Akụkụ ụyọkọ kpakpando na-arụ ọrụ

Nucleus galactic na arụ ọrụ (AGN) bụ mpaghara kọmpat dị n'etiti ụyọkọ kpakpando nke na ewepụta ike dị ukwuu n'ofe ikuku elektrọn, nwere njirimara na egosi na ọ bụghị kpakpando na emepụta ìhè. A hụla ngafe dị otú ahụ, ihe na abụghị nke kpakpando na redio, microwave, infrared, optical, ultra-violet, X-ray na gamma ray wavebands. Otu ụyọkọ kpakpando na anabata AGN ka a na akpọ ụyọkọ kpakpando nọ n'ọrụ. A na echepụta radieshon na abụghị kpakpando sitere na AGN ka ọ na esite na nchikota ihe site na nnukwu oghere ojii dị n'etiti ụyọkọ kpakpando ya.

Nuclei galactic na arụ ọrụ bụ isi mmalite na adịgide adịgide nke radieshon electromagnetic na mbara igwe na, dị ka nke a, enwere ike iji ya mee ihe dị ka ụzọ isi chọpụta ihe ndị dị anya; evolushọn ha dị ka ọrụ nke oge mbara igwe na etinyekwa mgbochi na ụdị nke mbara igwe.

Àgwà ndị a na ahụ anya nke AGN na adabere n'ọtụtụ ihe dị ka ọnụ ọgụgụ nke oghere ojii etiti, ọnụego gas acretion na oghere ojii, nghazi nke diski accretion, ogo nke mkpuchi nke oghere site na uzuzu, na ọnụnọ ma ọ bụ enweghị ụgbọ elu.

A kọwapụtala ọtụtụ obere klaasị nke AGN dabere na njirimara ha hụrụ; AGN kachasị ike bụ nkewa dị ka quasars. A blazar bụ AGN nwere ụgbọ elu na atụ aka n'ụwa, bụ ebe a na eme ka radieshon si na jet dị elu site na ntugharị mgbanwe.

## Akụkọ ihe mere eme
thumb|Quasar 3C 273 nke Hubble Space Telescope hụrụ. Jet relativistic nke 3C 273 na egosi n'aka ekpe nke quasar na egbuke egbuke, na ahịrị anọ kwụ ọtọ na egosi na isi mmalite bụ spikes diffraction nke teliskop optics kpatara.
N'ime ọkara mbụ nke narị afọ nke 20, nchọpụta foto nke ụyọkọ kpakpando dị nso achọpụtara ụfọdụ akara mbinye aka nke AGN ntọhapụ, n'agbanyeghị na enwebeghị nghọta anụ ahụ maka ọdịdị nke AGN. Ụfọdụ nleba anya n'oge gụnyere nchọpụta mbụ spectroscopic nke ahịrị ikuku sitere na nuclei nke NGC 1068 na Messier 81 nke Edward Fath (nke e bipụtara na 1909), na nchọpụta nke jet na Messier 87 nke Heber Curtis (nke e bipụtara na 1918). Nnyocha ndị ọzọ spectroscopic nke ndị na enyocha mbara igwe gụnyere Vesto Slipher, Milton Humason, na Nicholas Mayall kwuru na ọnụnọ nke ahịrị ikuku na adịghị ahụkebe na ụfọdụ ụyọkọ kpakpando. N'afọ 1943, Carl Seyfert bipụtara akwụkwọ nke ọ kọwara nleba anya na ụyọkọ kpakpando ndị dị nso nwere oghere na egbuke egbuke bụ isi mmalite nke ahịrị ikuku na enweghị atụ. Galaxies hụrụ dị ka akụkụ nke ọmụmụ a gụnyere NGC 1068, NGC 4151, NGC 3516, na NGC 7469. Ụyọkọ kpakpando ndị na arụ ọrụ dị ka ndị a ka a maara dị ka ụyọkọ kpakpando Seyfert iji sọpụrụ ọrụ ịsụ ụzọ Seyfert.

