Pagsasao a Betawi

Ti **Malayo Betawi**, ammo pay a kas **Malayo Jakarta** wenno **Malayo Batavia**, ket ti pagsasao nga insasao ti tattao a Betawi idiay Jakarta, Indonesia. Daytoy ti patneng a pagsasao dagiti agarup a 5 a riwriw a tattao; narigat a maammuan ti husto a bilang dagiti agsasao gapu ti di nalawag a panagusar ti nagan ti pagsasao.

Ti Betawi ket maysa a Kreol a naibatay iti Malayo, ken asideg a kabagian ti pagsasao a Malayo. Ti pagsasao a Betawi ket addaan iti adu a gatad kadagiti binulod a balikas iti Insik a Hokkien, Arabiko, Portuges, ken Olandes.  Sinukatan daytoy ti nasapsapa a Betavia a naibatay iti kreol a Portuges a Mardijker.  Ti umuna a persona pangsandi iti *gue* (siak) ken ti maikadua a persona iti *lu* (sika) ken dagiti numeral a kas ti *cepek* (sangagasut), *gopek* (lima gasut), ken *seceng* (sangaribo) ket nagtaud manipud iti Hokkien, bayat a dagiti balikas ti *ente* (sika) ken *ane* (siak) ket naalada manipud iti Arabiko. Ti Malayo Cocos ,ti maysa a kreol a Malayo a naisasao idiay Is-isla Cocos (Keeling), Australia ken Sabah, Malaysia ket naala manipud iti nasapsapa a porma ti Malayo Betawi.

Ita nga aldaw, ti Malayo Betawi ket nadayeg nga impormal a pagsasao idiay Indonesia ken naus-usar a as batayan ti slang nga Indones ken kadawyan a naisasao kadagiti soap opera ti telebision idiay Jakarta. Ti nagan a *Betawi* ket nagtaud manipud iti Batavia, ti opisial a nagan ti Jakarta idi las-ud ti panawen ti Daya nga India ti Olandes.

## Dagiti nagtaudan
Napadur-as ti Betawi a kas naibatay iti Malayo a kreol a dagiti mangisasao ket dagidi kaputotan ti lallaki nga Insik ken babbai a Balines idiay Batavia. Naipagbaliwen dagitoy a kaputotan iti Islam ken nagsasaoda iti pidgin nga idi kuan ket nagbalin a kreol, ken kalpasan naikkat ti kina-kreolna babaen ti panangiraman dagiti adu nga elemento manipud iti Habanes ken Sundanes (Uri Tadmor 2013).

## Dagiti dialekto
Nabingbingay ti Malayo Betawi kadagiti dua a nangruna a dialekto
* Dialekto a **Kota Betawi**: Kasisigud a naisasao iti kaunegan ti Jakarta nga agraman iti kadawyan a napigsa nga *e* a kas ti (ti *ada* ket agbalin nga *ade*).
* Dialekto nga **Udik Betawi**:  Kasisigud a naisasao idiay suburbano a Jakarta, Tangerang, Banten, ken ti Bogor ken Bekasi idiay Laud a Java. Daytoy ket addaan iti napigsa nga *a* a kas ti (*ada*, maibalikas a kas *adah*).

Ti sabali pay a karuay ti Udik Betawi ket tinawtawagan iti *Ora Betawi*, a nakaro idi a naimpluensiaan babaen ti Habanes.

Insasao pay laeng ti Betawi babaen dagiti laklakay a kaputotan kadagiti dadduma a lokasion kadagiti kaarrubayan ti Jakarta, a kas ti Kampung Melayu, Pasar Rebo, Pondok Gede, Ulujami, ken Jagakarsa.

Adda maysa a signipikante a komunidad ti Insik nga agtataeng iti arrubayan ti Tangerang a tinawtawagan iti *[[Insik a Benteng|Cina Benteng]]*, a nagsardengdan nga agsasao ti Insik ken agsasaoda itan iti Malayo Betawi.

Dagiti pagarigan:
* *aye (kota), sayah (udik), gue (impormal)* : Sika
* *lu* (impormal wenno intimado) : sika
* * iye* (napigsa nga e, saan a schwa a kas ti Malaysiano), *iyah* : wen
* *kagak, ora* (karuay ti *udik* ken ti impluensia a Habanes) : saan
* *Encing mo pegi kemane?* : Papanam koma, mam?
* *Dagangan aye udeh bures, dah* : Nalakon dagiti kukuak.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*Dokumentasion ti Betawi