open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sasao a Tengnga a Nicobares

Ti **sasao a tengnga a Nicobares** ket ti grupo ti sasao a Nicobares nga insasao babaen dagiti 10,000 a tattao (manipud iti senso idi 2001) iti Is-isla Nicobar. Dagiti karuay a naisasao kadagiti nadumaduma nga isla malaksid iti Trinket ket saanda nga agsisinnaranay a maawatan, ken maikeddengda a sabali a pagsasao:
*Nancowry (Nankwari)
*Camorta (Kamorta)
*Katchal (Tehnu)

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Nancowry

Ti **pagsasao a Nancowry** (Nancoury, Nankwari) ket ti pagsasao a Nicobares a naisasao idiay Tengnga nga Is-isla Nicobar. Daytoy ket saan nga agsinnaranay a maawatan kadagiti sabali a sasao a Tengnga Nicobares.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Mah Meri

Ti **pagsasao a Mah Meri**, ammo pay a kas **Besisi** ken **Betise’**, ket ti maysa nga aborihinal a pagsasao a Mon–Khmer a naisasao idiay Malaya. Daytoy laeng ti kasta a pagsasao a naisasao iti aplaya, idiay Malaka iti ruar ti kapitolio ti Kuala Lumpur. Umad-adu ti bassit a bilang dagiti agsasao. Ti diksionario ti pagsasao a Mah Meri nabiit nga insurat babaen ni Nicole Kruspe.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
*  Mah Meri iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI 
* ELAR archive of Dagiti material ti dokumentasion ti pagsasao a Mah Meri (ken Ceq Wong)
Pagsasao a Car

Ti **pagsasao a Car** ket ti kaaduan a naisasao a sasao a Nicobaresa naisasao idiay Is-isla Nicobar ti India.

Uray no adayo a kabagian ti Bietnamis ken Khmer, daytoy ket tipolohiko nga ad-adu a kabagian ti asideg a sasao nga Austronesio a kas ti Nias ken Acehnes a pakaipormaanna daytoy iti lingguistiko a lugar.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao nga Akin-abagatan a Nicobares

Ti **pagsasao nga Akin-abagatan a Nicobares**, ket ti pagsasao a Nicobares, a naisasao idiay Akin-abagatan nga Is-isla Nicobar ti Bassit a Nicobar (Ong), Nalatak a Nicobar (Lo'ong), ken dagiti dua a bassit a kaarruba nga isla ti Kondul (Lamongshe) ken Pulo Milo (Isla Milo ). Ti tunggal maysa ket mabalin nga addaan iti bukod a dialekto.

## Pannakaiwarwaras
Inreporta ni Parmanand Lal (1977:23) dagiti 11 Nicobarese a purok nga addaan kadagiti 192 a dagup ti tattao, ken mabirukan daytoy iti kaaduan nga igid ti akinlaud nga aplaya ti Isla Nalatak a Nicobar. Ti purok Pulo-babi ket isu idi ti lugar ti ekstensibo nga etnograpiko a panagadal ni Lal.

*Pulo-kunyi
*Kopenhaiyen
*Kashindon
*Koye
*Pulo-babi
*Batadiya
*Kakaiyu
*Pulo-pucca
*Ehengloy
*Pulo-baha
*Chinge

Inreporta pay ni Lal (1977:104) ti kadda dagiti nadumaduma a purok ti Shompen iti interior ti Isla Nalatak a Nicobar.
*Dakade (10&nbsp;km iti amianan a daya ti Pulo-babi, ti purok ti Nicobares; 15 a tattao ken 4 a kalapaw)
*Puithey (16&nbsp;km iti abagatan a daya ti Pulo-babi)
*Tataiya (tinagtagitao babaen ti grupo ti Shompen ti Karayan Dogmar, nga immalis manipud iti Tataiya idiay Pulo-kunyi idi baetan ti 1960 ken 1977)

## Kitaen pay
*Pagsasao a Shompen, a naisasao pay idiay Nalatak a Nicobar

## Dagiti nagibasaran
Sasao a Peariko

Ti **sasao a Peariko** ket ti grupo dagiti naisagmak a pagsasao iti Akindaya a sanga ti Mon–Khmer ti pamilia ti pagsasao ti Austroasiatiko, nga insasao babaen ti tattao a Pear (ti Por, ti Samré, ti Samray, ti Suoy,ken ti Chong) nga agtataeng iti akinlaud a Cambodia ken akin-abagatan a daya a Tailandia.

## Pannakaidasig
Insingasing ni Paul Sidwell ti sumaganad a pannakaidasig ti sasao a Peariko iti (Sidwell 2009:137), ti nasintesado a panagusig manipud iti Headley (1985), Choosri (2002), Martin (1974), ken Peiros (2004) Biningbingayna ti Peariko kadagiti dua a nangruna a sanga (Pear ken Chong), ken ti Chong ket nabingbingay pay kadagiti uppat a grupo.

***[[Pagsasao a Pear|Pear]]** ti Kompong Thom (Baradat ms.)
*Chong
**Akin-abagatan
*****[[Pagsasao a Suoy|Suoi]]** ti Kampong Speu (Pannetier ms., Baradat ms.)
*****[[Pagsasao a Sa'och|Saoch]]**, dagiti dua a dialekto:
*****Chung* ti Cambodia – Phum Veal Renh, Distrito ti Prey Nob iti Kampong Som (Isara Chooseri 2007), (Pannetier ms.)
*****Chung* ti Tailandia – Kanchanaburi (Isara Chooseri 2007)
**Western (**[[Pagsasao a Chong|Chong]]**)
****Chong* ti Chantaburi (Baradat ms.)
***(Sanga)
*****Chong həəp* (Martin 1974)
*****Khlong Phlu Chong* (Siripen Ungsitibonporn 2001)
***(Sanga)
*****Chong lɔɔ* (Martin 1974)
*****Wang Kraphrae Chong* (Siripen Ungsitibonporn 2001)
*****Chong* (Huffman 1983)
**Tengnga (**[[Pagsasao a Samre|Samre]]**)
****Samre* ti Pursat
****Samre* (Pornsawan Ploykaew 2001)
****Chong* (Baradat ms.)
****[[Pagsasao a Kasong|Kasong]]* (Noppawan Thongkham 2003), historikal a tinawtawagan iti, *Chong ti Trat* (Pannetier ms., Isarangura 1935)
**Akin-amianan (**[[Pagsasao a Somray|Somray]]**)
****Somray* ti Battambang (Baradat ms.)
****Somre* ti Siem Reap [awanen] (Moura 1883)

## Dagiti nota

* Sidwell, Paul (2009). *Classifying the Austroasiatic languages: history and state of the art*. LINCOM studies in Asian linguistics, 76. Munich: Lincom Europa.

## Dagiti silpo ti ruar
* Proyekto ti SEAlang: Sasao a Mon–Khmer. Ti Sanga a Peariko
* Dagiti balikas a bokabulario ti Pear ken Por
Pagsasao a Pear

Ti **pagsasao a Pear** ket ti maysa a naisagmak a pagsasao a Mon-Khmer ti Cambodia. Ti Pear ket naisasao kaadgiti 3–4 a purok ti Distrito ti Rovieng, Probinsia ti Preah Vihear, Cambodia (*Ethnologue*).

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Suoy

Ti **pagsasao a Suoy** ket ti maysa a naisagmak a pagsasao a Peariko ti Cambodia nga insasao dagiti bumasmassiten a bilang ti tattao, a naipangpangruna dagiti manakman. Daytoy ket naisasao idiay Probinsia ti Kampong Speu ken Probinsia ti Pursat, idiay lugar ti Phumi Krang Trachak (*Ethnologue*).

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Sa'och

Ti **pagsasao a Sa'och** (, ammo pay a kas "Sauch") ket ti maysa a naisagmak ken ganggani nga awanen a pagsasao a Peariko ti Cambodia ken Tailandia a sagpaminsan laeng nga insasao babaen dagiti bumasmassiten a bilang dagiti manakaman. Adda dagiti dua a dialekto, ti maysa ket naisasao idiay purok ti Veal Renh, Distrito ti Prey Nob, Probinsia ti Sihanoukville (dati nga ammo a kas ti Probinsia ti Kampong Som), Cambodia ken ti sabali ket idiay Probinsia ti Kanchanaburi, Tailandia.