Mmepe nke mbara igwe redio bụ isi ihe kpatara ịghọta AGN. Ụfọdụ n'ime ebe redio mbụ achọpụtara bụ ụyọkọ kpakpando elliptical na arụ ọrụ dị nso dị ka Messier 87 na Centaurus A. Ebe redio ọzọ, Cygnus A, bụ Walter Baade na Rudolph Minkowski mere ka a mata ya dị ka ụyọkọ kpakpando gbagọrọ agbagọ nke nwere ụdị ikuku na adịghị ahụkebe, na enwe ụdị ikuku dị iche iche. ọsọ nlaazu nke kilomita 16,700 kwa nkeji. Nnyocha redio nke 3C mere ka ọ nwee ọganihu n'ihu n'ịchọpụta ebe redio ọhụrụ yana ịchọpụta isi iyi ọkụ a na ahụ anya jikọtara ya na ikuku redio. N'ihe onyonyo onyonyo, ụfọdụ n'ime ihe ndị a fọrọ nke nta ka ọ bụrụ isi ihe ma ọ bụ n'ọdịdị stellar, wee kewaa ya dị ka isi mmalite redio nke stellar (nke emechara debiri dị ka "quasars").

Soviet Armenian astrophysicist Viktor Ambartsumian webatara Active Galactic Nuclei na mmalite 1950s. Na Solvay Conference on Physics na 1958, Ambartsumian nyere akụkọ na arụ ụka na "mgbawa na galactic nuclei na eme ka a chụpụ nnukwu ihe. n'ihu Active Galactic Nuclei (AGN) ghọrọ akụkụ bụ isi na echiche nke evolushọn galactic." A nabatara echiche ya nke ọma na mbụ.

Otu nnukwu ihe ịga nke ọma bụ nleta redshift nke quasar 3C 273 nke Maarten Schmidt bipụtara na 1963. Schmidt kwuru na ọ bụrụ na ihe a bụ extragalactic (n'èzí Milky Way, na mbara igwe) mgbe ahụ nnukwu redshift nke 0.158 pụtara na ọ bụ ya. bụ ógbè nuklia nke ụyọkọ kpakpando dị ihe dị ka 100 ike karịa ụyọkọ kpakpando redio ndị ọzọ a chọpụtaworo. N'oge na adịghị anya ka nke ahụ gasịrị, a na eji spectra optical iji tụọ redshifts nke ọnụ ọgụgụ na eto eto nke quasars gụnyere 3C 48, ọbụna karịa na redshift 0.37.

Nnukwu ìhè nke quasars ndị a yana ihe ha na ahụ anya na egosi na ike ha enweghị ike ịbụ kpakpando nkịtị. A tụrụ aro ịgbanye gas na nnukwu oghere ojii dị ka isi iyi nke ike quasars n'akwụkwọ Edwin Salpeter na Yakov Zeldovich dere na 1964. Na 1969 Donald Lynden-Bell tụrụ aro na ụyọkọ kpakpando ndị dị nso nwere oghere ojii dị ukwuu na etiti ha dị ka ihe ncheta nke “nwụrụ anwụ. " quasars, na ntinye oghere ojii ahụ bụ isi iyi maka ikuku na adịghị na mbara igwe na ụyọkọ kpakpando Seyfert dị nso. N'afọ ndị 1960 na 1970, nchọpụta nyocha mbara igwe nke X-ray mbụ gosipụtara na ụyọkọ kpakpando Seyfert na quasars bụ isi mmalite dị ike nke ikuku X-ray, nke sitere na mpaghara ime oghere nke diski oghere ojii.

Taa, AGN bụ isi isiokwu nke nyocha astrophysical, ma nleba anya na usoro iwu. Nnyocha AGN gụnyere nyocha nyocha iji chọta AGN n'ọtụtụ dị iche iche nke luminosity na redshift, nyocha nke evolushọn mbara igwe na uto nke oghere ojii, ọmụmụ nke physics of black hole accretion na mwepụta nke radieshon electromagnetic sitere na AGN, nyocha nke akụrụngwa jets. na mpụ nke ihe sitere na AGN, yana mmetụta nke mmụba oghere ojii na ọrụ quasar na evolushọn galaxy.

