open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Taglish

Ti **Taglish**, wenno **Englog**, ket ti  panagiyallatiw-kodigo a pagbaetan ti Ingles ken Tagalog, dagiti kadawyan a pagsasao ti Filipinas, a napadur-as idiay Manila. Adda dagiti panangipadas a panangiddiat ti panagusar ti balikas a "Taglish" ken "Englog", a ti Taglish ket mangibagbaga ti panagusar kadagit ibaliaks ti Ingles iti sintaksis ti Tagalog ken ti Englog ket mangibagbaga ti panagusar kadagiti balikas ti Tagalog iti sintaksis ti Ingles.

Ti Taglish ken Englog ket inus-usar babaen dagiti Filipinos kadagiti pagilian akas ti Australia, Kanada, ti Republika ti Irlanda, Baro a Selanda, ti Estados Unidos, ken ti Nagkaykaysa a Pagarian.

## Dagiti panangilasin
Ti Taglish (wenno Englog) ket ti pagsasao ti Manila a napartuat babaen ti panaglalaok dagiti pagsasao ti Ingles ken Tagalog. Ti pagsasao ket naus-usar gapu ta dagiti balikas iti Tagalog ket at-atiddog ngem dagiti balikas iti Ingles. Pagarigan:

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*Wikang Taglish, Kamulatang Taglish, artikulo babaen ni Virgilio S. Almario
Hokkien a Filipino

Ti **Hokkien a Filipino** (), wenno simple laeng a kas **Hokkien**, ket ti dialekto a Hokkien ti Min Nan a kas insasao babaen dagiti agarup a 98.7% iti populasion ti etniko nga Insik idiay Filipinas.

## Kitaen pay
*Dagiti pagsasao ti Filipinas
*Mandarin a Filipino

## Dagiti nagibasaran
Purpuro ti Sulu

Ti **Purpuro ti Sulu** (Tausug: *Sūg*, , )  ket ti kawar dagiti isla iti Taaw Pasipiko, idiay akin-abagatan a laud a Filipinas. Ti purpuro ket mangporma ti akin-amianan a patingga ti Baybay Celebes ken ti akin-abagatan a patingga ti Baybay Sulu. Dagiti isla ti Purpuro ti Sulu ket addada iti kaunegan ti grupo ti isla ti Mindanao, a mangbukel kadagiti probinsia ti Basilan, Sulu, ken Tawi-Tawi.

Ti purpuro ket saan, a kas masansan a naipagpagarup, dagiti tidda ti rangtay a daga a iti pagbaetan ti Borneo ken ti Filipinas. Imbes ket, daytoy ket ti limtaw nga igid ti bassit a submarino a panpantok a napataud babaen ti tektoniko a panagbattuag iti sirok ti baybay  ti Basilan, Jolo, ken dagiti dadduma nga isla iti grupo ket dagiti awanen a balisongsong ti bulkan a tumtumpaw manipud iti akin-abagatan unay a pantok.

## Kitaen pay
* Basilan
* Tawi-Tawi
* Sulu
* Banguingui

## Dagiti nagibasaran

### Adu pay a mabasbasa
* 

## Dagiti akinruar a silpo
* 
*
Pagsasao nga Eskayano

Ti **Eskayano** ket ti maysa a katakunaynay a pagsasao ti sangkaputotan nga Eskaya ti Bohol, ti maysa nga isla a probinsia ti Filipinas. Daytoy ket gramatiko a Boholano, ti patneng a pagsasao ti Bohol, nga addaan iti nasukatan a leksikon. Bayat a ti Eskayano ket awanan kadagiti patneng a mangisasao, daytoy ket insursuro babaen dagiti boluntario kadagiti saan a basbassit ngem tallo a kultural nga eskuela iti abagatan a daya nga interior ti probinsia.

## Dagiti nagibasaran

## Dadduma pay a mabasbasa
*Piers Kelly (2012) Your word against mine: How a rebel language and script of the Philippines was created, suppressed, recovered and contested. ''The Australian Journal of Anthropology'' 23 (3):357-378.
*Piers Kelly (2012) The morphosyntax of a created language of the Philippines: Folk linguistic effects and the limits of relexification. In *The 42nd Australian Linguistic Society Conference Proceedings – 2011 (Canberra, 2-4 Dis 2011)*, edited by M. Ponsonnet, L. Dao and M. Bowler. Canberra: ANU Research Repository, http://hdl.handle.net/1885/9401.
*Marciana Galambao "The Eskaya Language ", The University of Hawaii.
*Piers Kelly ''The Classification of the Eskaya language of Bohol'' A research report submitted to the National Commission on Indigenous Peoples, Bohol, The Philippines. Hulio 2006.
*Hector Santos " The Eskaya Script" in A Philippine Leaf. US, Enero 25, 1997.
*Hector Santos " Butuan Silver Strip Deciphered?" in A Philippine Leaf. US, Oktubre 28, 1996
Pagsasao a Tagbanwa ti Aborlan

Ti **Tagbanwa ti Aborlan** ket naisasao idiay Isla ti Palawan idiay Filipinas. Daytoy ket saan nga agsinnaranay a maawatan kadagiti sabali a pagsasao iti tattao a Tagbanwa.

## Dagiti nagibasaran
Sasao nga Akin-abagatan a Mindoro

Ti **sasao nga Akin-abagatan a Mindoro** (**Abagatan a Mangyan**) ket maysa kadagiti dua a rimpuok dagiti pagsasao nga insasao babaen ti tattao a Mangyan ti Isla ti Mindoro idiay Filipinas.

Dagiti pagsasao ket ti Buhid, Tawbuid, ken Hanuno'o.

Dagitoy laeng dagiti bassit a pagsasao iti Filipinas nga agtultuloy a naisurat kadagiti indihenio a sinuratan, ngem kaaduan kadagitoy ket para iti daniw.

## Kitaen pay
*Dagiti pagsasao ti Filipinas
*Sasao nga Akin-amianan a Mindoro

## Dagiti nagibasaran

*Barbian, Karl-Josef. 1977. *The Mangyan languages of Mindoro*. Cebu City: University of San Carlos.
Mandarin a Filipino

Ti **Mandarin a Filipino** () ket karuay ti Insik a Pagalagadan a Mandarin nga adu nga insasao babaen dagiti Filipino nga Insik.  Daytoy ket naibatay iti ponolohia ti dialekto a Beijing ken ti gramatika ti Bernakular nga Insik, ken kapada iti pagalagadan a Mandarin nga inus-usar iti Republika ti Tsina, Taiwan a tinawtawagan iti "Guoyu" (). Kadagiti termino iti ponolohia, bokabulario ken gramatika, ti Pagalagadan a Mandarin a Filipino ket kapada ti "Guoyu" (Pagalagadan nga Insik iti Republika ti Tsina (Taiwan)) gapu ta gangani amin ket agus-usar iti diksionario ken dagiti libro manipud iti Taiwan. Adu kadagiti eskuela a Filipino nga Insik ket agus-usarda iti bopomofo (*zhuyin fuhao*) a kas panagisursuro iti pagsasao. Ti Mandarin a Filipino let agus-usar kadagiti karkarakter a tradisional nga Insik iti panagsurat ken nakitkita kaagiti diario. Ti *Mandarin a Filipino* ket mabalin a maidasig kadagiti dua a naisangayan a dialekto ti Mandarin: ti *Pagalagadan a Mandarin* ken*Kolokial a Mandarin*. Dagitoy dua dialekto ket nalakada a mailasin iti tao a nalaing iti Mandarin. 

## Kitaen pay
*Dagiti pagsasao ti Filipinas
*Lan-nang
*Pagalagadan nga Insik

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao nga Agta ti Dicamay

Ti **Agta ti Dicamay** ket ti maysa nga awanen  a pagsasao nga Aeta ti akin-amianan a Filipinas. Dagiti Agta ti Dicamay ket nagtatengda idiay Karayan Dicamay, idiay akinlaud a bangir ti Sierra Madre idiay asideg ti Jones, Isabela. Dagiti tattao a Agta ti Dicamay ket pinatay idi dagiti Ilokano nga immak-akar idiay idi baetan ti 1957 ken 1974 (Lobel 2013:98).

