Orthopraxy

N'ọmụmụ okpukpe, **orthopraxy** bụ omume ziri ezi, ma nke omume ma nke liturgical, ma e jiri ya tụnyere okwukwe ma ọ bụ amara.   Orthopraxy dị iche na orthodoxy, nke na-emesi nkwenye ziri ezi ike.   &#x5B;**'&#x5D;</sup> Okwu a bụ ngwakọta neoclassical - 〜 (orthopraxia) nke pụtara 'omume ziri ezi'.

Ọ bụ ezie na orthodoxies na-eji nkwenkwe ndị e debara aha ha - n'ụdị nkwenkwe - na emume na-elekwasị anya na ịgbasochi omenala ma ọ bụ ememe iwu, orthopraxy na-elekwasịrị anya n'ihe gbasara ezinụlọ, iguzosi ike n'ezi ihe ọdịnala, nnyefe ọdịnala, ịchụ àjà, nchegbu nke ịdị ọcha, usoro omume, na itinye ya n'ọrụ.     

Na [[Okpukpe Hindu]], orthopraxy na ememe na-ejikọkarị. A na-ewerekwa [[Judaism|Okpukpe ndị Juu]] na [[Efefe Kraịst|Iso Ụzọ Kraịst]] ma okpukpe ma orthopraxies, ebe ha na-eduzi ndị na-eso ụzọ ma omume ma nkwenkwe.

== Okwu mmalite ==
Okwu ''orthopraxy'' sitere na Greek orthos, nke pụtara "ụzọ ziri ezi", na praxis, nke pụtara"omume". Nke mbụ e ji mee ihe na 1851,  e nwere nsụgharị abụọ nke okwu ahụ: ''orthopraxis'' na orthopraxy.  Orthopraxy bụ okwu ochie na nke a na-ahụkarị.

== Ụdị Orthopraxy ==

=== Iso Ụzọ Kraịst ===
[[Faịlụ:Ten_Commandments_Monument.jpg|áká_ịkẹngạ|thumb|Ihe ncheta Iwu Iri na Texas State Capitol.]]
Ọ bụ ezie na a na-ahụ Iso Ụzọ Kraịst dị ka nke orthodox (dị ka na Nicene Creed's "M kwenyere na ..."), ụfọdụ òtù na ndị isi nke Ndị Kraịst taa, site na Katọlik ruo Ndị Kraịst nke Evangelical, amalitela ịkọwa okpukpe ha dị ka ma orthodox na orthhopraxic. Ntọala bụ nkwenye ziri ezi na-amanye ime ihe ziri ezi, na nkwenye na-ezighị ezi na-akpata omume na-ezughị ezi.

Iwere ngwakọta a nke "nkwenye ziri ezi" na "omume ziri ezi" gaa n'ihu, nkà mmụta okpukpe ọganihu, nke a na-ahụ na omenala ndị Charismatic na Pentikọstal, na-akụzi nkwenkwe okpukpe ziri ezi na omume na-enweta ụgwọ ọrụ ihe onwunwe na ọgwụgwọ anụ ahụ, na mgbakwunye na ịbụ akụkụ dị mkpa maka ịnabata amara Chineke. Nkà mmụta okpukpe nke ọganihu bụ echiche a maara dị ka mmeghachi omume mgbe ị na-atụle okpukpe ọdịnala ma ọ bụ agbụrụ dịka nke dị na Gris oge ochie, mana ọ na-ejedebe na omume ziri ezi karịa otu echiche nkà mmụta okpukpe ọ bụla.

A na-arụ ụka banyere itinye iwu Bible n'ọrụ na Iso Ụzọ Kraịst. Ọtụtụ Ndị Kraịst kwenyere na ụfọdụ ma ọ bụ niile n'ime Iwu Iri ahụ ka na-ejide ma ọ bụ e weghachiri ya n'iwu Kraịst. Ndị Kraịst ole na ole na-edebe Torah na n'ụzọ ọzọ bụ ndị na-emegide na ndị Kraịst.