## Dagiti nagibasaran
*
*
*
*

## Dagiti nota
Pagsasao a Samre

Ti **pagsasao a Samre** (), ket ti gangani nga awanen a pagsasao a Peariko ti Tailandia ken, dati idi nga idiay Cambodia. Ti pagsasao ket nalawag nga awanen idiay Cambodia,ngem ti panagsukisok idi 1998 ket nakabiruk kadagiti 20–30 nga agsasao idiay Subdistrito ti Nonsi, Distrito ti Bo Rai, Probinsia ti Trat, Tailandia ken  ti karkulo dagiti makabael nga agsao ket 200.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Chong

Ti **pagsasao a Chong**, (Tailandes: ภาษาชอง) wenno **Akinlaud a Chong** (mailetra pay a kas *Chawng, Shong, Xong*), ket ti maysa a naisagmak a pagsasao a naisasao idiay Cambodia ken ti akin-abagatan a daya a Tailandia. Daytoy ket Akinlaud a pagsasao a Peariko ti pamilia ti pagsasao a Mon–Khmer.

## Adu pay a mabasbasa
*Isarangura, N. N. (19XX.). *Vocubulary of Chawng words collected in Krat Province*. [S.l: s.n.].
*DiCanio, C.T. (2009) The Phonetics of Register in Takhian Thong Chong, Journal of the International. Phonetic Association, 39(2): 162–188

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Somray

Ti **pagsasao a Somray**, wenno **Akin-amianan a Chong**, ket ti pagsasao a Peariko ti Cambodia. Naisasapo pay laeng ti dialekto ti Battambang, bayat a ti Siem Reap (mailetra a kas **Somre** iti literatura) ket awanen.

## Heograpikal a pannakaiwarwaras
Naisasao ti Somray kadagiti sumaganad a lugar idiay Cambodia (*Ethnologue*).
*Probinsia ti Battambang: iti lugar ti Phumi Chhak Rokar
*Probinsia ti Koh Kong: iti adayo nga amianan
*Probinsia ti Pursat: dagiti dua a luagr 2, iti amiaman ken daya ken iti laud ti Phum Tasanh, ken karayan Tanyong iti likmut ti Phum Pra Moi

## Dagiti nagibasaran
Savu

Ti **Savu** (ammo pay a kas Sawu, Sabu, Sawoe, Havu, Hawu, Hawoe) ket ti kadakkelan a grupo dagiti tallo nga isla, a mabirukan iti tengnga pagbaetan ti Sumba ken Rote, iti laud ti Timor, iti akindaya a probinsia ti Indonesia iti Daya a Nusa Tenggara. 

## Adu pay a mabasbasa
* Fox, James. (1971)  *A working bibliography on the islands of Roti, Savu, and Sumba.*
* Fox, James J. (1972) "The Sawunese", in F. Lebar (ed.) *Ethnic Groups of Insular Southeast Asia*, 1:77-80.  New Haven, Connecticut: Human Relations Area Files Press.
* Fox, James J. (1977) *Harvest of the Palm: Ecological Change in Eastern Indonesia.* Cambridge, Massachusetts and London, England: Harvard University Press.
* Fox, James J. (1979) "The Ceremonial System of Sawu" in A. Becker and A. Yengoyan (eds.) *The Imagination of Reality: Essays on Southeast Asian Coherence Systems*. Norwood, New Jersey: ABLEX Publishing Corporation.
* Fox, James J. (1980) *The Flow of Life: Essays on Eastern Indonesia*, Harvard Studies in Cultural Anthropology

## Dagiti akinruar a silpo
*savu-raijua.com
*Turismo ti Savu-Raijua 
*http://genevieveduggan.com/
Pagsasao a Kasong

Ti **pagsasao a Kasong**, dati pay nga ammo a kas "Chong of Trat", ket ti maysa a naisagmak a pagsasao a Peariko ti pamilia ti pagsasao nga Austroasiatiko a naisasao idiay Distrito ti Bo Rai, Probinsia ti Trat ti Tailandia.

## Dagiti nagibasaran
Sumba

Ti **Sumba** () ket timaysa nga isla iti akinday nga Indonesia, daytoy ket maysa kadagiti Is-isla Basbassit a Sunda, ken adda daytoy idiay probinsia ti Daya a Nusa Tenggara. Ti Sumba ket addaan it kalawa iti , ket ti populasionna ket 656,259 segun ti senso idi 2010. Iti amianan a laud ti Sumba ket ti Sumbawa, iti amianan a daya, iti ballasiw ti Lingsat Sumba (Selat Sumba), ket ti Flores, iti daya, iti ballasiw ti Baybay Savu, ket ti Timor, ken iti abagatan, iti ballasiw ti parte ti Taaw Indiano, ket ti Australia.

## Dagiti akinruar a silpo

*
Pagsasao a Phuan

Ti **pagsasao a Phuan** ket ti pagsasao a Tai a naisasao idiay Laos, Tailandia ken Cambodia.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
*Aneksuk, B., Ruangkamnerd, A., Brebbia, C. A., & Pineda, F. D. (2010). "Dynamic of Boon Kam Fa tradition of Phuan Ethnic Group in the Thailand tourism context." Fourth International Conference on Sustainable Tourism, Ashurst, New Forest, England, 5–7 July 2010. (pp.&nbsp;411–422). WIT Press.
*Burusphat, S., Sujaritlak Deepadung, S., Suraratdecha, N. A., Patpong, P., & Setapong, P. "Language Vitality and the Ethnic Tourism Development of the Lao Ethnic Groups in the Western Region of Thailand."
Sumbawa

Ti **Sumbawa** ket ti maysa nga isla idiay Indonesia, iti tengnga ti Is-isla Basbassit a Sunda, iti Lombok iti laud, ti Flores iti daya, ken Sumba iti ad-adayo nga abagatan a daya. Daytoy ket parte ti probinsia ti Laud a Nusa Tenggara, ngem adda agdama nga addang nga inar-aramid ti gobierno ti Indonesia a mangaramid daytoy a kas bukod a probinsia.

Ti Sumbawa ket addaan iti kalawa iti (mairaman dagiti bassit nga isla) iti  (tallo a beses iti kadakkel ti Lombok) nga addaan iti agdama a populasion (Enero 2014) iti agarup a 1.39 a riwriw.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo

*Pagpasiaran ti Turista iti Sumbawa 
*Laud a Nusa Tenggara
Sasao a Moniko

Ti **sasao a Moniko** ket ti sanga ti pamilia ti pagsasao ti Austroasiatiko a nagtaud manipud iti Daan a Monik ti pagarian ti Dvaravati nga itan ket ti tengnga a Tailandia. Ti tattao a Nyahkur ket agtultuloy a nagdagus manipud iti dayta a pagarian, bayat a dagiti Mon ket kaputotan dagiti napan iti Pegu kalpasan ti maika-11 a siglo a panagrukma ti Khmer iti Dvaravati.

## Pannakaidasig
Insingasing ni idwell (2009:114) ti sumaganad a pannakaidasig ("stammbaum") para iti Moniko, a mangisintesado kadagiti napalabas a pannakaidasig manipud da Therapan L-Thongkum (1984) ken Diffloth (1984).

*Daan a Mon / Proto-Moniko
**Nyah Kur
***Amianan
***Tengnga
***Abagatan
**Akintengnga Mon
***Literario a Mon
***Mon Ro: Akin-amianan unay a dialekto, a naisasao idiay lugar ti Pegu-Paung-Zingyaik
****Karuay ti Laud a Mon Ro: Naisasao manipud iti amianan ti Martaban aginggana iti Thaton
****Karuay ti daya Mon Ro: Naisasao idiay bassit a lugar ti abagatan nga igid ti Karayan Gyaing
***Mon Rao: Naisasao iti likmut tiMoumein, ken aginggana kadagiti adu a kilometro iti abagatan iti Tavoy
****Amianan a Mon Rao
****Mon iti lugar ti Kamawet
****Abagatan a Mon Rao
****Ye Mon Rao: Daytoy ti akin-abagatan unay a karuay ti Mon.
***Thai Mon (panaglalaok iti Mon Ro ken Mon Rao)

## Kitaen pay
*Sasao a Mon–Khmer
*Pagsasao a Mon
*Pagsasao a Nyah Kur

## Dagiti nota

## Dagiti nagibasaran
* Sidwell, Paul (2009). *[https://www.academia.edu/1540105/Classifying_the_Austroasiatic_languages_history_and_state_of_the_art Classifying the Austroasiatic languages: history and state of the art] *. LINCOM studies in Asian linguistics, 76. Munich: Lincom Europa.