## Ụdị
thumb|UGC 6093 bụ nkewa dị ka ụyọkọ kpakpando na arụ ọrụ, nke pụtara na ọ na akwado oghere galactic na arụ ọrụ.
Ruo ogologo oge, a na arụrịta ụka na AGN ga-akwadorịrị site n'ịkwado oke n'ime nnukwu oghere ojii (106 ruo 1010 ugboro Solar mass). AGN bụ kọmpat ma na adịgide adịgide nke ukwuu. Accretion nwere ike inye ngbanwe nke ọma nke ọma na ike kinetic ka ọ bụrụ radieshon, na nnukwu oghere ojii nwere ọkụ Eddington dị elu, n'ihi ya, ọ nwere ike inye ìhè dị elu na adịgide adịgide. A na ekwenye na oghere ojii dị egwu dị ugbu a na etiti ọtụtụ ma ọ bụrụ na ọ bụghị nnukwu ụyọkọ kpakpando niile ebe ọ bụ na ọnụ ọgụgụ nke oghere ojii na ejikọta nke ọma na ọsọ ọsọ nke ụyọkọ galactic bulge (mmekọrịta M-sigma) ma ọ bụ na egbuke egbuke. Ya mere, a na atụ anya njiri mara AGN mgbe ọ bụla a na ebubata ihe maka nkwalite na abịa n'ime mmetụta nke oghere ojii etiti.

### Accretion diski
 
N'ụkpụrụ ọkọlọtọ nke AGN, ihe oyi dị nso na oghere ojii na etolite diski accretion. Usoro mgbasa ozi na diski accretion na ebufe ihe dị n'ime na nkuku ume n'èzí, ebe ọ na eme ka diski acretion na ekpo ọkụ. Ụdị dị iche iche a na atụ anya ya nke diski accretion na arị elu na eriri anya ultraviolet; na mgbakwunye, corona nke ihe na ekpo ọkụ na etolite n'elu diski accretion ma nwee ike ịgbasa foton Compton ruo ike X-ray. Radieshon si na diski acretion na akpali ihe atomiki oyi dị nso na oghere ojii na nke a na enwu n'otu ahịrị ikuku. Enwere ike kpuchie akụkụ buru ibu nke radieshon AGN site na gas interstellar na uzuzu dị nso na diski acretion, mana (n'ọnọdụ ọnọdụ kwụsiri ike) nke a ga agbanyeghachi n'ụfọdụ eriri ebili mmiri ọzọ, o yikarịrị ka infrared.

### Jet ndị na agbanwe agbanwe
 
áká_ịkẹngạ|thumb|209x209px| Onyonyo nke Hubble Space Telescope sere nke ụgbọ elu dị ogologo afọ 5000 nke chụpụrụ na ụyọkọ kpakpando M87 nọ n'ọrụ. Radieshon synchrotron na acha anụnụ anụnụ dị iche na ìhè kpakpando edo edo sitere na ụyọkọ kpakpando ndị ọbịa.
Ụfọdụ diski accretion na emepụta ụgbọ elu ejima, nke ukwuu na agbakọta, na ọpụpụ ngwa ngwa na apụta n'akụkụ dị iche iche site na nso diski ahụ. A na ekpebi ntụziaka nke jet ejection ma ọ bụ site na angular momentum axis nke diski accretion ma ọ bụ spin axis nke oghere ojii. Aghọtaghị usoro mmepụta jet na n'ezie ihe mejupụtara jet na obere akpịrịkpa ugbu a n'ihi mkpebi nke ngwa mbara igwe dị oke ala. Jet ndị ahụ nwere mmetụta nleba anya ha kacha pụta ìhè na igwe ikuku redio, ebe enwere ike iji interferometry dị ogologo oge wee mụọ radieshon synchrotron ha na ewepụta na mkpebi nke akpịrịkpa sub parsec. Otú ọ dị, ha na amụba na ebili mmiri niile site na redio ruo na gamma-ray nso site na synchrotron na usoro mgbasa ozi inverse Compton, ya mere AGN jets bụ isi iyi nke abụọ nke radieshon nọgidere na ahụ anya.

