open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Global Women's Strike

Global Women's Strike bụ otu na-achọ iji ọrụ ụmụnwanyị niile na ndụ ụmụnwanyị niile gburugburu ụwa kpọrọ ihe.  Ọtụtụ mba (gụnyere Guyana, Haiti, United States, United Kingdom, India, Italy, Peru, Luxembourg na Ireland) na-ekere òkè na mkpọsa a na mgbalị inye ụmụnwanyị ikpe ziri ezi maka onyinye ha na-enweghị nkwenye na ndị ọrụ.

## Ndabere/Mgbakwasa
thumb|Mpempe akwụkwọ nke ngagharị iwe jikọtara ya na ngagharị iwe nke 8 Machị 2017 na Turin (Ịtali).
Ụmụnwanyị na ụmụagbọghọ na-arụ ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ụzọ abụọ n'ụzọ atọ nke ọrụ ahụ n'ọtụtụ ezinụlọ. Ọrụ a gụnyere ọrụ anụ ahụ dịka ịsa efere, ịsa ákwà, ịsa ahụ, wdg. kamakwa ọrụ mmetụta uche dị ka izipụ kaadị ụbọchị ọmụmụ, ịhazi ezumike ezinụlọ, ịkwadebe maka ezumike, wdg.  Ọtụtụ n'ime ọrụ a n'ụlọ, ebe a na-akpọ ya mgbe ụfọdụ "ọrụ nke abụọ," ka na-akwụghị ụgwọ.  A naghị etinyekwa ya na ngwaahịa mba ma ọ bụ ngwaahịa ụlọ, ọ bụ ezie na a na-eme atụmatụ na ọrụ ụmụnwanyị na-akwụghị ụgwọ na ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ijeri dọla iri na otu ($ 11T). Ọtụtụ n'ime ụmụnwanyị na-eme mkpọsa a na-arụ ụka na akụkụ buru ibu nke nsogbu a nwere ike ịchọtaghachi na ụlọ ọrụ ndị agha na ụlọ ọrụ mmepụta ihe.  A na-emefu ihe karịrị otu ijeri dollar kwa afọ na ndị agha n'ụwa niile, na-akwụ ụgwọ nnukwu akụkụ nke mmefu a na United States.  Ọ bụrụ na e kesara 10% nke ego a n'ime obodo, enwere ike iji ya nye ihe ndị dị mkpa maka ibi ndụ: mmiri, nlekọta ahụike bụ isi, ịdị ọcha, mmemme nri, mmemme ịgụ na ide, ụgwọ ọrụ kacha nta.  Mgbochi ụmụ nwanyị zuru ụwa ọnụ, nke sitere na International Wages for Housework Campaign nke Selma James malitere n'afọ 1972, na-achọ nkwanye ùgwù na ịkwụ ụgwọ maka ọrụ nlekọta niile na nlọghachi nke mmefu ndị agha na obodo site na iwu nke "Tinye ego na nlekọta, ọ bụghị igbu mmadụ".

## Ebumnuche
Ihe ebumnuche nke mgbasa ozi zuru ụwa ọnụ bụ:

* ịkwụ ụgwọ ọrụ nlekọta nke ụdị ọ bụla, na ego ma ọ bụ n'ihe gbasara ihe ndị ọzọ;
* inwetakwu ego na ọdịmma, ikekwe belata mmefu ndị agha;
* ụgwọ ọrụ nhata maka ụmụ nwanyị na ụmụ nwoke gburugburu ahịa ụwa;
* ego, uru na ezumike maka ịmụ nwa na inye nwa ara;
* Nkwụsị ụgwọ nke *ụwa nke atọ*;
* nnweta dị mma maka mmiri dị ọcha, ụlọ dị mma, ahụike, njem ọha na eze na ịgụ na ide.
* obere oge ọrụ n'ihi iji teknụzụ;
* nchebe megide ime ihe ike na mkpagbu nke ụdị ọ bụla na, ebe ọ dị mkpa, ebe mgbaba;
* nnwere onwe njem na ije.

## Njikọ mpụga

* Official website

## Ihe Ọmụma atụ nke Gburugburu Ụwa

* Mgbochi ụmụnwanyị Luxembourg Fraestreik
UK Health Alliance on Climate Change

**UK Health Alliance** na Climate Change (UKHACC), nke a na-akpọkwa Alliance, bụ otu **nzukọ** n'ime United Kingdom nke ọtụtụ isi ụlọ ọrụ ahụike na-enye ya mkpokọta ihe karịrị mmadụ 650,000 gụnyere ndị dọkịta, ndị nọọsụ na ndị ọkachamara ahụike ndị ọzọ, na ebumnuche ime ka ahụike ọha ka mma site na mgbanwewe ihu igwe ọgụ. E hiwere ya na 2016 na ndị otu ya gụnyere British Medical Journal (*BMJ*), British Medical Association (BMA), *The Lancet*, Royal Society of Medicine (RSM) na Royal College of Physicians (RCP). 

Ọrụ ya gụnyere imepụta akụkọ metụtara mmetọ ikuku, nkwụsị coal na akara carbon. "A Breath of Fresh Air" (2016), na-atụ aro usoro ihe iji mee ka ikuku dị ọcha ma dozie mgbanwe ihu igwe, na "All-Consuming: Iwulite sistemu nri ahụike ka mma maka ndị mmadụ & mbara ala" (2020), na-atụ aro usoro, gụnyere ịkpọ maka mkpọsa iji mee ka ọha na eze mara nri na itinye akara na nri iji gosi mmetụta nri ahụ nwere na gburugburu ebe obibi.

Kemgbe Ọktọba 2019, onye bụbu onye nchịkọta *akụkọ* nke British Medical Journal, Richard Smith bụ onye isi oche ya.

## Mmalite
UK Health Alliance on Climate Change (UKHACC), nke a na-akpọkwu "Alliance", bụ nzukọ dị na UK nke ọtụtụ ụlọ ọrụ ahụike ndị isi na-ezube ịkwalite ahụike ọha na eze site n'ịlụso mgbanwe ihu igwe ọgụ. E guzoro ya n'afọ 2016 iji ná edu mmeghachi omume nke ndị ọrụ ahụike na mgbanwe ihu igwe na United Kingdom, ọ bụkwa mgbalị iji gbaa ndị ọkachamara ahụike ume dị ka ndị na-eme mkpọsa maka ahụike na ihu igwe.

