open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cynthia Wandia

**Cynthia Wandia** bụ onye injinia eletriki nke Kenya, polyglot, onye ọchụnta ego, nwanyị na-azụ ahịa na onye isi ụlọ ọrụ, onye bụ onye isi ọrụ na onye guzobere *Kwara Limited*,  usoro ụlọ akụ dị n'ịntanetị na ekwentị sitere na Kenya maka ndị otu, otu kredit na ụlọ akụ obodo.  Ọ n'otu oge na-eje ozi dị ka Managing director nke *ASTRA Innovations*, ụlọ ọrụ dị na Germany nke ọ kwadoro.

## Ndabere na agụmakwụkwọ
A mụrụ ya na Kenya, n'ihe dị ka afọ 1986. Ọ gara Alliance Girls High School na obodo Kikuyu, na Kiambu County, na Kenya.  Na afo 2005, Ọ gakwara  wee debanye aha na Mahadum Yale nke dị na United States.  Cynthia gụsịrị akwụkwọ na  afo 2009 na nzere bachelọ sayensị na Injin Eletriki. Ọ gbasoro nke ahụ na Advanced Management Program na Dartmouth College.

## Ọrụ
Cynthia nọrọ ọnwa isii nke afọ 2010 na Monterrey, Mexico, na-eje ozi dị ka onye ndụmọdụ mmepe azụmahịa maka Aceleradora de Empresas ITESM (Business Accelerator Network na Tecnológico de Monterrey). Ọ kwagara Düsseldorf, Germany iji soro E.ON rụọ ọrụ, na ngalaba ngwaahịa ha zuru ụwa ọnụ, dịka akụkụ nke mmemme iru eru ahia. Ụfọdụ n'ime ọzụzụ ahụ mere na Madrid, Spain. O jere ozi n'ọkwa ahụ otu afọ na ọkara, ruo na Mee  2012.

N'ime afọ abụọ na ọnwa isii, ọ rụrụ ọrụ na E.ON, nke dị na Essen, Germany, dị ka onye nyocha arụmọrụ ụgbọ mmiri maka ihe dị ka ọkara n'oge ahụ, mgbe ahụ dị ka onye njikwa maka ọrụ pụrụ iche. N'ọnwa Disemba afọ 2014, ọ hapụrụ E.ON wee soro hiwe Astra Innovations .

## Ihe ndị ọzọ
A kọrọ na Cynthia Wandia maara asụsụ Bekee, Spanish, French, German na Mandarin nke ọma. Na afo 2018, Business Daily Africa, akwụkwọ akụkọ Bekee kwa ụbọchị na Kenya, kpọrọ Cynthia Wandia, otu n'ime ndị Kenya kacha iri anọ n'okpuru ụmụ nwanyị iri anọ (**Kenya Top 40 Under 40 Women)**.

Ụlọ ọrụ ya kachasị ọhụrụ, nke ọ kwadoro na nke ọ na-eje ozi dị ka onye isi oche, bụ ***Kwara Limited***, ngwa ụlọ akụ n'ịntanetị na nke na-agagharị agagharị nke na-enyere ndị otu na-arụkọ ọrụ ọnụ, ụlọ akụ obodo na ụlọ ọrụ kredit aka ịnọgide na-egbo mkpa ego na ọnọdụ nke ndị otu ha n'oge. Nke a na-enye ụlọ ọrụ ohere ịzaghachi ngwa ngwa maka mkpa nke ndị òtù ha, si otú a na-edobe ọnụ ọgụgụ dị elu nke ndị ahịa nwere obi ụtọ, na-ebuli uru na usoro ahụ.

## Leekwa

* Topyster Muga
* Emma Miloyo
* Flora Mutahi

## Edensibia

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Lily Koros Tare

**Lily Chepkorir Koros Tare**  bụ onye nchịkwa ahụike Kenya, onye na-eje ozi dị ka odeakwụkwọ nchịkwa na Mịnịstrị Ahụike Kenya, malite na Disemba 2018.

## Mmalite ndụ
A mụrụ Lily Koros Tare na Nkewa  Sigowet nke Kericho County, n'ihe dị ka afọ 1973. 

## Agụmakwụkwọ
Nwaada Koros gara Kipsigis Girls High School na Kericho County maka agụmakwụkwọ sekọndrị ya ma mesịa gaa n'ihu na nzere bachelọ nke azụmahịa (ọchịchị). O nwekwara nzere masta nke nchịkwa azụmahịa na njikwa nlekọta ahụike, nzere masta nke onye isi na nchịkwa azụmahịa (ego) na diplọma Postgraduate na ndu mba ụwa (nchịkwa ụlọ ọgwụ). Ugbu a, ọ na-achụso PhD ya na Business Administration na Mahadum Moi .

## Ọrụ
Ọ malitere ọrụ ya na nchịkwa azụmahịa na AIC Litein Hospital dị ka onye nchịkwa ụlọ ọgwụ. Koros sonyeere Moi Teaching na Referral Hospital ebe ọ rụrụ ọrụ dị ka osote onye isi nke Finance  na Administration tupu ọ banye na Commission maka mmejuputa iwu iwu( Commission for Implementation of the Constitution) ebe ọ rụrụ ọrụ dị ka Director Management Services na Ag. Secretary / Chief Executive Officer.N'oge gara aga, site na 21 Febụwarị 2014, ọ rụrụ ọrụ dị ka onye isi ọrụ nke Kenyatta National Hospital, ụlọ ọgwụ ọha na eze kachasị ukwuu na East na Central Africa.

Na Maachị 2018, na-esochi usoro ịwa ahụ na ụlọ ọgwụ Kenyatta National Hospital, ndị isi ụlọ ọgwụ kwụsịrị koros na onye isi ọrụ ahụike, Dr Bernard Githae, ka "ha kwe ka nyocha nke KeNH systems"

2018, na-esote ọtụtụ ihe mberede ịwa ahụ na Kenyatta National Hospital, ndị isi ụlọ ọgwụ ahụ kwụsịrị Koros na onye nduzi nke ọrụ ahụike, Dr Bernard Githae, iji "nye ohere nyocha nke usoro KeNH".

## Leekwa

* Ahụike na Kenya

## Edensibia

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Exposure science

**Sayensị** ikpughe bụ ọmụmụ banyere mmekọrịta nke ụmụ mmadụ na ihe ndị ọzọ na ihe ndị na-emerụ ahụ n'ime gburugburu ebe obibi ha - ma ọ bụrụ kemịkalụ, anụ ahụ, ndu ma ọ bụ nke uche- na ebumnuche nke ịchọpụta ma ihe kpatara ma gbochie mmetụta ahụike ọjọọ ha na-akpata.

Ọ bụ ubi na-agbasawanye, sitere na mkpughe ultraviolet, ikpughe na kemịkalụ na nri anyị na-eri, ikpughe ogologo oge ọrụ bụ ihe na-arụ ọrụ kacha ebute ibu dị arọ nke ọrịa. Ọ bụ ezie na ọmụmụ na-enyocha mmekọrịta dị n'etiti ikpughe mpụga, ikpughe n'ime na dose (ọnụ ọgụgụ a chọrọ iji kpatara mmetụta na-emerụ ahụ), uru nke sayensị ikpughe sitere na ya na-ejikọta ngalaba nke ọrịa, toxicology, biochemistry, sayensị gburugburu ebe obibi na nyocha ihe ize ndụ iji ghọta n'ụzọ zuru oke otu esi echebe ahụike mmadụ na gburugburu ebe obibi site na ikpughe na onye ọ bụla, obodo na ọkwa ụwa.

## Leekwa

* Ntụle Ngosipụta
* Ngosipụta
* Ahụike gburugburu ebe obibi
* Epidemiology nke ọrịa kansa
* Ọrụ toxicology
* Toxicology
* Epidemiology

## Edensibia
The Traffic in Women

**"The Traffic in Women"** bụ edemede nke onye edemede ndị nkwenye na enweghị ịkpa oké n'etiti mmadụ na ibe ya bụ Emma Goldman dere n'afọ 1910. E bipụtala ya n'ụzọ dị iche iche, gụnyere n'ime Emma Goldman's *Anarchism* and Other Essays (1910), nke ndị mbipụta akwụkwọ bụ Mother Earth bipụtara, na dị ka aha, edemede na-eduga nke nchịkọta edemede Emma Goldman: The Traffic in Women, and Other Essays on Feminism (1970, Times Change Press, 1971 paperback). Mother Earth bụ akwụkwọ magazin nke ndi kwenyere na mmadụ niile ha otu kwa ọnwa nke Goldman, Max Baginski, na ndị ọzọ hiwere n'afọ 1906.  Edemede a bụ otu n'ime ihe karịrị isiokwu iri abụọ(29) Goldman dere n'oge 1906 ruo n'afọ 1940.

## Ọdịnaya
Edere edemede a iji meghachi omume nke ndị na-eme mgbanwe mmekọrịta mmadụ na ibe ya n'oge a na-eme mkpọsa megide ịgba ohu ndị ọcha, ndị mkpọsa iwu Goldman kwuru na ọ ga-arụ ọrụ naanị iji mepụta "ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị buru ibu" maka "parasites".