==== Iso Ụzọ Kraịst nke Ọwụwa Anyanwụ ====
Praxis bụ isi ihe iji ghọta ọdịnala Byzantium, nke Chọọchị Ọtọdọks nke Ọwụwa Anyanwụ na ụfọdụ Chọọchị Katọlik nke Ọwụwarị na-edebe. Nke a bụ n'ihi na praxis bụ ihe ndabere nke nghọta nke okwukwe na ọrụ dị ka ndị mmekọ, na-enweghị ikewapụ ha abụọ. Mkpa praxis, n'echiche nke omume, gosipụtara na nkwupụta nke Saint Maximus the Confessor: "Theology na-enweghị omume bụ nkà mmụta okpukpe nke ndị mmụọ ọjọọ. "

Njikọ ya na [[God|Chineke]], nke Ndị Kraịst kwenyere na [[Jisọs Kraịst|Jizọs]] kpọrọ mmadụ, chọrọ ọ bụghị naanị okwukwe, kamakwa ezi omume okwukwe. A na-ahụ echiche a n'Akwụkwọ Nsọ (1 Ndị Kọrịnt 11:2,  2 Ndị Tesalonaịka Abịan  na Ndị Nna Chọọchị, ma jikọta ya na okwu ''praxis'' na nkà mmụta okpukpe na okwu Byzantium.  N'ihe gbasara Ọtọdọks, a na-ekwu maka praxis na nkà mmụta okpukpe, n'echiche nke 'echiche na omume'.  Kama nke ahụ, ọ bụ okwu nke pụtara, n'ụwa niile, ihe niile ndị Ọtọdọks na-eme. Praxis bụ 'Ortọdọks dị ndụ'. 

Praxis nwere ike ịbụ ihe jikọrọ ya na ofufe. "Orthopraxis" ka a na-ekwu na ọ pụtara "ebube ziri ezi" ma ọ bụ "ofufe ziri ezi";  naanị omume ziri ezi (ma ọ bụ nke ziri ezi), karịsịa ofufe ziri ezi, ka a na'aghọta dị ka ịmepụta ebube zuru oke e nyere Chineke. Nke a bụ otu n'ime ebumnuche bụ isi nke liturgy (ọrụ chi), ọrụ nke ndị mmadụ. Ụfọdụ akwụkwọ ndị Byzantium na-ekwusi ike na n'Ebe Ọdịda Anyanwụ, e belatara Iso Ụzọ Kraịst "na ọgụgụ isi, ụkpụrụ omume ma ọ bụ ụdị mmekọrịta mmadụ na ibe ya," ebe ofufe ziri ezi dị mkpa na mmekọrịta anyị na Chineke, na-azụ ndị kwesịrị ntụkwasị obi n'ime Ahụ Kraịst ma na-enye ụzọ maka "ezi agụmakwụkwọ okpukpe". A na-ewere "ihe nnọchianya nke ofufe na ọrụ" dị ka ihe dị n'omume Byzantium.

=== Okpukpe Hindu ===
Okpukpe Hindu na-ekwusi ike na orthopraxy n'ihi na ọ na-emetụta sanātana dharma (dharma na-adịgide adịgide, nke nwere ihe dharma pụtara, n'ụzọ kwesịrị ekwesị, ụzọ kwesịrị ekwesị isi bie ndụ).

N'ihe banyere [[Okpukpe Hindu]], a na-ejikọta orthopraxy na ememe. Nkwado na nzọpụta onwe onye (''moksha'') bụ nnukwu nkewa na Nkà ihe ọmụma Hindu oge ochie, nke Purva Mimamsa vs. Uttara Mimamsa (Vedanta) gosipụtara.

Omenala (''puja'') na-aga n'ihu na-arụ ọrụ dị mkpa na [[Okpukpe Hindu]] nke oge a, mana nnukwu mgbagwoju anya nke emenala oge ochie (''yajna'') na-adịgide naanị na obere ndị na-eme Shrauta. Ọbụna ndị Hindu na-eji ịnụ ọkụ n'obi eme obere emume a na-akpọ orthoprax, iji mee ka ha dị iche na ndị Hindu ndị ọzọ na-ekwusi ike na mkpa nkwenye ma ọ bụ nghọta ziri ezi. A na-ewere izi ezi nke nkọwa nke akụkụ Akwụkwọ Nsọ dị ka ihe na-adịchaghị mkpa karịa ịgbaso ọdịnala. Dịka ọmụmaatụ, Srinivasa Ramanujan bụ ihe atụ a ma ama nke onye Hindu orthoprax.

