Life cycle ritual

Ememe okirikiri ndụ bụ emume iji gosipụta mgbanwe n'ọnọdụ ndụ mmadụ ma ọ bụ n'ọkwa mmadụ n'ụdị dị iche iche n'oge ndụ ya niile.[1] A na-ahụ omume ndị dị otú ahụ n'ọtụtụ obodo ma na-adaberekarị na omenala obodo.[1] Ememe usoro ndụ nwekwara ike inwe mkpa okpukpe sitere n'echiche na nkwenye dị iche iche.

A pụrụ ịkọwa nke ọma ememe okirikiri ndụ dị ka ememe mmadụ mere mgbe ọ banyere n’otu akụkụ nke ndụ gaa n’ọzọ. Okwu ahụ nwere ike ịkọrọ ya na 'usoro nke ụzọ' dị ka Arnold van Gennep kọwara na 'Rite of Passage' ya na 1909.[1] ọ bụ ezie na enwere ike ịkọwa ya dị ka ihe metụtara isi ihe omume ndụ ndụ dịka ọmụmụ, oge uto, alụmdi na nwunye na ọnwụ. Van Gennep kọwara ọha mmadụ dị ka ndị mejupụtara "… ọtụtụ ndị na-elekọta mmadụ dị iche iche"[1] Ọ gara n’ihu kewaa òtù ndị a na-akpakọrịta n’ime ma ọ́ bụghị ego (ụkpụrụ ego, dị ka ihe atụ) ma ọ bụ ihe dị nsọ (ịmụ mmadụ, ịlụ di ma ọ bụ nwunye), nke ikpeazụ bụ akụkụ kasị ejikọta ya na ememe okirikiri ndụ..

Van Gennep classified rituals as broadly belonging to one of three categories: separation, liminal and incorporation. The separation phase involves the individual leaving one group or life phase at a point in time and the incorporation phase involves them joining the new phase. The liminal phase is the transitive phase in between the two where the individual has left one phase but not yet joined the nex.

Lancy/" id="mwMA" rel="mw:ExtLink nofollow">David Lancy kọwara akụkụ dị iche iche nke usoro ndụ  dị ka nke dị n'ụdị isii bara uru: 1) Ọmụmụ na nwata, nke Lancy kọwara dị ka omenala na-adịchaghị mkpa n'ihi obi abụọ banyere ndụ nwatakịrị ahụ; 2) Ị sonye na obodo mgbe a na-akwado ndụ nwa ọhụrụ ahụ, nke a na-egosikarị site na emume aha; 3) Nkewa, nke a mara site n'iwepụ nwatakịrị site na ememe nne ma ọ bụ mgbe nwata malitere ịgagharị; 4) Onye edemede na-ahụkarị ka ọ bụ mmalite nke ọma karịa ọdịbendị nke okenye na-ekwu na-akọwapụta ihe niile ka isi ihe kachasị mma iji nyere aka n'ụlọ ahụ; 

Omenala ọmụmụ na-amalite na ngosipụta nke ime ime na site na ịmụ nwa, na-aga n'ihu ruo oge dịgasị iche iche ruo mgbe ọnọdụ achọrọ maka omume ọ bụla ga-emezu. A na-ejikwa okwu a maara dị ka "Ọbịbịa nke Afọ", nke bụ oge mgbanwe n'etiti nwata na okenye.  N'obodo ụfọdụ, Josef kọwara ya dị ka mgbanwe metụtara afọ ntozu oke mmekọahụ (p. 68), ebe na ndị ọzọ, a na-egosi ya dị ka afọ ebe mmadụ na-ewere ọrụ okpukpe na mmekọrịta mmadụ na ibe ya na ọnọdụ. &nbsp;Ikike mmalite na-emetụta kpọmkwem ndị metụtara afọ a na-emezu mmekọahụ. Otú ọ dị, nke a na-agbanwe agbanwe n'etiti ọha mmadụ na okpukpe, ya mere nkọwa nke ntozu okè na-esikarị na nkwenkwe mmekọrịta mmadụ na ibe ya.

