open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elaeagia

Ti ***Elaeagia*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan ti henero manipud iti Mehiko aginggana iti tropikal nga Amerika.

## Dagiti sebbangan

**[[Elaeagia alterniramosa]]* Steyerm.
**[[Elaeagia arborea]]* D.A.Simpson
**[[Elaeagia asperula]]* Standl. ex Steyerm.
**[[Elaeagia auriculata]]* Hemsl.
**[[Elaeagia barbata]]* Steyerm.
**[[Elaeagia chiriquina]]* C.M.Taylor
**[[Elaeagia cuatrecasasii]]* Steyerm.
**[[Elaeagia cubensis]]* Britton
**[[Elaeagia ecuadorensis]]* Steyerm.
**[[Elaeagia glossostipula]]* C.M.Taylor
**[[Elaeagia grandis]]* (Rusby) Rusby
**[[Elaeagia karstenii]]* Standl.
**[[Elaeagia laxiflora]]* Standl. & Steyerm.
**[[Elaeagia magniflora]]* Steyerm.
**[[Elaeagia maguirei]]* Standl.
**[[Elaeagia mariae]]* Wedd.
**[[Elaeagia microcarpa]]* Steyerm.
**[[Elaeagia mollis]]* Rusby
**[[Elaeagia multinervia]]* Steyerm.
**[[Elaeagia myriantha]]* (Standl.) C.M.Taylor
**[[Elaeagia nitidifolia]]* Dwyer
**[[Elaeagia obovata]]* Rusby
**[[Elaeagia pastoensis]]* L.E.Mora
**[[Elaeagia ruizteranii]]* Steyerm.
**[[Elaeagia utilis]]* (Goudot) Wedd.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a sipo
* ''Elaeagia'' iti World Checklist of Rubiaceae
Emmenopterys

Ti ***Emmenopterys*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan ti henero iti Tsina, Burma, Tailandia, ken Bietnam.

## Dagiti sebbangan
* *[[Emmenopterys henryi]]* Oliv. – Tsina, Bietnam
* *Emmenopterys rehderi* F.P.Metcalf – Burma, Tailandia

## Dagiti nagibasaran
Emmenopterys henryi

Ti ***Emmenopterys henryi*** ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan daytoy kadagiti temperado a parte ti tengnga ken akin-abagatan a Tsina ken Bietnam. Daytoy ket maysa a matmatnag bulong a kayo nga addaan kadagiti agsumbangir a bulong ken mabalin a makaabot iti katayag iti 45&nbsp;m and ken agbiag aginggana iti 1000 a tawen. Ti epiteta ket naipanagan iti Irlandes ken sinologo a ni Augustine Henry. Dagiti kayo ket mabalinda a saan nga agsabong aginggana no agtawenda iti 30–100, ken ti panagsabong ket kalbiten babaen ti napauot a napudot a kalgaw. Adu kadagiti inploressensia ket kuyogen babaen ti maysa a dakkel a puraw a bractea.

## ''Emmenopterys henryi'' iti Europa
Ti immuna pannakaiyammo iti Europa ket idi 1907 idiay Inglatera babaen ni Ernest Wilson. Naidayegan dagitoy gapu ti karkarna a sabongda. Idi immuna a nagsabong ti *Emmenopterys henryi* iti nangruna a daga ti Europa ket idi 1971 iti arboreto ti Villa Taranto iti Lago Maggiore, Italia. Iti Hardin ti Turod Borde, West Sussex, UK adda dagiti 2 nga espesimen a ti laklakay ket naimula idi 1928 manipud iti bukel nga inurnong babaen ni George Forrest a nagsabong idi2011,2012, 2016 ken 2018; ti basbassit nga espesimen ket 3 a beses a nagsabong ken naimula idi 1976 manipud iti mikropropagasion iti espesimen ti Kew a saan a nasayaat ti salun-atna gapu ti tikag. Ti maysa nga espesimen idiay Cambridge ket nagsabong idi 2012, kalpasan dagiti 30 a tawen, ti laeng maikalima anagsabong iti UK. Idi 2013, ti maysa a kayo ket nagsabong iti maikapat a beses idiay Arboreto ti Kalmthout iti Belhika. Daytoy ket saan ananamnama, gapu ta dagiti sabong ket naparangda laeng iti Septiembre, a naladaw met unay daytoy. Kalpasan ti tikag idi 2018 heatwave iti UK, ati maysa a 100 a tawen nga espesimen iti Parke Roath, Cardiff ket nagdamo a nagsabong.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Mastixiodendron plectocarpum

Ti ***Mastixiodendron plectocarpum*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan daytoy iti Indonesia ken Papua Baro a Guinea. Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat.

## Dagiti nagibasaran
*
Pentagonia (mula)

Ti ***Pentagonia*** ket ti henero dagiti agarup a 34 a sebbangan dagiti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Dagiti sebbangan ti *Pentagonia* ket patneng iti Tengnga nga Amerika ken akin-amianan nga Abagatan nga Amerika, ken agtubo kadagiti nadam-eg a tropikal a bakir iti baba ti 900&nbsp;m.

## Dagiti nagibasaran
Pentagonia peruviana

Ti ***Pentagonia peruviana*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Ecuador.

## Dagiti nagibasaran
* Jaramillo, T., Cornejo, X. & Pitman, N. 2004.  ''Pentagonia peruviana''.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Naala idi 23 Agosto 2007.
Picardaea

Ti ***Picardaea haitiensis*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ti kaikaisuna a kameng iti daytoy a henero ken endemiko iti isla ti Hispaniola iti Karibe. Daytoy ket nailista a kas maipangta iti nalabbasit a listaan ti Republika a Dominikano  ngem saan pay a pinategan babaen ti IUCN.

## Dagiti nagibasaran
Ferdinandusa

Ti ***Ferdinandusa*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae, ken patneng kadagiti tropiko ti Amerika.

## Taksonomia
Immuna nanaganan ti henero iti *Ferdinandea* babaen ni Johann Baptist Emanuel Pohl (ngem dayta anagan ket maysa idi a ilihitimado a homonimo) a nangikabil daytoy iti pamilia ti Bignoniaceae.

## Dagiti sebbangan
Dagiti sebbangan ket mairaman dagiti sumaganad:
**[[Ferdinandusa boomii]]* Steyerm.
**[[Ferdinandusa chlorantha]]* (Wedd.) Standl.
**[[Ferdinandusa cordata]]* Ducke
**[[Ferdinandusa dissimiliflora]]* (Mutis ex Humb.) Standl.
**[[Ferdinandusa duckei]]* Steyerm.
**[[Ferdinandusa edmundoi]]* Sucre
**[[Ferdinandusa elliptica]]* (Pohl) Pohl
**[[Ferdinandusa goudotiana]]* K.Schum.
**[[Ferdinandusa guainiae]]* Spruce ex K.Schum.
**[[Ferdinandusa hirsuta]]* Standl.
**[[Ferdinandusa lanceolata]]* K.Schum.
**[[Ferdinandusa leucantha]]* Standl.
**[[Ferdinandusa loretensis]]* Standl.
**[[Ferdinandusa neblinensis]]* Steyerm.
**[[Ferdinandusa nitida]]* Ducke
**[[Ferdinandusa panamensis]]* Standl. & L.O.Williams
**[[Ferdinandusa paporiensis]]* Suess.
**[[Ferdinandusa paraensis]]* Ducke
**[[Ferdinandusa rudgeoides]]* (Benth.) Wedd.
**[[Ferdinandusa scandens]]* Ducke
**[[Ferdinandusa schultesii]]* Steyerm.
**[[Ferdinandusa speciosa]]* (Pohl) Pohl
**[[Ferdinandusa sprucei]]* K.Schum.
**[[Ferdinandusa uaupensis]]* Spruce ex K.Schum.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Mastixiodendron

Ti ***Mastixiodendron*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket aglaon kadagiti sumaganad a sebbangan (ngem mabalin a saan a kompleto ti listaan):
* *[[Mastixiodendron plectocarpum]]* S.Darwin
* *[[Mastixiodendron stoddardii]]* Merr. & Perry

## Dagiti akinruar a silpo
Rustia (mula)

Ti ***Rustia*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Adda dagiti agarup a 14 a sebbangan a naiwarwaras iti Tengnga ken Abagatan nga Amerika. Dagitoy ket bassit a mula ken kayo nga agtayag aginggana iti .

