Oryza

Ti ***Oryza*** ket ti henero dagiti mula iti pamilia ti ruot. Mangiraman daytoy kadagiti nangruna nga apit ti makan a bagas (sebbangan ti *[[Oryza sativa]]* ken *[[Oryza glaberrima]]*). Natayag nga agtubo dagiti kameng ti henero, ruruot iti kalugnakan, nga agtubo iti katayag aginggana iti 1–2&nbsp;m; mangiraman ti henero ti tinawen ken perenial a sebbangan.

Mabirukan ti *Oryza* iti tribu ti Oryzeae, a morpolohiko a mailasin babaen ti bugbugtong a sabong a kuntirad a ganggani a malappedan dagiti taep. Iti *Oryza*, dua a lupes a lemma a mangisimulado kadagiti taep. Ti tribu ti Oryzeae ket adda iti subpamilia ti Ehrhartoideae,  ti maysa a grupo dagiti tribu ti Poaceae nga agraman kadagiti agpada a naisangayan a langa ti akin-uneg nga anatomia ti bulong. Ti kakarkarnaan a pakailasinan ti bulong iti daytoy a pamilia ket dagiti selula ti ima ken dagiti selula a naidekket a mabirukan kadagiti bulongda.

Iti kaunegan ti henero ti *Oryza*, mabalin a mabingbingay dagiti sebbangan babaen ti kita dagiti henomada. Mangiramanda ti diploid (2n&nbsp;=&nbsp;24) AA iti naimuyongan a pagay, BB, CC, EE, FF ken GG ken ti pay tetraploid (4n&nbsp;=&nbsp;48) BBCC, CCDD, HHJJ, HHKK ken KKLL. Dagiti sebbangan iti isu met laeng a kita ti henoma ket nalakada maiyallatiw, bayat a ti mangihibrido kadagiti nadumaduma a kita ket makasapul iti pamay-an a kas ti embryo rescue.

Ti maysa a sebbangan, ti pagay ti Asia (''O. sativa''), ket mangipaay iti 20% iti sangalubongan a bukbukel ken maysa nga apit ti makan a nangruna iti sangalubongan. Nabingbingay ti sebbangan kadagiti dua a subgrupo iti kaunegan ti henero.

## Dagiti sebbangan
Adda dagiti sumurok a 300 a nagnagan a naisingasing para iti sebbangan, subsebbangan, ken dagiti sabali nga impraespesipiko a takso iti kaunegan ti henero. Di agtunos dagiti naipablaak a taudan no mano kadagitoy ti nasken a mabigbig a kas naiduma a sebbangan. Suroten ti sumaganad ti World Checklist a tinartaripato babaen ti Kew Garden iti Londres.
* *[[Oryza australiensis]]* (EE) – Australia
* *[[Oryza barthii]]* (AA) – tropikal nga Aprika
* *[[Oryza brachyantha]]* (FF) – tropikal nga Aprika
* *[[Oryza coarctata]]* (KKLL) – India, Pakistan, Banglades, Myanmar
* *[[Oryza eichingeri]]* (CC) – tropikal nga Aprika, Sri Lanka
* *[[Oryza glaberrima]]* (AA) – pagay ti Aprika – tropikal nga Aprika
* *[[Oryza grandiglumis]]* (CCDD) – Brasil, Venezuela, Guiana a Pranses, Colombia, Peru, Bolivia
* *[[Oryza latifolia]]* (CCDD) – Latin nga Amerika ken West Indies manipud iti Sinaloa ken Luba aginggana iti Arhentina
* *[[Oryza longiglumis]]* (HHJJ) – Baro a Guinea
* *[[Oryza longistaminata]]* (AA) – Madagascar, tropikal ken akin-abagatan nga Aprika
* *[[Oryza meyeriana]]* (GG) – Tsina, Subkontinente Indiano, Abagatan a daya nga Asia
* *[[Oryza minuta]]* (BBCC) – Himalaya, Abagatan a daya nga Asia, Baro a Guinea, Akin-amianan a Teritorio ti Australia
* *[[Oryza neocaledonica]]* (GG) – Baro a Caledonia
* *[[Oryza officinalis]]* (CC) – Tsina, Subkontinente Indiano, Abagatan a daya nga Asia, Baro a Guinea, Australia
* *[[Oryza punctata]]* (BB) – Madagascar, tropikal ken akin-abagatan nga Aprika
* *[[Oryza ridleyi]]* (HHJJ) – Abagatan a daya nga Asia, Baro a Guinea
* *[[Oryza rufipogon]]* (AA) – brownbeard wenno nalabbasit a pagay – Tsina, Subkontinent Indiano, Abagatan a daya nga Asia, Baro a Guinea, Australia
* *[[Oryza sativa]]* (AA) – pagay ti Asia – Tsina, India, Hapon, Abagatan a daya nga Asia; naturalisado kadagiti adu a lugar
* *[[Oryza schlechteri]]* (HHKK) – Baro a Guinea

; Dati a nairaman
Adu itan kadagiti sebbangan a naikeddeng a nasaysayaat a maikabil kadagiti sabali a henero: *[[Echinochloa]] [[Leersia]] [[Maltebrunia]] [[Potamophila]] [[Prosphytochloa]] [[Rhynchoryza]]*

## Dagiti nagibasaran