Norbeck & Alexander na-ekwu na n'ime obodo ndị mbụ kewapụrụ onwe ha na ụwa na-emepe emepe nke oge a, ememe nke ịgafe na-ejedebe site na ọdịiche nke okike na afọ. Enweghị ọnọdụ ọha na eze na nkwenkwe okpukpe mepere emepe. N'ime obodo ndị nwere ọdịbendị dị mgbagwoju anya, e nwere nkewa dị iche iche nke ọrụ, ọnọdụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya nke ndị ndu na ọrụ pụrụ iche. Ndị mmadụ n'otu n'otu maara akwụkwọ ma mụta ihe, ma nwee echiche ọgụgụ isi iji zụlite nkwenkwe onwe onye dabere na ihe ọmụma na nghọta.  Nke a na-ebute omume ndị ọzọ a haziri ahazi nke ememe ndụ, nke ka ukwuu na-adabere na ihe omume ndị dị oke egwu na mmekọrịta mmadụ na ibe ya.

Ememe ndụ nwere akụkụ nke ihe nnọchianya na-anọchite anya mmalite ha. Omume na emume ọ bụla nwere iwu na ọnọdụ ụfọdụ a ga-agbaso. Ihe ndị a nwere ike ịdị iche site na uwe, ebe, oge ụbọchị, ikwughachi ekpere na usoro nke usoro.

## Ihe atụ nke emume ndụ

### Ọmụmụ
a. Na India, a na-ekwupụta ọmụmụ nke nwoke site na ịkụ Thali (ụdị arịa ọla nchara) site n'aka ndị enyi ma ọ bụ ndị ikwu ebe a na-akpọsa nwa nwanyị site na ịkụ onye na-akwado ya maka winnowing 

b. N'ọtụtụ ọdịbendị ndị Alakụba, ọ bụ omenala maka nna ma ọ bụ nna ukwu nke ezinụlọ iji kwurịta Adhan, ndị Alakụb na-akpọ ekpere, n'ime ntị nwatakịrị ozugbo o kwere mee mgbe amuchara 

### N'oge uto
a. N'ebo Navajo, emume Kinaalda na-egosi ọbịbịa nke ịbụ nwanyị maka nwa agbọghọ mgbe ọ na-ahụ oge mbụ ọ hụrụ. Ememe ahụ na-ewe ọtụtụ ụbọchị ma nwee ọtụtụ ememe dị iche iche 

b. Bar mitzvah bụ emume ịbịa nke afọ maka ụmụ nwoke ndị Juu mgbe ha dị afọ 13, ebe ha na-agụ akụkụ Akwụkwọ Nsọ site na Torah n'ụlọ nzukọ ma na-eme emume iji sọpụrụ nwata nwoke ahụ mgbe nke ahụ gasịrị.
thumb|237x237px|Ememe Alụmdi na Nwunye

### Alụmdi na nwunye
a. Alụmdi na nwunye na Renaissance Florence na-abụkarị nke a na-ahụ site n'inye igbe a chọrọ mma nke ọma na ngagharị agbamakwụkwọ. Igbe a nwere onyinye nke nwanyị ahụ a na-alụ ọhụrụ ma mesịa tinye ya na oche dị n'ime ụlọ ihi ụra nke nwanyị ahụ lụrụ ọhụrụ.

b. N'obodo Garo nke Bangladesh, emume dị mkpa tupu agbamakwụkwọ na-agụnye inye onye na-alụ nwanyị ọhụrụ akwụkwọ betel, mkpụrụ osisi na ihe na-atọ ụtọ. 

### Ọnwụ
a. N'omenala ndị Akan nke Ghana, nwanyị di ya nwụrụ n'oge na-adịbeghị anya na-eyi ihe olu mara mma maka ụbọchị 40 niile nke ememe olili ozu, ka di ya wee ghara ịlaghachi iji nye ya nsogbu site na ndụ mgbe ọ nwụsịrị dị ka o kwere→ 

b. N'omenala Ndị Buddha nke Japan, mgbe a kpọsịrị ozu ahụ ọkụ, ndị ezinụlọ na ezigbo ndị enyi na-eji chopsticks pụrụ iche iburu iberibe ọkpụkpụ ma tinye ha n'ime ite, nke a ga-etinye n'ili ezinụlọ n'ime ụbọchị iri anọ na itoolu nke olili ozu ahụ.