N'ime edemede ahụ, ọ na-arụ ụka na isi ihe kpatara ịgba ohu ndị ọcha, nke ndị mgbanwe a leghaara anya, bụ mmegbu ndị isi ala. Goldman na-akatọ ọrụ nke ụka Ndị Kraịst rụrụ na akụkọ ihe mere eme na-agba ume na ịnọgide na-agba akwụna.

Goldman na-egosi alụmdi na nwunye dị ka otu usoro dị ka ịgba akwụna, na-arụ ụka na n'ọnọdụ abụọ ahụ, a na-ere ma na-ekesa ụmụnwanyị, ma na-akatọ "ndị na-ahụ maka omume" ndị na-akatọ ịgba akwụna, mana ọ bụghị alụmdi na nwunye maka ego. Goldman na-ekwu na ụkpụrụ abụọ gbasara mmekọahụ nwoke na nwanyị na-amanye ụmụnwanyị na-enwe mmekọahụ n'èzí alụmdi na nwunye n'ime ndụ ịgba akwụna, si otú a "ọha na-emepụta ndị ọ na-emegbu na-emesị gbalịa iwepụ n'efu. "

## Nnabata na ihe nketa
Onye edemede nwanyị na-ahụ maka ụmụnwanyị nke America bụ Alix Kates Shulman kwadoro edemede ahụ n'ụzọ siri ike, na-agụ ya n'ozuzu ya n'ime ndekọ nke ikpe omebe iwu banyere ịgba akwụna na New York. Ọ na-arụ ụka na ọmịiko Goldman nwere maka ndị akwụna bụ n'ihi njirimara ha, "n'ihi ogo ha nakwa n'ihi na ha megidere ihu abụọ mmekọahụ nke Puritanism. "

Edemede a bụ ihe mkpali maka edemede Gayle Rubin nke afọ 1975 "The Traffic in Women: Notes on the 'Political Economy' of Sex. Ọ bụ ezie na Rubin na-eso Goldman na-arụ ụka na ịgba akwụna bụ akụkụ nke otu akụkụ dị ka alụmdi na nwunye, ọ na-ewulikwa echiche nke Claude Levi-Strauss na Sigmund Freud, iji kọwaa "usoro mmekọahụ / nwoke na nwanyị" nke azụmahịa ndị dị otú ahụ nwere ike ime.

Miriam Schneir tinyekwara ederede a na anthology *Feminism*: The Essential Historical Writings, na-akpọ ya otu n'ime ọrụ dị mkpa nke feminism.

## Ihe edeturu

* Anarchism

## Ebenside

## Njikọ mpụga

* The full text of The Traffic in Women at Wikisource
* "The Traffic in Women", na The Project Gutenberg, n'ime Anarchism and Other Essays


Òtù:Anarchism
Fugueuse

***Fugueuse*** (*Runaway* na Bekee) bụ usoro ihe nkiri telivishọn French Canada nke malitere na Jenụwarị 8, 2018, na TVA . Usoro ihe nkiri a gosịrị Ludivine Reding dị ka Fanny Couture, nwa agbọghọ nọ n'afọ iri na ụma sitere na ezinụlọ dịtụ ala, onye e ji ụzọ aghụghọ kwanye n'ụwa ndi akwụna site na netwọk nke ndị na-azụ ahịa mmadụ .Atụmatụ ahụ na-aga n'ihu afọ anọ ka e mesịrị na Oge nke 2, nke malitere na Jenụwarị 6, 2020.

## Ndi mere ya

* Ludivine Reding: Fanny Couture
* Lynda Johnson: Mylene Couture, nne Fanny
* Claude Legault: Laurent Couture, nna Fanny
* Jean-François Ruel: Damien Stone/Antoine Tremblay
* Danielle Proulx: Manon, nne nne Fanny
* Kimberly Laferrière: Natacha
* Laurence Latreille: Ariane Béliveau-Leduc
* Camille Felton: Jessica Rivet-De Souza
* Amadou Madani Tall: Fred
* Iannicko N'Doua-Légaré: Carlo Stevenson
* Geneviève Rochette: Sylvie Béliveau, nne Ariane
* Stéphane Crête: Nna Ariane
* Charlotte Aubin: Peggy, nne nne Ariane

## Ndị ọrụ mmepụta ihe

* Usoro nke Michelle Allen mepụtara
* Onye nduzi ya bụ Eric Tessier
* Egwú nke Christian Clermont
* Nke François Rozon na Vincent Gagné mepụtara
* Mmepụta EncoreTelevision 
* Netwọk mbụ: TVA

## Ihe nrite

* Prix Gémeaux 2018 :
** Onye na-eme ihe nkiri kachasị mma na ọrụ nkwado : Claude Legault

## Ntụaka
Human trafficking in Utah

**Ịzụ ahịa mmadụ na Utah** bụ ahia iwu na-akwadoghị nke ụmụ mmadụ maka ebumnuche nke ịgba ohu ịmụ nwa, mmegbu mmekọahụ azụmahịa, na ọrụ mmanye dịka ọ na-eme na steeti Utah, a makwaara ya nke ọma dị ka ụdị ịgba ohu nke oge a. Ọ gụnyere "nbanye, njem, mbufe, ịkwanye ma ọ bụ nnata ndị mmadụ site na iyi egwu ma ọ bụ iji ike ma ọ bụ ụdị mmanye ndị ọzọ, ịtọrọ mmadụ, aghụghọ, aghụghọ, iji ike eme ihe n'ụzọ na-ezighị ezi, ma ọ bụ ọnọdụ nke adịghị ike ma ọ bụ nke inye ma ọ bụ ịnata ụgwọ ma ọ bụ uru iji nweta nkwenye nke onye nwere njikwa onye ọzọ, maka ebumnuche nke mmegbu. Mmegbu ga-agụnye, ma ọ dịkarịa ala, mmegbu nke ịgba akwụna nke ndị ọzọ ma ọ bụ ụdị mmegbu mmekọahụ ndị ọzọ, ọrụ mmanye, ịgba ohu ma ọ bụ omume yiri ịgba ohu, ịgba ohu ma ọ bụ iwepụ akụkụ ahụ. "  Ịzụ ahịa mmadụ bụ nsogbu na-eto eto na Utah..

.

## Iwu ịzụ ahịa mmadụ
Na June 19, 1862, United States mere ka ịgba ohu bụrụ iwu na-akwadoghị n'ókèala US niile, gụnyere ókèala Utah, n'ụzọ dị irè na-agbagha Iwu ahụ gbasara ọrụ.  Ka ọ dị ugbu a, a na-eji Iwu Mann na Iwu Nchedo Ndị Na-azụ ahịa (TVPA), a na-eji na-ekpe ikpe mmadụ ịzụ ahịa na Utah na gafere steeti ahịrị .  N'okpuru TVPA, ịzụ ahịa mmadụ gụnyere mmegbu ọ bụla nke nwatakịrị ma ọ bụ iji ike, aghụghọ ma ọ bụ mmanye onye okenye.  N'afọ 2008, Utah gafere *Ndezigharị* Ịzụ Mmadụ na Iwu Utah, nke machibidoro ịzụ ahịa mmadụ n'ime steeti Utah.  N'adịghị ka TVPA, Utah na-akọwa ịzụ ahịa mmadụ dị ka "ọrụ mmanye ma ọ bụ mmegbu mmekọahụ mmanye".  N'adịghị ka TVPA, iwu Utah anaghị eme ihe ọ bụla maka ụmụaka.  N'ihi na Utah chọrọ ihe akaebe nke ike, ọbụnadị maka ụmụaka, ikpe na Utah siri ike.  Iwu Utah anaghịkwa ekenye ego ọ bụla maka ndị metụtara ma ọ bụ nye ha ikike pụrụ iche.  Otú ọ dị, Utah omebe iwu na-ele anya n'ime ịgbasa iwu ndị dị na ịzụ ahịa mmadụ.

## Edensibia
David Batstone

**David Batstone** bụ prọfesọ na-ahụ maka ụkpụrụ omume na Mahadum San Francisco ma bụrụ onye guzobere na onye isi oche nke Not for Sale .

Batstone bụkwa onye nta akụkọ na onye isi ala na onye guzobere Right Reality, azụmahịa mba ụwa nke na-etinye aka na mmekọrịta mmadụ na ibe ya. Ọ bụ onye ndu na Central American Mission Partners, otu na-ahụ maka ikike mmadụ. Dị ka onye nnọchi anya otu a, ọ zutere Bono site na Glide Memorial Church n'oge A Conspiracy of Hope, njem égwú iji kwadoo Amnesty International. Tupu ọ ghọọ onye na-akwado ikike mmadụ, Batstone bụ onye isi ego na Silicon Valley.

