arouet** (; 21 Nobiembre 1694 – 30 Mayo 1778), naamammuan babaen ti panagsursurat a naganna a **Voltaire** (), ket maysa idi a Pranses a mannurat ti Panangipalawag, historiador ken pilosopo a naindayegan para iti kasariritna, dagiti panagrautna iti Simbaan a Katoliko, ken ti panangiyunana ti wayawaya ti relihion, wayawaya ti panagiyebkas, ken panagsina ti simbaan ken estado. Ni Voltaire ket maysa idi a nalaing a mannurat, a nagpatpataud kadagiti obrana iti ganganai amin a porma ti literario, a mairamraman dagiti pabuya, dandaniw, nobnobela, salsalysay, ken dagiti naipakasaritaan ken sientipiko nga obra. Isu ket nagsursurat ti adadu ngem 20,000 a sursurat ken adadu ngem 2,000 a liblibro ken polieto. Isu idi ket saan a maat-atiw a mangipatakder, urayno adda dagidi panagsensura a linlinteg nga adda ti narusanger a dusa para kadagiti aglabsing kadagitoy. A kas maysa a polemista satiriko, isu ket kankanayon a nagus-usar kadagti obrana a mangdillaw kadagiti saan a makapabus-oy, relihioso a patpatien, ken dagiti patakder ti Pranses iti panawenna.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Metropolitano a Turay ti Luek a Subic

: *Para iti dadduma pay a kaipapanan wenno artikulo maipapan iti Subic, kitaen ti [[Subic]].*

Ti **Metropolitano a Turay ti Luek a Subic** () ket isu ti panagtaripato ken ramramit a maususar ti Gobierno iti Pilipinas para iti panagrangrang-ay ti 262 a kuadrado milia (670 kuadrado kilometro) a lugar iti Nawaya a Pagsangladan ti Luek a Subic nga isu idi daytoy ti Pasilidad ti Puersa Marina iti Estados Unidos idiay Luek Subic a pinabalin dayoty para ti turismo, industria, komersio, busbos, ken mangipuonan a sentro tapno makaaramid kadagiti pagsapulan a gundaway.

## Pakasaritaan

Idi Marso 13, 1992, ti Kongreso iti Pilipinas ket nagipalabas ti *Tignay ti Republika a 7227* a naamuan daytoy a ti *Panagpabaliw ti Kuartel ken Panagparang-ay a Tinay iti 1992*, a mangaramid ti Nawaya a Pagsangladan ti Luek a Subic a mangpasakbay ti ipapanaw iti Pasilidad ti Puersa Marina iti Estados Unidos. Ti Paset a 13 iti RA 7227 ket isu ti nagaramid ti Metropolitano a Turay ti Luek a Subic ken ti nawaya a pagsangladan a panagy-ayo nga inusar ni Richard Gordon ken nairaman daytoy a kas maysa idi a panagpasayaat dagiti panangdengngeg ti dua a kamara a komite. A ti nagbanagan na iti kastoy, ni Gordon, nga isu ti mayor idi iti Olongapo, ket isu idi ti immuna a nagbalin a nangipangulo ti SBMA. 

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Metropolitano a Turay ti Luek a Subic 

## Heograpiko a lokasion
Tự Đức

Ni **Emperador Tự Đức** (Hanto: ) (nayanak idi Septiembre 22, 1829 – Hulio 17, 1883) (napno a nagan: **Nguyễn Phúc Hồng Nhậm**, dati ani **Nguyen Phuc Thi**) ket maysa nga emperador ti Nguyễn a Dinastia iti Bietnam a nagturay idi 1847–1883.

## Ladawan
Pagsasao a Bolinao

Ti **pagsasao a Bolinao** wenno **Binubolinao** ket ti pagsasao a Tengnga a Luzon a kangrunaan nga insasao babaen dagiti ili ti Bolinao ken Anda, Pangasinan idiay Filipinas. Daytoy ket addaan iti agarup a 50,000 nga agsasao (Ethnologue 1990), ken mangaramid daytoy iti maikadua a naisasao a pagsasao a Sambaliko.