Ndị guzobere ya gụnyere British Medical Journal (*BMJ*), British Medical Association (BMA), *The Lancet*, Royal Society of Medicine nakwa Royal College of Physicians (RCP).

## Nzube
Ebumnuche ya bụ ichekwa na ịkwalite ahụike ọha site n'iweta ndị dọkịta, ndị nọọsụ na ndị ọkachamara ahụike ndị ọzọ iji kwado maka mmeghachi omume ka mma maka mgbanwe ihu igwe.

## Ndị otu
Ndị otu UK Health Alliance na mgbanwe ihu igwe gụnyere ihe karịrị ụlọ ọrụ iri abụọ gụnyere kọleji Royal na akwụkwọ akụkọ ahụike. Ndị otu ya gụnyere Climate and Health Council, na dị ka edepụtara na ebe nrụọrụ weebụ gọọmentị nke Alliance, ndị otu gụnyere:
 

## Mbipụta

* "A Breath of Fresh Air." (2016)
* "All-Consuming: Building a Healthier Food System for People & Planet". (2020)

## Edensibia

## Ịgụgụ ọzọ

* Ihe akaebe edere ede nke UK Health Alliance on Climate Change nyere. Committees.parliament.gov.uk 2020

## Njikọ mpụga

* UK Health Alliance na mgbanwe ihu igwe
Human trafficking in Virginia

**Ịzụ ahịa mmadụ na Virginia** bụ ahia iwu na-akwadoghị nke ụmụ mmadụ maka ebumnuche nke ịgba ohu ịmụ nwa, azụmahịa mmegbu mmekọahụ azụmahịa, ma ọ bụ ọrụ mmanye dịka ọ na-eme na steeti Virginia, a makwaara ya nke ọma dị ka ụdị ịgba ohu nke oge a. Ọ na-agụnye "nbanye, njem, mbufe, ịkwanye ma ọ bụ nnata ndị mmadụ site na iyi egwu ma ọ bụ iji ike ma ọ bụ ụdị mmanye ndị ọzọ, nke ịtọrọ mmadụ, nke wayo, nke aghụghọ, iji ike eme ihe n'ụzọ na-ezighị ezi, ma ọ bụ ọnọdụ adịghị ike.  ma ọ bụ nke inye ma ọ bụ ịnata ụgwọ ma ọ bụ uru iji nweta nkwenye nke onye na-achịkwa onye ọzọ, maka ebumnuche nke nrigbu.

. Mmegbu ga-agụnye, ma ọ dịkarịa ala, mmegbu nke ịgba akwụna nke ndị ọzọ ma ọ bụ ụdị mmegbu mmekọahụ ndị ọzọ, ọrụ mmanye, ịgba ohu ma ọ bụ omume yiri ịgba ohu, ịgba ohu ma ọ bụ iwepụ akụkụ ahụ. "

## Akụkọ banyere ịgba ohu
thumb|Ụlọ mkpọrọ ndị ohu na Alexandria, Virginia, ca. 1836
Ndị ọrụ Africa pụtara na Virginia nke mbụ na 1619, nke ndị England nọ na nzuzo wetara site n'ụgbọ ohu Spanish ha kpọchiri.  Dị ka ndị Africa bụ ndị Kraịst e mere baptizim, a na-emeso ha dị ka ndị ohu e wepụrụ onwe ha. E

E nyere ụfọdụ iwu gbasara ịgba ohu nke ndị Afrịka na narị afọ nke iri na asaa ma depụta ya na koodu ohu mbụ nke Virginia na 1705.  Ịgba ohu ghọrọ iwu na-akwadoghị n'ime afọ nke Agha Obodo Amerịka (1861–1865).

## Demographics
Ọnụ ọgụgụ zuru oke siri ike inweta ebe ọ bụ na ịzụ ahịa mmadụ megidere iwu na Virginia.  Otú ọ dị, National Human Trafficking Resource Center na-edebe ọnụ ọgụgụ banyere ọnụ ọgụgụ oku na oku ha na ọnụ ọgụgụ nke ikpe. Site na Disemba 2007 ruo June 2015, ha nwetara oku 2,803 na ịzụ ahịa mmadụ na Virginia, nke butere ikpe 628. 

Ụdị ịzụ ahịa a na-ahụkarị bụ ịzụ ahịa mmekọahụ, ọrụ ụlọ na ndị na-ere ahịa na-ejegharị ejegharị.

## Iwu na Virginia
Tupu Eprel 1, 2015, Virginia bụ naanị steeti na mba ahụ nke na-enweghị iwu ọ bụla gbasara ịzụ ahịa mmadụ. SB 1188 na HB 1964 gafere na Eprel 1, 2015.  Ha bụ ụgwọ mbụ na Virginia iji kọwaa ịzụ ahịa mmekọahụ, guzobe ntaramahụhụ, ịzụ ahịa mmekọahụ ụmụaka dị ka mpụ klaasị 3 na-enweghị mkpa igosipụta ike, iyi egwu ma ọ bụ aghụghọ, na mbanye n'ọrụ maka mmekọahụ azụmahịa. Ọ

Ọ na-enyekwa ndokwa maka ichebe na ịchọpụta ndị na-azụ ahịa mmekọahụ.  Robert Dillard bụ nwoke mbụ e boro ebubo n'okpuru iwu a.

## Edensibia
International Day of No Prostitution

Ụbọchị mba ụwa nke enweghị akwụna (IDNP) bụ **ụbọchị** mmata a na-eme iji megide omume mmekọahụ. Á hụrụ ya izizi na 2002, ihe omume a na-eme kwa afọ na 5th nke Ọktoba.

## Akụkọ ihe mere eme
Ahụrụ IDNP izizi na 2002; n'oge afọ mmeghe ya, e mere ihe omume iji mata ya na San Francisco Bay Area nke California, na Melbourne, Victoria.