## Akụkọ ndụ
Batstone dere akwụkwọ Not for Sale: The Return of the Global Slave Trade - and How We Can Fight It, nke o dere banyere ịzụ ahịa mmadụ na otú enweghị nhata na ịda ogbenye si eme ka ọ dịrị ndị na-azụ ahịa mfe ịchọta ụmụ agbọghọ ha ga-azụ́ n'ahịa. Julie Clawson dere ihe dị mma banyere akwụkwọ a,  na-enye Batston ekele maka akarama anya onwere "n'ịkọ akụkọ n'elu akụkọ banyere ịgba ohu nke oge a. " Mgbe ọ ka bụ nwa akwụkwọ, Batstone gụrụ akwụkwọ n'okpuru William R. Herzog, onye kụziiri Batstone banyere ilu Jesu. Batstone bụ onye na-akwado ime mmụọ n'ụlọ ọrụ, nke o dere banyere ya n'akwụkwọ ya nke 2003 Saving the Corporate Soul . Ọ bụkwa onye ọkà mmụta okpukpe nnwere onwe nke na-ewere postmodernity dị ka oge nke "anyị na-etinye aka na ụba onwe anyị mgbe anyị na-anọ n'ime mkpofu ọha na eze. " Onye na-emegide ịgba ohu, na 2012 Freedom and Honor Conference na Korea, ogbako banyere ịgba ohu na ịzụ ahịa mmadụ, Batstone bụ otu n'ime ndị isi okwu abụọ.

A mụrụ ya na Illinois, Batstone gụsịrị akwụkwọ na Chillicothe Township High School na 1976. O mechara nweta nzere B.A. na akparamaagwa na Westmont College n'afọ 1980. Batstone nwetara nzere M.Div. na International Baptist Seminary na Switzerland na 1982 na nzere M.Div. nke abụọ na Pacific School of Religion na 1984. Ọ gụsịrị nzere Ph.D. ya na usoro nkà mmụta okpukpe na Graduate Theological Union na 1989. Akwụkwọ doctoral ya na nkà mmụta okpukpe nnwere onwe bụ isiokwu ya bụ From Conquest to Struggle: Jesus of Nazareth in the Liberation Christology of Latin America .

## Edemsibịa

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Vermin

thumb|250x250px|A ọhịa egbe - na-ewere dị ka ahụhụ site ọtụtụ, n'ihi mbibi ya nke ugbo ihe ọkụkụ
**Vermin** (colloquially varmint(s) ma ọ bụ varmit(s)) bụ ụmụ ahụhụ ma ọ bụ anụmanụ na-enye nsogbu nke na-agbasa ọrịa ma ọ bụ na-ebibi ihe ọkụkụ ma ọ bụ anụ ụlọ. Ebe ọ bụ na akọwara okwu ahụ gbasara mmadụ ihe omume, nke ụdị na-agụnye iche iche site na mpaghara na ụlọ ọrụ.

Okwu a sitere na Latin *vermis* (nkpuru), ma jiri ya mee ihe na mbụ maka ikpuru nke ụmụ ahụhụ ụfọdụ, ọtụtụ n'ime ha na-ebute nri. Achọpụtala okwu varmint (na *vermint*) na isi mmalite site na 1530-1540s.

## Nkọwa
A na-eji okwu ahụ bụ "vermin" na-ezo aka n'ụdị dị iche iche nke ntule, gụnyere òké, oke bekee, termites, bed bugs, ferrets, stoats, sables, rats, na mgbe ụfọdụ nkịta ọhịa.

N'akụkọ ihe mere eme, na narị afọ nke iri na isii na nke iri na asaa, a malitekwara iji okwu mkparị nke metụtara ìgwè ndị na-enwekarị ahụhụ, ya bụ ndị arịrịọ na ndị na-agagharị agagharị, na ndị ogbenye n'ozuzu ndị ogbenye.

Ụmụ ahụhụ na-ebu ọrịa bụ ihe a na-ahụkarị, mana a na-etinyekwa okwu ahụ na ụmụ anụmanụ buru ibu - ọkachasị obere anụ - na-eri anụ - n'ihi na ha na-eri ihe onwunwe nke ụmụ mmadụ na-ewere dị ka nke ha, dị ka anụ ụlọ na ihe ọkụkụ. Nnụnụ ndị na-eri mkpụrụ ọka na mkpụrụ osisi bụ ihe atụ. Ndị ọrụ ugbo kpọrọ okpuru America (*Corvus brachyrhynchos*), asị n'ihi mmebi ihe ọkụkụ. A na-ewerekwa nduru, nke e webatara n'ọtụtụ ebe n'obodo ukwu, mgbe ụfọdụ dị ka ụmụ ahụhụ. A pụkwara ịkpọ ụfọdụ ụdị agwọ na arachnids dị ka ụmụ ahụhụ. Ụfọdụ ndị na-ejikwa "Vermin" dị ka okwu mmetọ, ma n'otu n'otu ma ọ bụ n'otu n'otu.

### ''Varmint''
*Varmint* ma ọ bụ varmit bụ American-English colloquialism, nrụrụ aka nke "vermin" karịsịa na-ahụkarị na American East na South-east n'ime steeti ndị dị nso nke nnukwu mpaghara Appalachia. Okwu a na-akọwa ụdị ndị na-awakpo ugbo site n'èzí, n'adịghị ka ụmụ ahụhụ (dịka òké) nke na-efe site n'ime, si otú a na-ezo aka na ndị na-eri anụ dị ka nkịta ọhịa, nkịta ọhịa, weasels, na coyotes, mgbe ụfọdụ ọbụna anụ ọhịa wolf ma ọ bụ na-adịkarịghị anụ ọhịa bea, kamakwa, n'ọkwa dị nta, ahịhịa ahịhịa na anụmanụ na-egwupụta ihe na-emebi ihe ọkụkụ na ala ozugbo.

Ọ bụ ezie na "varmint /varmit" abụghị ihe eji eme ihe na Standard Written English, ọ bụ nkọwa nkịtị maka ụdị ụfọdụ nke ngwá agha na ọnọdụ nchịkwa ahụhụ na Appalachian na steeti ndị dị nso na American West na South-west nke nakweere okwu dịka *égbè varmint* na varmint hunting.

## Leekwa

* Parasite
* Pest
* Weed

## Edensibia

## Njikọ mpụga

* The dictionary definition of vermin at Wiktionary
* New Brunswick Ministry of Natural Resources
Herman Bolhaar

H.J. (Herman) Bolhaar (Epe, 1955) bụ onye na-ahụ maka ịzụ ahịa mmadụ, ọkachasị ụmụ nwanyị na ụmụaka, na Netherlands kemgbe 1 Febụwarị 2018. Bolhaar nọchiri Corinne Dettmeijer, onye lara ezumike nká dị ka National Rapporteur on Human trafficking na 15 Nọvemba 2017.

## ọrụ
Bolhaar bụ Chief Public Prosecutor na Amsterdam, Ọ ghọrọ Director of Public Prosecutions site na 2008 ruo 2011, O mechara bụrụ onye isi nke Ash Center for Democratic Governance and Innovation site na 1 June 2011 ruo 1 June 2017 nke bụ akụkụ nke Kennedy School of Government na Mahadum Harvard na Cambridge, Massachusetts .

Dị ka onye isi na-ahụ maka ikpe ọha na eze, Bolhaar tinyere aka n'ibu agha megide ịzụ ahịa mmadụ. Dịka ọmụmaatụ, ọ bụ onye isi oche nke Human Trafficking Task Force nke ndị uwe ojii, ndị ọrụ na-ahụ maka ikpe ọha na eze, obodo, Royal Marechaussee, Social Affairs and Employment Inspectorate, Immigration and Naturalization Service na-arụkọ ọrụ na Chamber of commerce, Ụlọ ọrụ na -abụghị nke gọọmenti nwe na ndị otu nooro onwe ha dịka ụlọ nkwari akụ na ụlọ ọrụ nri.

Na June 2018, Akụkọ nke Bolhaar mepụtara, dị ka National Rapporteur of Human trafficking and Sexual Violence against Children in Netherland banyere Victim Monitor on sexual violence against children. Ihe akaebe dị ugbu a na-egosi n'ụzọ siri ike na ndị a na-azụ ahịa n'ime ụlọ ọrụ mmekọahụ na ndị na-arụ ọrụ n'ụlọ yikarịrị ụmụ nwanyị na ụmụaka. na Europe na ụmụ nwanyị a na-azụ n'ahịa chọpụtara na-emegbu ụmụ nwanyị ahụ dị egwu, dị ka ime ihe ike anụ ahụ ma ọ bụ mmekọahụ, nke metụtara ahụike anụ ahụ na nke uche ha. Akụkọ a gosiri, tinyere ihe ndị ọzọ, na 85% nke ụmụ agbọghọ na-anọ na nlekọta ndị ntorobịa mechiri emechi na-enweta enyemaka maka ime ihe ike mmekọahụ.

## Ntụaka
Ah Toy

**Ah Toy** (亞彩 Taishanese: /a* thɔi*/, Standard Cantonese: Aa3 Coi2, (May 18 [O.S. May 6], 1829 – February 1, 1928) bụ nwanyị akwụna China -America na San Francisco, California, n'oge California Gold Rush, ma  bụrụkwa nwanyị akwụna China mbụ na San Francisco. Mgbe o si Hong Kong bịa n'afọ 1848, ọ ghọrọ ọkacha mma nwanyị Eshia a maara nke ọma na Old West. A kọrọ na ọ bụ nwanyị toro ogologo, mara mma nke nwere anya na-acha nchara.