Nagurnong ni Richard Roe iti listaan dagiti 291 a balikas ti Dicamay idi 1957.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Hanunó'o

Ti **pagsasao a Hanunó'o** ket ti pagsasao nga insasao iti tattao a Mangyan idiay probinsia ti Mindoro, Filipinas.

Daytoy ket naisurat iti sinuratan a Hanunó'o.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Hanunuo , Sentro ti Tawid ti Mangyan. (Maipanggeo iti tattao.)
*Conklin, Harold C. 1953. *Hanunóo-English vocabulary*. (University of California Publications in Linguistics, 9.) Berkeley and Los Angeles: University of California Press.
Pagsasao a Buhid

Ti **pagsasao a Buhid** (Buhid: ) ket ti pagsasao nga insasao iti tatao a Mangyan idiay probinsia ti Mindoro, Filipinas. Daytoy ket nabingbingay kadagiti akindaya ken akinlaud a dialekto.
Daytoy ket agus-usar iti sinuratan a Buhid, a naikodigo iti Unicode-Block Buhid (Buid) (1740–175F).

## Dagiti nagibasaran

*Barham, R. Marie. 1958. *The phonemes of the Buhid (Mangyan) language of Eastern Mindoro, Philippines*. Studies in Philippine linguistics 4-9. 4-9.
*Pennoyer, F. Douglas. 1980. "Buhid and Tawbuid: A new subgrouping Mindoro, Philippines." In Paz B. Naylor (ed.), *Austronesian studies: Papers from the Second Eastern Conference on Austronesian languages*, 265-271. Ann Arbor, University of Michigan: Center for South and Southeast Asian Studies.

## Dagiti akinruar a silpo
* Sentro ti Tawid ti Mangyan
Sasao a Bisakol

Ti **sasao a Bisakol** (panagtitipon ti balikas manipud iti Bisaya ken Bikol) ket mangibagbaga sasao a transisional iti pamilia ti pagsasao a Tengnga a Filipino, a pagbaetan ti sasao a Bisaya ken sasao a Bikol.  Kadawyanda a naidasig a kas sasao a Bisaya nga adu iti impluensia iti Bikol.

Dagitoy a pagsasao ket naisasao idiay Rehion ti Bicol ken mairaman ti Sorsoganon, ti grupo dagiti karuay ti bitla ti Waray ti Sorsogon, iti Tengnga a Sorsogon (Masbate Sorsogon) ken Akin-abagatan a Sorsogon (Waray Sorsogon). Ti naisangayan a dialekto ti Bisakol ket naisasao kadagiti ili ti Akin-abagatan a Sorsogon. Dagita ket dagiti ili ti Matnog, Gubat, Bulan, Irosin, Santa Magdalena, Barcelona ken Bulusan. Dagitoy a sasao a Bisakol ket asideg a kabagian ti Waraywaray a naisasao idiay Akin-amianan a Samar ken naipangpangruna idiay isla ti Maripipi iti Biliran.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Yami

Ti **Yami** (), ammo pay a kas **Tao** (), ket pagsasao a Malayo-Polinesio. Daytoy ket kameng ti lugar ti dialekto ti Ibatan nga insasao babaen ti tattao a Yami ti Taiwan. Daytoy key naisasao idiay Isla ti Orkidia, iti 46 kilometro iti abagatan a daya ti nangruna nga isla ti Taiwan. Ti Yami ket ammo pay a kas *ciriciring no Tao*, wenno "bitla ti tao," babaen dagiti patneng nga agsasao.

Ti Yami ket ti kaikasuna a patneng a pagsasao ti aboriheno a Taiwanes a saan a kameng ti pannakaigrupo a Formosano ti Austronesio; daytoy ket maysa kadagiti sasao a Bataniko a mabirukan idiay akin-amianan a Filipinas.

## Kitaen pay
*Dagiti pagsasao ti Taiwan
*Aboriheno a Taiwanes
*Tattao a Tao
*Sasao a Bataniko
*Pagsasao nga Ibatan

## Dagiti nagibasaran

* Rau, D. Victoria, and Maa-Neu Dong. 2006. *Yami texts with reference grammar and dictionary*. Taipei: Academia Sinica.
* Rau, D. Victoria, Maa-Neu Dong and Ann Hui-Huan Chang with Daniel E. Rau and Gerald A. Rau, *[http://yamibow.cs.pu.edu.tw/index_LexiquePro_en.htm Diksionario ti Yami (Tao)] * (達悟語詞典) http://www.press.ntu.edu.tw/ntu_nube/english/b_view.asp?book_id=639 http://www.tiprc.org.tw/blog_wp/?p=2412 , National Taiwan University Press http://www.press.ntu.edu.tw/ntu_nube/english/, Hunio 25, 2012   

## Dagiti akinruar a silpo

* Listaan dagiti balikas ti Yami iti Austronesian Basic Vocabulary Database: language.psy.auckland.ac.nz/austronesian/language.php?id=254 , language.psy.auckland.ac.nz/austronesian/language.php?id=335 
* Online a kurso ti pagsasao a Yamie , Unibersidad ti Providence, Taiwan
* Yami Website ti Proyekto ti Dokumentasion ti Pagsasao
Sasao a Gorontalo–Mongondow

Ti **sasao a Gorontalo–Mongondow** ket dagiti grupo ti sasao nga Austronesio a naisasao idiay akin-amianan a Sulawesi, Indonesia.

Dagiti pagsasao ket dagiti sumaganad:

***Gorontaliko**: Bolango, Buol, Bintauna, Gorontalo, Kaidipang, Lolak, Suwawa
***Mongondowiko**: Mongondow, Ponosakan

Ikabil ni Blust (1991) ti Gorontalo-Mongondow iti subgrupo ti Kalatakan a Tengnga a Filipino.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Tawbuid

Ti **pagsasao a Tawbuid** ket ti pagsasao nga insasao babaen dagiti Tau-buid a Mangyan idiay probinsia ti Mindoro idiay Filipinas. Daytoy ket nabingbingay kadagiti akindaya ken akinlaud a dialekto. Dagiti Bangon a Mangyan ket agsasaoda pay iti dialekto iti Tawbuid. 

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*Sentro ti Tawid ti Mangyan
Pagsasao a Bolango

Ti **Bolango** ket ti pagsasao a Filipino a naisasao idiay akin-amianan a daya ti Sulawesi, Indonesia. Idi 1981 daytoy ket insasao babaen dagiti agarup a 20.000 a tattao, 5000 idiay Bolango ken 15.000 idiay Atingolla.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Bintauna

Ti **pagsasao a Bintauna** ket ti pagsasao a Filipino a naisasao idiay Amianan a Sulawesi (Celebes), Indonesia.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Buol

Ti **pagsasao a Buol** (Bual, Bwo’ol, Bwool, Dia) ket ti pagsasao a Filipino a naisasao idiay akin-amianan a daya a Sulawesi, Indonesia.

## Dagiti nagibasaran

*"Buol" in K. Alexander Adelaar & Nikolaus Himmelmann, 2005, *The Austronesian languages of Asia and Madagascar*
Isla ti Orkidia

Ti **Isla ti Orkidia** (; ) ket ti 45&nbsp;km² a nangato nga isla idiay akin-abagatan a daya nga aplaya ti Isla ti Taiwan ken naisina manipud iti Batanes ti Filipinas babaen ti Kanal Bashi ti Lingsat Luzon. Daytoy ke tinurturayan a kas **Ili ti Lanyu** ti Kondado ti Taitung, Taiwan.