## Adu pay a mabasbasa
* *Monic language studies*. (1984). Bangkok, Thailand: Chulalongkorn University Print. House.

## Dagiti akinruar a silpo
*Proyekto ti SEAlang: Sasao a Mon–Khmer: Ti sanga a Moniko
Sasao a Waiko

Ti **sasao a Waiko** ket naisasao idiay Estado ti Shan, Burma, iti Akin-amianan a Tailandia ken iti probinsia ti Yunnan, Tsina.

## Pannakaidasig
Inaramid manen ni Gérard Diffloth ti Proto-Waiko iti maysa a papel idi 1980. Ti panangidasigna ket kas ti sumaganad (Sidwell 2009). (Nota: Dagiti agmaymaysa a pagsasao ket naipakita iti *italiko*.)

*Waiko
**Samtau (kanungpalan a nanaganan iti "Blang" babaen ni Diffloth)
****Samtau*
**Wa–Lawa–La
***Maitutop a Wa
*****[[Pagsasao a Wa|Wa]]*
***Lawa
*****Bo Luang*
*****Umphal*

Dagiti kaudian a naduktalan a Meung Yum ken Savaiq ti Estado ti Shan, Burma ket maitagikua pay iti rimpuok ti pagsasao a Wa.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
*Sidwell, Paul. 2009. *[https://www.academia.edu/1540105/Classifying_the_Austroasiatic_languages_history_and_state_of_the_art Classifying the Austroasiatic languages: history and state of the art] *. LINCOM studies in Asian linguistics, 76. Munich: Lincom Europa.
Sasao a Khasi–Khmuiko

Ti **sasao a Khasi–Khmuiko**ket ti nangruna a sanga ti pamilia ti pagsasao ti Austroasiatiko ti Abagatan a daya nga Asia iti panangidasig babaen ni Diffloth (2005).

## Dagiti pagsasao
Ti laeng maitutop a pannakaidasig ti Austroasiatiko kadagiti kaudian a tawen ket ti inaramid babaen ni Diffloth (2005), a mangbingbingay iti konseptona idi 1974 iti Mon–Khmer, a nagresultaan ti Khasi–Khmuiko ken Nuklear a Mon–Khmer (kitaen. Ti sasao a Khasi–Khmuiko ket kas dagiti sumaganad:

Nupay kasta, inpalpalagip ni Sidwell (2009, 2011) a ti Khmuiko ken Pakaniko (wenno ti laeng Mangiko) ket agparangda a dagiti nawaya a sanga, ken ti laeng umiso a koneksion ket ti Khasi–Palaungiko.

Naisuppiatan ti gay-at ti kaudian a naipalawag a sanga a Pakaniko, nga adda sangkabassit a mangiraman ti sasao a Mangiko ken dadduma a mangikabil kadagita iti Palaungiko.

## Dagiti nota

## Dagiti nagibasaran
*Diffloth, Gérard 2005. "The contribution of linguistic palaeontology and Austroasiatic". in Laurent Sagart, Roger Blench and Alicia Sanchez-Mazas, eds. *The Peopling of East Asia: Putting Together Archaeology, Linguistics and Genetics.* 77–80. London: Routledge Curzon.
Pagsasao a Nyah Kur

Ti **pagsasao a Nyah Kur** ket ti maysa a pagsasao nga Austroasiatiko nga insasao babaen dagiti natidda a tattao a Mon ti Dvaravati, ti tattao a Nyah Kur, nga agtataeng iti agdama nga aldaw a Tailandia.  Daytoy ket ammo a kas *Chao-bon* () iti Tailandes.

## Pannakaiwarwaras
Ti Nyah Kur ket insasao babaen dagiti bassit a ribo a tattao idiay tengnga ken akin-amianan a daya a probinsia (Sidwell 2009:113-114). Segun kenni Premsrirat (2002), adda dagiti 4,000 aginggana iti 6,000 nga agsasao iti Nyah Kur, ti kaaduan ket agtataeng idiay Probinsia ti Chaiyaphum. Nakaro a naisagmak dagiti akin-amianan a dialekto ti Probinsia ti Phetchabun.

;Dagiti akin-abagatan a dialekto
*Probinsia ti Chaiyaphum
*Probinsia ti Nakhon Ratchasima (Distrito ti Dan Khun Thot, Distrito ti Pak Thong Chai, ken Distrito ti Khong)

;Dagiti akin-amianan a dialekto
*Probinsia ti Phetchabun (Ban Thaduang, kspy.)
*Probinsia ti Phitsanulok (Distrito ti Nakhon Thai)

## Pannakaidasig
Asideg nga agkabagian ti Mon ken Nyah Kur gapu ta isuda laeng dagiti pagsasao iti sanga a Moniko ti pamilia ti pagsasao a Mon–Khmer.

## Adu pay a mabasbasa
*Premsrirat, Suwilai. 2002. "The Future of Nyah Kur." Bauer, Robert S. (ed.) 2002. *Collected papers on Southeast Asian and Pacific languages*. Canberra: Pacific Linguistics.
*Theraphan L. Thongkum. (1984). *Nyah Kur (Chao bon)–Thai–English dictionary*. Monic language studies, vol. 2. Bangkok, Thailand: Chulalongkorn University Printing House. 
*Memanas, Payau (1979). *A description of Chaobon: an Austroasiatic language in Thailand*. Mahidol University MA thesis.

## Dagiti nagibasaran

*Diffloth, G. (1984). *The Dvaravati Old-Mon language and Nyah Kur*. Chulalongkorn University Printing House, Bangkok. 
*Huffman, F.E. (1990). *Burmese Mon, Thai Mon and Nyah Kur: a synchronic comparison* Mon–Khmer studies 16-17, pp.&nbsp;31–64
*Sidwell, Paul (2009). *Classifying the Austroasiatic languages: history and state of the art*. LINCOM studies in Asian linguistics, 76. Munich: Lincom Europa.

## Dagiti akinruar a silpo
*''Panagrang-ay ti Moderno a Mon ken Nyah Kur'' Paul Sidwell, Australian National University (naala idi Mayo 11, 2006) 
*Ababa a pagtungtungan iti SEALANG a maipanggep iti panagrang-ay ti Mon ken Nyah Kur manipud iti Daan a Mon (naala idi Mayo 11, 2006)
Sasao a Palaungiko

Dagiti gangani a tallopulo a **sasao a Palaungiko** wenno **sasao a Palaung–Wa** manipud iti sasao nga Austroasiatiko.

## Pannakaidasig

### Diffloth & Zide (1992)
Ti pamilia ti Palaungiko ket mairaman ti saan a basbassit a tallo a sanga, nga agraman pay dagiti saan a nalawag a puesto dagiti dadduma pagsasao. Kas pagarigan ti Lamet, ket sagpaminsan a naidasdasig a kas sabali a sanga. Ti sumaganad a pannakaidasig ket surotenna iti Diffloth & Zide (1992), a kas naibagbaga iti Sidwell (2009:131).

*Akinlaud a Palaungiko (Palaung–Riang)
**Palaung
***Shwe (Balitok a Palaung, De'ang)
***De'ang
***Pale (Pirak a Palaung, Ruching)
***Rumai
**Riang
***Maitutop a Riang, Yinchia
***? Danau (mabalin nga iti Palaung–Riang)
*Akindaya a Palaungiko
**Angkuiko
***Angku
***Hu
***Kiorr
***Kon Keu
***Man Met
***Mok
***Samtao (Samtau)
***Tai Loi
***U (Pouma)
**Lametiko
***Lamet (Xmet)
***Con
**Waiko
***Blang
***Lawa
****La
****Lawa
***Wa
****Paraok (Pagalagadan a Wa)
****Khalo
****Awa

Adda dagiti agsuksukisok a mangiraman pay ti sasao a Mangiko, imbes a ti pannakaigrupo kaniada iti sasao a Pakaniko.