Mgbe Ah Toy hapụrụ China gaa United States, ya na di ya, onye nwụrụ n'oge njem ahụ. Ah Toy ghọrọ nne nwanyị nke onye isi ụgbọ mmiri ahụ, onye wụsara ya ọla edo, nke mere na mgbe ọ bịarutere obodo San Francisco, Ah Toy nwere ezigbo ego. Tupu afọ 1851 enwere naanị ụmụ nwanyị China asaa a maara na ha nọ n'obodo ahụ, ma na-nchọpụta ọdịdị o nwetara site n'aka ndị ikom nọ n'obodo ọhụrụ ya, o chere na ha ga-akwụ ụgwọ maka ileba anya nke ọma. Ihe ngosiputa ya bịara nwee ezigbo ihe ịga nke ọma, a makwara ya na a na-akwụ otu ounce nke ọla edo (dollar iri na isii) maka "onye na-ele anya". Ọ ghọrọ ngwa  nwanyị akwụna China a ma ama, na otu n'ime ndị a na-akwụ ụgwọ kachasị na ndị a ma ama na San Francisco.

Ah Toy bụ nwanyị kpebiri siri ike ma nwee ọgụgụ isi ma na-ejikarị San Francisco Recorder's Court echebe onwe ya na azụmahịa ya pụọ na mmegbu. Ah Toy gara n'ihu mepe ụlọ akwụna ọhụrụ na afọ 1852 nakwa na afọ 1853, na-ebubata ụmụ agbọghọ si China n'afọ iri na ụma, afọ iri abụọ na iri atọ iji rụọ ọrụ na ha, na ụfọdụ dị afọ iri na otu. Ka ọ na-erule afọ 1854, Ah Toy enweghịzi ike ibuga mkpesa ya n'ụlọ ikpe. N'okwu *ndị mmadụ v*. Hall, Ụlọikpe Kasị Elu nke California gbanwere ikpe George *Hall*, onye gburu otu nwoke China, na-agbatị iwu California na ndị Afrika Amerika na ndị Amerịka enweghị ike ịgba akaebe n'ụlọ ikpe iji tinye ndị China. Ọ bụ eziokwu na iwu a abụghị maka ndị akwụna, ọ na-akụda ikike Ah Toy nwere na-ichebe onwe ya pụọ n'aka ndị China na-achị achị nke na-achọ ịchịkwa ya na azụmahịa ya ogologo oge gara aga. Tinyere ya na iwu mgbochi ịgba akwụna nke afọ 1854, nke e mere karịsịa megide ndị China, nrụgide ịnọgide na azụmahịa bịara dị ukwuu, Ah Toy wee si na azụmahịa ịgba akwụna nke San Francisco pụọ na afọ 1856.

N'afọ 1857, e chere na ọ laghachiri China dị ka nwanyị bara ọgaranya iji bie ndụ ya niile na nkasi obi, mana ọ laghachiri California na afọ iri mgbe nke ahụ gasịrị. Site na afọ 1868 ruo mgbe ọ nwụrụ na afo 1928, ọ biri ndụ dị jụụ na Santa Clara County, ya na ọtụtụ ndị mmekọ ya dị iche iche na-ebikwa n'ime ọtụtụ iri afọ, ọtụtụ n'ime ha ọ na-enweghị ike ịlụ n'ihi iwu mgbochi ịlụ di na nwanyị na California n'oge ahụ nke gbochiri ndị agbụrụ na owuwa anyanwu Asia ịlụ ndị ọcha. Ah Toy laghachiri n'ihu ọha naanị mgbe ọ nwụrụ na San Jose na 1 Febụwarị 1928, ọ dị afọ 98, ọnwa atọ tupu ụbọchị ọmụmụ ya nke iri itoolu na itoolu.

## N'omenala a ma ama
Olivia Cheng gosipụtara Ah Toy na Cinemax's Warrior, nke e debere n'oge Agha Tong na ngwụcha narị afọ nke iri na itoolu San Francisco. Usoro a malitere na ngwụsị afọ 1870.

## Ntụaka

## Njikọ mpụga
Gulnara Shahinian

**Gulnara Shahinian** bụ onye nnọchi anya mba Armenia na onye edemede nke na-amụ banyere ịzụ ahịa mmadụ. Ọ bụ onye otu Group of Experts on Action Against Trafficking in Human Beings na onye bụbu United Nations Special Rapporteur on Contemporary Forms of Slavery site na 2006 ruo 2014.

Ọ gụrụ iwu mba ụwa na Saint Petersburg Institute of International Relations, nakwa English na Russian Linguistics na Yerevan State University.

## Mbipụta

* Shahinian, Gulnara (2015). “Omenala, Iwu na Omume: Ndị ọrụ ụlọ na-akwaga mba ọzọ na Lebanon.” Na Siobhán Mullally, ed., Care, Migration and Human Rights: Law and Practice, pp. 131–149. London: Routledge
* United Nations Human Rights Council (2013). Report of the Special Rapporteur on contemporary forms of slavery, including its causes and consequences, Gulnara Shahinian: Thematic report on challenges and lessons in fighting contemporary forms of slavery. A/HRC/24/43. 1 Julaị.
* United Nations Human Rights Council (2014). Report of the Special Rapporteur on contemporary forms of slavery, including its causes and consequences, Gulnara Shahinian: Follow-up mission to Mauritania. A/HRC/27/53/Add.1. 26 Ọgọst.
* Shahinian, Gulnara (2008). “Ịzụ ahịa mmadụ na South Caucasus - Armenia, Azerbaijan na Georgia: Ihe ịma aka ọhụrụ maka ọchịchị onye kwuo uche ya.” Na Sally Cameron na Edward Newman, eds., Ịzụ ahịa mmadụ: Social, cultural and political dimensions, pp. 252–273. Tokyo: United Nations University Press.

## Edemsibịa

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Human trafficking in the United States

**Ịzụ ahịa mmadụ** bụ ụdị ịgba ohu nke oge a, na mbubata iwu na-akwadoghị na ịzụ ahịa nke ndị mmadụ (gụnyere ụmụaka), maka ọrụ mmanye ma ọ bụ mmegbu mmekọahụ.

A na-akọwa ịzụ ahịa dị ka iwebata, njem, ịnyefe, ịnabata, ma ọ bụ ịnata ndị mmadụ site na mmanye, ịtọrọ mmadụ, ighogbu, aghugho, ma ọ bụ iji ike eme ihe n'ụzọ na-ezighị ezi site n'ọnọdụ nke ọghọm maka ebumnuche nke mmegbu. Ịzụ ahịa mmadụ malitere dị nnọọ ka ịgba ohu ma ọ bụrụ na ọ bụghị n'ihu.Ihe a na-akpọ ịgba ohu nke oge a nwere ihe dị ka nde mmadụ 4.8 o metutara  kwa afọ n'ụwa niile na 51% nke ngụkọta ahụ bụ ụmụ nwanyị na 20% bụ ụmụ agbọghọ.  Ịzụ ahịa mmadụ abụghị otu ihe na mbugharị mmanye ma ọ bụ mbubata.
Ha nwere ọtụtụ afọ. Ndị na-azụ ahịa mmekọahụ ruo ihe dị ka afọ iri abụọ na ise na-amalitekarị mgbe ha dị afọ iri na anọ.
Na United States, ịzụ ahịa mmadụ na-emekarị gburugburu ebe njem mba ụwa nwere nnukwu ndị mbịarambịa, ọkachasị California, Texas na Georgia. Ngalaba ikpe ziri ezi nke United States na-eme atụmatụ na mmadụ 35,500–170,500 na-abanye na mba ahụ n'ụzọ iwu na-akwadoghị kwa afọ. 2016 Global Slavery Index na-eme atụmatụ na gụnyere ụmụ amaala United States na ndị mbịarambịa 57,700 mmadụ n'ụwa niile bụ ndị na-azụ ahịa mmadụ. Ndị a na-azụ ahịa gụnyere ụmụaka, ndị nọ n'afọ iri na ụma, ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị ma nwee ike ịbụ ụmụ amaala obodo ma ọ bụ ndị mba ọzọ.

N'okpuru iwu gọọmentị etiti (18 USC § 1589), ọ bụ mpụ ime ka ndị mmadụ rụọ ọrụ site na iji ike, mmanye ma ọ bụ egwu. Ụlọ ọrụ ngalaba U.S State na-enyocha ma na-alụso ịzụ ahịa mmadụ ọgụ tinyere mba ahụ na "Tier 1" na 2017.

Na Eprel 11, 2018, Onye isi ala Amerịka bụ Donald Trump bịanyere aka na kwụsị ime omume ịzụ ahịa mmekọahụ  ka ọ bụrụ iwu, nke ebumnuche ya bụ imechi ebe nrụọrụ weebụ nke na-eme ka mpụ ahụ mee, na ikpe ndị nwe ha na ndị ọrụ ha ikpe.

