Ọrụ ugbo n'ugwu

thumb|250x250px|Ihe atụ nke ọrụ ugbo ugwu na UK
Ọrụ ugbo n'ugwu ma ọ bụ ọrụ ugbo bụ nnukwu ọrụ ugbo na mpaghara ugwu, nke bụ isi ịzụ atụrụ, n'agbanyeghị na a na-azụkarị ehi n'akụkọ ihe mere eme na mpaghara ugwu. Ọrụ ugbo nke dara ada bụ ọrụ ugbo nke ahịhịa, ọdịda bụ mpaghara elu ala a na-akọghị nke a na-eji dị ka ịta ahịhịa. Ọ bụ okwu a na-ejikarị na Northern England, ọkachasị na mpaghara ọdọ mmiri na Pennine Dales. N'ebe ọzọ, a na-ejikarị okwu ọrụ ugbo ugwu ma ọ bụ ọrụ ugbo.

Ịkpa ehi n'ugwu na-ejikarị ụkọ nri anụ'oge oyi, na atụrụ ugwu, na-ata nri n'ihe dị ka hekta abụọ n'otu isi, na-akpakarị n'ebe dị ala maka imeju.

Ọrụ ugbo nke ugwu ọgbara ọhụrụ na-adaberekarị na enyemaka steeti, dịka ọmụmaatụ na United Kingdom ọ nwetara nkwado site na European Union's Common Agricultural Policy. Enwere ike ịkwakọba ebe ịta nri nke ọma, nke a kụrụ na ala ahịhịa juru, na ihe dịka otu atụrụ kwa hectare 0.26.

## Ebe na nhazi
[thumb|Map nke [Obodoézè Nà Ofú|United Kingdom]]
Ọrụ ugbo bụ ụdị ọrụ ugbo na UK na mpaghara ugwu. N'England, ugbo ugwu dị na mpaghara North na South-Western, yana mpaghara ole na ole dị n'ókè Wales.[1] Ugwu Scotland bụ ebe ọzọ maka ọtụtụ ugbo ugwu. Ugbo atụrụ na ugbo atụrụ na ehi agwakọtara bụ ihe dịka 55% nke ala ugbo na Scotland. Ebe ndị a nwere ihu igwe siri ike, obere oge na-eto eto, ala adịghị mma na ogologo oge oyi. Ya mere, a na-ewere mpaghara ndị a dị ka ihe na-adịghị mma na anụmanụ ndị a na-azụ n'ebe ahụ anaghị arụpụtakarị ihe na ndị ọrụ ugbo na-ebugakarị ha n'ala dị larịị ka ha maa abụba.

Mpaghara ndị dị n'elu ala adịghị mma maka ọrụ ugbo. A na-ahazi ihe ka ọtụtụ n'ala ugbo Hill na England dị ka Obodo Na-adịchaghị Mma (LFA), na LFA mejupụtara 17% nke ala a na-akọ ugbo na England. A na-ekewa LFA n'ime Mpaghara Ndị Nwere Nsogbu (SDAs) na Mpaghara ndị Nwere Nsogbu, nke mejupụtara 67% na 33% nke LFA n"otu n'otu. A na-ekewa mpaghara ndị a dị ka ndị dị otú ahụ n'ihi ihu igwe na-adịghị mma, ala, na ala nke na-akpata ọnụahịa dị elu na mmepụta na njem yana obere mmepụta ihe. LFA dị ịrịba ama n'ọrụ ugbo England n'ozuzu ya n'agbanyeghị ọghọm ndị a: 30% nke ehi na 44% nke atụrụ na-azụ ụmụ sitere na LFAs. Ọrụ ugbo na-akpụzi usoro okike nke mpaghara ndị a,  na ọrụ ugbo na ugwu na-akọwa ma na-akụzi gburugburu ebe obibi na ala.