## Kitaen pay
*Dagiti pagsasao ti Filipinas

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*Binubolinao.com, ti website a naidedikado ti panagpreserba iti pagsasao a Bolinao.
*bolinao.webonary.org , ti maysa nga online  a diksionario ti pagsasao a Bolinao.
Bolinao (panangilawlawag)

Ti **Bolinao** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

* Bolinao, Pangasinan - ili ti Pangasinan, Filipinas
* Pagsasao a Bolinao
Kidapawan

Ti **Siudad ti Kidapawan** ket maysa a maika-3 a klase a klase a siudad ken isu ti kapitolio iti probinsia ken isu ti kapitolio iti Cotabato  iti Filipinas. 

## Dagiti baranggay

Ti Siudad ti Kidapawan ket nabingbingay a politikal iti 40 a barbaranggay.

## Demograpia

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Tselo

Ti **tselo** o **cello** ket bowed nga instrumento ti kuerdas may apat na istring nga panlipat en perfecto ti maika-5. Ipo ket miembro iti familia violin ti instrumentos musico, subok nga incuidas iti violin, viola ken contrabass.
Kurdistan

Ti **Kurdistan** ( "Daga dagiti Kurdo"; ti sipud a panakailetra ket *Curdistan*; taga-ugma a nagan: *[[Corduene]]*) ket naipalpalawagan a kas ti heo-kultural a rehion dagiti Kurdo a nakapormada kadagiti nalatak a kaaduan ti populasion, ken Kurdo a kultura, pagsasao, ken nailian a panakailasin a dagitoy ti naibatayan a pakasaritaan.

## Dagiti nagibasaran
Amianan a Renania-Wespalia

Ti **Amianan a Renania-Wespalia** ( ) ket isu ti kaaduan ti populasion nga estado ti Alemania, nga adda iti uppat kadagiti sangapulo a kadakkelan a siudad ti pagiliansan. Daytoy nga estado ket naporma idi 1946 a kas ti panagtitpon ti akin amianan a Renania ken Wespalia,a dagitoy dua ket paset idi ti Prusia. Ti kapitoliona ket ti Düsseldorf; ti kadakkelan a siudadna ket ti Cologne. Ti estado ket agdama nga iturturayan babaen ti gunglo dagiti Sosial a Demokratiko ken dagiti Berde.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*Opisiala Portal ti Gobierno
Pangasinan (panangilawlawag)

Ti **Pangasinan** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

* Pangasinan, maysa a probinsia iti Filipinas, iti Rehion ti Ilokos (Rehion 1)
* Pagsasao a Pangasinan, wenno  Pangasinense maysa a pagsasao iti Filipinas
Legazpi

Ti **Legazpi** wenno **Legaspi** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:
* Ni Miguel López de Legazpi, Espaniol a kongkistador a nagpundar iti kolonia iti Filipinas

## Luglugar
* Legazpi (Madrid), maysa a ward a maitagikua iti distrito ti Arganzuela
* Legazpi, Gipuzkoa, maysa nga ili iti Autonomo a Komunidad ti Basko, Espania
* Legazpi, Albay, kapitolio a siudad ti probinsia ti Albay, Filipinas
Pagsasao a Tausug

Ti **Tausug** (Tausug: *Bahasa Sūg*, , ) ket ti rehional a pagsasao nga insasao idiay probinsia ti Sulu idiay Filipinas, idiay lugar nga akindaya ti estado ti Sabah, Malaysia, ken idiay Amianan a Kalimantan, Indonesia babaen dagiti tattao a Tausūg.

Daytoy ket adu nga insasao idiay Purpuro ti Sulu (Basilan, Sulu ken Tawi-Tawi), Peninsula ti Zamboanga (Zamboanga del Norte, Zamboanga Sibugay, Zamboanga del Sur, ken Siudad ti Zamboanga), Akin-abagatan a Palawan, Malaysia (akindaya a Sabah) ken Indonesia (Amianan a Kalimantan). Ti Tausug ken Chabacano ket isu laeng dagitoy ti naisasao a sasao a Filipino iti isla ti Borneo.

Ti pagsasao a Tausug ket asideg a kabagian iti pagsasao a Surigaonon kadagiti probinsia ti Surigao del Norte, Surigao del Sur ken Agusan del Sur, ken iti pagsasao a Butuanon iti akin-amianan a daya ti Mindanao.