Dagiti sebbangan ket mairaman dagiti sumaganad:
**[[Rustia alba]]*
**[[Rustia angustifolia]]*
**[[Rustia bilsana]]*
**[[Rustia condamineoides]]*
**[[Rustia costaricensis]]*
**[[Rustia dressleri]]*
**[[Rustia formosa]]*
**[[Rustia gracilis]]*
**[[Rustia haitiensis]]*
**[[Rustia kosnipatana]]*
**[[Rustia occidentalis]]*
**[[Rustia rubra]]*
**[[Rustia schunkeana]]*
**[[Rustia simpsonii]]*
**[[Rustia thibaudioides]]*
**[[Rustia venezuelensis]]*
**[[Rustia viridiflora]]*

## Dagiti nagibasaran
Rustia occidentalis

Ti ***Rustia occidentalis*** ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae, a patneng iti Tengnga nga Amerika (Costa Rica, ti Is-isla Pasipiko ti Tengnga nga Amerika, Guatemala, Nicaragua ken Panama), ken ti pay Colombia ken Ecuador iti akinlaud nga Abagatan nga Amerika. Daytoy ket immuna nga impalawag babaen ni George Bentham idi 1845 a kas *Exostema occidentale* ken naiyakar iti *[[Rustia (mula)|Rustia]]* idi 1881 babaen ni William Hemsley.

## Dagiti nagibasaran
Wittmackanthus

Ti ***Wittmackanthus*** ket ti monotipiko a henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket impalawag babaen ni Carl Ernst Otto Kuntze idi 1891. Ti henero ket aglaon laeng iti maysa a sebbangan, ti ***Wittmackanthus stanleyanus***, a mabirukan iti Panama, Colombia, Ecuador, Peru ken Guyana.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* ''Wittmackanthus'' iti World Checklist of Rubiaceae
Rondeletieae

Ti **Rondeletieae** ket ti tribu dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae ken aglaon kadagiti agarup a 178 a sebbangan kadagiti 8 a henero. Dagiti representatibona ket mabirukan manipud iti akin-abagatan a Mehiko aginggana iti akin-amianan nga Abagatan nga Amerika ken iti Karibe.

## Dagiti henero
Dagiti agdama a maawat a nagan

* *[[Acrosynanthus]]* Urb. (7 sp)
* *[[Blepharidium]]* Standl. (1 sp)
* *[[Mazaea]]* Krug & Urb. (2 sp)
* *[[Phyllomelia]]* Griseb. (1 sp)
* *[[Rachicallis]]* DC. (1 sp)
* *[[Roigella]]* Borhidi & M.Fernandez Zeq. (1 sp)
* *[[Rondeletia (mula)|Rondeletia]]* L. (158 sp)
* *[[Suberanthus (mula)|Suberanthus]]* Borhidi & M.Fernandez Zeq. (7 sp)

Dagiti sinonimo

* *Arachnimorpha* Desv. ex Ham. = *[[Rondeletia (mula)|Rondeletia]]*
* *Ariadne* Urb. = *[[Mazaea]]*
* *Lightfootia* Schreb. = *[[Rondeletia (mula)|Rondeletia]]*
* *Neomazaea* Urb. = *[[Mazaea]]*
* *Petesia* P.Browne = *[[Rondeletia (mula)|Rondeletia]]*
* *Zamaria* Raf. = *[[Rondeletia (mula)|Rondeletia]]*

## Dagiti nagibasaran
Acrosynanthus

Ti ***Acrosynanthus*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan daytoy iti Kuba ken Hamaika iti Karibe.

## Dagiti sebbangan

* *[[Acrosynanthus jamaicensis]]* Howard & Proctor – Hamaika
* *[[Acrosynanthus latifolius]]* Standl. – akindaya a Kuba
* *[[Acrosynanthus ovatus]]* Urb. – akindaya a Kuba
* *[[Acrosynanthus parvifolius]]* Britton ex Standl. – akindaya a Kuba
* *[[Acrosynanthus revolutus]]* Urb. – akindaya a Kuba
* *[[Acrosynanthus trachyphyllus]]* Standl. – Kuba

## Dagiti akinruar a silpo
*World Checklist of Rubiaceae
Blepharidium

Ti ***Blepharidium*** ket ti monotipiko a henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Aglaon laeng ti henero iti maysa a sebbangan, viz. ***Blepharidium guatemalense***, a patneng iti Guatemala, Honduras ken akin-abagatan a Mehiko (Chiapas, Campeche, Tabasco). Dagiti naduduog nga obra ket mabalin a mangibaga kadagiti dua a sebbangan (viz. *B. guatemalense* ken *B. mexicanum*).

## Sistematika
Ti *Blepharidium* ket ninaganan babaen ni Paul Standley idi 1918. Ti nagan ket naala manipud kadagiti balikas ti Taga-ugma a Griego iti *blepharitis* wenno *blepharidos*, a ti kayatana a sawen ket "iti kalub ti mata". Ti kapada a termino iti *blepharis* ket ti kayatna a sawen ket "kurimatmat".

Ti maysa a kladistiko a panagusig ti morpolohiko a pakaidumaan ket mabirukan a ti *Blepharidium* ket asideg a kabagian iti *[[Cosmibuena]]*, *[[Balmea]]*, ken *[[Hillia (mula)|Hillia]]*, ngem ti maysa a molekular a pilohenetiko a panagadal ket mangikabil daytoy nga as-asideg iti *[[Rondeletia (mula)|Rondeletia]]*.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* ''Blepharidium'' iti World Checklist of Rubiaceae
* ''Blepharidium''  iti:Index Nominum Genericorum  iti: Dagiti nagibasaran  iti: NMNH Department of Botany  iti: Research and Collections iti: Smithsonian National Museum of Natural History 
* ''Blepharidium'' iti: Plant Names iti: IPNI
* ''Blepharidium'' In: volume 8 Of: Journal of the Washington Academy of Sciences iti: Titles iti: Biodiversity Heritage Library
* CRC World Dictionary of Plant Names: A-C iti: Botany & Plant Science iti: Life Science iti: CRC Press
Mazaea

Ti ***Mazaea*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Kuba.

## Dagiti sebbangan
* *[[Mazaea phialanthoides]]* (Griseb.) Krug & Urb.
* *[[Mazaea shaferi]]* (Standl.) Delprete

## Dagiti akinruar a silpo
*''Mazaea'' iti World Checklist of Rubiaceae
Warszewiczia

Ti ***Warszewiczia*** (wenno *Warscewiczia*) ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Dagitoy ket kangrunaanda a tropikal  a kaykayo ken babassit a mula iti Tengnga ken Abagatan nga Amerika. Ti kadayegan a kameg iti daytoy a henero ket ti *[[Warszewiczia coccinea|W. coccinea]]* (**Chaconia**), nga isu daytoy ti nailian a sabong ti Trinidad ken Tobago.

## Deskripsion
Mangipakita dagiti inploressensia iti agsukog iti bulong, dagiti naraniag maris a calycophyll, naipadakkel a estruktura dagiti bulong a naaramid kadagiti kasla sabong a petalo nga agraman kadagiti napintas a pingir a calyx. Ti kangrunaan nga obrada ket ti mangawis kadagiti polinador.

## Taksonomia
Nainaganan daytoy a henero para kenni Józef Warszewicz, ti maysa a Polako iti maika-19 a manggummong iti orkidia ken inspektor kkadagiti botaniko a hardin ti Kraków, Polonia. Warszawa is also the polish name for Warsaw – capital city of Poland.