N'afọ 2005, Mahadum nke Philippines Institute of Human Rights na ngalaba Asia-Pacific nke Coalition Against Trafficking in Women (CATW) haziri ihe omume IDNP ébé ha nọ wéré Tyler maka Anti-Trafficking in Persons Act nke 2003. N'afọ 2008, e nwere nche ọkụ kandụl IDNP na Phoenix, Arizona; nche nke abụọ dị otú ahụ mere ọzọ n'afọ 2010 n'otu ebe ahụ, ya na ụfọdụ ndị isi obodo ahụ na ụfọdụ ndị bụbu ndị ọrụ mmekọahụ n'etiti ndị sonyere.

Nakwa na 2010, CATW hụrụ IDNP site na imegide mkpebi ahụ na *Bedford v*. Canada iji tie iwu *Canada* na-emegide ọrụ mmekọahụ. Otu ndị izizi na ndị na-azụ ahịa mmadụ na ndị bụbu ndị ọrụ mmekọahụ na ọbọdọ Canada megidere ịkụda iwu ndị a, na-eme ngagharị iwe n'ụlọ ikpe dị n'ime obodo Toronto, Ontario iji mara IDNP.

N'afọ 2011, People Working Against Prostitution, otu nzukọ na Philippines, gosipụtara ndakpọ olileanya na kansụl obodo Cagayan de Oro emeghị ihe omume ọ bụla iji mara IDNP.

## Edensibia
Arab Women's Association of Palestine

thumb|Arab Women's Association, Jerusalem, 1929
Arab Women's Association of Palestine (AWA) nke a makwaara dị ka Ndị otu ụmụ nwanyị Arab bụ nzukọ ụmụ nwanyị Palestine. Ọ bụ kọmitii ndị isi nke ụmụ nwanyị Arab (AWE) guzobere ya, nke e guzobere na Jerusalem na ikike Britain nke Palestine na mbụ Palestine Arab Women's Congress na 26 Ọktoba 1929.

## Ntọala
Ọgba aghara Palestine nke afọ 1929 mere ka mba Palestine gbakọta. Nke a rụpụtara ntọala nke kọmitii ndị isi nke ụmụ nwanyị Arab (AWE). Ọ bụ nzukọ ụmụ nwanyị nkè izizi na Palestine, na mmalite nke mmegharị ụmụ nwanyị Palestine.

AWE haziri ma kwado Palestine Arab Women's Congress nkè izizi ma ọ bụ Arab Women's Congress nkè mbụ na Jerusalem na afo 1929. Nzukọ ahụ bụ nzukọ ụmụ nwanyị mba ụwa mbụ ya bụ Arab na ụwa Alakụba, na onye bu ụzọ nke First Eastern Women's Congress. 
N'oge Congress, kọmitii ndị isi nke ụmụ nwanyị Arab (AWE) hiwere Arab Women's Association of Palestine (AWA). 
Ihe mgbaru ọsọ nke AWA kwuru dị ka:

: "na-arụ ọrụ maka mmepe nke mmekọrịta mmadụ na ibe ya na akụ na ụba nke ụmụ nwanyị Arab na Palestine, iji gbalịsie ike iji nweta mmụba nke ụlọ ọrụ agụmakwụkwọ maka ụmụ agbọghọ, [na] iji ụzọ ọ bụla o kwere omume na nke iwu kwadoro iji bulie ọnọdụ ụmụ nwanyị. "

Ndị guzobere ya bụ Wahida al-Khalidi (onye isi ala), Matiel Mogannam na Katrin Deeb (ndị odeakwụkwọ), Shahinda Duzdar (onye na-echekwa ego), Naʿimiti al-Husayni, Tarab Abd al-Hadi, Mary Shihada, Anisa al-Khadra, Khadija al-Husayni, Diya alNashashibi, Melia Sakakini, Zlikha al-Shihabi, Kamil Budayri, Fatima al-Husayni, Zahiya alNashashibi, na Saʿdiyya al-Alami.

## Ọrụ
AWA guzobere alaka n'ọtụtụ obodo n'ime obodo Palestaịn, wee bụrụ nzukọ dị n'isi n'òtù ụmụ nwanyị Palestaịn.

Ọ nọ na-arụsi ọrụ ike na ngagharị iwe ndị Arab megide ikike ndị Britain: ọ gosipụtara nkwado maka ndị mkpọrọ na ndị nnupụisi nke nnupụisi 1936 na 1939, mee ngagharị iwe nye ndị ọchịchị Britain, ma chịkọta nkwado mba ụwa na mpaghara maka òtù mba Palestaịn.

## Kewaa
Ná 1938, ndị AWA gara nzukọ ụmụ nwanyị ọwụwa anyanwụ maka nchebe nke Palestine na Cairo. N'afọ1944, AWA kewara na AWA mbụ na Arab Women's Union, nke e guzobere dị ka Arab Feminist Union (AFU) mgbe Arab Women's Congress nke 1944.

AWA gara n'ihu na-arụ ọrụ, ọkachasị n'ụdị òtù ọrụ ebere na Jerusalem.

## Edensibia


* Fleischmann, Ellen L. "The Emergence of the Palestinian Women's Movement, 1929–1939." Journal of Palestine Studies 29, no. 3 (2000): 16–32.
A Call to Action: Women, Religion, Violence, and Power

Akpọ Oku Ime Ihe: Ụmụ nwanyị, Okpukperechi, Ime Ihe Ike, na Ike bụ akwụkwọ 2014 nke onye bụbu onye isi ala US bụ Jimmy Carter dere. Ndí *Pittsburgh Post-Gazette* nyochara akwụkwọ ahụ dị ka "A tour de force of the global abuse and manipulation of **Bold text**women" ma jaa Carter mma maka ngosi nke data ọnụ ọgụgụ.