### Sidwell (2010)
Ti sumaganad a pannakaidasig ti pannakaisanga nga inted babaen ni Sidwell (2010, ms).

*Danau (Khano)
*Maitutop a Palaungiko
**Akinlaud (Riang–Palaung)
***Palaung (De'ang: Shwe / Balitok a Palaung, Pale / Ruching / Pirak a Palaung, Rumai)
***Riang (Riang, Yinchia)
**Angkuiko
***Hu
***U (P'uman)
***Kiorr (Kha Kior, Con)
***Kon Keu (Angku)
***Mok (Man Met)
***Mong Lue (Tai Loi¹)
***Muak Sa-aak
**Lamet (Xmet)
**Waiko
***Blang (Samtao)
***Lawa
****Umpai Lawa
****Bo Luang Lawa
***Wa
****Paraok (Pagalagadan a Wa)
****Khalo
****Awa
****Meung Yum
****Savaiq

Insingasing ni Sidwell (2014) ti maysa  maipatinayon a sanga a mangbukel iti:
*Bit–Khang
**Bit
**Kháng
**Bumang
**Quang Lam

## Dagiti nagibasaran

*Proto-Palaungiko

## Adu pay a mabasbasa
*Gordon, Darren. (2013) '''A selective Palaungic linguistic bibliography'' . Mon-Khmer Studies vol. 42 Mahidol University and SIL International.
*Cheeseman, Nathaniel; Elizabeth Hall and Darren Gordon. (2015)  Palaungic Linguistic Bibliography with Selected Annotations. Mon-Khmer Studies vol. 44 pages i-liv.
*Sidwell, Paul. 2015. The Palaungic Languages: Classification, Reconstruction and Comparative Lexicon. München: Lincom Europa.

## Dagiti akinruar a silpo
* http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
*  Sasao a Palaungiko iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI
Sasao a Bit–Khang

Ti **sasao a Bit–Khang** ket buklen dagiti sumagad a pagsasao:
*Bit (ammo pay a kas Khabit, Psing, Buxing)
*Quang Lam
*Kháng
*Bumang

Ti sasao a Bit–Khang ket naisasao idiay akin-abagatan a Tsina, akin-amianan a Laos, ken akin-amianan a laud a Bietnam.

## Pannakaidasig
Insingasing ni Paul Sidwell (2014) a dagitoy a pagsasao ket mangbukel iti subgrupo iti Palaungiko, gapu ta mangipakitada kadagiti leksikal a panagpabaro iti kaunegan ti Palaungiko a kas ti 'mata', 'apoy', 'dara', ken 'katawa'.

Inpagpagarup ni Sidwell (2014) a ti Bit–Khang ket mabalin a nagtaud iti Akindaya a Palaungiko, gapu kadagiti nadumaduma nga isoglosa a pakibinningayanna iti Waiko, Lametiko, ken Angkuiko, ngem kanungpalan a nakaro a naleksipikado babaen ti Khmuiko idi dagiti agsasao iti Bit-Khang ket nagpadayada idiay teritorio ti Khmuiko.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Blang

Ti **pagsasao a Blang** (Pulang) ket ti pagsasao ti tattao a Blang ti Mayanmar ken Tsina. Ti Samtao ket ti dialekto ti Burma.

Dagiti dialekto ket mairaman dagiti sumaganad (*Bulangyu Jianzhi* 1986).
***Bulang 布朗**; *representativbo a dialekto*: Xinman'e 新曼俄, Distrito ti Bulangshan 布朗山区, Kondado ti Menghai
***A'erwa 阿尔佤** (Awa 阿佤); *representativbo a dialekto*: Guanshuang 关双,Ili ti Mengman 勐满镇, Kondado ti Menghai

## Kitaen pay
*Pagsasao a Wa

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*Dagiti silpo ti internet a mainaig iti Wa
*http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
* Samtao iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI
*Dagiti rekording ti 'Pang' ket iti arkibo ti Kaipuleohone
Pagsasao a Savaiq

Ti **pagsasao a Savaiq** ket ti pagsasao a Waiko a naisasao idiay Estado ti Shan, Myanmar.

Di ammo ti eksakto a bilang dagiti agsasao iti Savaiq, ngem mabalin nga agrup a 10,000 (Myint 2013:6). Dagiti agsasao iti Savaiq ket naiwarwarasda kadagiti ili ti Kunlong, Mong Maw, ken Lashio idiay Estado ti Shan, Myanmar.

## Nagnagan
Ti kayat a sawen ti Savaiq ket ti 'swallow (billit)'. Dagiti sabali a nagan ti Savaiq ket mairaman ti (Myint 2013:3):
*Ming Yum
*Loi
*Loi Meung Yum
*Khala
*Laca
*Loi Lah
*Leh Nu
*La Leit

## Kitaen pay
*Pagsasao a Meung Yum

## Dagiti nagibasaran

*Myint Myint Phyu (2013). *[http://ic.payap.ac.th/graduate/linguistics/theses/Myint_Myint_Phyu_Thesis.pdf A Sociolinguistic Survey of Selected Meung Yum and Savaiq Varieties] *. M.A. thesis. Chiang Mai: Payap University .
*Phung, Wendy Wei Ping (2013). *[http://ic.payap.ac.th/graduate/linguistics/theses/Wendy_Phung_Thesis.pdf A Phonological Description of Meung Yum and Phonological Comparison of Meung Yum with Three Wa Dialects in China] *. M.A. thesis. Chiang Mai: Payap University .
Pagsasao a Meung Yum

Ti **pagsasao a Meung Yum** ket ti pagsasao a Waiko nga insasao babaen dagiti agarup a 8,000 a tattao idiay Estado ti Shan, Myanmar.

Iti panangiyasping ti datos ti Meung Yum data manipud kadagiti purok ti Namt Yoke, Loi Yang, Pang Wan, ken Pan Tangs, inkeddeng ni Phung (2013) a ti Meung Yum a karuay ti Wa.

## Nagnagan
Dagitisabali a nagan ti Meung Yum ket mairaman dagiti sumaganad (Myint 2013:3):
*Kon Loi
*Loi
*Wa Chu
*Wa
*Awa
*La

## Demograpia
Dagiti agsasao iti Meung Yum ket agtataengda idiay Ili ti Kunlong (agraman kadagiti 21 a purok ti Meung Yum) ken ti Ili ti Hopang (agraman kadagiti 30 a purok ti Meung Yum), ken iti tunggal maysa nga ili ket addaan iti agarup a kapada iti bilang dagiti agsasao (Myint 2013:6).

9 kadagiti purolk ket addaan laeng iti tattao a Meung Yum.
*Ili ti Kunlongp
**Namt Yoke
**Pang Khaw
**Pang Wan
**Man Pein
**Pa Paw
**Kaung Sang
**Man Kan
*Estado ti Wa
**Meung Yum
**Noat Awng

## Dagiti nagibasaran

*Myint Myint Phyu (2013). *[http://ic.payap.ac.th/graduate/linguistics/theses/Myint_Myint_Phyu_Thesis.pdf A Sociolinguistic Survey of Selected Meung Yum and Savaiq Varieties] *. M.A. thesis. Chiang Mai: Payap University .
*Phung, Wendy Wei Ping (2013). *[http://ic.payap.ac.th/graduate/linguistics/theses/Wendy_Phung_Thesis.pdf A Phonological Description of Meung Yum and Phonological Comparison of Meung Yum with Three Wa Dialects in China] *. M.A. thesis. Chiang Mai: Payap University .

## Kitaen pay
*Pagsasao a Savaiq
Pagsasao a Lawa

Ti **pagsasao a Lawa** (La'wa, L'wa) ket ti pagsasao a Mon–Khmer ti Tailandia. Adda dagiti dua a naisangayan a karuay wenno dialekto ti Lawa ken naikeddeng dagitoy a sabali a pagsasao; dagiti naganda iti *Ethnologue* ket **Akindaya a Lawa** ken **Akinlaud a Lawa**. Naisasao dagitoy kadagiti purok ti Lawa kadagiti probinsia ti Mae Hong Son ken Chiang Mai iti Akin-amianan a Tailandia.

Iti lingguistika, maitagikua ti Lawa iti sanga a Palaungiko ti pamilia ti sasao a Mon–Khmer ken parte daytoy ti super-pamilia ti Austroasiatiko.