## Nchịkọta nke ememe ndụ
Ọ bụ ezie na ọ dịghị atụmatụ nkewa nke ememe njem a nabatara n'ụwa niile, enwere usoro n'ozuzu na aha a na-enye ụdị dị iche iche na ụfọdụ ihe atụ kwekọrọ: 

a. Omume ịdị ọcha - kwadebe onye ahụ maka nkwurịta okwu na ikike karịrị nke mmadụ, ma ọ bụ hichapụ ọnọdụ ochie na nkwadebe maka nke ọhụrụ.

b. Mgbanwe mmekọrịta mmadụ na ibe ya - mmalite, induction, mgbanwe na ọnọdụ.

c. Mgbanwe okpukpe - emume ịchụ àjà, ịnabata nkwenkwe, ọrụ ndị metụtara ịgbanwe usoro ndụ, ibi úgwù.

d. Mmepe nke ndụ - ime ime ime, ịmụ nwa, ịmụ nwa. 

e. Ememe alụmdi na nwunye.

f. Ọnwụ - olili ozu, ọkụ, ekpere (gụnyere ọkwa niile nke nkewa, mgbanwe na reincorporation). 

## Mmetụta uche
N'inwe ihe dị mkpa n'okpukpe na ọdịbendị, a na-ahụ ememe na ememe iji nye mmadụ mmetụta nke ịbụ onye na ihe omimi na nghọta nke ịdị adị ha. Nke a metụtara ọnọdụ mmadụ dị ka onye, onye na-eso otu nkwenkwe na onye otu ọha mmadụ. Ọ na-akwalite njirimara onwe onye na ezinụlọ, na-enye ụzọ mmadụ nwere ike isi nwee mmetụta nke ịbụ onye. Omenala ndụ na-enyekwa ndị mmadụ aka ịmara, ịghọta na ịnabata mgbanwe ndị a na-apụghị izere ezere na ndụ, na-ebelata mmetụta nke ikewapụ onwe ha ma ọ bụ amaghị ihe. Ha na-ebugharị mmetụta nke ịdị n'otu na itinye aka maka ndị mechiri emechi nke onye ahụ metụtara.

Omenala mgbanwe na emenala nke ịgafe nwere mmetụta dị ukwuu na mmepe nke uche onye ọ bụla. Mbelata nke emume mmalite dị otú ahụ n'etiti ụmụ nwoke na teknụzụ na ụwa nke ụbụrụ na-akpali taa ejikọtara ya na enweghị njirimara na ìgwè ụmụ nwoke n'ozuzu ya na enweghị echiche nwoke n'etiti ndị ikom nke oge a, na-eduga na mmetụta nke nchegbu, ezughị oke na enweghị ike na nsogbu nchịkwa iwe. 

N'aka nke ọzọ, a chọpụtala na emume mmalite siri ike na-akpali mmetụta nke mgbagwoju anya n'ime uche nke onye mbido. Ndị na-eme emume siri ike tupu ha abanye n'otu otu na-ahụkarị otu ahụ ka mma n'ihi mpako na ịgbachitere mgbalị. Nke a na-akwalite nkwenye siri ike nke ịdị elu, yana nkewa site na echiche onwe onye, nke na-agbanwe n'ime ndị otu ahụ dum nabatara.

Omenala na ememe na-emekwa ka mgbanwe ndị kwekọrọ na ọkwa mmepe ha na-egosi sie ike. Ihe a na-ahụ n'anya nwatakịrị maka ezinụlọ ya na obodo ya mgbe a mụsịrị ya, na-echetara mmadụ ọrụ ọhụrụ ha na atụmanya ha mgbe ha ruru afọ iri na ụma, na-eme ka di na nwunye nwee ịhụnanya site n'ịgbanwe ha site na ndị na-ahụ ha n'anya gaa na ndị mmekọ na-agba mbọ n'alụmdi na nwunye, na nkwadebe nke ahụ mmadụ dịka omenala ma ọ bụ ụkpụrụ okpukpe si dị mgbe ha nwụsịrị bụ ihe atụ nke echiche dị otú ahụ.

N'ozuzu, a chọpụtala na arụmọrụ nke ememe dị ka akụkụ nke ọdịbendị zuru oke nwere njikọ na mmetụta dị ukwuu nke mmekọrịta ya na ndị ọzọ nọ n'otu ìgwè ahụ, si otú ahụ na-emepụta mmetụta nke 'Ịdị n'otu". Na mgbakwunye na nke ahụ, a chọpụtakwala na ememe bụ ụzọ ndị mmadụ si mara onwe ha na ụkpụrụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya, ụfọdụ na-atụ aro na ebumnuche bụ isi nke ememe ọ bụla bụ inye onye ahụ mmụta na-abụghị nke iwu kwadoro na ịkwalite mmata mmekọrịta mmadụ na ụba ya.