## Edensibia
Right to sit

Ikike ịnọdụ ala na-ezo aka na iwu ma ọ bụ atumatu na-enye ndị ọrụ ikike inye ha oche kwesịrị ekwesị n'ebe ọrụ. ndị kwenyere ma-iwu "ikike ịnọdụ ala" iwu ma ọ bụ atumatu gụnyere United Kingdom, Jamaica, South Africa, Eswatini, Tanzania, Uganda, Lesotho, Malaysia, Brazil, Israel, Ireland, steeti India nke Tamil Nadu na Kerala, ógbè Canada nke Newfoundland na Labrador, na mpaghara mba ofesi nke Gibraltar na Montserrat. Ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ steeti niile nke United States na Australia, yana ọtụtụ ógbè Canada nyere ikike ịnọdụ iwu maka ụmụ nwanyị na-arụ ọrụ n'etiti 1881 na 1917. Steeti US nwere ikike ịnọdụ iwu ugbu a gụnyere California, Florida, Massachusetts, Montana, New Jersey, New Mexico, New York, Oregon, Pennsylvania, West Virginia, na Wisconsin. A na-etinye ikike ịnọdụ ala na nkwekọrịta nke Ịdị ọcha nke ụlọ ọrụ mba ụwa(Azụmahịa na ụlọ ọrụ) mgbakọ, 1964; mba 51 kwadoro mgbakọ ahụ na 2014. Iwu obodo nwere ikike ịnọdụ ala gụnyere Portland, Oregon, St. Louis, Missouri na London's Royal Borough of Kensington na Chelsea. Ụfọdụ ikike, dị ka Alabama, Arkansas, Connecticut, Idaho, Kentucky, Maine, Michigan, Missouri, Nevada, New Hampshire, Quebec, na Washington, D.C. akagbuola ikike ha ịnọdụ iwu. Ọtụtụ iwu ikike ịnọdụ ala na mbụ nwere asụsụ nwoke na nwanyị na-akọwapụta naanị ụmụ nwanyị na-arụ ọrụ. Ụfọdụ ógbè na-edebe iwu gbasara nwoke na nwanyị, mana ọtụtụ ógbè agbanweela ikike ha ịnọdụ iwu ka ha ghara ịnọpụ iche na nwoke na nwanyị.

## Ụlọ ọrụ ndị nwere usoro oche kwesịrị ekwesị
Ụlọ ahịa ndị Germany bụ Aldi na-enye ndị na-akwụ ụgwọ ohere ịnọdụ ala mgbe ha na-aga akwụkwọ ndekọ ha. Aldi na-enye ndị ọrụ ha ohere ịnọdụ ala ọ bụghị n'ihi nchegbu maka ahụike ma ọ bụ nkasi obi ndị ọrụ, kama ọ bụ n'ihi nyocha nke na-atụ aro na ndị ọrụ a na-ekwe ka ha nọdụ ala na-arụpụta ihe ma na-arụ ọrụ nke ọma.

Ndị na-akwụ ụgwọ na-anọdụkarị ala mgbe ha na-arụ ọrụ n'ọtụtụ mba Europe. Nke a bụ n'otu akụkụ n'ihi na ọtụtụ nnukwu ụlọ ahịa ndị Europe na-ahapụ ndị ahịa akpa nri ha kama ime ka onye na-akwụ ụgwọ na-ebu akpa.

## Site na ikike
N'ọtụtụ ebe na Europe, ọ bụ ụkpụrụ maka ndị na-akwụ ụgwọ ịnọdụ ala mgbe ha na-arụ ọrụ, ebe iguzo ogologo oge mgbe ha na-arụ ọrụ bụ ụkpụrụ n'ọtụtụ North America, Asia, na Australia.

### Australia
Tinyere New Zealand, ọtụtụ steeti nke United States, na ọtụtụ ógbè Canada, ihe ka ọtụtụ n'ime steeti na mpaghara Australia nyere ikike ịnọdụ iwu n'oge ngwụsị afọ 1800 na mmalite afọ 1900.

#### New South Wales
New South Wales nyere ikike ịnọdụ ala na 1890s.

#### Queensland
Queensland nyere ikike ịnọdụ ala na 1890s.

#### Ndịda Australia
N'afọ 1896, onye omeiwu Ndida Australia bụ King O'Malley webatara "Ịnọ ọdụ na ụgwọ ụlọ ahịa" nke na-achọ ka e nye ndị enyemaka ụlọ ahịa oche.

### Uruguay
Uruguay kwadoro nkwekọrịta nke Ịdị ọcha nke ụlọ ọrụ mba ụwa(Azụmahịa na ụlọ ọrụ), 1964 na 19 Jun 1968.

## Edensịbia
Bangkok Rules

**Iwu Bangkok**, ma ọ bụ na mbụ, "Iwu Mba Ndị Dị n'Otu maka ọgwụgwọ nke ụmụ nwanyị ndị mkpọrọ na ihe ndị na-abụghị nke ndị inyom na-emebi iwu," bụ usoro iwu iri asaa lekwasịrị anya n'otúkwaso nke ụmụ nwanyị ná ada iwu na ndị mkpọrọ nkè nakweere site na United Nations General Assembly na 22 Disemba 2010. Iwu Bangkok, ma ọ bụ "Iwu iri asaa" dị ka a maara ya ugboro ugboro, bụ usoro iwu mbụ dabara na ọgwụgwọ nke ụmụ nwanyị ndị mkpọrọ. Ọ na-agbakwunye ụkpụrụ mba ụwa dị ugbu a banyere ọgwụgwọ nke ndị mkpọrọ, ọkachasị Ụkpụrụ Ụkpụrụ kacha nta maka ọgwụgwọ nke ndị mkpọrọ, nke metụtara ndị mkpọrọ niile n'agbanyeghị okike ónyé ahụ.

## Okwu Mmalite
Na 2009, gọọmentị nkè Thailand, nke Princess Bajrakitiyabha, onye na-akwado mgbanwe ụlọ mkpọrọ ụmụ nwanyị, kpaliri, nyefere mkpebi na Commission on Crime Prevention and Criminal Justice, otu enyemaka nke UN Economic and Social Council, nke kọwara n'ụzọ zuru ezu màkà nsogbu nke ụmụ nwanyị a tụrụ mkpọrọ na usoro e wuru maka ụmụ nwoke. Mkpebi ahụ malitere usoro nzukọ nke mechara na 2010 na UN General Assembly nakweere usoro iwu mbụ nke òtù ahụ lekwasịrị anya na ụmụ nwanyị ndị mkpọrọ: Usoro maka njikwa ọgwụgwọ nke ụmụ nwanyị ndị mkpọrọ na ihe ndị na-abụghị nke ndị mkpọrọ maka ụmụ nwanyị na-emebi iwu, ma ọ bụ Iwu Bangkok .