Naiduma ti Akindaya a Lawa manipud iti Aknlaud a Lawa uray no nakaroda a kognado gapu ta dagitoy a dua apagsasao ket saanda nga agsinnaranay a maawatan ken naibatay daytoy kadagiti agnanayon a testimonia dagiti agsasao iti Akindaya ken Akinlaud a Lawa ken ti panagsubok babaen ti SIL.

Adda dagiti dua a naisangayan a dialekto a naisasao kadagiti Akindaya a Lawa. Dagitoy a dialekto ket aggigiddiatda iti panangibalikas ken dagiti paggigiddiatan iti leksema. Dagiti paggigiddiatan, nupay kasta, ket saan a mangirepresnta ti ania man a karigat iti pannakaawat a pagbaetan dagiti agsasao kadagitoy a dialekto, gapu ti kaasideg ti interaksionda. Ti nagruna a dialekto ket agtaud manipud iti *Bo Luang*, (lokal nga ammo a kas *[juang ra]*), ken isu daytoy ti kadakkelan a purok ti Akindaya a Lawa, nga addaan iti populasion iti agarup a 3,000 a tattao. Ti *Bo Luang* ket naisasao kadagiti 16 a purok dagiti subdistrito ti Bo Luang ken Bo Sali iti Distrito ti Hot, Probinsia ti Chiang Mai. Ti sabali a a dialekto ket agtaud manipud iti *Bo Sangae*, (lokal nga ammo a kas *[juang tiang]*).

## Kitaen pay
*Pagsasao a Wa

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*Dagiti silpo ti internet a mainaig iti Wa
Pagsasao a Wa

Ti **pagsasao a Wa** (Va) ket ti pagsasao ti tattao a Wa ti Myanmar ken Tsina. Adda dagiti tallo a naisangayan a karuay, ken sagpaminsan dagitoy a naikeddeng a sabali a pagsasao; dagiti naganda iti *Ethnologue* ket ti **Parauk**, ti kaaduan ket pagalagadan a porma; ti **Vo** (Zhenkang Wa, 40,000 nga agsasao), ken ti **Awa** (100,000 nga agsasao), ngem isuda amin ket mabalin a matawagan iti *Wa, Awa, Va, Vo*. Kinarkulo ni David Bradley (1994) nga adda dagiti dagup a 820,000 nga agsasao iti Wa.

## Dagiti nagibasaran

*Bradley, David. 1994. "East and Southeast Asia." In Moseley, Christopher, et al. *Atlas of the world's languages*. London: Routledge.
*Watkins, Justin William. 2002. *The phonetics of Wa: experimental phonetics, phonology, orthography and sociolinguistics*. Canberra: Pacific Linguistics, Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University.

## Dagiti akinruar a silpo
*Dagiti silpo ti internet a mainaig iti Wa
* http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
*  Parauk iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI

## Adu pay a mabasbasa
*Seng Mai, Ma (2011) A Descriptive Grammar of Wa.  M.A. Thesis. Payap University. Chiang Mai, Thailand.
*Schiller, Eric. (1985). An (Initially) Surprising Wa language and Mon-Khmer Word Order. University of Chicago Working Papers in Linguistics (UCWIPL) 1.104–119.
Pagsasao a Hu

Ti **pagsasao a Hu** () ket ti pagsasao a Palaungiko ti Autonomo a Prepektura ti Xishuangbanna Dai, Yunnan, Tsina. Dagiti agsasao iti daytoy ket ti maysa a saan a naidasig  a minoridad ti etniko; ibilang ti gobierno ti Insik dagiti Angku a kas kameng ti pakipagilian ti Bulang, ngem ti pagsasao nga Angku ket saan a maawatan iti Bulang.

## Pannakaiwarwaras
Segun kenni Li (2006:340), adda dagiti basbassit ngem 1,000 a sibibiag nga agsasao kadagiti bakras ti "Bantay Kongge" ("控格山") idiay purok ti Na Huipa 纳回帕村, ili ti Mengyang 勐养镇, Jinghong 景洪市 (ti maysa nga agpang iti kondado a siudad).

Tawtawagan ti bagbagida dagiti agsasao iti Hu iti **, ken dagiti lokal a tattao a Dai ket tawtawagan isuda iti "nangisit a tattao" (黑人), ken kaspay iti *xɔn55 kɤt35*, a ti kayatn a sawen ket 'nabibiag a kararua' (Yan & Zhou 2012:152). Lokla pay nga ammo isuda a kas tattao a Kunge 昆格人 wenno tattao a Kongge 控格人 (Li 2006).

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*Li Jinfang [李锦芳]. 2006. *Studies on endangered languages in the Southwest China* [西南地区濒危语言调查研究]. Beijing: Minzu University [中央民族大学出版社].
*Svantesson, Jan-Olof. 1991. "Hu – a Language with Unorthodox Tonogenesis." In *Austroasiatic Languages, Essays in honour of H. L. Shorto*, edited by Jeremy H.C.S. Davidson. 67-80. School of Oriental and African Studies, University of London.
*RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
*Hu iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI
*Dagiti rekording ti Hu iti Kaipuleohone ket mairaman ti ,  ken .
Pagsasao nga U

Ti **pagsasao nga U**, wenno **P'uman 濮满**, ket insasao babaen dagiti 40,000 a tattao idiay probinsia ti Yunnan ti Tsina ken mabalin pay nga idiay Myanmar.  Daytoy ket naidasig a kas pagsasao nga Austroasiatiko iti sanga a Palaungiko. Idiay Tsina, dagiti agsasao iti U ket naidasigda a kas etniko a Bulang.

## Dagiti lokasion
Ti pagsasao nga U ket naisasao idiay Kondado ti Shuangjiang ti Yunnan ken dagiti dadduma pay nga asideg a kondado.

*Sakupen da Wang ken Chen (1981) ti dialekto ti Pengpan 碰拚, Ili ti Dafengshan 大凤山乡, Kondado ti Shuangjiang.
*Sakupen da Zhou ken Yan (1983) ti dialekto ti Pangpin 胖品, Ili ti Yongge 永革乡, Kondado ti Shuangjiang.
*Sakupen da Yan ken Zhou (2012) cti pagsasao nga U ti Gantang 甘塘, Kondado ti Yongde ken ti pagsasao nga U ti Pangpin 胖品.
*Dokumentuan ni Svantesson (1991:67) ti dialekto nga Uti Paɑ̃ Xɛp (Bangxie 邦协), Ili ti Shahe 沙河乡, Kondado ti Shuangjiang.

Adda dagiti dua a nangruna a dialekto ti U idiay Kondado ti Shuangjiang: ti maysa ket naisasao idiay Gongnong 公弄 (paset itan ti Ili ti Mengku 勐库镇), ken ti maysa ket naisasao idiay Bangbing 邦丙 ken Dawen Mangga 大文乡忙嘎; naireporta a ti dialekto a Dawen ket agsinnaranay a maawatan iti adda iti Kondado ti Shidian (*Shuangjiang County Ethnic Gazetteer* 1995:160).

## Ponolohia
Ti pagsasao nga U ket addaan kadagiti uppat a tono, *nangato, ababa, ngumatngato, matmatnag,* ken naparang-ay dagitoy manipud iti kaatiddog ti paaweng ken ti kasasaad ti dagiti kamaudian a konsonante.

## Dagiti nagibasaran

*Simao Prefecture Ethnic Minority Affairs Bureau [思茂行署民族事务委员会编]. 1991. *A study of the Bulang people* [布朗族研究]. Kunming: Yunnan People's Press [云南人民出版社]. 
*Svantesson, Jan-Olof. 1988. "U." In *Linguistics of the Tibeto-Burman Area*, 11, no. 1: 64-133.
*Tao Yuming [陶玉明]. 2012. *The Bulang people of China* [中国布朗族]. Yinchuan: Ningxia People's Press [宁夏人民出版社].
*Wang Xingzhong [王兴中] & Zhao Weihua [赵卫华]. 2013. *Geography and multilingualism in Lincang* [临沧地理与双语使用]. Kunming: Yunnan People's Press [云南人民出版社]. 
*Yan Qixiang [颜其香] & Zhou Zhizhi [周植志]. 2012. *Mon-Khmer languages of China and the Austroasiatic family* [中国孟高棉语族语言与南亚语系]. Beijing: Social Sciences Academy Press [社会科学文献出版社].