A na-ekpuchikarị ala dị elu ma ọ bụ ala kpọrọ nkụ ma ọ bụ mmiri na-adịghị mma na ala ahịhịa ka mma. Ugwu a na-ahụkarị nwere mpaghara atọ dị iche iche: High fell, Alotment, na Inbye. High fall gụnyere peat moors na nkume ebe ndị na-enye ebe ịta nri na-adịghị mma n'elu. Alotment na-eso n'okpuru ebe a, ebe a na-emechi emechi nke nwere ebe ịta nri siri ike. Inbye bụ ebe kachasị ala na ala, nke a na-eji dị ka ebe ịta nri mgbe niile yana maka ịzụlite ahịhịa.

## Akụkọ ihe mere eme
Ogige Ogige Ọchịchị Dartmoor nwere ihe karịrị 10,000ha nke sistemụ ubi tupu akụkọ ihe mere eme, malitere na 1500BC.[5] Ihe àmà ndị mgbe ochie na-egosi na a na-ata ahịhịa ahịhịa ndị a kemgbe afọ 3500.[5] N'ihi oke ọrụ ugbo n'akụkọ ihe mere eme na ugwu UK, ọrụ ugbo kpụrụla elu ugwu bekee ma na gburugburu ebe obibi na omenala..

Gọọmenti UK ewepụtala mpaghara dị iche iche na ugwu dị ka ihe bara uru site na ụfọdụ usoro gburugburu ebe obibi, ihe dị iche iche dị iche iche, nkà mmụta ihe ochie, ihe nketa omenala na ọdịdị ala, ma na-achọ ichebe mpaghara ndị a maka ihe ndị dị otú ahụ.[1] Dịka gọọmentị UK siri kwuo, mpaghara ndị a ahọpụtara na ntozu ha bụ:

* **Ogige Ntụrụndụ Mba**
** "Ndị a na-echebe ma na-echekwa ọdịdị nke ala, ụlọ maka ịnweta, ebe obibi anụ ọhịa na ihe ndị mere eme"
* **Mpaghara ndị mara mma nke okike**
** "Ndị a na-echekwa ma na-eme ka ọmarịcha ala mara mma"
* **Ebe ndị mmadụ nọ n'ime ime obodo**
** "Ebe ihe nketa ọdịbendị nke a ga-echekwa"
* **Ebe okike England**
** "Mpaghara ọ bụla nwere njirimara pụrụ iche nke jikọtara ya na ihe ndị sitere n'okike na ọrụ mmadụ ma na-enye ihe omimi maka ọrụ nchekwa okike mpaghara".
* **Ala a na-ahụkarị**
** "Ebe ndị na-enweghị ala nwere ikike iji ya maka ọrụ ugbo ma ọ bụ ebumnuche ndị ọzọ"
* **Ebe a na-edebe ihe ndị e kere eke**
** "Ndị a na-echebe ma na-enye ọha na eze ohere ịnweta anụ ọhịa dị mkpa na ebe ndị a na-ahụ maka ala".
* **Ebe ndị pụrụ iche e chebere**
** "Ndị a na-echebe anụ ọhịa dị iche iche, osisi na ebe obibi n'okpuru European Union's Habitats Directive"
* **Ebe nchebe pụrụ iche**
** "Ndị a na-echebe nnụnụ ndị dị ụkọ na ndị na-adịghị ike na ụdị ndị na-agagharị agagharị yana ihe nketa ala na nke ọdịdị mmadụ".
* **Ebe ndị a na-eme nnwale n'elu ugwu**
** "Mpaghara abụọ dị n'elu ebe Natural England / Defra bu ụzọ na-eduzi usoro jikọtara ọnụ maka mmepe ime obodo na nchekwa okike n'etiti 1999 na 2001".
* **Ọhịa oge ochie**
** "Ala nke nwere osisi na-aga n'ihu kemgbe ọ dịkarịa ala 1600" 

N'ime narị afọ gara aga, ọrụ ugbo Hill na gburugburu ebe obibi ugwu enweela ọtụtụ mgbanwe. Kemgbe afọ 1900, e nweela:

* Ihe dị ka mmụba 500% n'ọnụ ọgụgụ atụrụ.
* Mbelata nke ugbo ndị dị n'etiti, n'ihi mmụba nke nnukwu azụmaahịa ugbo na mpụta nke ndị ọrụ ugbo ntụrụndụ.
* Mmụba nke nka na anụ ụlọ na ịkwaga site na omenala ngwakọta ugbo. 
* Ọrụ ndị ọrụ na-agbanwe agbanwe n'ihi mmụba ọrụ ugbo na-aga n'ihu na-egbochi mbelata nke mmepụta ọrụ nke ọganihu teknụzụ mere ka o kwe omume.
* Ọnụ ọgụgụ dị elu nke mgbanwe na ụdị ebe obibi nke ala dị elu. Dịka ọmụmaatụ, ọ bụ ezie na pasentị nke ala a na-ahazi dị ka obere ahịhịa ahịhịhịa nọgidere na-akwụsi ike n'etiti 1913 na 2000, naanị 55% nke ala ahịhịrị ahịhụ ahịhọta na 1913 bi n'otu ebe ahụ dị ka ọ na-eme na 2000.

## Usoro okike nke ala dị n'elu
thumb|atụrụ Dartmoor bụ ụdị anụ ụlọ a na-ahụ n'ugbo ugwu.
Ụmụ mmadụ emepụtala ọnụ ọgụgụ dị ukwuu nke gburugburu ebe obibi dị elu ruo ọtụtụ narị afọ, karịsịa site na ọrụ ugbo na ọrụ ugbo.[6] N'ihi nke a, ọtụtụ ihe ndị dị n'elu ala adaberewo na njikwa ala nke ugwu.[6] Omume ọrụ ugbo nke ugwu na-ekere òkè dị ukwuu n'ịkwado ahịhịa na anụmanụ ndị gbara ya gburugburu na ugwu. Site n'ịta nri, atụrụ na ehi na-enwe ụdị ahịhịa dị ogologo na ahịhịa dị mkpụmkpụ.[2] Nke a na-akwadokwa anụ ọhịa dị n'ógbè ahụ, n'ihi na ahịhịa dị mkpụmkpụ na-enye ọtụtụ ụdị ndị na-agba ahịhịa na ebe obibi, gụnyere lapwing, redshank, na gold plover.[2] Ahịhịa ndị toro ogologo bụ akụkụ dị mkpa nke ebe obibi Curlew, nke bụ ụdị ọzọ nke wader.[2] Nsi ehi na-enye ọtụtụ ụdị ụmụ ahụhụ ihe oriri na anụ ọhịa na-enye ụdị nnụnụ dị iche iche na-ekpocha nri.

N'oge oyi, ndị ọrụ ugbo na-ejikarị anụmanụ eme ihe n'ime ụlọ, na-agbakwunye nri anụ ụlọ na hay ma ọ bụ silage. Ala a na-akụ nri oge oyi nke a na-akpụghị nwere ike inye nchebe maka nnụnụ dịgasị iche iche gụnyere skylarks, partridge, na corncrakes na-ewu n'akwụ́ ha n'ala.Ojiji ọrụ ugbo, ọkụ, na ịta nri site na anụ ụlọ na anụ ọhịa dị ka mgbada, na-enyere aka ịkwado ala ahịhịa, ala ahịhiịa na ala ahịha. Ọ bụrụ na echebeghị usoro okike ndị a, osisi na ahịhịa ga-achị ha.

Nlekọta na-adịgide adịgide dị oke mkpa n'ọrụ ugbo ugwu iji chebe mmekọrịta dị nro nke ugbo na-achịkwa na ụdị dị iche iche nke osisi na anụmanụ.
thumb|Nwa atụrụ Dartmoor nke chere ihu na-acha ntụ ntụ
Usoro okike nke ala dị elu ahụla mgbanwe na narị afọ gara aga, nke metụtara mmebi ebe obibi zuru ebe niile nke omume mmadụ na mmegbu kpatara.  Mbelata nke anụmanụ na-ata ahịhịa na oge oyi dị nro n'afọ ndị na-adịbeghị anya emeela ka ahịhịhịa too, na-etinye usoro okike, yana ebe dị iche iche e gwupụtara ihe n'ihe ize ndụ. Ihe omume Dartmoor Vision na-anwa iweghachi Dartmour n'ebe ehi, atụrụ, na ịnyịnya na-azụ anụ.

