Tahini

A na-eji Tahini eme ihe na nri nke Levant na ọwụwa anyanwụ Mediterranean, Ndịda Caucasus, yana akụkụ nke mpaghara Ùgwù Afrika. A na-ejikwa ihe a na-etinye n'ime sesame (ọ bụ ezie na a naghị akpọ ya tahini) mee ihe na nri ụfọdụ n'Ebe Ọwụwa Anyanwụ Eshia.

## Okwu mmalite
Tahini sitere na Arabic ma si na Levantine Arabic pronunciation nke ṭaḥīna (طحينة), ma ọ bụ karịa kpọmkwem ṭaḥīniyya (طحينية), ebe Bekee *tahina* na Hibru *t'china* טחינה. O sitere na mgbọrọgwụ ط ح ن Ṭ-Ḥ-N, nke dị ka ngwaa طحن ṭaḥana pụtara "ịkụ", ma na-emepụta okwu طحين ṭaḥīn, "mjupụta" n'asụsụ ụfọdụ.  Okwu *tahini* pụtara na Bekee site na ngwụcha afọ 1930. *Tahini* bụ okwu mgbazinye site na *tachíni* nke oge a (ταχίνι) nke e si na "tahin" nke Ottoman Turkish nweta. Na Turkish nakwa na Italian, a ka na-eji mgbọrọgwụ mbụ *tahin* mee ihe kama mgbanwe Grik a nabatara n'ụwa niile na okwu ahụ.

## Akụkọ ihe mere eme
Ihe kacha ochie a kpọtụrụ aha sesame bụ n'akwụkwọ cuneiform e dere afọ 4000 gara aga nke na-akọwa omenala nke inye chi mmanya sesame. Onye na-akọ akụkọ ihe mere eme Herodotus dere banyere ịkọ ugbo sesame 3500 afọ gara aga na mpaghara Tigris na Yufretis na Mesopotemia. A na-ejikarị ya eme ihe dị ka isi iyi mmanụ.

A kpọtụrụ Tahini aha dị ka ihe mejupụtara *hummus kasa*, usoro nri e depụtara n'akwụkwọ nri Arabic na-amaghị aha na narị afọ nke iri na atọ, *Kitab Wasf al-Atima al-Mutada*.

Sesame paste bụ ihe a na-etinye na nri ụfọdụ nke ndị China na ndị Japan; nri Sichuan na-eji ya na ntụziaka ụfọdụ maka dandan noodles. A na-ejikwa ihe a na-etinye n'ime nri ndị India.

Na North America, sesame tahini, tinyere ihe ndị ọzọ na-enweghị isi, dị na 1940 na ụlọ ahịa nri ahụike.

## Nkwadebe na nchekwa
A na-eme Tahini site na mkpụrụ sesame nke a na-etinye na mmiri wee kụrisịa ya iji kewa bran na kernels. A na-etinye mkpụrụ ndị a kụrisịrị akụrisị na mmiri nnu, na-eme ka bran ahụ mikpuo. A na-ewepụ mkpụrụ osisi ndị na-ese n'elu mmiri, sie ha, ma gwọọ ha iji mepụta mmanụ. A pụkwara iji mkpụrụ a na-etinyeghị n'ọkụ kwadebe ya ma kpọọ ya "raw tahini", nke a na-ere mgbe ụfọdụ dị ka ihe oriri sitere n'okike.&#x5D;

N'ihi nnukwu mmanụ dị na tahini, ụfọdụ ndị na-emepụta ihe na-atụ aro friji iji gbochie mmebi. Ndị ọzọ anaghị atụ aro friji, n'ihi na ọ na-eme ka ngwaahịa ahụ dịkwuo ike ma sie ike ije ozi.

## Ojiji e ji esi nri
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Hummus%26ful.jpg/220px-Hummus%26ful.jpg|thumb|Hummus na ful jupụtara na tahini
A na-ahụkarị ofe ndị dabere na Tahini na ụlọ oriri na ọṅụṅụ ndị dị n'Etiti Ebe Ọwụwa Anyanwụ Ụwa dị ka nri dị n'akụkụ ma ọ bụ dị ka ihe ịchọ mma, na-agụnyekarị mmiri lemon, nnu, na galik, ma jiri mmiri mee ka ọ dị nro. A na-eme Hummus site na chickpeas siri esi, nke a na-agwakọta ya na tahini, mmiri lemon na nnu. Tahini sauce bụkwa ihe a ma ama maka anụ na akwụkwọ nri na nri Middle East. A sweet spread, *halawa taḥīniyya* (حلاوة طحينية "sweet tahini"), bụ ụdị halva sweet. Mgbe ụfọdụ, ọ na-enwe ma ọ bụ bepụ iberibe pistachio a na-awụsa n'ime ma ọ bụ n'elu. A na-agbasokarị ya na achịcha ma rie ya dị ka nri dị mfe.

Na Armenia, enwere ike iji tahini mee ihe dị ka ofe iji tinye *lahmajoun*.