## Ọnụ ọgụgụ ụmụ nwanyị nọ n'ụlọ mkpọrọ na-arịwanye elu
Amara atụmatụ na ọ bụ pasent abụọ ná pasent iri nke ọnụ ọgụgụ ndị mkpọrọ mba obodo, ụmụ nwanyị bụ ndị mkpọrọ ọgụgụ ọnụ há na-eto ngwa ngwa. Na US, dịka ọmụmaatụ, ọnụ ọgụgụ ụmụ nwanyị a tụrụ mkpọrọ amụbaala ihe dịka okpukpu abụọ karịa ụmụ nwoke, na-amụba ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ asaa n'ime afọ iri atọ gara aga. Data ndị China adịghị ugbu a, mana, n'etiti 1997 na 2002, ọnụ ọgụgụ ụmụ nwanyị nọ n'ụlọ mkpọrọ China mụbara na nkezi ọnụego kwa afọ nke pasent 13.

## Ndị e metọrọ n'ụlọ na ihe ndị ọzọ n'ụlọ mkpọrọ
Ụmụ nwanyị ndị omekome yikarịrị ka ha bụ ndị e metọrọ n'ụlọ ma ọ bụ n'ụzọ mmekọahụ. N'ime usoro ikpe ziri ezi, ha nọ n'ihe ize ndụ nke mmegbu ọzọ, ime ihe ike na mmechuihu - site n'aka ndị uwe ojii, ndị ọrụ ụlọ mkpọrọ na ndị mkpọrọ ibe ha. Nye ọtụtụ ụmụ nwanyị, njide pụtara mmeso ọjọọ, iyi egwu nke ndina n'ike, imetụ aka, "ule nwa agbọghọ na-amaghị nwoke", ịbụ onye gba ọtọ, nyocha ahụ, mkparị na mmechuihu nke mmekọahụ ma ọ bụ ọbụna ndina n'ike. Enwekwara ikpe nke ndị inyom a tụrụ mkpọrọ n'ọnọdụ nke inye mmekọahụ maka ihu ọma ma ọ bụ mmasị. E g

E gosipụtara na ihe ndị ọzọ na-abụghị mkpọrọ - dịka ọrụ obodo - dị irè karị n'ibelata mmeghachi omume na ịkwalite mmegharị na-adịgide adịgide. Otú ọ dị, n'ọtụtụ mba, ụzọ ndị ọzọ na-abụghị ụlọ mkpọrọ anaghị echebara ihe ndị inyom na-emebi iwu chọrọ. A na-elegharakarị ọrụ nlekọta ha na akụkọ ihe mere eme ha gara aga nke ime ihe ike n'ụlọ anya, yana ọdịiche dị n'etiti nwoke na nwanyị na ịdabere na ọgwụ ọjọọ na ya mere ọgwụgwọ ọgwụ ọjọọ.

## Leekwa
Ahụike ụlọ mkpọrọ

Ịkwụsị oge n'ụlọ mkpọrọ

Mkpọrọ nke ụmụ nwanyị

## Edensibia
Health effect

**Mmetụta ahụike** (ma ọ bụ uru **mmetụta ahụike** ) bụ mgbanwe na ahụike sitere na mkpughe nke ihe isi mmalite. Mmetụta ahụike bụ ihe dị mkpa n'ọtụtụ ebe, dị ka ịdị ọcha, ọmụmụ ihe gbasara mmetọ, nchekwa ọrụ na ahụike, ([nutrition]) na sayensị ahụike n'ozuzu. Ụfọdụ n'ime isi ihe na-ebute mmetụta ahụike gburugburu ebe obibi bụ mmetọ ikuku, mmetọ mmiri, mmetọ ala, mmetọ mkpọtụ na oke ọkụ .

Mmetụta ahụike nke nọn  stochastic ma ọ bụ deterministic nwere oke nke dabere na dose ma ekwenyere na ọ nwere ọkwa ọnụ ụzọ nke enweghị mmetụta ọ bụla. Mmetụta ahụike nke stochastic na-eme na mpụta ohere, na-emekarị na-enweghị ọkwa nkwụsị nke dose, nke ihe gbasara nke puru omume ya na dose ahụ na nke ike ya na-adabere na dose ahụ, dị ka ọrịa cancer na mkpụrụ ndụ ihe nketa. Mgbe ụfọdụ, enweghị ndakwunyere mkpughe na ụfọdụ mmetụta na-emebi ihe na ahụike mmadụ. Ihe atụ nke mmetụta dị otú ahụ gụnyere ìhè anyanwụ na mgbatị ahụ.

## Hụkwa

* Mmetụta ahụike nke mmanya
* Mmetụta ahụike nke caffeine
* Mmetụta ahụike nke pesticides
* Mmetụta ahụike nke mmetọ
* Mmetụta ahụike nke ụtaba
* Mmetụta ụgbọ ala na ọha mmadụ
* Atiri: Mmetụta ahụike radieshon
* Ahụike # Nchọpụta
* Mpempe akwụkwọ nchekwa ihe
* Ihe ize ndụ
* Ndị na-achọpụta ahụike ọha

## Isi mmalite

* Kọmishọna na-ahụ maka nchịkwa nuklia - Nkọwa okwu
EGM: prevention of violence against women and girls

Nzukọ Ndị Ọkachamara (EGM): a kpọkọtara igbochi ime ihe ike megide ụmụ nwanyị na ụmụ agbọghọ dị ka akụkụ nke Kọmitii Mba Ndị Dị n'Otu na Ọnọdụ nke Ụmụ nwanyị ọtụtụ afọ maka 2010-2014. 

"Mwepụ na mgbochi nke ụdị ọ bụla nke ime ihe ike megide ụmụ nwanyị na ụmụ agbọghọ" bụ isiokwu dị mkpa maka nnọkọ iri ise na asaa ya na 2013 (CSW57).