### Radiative na adịghị arụ ọrụ AGN
Enwere klaasị nke "radiatively adịghị arụ ọrụ nke ọma" ngwọta maka nha anya na achịkwa nnabata. Ọtụtụ echiche dị, mana nke a kacha mara amara na ndị a bụ Advection Dominated Accretion Flow (ADAF). N'ụdị accretion a, nke dị mkpa maka ọnụ ọgụgụ nnabata nke ọma n'okpuru oke Eddington, ihe acreting anaghị etolite diski dị gịrịgịrị na ya mere ọ naghị ewepụta ike ọ nwetara nke ọma ka ọ na aga nso na oghere ojii. A na eji mmụba na adịghị arụ ọrụ nke ọma mee ihe iji kọwaa enweghị ike ụdị AGN siri ike sitere na nnukwu oghere ojii na etiti ụyọkọ kpakpando elliptical na ụyọkọ, ebe ma ọ bụghị ya, anyị nwere ike ịtụ anya ọnụ ọgụgụ dị elu na ìhè dị elu kwekọrọ. A ga atụ anya na AGN na adịghị arụ ọrụ nke ọma ga enwe ọtụtụ njirimara njirimara nke ọkọlọtọ AGN nwere diski ike.

## Ngwangwa urughuru
AGN bụ onye ndoro ndoro anya nke ụzarị mbara igwe dị elu na nke dị elu (leekwa Centrifugal usoro nke osooso).

## Ihe nleba anya
Enweghị otu mbinye aka nlele nke AGN. Ndepụta dị n'okpuru ebe a na ekpuchi ụfọdụ atụmatụ ndị nyeworo ohere ka akọwapụta usoro dị ka AGN.

*

## Ụdị ụyọkọ kpakpando na arụ ọrụ
Ọ dị mma ikewa AGN n'ime klaasị abụọ, nke a na akpọkarị redio jụụ na ụda redio. Ihe ndị na ada ụda redio nwere onyinye na ekupụta site na ma jet(s) na lobes nke ụgbọ elu na ebufe. Enyemaka mpụta ndị a na achịkwa ọkụ ọkụ nke AGN n'ogologo ebili mmiri redio yana ikekwe na ụfọdụ ma ọ bụ n'ogologo ọ bụla ọzọ. Ihe ndị dị jụụ na redio dị mfe ebe ọ bụ na jet na ihe ọ bụla metụtara jet nwere ike ileghara anya n'ogologo ọ bụla.

Okwu AGN na enwekarị mgbagwoju anya, ebe ọ bụ na ọdịiche dị n'etiti ụdị AGN dị iche iche na egosipụta mgbe ụfọdụ ndịiche akụkọ ihe mere eme na ka esi achọpụta ihe ndị ahụ ma ọ bụ na mbụ, kama inwe ezigbo ọdịiche anụ ahụ.

### Redio dị jụụ AGN

### Radio-olu AGN
Lee isiokwu bụ isi redio galaxy maka ntụle nke omume buru ibu nke jets. N'ebe a, a na atụle naanị nuclei nọ n'ọrụ.

## Ịdị n'otu nke ụdị AGN
áká_ịkẹngạ|thumb|350x350px|Unified Ụdị AGN
Ụdị ejikọtara ọnụ na atụ aro na klaasị nleba anya nke AGN dị iche iche bụ otu ụdị anụ ahụ a na ahụ n'okpuru ọnọdụ dị iche iche. Ụdị ejikọtara ọnụ ugbu a bụ 'nghazi dabere n'otu n'otu' nke pụtara na ha na atụ aro na ọdịiche pụtara ìhè n'etiti ụdị ihe dị iche iche na ebilite naanị n'ihi ntụgharị ha dị iche iche n'ebe onye na ekiri ihe nọ. Agbanyeghị, a na arụrịta ụka ha (lee n'okpuru).