**Dagiti Gazetteer ken dagiti sabali a taudan ti gobierno ti nga agraman iti datos ti leksiko**
*Nanjian County Gazetteer Commission [南涧县志编纂委员会编] (ed). 1993. *Nanjian County Gazetteer* [南涧彝族自治县志]. Chengdu: Sichuan Reference Press [四川辞书出版社].
*Na Ruzhen [納汝珍], et al. (eds). 1994. *Zhenkang County Ethnic Gazetteer* [镇康县民族志]. Kunming: Yunnan People's Press [云南民族出版社].
*Simao Prefecture Ethnic Minority Affairs Bureau [思茅行暑民族事务委员会] (ed). 1990. *A study of the Bulang people* [布朗族研究]. m.s.
*Xiao Dehua [萧德虎], et al. (eds). 1992. *Zhenkang County Gazetteer* [镇康县志]. 1992. Chengdu: Sichuan People's Press [四川民族出版社].
*Yunnan Gazetteer Commission [云南省地方志编纂委员会] (ed). 1998. *Yunnan Provincial Gazetteer, Vol. 59: Minority Languages Orthographies Gazetteer* [云南省志. 卷五十九, 少数民族语言文字志]. Kunming: Yunnan People's Press [云南人民出版社].

## Dagiti akinruar a silpo
* http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
*  U iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI
Pagsasao a Mok

Ti **pagsasao a Mok** ket ti gangani nga awanen a pagsasao nga Angkuiko a naisasao idiay Probinsia ti Lampang, Tailandia. Adda dagiti 7 nga agsasao nga inreporta babaen da Wurm & Hattori (1981).

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
*Hall, Elizabeth. 2010. *[http://www.sil.org/resources/archives/53966 A Phonology of Muak Sa-aak]*. M.A. thesis. Chiang Mai, Thailand: Payap University.

## Dagiti akinruar a silpo
* http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
*  Mok iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI
Pagsasao a Va

Ti **pagsasao a Va** ket ti paris ti sasao nga Angkuiko a naisasao idiay Autonomo a Kondado ti Mojiang Hani, Yunnan, Tsina. Uray no ti autonimo ti Va ket **', ti pagsasao ket saan a [[Pagsasao a Wa|Wa]], ken saan pay a maitagikua iti subgrupo ti pagsasao a [[Sasao a Waiko|Waiko]]. Ti pagsasao a Va ket mangbukel iti sabali a subdibision ti sasao nga Angkuko.

***Akin-amianan a Va** (agarup a 2,000 nga agsasao): naisasao idiay Administratibo a Purok ti Taihe 太和村, Ili ti Jingxing 景星乡, Kondado ti Mojiang, Yunnan, Tsina. Ti Akin-amianan a Va ket insasao babaen dagiti amin a kaputotan, ken mairaman pay dagiti ubbing.
***Akin-abagatan a Va*' (agarup a 1,000 nga agsasao): naisasao idiay Administratibo a Purok ti Zhenglong 正龙村, Ili ti Jingxing 景星乡,Kondado ti Mojiang, Yunnan, Tsina. Ti Akin-abagatan a Va ket ad-adu a naisagmak ken saan nga insasao babaen dagiti ubbing, ngem ad-adu pay a konserbatibo iti ponolohia.

== Pannakaiwarwaras ==
Ti Akin-amianan a Va ket naisasao kadagiti agarup a 8 a purok ti Purok ti Taihe 太和村, Ili ti Jingxing 景星乡, [[Kondado ti Mojiang]], Yunnan.
*Wamo 挖墨
*Xinzhai 新寨 (Akinngato 上 ken Akinbaba 下)
*Jiuzhai 旧寨
*Dazhai 大寨 (Akingato 上 ken Akinbabba 下)
*Xiaozhai 小寨 (Akinngator 上 ken Akinababa 下)

Ti Akin-abagatan a Va ket naisasao kadagiti sumaganad a purok ti Purok ti Zhenglong 正龙村, Ili ti Jingxing 景星乡, [[Kondado ti Mojiang]], Yunnan.
*Pingtian 平田
*Banglao 蚌老 (nasaysayaat a napreserba ti kultura ken pagsasao)
*Miena 乜那
*Binggu 丙故
*Yin’gou 阴沟
*Yakou 丫口 (saan a nasaysayaat a napreserba ti kultura ken pagsasao)

== Dagiti nagibasaran ==

*Hsiu, Andrew. 2015. [https://www.academia.edu/12557891/The_Angkuic_languages_a_preliminary_survey *The Angkuic languages: a preliminary survey*]. Paper presented ICAAL 6 (6th International Conference on Austroasiatic Linguistics), Siem Reap, Cambodia].

== Adu pay a mabasbasa ==
*Hall, Elizabeth. 2010. *A Phonology of Muak Sa-aak''. M.A. thesis. Chiang Mai, Thailand: Payap University.
Pagsasao a Tai Loi

Ti **pagsasao a Tai Loi**, ammo pay a kas **Mong Lue**,ket ti pagsasao a Mon–Khmer ti pamilia ti Palaungiko a naisasao idiay Myanmar, adda met dagiti bassit a gasut idiay Laos ken idiay pay Tsina

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Man Met

Ti **pagsasao a Man Met**, wenno **Kemie** ( *Kemiehua*), ket ti saan a nasayaat a naidasig a pagsasao nga Austroasiatiko nga insasao babaen dagiti agarup a 1,000 a tattao idiay Kondado ti Jinghong, Xishuangbanna, Tsina. Daytoy ket naidasig a kas maysa a pagsasao nga Angkuiko babaen ni Paul Sidwell (2010). Daytoy ket mabalin wenno Mangko segun kenni Li Yunbing (2005), wenno Palaungiko. Kas met dagiti kaaduan a sasao nga Austroasiatiko, ti Kemie ket addaan iti urnos ti balikas iti subheto–berbo–banag (SVO).

Dagiti autonimo ket mairaman ti **' (曼咪), **' (克蔑), ken ** (克敏), wenno *khaʔ˧ min˧*.

## Pannakaiwarwaras
Ti Kemie ket naisasao kadagiti sumaganad a purok babaen laeng dagiti sumurok a 1,000 a tattao
*Ili ti Jinghong (景洪镇)
**Xiaomanmi (小曼咪村, 58 a sangkabalayan, 256 a tattao)
**Damanmi (大曼咪村, 53 a sangkabalayan, 234 a tattao)
**Jiangtou Manmi (江头曼咪村, 33 a sangkabalayan, 124 a tattao)
*Manmi (曼咪村, *man13 met53*) ti Ili ti  Gadong (嘎东乡, 51 a sangkabalayan, 228 a tattao)
*Sanjia (三家村) ti Ili ti Mengyang (勐养镇, 46 a sangkabalayan, 200 a tattao)

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa

* 
* 
* 

## Dagiti akinruar a silpo
* http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
*  Man Met iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI
Pagsasao a Muak Sa-aak

Ti **pagsasao a Muak Sa-aak** (autonimo: *mùak sɤ́ʔàak*, ti kayatna a sawen ket 'bakras ti bantay') ket ti maysa a pagsasao nga Angkuiko a naisasao idiay rehion ti pagbeddengan ti Myanmar-Tsina babaen dagiti sumurok a 4,000 a tattao. Daytoy ket nasken a saan a maiyallilaw iti kapada a pagsasao nga Angkuiko a tinawtawagan iti Mok.

## Demograpia
Adda dagiti agarup a 4,460 Muak Sa-aak idiay Myanmar ken Tsina. Dagiti agsasao iti Muak Sa-aak ket kangrunaanda a mabirukan idiay Ili ti Mong Yawng, Estado ti Shan,Myanmar (Hall 2010:4). Adda dagiti saan a basbassit ngem 2 a purok idiay Tsina.

Inusig ni Hall (2010) ti datos ti ponolohia manipud iti purok ti Muak Sa-aak ti Wan Fai, akindaya nga Estado ti Shan, Myanmar, nga addaan kadagiti 620 a tattao ken asideg a mabirukan pagbeddengan ti Tsina.