## Kitaen pay
*Dagiti pagsasao ti Filipinas
*Bikol
*Cebuano
*Pagsasao a Chabacano
*Hiligaynon
*Kapampangan
*Ilokano
*Pangasinan
*Sasao a Bisaya
*Waraywaray

## Dagiti nagibasaran

*

## Dagiti akinruar a silpo

*Dagiti pablaak iti Tausūg ken dadduma pay a sasao a Filipino
*Pagsasao a Tausug babaen ni Dr. Carl G. Rubino
Disiembre 25

## Paspasamak

* Daytoy nga aldaw ket rambakan ti Paskua iti adu a pagilian iti sangalubongan.

## Naipasngay
* 1899 &ndash; Humphrey Bogart, Amerikano nga aktor (pimmusay 1957)
* 1949 &ndash; Sissy Spacek, Amerikana nga aktres

## Pimmusay

## Dagiti piesta
Disiembre 26

## Paspasamak

## Naipasngay
* 1980 &ndash; Jo Jung-suk, taga-Abagatan a Korea nga aktor
* 1989 &ndash; Jennica Garcia, artista iti Filipinas

## Pimmusay
* 2006 &ndash; Gerald R. Ford, maika-38 a Presidente ti Estados Unidos (naipasngay 1913)

## Dagiti piesta
1934

Ti tawen ti **1934** ket kadawyan idi a tawen a nangrugi iti Lunes iti kalendario a Gregoriano (dominikal a letra G), ti maika-1934 a tawen kadagiti designasion ti Kadawyan a Panawen (CE) ken Anno Domini (AD), ti maika- 934 a tawen ti maikadua a milenio, ti maika-34 a tawen ti maika-20 a siglo, ken ti maika-5 a tawen ti dekada ti tawtawen ti 1930.

## Paspasamak

## Naipasngay
### Abril

* Abril 24 &ndash; Shirley MacLaine, Amerikana ng a aktres

### Hunio
* Hunio 27 &ndash; Peter Shaw Ashton, Briton a botaniko

### Hulio
* Hulio 22 &ndash; Louise Fletcher, Amerikana nga aktres

### Septiembre
* Septiembre 3 &ndash; Freddie King, Amerikano a gitarista ken kumakanta iti blues (pimmusay 1976)

* Septiembre 20 &ndash; Sophia Loren, Italiana nga aktres

* Septiembre 28 &ndash; Brigitte Bardot, Pranses nga aktres, aktibista kadagiti karbengan ti ayup

### Disiembre

* Disiembre 9 &ndash; Junior Wells, Amerikano a musikero (pimmusay 1998)
* Disiembre 28 &ndash; Maggie Smith, Briton nga aktres

## Pimmusay
* Hulio 28 &ndash; Marie Dressler, Kanadiana nga aktres (naipasngay 1868)
Rosario, Cavite

Ti **Rosario** ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Cavite iti Filipinas. 

## Dagiti baranggay

Ti Rosario ket nabingbingay a politikal iti 20 barbaranggay.

## Demograpia
 	

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Aquino

Ti **** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

* Benigno S. Aquino, Jr.
* Corazon Aquino
* Benigno Aquino III
Disiembre 30

## Paspasamak

## Naipasngay
* 1865 &ndash; Rudyard Kipling, Britaniko a mannurat, Nobel a laureado (pimmusay 1936)
* 1948 &ndash; Hermogenes Ebdane, Jr., Filipino a politiko
* 1958 &ndash; Lav Diaz, Filipino a direktor ti pelikula

## Pimmusay
* 1896 &ndash; Jose Rizal, nailian a bannuar iti Filipinas (naipasngay 1861)
* 2014 &ndash; Luise Rainer, naiyanak nga Aleman nga aktres (naipasngay 1910)

## Dagiti piesta
Pelargonium

Ti ***Pelargonium*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula a mangiraman kadagiti agarup a 200 a sebbangan dagiti  perenial, dagiti natubbog, ken dagiti bassit a mula, a kadawyan nga ammo a kas dagiti **geranium** (dagiti pay **storksbill** idiay Estados Unidos). Iti pay pannakaallilaw, ti *[[Geranium]]* ket ti husto a botaniko a nagan ti sabali a henero dagiti mainaig a mula a masansan a tinawtawagan iti Ingles kadagiti cranesbill wenno dagiti natibker a geranium. Dagitoy dua a henero ket tagikua ti pamilia ti Geraniaceae. Ti pannakaallilaw ket nagtaud manipud ken ni Linnaeus nga isu ket kasisigud a nangiraman kadagiti sebbangan iti maysa a henero , ti *Geranium*, ngem kanungpalan met a naisina kadagiti dua a henero babaen ni Charles L’Héritier idi 1789.