## Dagiti sebbangan
* *[[Warszewiczia ambigua]]* Standl.
* *[[Warszewiczia coccinea]]* (Vahl) Klotzsch – Orangegold Chaconia, Wild Poinsettia
* *[[Warszewiczia cordata]]* Spruce ex K.Schum.
* *[[Warszewiczia elata]]* Ducke
* *[[Warszewiczia longistaminea]]* K.Schum.
* *[[Warszewiczia peltata]]* Wedd.
* *[[Warszewiczia schwackei]]* K.Schum.
* *[[Warszewiczia uxpanapensis]]* (Lorence) C.M.Taylor

## Dagiti akinruar a silpo
*World Checklist of Rubiaceae
Warszewiczia coccinea

Ti ***Warszewiczia coccinea*** (wenno **chaconia**, **naatap a poinsettia** ken **pannakkel ti Trinidad ken Tobago**) ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ti nailian a sabong ti Trinidad ken Tobago gapu ta agsabong iti 31 Agosto, a maitiempo iti aldaw a nagbalin a nawaya ti Trinidad ken Tobago manipud iti Nagkaykaysa a Pagarian.

Daytoy a bassit, kankanayon a berde nga ornamental a kayo ket naindayegan kadagiti inploressensiana nga agraman iti naraniag a nalabbasit a bractea ken dagiti di unay madlaw a petalo.

## Dagiti akinruar a silpo

* World Checklist of Rubiaceae
* News.gov.tt: The National Flower
Rondeletia amplexicaulis

Ti ***Rondeletia amplexicaulis*** ket ti sebbangan ti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Hamaika.

## Dagiti nagibasaran
*
Rondeletia (mula)

Ti ***Rondeletia*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko kadagiti neotropiko. Adda dagiti agarup a 160 a sebbangan.

Ti *[[Rondeletia odorata]]* ket kaaduan a naimulmula a kas ornamental. Adda pay dagiti nadumaduma a naimuyongan a sebbangan.

Ti *Rondeletia* ket ninaganan idi 1753 babaen ni Linnaeus iiti librona iti *[[Species Plantarum]]*. Daytoy a nagan ti henero ket mangipadayaw iti Pranses a mangngagas a ni Guillaume Rondelet (1507–1566).

Ti sebbangan-kita para iti *Rondeletia* ket ti *[[Rondeletia americana]]*. Daytoy ket di ammo unay ken manmanu a naur-urnong.

Ti sirkumskripsion ti *Rondeletia* ket adu nga agdumaduma manipud kadagiti sabali a mannurat. Ti *[[Rogiera]]*, *[[Arachnothryx]]*, ken dagiti dadduma pay ket nairamanen iti  *Rondeletia* babaen dagiti dadduma a mannurat, ngem ti molekular a pilohenetiko a panagadal ket nakaipakitan nga as-asidegda iti *[[Guettarda]]* ngem iti *Rondeletia*, ken mabigbiganda itan a kas dagiti sabali a henero. Uray no maikkat dagitoy a pannakaisina, agtultuloy a polipiletiko ti *Rondeletia* ken nakaronto a mabaliwan kalpasan ti ad-adu a pilohenetiko a panagadal.

## Dagiti sebbangan
Dagiti sebbangan ket mairaman dagiti sumaganad:

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* ''Rondeletia'' Iti: Search Page Iti: World Checklist of Rubiaceae Iti: Index by Team Iti: Projects Iti: Science Directory Iti: Scientific Research and Data Iti: Kew Gardens
* ''Rondeletia'' Iti: Plant Names Iti: IPNI
* ''Rondeletia'' iti: Volume 1 Iti: ''Species Plantarum'' Iti: Titles beginning with "S" Iti: Biodiversity Heritage Library
* CRC World Dictionary of Plant Names: R-Z Iti: Botany & Plant Science Iti: Life Science Iti: CRC Press
* ''Rondeletia'' Iti:Index Nominum Genericorum  Iti: References  Iti: NMNH Department of Botany  Iti: Research and Collections Iti: Smithsonian National Museum of Natural History 
* Iti: List of Genera  Iti: Rubiaceae Iti: List of families  Iti: Families and Genera in GRIN  Iti: Queries Iti: GRIN taxonomy for plants 
* ''Rondeletia'' Iti: Rondeletieae Iti: Cinchonoideae iti: Embryophyta Iti: Streptophytina Iti: Streptophyta Iti: Viridiplantae Iti: Eudaryota Iti: Taxonomy Iti: UniProt
*
Agouticarpa

Ti ***Agouticarpa*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket impalawag babaen ni Claes Persson idi 2003. Mabirukan ti henero manipud iti Costa Rica aginggana iti Bolivia.

## Deskripsion
Mailadawan ti *Agouticarpa* a kas being dioecious, addaan kadagiti eleptiko aginggana iti arinduyog, nakulanit nga estipula, dagiti lallaki a sabong iti nasangaan a dichasial wenno kasla thyrse nga inploressensia, ti maysa a di nasayaat a napadur-as nga agsukog tasa a calyx, dagiti polen nga agraman kadagiti 3-7 nga apertura, ken dagiti dakkel a maratimbukel a bunga.

## Dagiti sebbangan

* *[[Agouticarpa curviflora]]* (Dwyer) C.H.Perss. – Panama aginggana iti Bolivia
* *[[Agouticarpa grandistipula]]* C.H.Perss. – Ecuador
* *[[Agouticarpa hirsuta]]* C.H.Perss. – Ecuador
* *[[Agouticarpa isernii]]* (Standl.) C.H.Perss. – Ecuador, Colombia, Peru
* *[[Agouticarpa spinosa]]* C.H.Perss. & Delprete – Peru
* *[[Agouticarpa velutina]]* C.H.Perss. – Ecuador, Peru
* *[[Agouticarpa williamsii]]* (Standl.) C.H.Perss. – Costa Rica, Panama, Colombia, Ecuador

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* ''Agouticarpa'' iti World Checklist of Rubiaceae
Alibertia (mula)

Ti ***Alibertia*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan daytoy iti tropikal nga Amerika.

## Dagiti sebbangan
Dagiti sumaganad a mabigbig a sebbangan:
# *[[Alibertia atlantica]]* (Dwyer) Delprete & C.H.Perss.
# *[[Alibertia bertierifolia]]* K.Schum. in C.F.P.von Martius & auct. suc. (eds.)
# *[[Alibertia claviflora]]* K.Schum. in C.F.P.von Martius & auct. suc. (eds.)
# *[[Alibertia curviflora]]* K.Schum. in C.F.P.von Martius & auct. suc. (eds.)
# *[[Alibertia duckeana]]* Delprete & C.H.Perss.
# *[[Alibertia dwyeri]]* Delprete & C.H.Perss.
# *[[Alibertia edulis]]* (Rich.) A.Rich. ex DC.
# *[[Alibertia latifolia]]* (Benth.) K.Schum. in C.F.P.von Martius & auct. suc. (eds.)
# *[[Alibertia occidentalis]]* Delprete & C.H.Perss.
# *[[Alibertia patinoi]]* (Cuatrec.) Delprete & C.H.Perss.
# *[[Alibertia sorbilis]]* Huber ex Ducke
# *[[Alibertia tessmannii]]* (Standl.) Delprete & C.H.Perss.
# *[[Alibertia venezuelensis]]* (Steyerm.) Delprete & C.H.Perss.
# *[[Alibertia verticillata]]* (Ducke) W.Schultze-Motel

## Dagiti nagibasaran
Rondeletia odorata

Ti ***Rondeletia odorata*** ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti kape. Daytoy ket patneng iti Kuba ken Panama. Daytoy ket naimuyongan pay kadagiti sabali a lugar. Dagiti kadawyan a nagan ket mairaman ti**rondeletia**, **Cleveland Sunrise**, ken **Panama-rose**.

Daytoy a mula ket bassit a mula or small tree ken agtubo aginggana iti 2 metro iti katayag. Dagiti nagubsang, nalalat a bulong ket ket naurnosda nga agsumbangir ken agrukod aginggana iti 5 a sentimetro iti kaatiddog. Dagiti inploressensia ket rimpuok dagiti nadumaduma a lima ti pingirna a sabong kadagiti maris iti naraniag a nalabbasit nga agraman kadagiti duyaw a karabukob.