### Radio dị jụụ ịdị n'otu
N'ebe dị ala, ihe a ga ejikọta bụ ụyọkọ kpakpando Seyfert. Ụdị ịdị n'otu na atụ aro na na Seyfert 1s onye na ekiri ya nwere echiche kpọmkwem banyere oghere na arụ ọrụ. Na Seyfert 2s a na ahụ nucleus site na usoro na adịghị ahụkebe nke na egbochi nlele anya nke anya n'ihu anya, mpaghara sara mbara ma ọ bụ (dị nro) ikuku X-ray. Nghọta bụ isi nke ụdị mgbakwasa na adabere na nghazi bụ na ụdị ihe abụọ ahụ nwere ike ịbụ otu ma ọ bụrụ na a na ahụ naanị akụkụ ụfọdụ n'ahịrị anya. Foto a na ahụ anya bụ ihe nlegharị anya nke ihe na adịghị ahụkebe gbara diski mgbakasị ahụ gburugburu. Ọ ga abụrịrị nnukwu iji kpuchie mpaghara ahịrị sara mbara mana ọ bụghị nnukwu iji kpuchie mpaghara ahịrị dị warara, nke a na ahụ na klas abụọ nke ihe. A na ahụ Seyfert 2s site na torus. N'èzí torus enwere ihe nwere ike ịgbasa ụfọdụ ikuku nuklia n'ime ahịrị anyị na ahụ anya, na enye anyị ohere ịhụ ụfọdụ anya anya na X-ray continuum na, n'ọnọdụ ụfọdụ, ahịrị ikuku ikuku nke na agbanye ike, na egosi na ha nwere. gbasasịa wee gosi na ụfọdụ Seyfert 2 nwere n'ezie Seyfert 1s zoro ezo. Nleba anya infrared nke nuclei nke Seyfert 2s na akwadokwa foto a.

N'ebe ndị dị elu dị elu, quasars na ewere ọnọdụ Seyfert 1s, mana, dịka e kwuworo, 'quasar 2s' kwekọrọ na adịghị adị ugbu a. Ọ bụrụ na ha enweghị akụrụngwa nkesa nke Seyfert 2s, ọ ga esiri ha ike ịchọpụta ma ewezuga site na ahịrị warara ha na egbuke egbuke na ihe mgbapụta X-ray siri ike.

### Mgbakọ ụda redio
N'akụkọ ihe mere eme, ọrụ na ịdị n'otu na ada ụda redio etinyewo uche na quasars redio dị elu. Enwere ike ijikọ ndị a na ụyọkọ kpakpando redio dị warara dị warara n'ụzọ yiri njikọ nke Seyfert 1/2 (ma na enweghị mgbagwoju anya nke ukwuu n'ụzọ nke akụkụ ntụgharị uche: ụyọkọ kpakpando redio dị warara na egosi enweghị nhụsianya ngwa anya nuklia ma ọ bụ gosipụtara X. akụrụngwa -ray, n'agbanyeghị na ha na egosi mgbe ụfọdụ ikuku ikuku sara mbara). Ihe owuwu redio buru ibu nke ihe ndị a na enye ihe akaebe na egosi na ụdị agbakọ ọnụ dabere na nghazi bụ eziokwu. Ihe akaebe X-ray, ebe ọ dị, na akwado foto dị n'otu: ụyọkọ kpakpando redio na egosi ihe àmà nke mgbagwoju anya site na torus, ebe ndị quasars adịghị, ọ bụ ezie na a ghaghị ilekọta anya ebe ọ bụ na ihe ndị na ada ụda redio nwekwara akụkụ dị nro na adịghị emetụta jet, na elu. Mkpebi dị mkpa iji kewapụ ikuku ọkụ na gburugburu ebe ikuku na ekpo ọkụ buru ibu. N'akụkụ dị ntakịrị n'ahịrị nke ịhụ ụzọ, ọkụ na atụgharị uche na achịkwa, anyị na ahụkwa ihe dị iche iche dị iche iche.

Otú ọ dị, ọnụ ọgụgụ nke ụyọkọ kpakpando redio na achịkwa kpam kpam site na obere ìhè, ihe ndị na akpali akpali. Ndị a anaghị egosi eriri ikuku nuklia siri ike   sara mbara ma ọ bụ dị warara   ha nwere nyocha anya nke yiri ka ọ bụ ihe metụtara jet kpamkpam, na ikuku X-ray ha na agakọkwa na ọbịbịa naanị site na jet, na enweghị akụrụngwa nuklia etinyere kpamkpam n'ozuzu ya. . A pụghị ijikọ ihe ndị a na quasars, n'agbanyeghị na ha gụnyere ụfọdụ ihe na egbuke egbuke mgbe ha na ele anya ikuku redio, ebe ọ bụ na torus enweghị ike zoo mpaghara dị warara ruo n'ókè achọrọ, na ebe ọ bụ na nchọpụta infrared na egosi na ha enweghị nuklia zoro ezo. akụrụngwa: n'ezie enweghị ihe akaebe maka torus na ihe ndị a ma ọlị. O yikarịrị, ha na etolite klas dị iche iche nke naanị ikuku metụtara jet dị mkpa. N'akụkụ obere akụkụ na ahịrị anya, ha ga apụta dị ka ihe BL Lac.