## Akụkọ
Dị ka Ngalaba nke Steeti 2011 Trafficking in Persons Report si kwuo, United States bụ mba ọkwa 1 maka ịzụ ahịa. Ọkwa 1 pụtara na gọọmentị na-agbaso ụkpụrụ kacha nta nke gọọmentị United States nke Iwu Nchedo Ndị Na-ahụ Maka Ịzụ ahịa na Ime Ihe Ike nke 2000 iji kpochapụ ịzụ ahịa. Ụkpụrụ kacha nta dị ka edepụtara na ngalaba 108 nke iwu ahụ bụ:

### Onyeisi okikpe gburugburu
Dị ka akụkọ onyeisi okikpe gburugburu nke afọ 2005 si kwuo, a na-eme atụmatụ na mmadụ 14,500–17,500 na-abanye na United States kwa afọ, ọ bụ ezie na ọnụ ọgụgụ ahụ nwere ike ikwubiga okwu ókè.

### Mbata na Ndị kọstọm Mmanye
N'ime afọ 2009, ICE malitere ikpe 566. Nnyocha ndị a dugara na njide ndị omempụ 388, ihe karịrị okpukpu abụọ nke ọnụ ọgụgụ njide site na afọ ego gara aga, nke kpatara ebubo 148 na ikpe 165.
 

## Edensịbia
Landscape epidemiology

**Ọrịa na-efe efe** na-adọta ụfọdụ n'ime mgbọrọgwụ ya site na ngalaba nke gburugburu ebe obibi.  Dị nnọọ otú ịdọ aka ná ntị nke gburugburu ebe obibi na-eche banyere nyochaa ma usoro na usoro na gburugburu ebe obibi n'ofe oge na ohere, enwere ike iji ọrịa ọrịa ala nyochaa usoro ihe ize ndụ na ihe ize ndụ gburugburu ebe obibi. Ubi a pụtara site n'echiche na ọtụtụ ndị na-ebute ọrịa , ndị na-ebute ọrịa na nje na-ejikọkarị na ala dịka ndị na-ekpebi gburugburu ebe obibi na-achịkwa nkesa ha na ụba ha. N'afọ 1966, Evgeniy Pavlovsky webatara echiche nke okike nidality ma ọ bụ focality, nke akọwapụtara site n'echiche na ọrịa microscale na-ekpebi site na gburugburu ebe obibi dum. Site na nnweta na-adịbeghị anya nke teknụzụ kọmputa ọhụrụ dị ka usoro ozi ala, mmetụta dịpụrụ adịpụ, usoro ọnụ ọgụgụ gụnyere ọnụ ọgụgụ mbara igwe na echiche nke gburugburu ebe obibi ala, a na-etinye echiche nke ọrịa ọrịa ala n'ụzọ nyocha na usoro ọrịa dịgasị iche iche, gụnyere ịba, hantavirus, ọrịa Lyme na ọrịa Chagas.

## Leekwa

* Tele-epidemiology

## Edensibia
Lagos State Task Force on Human Trafficking

**Lagos state Task force against Human Trafficking** bụ otu ndị ọrụ Naịjirịa nke Gọọmentị Lagos steeti guzobere iji buso agha megide ịzụ ahịa mmadụ na mbugharị na-adịghị mma. Gọvanọ na-ahụ maka ịzụ ahịa nke Lagos Steeti, Babajide Sanwo-Olu guzobere ndị ọrụ steeti na-ahụ maka ịzụ ahịa mmadụ n'ụlọ Gọọmenti na 8th Septemba 2020, na ebumnuche zuru oke nke ịhazi mmeghachi omume dị iche iche maka igbochi ịzụ ahịa mmadụ, na-enye ohere ikpe ziri ezi maka ndị na-ahụ maka ịzụ ahịa, ikpe ndị na-azụ ahịa na ịkwalite usoro nke iweghachi ndị lanarịrị na ọnọdụ nke anụ ahụ, uche na mmekọrịta mmadụ na ibe ya, ọrụ aka na akụ na ụba. A na-emegharị ndị ọrụ a ugbu a na steeti ndịda ọdịda anyanwụ nke Naịjirịa. 

## Ozi
E guzobere Lagos State Task Force on Human Trafficking iji gbochie ihe egwu nke ịzụ ahịa mmadụ na mbugharị na-adịghị mma na steeti site na mmekorita nke ụlọ ọrụ. 

## Ebumnuche

# Ịhazi na ịmaliteghachi mmekorita nke ụlọ ọrụ na ọgụ megide TIP (Trafficking In Persons)
# Inye aka n'ịgbanwe na ịhazigharị na ịnabataghachi ndị dabara n'azahịa mmadụ na Lagos steeti.
# Ịzụlite atụmatụ ọrụ maka lagos na ịlụkọ ọgụ ọnụ megide ịzụ ahịa mmadụ site na iji mba Zero draft Template.
# Inyocha na ịkwalite atụmatụ n'ịkwado **TIP**.

## Ndị otu na ndị mmekọ

# NAPTIP
# International Organization for Migration (IOM).
# Patriotic Citizens' Initiatives (PCI).
# Child Protection Network (CPN).

## Ntụaka
Lactivism

**Lactivism** (a portmanteau of "lactation" and "activism") bụ ozizi ma ọ bụ omume nke ịrụsi ọrụ ike ma ọ bụ itinye aka dị ka ụzọ isi nweta omenala inye nwa ara, mgbe ụfọdụ site na ngosi, mkpesa, etc. nke inye nwa ara. Ndị na-akwado ya, ndị a na-akpọ "**ndị** na-eme ihe ike", na-achọ ime ngagharị iwe maka mmebi iwu mba ụwa nke ịzụ ahịa nke mmiri ara ehi site n'aka ụlọ ọrụ na ụlọ ọrụ. 

## Nkọwapụta
Otu ákàrà nkè lactivism na-ewere bụ nhazi nke "nurse-in" (egwuregwu na "sit-in"), nke na-agụnye ụmụ nwanyị na-ezukọta n'ihu ọha iji nye ụmụ ha ara, na-emekarị mkpesa maka ihe omume nke a gwara nne na-enye nwa ara ka ọ kpuchie ma ọ bụ hapụ ebe n'ihi na ọ na-enye nwa ara.

N'oge ndị nọọsụ, ndị nne na eyinye uwe nwere akara International Breastfeeding Symbol na ya, iji gosipụta ịdị n'otu ha.

Ụdị ọzọ nke lactivism na-arụ ọrụ dị ka nkwado maka ndị nne chọrọ inye nwa ara. Ndị ọrụ na-enye ozi ma na-ekerịta ihe gbasara nọọsụ na-aga nke ọma.

Ọtụtụ ndị lactivists na-ahọrọ inye ụmụ ha ara karịa inye nri karama, na-ahụ nke a dị ka ụzọ okike iji nye nri. A na-ekwu na inye nwa ara na-enye ahụmịhe njikọ dị elu karịa nke inye karama nri. Ndị na-ahụ maka ọrụ ike ịrụ ụka na inye karama dị ọnụ karịa inye nwa ara n'ihi na ọ chọrọ ọtụtụ ihe, a pụkwara itinye ego a zọpụtara site na inye nwa ara na ihe ndị ọzọ bara uru maka nwa ahụ. Ọtụtụ òtù ahụike na-atụ aro mmiri ara dị ka isi iyi nke nri maka ụmụ ọhụrụ, gụnyere American Academy of Pediatrics, American Medical Association, na World Health Organization.

## Leekwa

* Inye nwa ara n'ihu ọha
* Nkwalite inye nwa ara
* Ndepụta nke ndị na-enye nwa ara

## Edensibia
 

## Njikọ mpụga

* Gịnị bụ Lactivism?
Potty parity

**Potty parity** bụ nha nha ma ọ bụ nha nhata nke ụlọ mposi ọha akụrụngwa maka ụmụ nwanyị na ụmụ nwoke n'ime oghere ọha.
áká_ịkẹngạ|thumb|Atụmatụ ụlọ mposi ọha na eze na Charing Cross Road, London, 1904. Ụlọ ọrụ ụmụ nwoke (n'aka ekpe) nwere cubicles iri na abụọ na urinals iri na atọ; ebe ụlọ ọrụ ụmụ nwanyị (n'aka nri) nwere naanị cubicles 5.

## Nkọwa nke parity
Enwere ike ịkọwa nha n'ụzọ dị iche iche gbasara ụlọ ọrụ dị n'ime ụlọ.  Nke kachasị mfe bụ dị ka ala nhata maka ụlọ ịsa ahụ ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị. Ebe ọ bụ na ụlọ ịsa ahụ nke ụmụ nwoke na ụmụ nwoke gụnyere urinals, nke na-ewe obere ohere karịa ụlọ ahịa, nke a ka na-arụpụta ọtụtụ ụlọ ọrụ maka ụmụ nwoke. Otu ihe ọzọ dị nhata bụ site na ọnụ ọgụgụ nke ihe ndozi n'ime ụlọ ịsa ahụ.  Otú ọ dị, ebe ọ bụ na ụmụ nwanyị na nkezi na-etinyekwu oge n'ime ụlọ ịsa ahụ, ọtụtụ ụmụ nwoke nwere ike iji ọtụtụ ụlọ ọrụ kwa oge. Ya mere, iwu ndị na-adịbeghị anya na-achọ ka ụmụ nwanyị nwekwuo ihe ndozi iji hụ na nkezi oge eji echere iji ụlọ mposi bụ otu maka ụmụ nwanyị dị ka ụmụ nwoke, ma ọ bụ iji mee ka ọnụọgụ nke ụlọ mposi nwoke na nwanyị dị nhata.