Adda dagiti tallo a subsebbangan, ti *Rondeletia odorata* subsp. *bullata*, *R. o.* subsp. *grandifolia*, ken *R. o.* subsp. *odorata*.

## Dagiti nagibasaran
Alibertia edulis

Ti ***Alibertia edulis*** ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket patneng kadagiti tropikal a bakir iti Kaamerikaan.

## Deskripsion
Ti *Alibertia edulis* ket ti maysa a kankanayon a berde a dioecious a kayo aginggana iti 25 a kadapan (7.5m) iti katayag no mataengan, addaan iti nakusnaw a marakayumanggi nga ukis ti kayo ken agsumbangir, immitlog, nangisit a berde a bulbulong nga addaan iti nalamuyot nga igid. Kasla tubo dagiti sabong aginggana iti sukog trumpeta, puraw, nadutdotan, kadagiti 4-8" a panikula, nga agraman kadagiti 4-5 a mpetalo. Ti bunga ket duyaw, immitlog, arinduyog, makan, ken maaramid kadagiti jam wenno dagiti tubbog. Mapurpuros dagiti bunga manipud kadagiti kayo iti kaatapan, gapu ta daytoy a sebbangan ket manmano a naimuyongan .

## Dagiti nagibasaran
Alibertia patinoi

Ti ***Alibertia patinoi***, kadawyan nga ammo iti **borojó**, ket ti bassit (2-5m), dioecious a tropikal ra kayo ti katuduan a bakir. Daytoy ke maysa kadagiti bassit-usit a pamilia ti Rubiaceae nga addaan iti makan a bunga. Daytoy ket agtubo iti lugar ti amianan a laud ti Colombia iti Departamento ti Chocó ken iti Probinsia ti Esmeraldas ti Ecuador, kadagiti lugar ti nangato iti dam-eg ken temperatura. Ti Borojó ket maysa a balikas ti Emberá a ti kayatna asawen ket *boro* = ulo, *jo* = bunga – sukog ulo a bunga, wenno nagtimbukel, garinduyog a bunga. Ti sebbangan ket naireporta pay manipud iti Panamá, Venezuela ken Costa Rica.

## Panagtubo
Ti *Alibertia patinoi* ket addaan iti maris-dapo kayumanggi nga ukis ti kayo ken sagpaminsan nga addaan iti dua wenno tallo a puon ken maysa pay a nangruna. Makasapul daytoy iti nangato a dam-eg (sumurok a 85%) ken temperatura (ti maysa nga agpakatengnga a saan a basbassit ngem 25&nbsp;°C) tapno nalangto, ngem makaandur met daytoy iti nabiit a nayelo a linnaaw ken dagiti layus.

## Bunga
Dakkel ti bunga (agarup a 12&nbsp;cm iti kaatiddog), nga addaan iti natimbukel a sukog ken maris kayumanggi ken ti agpakatengng a kadagsen iti 740-1000&nbsp;gramo.  Ti lasag ket mangirepresenta iti 88% iti dagup a kadagsen. Ti tunggal maysa a bunga ket addaan kadagiti 90 aginggana iti 640 a bukel. Ti Borojo ket addaan iti nangato nga agpang iti protina, asido askorbiko, kalsio ken landok ken ti nagato unay nga agpang ti posporo. Ti Borojo ket inus-usar iti panagaramid iti jam, bino, dulse ken tradisional nga agas a maipagpagarup nga addaan iti epekto nga aphrodisiac. 

## Panangimuyong
Agarup a 3,000 nga ekataria iti inus-usar para iti panangimuyong ti borojo.

## Daiti mainaig a sebbangan
Ti *[[Alibertia sorbilis]]* ket kapadpada a sebbangan, inus-usar met kadagiti panggep iti komersio. Ti **Borojó de la Amazonia** (Amazonas borojo), *[[Duroia maguirei]]*, ket ti maysa nga atap a sebbangan iti maysa a sabali a henero ti Rubiaceae, nga agtubo aginggana iti 8&nbsp;m ken addaan iti basbassit a makan a bunga. 

## Dagiti nagibasaran

:* Cuatrecasas, José 1948: "Borojoa, un nuevo género de Rubiáceas"; *Revista de La Academia Colombiana de Ciencias Exactas Físicas y Naturales* VII (28): 474-477. Bogotá.
:* Cuatrecasas, José y Víctor Manuel Patiño 1949: *Una nueva fruta tropical americana: el borojó*. Secretaría de Agricultura y Ganadería. Servicio de Divulgación. Serie Botánica Aplicada. Año II. N°. 5. Cali. Imprenta Departamental.
:* Persson, Claes 2000: "Phylogeny of the Neotropical Alibertia group (Rubiaceae), with emphasis on the genus Alibertia, inferred from ITS and 5S ribosomal DNA sequences"; *American Journal of Botany* 87:1018-1028.
:* Robbrecht, E., and C. Puff. 1986: "A survey of the Gardenieae and related tribes (Rubiaceae)"; *Botanische Jahrbücher für Systematik, Pflanzengeschichte und Pflanzengeographie* 108: 63–137.
:* Schumann, K. 1891: "Rubiaceae"; *Die natürlichen Pflanzenfamilien* 4(4): 1–154; A. Engler and K. Prantl [eds.],  Engelmann, Leipzig, Germany.

## Dagiti akinruar a silpo
Amaioua

Ti ***Amaioua*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket immuna nga impalawag babaen ni Jean Baptiste Aublet idi 1775. Ti henero ket patneng iti tropikal nga Amerika manipud iti akin-abagatan a Mehiko aginggana iti Brasil, a mairaman ti Kuba ken Trinidad.

## Dagiti sebbangan
* *[[Amaioua brevidentata]]* Steyerm. – Venezuela, Guyana
* *[[Amaioua contracta]]* Standl. – Amazonas (estado ti Brasil)
* *[[Amaioua corymbosa]]* Kunth – akin-abagatan a Mehiko aginggana iti Brasil, mairaman ti Kuba ken Trinidad
* *[[Amaioua guianensis]]* Aubl. – Brasil, Perú, Ecuador, Colombia, Bolivia, Venezuela, Guyana, Surinam, Guiana a Pranses
* *[[Amaioua intermedia]]* Mart. ex Schult. & Schult.f. – Brasil, Perú, Bolivia
* *[[Amaioua magnicarpa]]* Dwyer – Panamá, Colombia
* *[[Amaioua monteiroi]]* Standl. – Pará
* *[[Amaioua pedicellata]]* Dwyer – Costa Rica, Panamá
* *[[Amaioua pilosa]]* K.Schum. – akindaya a Brasil

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* ''Amaioua'' iti World Checklist of Rubiaceae
Botryarrhena

Ti ***Botryarrhena*** ket ti henero (biolohia) dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. IDaytoy ket impalawag babaen ni Adolpho Ducke idi 1932. Daytoy ket agraman kadagiti dua a sebbangan, a mabirukan idiay Brasil, Colombia, Peru ken Venezuela.

## Dagiti sebbangan
* *[[Botryarrhena pendula]]* Ducke – Venezuela, Colombia, Brasil
* *[[Botryarrhena venezuelensis]]* Steyerm. – Venezuela, Perú

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*''Botryarrhena'' iti World Checklist of Rubiaceae
Cordiera

Ti ***Cordiera*** ket ti henero odagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan ti henero iti tengnga ken akin-abagatan a tropikal nga Amerika.