## Nkwado gọọmentị na enyemaka
N'oge na-adịbeghị anya, ego a na-enweta n'ugbo ugwu na UK enweela mbelata dị ukwuu na-esote ọnụ ahịa Nwa atụrụ na anụ ehi. Ya mere, nkwado enyemaka aghọwo ihe dị mkpa maka ndụ ugbo Hill, na iwu na-agbanwe agbanwe na nzaghachi maka ejighị n'aka na-aga n'ihu na ngalaba ahụ.

### Common Agricultural Policy (CAP)
Ọrụ ugbo ugwu akwadowo ma gọọmentị Britain na iwu EU, otu n'ime atụmatụ EU kachasị emetụta bụ The Common Agricultural Policy (CAP).  CAP nyere mmepụta kpọmkwem (isi) nke nyere ihe mkpali maka ehi na atụrụ na-azụ anụ n'ọtụtụ. Nke a dugara, n'ọnọdụ ụfọdụ, ịtabiga ahịhịa ókè nke na-emebi ahịhịhịa okike na nke ọkara okike. N'ihi ịta nri gabigara ókè na nsogbu na mkpokọta nke ihe ndị ọzọ, a gbanwere CAP. Mgbanwe abụọ kachasị ọhụrụ na CAP bụ Agenda 2000 na 1999 na Mid Term Review nke June 2003 na Eprel 2004.  Mgbanwe ndị a na-ewepụ nkwado na nchebe ndị metụtara mmepụta, ma na-enye nkwado ka ukwuu na mmepe gburugburu ebe obibi na ime obodo.

### Ụgwọ Otu Ugbo
Single Farm Payment nọchiri ụgwọ isi ochie (CAP) na 2005.  Nnyocha nke mmetụta nke nkwalite akụ na ụba enyere ndị ọrụ ugbo ugwu site na ịpụ na iwebata Single Farm Payment na-egosi na ọ bụ ezie na iwu ndị a na-akpata obere mgbanwe na ego a na-enweta n'ugbo ha na-agba ume mgbanwe n'ụzọ ugbo ugwu si agba ọsọ. N'ụzọ doro anya, iwu ndị ahụ na-akwalite mbelata nke ọnụ ọgụgụ anụmanụ, mbelata nke ọrụ ugbo ndị ọzọ, ịhapụ ịdabere na ehi, ịbawanye nka, na idebe ala ọrụ ugbo na "ọnọdụ ọrụ ugbo dị mma" karịa ịhapụ ugbo. EU na-eme atụmatụ ịpụ ma jiri nwayọọ nwayọọ belata SFP, a na-enyekwa SFP nkwa ruo n'afọ 2013.

### Iwu ndị ọzọ
Atụmatụ enyemaka ndị ọzọ sitere na gọọmentị Britain dị maka ndị ọrụ ugbo ugwu, ọkachasị Uplands Entry Level Stewardship (Uplands ELS)  na atụmatụ agro-environment. Uplands ELS nọchiri Hill Farm Allowance na 2010.  Tupu HFA, ugbo ugwu anyị kwadoro site na Hill Livestock Compensatory Allowances nke na-arụ ọrụ dị ka nkwado isi maka ehi na atụrụ ruru eru. N'ihi na DAs na-aba uru karịa SDAs, na-arụsi ọrụ ike kemgbe 2008 DAs erughị eru maka ego site na Hill Farming Allowance (HFA). 

Na mgbakwunye na Upland ELS, ndị ọrụ ugbo ugwu na SDAs nke England na-akwado Single Payment Scheme (SPS), nke bụ atụmatụ enyemaka ọrụ ugbo n'okpuru EU. Nkwado sitere na SPS anaghị adabere na mmepụta, na-enye ndị ọrụ ugbo nnwere onwe ka ukwuu iji gboo mkpa ahịa. SPS na-ekwukwa na ha na-akwado ndị ọrụ ugbo ugwu na-agbaso omume ọrụ ugbo na-adịghị mma.