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
*Hall, Elizabeth. 2010. *[http://www.sil.org/resources/archives/53966 A Phonology of Muak Sa-aak]*. M.A. thesis. Chiang Mai, Thailand: Payap University.
Pagsasao a Quang Lam

Ti **pagsasao a Quảng Lâm** ket ti maysa a saan a naidasig, saan unay a nakedngan a pagsasao nga Austroasiatiko a naisasao idiay komuna ti Quảng Lâm, Distrito ti Mường Nhé, Probinsia ti Điện Biên, iti akin-amiana a laud a Bietnam. Ni laeng Nguyễn Văn Huy (1975) ti addaan iti dokumentasion iti Quang Lam. Ilista ti Ethnologue ti Quang Lam a kas alternatibo a nagan para iti Kháng.

## Pannakaidasig
Ipagpagarup ni Nguyen (1975) a ti Quang Lam a mabalin nga asideg a kabagian ti Kháng (agdumaduma a naidasig a kas pagsasao a Palaungiko wenno Khmuiko), ngem daytoy ket nasken pay a mapasingkedan. Bassit ti datos ken naipresenta laeng iti ortograpia a Bietnamis (*Quốc Ngữ*). Dagiti agsasao iti Quang Lam ket agtuntonda nga awananda iti maysa nga autonimo, ken simple laeng a tawtawaganda ti bagbagida iti "Brển Quảng Lâm." Ti Balikasda iti 'tao' ket *p'xinh* ken isu pay ti nagan para iti Bit (Psing).

## Dagiti nagibasaran

*Nguyễn Văn Huy (1975). "Về nhóm Kháng ở bản Quảng Lâm". In, Ủy ban khoa học xã hội Việt Nam: Viện dân tộc học. *Về vấn đề xác định thành phần các dân tộc thiểu số ở miền bắc Việt Nam*, 429-443. Hà Nội: Nhà xuất bản khoa học xã hội.
Pagsasao a Kháng

Ti **pagsasao a Kháng** (), ammo pay a kas **Mang U’**, ket ti maysa a pagsasao nga Austroasiatiko a naisasao idiay Bietnam. Daytoy ket asideg a kabagian ti Pagsasao a Bumang iti akin-abagatan a Yunnan, Tsina.

## Pannakaidasig
Idasig ni Paul Sidwell (2014) ti Khang a kas Palaungiko, ngem isingasing ni Jerold Edmondson (2010) a daytoy ket Khmuiko.

Kaasitgan a kabagian ti Kháng ti Bumang (Edmondson 2010).

## Pannakaiwarwaras
Opisial a mabigbig dagiti agsasao iti Kháng a kas grupo ti etniko idiay Bietnam, ken opisial nga addaan iti bilang iti 10,272 idi 1999.

Naiwarwaras ti Kháng kadagiti sumaganad a distrito ti ti amiana a laud a Bietnam iti Probinsia ti Sơn La ken Probinsia ti Lai Châu:

*Probinsia ti Sơn La (iti igid ti Karayan Nangisit)
**Thuận Châu (mairaman ti purok ti Bản Ná Lai)
**Quỳnh Nhai
**Mường La
*Probinsia ti Lai Châu
**Phong Thổ
**Mường Tè
**Distrito ti Than UyênThan Uyên
*Probinsia ti Điện Biên
**Mường Lay (alternatibo a Mường Chà)
**Tuần Giáo

## Dagiti nagibasaran

## Adu pay a mabasbasa
*Dao Jie 刀洁. 2007. *Bumang yu yanjiu 布芒语研究 [A study of Bumang]*. Beijing: Minzu University.
*Ferlus, Michel. 1996. ''Langues et peuples viet-muong'' [Viet-Muong languages and peoples]. Mon-Khmer Studies Journal (MKS) 26. 7–28
*Mikami, Naomitsu. 2003. "A Khang phonology and wordlist." *Reports on Minority Languages in Mainland Southeast Asia*, ed. by Ueda Hiromi, 1–42. Endangered Languages of the Pacific Rim. Osaka: Faculty of Informatics, Osaka Gakuin University.
*Schliesinger, Joachim. 1998. *Hill tribes of Vietnam. Vol*. Vol. 2. 2 vols. Bangkok: White Lotus Co. Ltd.
*Thông Tấn Xã Việt Nam [Vietnam News Agency]. 2006. *Việt Nam Hình Ảnh Cộng Dồng 54 Dân Tộc* [Vietnam Image of the Community of 54 Ethnic Groups]. Hanoi: The Vna Publishing House.

## Dagiti akinruar a silpo
*https://web.archive.org/web/20131202221448/http://cema.gov.vn/modules.php?name=Content&op=details&mid=508
*http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
* Khang iti Dihital nga Arkio ti RWAAI
Pagsasao a Kol (Banglades)

Ti **pagsasao a Kol** ket ti pagsasao a Munda ti Banglades.

Ikeddeng ni Kim (2010) ti Kol ken Koda a rimpuok ti pagsasao a Mundari. Dagiti purok ti Kol ket mairaman ti Babudaing idiay Dibision ti Rajshahi, Banglades, bayat a dagiti purok ng agsasao iti Koda ket mairaman ti Kundang ken Krishnupur.

## Dagiti nagibasaran
Dialekto a Khmer Khe

Ti **dialekto a Khmer Khe** (**Khmer Khes**) ket ti pagsasao a Khmeriko a naisasao idiay Probinsia ti Stung Treng, Cambodia. Daytoy ket addaan iti maysa a nakarkulo a leksikal a pannakaipada iti pagbaetan ti 95-96% iti Tengnga a Khmer.

## Nagnagan
Dagiti sabali a nagan para iti Khmer Khe ket mairaman ti **Khmer Khes** ken **Khmer Kha-ak** (**Khmer Khak**) (Herington & Ryan 2013:5).

## Pannakaiwarwaras
Ti Khmer Khe ket naisasao kadagiti sumaganad a purok ti Distrito ti Siem Pang, Probinsia ti Stung Treng, Cambodia (Herington & Ryan 2013:8).

**KOmuna ti Srae Sambour*
**Peam Khes
**Kanhchanh Kouk / Kanhchanhkok
**Srae Ruessei / Srae Ruessey
**Kanhchanghterk / Kanhchanh Tuek / Kanhchangterk
**Ket Mooeng / Ket Moeung
**Komuna ti Preak Meas*
**Khes Kraom
**Khes Svay
**Pong Kriel / Pongkriel
**Tuol Kruos (parte ti Pong Kriel)
**Kham Pouk
**Komuna ti Thma Keo*
**Nhang Sum / Nheang Sum
**Mak Phoeung (parte ti Nhang Sum)
*Purok ti Khe Thom (di ammo ti lokasion)

Ti sasao a Bahnariko ket naisasao iti daya ti lugar ti Khmer Khe, ken ti pagsasao a Kuy ken Katuiko ket naisasao iti laud.

## Dagiti nagibasaran

*Herington, Jennifer and Amy Ryan (2013). ''Sociolinguistic Survey of the Khmer Khe in Cambodia''. Chiang Mai: Linguistics Institute, Payap University.
Pagsasao a Bit

Ti **pagsasao a Bit** (**Khabit**, **Bid**, **Psing**, **Buxing**) ket ti maysa a pagsasao nga Austroasiatiko nga insasao babaen dagiti agarup a 1,500 a tattao idiay Probinsia ti Phongsaly iti akin-amianan a Laos ken iti Kondado ti Mengla, Tsina. 

## Nagnagan
Idiay Tsina, ti tattao a Buxing (布兴, 布幸, wenno 布醒; IPA: ) ket tinawtawagan pay iti Kami 佧米人 wenno Kabi 佧比人 (IPA: [khabit]) (Gao 2004).

Ilista da Yan & Zhou (2012:157) dagiti sumaganad a nagan para iti Khabit.
***', **' (autonimo)
***' ([[Pagsasao a Tai Lü|Dai]] eksonimo)
***' (Khmu eksonimo
**Kami* 卡咪 (eksonimo nga Insik)

Ti Khabit a nagan para iti Khmu ket *ta mɔi*.

## Pannakaidasig
Indasig da Paul Sidwell (2014) ken Svantesson (1990) ti Bit a kas Palaungiko. Daytoy ket as-asideg a kabagian ti Kháng ken Quang Lam.

## Pannakaiwarwaras

### Laos
Idiay Laos, ti Bit ket insasao babaen dagiti 2,000 a tattao kadagiti sumaganad a purok (Gao 2004). Tawtawagan dagiti agsasao ti bagbagida iti "Laubit."