Nzukọ ahụ weere ọnọdụ na Bangkok, Thailand, 17–20 Septemba 2012 ma bụrụ nke United Nations Entity for Gender Equality and the Empowerment of Women (UN Women) haziri, na mmekorita ya na òtù ndị a:

* United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific (ESCAP);
* United Nations Development Programme (UNDP);
* United Nations Population Fund (UNFPA);
* United Nations Children's Fund (UNICEF) na;
* Òtù Ahụ Ike Ụwa (WHO).

## Ndị sonyere

## Leekwa
 

* CEDAW
* Nkwekọrịta maka igbochi na ịlụso ime ihe ike megide ụmụ nwanyị na ime ihe ike n'ụlọ ọgụ
* Nkwupụta banyere iwepụ ịkpa ókè megide ụmụ nwanyị
* Nkwupụta banyere iwepụ ime ihe ike megide ụmụ nwanyị
* Ndozigharị Nhazi Mmekọahụ
* Atụmatụ mmejuputa ụwa iji kwụsị ime ihe ike megide ụmụ nwanyị na ụmụ agbọghọ
* NGO CSW/NY
* United Nations Development Fund for Women
* United Nations International Research and Training Institute for the Advancement of Women
* Mkpebi 1325 nke United Nations Security Council
* Ikike ụmụ nwanyị
alikhan Nigeria
mirdaz aliyu

## Edensibia

## Njikọ mpụga

* Beijing Platform for Action (BPfA), UN Women. Retrieved on 28 February 2013.
* Mbipụta mbụ nke akụkọ EGM (dị ka pdf a na-ebudata) na akwụkwọ niile. Retrieved on 8 March 2013.
Right to a healthy environment in Tunisia

thumb|Ugbo ifufe na Tunisia
"Iwu nke gburugburu ebe obibi dị mma" na Tunisia bukwa ikike mmadụ nke Iwu Tunisia nke 2014 kwadoro kamakwa iwu ndị ọzọ na mgbakọ mba ụwa.

## Usoro iwu

### Iwu Tunisia
Iwu Tunisia nke afọ 2014 kwadoro ikike maka gburugburu ebe obibi dị mma na Tunisia, ọkachasị site na isiokwu nke irí anọ ná isé nke kwuru nà: " Steeti na-ekwe nkwa ikike maka gburugburu ebe obibi dị mma na nke ziri ezi na ikike isonye na nchedo ihu igwe. Steeti ga-enye ụzọ dị mkpa iji kpochapụ mmetọ nke gburugburu ebe obibi. "

Isiokwu nke iri na abụọ sikwa n'otu iwu ahụ na-ekwukwa sí na steeti "ga-achọ inweta ikpe ziri ezi nke ọha na eze, mmepe na-aga n'ihu" na "iji akụ na ụba sị n'ime àlà eme ihe n'ụzọ kachasị mma".

### Mgbakọ Mba Nile
Steeti nké Tunisia akwadola ọtụtụ nkwekọrịta na mba abụọ metụtara nchedo gburugburu ebe obibi na mgbochi mmetọ. N'ime mgbakọ ndị a:

* Nkwekọrịta Mba Ndị Dị n'Otu iji lụso Ọzara ọgụ nakweere na 17 June 1994 (nke iwu n°95-52 kwadoro na mpaghara na 19 June 1995) ;
* Nkwekọrịta London banyere igbochi mmetọ mmiri site na ịwụfu ihe mkpofu na ihe ndị ọzọ nakweere na 29 Disemba 1972 (nke iwu n°76-17 kwadoro na mpaghara na 21 Jenụwarị 1976);
* Nkwekọrịta Barcelona maka Nchedo nke Gburugburu Mmiri na Mpaghara Ụsọ Oké Osimiri Mediterenian nakweere na 16 Febụwarị 1976 (nke iwu n°77-29 kwadoro na mpaghara na 25 Mee 1977 ma gbanwee ya site na iwu n°98-15 na 23 Febụwarị 1998).

## Edensibia
Human trafficking in Florida

**Ịzụ ahịa mmadụ na Florida** bụ ahia iwu na-akwadoghị nke mmadụ maka mmegbu mmekọahụ ma ọ bụ ọrụ mmanye dịka ọ na-eme na steeti Florida. Mgbe California na New York gasịrị, Florida nwere ọtụtụ ikpe màkà ịzụ ahịa mmadụ n'ime United States. Florida enweela ikpe dí iche iche nke ịzụ ahịa mmekọahụ, ịgba ohu n'ụlọ, na ọrụ mmanye.

Florida nwere nnukwu akụ na ụba ọrụ ugbo na nnukwu ndị mbịarambịa, nke mere ka ọ bụrụ ebe kachasị eme ọrụ mmanye, ọkachasị na ụlọ ọrụ tomato. Nke ozor bú ná ụlọ ọrụ nlegharị anya nke Florida enyewokwa aka mee ka steeti ahụ bụrụ ihe mgbaru ọsọ kachasị maka ndị na-azụ ahịa mmadụ. Mgbalị dị n'otu emeela ka a tọhapụ ọtụtụ puku ndị ohu n'afọ ndị na-adịbeghị anya. Ụlọ ọrụ National Human Trafficking Resource Center kọrọ na ha natara oku 1,518 na ozi ịntanetị na 2015 banyere ịzụ ahịa mmadụ na Florida.

## Iwu na atumatu megide ịzụ ahịa
Ndị n'eme iwu nà United States nyere iwu nke ndị na-ahụ maka ịzụ ahịa íwú na ime ihe ike na 2000, nke ọ bụghị naanị na ọ na-eme mpụ maka ịzụ ahịa mmadụ kama ọ na-ezube ịkwado ndị ọ metụtara. N'afọ 2002, Ngalaba Florida nke Ụmụaka na Ezinụlọ Office of Refugee Resettlement malitere ọrụ iji chọpụta otú Florida nwere ike isi mejuputa iwu ọhụrụ a.

### Kansụl Steeti niile na-ahụ maka ịzụ ahịa mmadụ
Ndị omebe iwu Florida bidoro Kansụl Steeti gburugburu na-ahụ maka ịzụ ahịa mmadụ, nke ága-eji afọ abụọ mepụta ndụmọdụ iwu maka igbochi ịzụ ahịa mmadụ site n'ịgba ndị omekome ikpe na inye ndị metụtara ọrụ. Kansụl ahụ gụnyere mmadụ iri na ise, gụnyere ndị ọkàiwu, ndị omebe iwu, ndị ọkachamara ahụike, ndị ọkachamara na-ahụ maka mmekọrịta mmadụ na ibe ya, na onye bụbu Attorney General Pam Bondi dị ka Onye isi oche.