Dagiti sebbangan ti *Pelargonium* ket dagiti kankanayon a berde a perenial nga indihenio iti Akin-abagatan nga Aprika, ken dagitoy ket nasayaat a makaibtur iti maga ken pudot, ngem makaibtur laeng iti bassit a panagyelo.

## Dagiti nota

## Dagiti nagibasaran

## Bibliograpia

### Liblibro, dagiti kapitulo ken dagiti tesis

* 
* Ellaphie Ward-Hilhorst, van der Walt and Vorster. (1988). *Pelargoniums of Southern Africa* (3 vols)
* 
* 
* 
* 
* 

## Dagiti akinruar a silpo

* ''Ti Panid ti Pelargonium'': dagiti panangipalawag kadagiti botanikal a sebbangan nga addaan kadagiti ladawan ti mula ken habitat 
* Pacific Bulb Society: Pelargonium 
* Mulmula para iti panagusar: Pelargonium
1837

Ti tawen ti **1837** ket kadawyan idi a tawen a nangrugi iti Domingo iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes iti nabunbuntog iti 12 nga aldaw a kalendario a Huliano.

## Paspasamak

## Naipasngay

* Pebrero 9 &ndash; Jose Burgos, padi a Filipino (pimmusay 1872)
* Marso 18 &ndash; Grover Cleveland, maika-22 ken maika-24 a Presidente ti Estados Unidos (pimmusay 1908)
* Nobiembre 23 &ndash; Johannes Diderik van der Waals, Danes a pisiko, nagungunaan ti Premio Nobel iti Pisika (pimmusay 1923)

## Pimmusay
Nobiembre 27

## Paspasamak

## Naipasngay
* 1794 &ndash; Diederich Franz Leonhard von Schlechtendal, Aleman a botaniko (pimmusay 1866)
* 1882 &ndash; Takenoshin Nakai, Hapon a botaniko (pimmusay 1952)
* 1932 &ndash; Ninoy Aquino, maysa a politiko iti Filipinas (pimmusay 1983)
* 1940 &ndash; Bruce Lee, Insik-Amerikano a martial artist ken aktor (pimmusay 1973)

## Pimmusay
* 1938 &ndash; Otto Dempwolff, Aleman a lingguista ken antropologo (naipasngay 1871)

## Dagiti piesta
Nobiembre 11

## Paspasamak
* Aldaw dagiti Beterano - tinawen a piesta idiay Estados Unidos a pammadayaw kadagiti beterano

## Naipasngay
* 1942 &ndash; Jejomar Binay, dati a mayor ti Siudad ti Makati, ken maika-13 a Bise Presidente ti Filipinas
* 1974 &ndash; Leonardo DiCaprio, Amerikano nga aktor

## Pimmusay
* 1855 &ndash; Søren Kierkegaard, Danes a pilosopo (naipasngay 1813)
Septiembre 27

## Paspasamak

## Naipasngay
* 1972 &ndash; Gwyneth Kate Paltrow, maysa nga aktres ken kumakanta iti Estados Unidos
* 1984 &ndash; Avril Lavigne, kumakanta manipud idiay Kanada

## Pimmusay
* 1590 &ndash; Papa Urbano VII (naipasngay 1521)
Jennylyn Mercado

Ni **Jenny Lyn Anne Pineda Mercado**  ket maysa a pilipina nga aktres, agkankan-siyon, ken mannurat iti kanta. Isu ti nangabak iti umuna a season ti salisal ti talento ti realidad iti *[[StarStruck (serye ti TV ti Filipinas)|StarStruck]]*. Nakaala iti kinadayeg ni Mercado idi ubing pay laeng kadagiti panagpabuyana iti telebision ken pelikula. Nagbida isuna kadagiti nadumaduma a nagballigi iti komersio a pelikula, a mairaman ti *[[English Only, Please]]* (2014), *[[The Prenup]]* (2015), *[[Walang Forever]]* (2015), ken *[[Just the 3 of Us]]* (2016). Idi adda iti GMA Records ken Viva Records, mag ruwar ni Mercado kadagiti tallo nga album, nga addaan kadagiti nadumaduma a nadayeg a single a kas ti "Sa Aking Panaginip", "Moments Of Love" a nakikadua ken ni Janno Gibbs, "Basta't Nandito Ka", ken "Kahit Sandali". Idi 2017, nagbida ni Mercado iti panangaramid manen iti Filipinas iti *[[My Love from the Star]]*.

