Elvis Presley

Ni **Elvis Aaron Presley** (, 1935, 1977) ket maysa idi kadagiti kadayegan nga Amerikano a kumakanta ti maika-20 a siglo. Maysa a kultural nga ikono, isu ket nawatiwat a naamammoan babaen ti maymaysa a nagan nga **Elvis**. Isu ket kankanayon a maitudtudo a kas ti "**Ari ti Rock and Roll**" wenno "**ti Ari**".

Naipasngay idiay Tupelo, Mississippi, ni Presley ket ti pamiliana ket immalis idiay Memphis, Tennessee idi isu ket agtawen ti 13. Isu ket nangirugi ti karrerna idiay idi 1954, a nagtrabtrabaho kenni Sam Phillips nga agtagtagikua ti Sun Records, a nangayat a mangisangpet ti uni ti Aprikano Amerikano a musika kadagiti nawatwatiwat a dumdumngeg. Dinangdangngayan babaen ti gitarista a ni Scotty Moore ken basista a ni Bill Black, ni Presley ket isu idi ti kangrunaan a nangidayeg iti rockabilly, ti napardas ti kumpasna, a naipagunay ti backbeat a pangtipon ti country kenrhythm and blues. Ti RCA Victor ket ginun-odda ti kontratana iti maysa a tulag nga inrunos babaen ni Koronel Tom Parker, nga isu ti nangimato ti daytoy a kumakanta para kadagiti sumurok a dua a dekada. Ti immuna a RCA nga agmaymaysa ni Presley, "Heartbreak Hotel", ket naipablaak idi Enero 1956, ket isu idi ti immuna a kadayegan. Isu ket nagbalin a nangiyuna a pigura iti kabarbaro a nadayeg nga uni ti rock and roll nga adda dagiti serie a panagparangna titelebison ken dagitiplaka a ngimmato kadagiti listaan. Ti nasagisik a panagipatarusna kadagiti kanta, ken adu a nagtaud manipud ti Aprikano Amerikano, ken ti di-mapawilan a panagpabpabuyana nga estilo ket nagpadayeg kaniana ken kontrobersial. Idi Nobiembre 1956, isu ket nagaramid ti immuna a pelikulana iti *[[Love Me Tender (1956 a pelikula)|Ayayatennak a Managayat]]*.

Isu ket naala ti panagserbisio ti milisa idi 1958, ni Presley ket nagipan manen ti karrerna ti tokar kalpasan ti dua a tawen nga adda kadagitoy ti kaballigian nga obrana a komersio. Isu ket nangidangdanglay bassit ti tokarnupay kasta gapu ti panangiturong ni Parker, isu ket nagraem idi panawen ti 1960 ti panagaramid kadagiti Hollywood a pelikula ken dagiti tokar ti pelikula a plaka, a kaaduan kadagitoy ket saan a nasayaat a nadildillaw. Idi 1968, kalpasan ti panagadayona ti entablado ti pito a tawen, isu ket nagsubli kadagiti nadama a panagpabpabuya iti narambakan a espesial a panagsubli ti telebision a nagiturong ti naipaatiddog a paagtaeng ti panagidangdanglay ti tokar idiay Las Vegas ken dagiti adu a naganansia a panagbanbaniaga a panagpabuya. Idi 1973 Presley ket nagaramid ti immuna nagiwaragawag ti panagidanglay ti tokar ti sangalubongan nbabaen ti satelite, ti *[[Aloha manipud idiay Hawaii]]*, a nabuya babaen dagiti agarup a 1.5 bilion nga agbuybuya. Ti panagabusona ti naireseta a druga ket nakaro a nangpaay ti salu-atna, ken nakellaat a pimmusay idi 1977 iti tawen a 42.

Ni Presley ket naikapanunotan akas maysa kadagiti kangrunaan apigura iti maika-20 a siglo para iti nadayeg a kultura. Isu ket adda ti adu ti aramatna a boses ken ti nakakaskasdaaw a nawatiwat a panagballigi a bibukbuklan dagiti nadumaduma a tipo, a mairaman ti *country*, dagiti pop a balada, ebanghelio, ken blues. Isu ti kaaduan ti nailaklako nga agmaymaysa nga artista iti pakasaritaan ti nadayeg a musika. Isu ket nainominado para kadagiti 14 a binglayan ti Grammys, isu ket nagabak ti tallo, ken nagunggunaan ti Premio Grammy ti Ginun-odan ti Kabibiag iti tawen a 36. Isu ket naidisso kadagiti nadumaduma a salas iti pammadayaw ti musika.