## Ọdịiche nwoke na nwanyị
Ụmụ nwanyị na ụmụ agbọghọ na-etinyekarị oge n'ime ụlọ ịsa ahụ karịa ụmụ nwoke na ụmụ nwoke, n'ihi ihe gbasara anụ ahụ na ọdịbendị. Ihe a chọrọ iji cubicle kama iji urinal pụtara ịsa ahụ na-ewe ogologo oge ma a ghaghị ịsa aka nke ọma. Ụmụ nwanyị na-eleta ụlọ ịsa ahụ. Ọrịa urinary tract na incontinence na-ahụkarị ụmụ nwanyị. Ime ime, nsọ nwanyị, inye nwa ara, na mgbanwe diaper na-eme ka ojiji dịkwuo elu.  Ndị agadi, bụ ndị nwanyị na-enweghị atụ, na-ewe ogologo oge ma na-eleta ụlọ ịsa ahụ ugboro ugboro.

E mepụtara ụdị urinals ụmụ nwanyị na funnels onwe onye iji mee ka ọ dịrị ụmụ nwanyị mfe ịsa ahụ n'eguzo ọtọ. Ọ dịghị nke zuru oke iji metụta nhazi iwu na potty parity.

John F. Banzhaf III, onye prọfesọ iwu na Mahadum George Washington, na-akpọ onwe ya "nna nke potty parity".  Banzhaf na-arụ ụka na ileghara nha potty anya; ya bụ, inwe naanị ụlọ ọrụ nhata maka ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị; bụ ụdị ịkpa ókè mmekọahụ megide ụmụ nwanyị. N'afọ ndị 1970s, Kọmitii na-ahụ maka ịkwụsị ụlọ mposi na-akwụ ụgwọ na America kwuru ihe yiri nke ahụ: na ikwe ka ndị na-ahụ maka ụlọ mposi kwụọ ụgwọ maka iji cubicle mgbe urinals achọghị ego bụ ikpe na-ezighị ezi nye ụmụ nwanyị.

Ọtụtụ ndị na-ede akwụkwọ achọpụtala nha ite dị ka okwu nwere ike ime ka ụmụ nwanyị nwee ike ime ka ụmụ nwanyị, na-ekwu na ụmụ nwanyị niile nwere ike ịmata ya.

## Leekwa

* Ụgwọ ụlọ ịsa ahụ

## Edensibia
Gender pension gap

Ọdịiche ụgwọ ezumike nká nwoke na nwanyị (nke a makwaara dị ka  **ọdịiche ụgwọ ezumike nká nwoke na nwanyị**) bụ ọdịiche pasent na ego ezumike nká n'etiti ụmụ nwanyị na ụmụ nwoke. A na-agbakọkarị ya dị ka ọdịiche dị n'etiti ụgwọ ezumike nká nke nwoke na ụgwọ ezumike nká nke nwanyị, nkè Ana egosiputa dị ka pasent nke nwoke. Ọdịiche ahụ dị nkezi 26% na mba OECD.

## Ndabere
Margaret Franklin, bú onye isi na onye isi oche nke Chartered Financial Analysts Institute mere ka ọ pụta ìhè na 2021 na " nkewa Ọdịiche nwoke na nwanyị na uru ezumike nká anaghị enweta isi akụkọ n'otu ụzọ ahụ dị ka ọdịiche ịkwụ ụgwọ, ma okwu ahụ ka dịkwa ngwa ngwa. Ọ dịkwa mkpa idozi ya tupu ọtụtụ ụmụ nwanyị enwee ịda ogbenye mgbe ha lara ezumike nká. "

## Ihe kpatara ya
Ọtụtụ ihe nhazi, omenala na omume na-enye aka na ọdịiche nke ụgwọ ezumike nka, gụnyere: 

* ahaghị nhata na ọkwa nke nchekwa ego ezumike nká.
* ọdịiche dị n'ụgwọ ọrụ (“ụgwọ nwoke na nwanyị na-arị elu”). Nnyocha na-atụ aro na ọdịiche dị na ịrị elu ụgwọ na-enye aka na ọdịiche ezumike nká nwoke na nwanyị.
* ịkpa ókè nwoke na nwanyị na-apụtaghị ìhè wuru n'ime usoro ezumike nká. Ọtụtụ nde ụmụ nwanyị na-efu ụgwọ ezumike nká n'ebe ọrụ n'ihi na ha erughị eru maka ịdebanye aha ụgbọala n'ime atụmatụ ha ka ha na-arụ ọrụ na-akwụ ụgwọ dị ala, ma ọ bụ ọtụtụ ọrụ oge
* Ụmụ nwanyị ndị gbara alụkwaghịm nwere ike ịla n'iyi na ego ezumike nka n'ihi nke a 
* ojiji na-ekwekọghị ekwekọ nke ezumike ndị nne na nna. Nnyocha e mere n'oge na-adịbeghị anya na-atụ aro na ọtụtụ ụmụ nwoke na-anara ezumike nne na nna ga-ebelata ọdịiche ezumike nká.
* enweghị ohere ịnweta nlekọta ụmụaka dị ọnụ ala. Nke a na-egbochi ohere ọrụ nke ụmụ nwanyị, na ụgwọ nlekọta ụmụaka nke ụmụ nwanyị na-akwụ na-ahapụ obere ego a na-atụfu maka ichekwa ego.
* ọdịiche dị n'ịjụ ihe ize ndụ, ịnagide ihe ize ndụ ego na ọgụgụ isi ego.
* ụgwọ ọnwa dị ala na ụlọ ọrụ ụmụ nwanyị na-achị, dị ka ile ọbịa, ahụike na agụmakwụkwọ.

## Ngwọta
Juan Yermo, onye isi ndị ọrụ nke odeakwụkwọ ukwu nke OECD, kwuru sị, "Ndị na-eme iwu kwesịrị ịza ajụjụ ma leba anya n'ihe ndị nwere ike ibute enweghị ahaghị nhata nke nwoke na nwanyị, ma kwesị ịgbalịsi ike chepụta usoro nchekwa ezumike nka na-anọpụ iche na nwoke na nwanyị." Na UK, Prospect Union akpọọla oku ka gọọmentị dozie ọdịiche ezumike nká nwoke na nwanyị site na mgbanwe nke ndebanye aha na-akpaghị aka, ụgwọ ezumike nká steeti ọzọ na nlekọta ụmụaka dị ọnụ ala na mgbanwe na usoro ụtụ isi. Ndị na-eme nchọpụta na-enyocha data banyere ọdịiche ezumike nká na oge na-egosipụta na ọdịiche dị ugbu a na ego ezumike nká na-egosipụta ahịa ọrụ na usoro onyinye ezumike nká site na ọtụtụ afọ gara aga, ndị na-arụ ọrụ ugbu a nwere ike inwe ahụmịhe dị iche mgbe ha lara ezumike nká. Ọdịiche ahụ mụbara n'ime afọ nke ọrịa covid19 mana nnwale ọhụrụ na ụdị ọrụ ndị ọzọ nwere ike inye ndị ọrụ ohere iji mejuputa iwu ndị na-agbanwe agbanwe nke ga-agba ọtụtụ ụmụ nwanyị ume ịnọgide na-arụ ọrụ.

## Edensibia
Trafficking in Persons (Prevention, Care and Rehabilitation) Bill, 2021

Ịzụ ahịa mmadụ (Mgbochi, Nlekọta na Ndozigharị) Iwu, 2021 ma ọ bụ **TIP Bill** ga-enye iwu zuru oke na nke raara onwe ya nye megide ịzụ ahịa na India.&#x5D;

## Akụkọ ihe mere eme
A na-emeso ịzụ ahịa na India n'okpuru ọtụtụ iwu dịka Indian Penal Code nke afọ 1860, Immoral Traffic (Prevention) Act, nke afọ 1986, Bonded Labour Regulation Act, nke afọ 1986 na Child Labour Regulation Act, nke afọ 1986. Iwu nke afọ 2021 bu n'obi inye iwu raara onwe ya nye. Ụdị mbụ nke iwu a tụrụ aro gụnyere Trafficking of Persons (Prevention, Protection and Rehabilitation) Bill 2016 na Trafficking of Persons (Prevention, Protection and Rehabilitation) Bill, 2018. E depụtara iwu nke afọ 2018 na Lok Sabha ma gafee na n'ọnwa wee Julaị nke afọ 2018. Otú ọ dị, iwu ahụ emetụbeghị ya na Rajya Sabha mgbe ọha na eze na-akwadoghị. Mgbe emechara oge mbụ nke gọọmentị Narendra Modi n'afọ 2019, ụgwọ ahụ kwụsịrị.

