Igbo calendar

**Igbo kalịnda** (maọbu Ọ̀gụ́àfọ̀ Igbo). Nke a bụ usoro ọgụgụ afọ omenala ndi Igbo dị na Nigeria. Kalịnda a nwere ọnwa iri na ato n'afọ, izu asaa n'ime otu ọnwa, na ụbọchị anọ n'ime ízù nke  na egosi ụbọchị ahịa Igbo (afọr, nkwo, eke, na orie) gbakwunyere otu ụbọchị ọzọ na ngwụcha afọ, n'ọnwa ikpeazu n'afọ. Aha onye deputara ọnwa ndịa bu Onwuejeogwu (n'afọ 1981).  

Ọ bụ ezie na òfùfè na nsọpụrụ mmụọ bụ akụkụ dị ukwuu n'ime okike na mmepe nke  usoro kalịnda Igbo, azụmahịa ketakwara òkè dị ukwuu n'ịmepụta kalịnda Igbo. E gosipụtara nke a na akụkọ ifo nke Igbo n'onwe ya. Ihe omumaatụ nke a bụ ụbọchị ahịa nke Igbo nke obodo ọbụla nwere ụbọchị ha ga-emepe ahịa ha, n'ụzọ dị otú a ka ndi Igbo ka si eme kalịnda Igbo.  

Ụfọdụ  obodo ndi  Igbo agbalịala imezi ọnwa iri na atọ  ka ọ bụrụ ọnwa iri na abụọ, dịka kalịnda Gregory, mana ọ dịbeghị mfe omume.  

Kalịnda obodo nile abughi  otu, ya mere, otu di iche iche ga-abia n 'ebe di iche iche nke izu, ma obu kwa afo. Ka o sina dị, ụbọchị anọ na ubochi   asatọ na ebuta mmekọrịta ụbọchị ahịa  obodo di  iche iche, Omumaatu. obodo Nri na-esokwa otu  afo ahu.  

## Ụbọchị ahịa
Ndi Igbo nwere ubochi ahia anọ, nke bu: eke, orie, afor na nkwo. Ụbọchị ahịa ndị a na-eso onwe ha dika kalenda Igbo si di. 

# Eke 
# Orie 
# Afor 
# Nkwo 

N'akụkụ dị iche iche n' ala Igbo, obodo ọ bụla nwere ahịa na- aza  ụbọchi ahia ndia., Omumaatu aha Eke, aha Afor.

## Usoro
Na kalenda Igbo omenala otu izu ( Igbo    ) nwere ụbọchị ano.[ Eke,Orie, Afor na Nkwo] ), izu asaa na-eme otu ọnwa ( Igbo    ), otu ọnwa nwere ụbọchị  iri  abuo n'asato. Ewere onwa iri na-ato na otu afo. N'ime ọnwa gara aga, a gbakwunyere ụbọchị ọzọ.    Ndị n'aka mgbe aga-eme emume omenala n'ala Igbo bu ndi isi nchuaja ma o bu ndi Dibia.    .  

Oge na-adaba na isi ihe anọ ahụ, Afọ jikọtara n'ebe ugwu, Ugwu n'ebe ndịda, Eke gaa n'ebe ọwụwa anyanwụ, na Orie gaa n'ebe ọdịda anyanwụ.  Ndị mmụọ a, bụ ndị na- azụ anụ, bụ Chineke (Faith and Destiny) kere ka ha wee nwee ike ịhazi usoro Igbo na Igboland. 

N' agbanyeghi na ewere ubochi ano, ubochi ndi a nwere nke nnukwu na nke obere meziri ya ogologo ubochi asato.              '   , .  

Omumaatu : ***Ọnwa Mbụ*** 

## Jiri
Igbo abụghị ihe zuru ụwa ọnụ, a kọwapụtara ya dị ka "ọ bụghị ihe edepụtara ma soro ... kama ọ na-ahụ ya n'uche ndị mmadụ."  

### Ịgu aha ubochi omumu
. Ana agukari umu amuru ohuu aha dabara n' ubochi amuru ha. otumasiri na odighikwa  otu a ugbu a. Aha dika Mgbeke [ nwa nwanyi] bu onye amuru ubochi Eke, Mgborie[nwa nwanyi] bu onye amuru ubochi Orie w.d.g.bu ihe putara ihe n'ndu ndi Igbo. O buru nwoke, ana eji Oko anochi anya Mgbo m'obu akpoo ya nwa Okeke. Omumaatu nke a bu Nwankwo Kanu, onye egwu bool doro nke ukwuu. 