## Ndị ọrụ ugbo Florida
Ndị ọrụ Federal Civil Rights ekpebiela ọrụ ịgba ohu ise metụtara ihe karịrị otu puku ndị ọrụ na ubi Florida kemgbe 1997.  N'ime ọnwa Nọvemba 2002, Ramiro Ramos, nwanne ya nwoke bú Juan, na nwa nwanne nna ha bú Jose Luis, ndị na-arụ ọrụ n'otu ugbo na Immokalee, Florida, boro ebubo afọ iri na iri na abụọ nke ọ bụla maka ijide ndị ọrụ si mba ọzọ n'ohu na-enweghị isi. Njikọ nke ndị ọrụ Immokalee, otu nzukọ obodo nke na-elekwasị anya na ikike mmadụ nke ndị mbịarambịa Mexico na Central America na mpaghara ahụ bụ ndị a na-erigbu maka ọrụ dị ọnụ ala ma ọ bụ na-akwụghị ụgwọ.

## Leekwa

* Akụkọ banyere ịgba ohu na Florida

## Edensibia
Hið íslenska kvenfélag

**Hið íslenska kvenfélag** bụ nzukọ ụmụ nwanyị Iceland, nke e hiwere na Reykjavík na 1894.

Ebumnuche nke otu a bụ ịrụ ọrụ maka imeziwanye ikike ụmụ nwanyị, ma gwa ụmụ nwanyị ikike ndị dị ugbu a ma gbaa ha ume iji ha mee ihe. Otu ụmụ nwanyị gụrụ akwụkwọ na ndị bara ọgaranya tọrọ ntọala ọha mmadụ ahụ mgbe eze jụrụ arịrịọ ịguzobe mahadum na Iceland, otu n'ime ebumnuche ya bụ imeziwanye ohere agụmakwụkwọ na ọdịbendị maka ụmụ nwanyị. Ọ bụghị nzukọ ụmụ nwanyị mbụ na Iceland - nke ahụ bụ nzukọ ọrụ ebere Thorvaldsensfélagið na 1875 - mana ọ bụ nzukọ ụmụ nwanyị mbụ raara onwe ya nye maka ikike ụmụ nwanyị na Iceland na ihe dịka mmalite nke mmegharị ụmụ nwanyị. Ọ rụrụ ọrụ n'akụkụ Kvenréttindafélag Íslands iji webata ntuli aka ụmụ nwanyị. 

## Ebensidee
Human trafficking in Ohio

**Ịzụ ahịa mmadụ na Ohio** bụ ahia iwu na-akwadoghị nke ụmụ mmadụ maka ebumnuche nke ịgba ohu ịmụ nwa, mmegbu mmekọahụ azụmahịa, na ọrụ mmanye dịka ọ na-eme na steeti Ohio, a makwaara ya nke ukwuu dị ka ụdị ịgba ohu nke ogbara ọhụrụ. Ọ gụnyere "ịgba ndị mmadụ n'ọrụ, njem, ịnyefe, ịnabata ma ọ bụ ịnata ndị mmadụ site na iyi há egwu ma ọ bụ iji ike ma ọ bụ ụdị mmanye ndị ọzọ, ịtọrọ mmadụ, aghụghọ, aghụghọ, iji ike eme ihe n'ụzọ na-ezighị ezi, ịṅụ ọgwụ ọjọọ n'ike, ma ọ bụ ọnọdụ nke ọghọm ma ọ bụ inye ma ọ bụ ịnata ụgwọ ma ọ bụ uru iji nweta nkwenye nke onye nwere ikike ịchịkwa onye ọzọ, maka ebumnuche nke mmegbu. Mmegbu ga-agụnye, ma ọ dịkarịa ala, mmegbu nke ịgba akwụna nke ndị ọzọ ma ọ bụ ụdị mmegbu mmekọahụ ndị ọzọ, ọrụ mmanye, ịgba ohu ma ọ bụ omume yiri ịgba ohu, ịgba ohu ma ọ bụ iwepụ akụkụ dí n'ime ahụ. "

## Ndị ọrụ na-ahụ maka ịzụ ahịa mmadụ nà Ohio
E rụpụtara otú ndị na-ahụ maka ịzụ ahịa mmadụ na Ohio site na iwu ndị isi na Machị 29, 2012. Ọ na-ahazi mgbalị n'etiti ngalaba iri na otu iji chọpụta ma napụta ndị metụtara, iji hazie nyocha nke ikpe ịzụ ahịa mmadụ, na inye ọrụ na ọgwụgwọ maka ndị metụtara. Kemgbe ahụ, Ohio emefuola nde $ 2 na mmemme maka ndị na-azụ ahịa. Na Franklin County, Onye ọka ikpe Paul Herbert guzobere usoro ihe omume a na-akpọ Changing Actions to Change Habits (ụlọ ikpe CATCH), nke bụ usoro nyocha nke afọ abụọ maka ndị okenye na-ahụ maka ịzụ ahịa mmadụ nke na-enye ha ohere ka a kagbuo ikpe ha.

## Iwu Ohio
"H.B. 262 [Iwu ahia ahia mmadu nke Ohio nke 2012

] welitere ntaramahụhụ maka ime mpụ nke ịzụ ahịa mmadụ na mpụ nke mbụ na ikpe kacha nta nke afọ 10-15, ... mepụtara usoro ntụrụndụ maka ndị na-eto eto na-enweta nchebe na ọgwụgwọ," na "na-enye ohere maka ndị okenye na-ahụ maka ịzụ ahịa mmadụ na ikpe mbụ nke ịgba akwụna ma ọ bụ ịrịọ ka ewepụ ihe ndekọ ha. "

## Òtù ndị na-akwado ya

* Central Ohio Rescue and Restore bụ nzukọ nke na-enye "mmeghachi omume obodo na-arụkọ ọrụ ọnụ maka ịzụ ahịa mmadụ na etiti Ohio site na agụmakwụkwọ, ọrụ, nkwado, na ikpe."
* Summit County Collaborative Against Human Trafficking bụ otu nzukọ nke hiwere isi na Summit County nke na-achọ ime ka a mara banyere ịzụ ahịa mmadụ.