### Nkatọ maka ịdị n'otu na redio dị jụụ
N'ime akwụkwọ ndị na adịbeghị anya na AGN, n'ịbụ ndị a na arụrịta ụka siri ike, nchịkọta na arịwanye elu nke nleba anya na-egosi na ọ na emegide ụfọdụ n'ime amụma ndị bụ isi nke Model Unified, dịka ọmụmaatụ. na Seyfert 2 nke ọ bụla nwere oghere Seyfert 1 nke zoro ezo (mpaghara sara mbara nke zoro ezo).

Ya mere, mmadụ enweghị ike ịma ma gas dị na ụyọkọ kpakpando Seyfert 2 niile bụ ionized n'ihi fotoionization sitere na otu isi iyi nke na abụghị stellar na etiti ma ọ bụ n'ihi ujo ionization sitere na eg. nnukwu kpakpando nuklia. Ọmụmụ Spectropolarimetric na ekpughe na naanị 50% nke Seyfert 2 na egosi mpaghara sara mbara zoro ezo wee kewaa ụyọkọ kpakpando Seyfert 2 ụzọ abụọ. Klas abụọ nke ndị mmadụ na egosi na ha dị iche site na nchapụta ha, ebe Seyfert 2s na enweghị mpaghara ahịrị sara mbara zoro ezo na adịkarị obere ìhè. Nke a na egosi na enweghị mpaghara mpaghara sara mbara jikọtara ya na oke Eddington dị ala, ọ bụghịkwa nhụsianya.

Ihe mkpuchi nke torus nwere ike ịrụ ọrụ dị mkpa. Ụfọdụ ụdị torus na ebu amụma ka Seyfert 1s na Seyfert 2s nwere ike isi nweta ihe mkpuchi dị iche iche site na ìhè  na accretion ọnụego dabere na ihe mkpuchi nke torus, ihe ọmụmụ na x-ray nke AGN kwadoro. Modelsdị ndị a na atụkwa aro ịdabere n'ọkwa ọnụego nke mpaghara sara mbara ma na enye evolushọn sitere na injin ndị ọzọ na arụ ọrụ na Seyfert 1s ka ọ bụrụ ndị “nwụrụ anwụ” Seyfert 2s ma nwee ike ịkọwa nhụsianya ahụ emebiela nke ụdị jikọtara ọnụ na obere ọkụ mgbanwe nke mpaghara sara mbara.

Ọ bụ ezie na ọmụmụ nke otu AGN na egosi ọdịiche dị mkpa site na atụmanya nke ụdị ejikọtara ọnụ, nsonaazụ sitere na nyocha ọnụ ọgụgụ na emegiderịta onwe ya. Ihe kacha mkpa dị mkpụmkpụ nke ule ndekọ ọnụ ọgụgụ site na ntụnyere kpọmkwem nke ihe ndekọ ọnụ ọgụgụ nke Seyfert 1s na Seyfert 2s bụ iwebata enweghị mmasị na nhọrọ n'ihi njirisi nhọrọ anisotropic.