Ti isla ket balay dagiti Tao, ti maysa nga etniko a grupo ti minoradad nga immakar manipud iti Purpuro ti Batan idi 800 a tawtawen ti napalabas. Ti isla ket ammo kaniada  kas **Ponso no Tao**  "Isla ti tattao" wenno **Irala**. Kadagiti agdama a populasion iti 4000, agarup a 2400 ket tagikua ti aborihinal a komunidad ti Tao ken dagitj nabati a 1600 ket nangrunada a Insika a Hane. Idiay kaarruba a Filipinas ti isla ket makunkuna a **Botel Tobago**.

## Adu pay a mabasbasa
*

## Dagiti akinruar a silpo
Sasao a Sangiriko

Ti **sasao a Sangiriko** ket dagiti grupo ti pagsasao a naisasao idiay akin-amianan a Sulawesi ken dagiti nadumaduma nga isla iti amianan a tagikua ti Filipinas.

Dagiti pagsasao ket ti Sangir ken ti akin-abagatan a grupo ti Bantik, Ratahan, ken Talaud.

Indasig da Adelaar ken Himmelmann (2005) ti Sangiriko a kas sanga ti sasao a Filipino.

## Pannakaidasig
Ti sumaganad nga isbangan ti pannakaidasig ket manipud kenni Sneddon (1984:57).

*Amianan a Sangiriko
**Talaud
**Sangir
*Abagatan a Sangiriko
**Bantik
**Ratahan

Ti sasao nga Amianan a Sangiriko ket naisasao kadagiti purpuro ti Sangir ken Talaud ti Indonesia iti amianan bassit ti Sulawesi, ken idiay pay Is-isla ti Sarangani iti Filipinas iti abagatan bassit ti Mindanao. Ti sasao nga Abagatan a Sangiriko ket naisasao kadagiti naiwarwaras a lokasion iti akin-amianan nga ungto ti Sulawesi. Bantik ket naisasao idiay rehion ti Manado, bayat a ti Ratahan  ket naisasao iti abagatan bassit ti Danaw Tondano. 

## Dagiti nagibasaran

*K. Alexander Adelaar and Nikolaus Himmelmann, *The Austronesian languages of Asia and Madagascar.* Routledge, 2005.
*Sneddon, James N. 1984. Proto-Sangiric and the Sangiric languages. Canberra: Pacific Linguistics.
Sasao a Minahasan

Ti **sasao a Minahasan** ket dagiti grupo ti pagsasao nga insasao babaen dagiti tattao a Minahasa idiay akin-amianan a Sulawesi. Dagitoy a pagsasao ket naisangayan manipud iti pagsasao a Malayo Manado.

## Pannakaidasig
Dagiti pagsasao ket (Sneddon 1978:9):

*Tonsawang
*Amianan a Minahasan
**Tontemboan
**Amianan a daya: Tondano, Tombulu (Minahasa), Tonsea

Indasig da Adelaar ken Himmelmann (2005) ti Minahasan a kas sanga ti sasao a Filipino.

## Dagiti nagibasaran

*K. Alexander Adelaar and Nikolaus Himmelmann, *The Austronesian languages of Asia and Madagascar.* Routledge, 2005.
*Sneddon, James N. 1978. Proto-Minahasan: phonology, morphology, and wordlist. Canberra: Pacific Linguistics.
Pagsasao a Ratahan

Ti **pagsasao a Ratahan** ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti akin-amianan a Sulawesi, Indonesia.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Gorontalo

Ti **pagsasao a Gorontaloan** tinawtawagan pay a Hulontalo) ket ti pagsasao a naisasao idiay Probinsia ti Gorontalo (Akin-amianan a Sulawesi, ti akin-abagatan nga aplaya ti Indonesia) babaen dagiti tattao a Gorontalo. Dagiti dialekto ti Gorontalo ket ti Daya a Gorontalo, Gorontalo Kota, Tilamuta, Suwawa, ken Laud a Gorontalo.

## Dagiti taudan
* Steinhauer, H. (1991). "Problems of Gorontalese phonology." In H. A. Poeze and P. Schoorl (Ed.), *Excursies in Celebes: een bundel bijdragen bij het afscheid van J. Noorduyn als directeur-secretaris van het Konninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkendkunde,* 325-338. Royal Netherlands Institute of Southeast Asian and Caribbean Studies Uitgeverij.

## Dagiti nagibasaran
Is-isla Andaman

Ti **Is-isla Andaman** (அந்தமான் தீவுகள் ) ket mangporma ti maysa a purpuro idiay Luek ti Bengal itipagbaetan ti India, iti laud, ken Myanmar, iti amianan ken daya. Kaaduan ket dagiti parte ti Teritorio ti Kappon ti Is-isla ti Andaman ken Nicobar ti India, bayat nga adda bassit a bilang idiay amianan ti purpuro, mairaman ti Is-isla Coco a tagikua ti Myanmar.

Ti Is-isla Andaman ket pagtaengan dagiti tattao a Sentineles, nga awanan iti kontak iti ania man a sabali a tattao.

## Dagiti nota

## Dagiti nagibasaran
*
*Pakasaritaan ken Kultura. Tarabay ti destinasion ti Is-isla Andaman
*India Home Department. The Andaman Islands: with notes on Barren Island. C.B. Lewis, Baptist Mission Press, 1859 read online or download

## Dagiti akinruar a silpo

* Opisial a website ti Andaman ken Nicobar
* Distrito ti Andaman  (opisial a sitio)
Sasao a Formosano

Ti **sasao a Formosano** ket dagiti pagsasao dagiti indihenio a tattao ti Taiwan. Dagiti aborihenio a Taiwanes (dagiti bigbigen ti gobierno) ket agdama a mangbukel iti 2.3% iti populasion ti isla. Nupay kasta, basbassit pay met ti makasao iti kaputotanda a pagsasao, kalpasan dagiti siglo a panagbaliw ti pagsasao. Kadagiti agarup a 26 a pagsasao dagiti aborihenio a Taiwanes, saan a basbassit ngem sangapulo ket dagiti awanen, dagiti uppat pay a sabali (mabalin a lima) ket dagiti matmatayen, ken dagiti dadduma pay ket addaanda iti sangkabassit a grado ti pannakaisagmak.

## Dagiti nota

## Bibliograpia

* Blust, Robert A. 2009. *The Austronesian Languages*. Canberra: Pacific Linguistics, Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University. , .

## Adu pay a mabasbasa
*Blundell, David (2009), *Austronesian Taiwan: Linguistics, History, Ethnology, Prehistory*. Taipei, Taiwan: SMC Publishing
*Happart, G., & Hedhurst, W. H. (1840). *Dictionary of the Favorlang dialect of the Formosan language*. Batavia: printed at Parapattan.
*Li, Paul Jen-kuei (2004). "Basic Vocabulary for Formosan Languages and Dialects." In Li, Paul Jen-kuei. *Selected Papers on Formosan Languages*, vol. 2. Taipei, Taiwan: Institute of Linguistics, Academia Sinica.
*Mackay, G. L. (1893). *Chinese Romanized dictionary of the Formosan vernacular*. Shanghai: Printed at the Presbyterian Mission Press.
*Tsuchida, S. (2003). *Kanakanavu texts (Austronesian Formosan)*. [Osaka?: Endangered Languages of the Pacific Rim].
*Zeitoun, E. (2002). *Nominalization in Formosan languages*. Taipei: Institute of Linguistics (Preparatory Office), Academia Sinica.