## Paammo

*  Nupay adu kadagiti mangibalikas ti apelyidona a kas ti "PREZ-lee", ni Presley ket nagus-usar ti panakabalikas ti Taga abagatan nga Amerikano, a "PRESS-lee", ken ti pay pamiliana ken dagiti kumaduaana a nagtrabtrabaho. Ti husto a panagiletra ti tengnga a naganna ket maysa a naisuppiatan a banag. Timediko a nagipasngay kaniana ket nagisurat ti "Elvis Aaron Presley" idiay librona. Ti inted ti estado a rehistro ti panakipasngayna ket nabasbasa a kas ti "Elvis Aron Presley". Ti nagan ket napili bbaen ti gayyem ken kadua ti kongregaion ti pamilia a Presleys a ni Aaron Kennedy, ngem ti agmaymaysa nga-A a panagiletra ket mabalin a gapu ti panagayat ti nagannak kenni Presley a maipadada ti tengnga a nagan ti pimmusay idi naipasngay a kabsat a lalaki ni Presley, ni Jesse Garon. Mabasbasa daytoy a kas ti Aron kadagiti kaaduan nga opisial a dokumento a napatud idi panawen ti kabibiagna, a mairaman ti diplomana ti nangato a panagadal, ti RCA a tokar a kontrata, ken ti isensia ti panagasawana, ken daytoy sapasap nga innalaala nga isu daytoy ti pudno a panagiletra. Idi 1966, ni Presley ket nangiyebkas ti essemna iti amana a ti kaaduan a panagusar ti tinawtawidan ti biblia, nga Aaron, ket isu ti mausaren, "a naisangsangayan kadagiti legado a dokumento." Kalpasan ti lima a tawen, ti Jaycees a dakamat a nagpammadayaw kaniana a kas maysa kadagiti Naisangsangayan nga Agtutubo a Lallaki ti pagilian ket nagus-usar ti Aaron. Iti naladaw a kabibiagna, isu ket nagsukisok ti ti opisial a panagbalbaliw ti panakailetra ti Aaron ket isu ket nakaduktal a dagiti rehistro ti estado ket nailetrada metten ti kastoy. Gapu a naamaamon ti amana ti panakailetra ti tengnga a naganna, ti Aaron ket isu ti napili a panakailetra para iti panteon ni Presley, ken isu daytoy ti opisial a panagiletra nga innaganan ti estadona.
*  Segun ti maikatlo a kasinsin ni Presley, maysa kadagiti apong ni Gladys ket maysa idi a Hubio. AWan kadagiti ebidensia a ni Presley wenno ti inana ket bumingbingay ti daytoy a Hudio a tinawtawid a pammati. Ti sindikato nga agiwarwarnak a ni Nate Bloom ket simmuppiat ti daytoy nga inbagbaga ti kasinsinna, a kinukunana a "sarsarita laeng".
*  Kadagiti $40,000, $5,000 a nasakupan a naisubli a ganasia nga utang babaen ti Sun.
*  Idi 1956–57, ni Presley ket napammadayawan idi a kas maysa a kumaduaan a nagsurat kadagiti nadumaduma a kankanta nga isu ket saan a timmulong ti panagsurat a pamay-an: "Heartbreak Hotel"; "Don't Be Cruel"; amin nga uppat a kankanta manipud ti immuna a pelikulana, a mairaman ti titulo ti tokar ti pelikula, "Love Me Tender"; "Paralyzed"; ken "All Shook Up". Isu ket nakaawat ti pammadayaw ti dua pay a kankanta nga isu ket nangiparawad: isu ket nangited ti titulo para iti "That's Someone You Never Forget" (1961), a sinurat babaen ti gayyemna a ni Red West; ni Presley ken West ket nakitinnulongda iti maysa pay a gayyemda, ti gitarista a ni Charlie Hodge, iti "You'll Be Gone" (1962).
*  Ni Whitburn ket sursurotenna ti pudno a *Billboard* a pakasaritaan ti panagusig kadagiti uppat a kanta iti "Don't Be Cruel/Hound Dog" ken "Don't/I Beg of You" nga agmaymaysa a kas maysa a nailaslasin. Isu ket nangilista ti tungngal maysa a bangir ti datya nga agmaymaysa a kas ti immuna a kalaingan  (ti *Billboard* al istaan ti nailako ket nailista ti "Don't Be Cruel" ket isu ti immuna akalaingan kadagiti lima a lawas, ken ti "Hound Dog" ti innem) ken linaglagipna ti "I Beg of You" a kas dagiti sangapulo a kalaingan, a nakaabot ti maikawalo idiay daan a Kalaingan a listaan ti 100. Ti *Billboard* ket maipanunotanna tattan a dagitoy dua nga agmaymaysa a kas naitipon a banag, a saan a mangdildillaw ti naipakasaritaan a panagguddua ti panagilako daytoy ken ti daan a Listaan ti Kalaingan a 100. Ni Whitburn ket agususig kadagitoy nga uppat a kanta a nagpartuat ti tallo a kalaingan nga immuna ken ti dagup nga uppat kadagiti sangapulo a kalaingan. Ti *Billboard* ket agibagbaga tattan a nagpartuat laeng ti dua nga immuna a kalaingan ken ti dagup a dua kadagiti sangapulo a kalaingan, voiding the separate chart appearances of "Hound Dog" and "I Beg of You".