## Dagiti sebbangan

* *[[Cordiera concolor]]* (Cham.) Kuntze
** *Cordiera concolor* var. *concolor*
** *Cordiera concolor* var. *goyana* C.H.Perss. & Delprete
* *[[Cordiera elliptica]]* (Cham.) Kuntze
* *[[Cordiera garapatica]]* (K.Schum.) Kuntze
* *[[Cordiera hadrantha]]* (Standl.) C.H.Perss. & Delprete
* *[[Cordiera humilis]]* (K.Schum.) Kuntze
** *Cordiera humilis* var. *amplexicaulis* (S.Moore) C.H.Perss.
** *Cordiera humilis* var. *humilis*
* *[[Cordiera longicaudata]]* C.H.Perss. & Delprete
* *[[Cordiera macrophylla]]* (K.Schum.) Kuntze
* *[[Cordiera myrciifolia]]* (K.Schum.) C.H.Perss. & Delprete
* *[[Cordiera rigida]]* (K.Schum.) Kuntze
* *[[Cordiera sessilis]]* (Vell.) Kuntze
* *[[Cordiera triflora]]* A.Rich. ex DC.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*''Cordiera'' iti World Checklist of Rubiaceae
Glossostipula

Ti ***Glossostipula*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan ti henero iti Mehiko, Guatemala, ken Honduras.

## Dagiti sebbangan
**[[Glossostipula blepharophylla]]* 
**[[Glossostipula concinna]]* 
**[[Glossostipula strigosa]]* 

## Dagiti nagibasaran
Duroia

Ti ***Duroia***  ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan ti henero manipud iti Costa Rica aginggana iti tropikal nga Abagatan nga Amerika.

## Ekolohia
Adda dagitibilang ti sebbangan ti *Duroia* species, ken mabalin nga amin, ket mabalin a makibinglay iti biokemiko a mangleppad iti panagtubo dagiti kaarruba a mula. Ti panagusig kadagiti yaon ti ramut manipud iti *[[Duroia hirsuta]]* ket nakaited iti napigsa a panglapped iti panagtubo ti mula iti plumericin, ti maysa a tetracyclic iridoid lactone. Daytoy a proseso, kadawyan kadagiti mula, ket naitermino a kas allelopathy. Iti kaso ti *Duroia hirsuta*, ti panglapped a kemiko ket  tulongan babaen ti *[[Myrmelachista schumanni]]* ti maysa a residente iti ken iti uneg ti kayo, ken addaan iti aktibo a papel iti panaglapped ken ti panagdadael iti panagtubo ti mula iti asideg iti mangsangaili kaniada babaen iti panagtudok ken panagwaris iti formic acid. Ti lugar iti likmut iti adda itisirok a sebbangan a *Duroia hirsuta* ket masansan nga awanan kadagiti amin a kita ti mula, a pakaiturongan ti lokal a nagan iti 'Hardin ti Demonio'. Adu ti pateg iti mangsangaili a mula para iti daytoy a salaknib, gapu ta dagiti residente a kuton ket pakaruenda ti mangputed iti bulong ti kayo.

## Dagiti sebbangan

**[[Duroia amapana]]* Steyerm.
**[[Duroia aquatica]]* (Aubl.) Bremek.
**[[Duroia bolivarensis]]* Steyerm.
**[[Duroia costaricensis]]* Standl.
**[[Duroia duckei]]* Huber
**[[Duroia eriopila]]* L.f.
**[[Duroia fusifera]]* Spruce ex K.Schum.
**[[Duroia genipoides]]* Spruce ex K.Schum.
**[[Duroia gransabanensis]]* Steyerm.
**[[Duroia hirsuta]]* (Poepp.) K.Schum.
**[[Duroia hirsutissima]]* Steyerm.
**[[Duroia kotchubioides]]* Steyerm.
**[[Duroia laevis]]* Devia Perss. & C.M.Taylor
**[[Duroia longiflora]]* Ducke
**[[Duroia longifolia]]* (Poepp.) K.Schum.
**[[Duroia macrophylla]]* Huber
**[[Duroia maguirei]]* Steyerm.
**[[Duroia martiniana]]* (Miers) Bremek.
**[[Duroia melinonii]]* Standl.
**[[Duroia merumensis]]* Steyerm.
**[[Duroia micrantha]]* (Ladbr.) Zarucchi & J.H.Kirkbr.
**[[Duroia nitida]]* Steyerm.
**[[Duroia palustris]]* Ducke
**[[Duroia paraensis]]* Ducke
**[[Duroia paruensis]]* Steyerm.
**[[Duroia petiolaris]]* Spruce ex K.Schum.
**[[Duroia plicata]]* Benoist
**[[Duroia prancei]]* Steyerm.
**[[Duroia retrorsipila]]* Steyerm.
**[[Duroia saccifera]]* (Mart. ex Schult. & Schult.f.) K.Schum.
**[[Duroia sancti-ciprianii]]* Devia Perss. & C.M.Taylor
**[[Duroia soejartoi]]* D.R.Simpson
**[[Duroia steinbachii]]* Standl.
**[[Duroia strigosa]]* Steyerm.
**[[Duroia trichocarpa]]* Standl.
**[[Duroia triflora]]* Ducke
**[[Duroia valesca]]* C.H.Perss. & Delprete
**[[Duroia velutina]]* Hook.f. ex K.Schum.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* ''Duroia'' iti the World Checklist of Rubiaceae
* New York Botanical Garden
Riodocea

Ti ***Riodocea*** ket ti henero dagiti mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket mangiraman laeng iti maysa nga ammo a sebbangan, ti ***Riodocea pulcherrima***, nga indihenio iti rehion ti Espírito Santo ti Brasil. 

## Dagiti nagibasaran
Octotropideae

Ti **Octotropideae** ket ti tribu dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae ken aglaon kadagiti agarup a 103 a sebbangan kadagiti 18 a henero. Dagiti representatibona ket mabirukan iti paleotropiko.

## Dagiti henero
Dagiti agdama a maawat a nagan

* *[[Canephora]]* Juss. (5 sp) – Madagascar
* *[[Didymosalpinx]]* Keay (5 sp) – Tropikal nga Aprika
* *[[Feretia]]* Delile (4 sp) – Tropikal ken Akin-abagatan nga Aprika
* *[[Fernelia]]* Comm. ex Lam. (4 sp) – Is-isla Mascarene
**[[Flagenium]]* Baill. (6 sp) – Madagascar
* *[[Galiniera]]* Delile (2 sp) – Tropikal nga Aprika, Madagascar
* *[[Hypobathrum]]* Blume (31 sp) – Tropikal nga Asia
* *[[Jovetia]]* Guédès (1 sp) – Madagascar
* *[[Kraussia]]* Harv. (4 sp) – Kenya, Tanzania, Mozambique, Abagatan nga Aprika, Socotra
* *[[Lamprothamnus]]* Hiern (1 sp) – Somalia, Kenya, Tanzania
* *[[Lemyrea]]* (A.Chev.) A.Chev. & Beille (4 sp) – Madagascar
* *[[Nargedia]]* Bedd. (1 sp) – Sri Lanka
* *[[Octotropis]]* Bedd. (1 sp) – India
* *[[Paragenipa]]* Baill. (1 sp) – Seychelles
* *[[Polysphaeria]]* Hook.f. (22 sp) – Tropikal nga Aprika, Madagascar
* *[[Pouchetia]]* A.Rich. ex DC. (4 sp) – Akinlaud a Tropikal nga Aprika aginggana iti Sudan ken Akin-amianan nga Angola
* *[[Ramosmania]]* Tirveng. & Verdc. (2 sp) – Rodrigues
* *[[Villaria]]* Rolfe (5 sp) – Filipinas

Dagiti sinonimo

* *Exosolenia* Baill. ex Drake = *[[Lemyrea]]*
* *Higginsia* Blume = *[[Hypobathrum]]*
* *Petunga* DC. = *[[Hypobathrum]]*
* *Phylanthera* Noronha = *[[Hypobathrum]]*
* *Platymerium* Bartl. ex DC. = *[[Hypobathrum]]*
* *Ptychostigma* Hochst. = *[[Galiniera]]*
* *Rhabdostigma* Hook.f. = *[[Kraussia]]*
* *Spicillaria* A.Rich. = *[[Hypobathrum]]*

## Dagiti nagibasaran
Pavetteae

Ti **Pavetteae** ket ti tribu dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae ken aglaon kadagiti agarup a 624 a sebbangan kadagiti 9 a henero. Dagiti representatibona ket mabirukan kadagiti tropiko ken subtropiko iti Daan a Lubong ken ti akin-abagatan a rehion ti Pasipiko.