Ti panagballigi ni Mercado iti sinema ti Filipinas ket nakaaramid kaniana a kas maysa kadagiti kalatakan nga aktres iti pagilian ken nangitakder kaniana iti kasasaad nga **"Ultimate Star"**.

## Nasapa a biag ken pamilia
Nayanak ni Jennylyn Mercado idi 15 Mayo 1987 idiay Parañaque, Metro Manila. Nagbasa isuna iti *senior year* ti *high school* iti Augustinian Abbey School iti Las Piñas. Kas maysa nga ubing, nagsagaba ni Mercado iti pisikal nga abuso manipud iti nagsiuman kaniana. Ti biolohiko nga inana ket nagsubli manipud idiay Dubai tapno mangpiansa laeng iti nagsuiman kaniana. Gapu ti kasta, ni Mercado ket pinadakkel babaen ti ikitna, nga isu met ti ikeddengna nga ina.

Ni Mercado ket kaanakan ni Abner Mercado ti maysa a reporter ti telebision. Adda dagiti tallo a kasinsinna: ni Cherie Mercado ket maysa nga *anchor* ti damdamag para iti News5, ken dagiti kabsatna a babai da Charee Pineda ken Eliza Pineda ken isuda a dua ket agtrabtrabaho babaen ti isu met laeng a network. Adayo pay a kabagianna ni Onyok Pineda ti maysa nga ubing nga aktor.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
Macapagal

Ti **** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

*Diosdado Macapagal, iti maika-9 Presidente ti Filipinas
*Gloria Macapagal Arroyo, iti maika-14 Presidente ti Filipinas
Oktubre 19

## Paspasamak

## Naipasngay
* 1946 &ndash; Philip Pullman, Ingles a nobelista

## Pimmusay
* 1961 &ndash; Sergio Osmeña, maika-4 a Presidente ti Filipinas (naipasngay 1878)
Nobiembre 22

## Paspasamak

## Naipasngay
* 1868 &ndash; John Nance Garner, Bise Presidente iti Estados Unidos (pimmusay 1967)
* 1869 &ndash; André Gide, Pranses a mannurat ken Nobel a laureado (pimmusay 1951)
* 1924 &ndash; Geraldine Page, Amerikana nga aktres (pimmusay 1987)
* 1984 &ndash; Scarlett Johansson, aktres, kumakanta

## Pimmusay
* 1980 &ndash; Mae West, Amerikana nga aktres ken simbolo ti sekso (naipasngay 1893)
* 2007 &ndash; Maurice Béjart, naiyanak idiay Pransia a Suiso a sumasala ken koreograpo (naipasngay 1927)
* 2015 &ndash; Kim Young-sam, presidente ti Abagatan a Korea (naipasngay 1927)
Disiembre 31

## Paspasamak

## Naipasngay
* 1869 &ndash; Henri Matisse, Pranses nga artista (pimmusay 1954)
* 1937 &ndash; Anthony Hopkins, Gales nga aktor
* 1943 &ndash; Ben Kingsley, Briton nga aktor

## Pimmusay
* 2021 &ndash; Betty White, Amerikana nga aktres, personalidad ti telebision ken aktibista ti nam-ay ti ayup (naipasngay 1922)

## Dagiti piesta
Disiembre 1

## Paspasamak

## Naipasngay
* 1870 &ndash; José Alejandrino, Filipino a heneral ken senador (pimmusay 1951)
* 1935 &ndash; Woody Allen, Amerikano a direktor iti pelikula

## Pimmusay
* 1521 &ndash; Papa Leon X (naipasngay 1475)
* 1989 &ndash; Alvin Ailey, Amerikano a koreograpo (naipasngay 1931)

## Dagiti piesta
1480

Ti tawen a **1480** ket maysa a bisiesto a tawen a nangrugi ti aldaw ti Sabado iti  kalendario a Huliano.