## Dagiti akinruar a silpo
* Bokabulario dagiti Dialekto ti Formosano ni Ogaw小川尚義 (臺灣蕃語蒐録) 
* Proyekto nga Arkibo ti Pagsasao a Formosano ti Academia Sinica 
* Lingnguistoko ken Sasao a Formosano 
* Mapa:  ''Sasao a Formosano ken Yami''  (PDF)
Pagsasao a Mongondow

Ti **Mongondow**, wenno *Bolaang Mongondow*, ket maysa kadagiti pagsasao ti Indonesia a naisasao idiay Rehensia ti Bolaang Mongondow ken dagiti agkakaarruba a rehensia ti Amianan a Sulawesi (Celebes) ken dagiti Probinsia ti Gorontalo, Indonesia.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Bantik

Ti **Bantik** ket ti maysa a maisagmak a pagsasao nga Austronesio, mabalin a Sasao a Filipino, ti Amianan a Sulawesi, Indonesia. Daytoy ket tradisional a pagsasao ti tattao a Bantik, nga isuda ita ket umal-allatiw iti Malayo Manado (ti lokal a karuay ti Indones) a kas ti pagsasaoda iti inaldaw a pannakisao, urayno ti Bantik ket naus-usar pay laeng a kas pangmarka ti identidad ti etniko.

## Dagiti nagibasaran

*
*
*Utsumi, Atsuko. 2012. "Applicative Verbs and Applicative Construction in the Bantik Language". *Journal of the Southeast Asian Linguistics Society (JSEALS)* 5:107-125.

## Dagiti akinruar a silpo
* Listaan ti balikas ti Bantik iti Database ti Batayan a Bokabulario ti Austronesio
Pagsasao a Talaud

Ti **pagsasao a Talaud** ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Is-isla Talaud iti amianan ti Sulawesi, Indonesia.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Lolak

Ti **pagsasao a Lolak** ket ti pagsasao a  Filipino a naisasao idiay Amianan a Sulawesi (Celebes), Indonesia. Adda laengen dagiti basbassit ngem 50 nga agsaasao.

## Dagiti nagibasaran

*Lobel, Jason William, and Ade Tatak Paputungan. 2017. "Notes from the field: Lolak: Another moribund language of Indonesia, with supporting audio." *Language Documentation & Conservation*, Vol. 11 (2017), pp. 328–366.
Pagsasao a Suwawa

Ti **pagsasao a Suwawa** ket ti pagsasao a Filipino a naisasao idiay Amianan a Sulawesi (Celebes), Indonesia. Dagiti sabali a nagan ket mairaman ti Bonda, Bone, Bunda, Bune, Suvava, Toewawa.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Ponosakan

Ti **pagsasao a Ponosakan** ket ti pagsasao a Filipino a naisasao idiay Amianan a Sulawesi (Celebes), Indonesia. Adda laengen dagiti 4 nga agsasao. 

## Dagiti nagibasaran

*Lobel, J.W. 2015. Ponosakan: A Dying Language of Northeastern Sulawesi. Oceanic Linguistics, 54, 2, 396-435.
Pagsasao a Tonsawang

Ti **pagsasao a Tonsawang**, ammo pay a kas ti Tombatu, ket ti maysa a pagsasao nga Austrronesio ken mabalin a pagsasao a Filipinoti akin-amianan nga ungto ti Sulawesi, Indonesia.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Tontemboan

Ti **pagsasao a Tontemboan** ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti akin-amianan a Sulawesi, Indonesia. Daytoy ket maysa a pagsasao a Minahasan, ti subgrupo ti sasao a Filipino.

Dagiti sabali pay a nagan ken dagiti dialekto ket dagiti: "Makela'i-Maotow, Makelai, Matana'i-Maore', Matanai, Pakewa, Sonder, Tompakewa, Tompaso, Tountemboan."

## Dagiti nagibasaran

* Liao, Hsiu-Chan, *A Typology of First Person Dual Pronouns and their Reconstructibility in Philippine Languages*, Oceanic Linguistics, 47:1, pp.&nbsp;1–29, 2008.
* Sneddon, J.N, *The Languages of Minahasa, North Celebes*, Oceanic Linguistics, IX:1, pp.&nbsp;11–36, 1970.

## Dagiti akinruar a silpo
*Dagiti rekurso ti OLAC a maipanggep iti pagsasao a Tontemboan 
*Ebanghelio ni Mark iti Tontemboan 
*The Torre ti Babel (Genesis 11: 1-9)
Pagsasao a Tondano

Ti **pagsasao a Tondano** (ammo pay a kas *Tolou, Tolour, Tondanou,* ken *Toulour*) ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay lugar ti Tondano iti amianan a daya a Sulawesi, Indonesia ken idiay Estados Unidos. Daytoy ket kaaduan akapada ti pagsasao a Tombulu ken iti pagsasao a Tonsea.

## Dagiti dialekto
Adda dagiti tallo a nangruna a dialekto ti pagsasao a Tondano: ti Tondano proper, Kakas wenno Ka'kas, ken Remboken.

## Dagiti nagibasaran

## Kitaen pay
*Dagiti pagsasao ti Indonesia
Pagsasao a Tombulu

Ti **Tombulu** ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ti akin-amianan a Sulawesi, Indonesia. Daytoy ket maysa a pagsasao a Minahasan, ti subgrupo ti Sasao a Filipino.

Daytoy ket lokal a pagsasao ti tribu ti tattao a Minahasa a naisasao idiay siudad ti Tomohon ken kadagiti purok babaen ti administrasion ti Kota Tomohon a kas ti Rurukan, Pinaras, Kumelembuai, Woloan, ken Tara-Tara. Daytoy ket naisasao pay kadagiti purok babaen ti administrasion ti Rehensia ti Minahasa iti disrito ti Tombulu, distrito ti Tombariri, distrito ti Pineleng, ken dagiti dua a purok ti distrito ti Sonder; ti Rambunan ken Sawangan.

## Dagiti bokabulario

Ti pagsasao a Tombulu ket naisangayan no maiyasping kadagiti sabali nga uppat a pagsasao a Minahasa. Ti panangibalikas ti letra nga "L" ket isu ti pakaidumaan ti pagsasao a Tombulu. Kadagiti sabali nga uppat a pagsasao ti Minahasa ti letra nga "L" ket maibalikas nga awan ti panagbaliw, ngem iti Tombulu daytoy ket maibalikas a kas "th" iti pagsasao nga Ingles.

Kas pagarigan: ti kulo a ti kayatna a sawen ket puraw ket maibalikasto a kas ku**th**o

## Dagiti nagibasaran
Sasao a Borneo-Filipino

Ti **sasao a Borneo–Filipino** (ammo pay a kas **Akinruar a Hesperonesio** wenno **sasao nga Akinruar nga Akinlaud a Malayo-Polinesio**) ket dagiti grupo ti parapiletiko ti sasao nga Austronesio a mangiraman kadagiti pagsasao ti Filipinas, kaaduan ti Borneo, ti akin-amianan a peninsula ti Sulawesi, ken Madagascar. Dagita ket nabingbingay kadagiti sasao a Borneano ken ti sasao a Filipino.

Iti daytoy a panakaidasig, ti dati a naipuesto a klado ti *Akinlaud a Malayo-Polinesio*, nga ammo pay a kas *Hesperonesio*, ket nabingbingaydan kadagiti klado ti "akinruar" (Borneo–Filipinas) ken "akin-uneg" (Sunda–Sulawesi) ken ti Akinlaud a Malayo-Poliensio ket naikeddeng a kas laeng maysa a heograpiko a termino (Wouk ken Ross 2002). Dagitoy ket isuda a dua a *tidda a grupgrupo:* ti sasao a Borneo–Filipino ket dagiti sasao a Malayo-Polinesio a saan a nairaman iti Nuklear a Malayo-Polinesio ken ti sasao a Sunda–Sulawesi ket dagiti sasao a Nuklear a Malayo-Polyinesio a saan anairaman iti Tengnga–Akindaya a Malayo-Polinesio. Isu ngarud, ti panagusig idi 2008 ti *Database ti Batayan a Bokabulario ti Austronesio* ket nangsuporta ti 98% nga agpang ti kompedensia a ti sasao a Borneano, urayno dagita ket bukodda nga umiso a yunit, ket mangporna ti maysa nga eksklusibo a yunit iti Nuklear a Malayo-Poliensio, bayat a ti Sama–Bajaw ket as-asideg a kabagian ti sasao a Filipino.