N'ihe gbasara "omume kwesịrị ekwesị" na ụkpụrụ omume ndị ọzọ n'ime usoro Hindu, nkwenye bụ isi na-agụnye chi nke mkpụrụ obi ọ bụla (''jivatma''). Onye ọ bụla na-eburu "Chineke (chi) a"; ya mere, a na-ekwusi ike omume nke na-eme ka ọha mmadụ dị n'otu ma na-eme gore ọganihu dị mfe. A na-egbochi ịdị adị nke onwe n'ihi echiche ''jivatma'' a. Ụlọ akwụkwọ nkà ihe ọmụma Uttara Mimamsa na-akọwa echiche a n'ụzọ doro anya. Ọzọkwa, n'ime ihe gbasara Uttara Mimamsa ọrụ nke ''puja'' (ememe) na-agụnyekwa ime ka onye ''jivatma'' dị nso na ''Paramatma'' (Chineke Transcendent ma ọ bụ Chineke). Ndị mmadụ n'otu n'otu nwetara njikọta a na-aghọ ndị nduzi ime mmụọ maka obodo. Ọganihu ndị ọzọ n'ime ọdịnala okpukpe na nke nkà ihe ọmụma Hindu na-anwa ijikọ echiche ndị a nke ememe, omume kwesịrị ekwesị, na nzọpụta onwe onye kama ịhapụ ha n'okwu na-emegiderịta onwe ha. Mgbanwe nke Pandurang Shastri Athavale kpaliri nke a na-akpọ ''Swadhyaya'' yiri ka ọ bụ otu ngosipụta nke syncretism a. Otú ọ dị, òtù ndị ọzọ dị n'ime ọnọdụ Hindu nke oge a na-aga n'ihu na njikọ a nke ọrụ mpụga na mmepe ime.

=== Alakụba ===
Islam n'ozuzu ya na-ekwusi ike na orthodoxy karịa orthodocy. Enwere ike ịhụ nke a n'eziokwu ahụ bụ na akụkọ a ga-asụgharị n'ụbọchị ikpe (yaum al-Din) bụ otu n'ime ọrụ. Otú ọ dị, ebe ọ bụ na a na-ewere omume ahụ dị ka nke sitere na nkuzi, nke a bụ n'ụzọ bụ isi orthodoxy a na-etinye n'omume.   <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;**'&#x5D;

### Okpukpe Jain
thumb|Karma dị ka omume na mmeghachi omume: ọ bụrụ na anyị na-akụ ịdị mma, anyị ga-enweta ịdị mma.
Jain orthopraxy dabeere na ihe abụọ: Jain siddhanta (ozizi nke Tirthankara) na kriya (omume juru ebe niile n'oge Tirthankaras). Dị ka Jains si kwuo, ndị Tirthankaras gbadoro ụkwụ na nkuzi na nkà ihe ọmụma ha mgbe ha matachara ihe dị adị na mbara igwe a (dị ka dravya na tattva). Dabere na eziokwu ndị a, ha kwuputara ụkpụrụ ezi na ebighebi dịka ahimsa, eziokwu, karma wdg na-achị eluigwe na ụwa. E ji ụkpụrụ ndị a hazie ememe Jain iji mee ka ozizi ndị Tirthankara dị irè.

### Okpukpe ndị Juu
thumb|Okirikiri nwere 'U' n'ime ya (nke a na-akpọ "OU") na-egosi na ngwaahịa a bụ kosher site na Orthodox Union.

A na-ewerekwa Okpukpe ndị Juu dị ka okpukpe na orthopraxy ka ọ na-eduzi ndị na-eso ya ma n'omume ma n'okpukpe.