## Dagiti henero
Dagiti agdama a maawat a nagan

* *[[Cladoceras]]* Bremek. (1 sp)
* *[[Coptosperma]]* Hook.f. (21 sp)
* *[[Leptactina]]* Hook.f. (19 sp)
* *[[Nichallea]]* Bridson (1 sp)
* *[[Paracephaelis]]* Baill. (4 sp)
* *[[Pavetta]]* L. (358 sp)
* *[[Robbrechtia]]* De Block (2 sp)
* *[[Rutidea]]* DC. (21 sp)
* *[[Tarenna]]* Gaertn. (191 sp)

Dagiti sinonimo

* *Acmostigma* Raf. = *[[Pavetta]]*
* *Baconia* DC. = *[[Pavetta]]*
* *Bonatia* Schltr. & K.Krause = *[[Tarenna]]*
* *Camptophytum* Pierre ex A.Chev. = *[[Tarenna]]*
* *Canthiopsis* Seem. = *[[Tarenna]]*
* *Chomelia* L. = *[[Tarenna]]*
* *Coleactina* N.Hallé = *[[Leptactina]]*
* *Crinita* Houtt. = *[[Pavetta]]*
* *Cupi* Adans. = *[[Tarenna]]*
* *Dictyandra* Welw. ex Hook.f. = *[[Leptactina]]*
* *Enterospermum* Hiern = *[[Coptosperma]]*
* *Exechostylus* K.Schum. = *[[Pavetta]]*
* *Flemingia* W.Hunter = *[[Tarenna]]*
* *Pavate* Adans. = *[[Pavetta]]*
* *Santalina* Hiern = *[[Coptosperma]]*
* *Verulamia* DC. ex Poir. = *[[Pavetta]]*
* *Wahlenbergia* Blume = *[[Tarenna]]*
* *Webera* Schreb. = *[[Tarenna]]*
* *Zygoon* Hiern = *[[Coptosperma]]*

## Dagiti nagibasaran
Posoquerieae

Ti **Posoquerieae** ket ti tribu dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ken aglaon kadagiti 23 a sebbangan kadagiti 2 a henero. Dagiti representatibona ket mabirukan manipud iti Mehiko aginggana iti tropikal nga Abagatan nga Amerika.

## Dagiti henero
Dagiti agdama a maawat a nagan
* *[[Molopanthera]]* Turcz. (1 sp)
* *[[Posoqueria]]* Aubl. (22 sp)

Dagiti sinonimo
* *Cyrtanthus* Schreb. = *[[Posoqueria]]*
* *Kyrtanthus* J.F.Gmel. = *[[Posoqueria]]*
* *Martha* F.J.Müll. = *[[Posoqueria]]*
* *Posoria* Raf. = *[[Posoqueria]]*
* *Ramspekia* Scop. = *[[Posoqueria]]*
* *Solena* Lour. = *[[Posoqueria]]*
* *Stannia* H.Karst. = *[[Posoqueria]]*
* *Willdenovia* J.F.Gmel. = *[[Posoqueria]]*

## Dagiti nagibasaran
Posoqueria

Ti ***Posoqueria*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan ti henero manipud iti Mehiko aginggana iti tropikal nga Amerika.

## Dagiti sebbangan

**[[Posoqueria acutifolia]]* Mart.
**[[Posoqueria bahiensis]]* Macias & L.S.Kinosh.
**[[Posoqueria calantha]]* Barb.Rodr.
**[[Posoqueria chocoana]]* C.M.Taylor
**[[Posoqueria coriacea]]* M.Martens & Galeotti
**[[Posoqueria correana]]* C.M.Taylor
**[[Posoqueria costaricensis]]* C.M.Taylor
**[[Posoqueria fragrantissima]]* Linden & André
**[[Posoqueria grandiflora]]* Standl.
**[[Posoqueria grandifructa]]* Hammel & C.M.Taylor
**[[Posoqueria laevis]]* C.M.Taylor
**[[Posoqueria latifolia]]* (Rudge) Schult.
**[[Posoqueria laurifolia]]* Mart.
**[[Posoqueria longifilamentosa]]* C.M.Taylor
**[[Posoqueria longiflora]]* Aubl.
**[[Posoqueria palustris]]* Mart.
**[[Posoqueria platysiphonia]]* Rusby
**[[Posoqueria robusta]]* Hammel & C.M.Taylor
**[[Posoqueria tarairensis]]* C.M.Taylor
**[[Posoqueria trinitatis]]* DC.
**[[Posoqueria velutina]]* Standl.
**[[Posoqueria williamsii]]* Steyerm.

## Dagiti ladawan

Papeles:Starr 030807-0115 Posoqueria latifolia.jpg|Kayo ti *[[Posoqueria latifolia]]*
Papeles:Posoqueria longiflora-IMG 3455.jpg|Sabong ti *[[Posoqueria longiflora]]*
Papeles:Posoqueria latifolia, the Monkey Apple. (9394583358).jpg|"Monkey Apple" manipud iti *[[Posoqueria latifolia]]*


## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Posoqueria latifolia

Ti ***Posoqueria latifolia***, **needle flower** iti Ingles, ket ti sebbangan ti kayo iti pamilia ti Rubiaceae a ti sakupna ket gumay-at manipud iti akin-abagatan a  Mehiko aginggana iti Bakir ti Amasona iti Abagatan nga Amerika. Matawtawagan pay daytoy iti *Boca de Vieja* (ngiwat ti baket a balasang) ken dagitibungan ket ammo a kas *monkey apple* iti Ingles.
Acidosasa

Ti ***Acidosasa*** ket ti henero ti kawayan ti Daya nga Asia iti pamilia ti ruot.

Kangrunaan a mabirukan ti*Acidosasa* iti Akin-abagatan a Tsina, ken adda met 1 a sebbangan iti Bietnam. Nabukel ti naganna manipud iti Latin iti *acidum* ("naalsem") ken *[[Sasa (mula)|Sasa]]* (sabali pay a henero ti kawayan), a mangibagbaga kadagiti makan a saringit. Dagiti ubing a saringit ti mula ket ipreserba babaen ti lokal a populasion.

;Dagiti sebbangan

;Dati a nairaman
kitaen ti *[[Indosasa]] [[Oligostachyum]] [[Pleioblastus]] [[Pseudosasa]]*

## Kitaen pay
*Listaan dagiti henero ti Poaceae

## Dagiti nagibasaran
Acidosasa chienouensis

Ti ***Acidosasa chienouensis*** ket ti sebbangan ti kawayan a patneng iti Tsina. Daytoy ket makaabot iti katayag aginggana iti 5&nbsp;m ken ti diametro ti puon aginggana iti 2&nbsp;cm.

## Dagiti nagibasaran
Acidosasa edulis

Ti ***Acidosasa edulis*** ket ti sebbangan ti kawayan a patneng iti Tsina. Daytoy ket naimuyongan gapu kadagiti makan a saringitna kadagiti probinsia ti Fujian, Zhejiang ken Jiangxi, ken makapataud daytoy aginggana iti 20,000 kilogramo iti tunggal maysa nga ektaria.

## Dagiti nagibasaran
Indosasa

Ti ***Indosasa*** ket ti henero ti kawayan iti Daya nga Asia iti pamilia ti ruot. Ti sebbangan ket patneng iti Tsina ken Indotsina (Laos ken Bietnam).

;Dagiti sebbangan

## Dagiti nagibasaran
Oligostachyum

Ti ***Oligostachyum*** ket ti henero ti kawayan iti pamilia ti ruot, a patneng iti pantar ti Tsina.

Ti henero ket sagpaminsan a naikedkeddeng a kas sinonimo ti *[[Arundinaria]]*.

;Dagiti sebbangan

;Dati a nairaman
kitaen ti *[[Pseudosasa]]*
* *Oligostachyum orthotropoides – [[Pseudosasa hindsii]]*
* *Oligostachyum pulchellum – [[Pseudosasa cantorii]]*

## Dagiti nagibasaran
GrassBase

Ti **GrassBase** (wenno **GrassBase – The Online World Grass Flora**) ketti maysa a database dagiti ruot a naibatay iti web, nga agtultuloy a tinartaripato ken pinabarbaro babaen ti  Royal Botanic Gardens, Kew.