## Pannakaidasig

*Sasao a Borneo–Filipino Malayo-Polinesio, wenno sasao nga Akinruar nga Akinlaud a Malayo-Polinesio
**Sasao a Filipino
***Sasao nga Akin-amianan a Filipino
****Sasao a Bataniko, wenno Bashiiko,wenno Ibataniko
****Sasao nga Akin-amianan a Luzon, wenno Sasao a Kordiliera
****Sasao a Tengnga a Luzon
****Sasao nga Akin-amianan a Mindoro
***Sasao a Kalatakan a Tengnga a Filipino
****Sasao nga Abagatan a Mangyan
****Sasao a Tengnga a Filipino
*****Sasao a Bisaya
****Sasao a Palawan
****Sasao a Mindanao, wenno Sasao nga Akin-abagatan a Filipino 
****Sasao a Gorontalo–Mongondow
***Sasao a Kalamian
***Abagatan a Mindanao, wenno sasao a Biliko
***Sasao a Sangiriko
***Sasao a Minahasan
***Pagsasao nga Umiray Dumaget
***Sasao a Manide-Inagta
**Sasao a Borneano
***Sasao nga Amianan a Borneano
****Sasao nga Amianan a daya a Sabahano
****Sasao nga Amianan a Sarawakano
****Sasao a Melanau–Kajang
****Sasao nga Abagatan a laud a Sabahano
***Sasao a Kayan–Murik
***Sasao a Dayak Daga
***Sasao a Barito
****Sasao a Daya a Barito
****Sasao a Laud a Barito
****Sasao a Mahakam
****Sasao a Sama–Bajaw
**Sasao a Bataniko: mabalin a tagikua ti sasao nga Akin-amianan a Filipino

## Dagiti nagibasaran
*''Databse ti Batayan a bokabulario ti Austronesio''
*Fay Wouk and Malcolm Ross (ed.), *The history and typology of western Austronesian voice systems.* Australian National University, 2002.
*K. Alexander Adelaar and Nikolaus Himmelmann, *The Austronesian languages of Asia and Madagascar.* Routledge, 2005.
Pagsasao a Tonsea

Ti **pagsasao a Tonsea** (Tonsea’) ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio ken mabalin a pagsasao a Filipino iti akin-amianan nga ungto ti Sulawesi,Indonesia.

## Dagiti nagibasaran
Proto-Malayo-Polinesio

Ti **pagsasaoa Proto-Malayo-Polinesio** (PMP) ket ti naaramid manen a tinaudan ti sasao a Malayo-Polinesio, nga isu daytoyen ti kadakkelan a sanga (babaen dagiti agdama nga agsasao) iti pamilia ti pagsasao nga Austronesio. Ti Proto-Malayo-Polinesio babaen ti depinison ket ti tinaudan iti amin a (nalawag) sasao nga Austronesio a naisasao iti ruar ti Taiwan, ken ti pagsasao a Yami idiay Isla ti Orkidia ti Taiwan. Ti sasao a Tai–Kadai ket hipotetiko a sanga ti Austronesio (ngem saan ati Malayo-Polinesio), ti adu nasken pay ti adu a sientipiko a panagsukisok tapno maammuan ti pannakaikabagian. (kitaen ti sasao nga Austro-Tai).

## Kitaen pay
* Pagsasao a Proto-Austronesio

## Dagiti akinruar a silpo
* ABVD: Proto-Malayo-Polinesio 
* Ti Panangiyasping ti Sasao nga Austronesio-resulta ti panagusisa ti WebCite
Otto Dempwolff

Ni **Otto Dempwolff** (25 Mayo 1871 iti Pillau, Probinsia ti Prussia – 27 Nobiembre 1938, iti Hamburg) ket maysa idi nga Aleman a mangngagas, lingguista ken antropologo nga espesialista iti panagadal iti pamilia ti pagsasao nga Austronesio.

Kaunaan a nagsanay a kas maysa a mangngagas, nangrugi ni Dempwolff iti lingguistiko a panagsukisokna bayat a nagserserbi a kas maysa a mangngagas kadagiti kolonia ti Alemania iti Aleman a Baro a Guinea ken Aleman a Daya nga Aprika. Babaen ti panangisursuro ni Carl Meinhof, inrugina ti akademiko a pagsapulanna iti Hamburgisches Kolonialinstitut, a kanungpalan a nagbalin a parte ti Unibersidad ti Hamburg. Idi 1931, pinundarna ti "Seminar für indonesische und Südseesprachen" (Seminar para iti Indones ken dagiti Pagsasao ti Baybay Abagatan), nga indauluanna aginggana idi pimmusay idi 1938. Naidutok pay isuna iti "Königlich Preußische Phonographische Kommission" (Komision ti Naarian a Prusiano a Ponorapiko) para iti kalaingna iti medisina, ken kas pay dagiti pagsasao ti Aprika ken Indonesia. Ti panggep idi ti komision ke ti mangirehistro dagiti agarup a 250 a pagsasao nga insasao babaen dagiti balud kadagiti kampo ti Aleman kadagiti balud ti gubat iti Maikadua a Gubat ti Sangalubongan.
Ti obra maestrana iti *Vergleichende Lautlehre des austronesischen Wortschatzes* (Komparatibo a ponolohia dagiti bokabulario ti Austronesio) (1934–1937) ket isu idi ti immuna a sistematiko ken komprehensibo a rekonstruksion iti sistema ti uni ken bokabulario ti Proto-Austronesio.

## Dagiti nagibasaran

## Kitaen pay
*Pagsasao a Proto-Oceaniko

## Bibliograpia
*Dempwolff, Otto (1916). *Die Sandawe, Linguistisches und ethnographisches Material aus Deutsch Ostafrika, Abhandlungen des Hamburger Kolonialinstituts.* Band XXXIV/Heft 19, L. Friederichsen, Hamburg 1916, 180 Seiten.
*Dempwolff, Otto (1920) *Die Lautentsprechungen der indonesischen Lippenlaute in einigen anderen austronesischen Sprachen, Habilitationsschrift.* ZfES 2.Beiheft, Dietrich Reimer, Berlin 1920, 96 Seiten.
*Dempwolff, Otto (1934). *Vergleichende Lautlehre des austronesischen Wortschatzes, Band 1: Induktiver Aufbau einer indonesischen Ursprache.* Beihefte zur Zeitschrift für Eingeborenen-Sprachen 15. Berlin: Dietrich Reimer.
*Dempwolff, Otto (1937). *Vergleichende Lautlehre des austronesischen Wortschatzes, Band 2: Deduktive Anwendung des Urindonesischen auf austronesische Einzelsprachen.* Beihefte zur Zeitschrift für Eingeborenen-Sprachen 17. Berlin: Dietrich Reimer.
*Dempwolff, Otto (1938). *Vergleichende Lautlehre des austronesischen Wortschatzes, Band 3: Austronesisches Wörterverzeichnis.* Beihefte zur Zeitschrift für Eingeborenen-Sprachen 19. Berlin: Dietrich Reimer.
* Dempwolff, Otto (1939). *Grammatik der Jabêm-Sprache auf Neuguinea.* Abhandlungen aus dem Gebiet der Auslandskunde, vol. 50. Hamburg: Friederichsen de Gruyter.