Iji nweta enyemaka ndị a, ndị ọrụ ugbo ugwu ga-emezu iwu na ụkpụrụ ndị na-agbaso iwu, nke na-agụnye izere ịta nri gabigara ókè na nri na-ekwesịghị ekwesị na ahịhịa okike na nke ọkara okike n'okpuru GAEC (ụkpụrụ nke ezigbo ọrụ ugbo na ọnọdụ gburugburu ebe obibi).  A na-etinye ụkpụrụ ndị a n'ọrụ iji chebe ebe obibi dị mkpa na iji belata mbuze ala na mmetụta ndị ọzọ na-adịghị mma nke ọdịdị ala n'elu ugwu.

Ụfọdụ ndị ọrụ ugbo na obodo ụfọdụ nwekwara ike ịnweta ego site na ndị otu Rural Development Programme for England (RDPE) na Defra. Mbelata nke enyemaka ọrụ ugbo nke mere n'ime iri afọ ole na ole gara aga emeela ka ọdịnihu a na-ejighị n'aka maka ọrụ ugbo n'ọtụtụ akụkụ nke Europe.

## Nsogbu na-adịbeghị anya na ọrụ ugbo n'ugwu
thumb|Ugwu ugbo n'ime ime obodo site na Arkland Burn
Enweghị enyemaka gọọmentị, ọtụtụ ugbo ugwu ga-enwe ego na-adịghị mma. Ọnụ ego dị elu nke ala na ígwè ọrụ na-eme ka ọtụtụ ndị ọrụ ugbo ugwu ghara ịgbasa. Ndị ọrụ ugbo ugwu n'akụkụ ụfọdụ nke England ekwuola na ego ha na-enweta belatara pasent iri asaa na ise n'ime afọ iri gara aga.

Ego ndị ọrụ ugbo na-enweta n'elu ugwu na-agbanwe agbanwe n'elu mmetụta nke ndị ọrụ ugpo. Ala siri ike na ihu igwe nke ugbo ugwu siri ike na ụmụ anụmanụ, na-eme ka ha ghara ịmị mkpụrụ. N'ihi nke a, ọrụ ugbo ugwu nwere ike ịnwe nsogbu akụ na ụba na ndị ọrụ ugbo na-enwekarị ego dị ala. Ọnọdụ ihu igwe, dị ka ọ na-enwekarị n'elu ugwu, na-emepụta ego nri anụmanụ ndị ọzọ maka ndị ọrụ ugbo.

Ọtụtụ ndị ọrụ ugbo ugwu na-enweta ihe dị ka £ 12,600, ụfọdụ na-enweta obere ego dị ka £ 8,000. Nke a dị n'okpuru £ 19,820 kwa afọ otu okenye na-arụ ọrụ chọrọ ibi n'ime obodo dị na England. N'afọ 2008, onye ọrụ ugbo ga-enweta uru nke £ 1 maka otu nwa atụrụ moorland. Nkezi ugbo LFA na England na-enweta ihe dị ka 66% nke ngụkọta ego ha na-enweta site na ọrụ ugbo. 22% nke ego a na-enweta na-abịa site na Single Farm Payment, na 10% site na ịkwụ ụgwọ agriculture-environment. 2% balance sitere na ọrụ ndị na-abụghị ugbo, nke a na-ejikọkarị na nkwekọrịta ma ọ bụ njem nleta na ntụrụndụ.

Ndị ọrụ ugbo ugwu na Peak District National Park (PDNP) mejupụtara otu n'ime obodo ndị ọrụ ugbo kachasị daa ogbenye na UK, na ugbo ndị dị na LFA na-eme nkezi mfu nke £ 16,000 kwa ugbo, na-emepụta nkezi isi akụkọ Farm Business Income nke £ 10,800 (nke enyemaka gọọmentị dị iche iche gbakwunyere), na-emepụta ego nke ugbo ọ bụla nke ihe dị ka £ 6,000.