## Iwu dịgasịrịnụ

### Iwu TIP nke afọ 2016 (TIP Bill  2016)
A gbara Iwu ahụ ajụjụ maka na ọ naghị ekpuchi ụdị ọ bụla nke ịzụ ahịa mmadụ, maka na ọ naghị ekpuchi ahịa n'ụzọ doro anya ịzụ ahịa na-agafe ókèala, na maka ịghara ịkọwa n'ụzọ doro anya otú iwu ahụ kwesịrị isi mekọrịta iwu ndị ọzọ dị ka Nchedo nke Ụmụaka site na Mmekọahụ. Ọrụ nke nkwenye na ma onye a na-azụ ahịa chọrọ ka a napụta ya ma gbanwee ya adịghị ekpuchi nke ọma.

### Iwu TIP nke afọ 2018 (TIP Bill 2018)
A katọrọ iwu nke afọ 2018 ọzọ maka emeghị ihe ọ zubere ime, nke ịbụ "nke doro anya na nke zuru oke". A katọrọ ya maka i kekwaị anya na onye omekome ma hapụ ilekwasa anya na onye emegidere zuru oke. E welitere akụkụ nke otú iwu ahụ ga-esi daba n'usoro iwu dị ugbu a ọzọ.

### Iwu TIP nke afọ 2021(TIP Bill 2021)
Iwu nke afọ 2021 na-eme ka National Investigation Agency bụrụ ụlọ ọrụ na-enyocha ihe ndị dị otú ahụ. Otú ọ dị, e mere ka ọ pụta ìhè na ụgwọ ahụ akọwaghị usoro nnapụta.

## Ebenside
United Nations Security Council Resolution 2195

**Mkpebi nke afọ 2195 nke otú United Nations Security Council** kwadoro n'otu olu site na UN Security Council n'ụbọchị 19 Disemba nke afọ 2014. Mkpebi ahụ sochiri arụmụka nke Mịnịsta mba ofesi nke Chad malitere bụ onye kọwara mkpa ọ dị ịnakwere usoro mba ụwa iji gbochie ndị na-eyi ọha egwu irite uru site na mpụ mba dị iche iche. Nke a ga-agụnye ikpe nke ịzụ ahịa ngwá agha, ịzụ ahịa mmadụ, ịzụ ahịa ọgwụ ọjọọ, iji ụgbọelu maka ịzụ ahịa iwu na-akwadoghị, ịzụ ahịa na mineral, ịtọrọ mmadụ, ịpụnara mmadụ ihe na izu ohi ụlọ akụ. A gwara mba nke ndị otu United ka ha wusie ike na-eche ókèala ha nche iji gbochie nnwere onwe ije nke ndị na-eyi ọha egwu.

## Ọdịnaya
Mkparịta ụka ahụ gosipụtara mkpa ọ dị ibuli ịlụso ụdị iyi ọha egwu niile ọgụ na ọkwa mba dị iche iche. Otu n'ime ihe ndị mbụ dị mkpa, n'ime usoro a, bụ ịkwụsị ụzọ isi nweta ego maka iyi ọha egwu nke gụnyere mpụ a haziri ahazi, yana mkpa ọ dị ịlụ ọgụ megide nrụrụ aka, mmefu ego na ego na-akwadoghị. 

Al Qaeda, n'ihi ya, anọwo na-efu ego n'ụzọ dị otú a. Ya mere, a kpọrọ mba ka ha nọgide na-ekere òkè na-arụ ọrụ na Al Qaeda Sanctions List.

Mpaghara nke chọrọ enyemaka n'ọgụ megide iyi ọha egwu bụ mba Africa, ebe ngwakọta nke iyi ọha egwu, ime ihe ike, na mpụ a haziri ahazi nwere ike ime ka esemokwu ka njọ. Ọtụtụ mmekọrịta dị n'etiti mba amalitelarị n'ebe ahụ iji dozie nsogbu ndị ahụ. Otu bụ AFRIPOL; Nkwekọrịta imekọ ihe ọnụ n'etiti African Police Cooperation Mechanism (Afripol) na International Criminal Police Organization (Interpol) guzobere n'ọnwa Febrụwarị 2014.

## Mkpebi ndị metụtara ya

* Mkpebi nke afọ 2170 nke otú United Nations Security Council
* Mkpebi nke afọ 2178 nke otú United Nations Security Council
* Mkpebi nke afọ 2249 nke otú United Nations Security Council
* Mkpebi nke afọ 2253 nke otu United Nations Security Council (2015)

## Ebenside
Husband stitch

**Mkpịsị di** ma ọ bụ akwa di, nke a makwaara dị ka akwa nna, akwa **di** na akwa nwanyị, bụ usoro ịwa ahụ nke a na-eji otu ma ọ bụ karịa sutures karịa **ihe** dị mkpa iji rụzie perineum nwanyị mgbe a dọwara ya ma ọ bụ gbutuo ya n'oge ịmụ nwa. [a] Ebumnuche a na-ekwu bụ iji mee ka oghere nke akwa nwanyị sie ike ma si otú a mee ka obi ụtọ nke nwoke ya na ya na-enwe mmekọahụ n'oge mmekọahụ. Enweghị ihe akaebe maka uru.

## Echiche ahụike
Ọ bụ ezie na nrụzi nke perineum nwere ike ịdị mkpa n'ụzọ ahụike, akwa ọzọ adịghị, ọ pụkwara ịkpata ahụ erughị ala ma ọ bụ ihe mgbu. E nwere ike ịchọta ojiji nke okwu ahụ na akwụkwọ ahụike na Transactions of the Texas State Medical Association na 1885. [b] E nwekwara ntụaka na ya na What Women Want to Know (1958), akwụkwọ nke onye American gynaecologist dere. [c]

O putara ka ọ dịghị nyocha ọ bụla iji chọpụta ma usoro ahụ ọ na-eme na ụmụ nwanyị ole emetụtawo karịa ihe akaebe. Ọtụtụ ndị dọkịta na-ekwusi ike na akụkọ banyere usoro ahụ ịbụ akụkọ ifo obodo bụ ụgha. Otu onye edemede na-atụ aro na ọ nwere ike ịbụ ihe ọchị nke ụmụ nwoke na-eme iji belata esemokwu mgbe ndị mmekọ ha mụsịrị nwa. Otú ọ dị, e nwere ọtụtụ akụkọ banyere ụmụ nwanyị na-ekwu na ha mere usoro a n'enweghị nkwenye ha.

## Omenala a ma ama
Akụkọ dị mkpirikpi nke Carmen Maria Machado, "The Husband Stitch", nke *Granta* bipụtara na 2014, na-akọwa otu nwanyị na-eme usoro ahụ.

Na Doom Patrol (usoro TV) nke oge nke abụọ nna Cliff bu onye kwere na mmegide nwanyi a-agwa ya, "Mgbe dọkịta nwa ahụ jụrụ ma ọ bụrụ na ị chọrọ ka a sutụ di ya, ị na-agwa ya, "M ga-ewere abụọ."

## Ihe edeturu
 Ime ikpu ka osie Ike site na-iwa ahu a norologo kemgbe oge etiti iri ise, ebe gynaecologist ji eme ka oghere ikpu nwanyi sir Ike site na mgbakwunye akwa mgbe o na edozi ikpu na perineum dokara ma obu episiotomies mgbe amuchara nwa. N'oge ahu a maara ya ama dika 'akwa di',  'eriri di', ma obu 'ikwachi ikpu', ndi dokita jiri ako zoro aka na akpo usoro a dika 'ikwalite odimma nwanyi'.

## Edensịbia
Hilana Sedarous

**Dr. Hilana Sedarous** (1904-1998) bụ dọkịta Coptic Egypt. Ọ bụ nwanyị mbụ ghọrọ dọkịta n'Ijipt.

## Agụmakwụkwọ
Mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ praịmarị, Hilana Sedarous debanyere aha na "Madraset Al Saneyah" (ụlọ akwụkwọ obibi nke ụmụ nwanyị na Cairo). O mechara gaa mahadum na-azụ ndị nkuzi, mgbe afọ abụọ gasịrị (n'afọ 1922), ọ natara agụmakwụkwọ nke zigara ya na ụmụ akwụkwọ nwanyị Egypt ise ndị ọzọ na London iji mụọ mgbakọ na mwepụ. A na-ewere ya na Zainab Kamel, dị ka ụmụ akwụkwọ nwanyị Ijipt mbụ e zigara ịmụ ihe na England. Ọ debanyere aha na London School of Medicine, ebe ọ ghọrọ dọkịta nwere asambodo ma mechaa nzere doctorate ya n'afọ 1930.

## Ọrụ
Dr. Sedarous laghachiri Ijipt wee bụrụ  dọkịta nwanyị mbụ n'Ijipt. Ọ rụrụ ọrụ na Kitchener Hospital (Shoubra General Hospital), Cairo, na-eme usoro ịwa ahụ ya na Coptic Hospital. O meghere ụlọ ọgwụ onwe. Ọ bụ ọkachamara na obstetrics na ịhụ maka ahụ nwanyị.