## Dagiti akinruar a silpo
*Otto Dempwolff (1871–1938), Sprachwissenschaftler (iti Aleman)
Sasao a Sino-Tibetano

Ti **sasao a Sino-Tibetano**, kadagiti bassit a taudan ket ammo pay a kas ti **Tibeto-Burmano **wenno **Trans-Himalaya**, ket dagiti pamilia dagiti ad-adu ngem 400 a pagsasao a naisasao idiay Daya nga Asia, Abagatan a daya nga Asia ken Abagatan nga Asia. Ti pamilia ke maikadua laeng iti sasao nga Indo-Europeano kadagiti termino ti bilang dagiti patneng nga agsasao. Ti sasao a Sino-Tibetano nga addaan iti kaaduan a patneng nga agsasao ket dagiti karuay ti Insik (1.2 a bilion nga agsasao), ti Birmano (33 a riwriw) ken ti sasao a Tibetiko (8 a riwriw). Adu kadagiti sasao a Sino-Tibetano ket insasao babaen dagiti bassit a komunidad kadagit iadayo a lugar ti bantay ken dagitoy ket saanda unay a nadikumentuan.

Adda dagiti nadumaduma nga ababa nga agpang a pannakaigrupo ket nasayaatda a nabangon, ngemdagiti nagatngato nga agpang nga estruktura ti pamilia ket agtultuloy a saan a nalawag. Uray no ti pamilia ket masansan a mairepresenta a kas nabingbingay kadagiti sanga ti Sinitiko ken Tibeto-Burmano, ti sapasap a taudan ti sasao a saana Sinitiko ket saan pay a naipakita, ken paayen babaen ti maysa nga umad-adu a bilang dagiti agsuksukisok.

## Dagiti akinruar a silpo
*James Matisoff, Sasao a Tibeto-Birmano ken dagiti subgrupoda
Sasao nga Akinlaud a Malayo-Polinesio

Ti **sasao nga Akinlaud a Malayo-Polinesio**, ammo pay a kas ti **sasao a Hesperonesio**, ket dagiti sasao a Malayo-Polinesio a saan nga adda iti sanga ti Tengnga–Akindaya. Gapu ta awan dagiti langa a positibo a mangiplawag kadagitoy a pagsasao a kas maysa a grupo, pinanawanen daytoy dagiti kaudian a pannakaidasig.

## Da Wouk ken Ross
Segun kada Wouk ken Ross, dagita a sasao a Malayo-Polinesio iti kaunegan ti Nuklear a Malayo-Polinesio ket naisilpoda a kas heoneolohiko a sanga ti Akin-uneg nga Akinlaud a Malayo-Polinesio (Akin-uneg a Hesperonesio); dagitoy dagiti pagsasao ti akinlaud a Purpuro Malayo, nga insingasing da Wouk ken Ross a naiwarwaras manipud iti Sulawesi. Dagiti nabati nga Akinlaud a Malayo-Polinesio, dagiti pagsasao ti Filipinas, akin-amianan a Sulawesi, ken ti interior ti Borneo, ket saan a kladistiko a mangporma ti umiso a grupo, ngem para iti panagpalaka dagitoy ket naitiptiponda a kas maysa a grupo ti Akinrua nga Akinlaud a Malayo-Polinesio (Akinruar a Hesperonesio) a dagus iti baba ti Malayo-Polynesio. Ti Akin-uneg ken Akinruar nga Akinlaud a Malayo-Polinesio ket mabalin pay a matawagan iti Sasao a Sunda–Sulawesi ken Sasao a Borneo–Filipino, kalpasan ti heograpiko a pannakaiwarasda.

## Bibliograpia
* Fay Wouk and Malcolm Ross (ed.). The history and typology of western Austronesian voice systems. Australian National University. 2002.
* Adelaar, A. & Himmelmann, N. P. (2005). *The Austronesian Languages of Asia and Madagascar: A Historical Perspective*, pp.&nbsp;1–42, Routledge Language Family Series.
Pagsasao a Bajaw

Ti **pagsasao a Bajaw** ket ti pagsasao dagiti Bajaw 'Hitano ti Baybay' ti Maritimo nga Abagatan a daya nga Asia. Adda dagiti pagdumadumaan a pagbaetan dagiti karuay ti pagsasao iti akinlaud a Sabah, idiay akin-abagatan a Filipinas (Mapun Bajaw/Sama), akindaya a Sabah, ken Sulawesi/Maluku, ngem saan a nalawag no mano dagiti pagsasao a pakaibatayanto iti panagsinnaranay a pannakaawat.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Sindhi

Ti **Sindhi** (, , ) ket ti maysa a pagsasao nga Indo-Aryano iti historikal a rehion ti Sindh, nga insasao babaen dagiti tattao a Sindhi. Daytoy ti opisial a pagsasao ti probinsia ti Sindh ti Pakistan. Idiay India, ti Sindhi ket maysa kadagiti naiskediul a pagsasao nga opisial a bigbigen babaen ti pederal a gobierno. Daytoy ket addaan iti impluensia manipud iti Balochi ken Kachchi a naisasao kadagiti kadenna a probinsia ti Balochistan ken Kachchh.

Kaaduan kadagiti agsaao iti Sindhi ket naikonsentrado idiay Pakistan idiay probinsia ti Sindh, ken idiay India idiay rehion ti Kutch iti estado ti Gujarat ken idiay rehion ti Ulhasnagar iti estado ti Maharashtra. Dagiti dadduma pay nga agsasao idiay India ket buklen dagiti Sindhi a Hindu nga immakar manipud idiay Sindh, a nagbalin a parte ti Pakistan ken nataengan idiay India kalpsan ti wayawaya ti Pakistan idi 1947 ken ti diaspora a Sindhi iti sangalubongan. Ti pagsasao a Sindhi ket naisasao idiaySindh,  Balochistan, Punjab, Pakistan,  ken Kutch, Rajasthan,  Gujrat, India ken dagiti pay imigrante a komunidad idiay India, Hong Kong, Oman, Filipinas, Indonesia, Singapur, UAE, UK,Estados Unidos Apganistan, ken Sri Lanka.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti taudan
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Adu pay a mabasbasa
* Chopra, R. M., The Rise, Growth And Decline of Indo-Persian Literature, 2012, Iran Culture House, New Delhi, Chapter on"Persian in Sindh".

## Dagiti silpo ti ruar

* Turay ti Pagsasao a Sindhi
* Diksionario ti Sindhi
Pagsasao a Bisaya ti Brunei

Ti **Bisaya ti Brunei** wenno simple laeng a **Bisaya**, ammo pay a kas **Akin-abagatan a Bisaya**, ket ti pagsasao a Sabahano a naisasao idiay Brunei ken Sarawak, Malaysia.

## Dagiti nagibasaran
Sasao a Sabahano

Ti **sasao a Sabahano** ket dagiti grupo ti sasao nga Austronesio a naipakatengnga idiay probinsia Borneo ti Sabah.

## Dagiti pagsasao

### Blust (2010)
Dagiti konstituente ket nabingbinagy kadagiti dua a pamilia iti Blust (2010):

;Amianan a day a Sabahano
*Banggi (2)
**[[Pagsasao nga Ida'an|Ida’aniko]]*
;Abagatan a laud a Sabahano
*Dusuniko (15)
*Paitaniko (4)
*Murutiko (7)
*Tidong (5)

### Lobel (2013)
Insingasing ni Lobel (2013, p.&nbsp;47) ti basbassit a nabaliwan nga estruktura ti Abagatan a laud a Sabahano:
*Dusuniko
*Bisaya-Lotud
*Murutiko
*Paitaniko

## Dagiti nagibasaran

*K. Alexander Adelaar and Nikolaus Himmelmann, *The Austronesian languages of Asia and Madagascar.* Routledge, 2005.
*King, Julie K., and John Wayne King. 1984. *[http://dx.doi.org/10.15144/PL-C78 Languages of Sabah: A survey report]*. C-78. Canberra: Pacific Linguistics, The Australian National University.
Pagsasao a Lotud

Ti **pagsasao a Lotud**, ammo pay a kas Dusun Lotud, ket ti matmatayen a pagsasao nga Austronesio ti Sabah, Malaysia.