## Paspasamak

## Naipasngay
* Pebrero 3 &ndash; Ferdinand Magellan, Portuges nga eksplorador (pimmusay 1521)

## Pimmusay
Tanya Garcia

Ni **Tanya Katherine Rosales Little**  ket artista manipud idiay Manila, Filipinas. Ni Tanya Garcia ket aktibo kadagidi tawen ti 1997 – 2006.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
Mikey Macapagal-Arroyo

Ni **Juan Miguel Macapagal Arroyo**, ammo akas ni **Mikey Arroyo**  ket ti anak a lalaki ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. Isu ket aktor a Filipino ken dati a Pannakabagi ti partido ti Ang Galing Pinoy. Isu idi ti dati a kongregista manipud iti maikadua a distrito ti Pampanga manipud idi 2004 aginggana idi 2010.
Nobiembre 7

## Paspasamak

## Naipasngay
* 1867  &ndash; Marie Curie, Naiyanak a Polako a sientista, nagungunaan ti Premio Nobel iti Kemika ken pisika (pimmusay 1934)
* 1888 &ndash; C. V. Raman, Indiano a pisiko (pimmusay 1970)
* 1913 &ndash; Albert Camus, Pranses a mannurat (pimmusay 1960)

## Pimmusay
* 1959 &ndash; Victor McLaglen, Ingles nga aktor (naipasngay 1886)

## Dagiti piesta
1694

Ti tawen ti  **1694** ket kadawyan a tawen a nangrugi iti Biernes iti kalendario a Gregoriano ken ti kadawyan a tawen a nangrugi iti Lunes iti nabunbuntog iti 10 nga aldaw a kalendario a Huliano.

## Paspasamak

## Naipasngay

## Pimmusay
Katy Perry

Ni **Katheryn Elizabeth Hudson** , naarartap a maammuan ti nagan na iti entablado a **Katy Perry**, ket maysa nga Amerikana a kumakanta, manursurat ti kanta ken aktres. Naipasngay idiay Santa Barbara, California, ken dimmakkel a kas maysa a Kristiano babaen dagiti pastor a nagannak, ni Perry ket dimmakkel a dumdumngeg iti ebanghelio a musika laeng ken nagkankanta idiay simbaanna idi ubing. Kalpasan a nakaala ti GED idi umuna a tawenna iti nangato a panagadal, nagsurot isuna ti bukodna a karrer, ken kas ni **Katy Hudson** impablaak na ti nainaganan kaniana nga ebanghelio a plaka idi 2001, nga daytoy ket saan a nagballigi. Nagaramid idi isuna ti maysa a plaka a nairaman ti with produksion a kappon a Ti Matrix, ken nagaramid pay isuna ti plakana nga agmaymaysa ngem daytoy ket saan met a naipablaak. Kalpasan ti panagpirmana iti Capitol Music Group idi 2007, ti maikapat a plakana iti pito nga tawen, inamponna ti entablado a naganna a kas Katy Perry.

## Dagiti ladawan


Papeles:Katy Perry in pink.jpg
Papeles:Katy Perry 1.jpg|Katy Perry, idiay Piesta a Nibe idi 2009.
Papeles:Katy Perry Logo.gif|Tatak ti Kathy Perry


## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* 
* Katy Perry
Agosto 19

## Paspasamak

## Naipasngay
* 1878 &ndash; Manuel L. Quezon, maika-2 a Presidente ti Filipinas (pimmusay 1944)
* 1922 &ndash; Stephen Wurm, naiyanak idiay Hungaria nga Australiano a lingguista (pimmusay 2001)
* 1946 &ndash; Bill Clinton, maika-42 presidente iti Estados Unidos

## Pimmusay

## Dagiti akinruar a silpo
* BBC: On This Day
* Today in History: August 19
Francis Magalona

Ni **Francis Magalona**  ket kumakanta ken artista manipud idiay Manila, Filipinas.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* ''a Free Mind'' , Opisial a website ni Francis Magalona
*FRANCIS M - Facebook
* ''FrancisM's Happy Battle'' , blog babaen ni Magalona ken ti asawana a ni Pia 
* Francis Magalona iti PinoyRap.com
* 
*
São Paulo

Ti **São Paulo** (, ket isu ti kadakkelan a siudad idiay Akin-abagatan a Hemisperio ken Abagatan nga Amerika, ken ti maikapito a kadakkelan a siudad babaen ti populasion iti lubong.