Okpukpe ndị Juu na-etinye ihe dị mkpa na omume nke mitzvot, na na omume ọ bụla nke ndụ kwa ụbọchị na-agbaso ụkpụrụ omume na nkuzi nke Torah. Otú ọ dị, e bu n’obi mee mmegharị ahụ ndị a ka usoro ụkpụrụ ụkpụrụ na ụkpụrụ omume nke ha bụ akụkụ nke ya, nke mere na a naghị ahụ usoro okpukperechi anya dị ka nanị ụzọ iche echiche dị ka ozizi ndị guzosiri ike si dị..

Ọzọkwa, Maimonides na-ahazi ụkpụrụ okwukwe ya 13 dị ka ozizi nkà mmụta okpukpe na-ejikọta ọnụ, na dị ka Maimonides si kwuo ụfọdụ iwu nke Torah chọrọ ịnakwere ụfọdụ nkwenkwe bụ isi, dị ka iwu nke mbụ na nke abụọ dị na Maimonides' Sefer Hamitzvot, nke nyere iwu ikwere na Chineke na ịdị n'otu ya a na-apụghị ikewa ekewa, ma ọ bụ ịgụgharị Shema. Nhazi nke Maimonides nke iwu ndị Juu nwere ọbụna nwere akụkụ aha ya bụ Yesodei HaTorah, bụ́ nke na-akọwapụta nkwenkwe ndị a chọrọ n'okpukpe ndị Juu..

### Okpukpe Ndị Ọhụrụ

#### British Traditional Wicca
Wicca omenala nke Britain bụ nke ukwuu orthopraxic, na "ọdịnala" (dị ka a na-akpọ òtù okpukpe) bụ kpọmkwem nke ahụ - nke a na-akọwa site n'ihe a na-eme omenala, kama ịbụ otu nkwenkwe.[1] Ndị Neopagan ndị ọzọ nwere ike ma ọ bụ ghara ịkekọrịta àgwà a, dị ka James R. Lewis si kwuo, bụ onye na-esetịpụ ọdịiche dị n'etiti "Ndị Neo-Pagans okpukpe" na "Chineke / dess Celebrant." Lewis kwuru na ihe ka n'ọnụ ọgụgụ n'òtù neopagan na-emegide omenaala okpukpere chi nke na-agụnye ụdị ọ bụla nke orthopraxy ma ọ bụ okpukperechi.[2] N'ezie, ọtụtụ òtù Neopagan, mgbe ha na-ekwurịta orthopraxy, na-ejedebe onwe ha nanị na omenala..

#### Kemetism
Kemetism bụ mmalite nke omume okpukpe ndị Ijipt oge ochie. Ha na-asọpụrụ ma na-agbaso nhọrọ nke neter nke onwe ha ( Chi ochie nke Egypt; Asụsụ Ijipt: nṯr, nTr). Ha nwere ike họrọ itinye amamihe ndị Ijipt oge ochie na ndụ ha kwa ụbọchị.

#### Nrụzigharị nke ọtụtụ chi
Okpukpe ndị na-eme mgbanwe na-eji orthopraxy eme ihe n'ụzọ zuru oke, na-akọwa omume ha dị ka ụzọ ndụ, ma na-achọpụta omume ziri ezi dị ka ndụ dị ndụ n'ụzọ kwekọrọ na echiche na ụkpụrụ ụfọdụ,     kama ilekwasị anya naanị na ememe ma ọ bụ ịkwalite otu cosmology, echiche metaphysical, ma ọ bụ ozizi nkà mmụta okpukpe dị ka eziokwu zuru oke.

### Okpukpe Tao
Taoism na-aghọta ụzọ ziri ezi nke ibi ndụ dị ka nke kwekọrọ na Tao, "Ụzọ", na-ezo aka n'ụzọ nke eluigwe na ala - usoro ịdị adị gburugburu anyị, nke a na-enyocha, ghọta, ma kọwaa mgbe niile. Ọ bụrụ na ị na-ebi ndụ dịka ụkpụrụ nke Tao - isi iyi, eluigwe na ala, ụkpụrụ nke ihe niile - ị na-adị ndụ n'ụzọ ziri ezi.

## Hụkwa

* Ndị na-eme emume na Cambridge
* Kalpa (ememe) 
* Omume ziri ezi

## Ihe edeturu

Otú:Pages with unreviewed translations