*  Ti VH1 ket nagiranggo kenni Presley a kas ti #8 kadagiti "100 Kalatakan nga Artista iti Rock & Roll" in 1998. Ti BBC ket agiranggo kaniana a kas ti #2 a "Boses iti Siglo" idi 2001. Ti *[[Rolling Stone]]* ikabilda isuna ti #3 idiay listaan ti "Dagiti Immortal: Dagiti Limapulo a Kalatakan nga Artista ti Amin a Panawen" idi 2004. Ti CMT ket agiranggo kaniana ti #15 kadagiti "40 a Kalatakan a Lallaki iti Country a Musika" idi 2005. Ti Discovery Channel ket nagikabil kaniana ti #8 idiay listaan ti "Kalatakan nga Amerikano" idi 2005. Ti *[[Variety (magasina)|Variety]]* ket nangikabil kaniana idiay sangapulo a kalaingan a "Dagiti 100 nga Ikono ti Siglo" idi 2005. Ti *[[The Atlantic Monthly]]* ket nagiranggo kaniana ti #66 kadagiti "100 a Kaimpluensiaan a Pigura iti Amerikano a Pakasaritaan" idi 2006.
*  (1) Ti tawen a naited ket ti immuna a tawen a ti plaka ket nakaabot ti immuna a kalaingan, ngem ti kasisigud a tawen a panakaipablaakna. Kas pagarigan, idi 1974, ti *Elvis' 40 a Kalatakan*, ti maysa anaurnong iti busbos nga etiketa ti Arcade, ket isu idi ti maikapat a kaaduan a malaklako nga album iti dayta atawen idiay Nagkaykaysa a Pagarian; iti dayta a panawen, ti kangrunaan a listaan ti Britaniko ket saan a nagirangranggo ti kasta a naururnong, a nagikabkabil kadagitoy idiay listaan para iti napakatengngaan ti presio ken dagiti naiwaragawag ti telebison nga album, a ti *Elvis' 40 a Kalatakan* ket isu ti immuna a kalaingan para kadagiti 15 a lawas. Ti annuroten ket nabaliwan idi 1975, a pimmalubos ti album a nakaabot ti umuna a kalaingan idiay kangrunaan a listaan idi 1977, kalpasan ti ipupusay ni  Presley. (2) Sakbay idi naladaw a 1958, nga adadda ngem ti dagiti listaan ti naitipon a pop ken agmaymaysa a country, ti *Billboard* ket addan iti adadu ngem upat a listaan para iti tunggal maysa, a nagilaslasin ti panagiranggo kadagiti tokar segun ti panagilako, panagitokar ti jukebox, jockey a pangitokar (a kas iti., panagiwaragawag), ken, iti kaso iti pop, ti maysa a sapasap a Kalaingan a 100. Ti *Billboard* ket nangipanunotan tattan a dagiti listaan ti panagilako ket depinitibo para iti dayta a panawenn. Ti nawatiwat a nadakat nga estadistiko a ni Joel Whitburn ket mangitunos kadagiti naipakasaritaan a panakaipablaak ti kangatuan a nagun-odda a  kadagiti nadumaduma a listaan. Ti diskograpo ni Presley a ni Ernst Jorgensen ket nagitudo laeng ti listaan ti 100 a Kalaingan para kadagiti nadayeg a pop. Aminkadagiti 1956–58 a kankanta a nailista ditoy a kas ti umuna a kalaingan a nadayeg a pop ti E.U. ket nakaabot ti kangatuan kadagiti panaglaklako ken, malaksid ti tallo, ti listaan ti 100 a Kalaingan "I Want You, I Need You, I Love You" (tallo), "Hound Dog" (dua, ti bangirna, "Don't Be Cruel"), ken "Hard Headed Woman" (dua). (3) Adda dagiti maymaysa ni Presley a nakaabot ti umuna akalaingan idiay Nagkaykaysa a Pagarian a kas doble nga A-a sumbangir; idiay Estados Unidos, dagiti sumbangir dagitoy nga agmaymaysa ket nailaslasin a nairanggo babaen ti  *Billboard*.
*  Ni Whitburn ket nagkarkulo ti dagup nga innem a numero uno nga agmaymaysa a R&B, a mairaman ti "Don't Be Cruel", a naipablaak a kas maysa a doble A-a bangir ti "Hound Dog"; Ni Keith Caulfield ti *Billboard* ket saanna nga iraman ti "Don't Be Cruel".

## Dakamat