## Dagiti nagibasaran
Venus Raj

Ni **Venus Raj** wenno iti napno a naganna iti **María Venus Bayonito Raj**  ket isu idi ti nangabak ti Binibining Pilipinas-Universe idi 2010.
Ulvik

Ti **Ulvik** ket ti ili idiay  kondado ti Hordaland, Norwega. Ti ili ket gumay-at manipud iti Hardangerfjord aginggana iti banbantay nga umabot iti  iti ngato ti pantar ti baybay. Ti administratibo a sentro ti ili ket ti purok ti Ulvik. Dagiti purok ti Osa ken Finse ket mabirukanda pay iti ili ti Ulvik.

Ti dagup a populasion ti ili ket 1,094 (idi 2014), dagiti 646 nga agtataeng (ti kaaduan) ket agtaengda idiay Ulvik idiay patingga ti Ulvikafjorden. Ti kaaduan kadagiti saan nga agtataeng iti purok ti Ulvik ket agtaengda kadagiti taltalon a mangpalimut iti purok iti patingga ti Osafjorden idiay purok ti Osa.

## Dagiti nagibasaran


## Dagiti akinruar a silpo

*
*
*Website ti ili 
*Opisina ti turismo ti Ulvik
Pagsasao a Kankana-ey

Ti **Kankana-ey** (wenno**Kankanaey**) ket ti pagsasao nga Abagatan–Tengnga a Kordiliera iti pamilia ti Austronesio a naisasao iti isla ti Luzon idiay Filipinas a naipangpangruna babaen dagiti tattao a Kankana-ey. Dagiti sabali pay a nagan para iti pagsasao ket mairaman ti Tengnga a Kankanaey, Kankanai, ken Kankanay. Daytoy ket kaaduan nga inus-usar babaen dagiti taga-Kordiliera, a maikuyog ti Ilokano, a naisangayan dagiti tattao manipud iti Mountain Province ken dagiti tattao manipud iti Akin-amianan a parte ti Probinsia ti Benguet. Ti Kankana-ey ket agsinnaranay a maawatan bassit iti pagsasao nga Ilokano.

## Dagiti nagibasaran
Disiembre 3

## Paspasamak

## Naipasngay
* 1924 &ndash; Francisco Sionil José, Filipino a mannurat
* 1992 &ndash; Jessy Mendiola, Filipina nga aktres

## Pimmusay

## Dagiti piesta
Pagsasao nga Ukraniano

Ti **Ukraniano** (*украї́нська мо́ва / ukrayins'ka mova*, , naam-ammuan idi a *Ruteno* - *ру́ська, руси́нська мо́ва / rus'ka, rusyns'ka mova*) ket kameng iti Daya nga Eslabo a baba a paset ti grupo kadagiti Eslabo a pagsasao. Isu daytoy ti opisial a pagsasao ti estado iti Ukrania ken ti kangrunaan a pagsasao dagiti Ukranianos. Ti naisurat a Ukraniano ket agususar ti sabsabali a kita iti Kiriliko a naisuratan.

## Dagiti nagibasaran
Christine Bersola

Ni **Christine Bersola-Babao**, ammo a kas ni **Tin Tin**  ket Filipina nga aktres, periodista, personalidad ti radio ken telebision ken agirekrekord nga artista.
Septiembre 13

## Paspasamak

## Naipasngay
* 1903 &ndash; Amado V. Hernandez, Filipino a mannurat (pimmusay 1970)
* 1903 &ndash; Claudette Colbert, Pranses-Amerikana nga aktres (pimmusay 1996)
* 1957 &ndash; Ferdinand Marcos, Jr., maika-17 a Presidente ti Filipinas

## Pimmusay
* 1598 &ndash; Ari Felipe II ti Espania (naipasngay 1527)

## Dagiti piesta
Coron, Palawan

Ti **Coron**  ket maysa a primera klase nga ili iti probinsia ti Palawan iti Filipinas.

## Dagiti baranggay

Ti Coron ket nabingbingay kadagiti 23 a barbaranggay.

