Akbar

Ni **Abu'l-Fath Jalal ud-din Muhammad Akbar**, popular nga ammo a kas ni **Akbar** (, literal a "ti natan-ok"; 14 Oktubre 1542 – 27 Oktubre 605), ammo pay a kas ni **Akbar thi Natan-ok** wenno **Akbar I**, ket isu idi ti Mogol nga Emperador manipud idi 1556 aginggana idi pimusay. Isu idi ti maikatlo ken maysa kadagiti nalatak a nagturturay iti Mogol a Dinastia idiay India. Ni Akbar sinarunona ti amana, ni Humayun, babaen ti rehente, a Bairam Khan, a nangtulong ti ubing nga emperador a nangpadakkel ken nangikaykaysa dagiti dominio ti Mogol idiay India. Ti napigsa ti personalidad ken naballigi a heneral, ni Akbar ket nagin-inut a nagpadakkel ti Moggol nga Imperio tapno mairaman iti gangani amin nga Indiano a Subkontinente iti amianan ti karayan Godavari. Ti bileg ken impluensiana, nupay kasta, ket naigay-at iti intero a pagilian gapu ti kinaturay ti militar, politikal, kultural, ken ekonomia ti Mogol. Tapno maikaykaysa tinawatiwat ng estado ti Mogol, ni Akbar ket nangbangon ti setralisado a sistema ti administrasion iti amin a paset ti imperio ken nangampon ti annuroten iti panagikappia dagiti naparukama a nagturturay babaen ti pannakiassawa ken diplomasia. Tapno mapreserba ti kappia ken urnos iti agdumaduma iti relihion ken kultura nga imperio, isu ket nangampon kadagiti annuroten a nakaala kaniana iti suporta kadagiti saan a muslim a suheto. Binalbaliwanna dagiti piansa ti tribu ken identidad ti Islamiko nga estado, ni Akbar ket nangregget iti panangikaykaysa kadagiti adayo a daga iti pagturayanna babaen ti tulnog, a naiyebkas babaen ti Persiano a kultura, iti bagina a kas maysa nga emperador nga addaan idi iti gangani a nainlangitan a kasasaad.

Ti Mogol nga India ket nakaparang-ay iti napigsa ken natalinaay nga ekonomia, ken nakaiturongan daytoy ti panagpadakkel ti komersio ken ti ad-adu a panagsurot iti kultura. Ni Akbar met idi ket patron ti arte ken kultura a patron. Isu ket nagay-ayat iti literatura, ken nagpartuat iti biblioteka kadagiti sumurok a 24,000 tomtomo iti naisurat iti Sanskrito, Indostaniko, Persiano, Pagsasao a Griego, Latin, Arabiko ken Kashmiri, nga addaan kadagiti empleado dagiti eskolar, agipatpatarus, dagiti artista, kaligrapo, dagiti agsursurat, dagiti agur-urnos iti libro ken dagiti agbasbasa. Dagiti nasantuan a tattao kadagiti adu a pammati, dagiti mannaniw, dagiti arkitekto ken dagiti artisano ket nangarkos ti kortena manipud kadagiti amina a paset ti lubong para iti panagadal ken pannakitungtung. Dagiti korte ni Akbar idiay Delhi, Agra, ken Fatehpur Sikri ket nagbalin dagitoy a sentro dagiti arte, letletra, ken panagadal. Ti kultura ti Perso-Islamiko ket nangrugi a naitipon ken nailaok kadagit indehenio nga indiano nga elemento, ken ti naisalunima nga Indo-Persiano a kultura ket rimsua a nailaslasin babaen ti estilo dagiti arte ti Mogol, pinintaan, ken ti arkitektura. Napukpukaw iti pakinakem iti ortodokso nga Islam ken mabalin a nagnamama a makaited iti panagkaykaysa ti relihion iti uneg ti imperiona, ni Akbar ket nangiragpat iti Din-i-Ilahi, ti sinkretiko a kredo a naala manipud ti Islam, Hinduismo, Soroastrianismo, ken Kristianidad. Ti nalaka, monoteistiko a kulto, managbaybay-a iti panangisakbay, daytoy ket naisentro kenni Akbar a kas propeta, a daytoy ket nakapungtotan ti ulema ken dagiti ortodokso a Muslim.

Ti turay ni Akbar ket adu a nakaimpluensia ti kurso ti pakasaritaan ti India. Iti las-ud ti panagturayna, ti imperio ti Mogol nagpamitlo iti kadakkelna ken kabaknang. Isuket nangpartuat iti nabileg a sistema ti militar ken nangipatakder kadagiti epektibo a reporma iti politika ken sosial. Babaen ti panagikkat iti sekteriano a buis kadagiti saan a Muslim ken ti panangidutok kaniada kadagiti nangato a puesto ti sibil ken militar, isu idi ti immuna a nagturay a Mogol iti nakaala iti talek ken tulnog  kadagiti patneng a suheto. Isu ket nagipatarus iti Sanskrito a literatura, nakibinglay kadagiti patneng a piesta, ken pinampanunotna a ti natalinaay nga imperio ket agdepdepende iti panagtitinnulong ken naimbag a pammati kadagiti suhetona. Isu a dagiti pundasion para iti multikultural nga imperio babaen ti turay ti Mogol ket naipundar iti las-ud iti panagturaynaa. Ni Akbar ket sinaruno idi a kas emperador babaen ti anakna a lalaki a ni Jahangir.

## Dagiti nota

## Dagiti nagibasaran
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Adu pay a mabasbasa
* Abu'l-Fazl ibn Mubarak *Akbar-namah* Edited with commentary by Muhammad Sadiq Ali (Kanpur-Lucknow: Nawal Kishore) 1881–3 Three Vols. (Persiano)
* Abu al-Fazl ibn Mubarak *Akbarnamah* Edited by Maulavi Abd Al-Rahim|Abd al-Rahim. Bibliotheca Indica Series (Calcutta: Asiatic Society of Bengal) 1877–1887 Three Vols. (Persiano)
* Henry Beveridge (Trans.) *The Akbarnama of Ab-ul-Fazl* Bibliotheca Indica Series (Calcutta: Asiatic Society of Bengal) 1897 Three Vols.
* Haji Muhammad 'Arif Qandahari *Tarikh-i-Akbari (Better known as Tarikh-i-Qandahari)* edited & Annotated by Haji Mu'in'd-Din Nadwi, Dr. Azhar 'Ali Dihlawi & Imtiyaz 'Ali 'Arshi (Rampur Raza Library) 1962 (Persiano)
* Martí Escayol, Maria Antònia. "Antoni de Montserrat in the Mughal Garden of good government European construction of Indian nature", *Word, Image, Text: Studies in Literary and Visual Culture*, ed. Shormistha Panja et al., Orient Blackswan, New Delhi, 2009. 
* Satyananda Giri, *Akbar*, Trafford Publishing, 2009, 
* 
* 
* 
* 
** ''Akbar, Emperor of India'' by Richard von Garbe 1857-1927 - (ebook)
* ''The Adventures of Akbar'' by Flora Annie Steel, 1847-1929 -(ebook)
* 
* 
* 
* 

## Dagiti akinruar a silpo