Manipud idi 2015, ti GrassBase ket maysa idi kadagiti kadakkelan (mairaman ti GrassWorld) a naestruktura nga agasmang ti datos para kadagiti mula. Iti panagpabaro idi 2016, daytoy ket addaan kadagiti morpolohiko a deskripsion para kadagiti 11,369 a naawat a sebbangan dagiti ruot ken dagiti listaan para kadagiti 64,213 nagan a botaniko.

Naigupit ti pannakaisurat ti kada W. D. Clayton, M. S. Vorontsova, K. T. Harman ken H. Williamson.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
Ampelocalamus

Ti ***Ampelocalamus*** ket ti henero ti kawayan iti Asia iti pamilia dagiti ruot). Kaaduan a mabirukan daytoy iti Akin-abagatan a Tsina, ken adda met dagiti sebbangan iti akndaya a Himalaya ken akin-amianan nga Indotsina.

;Dagiti sebbangan

## Dagiti nagibasaran
Oryzeae

Ti **Oryzeae** ket ti tribu dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti pudno a ruot, ti Poaceae. Daytoy ket aglaon kadagiti 11 a henero, a mairaman ti naimuyongan a bagas (*[[Oryza]]*) ken atap a bagas (*Zizania*).

## Dagiti henero
Adda dagiti 11 a henero a naidasig kadagiti dua a subtribu:

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Oryzoideae

Ti **Oryzoideae** (sin. Ehrhartoideae) ket ti subpamilia dagiti pudno a ruot iti pamilia ti Poaceae. Daytoy ket mangiraman kadagiti agaru p a 120 a sebbangan kadagiti 19 a henero, ti kadayegan ti nagruna nga apit ti sereal ti bagas. Iti kaunegan dagiti ruot, daytoy a subpamilia ket maysa kadagiti tallo a maitagikua iti nabaknang iti sebbangan a klado ti BOP, nga isu amin ket agusar iti C<sub>3</sub> potosintesis; daytoy ti basalo a linia ti klado.

Daytoy ket aglaon kadagiti uppat a tribu ken maysa a henero iti di nalawag a puesto (incertae sedis), *[[Suddia]]* (mabalin a Phyllorachideae). Dagiti pilohenetiko a panagusig ket nakasolbar iti urnos ti panagsanga kadagitoy a klado iti kaunegan ti subpamilia:

## Dagiti nagibasaran
Aidia gardneri

Ti ***Aidia gardneri*** ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Sri Lanka.

## Dagiti nagibasaran

* http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-176308 
* http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-5021 
* https://www.gbif.org/species/120763617
* http://indiabiodiversity.org/species/show/265149
Aidiopsis

Ti ***Aidiopsis*** ket ti monotipiko a henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Ti sebbangan-kita idi ket ti *Aidiopsis forbesii* ngem itan ket naikeddeng a sinonimo ti ***Aidiopsis orophila***. Daytoy ket patneng iti Tailandia, Malaysia, Sumatra, Java ken ti Is-isla Andaman.

## Dagiti nagibasaran
Alleizettella

Ti ***Alleizettella*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket maigawidan iti abagatan akindaya a Tsina ken akin-amianan a Bietnam. Ti henero ket manipadayawn iti Pranses a botaniko a ni Charles d'Alleizette.

## Dagiti sebbangan
* *[[Alleizettella leucocarpa]]* (Champ. ex Benth.) Tirveng. – Tsina ken Bietnam
* *[[Alleizettella rubra]]* Pit. – Bietnam

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*''Alleizettella'' iti World Checklist of Rubiaceae
Aidia

Ti ***Aidia*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket impalawag babaen ni João de Loureiro idi 1790. Daytoy ket addaan iti adu a lugar a nakaiwarwarasan iti tropikal nga Aprika, tropikal ken subtropikal nga Asia ken ti akinlaud a Pasipiko.

## Dagiti sebbangan

* *[[Aidia abeidii]]* S.E.Dawson & Gereau
* *[[Aidia acuminata]]* (Blume) K.M.Wong
* *[[Aidia acutipetala]]* Ridsdale
* *[[Aidia auriculata]]* (Wall.) Ridsdale
* *[[Aidia bakeri]]* (Merr.) Ridsdale
* *[[Aidia beccariana]]* (Baill.) Ridsdale
* *[[Aidia borneensis]]* Ridsdale
* *[[Aidia bracteata]]* Ridsdale
* *[[Aidia brisipensis]]* Ridsdale
* *[[Aidia chantonea]]* Triveng.
* *[[Aidia cochinchinensis]]* Lour.
* *[[Aidia congesta]]* (Schltr. & K.Krause) Ridsdale
* *[[Aidia corymbosa]]* (Blume) K.M.Wong
* *[[Aidia cowleyi]]* Puttock
* *[[Aidia densiflora]]* (Wall.) Masam.
* *[[Aidia dilleniacea]]* (Baill.) Ridsdale
* *[[Aidia endertii]]* Ridsdale
* *[[Aidia foveata]]* Ridsdale
* *[[Aidia gardneri]]* (Thwaites) Tirveng.
* *[[Aidia genipiflora]]* (DC.) Dandy
* *[[Aidia glabra]]* (Valeton) Ridsdale
* *[[Aidia halleri]]* Ridsdale
* *[[Aidia henryi]]* (E.Pritz.) T.Yamaz.
* *[[Aidia heterophylla]]* Ridsdale
* *[[Aidia impressinervis]]* (King & Gamble) Ridsdale
* *[[Aidia jambosoides]]* (Valeton) Ridsdale
* *[[Aidia kinabaluensis]]* Ridsdale
* *[[Aidia lancifolia]]* K.M.Wong
* *[[Aidia longiflora]]* Ridsdale
* *[[Aidia magnifolia]]* Ridsdale
* *[[Aidia merrillii]]* (Chun) Tirveng.
* *[[Aidia micrantha]]* (K.Schum.) Bullock ex F.White
* *[[Aidia moluccana]]* Ridsdale
* *[[Aidia ochroleuca]]* (K.Schum.) E.M.A.Petit
* *[[Aidia oxyodonta]]* (Drake) T.Yamaz.
* *[[Aidia paiei]]* Ridsdale
* *[[Aidia parvifolia]]* (King & Gamble) K.M.Wong
* *[[Aidia polystachya]]* (Valeton) Ridsdale
* *[[Aidia pseudospicata]]* Ridsdale
* *[[Aidia pulcherrima]]* (Merr.) Ridsdale
* *[[Aidia pycnantha]]* (Drake) Tirveng.
* *[[Aidia quintasii]]* (K.Schum.) G.Taylor
* *[[Aidia racemosa]]* (Cav.) Tirveng.
* *[[Aidia rhacodosepala]]* (K.Schum.) E.M.A.Petit
* *[[Aidia rubens]]* (Hiern) G.Taylor
* *[[Aidia salicifolia]]* (H.L.Li) T.Yamaz.
* *[[Aidia solomonensis]]* Ridsdale
* *[[Aidia tomentosa]]* (Blume) Ridsdale
* *[[Aidia vieillardii]]* (Baill.) Ridsdale
* *[[Aidia vitiensis]]* (Seem.) Puttock
* *[[Aidia wattii]]* G.Taylor
* *[[Aidia waugia]]* Ridsdale
* *[[Aidia yunnanensis]]* (Hutch.) T.Yamaz.
* *[[Aidia zippeliana]]* (Scheff.) Ridsdale

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* ''Aidia'' iti World Checklist of Rubiaceae
Aoranthe

Ti ***Aoranthe*** ket ti henero dagiti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Mabirukan daytoy iti tropikal nga Aprika.