Na Gris, a na-eji tahini (Grik: ταχίνι) eme ihe dị ka ihe a na-agbasa n'elu achịcha ma ọ bụ naanị ya ma  jiri mmanụ aṅụ ma ọ bụ jam kpuchie ya. A na-enweta ite tahini a gwakọtara ya na mmanụ aṅụ ma ọ bụ koko n'ụlọ nri ụtụtụ nke nnukwu ụlọ ahịa ndị Gris.

Na Saịprọs, a na-eji tahini, nke a na-akpọ tashi, eme ihe dị ka mmiri maka achịcha na mgbe ụfọdụ na *pitta* *souvlaki* karịa *tzatziki*, nke bụ omenala na Gris; a na-ejikwa ya eme "tahinopitta" (tahini pie).

A na-akpọ Tahini *ardeh* (ارده) na Persian. Na Iran, a na-eji ya eme *halvardeh* (حلواارده), ụdị halva nke e ji tahini, shuga, ọcha àkwá, na ihe ndị ọzọ mee. A na-eri ya n'oge nri ụtụtụ, na-ejikarị ihe na-atọ ụtọ, dị ka syrup mkpụrụ vaịn, syrup date, mmanụ aṅụ, ma ọ bụ jam. Ardeh na halvardeh so n'ihe ncheta nke obodo Iran nke Yazd na Ardakan.

Na Turkey, a na-agwakọta  (Turkish: tahin) na pekmez iji mee *tahin-pekmez*, nke a na-ejikarị eme ihe dị ka ihe nri ụtụtụ ma ọ bụ mgbe nri gasịrị dị ka ihe na-atọ ụtọ maka achịcha.

Iraq, a maara tahini dị ka *rashi*, a na-agwakọta ya na ọgwụ (rub) iji mee nri na-atọ ụtọ nke a na-ejikarị achịcha eri.

Na Israel, tahini (Hibru: טחינה *t'hina*) bụ nri a na-eri eri. A na-enye ya dị ka mmiri na achịcha dị larịị ma ọ bụ pita, ihe na-eme ka ọtụtụ nri dị ka falafel, sabich, Jerusalem mixed grill na shawarma, yana dị ka ihe na-agwakọta na mgbasa dị iche iche. A na-eji ya dị ka ofe maka anụ na azụ, yana nri na-atọ ụtọ dị ka halva, halva ice cream na kuki tahini. A na-eji *kufta* e ji nwa atụrụ ma ọ bụ anụ ehi mee na ihe na-esi ísì ụtọ na ahịhịa, ma ọ bụ na azụ dum n'akụkụ osimiri na Oké Osimiri Galili.

Na Levant, tahini (Levantine Arabic: *t'hine*) bụ ihe oriri a na-eri na nnu, mmiri lemon, na galik a na-agbakọta. A na-enye ya dị ka dip na pita, ma ọ bụ ihe dị n'elu maka falafel na shawarma, yana dị ka ihe na-agwakọta ya na mgbasa dị iche iche. A na ahụ ya dị ka ofe maka anụ na azụ. Ọ bụ isi ihe na-eme na nri mmiri a na-akpọ *siyadiyeh*. A na-eji Tahini eme  na nri na-atọ ụtọ dị ka halva na halva na pistachios.

Na Gaza Strip, a na-enye ụdị nchara na-acha nchara nchara a maara dị ka "red tahina" na mgbakwunye na tahina nkịtị. A na-enweta ya site na usoro dị iche ma dị ogologo nke isi mkpụrụ sesame, ma nwee ụtọ siri ike. A na-eji tahina uhie eme ihe na *sumagiyya* (lamb na chard na sumac) na salad ndị falaheen si n'obodo ndị gbara ya gburugburu, yana ndịda Gaza. N'obodo Nablus nke West Bank, a na-agwakọ tahina na *qizha* paste iji mee " tahina ojii", nke a na-eji eme achịcha.

N'Ebe Ọwụwa Anyanwụ Eshia, sesame paste (Chinese) bụ isi ihe na-esi ísì ụtọ nke a na-eji eme ihe na noodles kpọrọ nkụ (ọkụ ma ọ bụ oyi). A pụkwara iri nri sesame paste dị ka ihe oriri, nke a maara dị ka ofe sesame ojii.

## Nri
 
Na 100-gram reference amount, tahini na-enye 592 calories site na ihe mejupụtara ya dị ka 53% abụba, 22% carbohydrates, 17% protein, na 3% mmiri (tebụl). Ọ bụ isi iyi bara ọgaranya nke thiamine (138% nke uru kwa ụbọchị, DV), phosphorus (113% DV), zinc (49% DV), niacin (38% DV), iron (34% DV), magnesium (27% DV), na folate (25% DV) (tebụl). Tahini bụ isi iyi nke calcium, vitamin B ndị ọzọ, na potassium (tebụl).

## Hụkwa

* Ndepụta nri ndị dị n'Etiti Ebe Ọwụwa Anyanwụ Ụwa

:  Food portal

* Ndepụta nke dips
* Ndepụta nke efere mkpụrụ sesame
* Ndepụta nke mgbasa

## Ihe odide

Òtù:Pages with unreviewed translations