*Nam Lie
*Nam Lan
*Nam Liaŋ
*Nam Pauk
*Bɔn Tsɛm Mɑi
*Nam Tha
*Bɔn Hui Huo
*Bɔn Bɔm Phiŋ
*Nam Nɔi

Sakupen ti Kingsada (1999) ti pagsasao a Khabit (*khaa bet*) ti Purok ti Nale, Distrito ti Bun Neua, Probinsia ti Phongsaly, Laos.

### Tsina
Idiay Kondado ti Mengla, Yunnan, Tsina, ti Bit (Buxing) ket insasao babaen dagiti 539 a tattao manipud idi 2000, kadagiti sumaganad a purok (Gao 2004).

*Nanqian 南欠村, Purok ti Manzhuange 曼庄村, Ili ti Mohan 磨憨镇
*Kami 卡咪村, Purok ti Huiluo 回洛村, Ili ti Kami 卡米镇 / Mengban 勐伴镇

Idiay Kondado ti Menghai, Yunnan, Tsina, adda maysa a grupo ti tattao nga ammo a kas ti Bajia 八甲人 ti Menghun 勐混 (saan nga iyallilaw iti agsasao iti Tai a Bajia ti Ili ti Meng'a 勐阿镇, Kondado ti Menghai), nga asideg iti pagbeddengan tih Estado ti Shan, Myanmar (Zhou 2013). Agtataengda idiay Purok ti Manbi 曼必村, Ili ti Menghun 勐混镇, Kondado ti Menghai, Yunnan (mangbukel kadagiti 48 a sangkabalayan ken 217 a tattao), ken kaudianen a naidasig baben ti gobierno ti Tsina a kas etniko a tattao a Bulang. Ti autonimoda ket Manbi 曼必 wenno Bi 必. Namatmati ti Bajia ti Menghun a dagiti nagtaudanda ket nagtaud manipud idiay Laos. Agdumadumada a maibagbaga babaen dagiti dagiti sabali a grupo ti etniko a kas Kabi 卡必, Laotiano a Bulang 老挝布朗, ken tattao a Manbi 曼必人. Saanda nga ikeddeng ti bagbagida a kas Bajia 八甲人, a daytoy ket ti nagan nga inted kaniada babaen dagiti opisial ti gobierno, gapu ta saanda a namatmati a kabagian dadagiti agsasao iti Tai a Bajia ti Meng'a.

## Dagiti nagibasaran

*Gao Yongqi [高永奇]. 2004. *A study of Buxing* [*Buxing yu yanjiu* 布兴语研究]. Beijing: Minzu University Press [民族出版社].
*Yan Qixiang [颜其香] & Zhou Zhizhi [周植志] (2012). *Mon-Khmer languages of China and the Austroasiatic family* [中国孟高棉语族语言与南亚语系]. Beijing: Social Sciences Academy Press [社会科学文献出版社].

## Adu pay a mabasbasa
*Badenoch, Nathan. 2015. Phonological sketch of the Bit language of Luang Namtha, Laos. Presentation at SEALS 25. Chiang Mai.

## Dagiti akinruar a silpo
* http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
*  Bit iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI
Pagsasao a Finongan

Ti **pagsasao a Finongan** iket maysa kadagiti sasao a Finisterre ti Papua Baro a Guinea.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao nga Iyo

Ti **pagsasao nga Iyo** (tinawtawagan pay iti *Bure, Nabu ~ Naho ~ Nahu, Ndo*) ket maysa kadagiti sasao a Finisterre ti Papua Baro a Guinea.

## Dagiti nagibasaran
Sasao a Finisterre–Huon

Ti **sasao a Finisterre–Huon** ket mangbukel ti kadakkelan a pamilia iti kaunegan ti sasao a Trans–Baro a Guinea iti panangidasig ni Malcolm Ross. Paset idi dagitoy ti kasisigud a singasing ti Trans–Baro a Guinea, ken ikeddeng ni William A. Foley a mabangon ti identidadda iti Trans–Baro a Guinea. Makibinningay dagiti pagsasao iti berbo a supletibo depende iti tao ken ti banag, napigsa nga ebidensia iti morpolohia nga agkabagianda.

Ti Huon ken Finnisterre, ken kalpasanna ti koneksion a pagbaetanda, ket nailasinda babaen ni Kenneth McElhanon (1967, 1970). Idi inyasping dagiti nota ni McElhanon iti katrabahuanna a ni Clemens Voorhoeve, a nagob-obra idi kadagiti pagsasao ti akin-abagatan nga Irian Jaya, nakaparang-ayda iti konsepto iti Trans–Baro a Guinea. Malaksid ti ebidensia a mangikappon kaniada, dagiti pamilia ti Finisterre ken Huon ket nalawagda nga umiso a pamilia ti pagsasao iti kabukbukodanda, iti tunggal maysa ket buklen dagiti nadumaduma a nasayaat a naipalawag a sanga. (Kitaen ti sasao a Finisterre ken sasao a Huon.)

Kinonstrukto manen ni Ross dagiti pangsandi a kas dagiti sumaganad:

:

Dagitoy ket saanda amin nga agtutunos:  kas pagarigan ti 3sg *ya ken *i ket mabirukan dagitoy iti Huon, bayat a ti 3sg *wa ket mabirukan iti Finisterre.  Nupay kasta kadagiti sabali a aso, dagiti nadumaduma a porma ket mabirukan kadagiti dua a sanga.

## Dagiti nota

## Dagiti nagibasaran
*
Sasao a Finisterre

Ti **sasao a Finisterre** ket ti pamilia iti kaunegan ti kasisigud a singasing ti Trans–Baro a Guinea, ken ikeddeng ni William A. Foley a mabangon ti identidadda iti Trans–Baro a Guinea. Makibinningayda kadagiti berbo ti sasao a Huon a supletibo depende iti tao ken ti banag, napigsa nga ebidensia iti morpolohia nga agkabagianda.

## Internal nga estruktura
Ti Huon ken Finisterre, ken iti koneksion a pagbaetanda, ket inlasin idi babaen ni Kenneth McElhanon (1967, 1970). Dagitoy ket nalawag nga umiso a pagsasao. Aglaon ti Finisterre kadagiti innem a nalawag a sanga. Iti las-ud dayta, ti pannakaidasig ket naibatay iti leksikostatistika, a kadawyan a saan a nasayaat a mapagtalkan.  Ti maipakita dita baba ket surotenna da McElhanon ken Carter et al. (2012).

* Pamilia a **Finisterre**
** Sanga nga Erap
***Boana: Nuk–Nek, Nakama, Numanggang, Munkip
***Finongan, Gusan, Mamaa
***Nimi, Sauk (Ma Manda), Uri
** Sanga a Gusap–Mot
***Madi (Gira), Neko, Nekgini
***Ngaing, Rawa, Ufim, Iyo (Nahu)
** Sanga nga Uruwa: Sakam (Kutong) – Som, Nukna (Komutu), Yau, ?Weliki
** Sanga a Wantoat: Awara–Wantoat (Yagawak, Bam), Tuma-Irumu
** Sanga a Warup: Asaro'o (Morafa) – Molet, Bulgebi, Degenan, Forak, Guya (Guiarak), Gwahatike (Dahating), Muratayak (Asat, Yagomi)
** Sanga a Yupna: Domung–Ma (Mebu), Nankina, Bonkiman–Yopno (Kewieng, Wandabong, Nokopo, Isan), ?Yout Wam

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* Arkibo ti ELAR iti panngidokumento iti dibersidad ti Yupna

## Bibliograpia
*
Pagsasao a Dedua

Ti **pagsasao a Dedua** ket ti pagsasao a Papuano a naisasao idiay Probinsia ti Morobe, Papua Baro a Guinea. Dagiti dialekto ket ti Dzeigoc ken Fanic.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Mamaa

Ti **pagsasao a Mamaa** ket maysa kadagiti sasao a Finisterre ti Papua Baro a Guinea a naisasao iti bugbugtong a purok idiay Probinsia ti Morobe.

## Dagiti nagibasaran
Pagsasao a Mungkip

Ti **pagsasao a Mungkip** (Munkip) ket ti gangani nga awanen a sasao a Finisterre ti Papua Baro a Guinea.

## Dagiti nagibasaran