## Dagiti sebbangan
* *[[Aoranthe annulata]]* (K.Schum.) Somers
* *[[Aoranthe castaneofulva]]* (S.Moore) Somers
* *[[Aoranthe cladantha]]* (K.Schum.) Somers
* *[[Aoranthe nalaensis]]* (De Wild.) Somers
* *[[Aoranthe penduliflora]]* (K.Schum.) Somers

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
* ''Aoranthe'' iti World Checklist of Rubiaceae
Aoranthe penduliflora

Ti ***Aoranthe penduliflora*** ket ti sebbangan ti agsabsabong a mula iti pamilia ti Rubiaceae. Daytoy ket endemiko iti Tanzania nga idiay ket mabirukan iti Banbantay Usambara.  Daytoy ket maipangta babaen ti pannakaawan iti habitat gapu ti panagpukan dagiti kayo, mpanagmina, ken agrikultura.  Daytoy ket agtubo a kas maysa a kayo nga addaan kadagiti simple nga agsumbangir a bulong.  Dagiti sabong ket krema ken nalabbasit, ken maris narangha ti bunga no maluom.

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
*
Monocotyledon

Ti **Monocotyledons** kadawyan a maibagbaga a kas dagiti **monocot**, (**[[Lilianae]]** *[[sensu]]* Chase & Reveal) ket dagiti agsabsabong a mula (angiospermae), dagiti bukel ket kadawyan nga aglaon laeng iti maysa  nga embryoniko a bulong, wenno cotyledon. Buklen dagitoy ti maysa kadagiti nangruna a grupo a tradisional a nakabingbingayan dagiti agsabsabong a mula, dagiti nabati nga agsabsabong a mula ket addaanda kadagiti dua a cotyledon ken isu a naidasigda a kas dagiti dicotyledon, wenno dicots. Nupay kasta, ti panagsukisok a molekular a pilohenetiko ket nakaipakitan a bayat dagiti monocot ket mangbukel iti maysa a monopiletiko a grupo wenno klado (buklen amin dagiti kaputotan iti maysa a sapasap a tinaudan), saan met a kasta dagiti dicotyledon. Dagiti monocotyledon ket ganganida a kankanayon a mabigbigan a kas maysa a grupo, ngem addaan kadagiti nadumaduma a taksonomiko a ranggo ken adda kadagiti nadumaduma a sabali a nagan. Ti sistema ti APG III ti 2009 ket bigbigenna ti maysa a klado a tinawtawagan "monocots" ngem saan a mangikeddeng daytoy iti maysa a taksonomiko a ranggo.

Dagiti monocotyledon ket mangiraman kadagiti agarup a 60,000 a sebbangan. Ti kadakkelan a pamilia iti daytoy a grupo (ken kadagiti agsabsabong a mula) babaen dagiti bilang ti sebbangan ket dagiti orkidia (pamilia ti Orchidaceae), nga agraman kadagiti ad-adu ngem 20,000 a sebbangan. Agarup a kagudua a kaadu ti sebbangan ket maitagikua kadagiti pudno a ruot (Poaceae), nga iti ekonomia, dagitoy ket kangrunaan a pamilia dagiti monocotyledon. Iti agrikultura ti kaaduan kadagiti mapataud a biomasa ket agtaud kadagiti monocotyledon. Dagitoy ket saan laeng a mangiraman dagiti nangruna a bukbukel (bagas, trigo, mais, kdpy.), ngem dagiti pay pakana a ruruot, unas, ken dagiti kawayan. Dagiti sabali pay a nangruna iti ekonomia nga apit a monocotyledon ket mairaman dagiti nadumaduma a palma (Arecaceae), dagiti saba kendagiti plantain (Musaceae), dagiti laya ken dagiti kabagianda, turmeric ken cardamom (Zingiberaceae), asparagus (Asparagaceae), pinia (Bromeliaceae), water chestnut (Cyperaceae), ken dagiti leek, sibuyas ken bawang (Amaryllidaceae). Adu kadagiti masetas ket dagiti monocotyledon nga epiphytes. Iti pay maipatinayon kaaduan dagiti hortikultural a bagas, dagiti naimuyongan a mula para kadagiti sabongda, kas ti lilies, dagiti daffodil, dagiti lirio, amaryllis, dagiti canna, bluebells ken dagiti tulipa, ket dagiti monocotyledon.

## Dagiti nota

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Poaceae

Ti **Poaceae** wenno **Gramineae** ket ti dakkel ken ganggani nga adu a masarsarakan a pamilia dagiti monocotyledon nga agsabsabong a mula knga ammo a kas **ruruot**, a kadawyan a kolektibo a maibagbaga a kas **ruot**. Mangiraman ti Poaceae dagiti sereal a ruot, dagiti kawayan ken dagiti ruot iti masna a karuotan ken dagiti nakultibado a parangan ken pastura.

Ti Poaceae ket dagiti kangrunaan a taudan ti taraon para iti enerhia. Mangited dagitoy, babaen ti dagus a pannangan iti tao, iti sumurok laeng a maysa ket kagudua (51%) iti amin a taraon para iti enerhia; mangited ti bagas iti 20%, mangited ti trigo iti 20%, mais iti 5.5%, ken dagiti dadduma a bukbukel 6%.

Dagiti ruot ket addaan kadagiti lungog nga ungkay malaksid kadagiti nodo kendagiti akikid nga agsinnublat a bulbulong a rummuar kadagiti dua a ranggo. Ti akinbaba a parte iti tunggal maysa a bulong ket rikpanna ti ungkay, a mangbukel iti maysa a kalub ti bulong. Kadagiti agarup a 780 a henero ken agarup a 12,000 a sebbangan, ti Poaceae ket dagiti maikalima a kadakkelan a pamilia ti mula, sarunuenna ti Asteraceae, Orchidaceae, Fabaceae ken Rubiaceae.

Dagiti karuotan a kas ti savannah ken prairie akaaduan dagiti ruot ket nakarkulo a mangbukel iti 40.5% iti kalawa ti daga iti Daga, malaksid ti Greenland ken Antartika. Dagiti ruot ket nangrunada pay a parte ti mulmula kadagiti adu a sabali a habitat, a mairaman dagiti kalugnakan, dagiti bakir ken tundra.

Ti Poaceae ket ti kangrunaan a pamilia ti mula, a mangited kadagiti nangruna makan manipud kadagiti domestikado nga apit ti sereal a kas ti mais, trigo, bagas, sebada, ken millet ken dagiti pay pakan para kadagiti agpatpataud iti karne nga ayup. Maus-usar dagitoy a kas material iti panagbangon a kas ti kawayan, atep, ken pan-aw. Taudan pay dagitoy ti biofuel a nangruna iti kombersion ti mais iti ethanol.

Uray no kadawyanda a tinawtawagan iti "ruruot", ruot ti baybay, rush, ken dagiti sedge ket naipanda iti ruar daytoy a pamilia. Dagiti *Juncaceae* ken *Cyperaceae* ket kabagian ti Poaceae, gapu ta kameng dagitoy ti urnos ti Poales, ngem dagiti ruot ti baybay ket kameng ti urnos ti Alismatales.

## Etimolohia
Ti nagan a Poaceae ket inted babaen ni John Hendley Barnhart idi 1895, a naibatay iti tribu ti Poeae nga impalawag idi 1814 babaen ni Robert Brown, ken ti henero-kita ti *[[Poa]]* nga impalawag idi 1753 babaen ni Carl Linnaeus. Ti termino ket naala manipud iti Taga-ugma a Griego iti .

## Dagiti nagibasaran

## Dagiti akinruar a silpo
Anomochlooideae

Ti **Anomochlooideae** ket ti subpamilia ti pudno a ruot iti pamilia ti Poaceae. Daytoy ket kabsat iti amin a sabali a ruruot. Daytoy ket mangiraman kadagiti perenial a yerba nga agtubo kadagiti nalinongan a sirok ti bakir iti Neotropiko. Adda dagiti dua a henero, ti *[[Anomochloa]]* ken *[[Streptochaeta]],* ti tunggal maysa ket adda iti bukodna a tribu.

Daytoy a subpamilia ket ti kasapaan nga agbalbaliw a linia dagiti ruot:

## Dagiti nagibasaran