Olabisi Awoonor-Renner

**Olabisi Awoonor-Renner** (2 Mee 1923 – 11 Septemba 1975; née Alakija) bụ onye ọkaiwu Naijiria na onye ndọrọndọrọ ọchịchị.

## Ndụ na agụmakwụkwọ mbụ
A mụrụ Awoonor-Renner na Lagos, Naịjirịa, na 2 Mee 1923 n'ime ezinụlọ ndị ọkaiwu na ndị na-akwado mba afọ abụọ ka ndị mụrụ ya mechara agbamakwụkwọ ọha na eze na Lagos na 1921. 

Nna ya, Olayimika Alakija, ruru eru ịbụ ọkaiwu na 1913. Na 1938, a họpụtara ya na kansụl ndị omeiwu Naịjirịa. Nwanne nna ya bụ Adeyemo Alakija rụkwara ọrụ na kansụl ndị omeiwu.

Mgbe ọ dị afọ asatọ, e zigara Awoonor-Renner, ya na nwanne ya nwoke nke nta, ka ha biri na Brighton, England, ebe ọ gara St. Mary's Hall, ụlọ akwụkwọ nkeonwe maka ụmụ agbọghọ.  Ọ gụsịrị akwụkwọ na ụlọ akwụkwọ ahụ na 1939 wee gaa Cheltenham Ladies' College .

A nabatara Awoonor-Renner na Middle Temple ma ruo eru ịbụ ọkaiwu na Ọktoba 1943, ihe a na-ewere dị ka ihe dị ịtụnanya, ikekwe n'ihi mba ya, okike ya na afọ ya, nke mere na a kọrọ ya n'ebe dị anya dịka United States, ebe ọ pụtara na peeji mbụ nke *The Atlanta Daily World* n'okpuru aha ya bụ *African Amazes Legal Circles* .  Awoonor-Renner bụ nwanyị nke abụọ Naịjirịa ruru eru ịbụ ọkaiwu, onye nke mbụ bụ Stella Thomas .

## Ndụ nkeonwe
Akwụkwọ akụkọ ndị nna nna gosiri na Olabisi Alakija lụrụ Kweku Bankole Awoonor-Renner n'ọnwa Eprel afọ 1944 mgbe ọ dị obere afọ 21. Di ya dị afọ 45.  Di na nwunye ahụ bi na 63 Priory Road n'ebe nwere ike ịbụ ụlọ mmadụ bi ọtụtụ mmadụ. Obafemi Awolowo, onye mba Naịjirịa na onyeisiala mbụ nke mpaghara ọdịda anyanwụ Naịjirịa, edenyekwara aha ya dị ka onye bi n'otu adreesị ahụ na 1946.

## Ọrụ na ngagharịiwe ndọrọ ndọrọ ọchịchị
Ya na di ya, Awoonor-Renner na-arụsi ọrụ ike na ndọrọ ndọrọ ọchịchị Pan-African.  Ha na-arụsi ọrụ ike na West African Students' Union ma ha abụọ gara Pan African Congress nke ise (PAC nke ise) nke mere na Manchester, England na Ọktoba 1945. Obere oge ka PAC nke ise gwụchara, e guzobere West African National Secretariat (WANS). Awoonor-Renner ghọrọ onye na-ahụ maka ego. A họpụtara di ya dị ka onyeisi oche, onyeisi oche ITA Wallace-Johnson na odeakwụkwọ ukwu Kwame Nkrumah .  

Awoonor-Renner na di ya kwagara Gold Coast ( Ghana ) ya na ụmụ ha nwoke abụọ dị obere n'ọnwa Ọgọst afọ 1948. Na ụbọchị iri abụọ na abụọ nke ọnwa Septemba afọ 1948, ọ debanyere aha dịka ọkaiwu na The Gold Coast Bar. 

Awoonor-Renner na di ya gara n'ihu na-akwado ndọrọ ndọrọ ọchịchị mgbe ha kwagara Gold Coast. Ha abụọ sonyere na Convention People's Party (CPP) ma bụrụ ndị aka ha dị na mkpọsa Positive Action nke mere na Jenụwarị 1950. Mgbe ndị ọchịchị colonial jidere ndị isi metụtara *Positive Action*, Awoonor-Renner rụrụ ọrụ dị ka onye ndụmọdụ, na-akwadebe ikpe agbachitere ma na-anọchite anya ọtụtụ n'ime ndị ejidere, gụnyere di ya.  A mara di ya na ndị ọzọ, gụnyere Nkrumah, ikpe na February 1950 ma tụọ ya mkpọrọ ọnwa 12 maka ịkpali ndị mmadụ isonye na *Positive Action* .

Obere oge ka ọ rụchara ọrụ dịka ọkaiwu na-agbachitere onye a na-ebo ebubo n'okwu *Positive Action*, n'agbanyeghị na a tụrụ di ya mkpọrọ, Awoonor-Renner zọọrọ dịka onye ga-azọ ọkwa CPP na ntuli aka obodo Accra. Mgbe a mara ọkwa nsonaazụ ya na 1 Eprel 1950, CPP meriri ndị isi oche ahụ, merie oche niile, Awoonor-Renner nwetara votu kachasị karịa onye ọ bụla ga-azọ ọkwa, gụnyere ndị otu ya na CPP. 

Awoonor-Renner nọchitere anya ndị Accra na kansụl obodo ruo afọ abụọ tupu ọ gbaa arụkwaghịm na Ọgọst 1952. N'oge a, di ya kewara na CPP. O mechara sonye na Muslim Association Party .  A kọrọ na na Disemba 1950, ndị na-akwado CPP nke Convention People's Party wakporo ma merụọ Olabisi Awoonor-Renner ahụ nke ukwuu. 

## Ndụ mgbe e mesịrị
Bankole-Renner kwagara Lagos, Naịjirịa n'oge dị n'agbata afọ 1952 na 1954, bi n'ụlọ nna ya nwụrụ anwụ ya na ụmụ ya nwoke anọ, ndị si Accra soro ya gaa njem. Ọ mụrụ nwa nwanyị mgbe ọ kwagara Naịjirịa, onye aha ya bụ Funmilayo, ikekwe aha ya bụ Funmilayo Ransome-Kuti, onye a ma ama na Nigeria na-akwado ọchịchị na nne Fela Kuti . Mgbe ọ biri na Naịjirịa, Bankole-Renner meghere ụlọ ọrụ iwu.

Bankole-Renner nwụrụ n'abalị iri na otu nke ọnwa Septemba afọ 1975 afọ ise ka di ya Bankole Awoonor-Renner nwụsịrị na Accra n'afọ 1970. Ọ dị naanị afọ iri ise na abụọ. E liri ya n'akụkụ nna ya n'ili Ikoyi, Lagos Island. 

## Edensibia
Justina mgbe ọ dị afọ iri na asaa, Justina na nne ya bikwa n'okporo ámá nke Lagos ebe nne ya na-ere akpa mmiri n'ahịa. [1] Ọ malitere ndụ siri ike ma chọpụta egwu n'ihi na ike gwụrụ ya. [2] Ọ gara ụlọ akwụkwọ praịmarị Unity na Ajegunla. Mgbe ọ na-etolite, Anita Baker, James Brown, Lucky Dube na Miriam Makeba
Otú:Pages with unreviewed translations