Isikwopụ afọ ime na Namibia

A machibidoro ite ime na Namibia n'okpuru Iwu Abortion and Sterilisation Act of South Africa (1975),  nke Namibia ketara n'oge nnwere onwe site na South Africa na March 1990. Omume ahụ na-enye ohere naanị ịkwụsị ime n'ọnọdụ dị oke egwu na ahụike nne ma ọ bụ nwa ebu n'afọ ma ọ bụ mgbe ime ime bụ n'ihi n'ike n'ike ma ọ bụ mmekọ nwoke na nwanyị. Emelitebeghị iwu a kemgbe, na mbọ ịnwapụta ya enwetawo mmegide kpụ ọkụ n'ọnụ sitere n'aka otu okpukperechi na ụmụ nwanyị.

## Ọnọdụ iwu
A na-ekwe ka ite ime naanị mgbe ị nọgidere na-enwe afọ ime: tinye ndụ nwanyị n'ihe ize ndụ ma ọ bụ bụrụ ihe egwu siri ike nye ahụike anụ ahụ ma ọ bụ nke uche ya ma ọ bụ na a ga-enwe nnukwu ihe ize ndụ na nwatakịrị a ga-amụ ga-enwe nkwarụ anụ ahụ maọbụ uche ka ọ bụrụ onye nwere nkwarụ siri ike, mgbe a na-ebo nwa ahụ e bu n'afọ ebubo na ọ tụụrụ ime n'ihi mmekọahụ anụ ahụ n'ụzọ iwu na-akwadoghị (ike ma ọ bụ mmekọahụ); ma ọ bụ mgbe a tụụrụ nwa ahụ bu n'ihi nkwarụ na-akwọta anụ ahụ n"ọ.Na mgbakwunye na dọkịta nwanyị ahụ, a chọrọ ndị dọkịta abụọ ọzọ iji gosi na e nwere ihe kpatara ite ime, onye dọkịta ga-arụkwa ọrụ ahụ n'ụlọ ọgwụ steeti ma ọ bụ ụlọ ọgwụ a kwadoro."[1]
Na nkwupụta na 1994 International Conference on Population and Development na Cairo, Minista nke Ahụike na Ọrụ Ọha Nickey Iyambo kwuru, sị: N'okwu gbasara ite ime, ọnọdụ Namibia bụ na enwere ike ịme ya naanị n'okpuru nlekọta ahụike siri ike n'ime oke iwu, nke na-ekwu na nkwenye ime ime nwere ike inye naanị n'ihe gbasara mmeko nwoke, nwoke na nwanyị na mgbe ndụ nke nne nọ n'ihe ize ndụ. Maazị Onye isi ala, ụmụ nwanyị na ụmụ nwoke ọ ga-aghọta nke ọma na Namibia anaghị akwalite ite ime dị ka ụzọ maka atụmatụ ezinụlọ kama dị ka nsogbu ahụike ọha na eze.N'afọ 2011, n'okpuru '24.7: HIV na Ime ime' nke Namibia Standard Treatment Guidelines, a chọpụtara na "Nwanyị nwere nje HIV nwere ikike ịkwụsị ime ahụ dị ka ihe na-egosi ahụike".

N'afọ 2020, akwụkwọ mkpesa iji mee ka afọ ime bụrụ ihe iwu kwadoro nwetara ihe karịrị 60,000 bịanyere aka. Ọ bụghị naanị na ebumnuche imezigharị iwu gbasara ite ime, mana ọ chọkwara ka ọ nweta nkwalite mmụta gbasara ite ime na ahụike mmekọahụ na ikike ịmụ nwa, yana mmejuputa ndụmọdụ na nkwado maka ụmụ nwanyị ime mkpebi ziri ezi gbasara ahụ ha. Ndị na-ahazi mkpesa ahụ hotara Onye isi ala Geingob onye na 2019 kwetara na ọnụ ọgụgụ dị elu nke ọnwụ metụtara ite ime dị ka nsonaazụ doro anya nke ite ime iwu na-akwadoghị nke ga-anọgide na-eme ma ọ bụrụ na agbanweghị iwu.

## Mmetụta nke mgbochi ite ime
Ọtụtụ ndị Namibia kwenyere na ite ime bụ iwu na-akwadoghị n'ọnọdụ ọ bụla ma ha amaghị banyere iwu ndị ahụ. Enweghị ihe ọmụma, iji mgbochi afọ ime eme ihe mberede na ịnweta ite ime n'ụzọ iwu kwadoro na-enye aka na nsogbu nke ịgbahapụ ụmụ ọhụrụ ma ọ bụ 'ịfụfu nwa', nke a kwenyere na ọ bụ nnukwu nsogbu na mba ahụ. 

Maka ite ime ka ọ dị nchebe dị ka o kwere mee maka nwanyị, usoro a kwesịrị ime n'oge ime dị ka mkpebi ya banyere ịga n'ihu na ime ahụ nyere ikike. Ọ bụrụ na emeghị usoro ahụ n'ụzọ kwesịrị ekwesị na site n'aka onye ọkachamara, ọ nwere ike iduga n'enweghị ike ịmụ nwa, ọnwụ ma ọ bụ mmerụ ahụ na-adịgide adịgide gụnyere ahụ mkpọnwụ.

Ọtụtụ ụmụ nwanyị na-ete ime n'ụzọ iwu na-akwadoghị site n'aka ndị na-ete ime azụ azụ, ụlọ ọgwụ nkeonwe na onwe ha, agbanyeghị, enwere obere nyocha na ọnụ ọgụgụ nke ite ime na-adịghị mma, echiche banyere ite ime na ịdị adị, ogo ite ime / nlekọta ime na Namibia. Otú ọ dị, enwere obere ọmịiko maka ụmụ nwanyị na-achọ ma ọ bụ na-enwe ite ime n'ụzọ iwu na-akwadoghị na n'ime mgbasa ozi, a na-etinye ite ime n"ụzọ na-adịghị mma. Enweghị adabere na ite ime site na ụmụ agbọghọ, ahụla ịrị elu nke ime ụmụ agbọghọ dị afọ 15-19 site na 15% na 2006 ruo 19% na 2013, yana otu mpaghara ndekọ ọkwa dị elu dị ka 39%.

## Ndekọ ọnụ ọgụgụ
N'afọ 2021, dọkịta David Emvula gwara ndị omeiwu na-anụ na ụmụ nwanyị Namibia 14 anwụọla n'ihi ite ime na-adịghị ize ndụ n'etiti Eprel 2018 na Machị 2012. O mere atụmatụ na e meela afọ ime 7,000 na-enweghị nsogbu na 2017.

## Ihe odide