## Demograpia
 	

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Disiembre 7

## Paspasamak

## Naipasngay
* 1932 &ndash; Ellen Burstyn, Amerikana nga aktres

## Pimmusay
* 1899 &ndash; Juan Luna, Filipino a pintor, eskultor ken aktibista iti politika (naipasngay 1857)
* 2004 &ndash; Pacita Abad, Filipina a pintor (naipasngay 1946)

## Dagiti piesta
Pagsasao a Griego

Ti **pagsasao a Griego** (  wenno , ) ket maysa a nawaya a sanga iti Indo-Europeano a pamilia ti pagsasao. Patneng iti akin-abagatan a Balkan, isu ti kaduogan a nadokumentuan a pakasaritaan iti ania man nga Indo-Europeano a pagsasao, a naisurat iti naisakop a 34 a siglo. Ti sistema a pannakaisuratna ket ti Alpabeto a Griego iti kaaduan iti pakasaritaanna.

## Dagiti nagibasaran
Doha

Ti **Doha** (, ** wenno *ad-Dōḥa*, , literal: "ti dakkel a kayo") ket ti kapitolio a siudad ti Katar ken mabirukan idiay aplaya ti  Golpo Persiano, daytoy ket addaan iti populasion ti 796,947 in 2010. Ti Doha ket ti kadakkelan a siudad ti Katar, nga addaan iti sumurok a 60% iti populasion ti pagilian ket agtataeng idiay Doha wenno dagiti nangpalikmut a suburbona, adaytoy pay ti sentro ti ekonomia ti pagilian. Daytoy ket maysa pay kadagiti ili ti Katar.

Ti Doha ket agserbi pay  a kas tugaw ti gobierno ti Katar. Ti Doha ket ayan ti Siudad ti Edukasion, ti maysa a lugar a nairegget iti panagsukisok ken edukasion.

Ti siudad ket mangsangaili ti Unibersidad ti Qatar ken kasta met ti kampus ti eskuelaan ti negosio ti HEC Paris.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*
*Pakaaammo ken Pakasaritaan ti Doha
Boris Tadić

Ni **Boris Tadić** (; ) ket taga-Serbia a politiko a nagserbi a kas Presidente ti Serbia manipud idi 2004 aginggana idi 2012. Isu ket nabutosan iti immuna a terminona idi 27 Hunio 2004, ken naisapata iti opisina idi 11 Hulio.

## Dagiti akinruar a silpo
Dino Chua

Ni **Dino Carlo Reyes Chua** ammo pay a kas ni Dino Reyes Chua  ket Filipino a politiko iti probinsia ti Cavite. Isu ti kaubingan a Bise Mayor ti Siudad ti Cavite. Isu ket agdama a nabutosan a kas Kameng ti Opsina ti Probinsia a mangirepresenta ti Umuna a Kongresional a Distrito ti Cavite (Kawit, Rosario, Noveleta, Siudad ti Cavite). 

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Opisial a website ti Probinsia ti Cavite 
* Wenbsite ti Pakaaamo ti Cavite
Kylie Minogue

Ni **Kylie Ann Minogue**, (; ), kadawyan nga ammo a kas **Kylie**, ket Australiana a kumakanta, mannurat ti kanta, ken aktres.

## Dagiti ladawan

Papeles:Kylie Minogue 2 (2009).jpg|Ni Kylie Minogue idi 2009
Papeles:KylieX2008 July Berlin (16).jpg|Ni Minogue idi  Hulio 2008 idiay Berlin
Papeles:Kylie minogue statue at waterfront city.jpg|Bronse nga estatua ni Kylie Minogue idiay Siudad ti Waterfront, Melbourne Docklands.


## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

* 
*
Lanao

Ti **Lanao** ket mabalin a dumakamat kadagiti sumaganad:

* Lanao del Norte, probinsia iti Filipinas
* Lanao del Sur, probinsia iti Filipinas
Vic Sotto

NI **Marvic Castelo Sotto**  ammo a kas ni **Vic Sotto**, ket Filipino nga aktor, mangsangsangaili ti pabuya ti telebision, komediante, ken produser ti pelikula nga agtrabtrabaho para iti GMA Network ken aktor iti pabuya ti telebison iti *[[Eat Bulaga!]]*. 

## Biograpia
Ni Marvic Castelo Sotto ket naiyanak idi Abril 28, 1954 kada Marcelino Antonio Ojeda Sotto ken Dr. Herminia Castelo. Isu ket nagadal idiay Colegio de San Juan de Letran.  Isu ket kabsat a lalaki ni Marcelino Antonio "Maru" Sotto, Jr., Vicente "Tito" Sotto, ken ni Valmar "Val" Sotto. 

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*"Senador Vicente Yap Sotto"
*