Ngalaba ọrụ ugbo ugwu dị na ndịda ọdịda anyanwụ England, dị ka ọrụ ugbo na mba ndị ọzọ, enweela ọtụtụ mgbanwe dị ukwuu metụtara nrụgide akụ na ụba na ejighị n'aka. Na nkezi, ọnọdụ ego nke ugbo ugwu na South West England, dị ka mba ndị ọzọ, dị ize ndụ. Nkezi usoro ugbo ugwu nke ndịda ọdịda anyanwụ England na-enweghị ike ịha nhata ọrụ na isi ego na-etinye ego na azụmaahịa ahụ.

Ọtụtụ ndị ọrụ ugbo na-adabere na Single Farm Payment dị ka isi iyi nke ego. A na-atụ anya na ịkwụ ụgwọ ndị a ga-abata na Nọvemba ma ọ bụ Disemba, mana mgbe ụfọdụ ndị ọrụ ugbo anaghị enweta ego ahụ ruo na June. N'ihi nke a, ndị ọrụ ugbo anaghị enwe ike ịkwụ ụgwọ ha ma ọ bụ dozie ígwè ọrụ ha. Ụfọdụ ndị ọrụ ugbo ga-ebelata nri a na-enye ụmụ anụmanụ ha, na-eduga na mbelata mmepụta anụ ma si otú ahụ belata uru. Ka ọ na-erule afọ 2012, Single Payment Scheme (ma ọ bụ SPS), ga-eburu n'uche naanị mpaghara ugbo ahụ. Nke a ga-ebelata ego ndị ọrụ ugbo na-enweta na ala ahịhịa ruo naanị 70% nke ihe ọ bụ afọ 20 gara aga.

Ego a na-enweta site na ụmụ ehi na ụmụ atụrụ anọgidewo na-adịgide adịgide, ebe ọnụahịa nke nlekọta ugbo arịgoola nke ukwuu (gụnyere ihe ndị dị ka nri, ahịhịa, mmanụ, ma ọ bụ fatịlaịza).  N'ihi na ọrụ ugbo n'ugwu na-aghọwanye ihe na-abawanye uru ọnụ ọgụgụ na-arịwanye elu nke ndị ọrụ ugbo agbanweela site na anụmanụ ọdịnala na-abaghị uru nke na-ata ahịhịa gaa na anụmanụ ndị na-aba uru.

Ohere maka ndị ọrụ ugbo iji gbakwunye ego ha na-enweta n'ugbo site n'ịrụ ọrụ na ụlọ ọrụ ndị dị ka igwu nkume ma ọ bụ igwu ala adịghịzi. Ibu ọrụ ego ahụ emeela ka ọtụtụ ndị ọrụ ugbo ugwu, na-eme ka ha gosipụta ihe ịrịba ama nke nsogbu ahụike uche.  A na-amanye ọtụtụ ndị ọrụ ugbo ugwu ka ha nweta ego ọzọ n'èzí ugbo ha ma ọ bụ gbazinye ego. N'ihi ihe ndị a metụtara akụ na ụba, enwere obere ihe mkpali maka ọgbọ ndị na-eto eto ka ha gaa n'ihu na ọrụ ugbo ugwu.

## Nsogbu
Dị ka a tụlere n'otu isiokwu na Carnegie UK Trust Rural Community Development Programme site: Ntiwapụ nke Foot and Mouth na Cumbria na 2001 dugara n'iwepụ ihe karịrị otu nde atụrụ. O gosikwara na obodo ndị ọrụ ugbo dị n'ugwu (dabara adaba) dị ka usoro ọzụzụ atụrụ ha mepụtara n'ọtụtụ ọgbọ.

## Hụkwa
 

* Nkà ihe ọmụma gburugburu ebe obibi
* Iwu Ọrụ Ugwu 1946
* Ọrụ ugbo
* Ule nkịta atụrụ

## Ebem si dee

; Nkọwa

Òtù:Pages with unreviewed translations