## Dagiti nagibasaran
Sasao a Sunda–Sulawesi

Ti **sasao a Sunda–Sulawesi** (ammo pay a kas **Akin-uneg a Hesperonesio** wenno **sasao nga Akin-uneg nga Akinlaud a Malayo-Polinesio**) ket dagiti sapasap a naikeddeng a sanga ti pamilia ti Austronesio nga inpagarup a husto da Wouk ken Ross (2002). Mangiramanda kadagiti kaaduan a pagsasao ti Sulawesi ken ti Is-isla Kalatakan a Sunda, ken dagiti bassit nga adda iti ruar a kas ti Chamorro ken Palauano.

Iti daytoy a singasing ti dati a naipagarup a husto a klado ti **[[sasao nga Akinlaud a Malayo-Polinesio]]** (WMP), ammo pay a kas **Hesperonesio**, ket nabingbingaydan kadagiti "akin-uneg" (Sunda–Sulawesi) ken "akinruar" (Borneo–Filipino) a klado,ken ti Akinlaud a Malayo-Polinesio ket naikeddeng a kas laeng heograpiko a termino.

Ti kalatakan a dibersidad dagiti pagsasao ket adda iti isla ti Sulawesi, ti nasayaat a pagtaengan ti sasao a Nuklear a Malayo-Polinesio. Nupay kasta, ti grupo ket saan pay nga innala babaen dagiti sabali a historikal a lingguista, ken mabalin daytoy a ti Sunda–Sulawesi ket saan a heneolohiko a klado, ngem parapiletiko, gapu ta simple nga isu ti sasao a Nuklear a Malayo-Polinesio ti ruar ti Tengnga–Akindaya a Malayo-Polinesio (no maipagarup a ti naudi ket umiso a grupo, ngem saan met a nalawag).

Saan amin a dagiti pagsasao ti Sulawesi ket tagikua ti klado ti Sunda–Sulawesi (Akin-uneg a Hesperonesio). Dagiti dua pulo a pagsasao ti akin-amianan a peninsula ti Sulawesi ken dagiti kaarruba nga isla iti amianan ket imbes met a parte ti sanga ti Borneo–Filipino (Akinruar a Hesperonesio).

## Pannakaidasig
Adda dagiti bilang dagiti bassit a rimpuok dagiti pagsasao a dagiti pannakaikabagianda ket agtultuloy a saan a nalawag. Naigrupo babaen ti heograpia, dagitoy ket ti:

**Tengnga ken abagatan a [[Sulawesi]]**
*Sasao a Celebiko: saan anasayaat a nasuportaran a kas klado.
*Sasao nga Abagatan a Sulawesi: mairaman ti pagsasao a Bugines; ken mabalin pay a ti sasao a Tamaniko.
**[[Is-isla ti Kalatakan a Sunda]]**
*Pagsasao a Moken: idiay aplaya ti Burma.
*Sasao nga Amianan a laud a Sumatrano: idiay amianan-tengnga ti Sumatra ken ti Is-isla Mentawai. Daytoy ket saan a nalawag no mairaman ti pagsasao nga Enggano.
*Sasao a Malayo-Sumbawano: iti Sumatra, Java, Borneo, Bietnam (Champa), ken Hainan (Tsat insasao babaen ti tattao nga Utsul). Mairaman ti Pagsasao a Malayo, ti pagsasao a Sundanes, ken ti pagsasao a Balines.
*Sasao a Lampungiko: ti akin-abagatan a daya ti Sumatra. Daytoy ket mabalin a mairaman ti pagsasao a Sundanes.
*Pagsasao a Habanes: ti tengnga ken akindaya a Java.
**Is-isla ti Akinlaud a Pasipiko**
*Pagsasao a Palauano: ti Palau.
*Pagsasao a Chamorro: ti Is-isla Marianas, mairaman ti Guam.

## Dagiti nagibasaran
*Fay Wouk and Malcolm Ross (ed.), *The history and typology of western Austronesian voice systems.* Australian National University, 2002.
*K. Alexander Adelaar and Nikolaus Himmelmann, *The Austronesian languages of Asia and Madagascar.* Routledge, 2005.
Sasao a Sama–Bajaw

Ti **sasao a Sama–Bajaw** ket ti nasayaat a nabangon a grupo dagiti pagsasao nga insasao babaen dagiti tattao a  Bajau ken Sama ti Filipinas, Indonesia ken Malaysia. Kangrunaanda a naisasao idiay Borneo ken ti Purpuro ti Sulu iti pagbaetan ti Borneo ken Mindanao.

## Dagiti pagsasao
Inlasin ni Grimes (2003) dagiti siam a sasao a Sama–Bajaw.
#Balangingi (Bangingi'; Akin-amianan a Sama)
#Tengnga a Sama (Siasa Sama)
#Akiin-abagatan a Sama (Sinama)
#Pangutaran Sama
#Mapun (Kagayan)
#Yakan
#Abaknon (Inabaknon)
#Bajau nga Indones
#Bajau ti Laud nga Aplaya

Dagiti immuna a pito ket naisasao idiay rehion ti Sulu iti akin-abagatan a Filipinas. Ti Bajau nga Indones ket kangrunaan a naisasao idiay Bajaw Sulawesi kem ti Bajau ti Laud nga Aplaya idiay Sabah, Borneo. Adda dagiti nadumaduma a dialekto a mabalin a nailasin.

Imbagbaga ni Blust (2006)a ti ebidensia a ti leksiko ket mangibaga a nagtaud ti Sama–Bajaw idiay rehion ti Barito iti abagatan a daya ti Borneo, ngem saan met nga iti nabangon a grupo ti sasao a Barito. Sinurot met ti *Ethnologue* ken tumawtawag iti nagresultaan a grupo iti 'Kalatakan a Barito'.

## Dagiti nagibasaran
Sasao a Banggi

Ti **sasao a Banggi** (ammo pay a kas *Bangay*) ket dagiti paris ti pagsasao ti Bonggi ken Molbog, a naisasao idiay Sabah, Borneo, idiay Palawan, Filipinas, ken kadagiti pagbaetanda nga isla.

## Dagiti nagibasaran

*K. Alexander Adelaar and Nikolaus Himmelmann, *The Austronesian languages of Asia and Madagascar.* Routledge, 2005.
Pagsasao a Bonggi

Ti **pagsasao a Bonggi** (Banggi) ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio a naisasao idiay Sabah, Malaysia.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Belait

Ti **pagsasao a Belait**, wenno **Lemeting**, ket ti pagsasao a Malayo-Polinesio ti Brunei ken ti kaarruba a Malaysia. Daytoy ket naisasao kadagiti purok dagiti distrito ti Belait ken Tutong. Adda dagiti nakarkulo a 700 nga agsasao idi 1995.

## Pannakaidasig
Ti Belait ket kabagian dagiti pagsasao a Miri, Kiput ken Narum ti Sarawak. Daytoy ket naikeddeng a paset ti Akinbabab a subgrupo ti Baram ti sasao nga Amianan a Sarawak.

## Dagiti dialekto
Adda dagiti uppat nga agsinnaranay a maawatan a dialekto ti Belait. Dagitoy ket naisasao kadagiti dua a nangruna a rehion:
* Kadagiti purok ti Kuala Balai ken Labi
* Idiay subdistrito ti Kiudang ti Tutong
Dagiti naisangayan a dialekto ti Belait – Metting ken Bong – ket naisasaoda iti kaunegan ti purok ti Mungkom, Kiudang. Adda dagiti bassit unay nga agsasao bassit kadagiti ania man a dialekto.

## Dagiti nagibasaran
Sasao nga Amianan a Sarawakano

Ti **sasao nga Amianan a Sarawakano** ket dagiti grupo ti sasao nga Austronesio a naisasao idiay akin-amianan a daya a parte ti probinsia ti Sarawak, Borneo, ken insingasing babaen ni Blust (1991, 2010).