Ịmụ ụyọkọ kpakpando ndị agbata obi karịa ndị AGN n'onwe ha buru ụzọ kwuo na ọnụọgụ ndị agbata obi buru ibu maka Seyfert 2 karịa maka Seyfert 1s, na emegide n'ụdị Unified Unified. Taa, na emeri njedebe ndị gara aga nke obere ihe nlele na nhọrọ anisotropic, nchọpụta nke ndị agbata obi nke narị otu narị na puku kwuru puku AGN egosila na ndị agbata obi Seyfert 2s bụ uzuzu uzuzu na ọdịdị kpakpando karịa Seyfert 1s na njikọ dị n'etiti ụdị AGN. nnabata ụyọkọ kpakpando morphology na nkukota akụkọ ihe mere eme. Ọzọkwa, ọmụmụ nchịkọta angular nke ụdị AGN abụọ ahụ na akwado na ha bi na gburugburu ebe dị iche iche ma gosi na ha bi n'ime ihe gbara ọchịchịrị nke dị iche iche. Ọmụmụ gburugburu AGN dabara n'ụdị njikọ evolushọn dabere na ebe Seyfert 2s na agbanwe ka ọ bụrụ Seyfert 1s n'oge njikọta, na akwado ụdị mbụ nke mgbake nke Seyfert 1 nuclei na akwalite.

Ọ bụ ezie na esemokwu gbasara ịdị mma nke ọmụmụ ihe ọ bụla ka na aga n'ihu, ha niile kwenyere na ụdị AGN Unification kacha dị mfe na elele ezughị oke. Seyfert 1 na Seyfert-2 yiri ka ha dị iche na nhazi kpakpando yana ike injin AGN.

Ọ bụ ezie na ọ ka nwere ike ịdị irè na Seyfert 1 nwere ike ịpụta dị ka Seyfert 2, ọ bụghị Seyfert 2 niile ga akwado Seyfert 1 na ekpuchighị anya. N'ịghọta ma ọ bụ otu injin ahụ na anya Seyfert 2 niile, njikọ na redio-olu AGN, na usoro nke mgbanwe nke ụfọdụ AGN na adịgasị iche n'etiti ụdị abụọ ahụ na obere oge akpịrịkpa, na njikọ nke ụdị AGN na obere na nnukwu ọnụ ọgụgụ na gburugburu ebe obibi na anọgide dị mkpa okwu itinye n'ime ihe ọ bụla jikọrọ ọnụ nlereanya nke na arụ ọrụ galactic nuclei.

Nnyocha nke Swift/BAT AGN nke e bipụtara na July 2022 na agbakwụnye nkwado na "Ụdị ịdị n'otu nke radieshon na achịkwa" nke e depụtara na 2017. N'ihe atụ a, ọnụego nnabata (nke a na akpọ "Eddington ratio") nke oghere ojii nwere mmetụta dị ukwuu. na njiri mara nke AGN. Black Holes nwere oke Eddington dị elu na-egosi na ọ ga abụ nke a na adịghị ahụ anya, ebe ha kpochapụrụ ihe na adịghị ahụkebe na mpaghara n'ime obere oge.

## Cosmological ojiji na evolushọn
Ruo ogologo oge, ụyọkọ kpakpando na arụsi ọrụ ike na.ejide ihe ndekọ niile maka ihe ndị na acha uhie uhie na acha uhie uhie mara ma ọ bụ na anya ma ọ bụ redio spectrum, n'ihi na ha dị elu. Ha ka nwere ọrụ ha ga arụ n'ọmụmụ ihe gbasara eluigwe na ụwa mbụ, ma ugbu a, a ghọtara na AGN na enye foto nke na enweghị mmasị na ụyọkọ kpakpando nke "ụdị" dị elu.

Ọtụtụ klaasị AGN na egbuke egbuke (ụda ụda na redio dị jụụ) dị ka ọ dị ọtụtụ karịa na mbara igwe mbụ. Nke a na egosi na nnukwu oghere ojii malitere n'oge nakwa na ọnọdụ maka ịmepụta AGN na egbuke egbuke bụ ihe a na ahụkarị na mbara igwe mbụ, dị ka nnweta gas oyi dị elu n'akụkụ etiti ụyọkọ kpakpando karịa ugbu a. Ọ na egosikwa na ọtụtụ ihe ndị bụbu quasars na enwu enwu ugbu a na enwechaghị ìhè, ma ọ bụ na enwu kpamkpam. Mmụba nke ọnụ ọgụgụ AGN dị ala adịghị aghọta nke ọma n'ihi ike ịhụ ihe ndị a na nnukwu redshifts.

## Hụkwa

*