## Mmetụta ọdịbendị
A chọpụtala iji ememe na omenala dịka agbamakwụkwọ, bar mitzvahs, olili ozu na baptizim iji mee ememe ma gosipụta mgbanwe nke ndụ iji nye ndị otu ezinụlọ ka ha gosipụta ọnọdụ na njirimara ha n'ime ezinụlọ. Na mgbakwunye na nkwenye nke ọnọdụ n'ime ezinụlọ, arụmọrụ nke ememe ndị a kapịrị ọnụ maka otu subculture na-enyekwa ndị mmadụ ohere ịchọpụta ma jikọọ na ndị otu nke otu subcultura ahụ.

David Lancy na-enyekwa echiche pụrụ iche banyere mmetụta nke arụmọrụ nke ememe ndụ nwere ike inwe na ọrụ mmadụ na ọha mmadụ. Ọ na-ekwu na n'etiti ụmụ amaala, ụmụaka na-eme emume ụfọdụ iji gosipụta mgbanwe site na oge ndụ gaa na nke ọzọ na-enwekarị afọ ojuju n'oge na-adịghị anya mgbe oge uto gasịrị. N'ụzọ dị iche, ọ na-ekwu na n'ime ọha mmadụ nke oge a ebe a na-eme ememe na ihe ịrịba ama iji tụnyere ihe ndị dị mkpa nke mmepe, ụmụaka na-enwekarị ogologo oge nke uto na-adịgide ruo afọ iri abụọ tupu ha aghọọ afọ ojuju, ihe ọ na-akọwa dị ka ụdị 'enweghị enyemaka' .

N'ịgbaso ụkpụrụ ọdịbendị, a na-eme emume ndụ dabere na nkwenkwe na emume ụfọdụ. Ndị na-anabata ọdịbendị ha, na itinye aka na ọha mmadụ, na-ejikọta ya na mmejuputa omume ndị a. A na-ahụ ọrụ nhazi iji mee ka ọha mmadụ nọgide na "ọnọdụ kwụsiri ike" ma chekwaa ọnọdụ a kapịrị ọnụ. Omume ndị dị otú ahụ na-ebelata nrụgide ndị mmadụ nwere ike ịnọ n'ihi mgbanwe dị ịrịba ama na nhazi ha ga-enwe dị ka ọganihu okike nke uto. Omenala ndị a nwere ike inye aka n'inye ntụziaka na nkwado nke ọrụ ọhụrụ ndị a ga-emecha nabata. Mmetụta nke ịbụ onye na-esite na ya na-enyekwa agbamume ka mgbanwe ndị a ghara inye nsogbu ma ọ bụ chụpụ ha, kama ịnabata ha dị ka akụkụ nke ndụ ma kwado ụkpụrụ mmekọrịta na omume egosiri. N'ihi ya, omume mmekọrịta ọha na eze na ọdịbendị ndị a na-akwalite ịdị n'otu site na omume obodo.

## Mgbanwe nke oge a
Na mba ndị mepere emepe, ka ndị mmadụ na-adị ogologo ndụ ma na-aba ọgaranya, enweela mgbanwe n'omume usoro usoro ndụ. Nkebi echepụtara ọhụrụ ewepụtala, dị ka “ịsa agbamakwụkwọ”, “nwa ịsa ahụ”, “pati bachelor/bachelorette”, “mid-life” na “efu efu”. Ememme ndị a sitere na ọkwa na-agbanwe agbanwe na ndụ ma na-egosi ọganihu na mgbanwe.[1] Enwere ike gụchaa na ekewa ha n'okpuru nhazi ọdịnala nke usoro usoro ndụ, ma na-anọchi anya uto siri ike nke ọha na eze na ụwa ọgbara ọhụrụ na teknụzụ teknụzụ..

A maliteghachila ememe ọdịnala ma gbasaa, ọkachasị n'ihi mmetụta na mmepe nke òtù ụmụ nwanyị na-achọ ikike nhata. Geffen na-ekwu na nke a emeela ka ndị nne, yana ndị nna, na-achọ itinye ha na ọmụmụ, mmemme ndị na-eto eto na nke alụmdi na nwunye maka onwe ha na ụmụ ha nwoke na ụmụ ha nwanyị. Omume ndị dị otú ahụ na-akwalite ịdị n'otu na ịha nhata n'ime ọha mmadụ. Ha na-ezere nkwenkwe ndị e nwere n'oge gara aga na nwoke na nwanyị bụ ndị na-achịkwa ma dị elu, kama ọ na-agba ume omume ndị ọzọ na-eme emume ụmụ nwanyị n'otu ụzọ.

## Edemsibia

Otú:Pages with unreviewed translations