## Ọnwa na ihe ọ pụtara
Ọnwa ndi a gbadoroukwu n'kalenda obodo Nri bu nke nwere ike idi ichie n'kalenda Igbo ndi ozo dika: igu aha, ichuaja, n'emume ndi ozo gbara gburugburu n'ime onwa ndi ozo. 

### Ọnwa mbu
Ọnwa mbu na-amalite site n'izu nke atọ nke February na-eme ya afọ ọhụrụ Igbo. Akwukwo afọ nke Nri-Igbo nke kwekọrọ na afo Gregorian nke afo 2012 ka emere ka ha malite n'ememe onu ogugu kwa afo nke a na - akpọ Igu Aro na February 18 (Onwa abali n'izu nke ato nke February). Ememme Igu Aro nke e mere na March bụ akara afọ nke ọnwa dị ka afọ 1013 nke kalenda Nri.  

### Ọnwa Abụọ
Ana ewere onwa-a dika onwa mkpocha. nzacha na ọrụ ugbo. 

### Ọnwa ịfe Eke
Eke bụ alụsị nwanyị nwe mmiri. Ọnwa Ịfe-Eke bụ ọnwa e ji achụnyere Eke mmiri aja. Ọ bụ oge ụganị (agụụ)

### Ọnwa anọ
Ọnwa Anọ bụ mgbe ọ̀kụ̀kọ̀ ji na mkpụrụ ihe ubi ji amalite. 

### Ọnwa Agwụ
Ịgọ chi *na* mmanwụ ndị okenye na-aputa n'ime ọnwa a. Alụsị Agwụ nke eji aha ya mebe ọnwa a bụ nke ndị dibịa na-efe agwụ na-akwanyere ugwu ma na-achụnyekwara ya aja n'ime ọnwa a.

### Ọnwa Ifejiọkụ
Ọnwa a bụ ọnwa e debere maka alụsi ji a na-akpọ Ifejiọkụ na Njoku ji. A na e ji wee chụọ aja n'ime ọnwa a maka emume Iri ji ọhụrụ  

### Ọnwa Alọm Chi
Ọnwa a na-ahụ maka owuwe ihe ubi. 

### Ọnwa Ịlọ Mmụọ
Mmemme akpọrọ Ọnwa *Asatọ* (Igbo) ka a na-eme n’ọnwa a.

### Ọnwa Ana
*Ana* (maọbụ *Ala* ) bụ chi nwaanyị ala Igbo. A na-eme emume dị iche iche maka chi a bido n'ọnwa a, ya mere e ji kpọọ ya Ọnwa Ana.

### Ọnwa Okike
A na-eme emume Okike n’ọnwa a.

### Ọnwa Ajana
A na emekwa Emume Okike n’ọnwa Ajana.

### Ọnwa Ede Ajana
Ọnwa mmemme na-akwụsị

### Ọnwa Ụzọ Alụsị
Ọnwa ikpeazụ. Ọ bụ ọnwa a na-ehuru onyinye nye alụsị.

## Ememme
Emume ukwu abuo bu ememme afo ohuru ( *Igu Aro* ), gafere n’abalị iri na asatọ nke ọnwa Febụwarị, oge eji ako nrị mgbe eze, bụ *Eze Nri*   dị na mpaghara Nri, jị gwara ndị Igbo ka ha gaa kụọ mkpụrụ osisi nrị ha ngbe mmiri izizi ga ezo ka emechere emụme ịrị ji  (*Emume Ọnwa-asatọ* ), n’ọnwa nke asatọ. 

Afọ Nri-Igbo a na-agụ afọ a maara dị ka *Igu Aro* akara 10 Maachị 2012 dika mmalite nke afọ 1013 nke kalenda Nri. Ememme ahụ na-egbu oge n'ihi ihe ndị ọzọ.

Imöka na-eme emume n’abalị iri abụọ nke ọnwa nke abụọ. 

## Ntughari
 
13. HRH Silver Ibenye-Ugbala kalenda Igbo site na AD 0001 rue AD 8064: Site na nyocha nyocha nke Gregorian na ndị ọzọ kalenda ụwa.

## Njikọ dị na mpụga

* The origin of the market days