;Sasao nga Amianan a Sarawakano
*Kenyah
*Kelabitiko (Apo Duat)
*Berawan – Akinbaba a Baram
**[[Pagsasao a Bintulu|Bintulu]]*

Manginayon ti *Ethnologue 16* ti Punan Tubu a kas maysa a maipayinayon a sanga, ken mangibagbaga a ti Bintulu ket mabalin a kaasitgan iti Baram.  Ti sasao a Melanau–Kajang ket naikkat iti Blust idi 2010.

## Dagiti nagibasaran

*K. Alexander Adelaar and Nikolaus Himmelmann, *The Austronesian languages of Asia and Madagascar.* Routledge, 2005.
Pagsasao a Lubu

Ti **pagsasao a Lubu** ket ti pagsasao a Malayo a naisasao idiay isla ti Sumatra iti Indonesia. Daytoy ket napalikmutan kadagiti agsasao iti Batak Mandailing.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Bengkulu

Ti **Bengkulu** wenno **Tengnga a Malayo**, ket ti pagsasao a Malayo a naisasao idiay isla ti Sumatra ti Indonesia, idiay likmut ti siudad ti Bengkulu. Daytoy ket as-asideg a kabagian dagiti sabali a karuay ti Malayo idiay Sumatra a kas ti Col, Malayo Jambi ken Malayo Palembang ken ti pay Minangkabau a naisasao iti kaarruba a Laud a Sumatra ngem iti Rejang, a naisasao pay iti probinsia.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Malayo Berau

Ti **pagsasao a Malayo Berau**, wenno **Berau**, ket ti maysa a pagsasao nga Austronesio nga insasao babaen dagiti tattao a Berau idiay Rehensia ti Berau, Daya a Kalimantan, Indonesia.Segun ti Ethnologue idi 2007 adda dagiti agarup a 11,200 nga agsasao iti Malayo Berau.

## Dagiti nagibasaran
Malayo Jambi

Ti **Malayo Jambi** (Malayo Jambi: **Baso Jambi**, Indones: **Bahasa Jambi** wenno **Bahasa Melayu Jambi**) ket ti pagsasao a Malayo a naisasao idiay Probinsia ti Jambi, Indonesia. Daytoy ket asideg a kabagian ti Malayo Palembang iti kaarrubana nga Abagatan a Sumatra ken Malayo Bengkulu iti Probinsia ti Bengkulu.

## Dagiti nagibasaran

*Yanti; Tadmor, Uri; Cole, Peter; Hermon, Gabriella. 2015. *Critò Kitò: A collection of Jambi stories in the Seberang Dialect*. Jakarta: Masyarakat Linguistik Indonesia [Indonesian Linguistic Society].  [*Includes word list*.]

## Dagiti akinruar a silpo
*Tradisional a Malayo Jambi
Malayo Kutai

Ti **Malayo Kutai** ket ti  lugar ti dialekto ti pagsasao a Malayo nga insasao babaen dagiti tattao a Kutai, nga agtateng idiay igid ti Karayan Mahakam iti Borneo. Isuda ti kangrunaan nga agtataeng idiay kadagiti Rehensia ti  Laud a Kutai, Kutai Kartanegara, ken Daya a Kutai.

Baasit ti literatura a napataud iti Kutai iti las-ud ti panawen ti administrasion ti Sultanato ti Kutai Kartanegara a ti kaaduan a naisursurat ket iti Malayo iti sinuratan a Jawi.

Dagiti tallo a dialekto, nga adda laeng iti bassit a panagsinnaranay a pannakaawat, ket ti Tenggarong, Kota Bangun, ken Estuario Ancalong.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Musi

Ti **Musi**, ammo  pay a kas **Malayo Palembang**, **Basa Pelembang Sari-sari** ken **Sekayu**, ket ti pagsasao a Malayo nga insasao babaen dagiti agarup a 3 riwriw nga agtateng iti metropolitano a lugar ti Palembang (ti kapitolio ti Abagatan a Sumatra, Indonesia) ken ti kaarrubayan a lugar.  Kadagiti kaudian a panawen, ti pagsasao a Malayo Palembang ket nagbalinen a *[[lingua franca]]* iti probinsia ti Abagatan a Sumatra, urayno ti Abagatan a Sumatra ket addaan met kadagiti sabali a rehional a pagsasao ken dagiti dialekto. Ti Palembang ket adu a naimpluensian babaen ti Habanes, gapu ta dagiti umuna nga agsasao ket magtaudda manipud idiay Demak, Tengnga a Java idi maika-18 a siglo.

## Dagiti nagibasaran
Malayo Larantuka

Ti **Malayo Larantukay** ket ti kontak a karuay ti Malayo a naisasao idiay ket iti likmut ti siudad ti Larantuka idiay isla ti Flores, Indonesia, ken kadagiti dua nga enclave a purok ti Wure idiay isla ti Adonara (iti ballasiw ti akikid a lingsat manipud iti Larantuka) ken dagiti uppat a purok ti Luek Konga Bay, iti agarup a 40 kilometro iti daya ti Larantuka idiay Flores, ken agserbi a kas as a lingua franca iti akindaya nga ungto ti Flores ken dagiti kaarrubayan nga isla.

## Dagiti nagibasaran
Dagiti pagsasao ti Indonesia

Ad-adu ngem 70 dagiti sibibiag a pagsasao a naisasao idiay Indonesia. Kaaduan kadagitoy ket tagikua ti pamilia ti pagsasao nga Austronesio, nga agraman iti bassit a naisasao pay a sasao a Papuano. Ti opisial a pagsasao ket ti Indones (lokala nga ammo a kas*Bahasa Indonesia*),  ti karuay ti Malayo, a naus-usar iidi iti purpuro, — ken nakaro a nagbulbulod manipud kadagiti lokal a  **pagsasao ti Indonesia** a kas ti Habanes, Sundanes ken Minangkabau. Ti pagsasao nga Indones ket kangrunaa a naus-usar iti komersio, administrasion, edukasion ken midia, ngem kaaduan kadagit Indones ket agsasaoda kadagiti sabali a pagsasao, a kas ti Habanes, a ka ti umuna a pagsasaoda. 

Gapu ta ti Indonesia ket mangbigbig laeng iti maysa nga opisial a pagsasao, dagiti sabali a pagsasao ket saan a mabigbigan iti nailian nga agpang wenno rehional nga agpang, isu a mangaramid ti Habanes ti kaaduan a naisasao a pagsasao nga awanan iti kasasaad nga opisial, ken ti Sundanes ket ti maikadua iti listaan (malaksid kadagiti dialekto nga Insik).

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Grapo ti etnolingguistika ti Indonesia
* Dagiti mapa ti lingguistika ti Indonesia
* Mano a tattao ti agsasao iti Indones?
Malayo Bangka

Ti **Malayo Bangka** wenno Bangka ket ti pagsasao a Malayo a naisasao idiay Indonesia, a naipangpangruna idiay Isla ti Bangka iti Is-isla Bangka–Belitung ti Sumatra. Adda dagiti nadumaduma a dialekto ti Malayo Bangka , mairaman ti Mentok, Belinyu, Sungailiat, Koba, Toboali, ken Lom (Belom, Mapor). Ti komunidad ti Lom ket naisinada a nagtataeng manipud iti sapsap a Malayo ken ammo a mataltallikud iti Islam. Ti Malayo Bangka ket addaan iti naisangayan a bokabulario, gramatika ken ponolohia manipud kadagiti sabali a sasao a Malayo.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Kaur

Ti **pagsasao a Kaur** (Ka’ur) ket ti pagsasao a Malayo a naisasao idiay akin-abagatan a daya nga aplaya ti isla ti Sumatra idiay Indonesia. Daytoy ket narigat a maawatan dagiti agsasao iti kaaruba a Tengnga a Malayo (Bengkulu). Adu kadagiti agsasao ket animista.

## Dagiti nagibasaran