## Ịla ezumike nká
Dr. Sedarous lara ezumike nká mgbe ọ dị afọ iri asaa. Mgbe ọ lara ezumike nká, o tinyere onwe ya n'ịsụgharị akụkọ na akwụkwọ maka ụmụaka. A maara Dr. Sedarous nke ọma maka na ọchọghị ọdịmma onwe ya na mmesapụ aka ya, ọ nwekwara ebe dị nro maka ụmụ mgbei na ogige ụmụ mgbei. O nyere ihe ka ukwuu n'akụ̀ ya n'oge ndụ ya niile maka ụdị ọrụ ebere niile. 

## Ọnwụ
Dr. Sedarous nwụrụ n'afọ 1998

## Hụkwa

* Ndepụta nke ndị Ijipt a ma ama
* Ndepụta nke ndị Copts a ma ama

## Njikọ mpụga

* SSS Kasr AlAiny 
* Òtù Ọgwụ Coptic UK
Confidential birth

Na **ọmụmụ nzuzo**, nne na eweputara ndị ọchịchị njirimara ya, mana ọ choghi ka ndị ọchịchị kpughe njirimara ya. N'ọtụtụ mba dị iche iche, a kwadoro ọmụmụ nzuzo ruo ọtụtụ narị afọ iji gbochie igbu ụmụ amụrụ ọhụrụ ugboro ugboro, ọkachasị n'èzí alụmdi na nwunye.

.

Ikike nne nke mkpebi onwe onye kwụsịtụrụ ikike nwa ahụ ịma gbasara ndu  nna nna ha ruo mgbe ọ gbanwere obi ya ma ọ bụ ruo mgbe nwatakịrị tozuru etozu rịọrọ ka a kpughee ya n'oge ọzọ. Echiche ọzọ nke ọmụmụ a na-amaghị aha, ebe nne na-ekpugheghị ndị ọchịchị njirimara ya ma ọlị, ma ọ bụ ebe njirimara ya ka na-enweghị njedebe, gafere nke a. 

## Akụkọ ihe mere eme
Enwere ike ịhụ onye bu ụzọ maka iwu ọmụmụ nzuzo na Sweden, ebe Iwu igbu ụmụaka nke 1778 nyere ndị nne ikike na ụzọ ịmụ nwa n'amaghị aha. Otú ọ dị, mmezigharị nke 1856 nke iwu ahụ gbochiri iwu a na ọmụmụ nzuzo, ebe e nyere onye na-amụ nwa e nyere iwu idebe aha nne ahụ n’ime envelopu mechiri emechi.

Na France, a kwadoro *ọmụmụ nzuzo* na 1793, mgbe Isiokwu 326 nke Code Civil webatara ma echiche nke ọmụmụ na-amaghị aha na nzuzo.

### Ogbugbu ụmụaka
Ịmata nwa ọhụrụ site na nkọwa bụ mmadụ na-ama ụma gbuo nwatakịrị na-erubeghị afọ nke ezi uche, nke na-adịgasị iche n’ebe ọ nọ, mana a na-ewerekarị na ọ dị afọ itoolu, n’agbanyeghị na n’ụka Katọlik, afọ a dị afọ asaa. Ọ bụrụ na nne egbuo nwa ya ma lụọ di, mgbe ahụ, a gaghị ekpe ikpe ahụ dị ka igbu mmadụ kama ọ bụ iwu nkịtị n'okpuru igbu ọchụ..Ọ bụrụ na a mụrụ nwa ahụ, nne ahụ ga-eji otu akaebe gosi ya na akwụkwọ onye ọrụ nke ụmụ amụrụ ọhụrụ.

Ogbugbu ụmụaka bụ ihe a na-ahụkarị na narị afọ nke iri na asatọ na nke iri na itoolu n'ihi ihe isi ike nke ikpe na ọdịdị nke mmejọ ahụ. N'ọtụtụ ebe, echiche enyemaka mmadụ mere ka ndị na-ekpe ikpe tụlee na mgbe ndị na-eto eto na-alụbeghị di gburu ụmụ amụrụ ọhụrụ, ntaramahụhụ ahụ ekwesịghị ịdị njọ. 

Ogbugbu ụmụaka belatara ka mkpebi bịara nke gbanwere echiche nke ụmụ nwanyị n'ebe onwe ha na ndị ọzọ nọ. Ụfọdụ obodo bịara ghọta na omume mmegbu n'ebe ụmụ nwanyị nọ na-ebutekarị ọnwụ ụmụ ha. Nke a gbara ọha mmadụ ume ka ha tụleghachi usoro na ọrụ ha na-arụ. 

## Leekwa

* Baby hatch
* Nkwupụta nnabata
* Ịchoputa
* Ogbugbu ụmụaka
* Nchịkwa Ọmụmụ
* Griswold v. Connecticut

## Edensibia
Preventing and Combating Violence Against Women and Domestic Violence (Ratification of Convention) Act 2017

Mgbochi na ịlụ ọgụ megide ime ihe ike megide ụmụ nwanyị na ime ihe ike n'ụlọ (nkwenye nke Mgbakọ) Iwu 2017 

(c. 18) bụ iwu nke nzuko omeiwu nke United Kingdom. Iwu ahụ mere ndokwa maka nkwenye nke nkwekọrịta Istanbul ma wepụta usoro ịkọ akụkọ maka odeakwụkwọ nke Steeti. Eilidh Whiteford na Baroness Gale webatara ya na nzuko omeiwu dị ka iwu ndị otu onwe ha.

## Ndokwa
Nke Ndokwa nke iwu ahụ gụnyere:

* Ihụ na, ozigbo enwere ike ime ihe ezi uche dị na ya mgbe emechara Iwu ahụ, a ga-achọ ka odeakwụkwọ nke Steeti kọọrọ ndị omeiwu ihe ndị dị icheiche a ga-eme na oge a ga-enwe ike ime ka nkwenye nke nkwekọrịta Istanbul.

* N'ịhụ na kwa afọ ruo mgbe a kwadoro ya, odeakwụkwọ nke Steeti na-akọrọ ndị omeiwu mgbanwe ọ bụla na oge nkwenye, ihe ndị gọọmentị mere maka nkwenye na ihe ndị ka dị mkpa tupu nkwenye.

* Na a ga-enye ndị omeiwu akụkọ dị otú ahụ n'oge na-adịghị anya karịa 1 Nọvemba kwa afọ.

## Usoro oge

; Site na Commons

Iwu ahụ nwekwara ọgụgụ mbụ ya n'ime House of Commons na 29 June 2016 na ọgụgụ nke abụọ ya na 16 Disemba 2016. Kọmitii ahụ bidoro na 1 Febụwarị ma kọmitii ahụ koputara na 24 Febụwarị. Iwu ahụ gafere ọgụgụ nke atọ ya n'otu ụbọchị ahụ n'enweghị mgbanwe ọ bụla.

; Site n'aka ndị nwe ya na nkwenye eze

Iwu ahụ nwere ọgụgụ nkè izizi ya na 27 Febụwarị 2017 na ọgụgụ nke abụọ ya na 10 Machị. Nkeji kọmitii ahụ bidoro na 28 Machị ma Iwu ahụ nwere ọgụgụ nke atọ ya na 6 Eprel. Iwu ahụ nwetara nkwenye eze na 27 Eprel 2017.

## Ndezigharị
Ka ọ na-erule ọnwa Juun afọ 2019, enwebeghị mgbanwe ọ bụla na Iwu ahụ.

## Edensibia
Richard Clapp (epidemiologist)

**Richard** "**Dick**" **Clapp** bụ ọkà mmụta ọrịa na-efe efe nke America bụ Prọfesọ Adjunct na Mahadum Massachusetts Lowell na Prọfesọ Emeritus nke Ahụike Gburugburu Ebe Obibi na Boston University School of Public Health. Clapp bụ onye isi na ndekọ ndekọ ọrịa kansa Massachusetts site na 1980 ruo 1989 na onye isi oche nke ndị dibia bekee nke Boston maka Ọrụ Ọha.

y.

Clapp nwetara nzere bachelọ na bayoloji na Dartmouth College (1967) M.P.H., na ọrụ ahụike na Harvard School of Public Health (1974), ma nata D.Sc., Epidemiology, na Boston University School of Public Health (BUSPH) na 1989.  Ọ malitere nkuzi na BUSPH na 1992 dịka onye enyemaka Prọfesọ nke ahụike gburugburu ebe obibi. N'afọ'afọ 2004, Clapp ghọrọ "onye ọkà mmụta sayensị ahụike gburugburu ebe obibi na Lowell Center for Sustainable Production na Mahadum Massachusetts-Lowell, ebe ọ na-eduzi ma na-elekọta nyocha data gbasara ọrịa, nyocha akwụkwọ, na enyemaka teknụzụ na ọmụmụ ahụike gburugburu ebe obibi. "

Ihe nrite ya gụnyere ịkpọ aha 2001 "Onye ọkà mmụta sayensị ọha nke afọ" nke Association for Science in the Public Interest, , [1] na 2018 Alumni Award of Merit sitere na Harvard T.H. Chan School of Public Health's Alumni Association.

Ihe nrite ya gụnyere ịkpọ aha 2001 "Onye ọkà mmụta sayensị ọha nke afọ" nke Association for Science in the Public Interest, na 2018 Alumni Award of Merit site na Harvard T.H. Chan School of Public Health's Alumni Association.

## Edensibia

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