## Edensibia
Equality Amendment

**Ndezigharị Ịdị n'Otu** bụ Ndezigharị nke ndị ọkà mmụta iwu Kimberlé Crenshaw na Catharine MacKinnon tụrụ aro maka Iwu United States. E bu ụzọ kwuo ya na Disemba 2019 na Yale Law Journal . Atụmatụ a bụ nsụgharị emelitere nke Ndezigharị Ikike nhata nke Alice Paul dere site na National Women's Party, nke mbụ a tụrụ aro na 1923 ma a kwadobeghị ya. 

Nke a dị iche na iwu ịha nhatanha nke 2021, nke akwadoro na Congress ka ọ machibido ịkpa oke dabere na mmekọahụ, njirimara nwoke na nwanyị ma ọ bụ usoro mmekọahụ.

.
thumb|206x206px|Prọfesọ Kimberlé Crenshaw

## Ihe kpatara mgbanwe ahụ a tụrụ aro
United States bụ naanị ọchịchị onye kwuo uche ya nke mepere emepe nke na-adịghị ahụ ikike maka ụmụ nwanyị na iwu gọọmentị etiti ya. Ọ bụ ezie na steeti 38 achọrọ agafeela mgbanwe ahụ dị ka nke 2020, onye na-ahụ maka ihe ndekọ ego nke United States akwadoghị mmezigharị ahụ n'ihi oge nkwenye nzuko omebere nke Maachị 22, 1979, nke ụfọdụ nkwado steeti karịrị akarị.

. Nke a bụ n'agbanyeghị eziokwu ahụ bụ na ịgbakwunye mgbanwe na Iwu United States iji hụ na nwoke na nwanyị hà nhata nwere nkwado dị ukwuu na United States. Na Julaị 2020 Pew Research Center kọrọ na 78% nke ndị America na-akwado ERA ka agbakwunyere na Iwu. Ikpe, *Commonwealth* of Virginia v. *David Ferriero*, gbara akwụkwọ na Jenụwarị 2020 iji manye onye na-edebe ihe ochie ka ọ kwado ERA. Na Machị 5, 2021, ụlọ ikpe mpaghara Washington, DC kagburu ikpe ahụ, na-ekwu na mbipụta nke onye na-edebe ihe ochie nke ERA agaghị abụ nkwenye, ma na-ekwusi ike na oge nkwenye nke ERA bụ iwu kwadoro. Nke a hapụrụ ndị na-akwado ERA nhọrọ ole na ole maka ime ihe ọzọ, gụnyere ịnwa ịgbatị oge nkwenye ERA, ma ọ bụ ide mgbanwe ọhụrụ.

## Mmelite nke okwu nke mgbanwe ahụ
thumb|169x169px|Prọfesọ Catherine MacKinnon
Crenshaw na MacKinnon bụ ndị ọkà mmụta na-ahụ maka ikike obodo ogologo oge bụ ndị na-arụ ụka na a ga-emelite Ndezigharị Ikike nhata iji gosipụta nsogbu ọgbara ọhụrụ. ERA nwere ogologo akụkọ ihe mere eme nke ụmụ nwanyị na-acha ọcha na-arụ ọrụ maka nkwenye ya dịka Shirley Chisholm na Patsy Mink. Ha na-egosi arụmụka nhata bụ ntọala na mba United States na ngalaba nchedo nhata adịghị aga nke ọma iji kpochapụ ịkpa ókè dabere na mmekọahụ. Arụmụka a na-ewuli elu n'elu ọrụ nke ndị ọkà mmụta iwu nwanyị gara aga dịka Pauli Murray, Dorothy Kenyon na Ruth Bader Ginsburg. Dị ka MacKinnon si kwuo, onye bụ otu n'ime ndị ọkà mmụta gbasara iwu ndị a na-akpọkarị, okwu emelitere na-ewe ụzọ n'etiti etiti ebumnuche ya ichekwa ikike ụmụ n

nwanyị.

## Nkwado maka Ndezigharị Ịdị n'Otu
Ọkà mmụta iwu Kim Forde-Mazrui ekwuola na Ndezigharị Ịdị n'Otu, “...ga-akacha kwalite ịha nhata ụmụ nwanyị. Prọfesọ Julie Suk, onye ọkachamara na akụkọ ihe mere eme nke ERA, kwetara na mmezigharị agbakwunyere na Iwu United States nke bu n'obi inye ụmụ nwanyị nhata kwesịrị, “... ịgafe enweghị ịkpa ókè.

## Leekwa

* Echiche iwu nke ụmụ nwanyị
* Intersectionality
* Feminism na United States

## Edensibia
Global Climate and Health Alliance

**Global Climate and Health Alliance** (**GCHA**) bụ otu nzukọ, ndị otu ya bụ ndị ọkachamara ahụike n'ụlọ ọrụ si gburugburu ụwa, ha nwere ebumnuche nke igbanwe ihu igwe iji chebe ma kwalite ahụike ọha na eze. E guzobere ya n'afọ 2011 na Durban ma ka ọ na-erule afọ 2015 ọ nabatara ihe karịrị òtù ahụike otu puku na narị asaa na ụlọ ọgwụ puku asatọ na narị abụọ na ụlọ ọrụ ahụike dị ka ndị otu, ma chịkọta mbinye aka nke mmadụ nde iri na atọ ndị otu ya na nkwekọrịta nchịkọta banyere mkpa ọ dị idozi mgbanwe ihu igwe.

## Ebensidee

## Njikọ mpụga

*
Human trafficking in Turkey

Turkey bụ ebe kachasị elu maka ndị na-azụ ahịa mmadụ, dị ka akụkọ UNDOC mepụtara si kwuo. Mba isi mmalite maka ndị a chọpụtara na-azụ ahịa na 2008 gụnyere Turkmenistan, Uzbekistan, Moldova, Kyrgyzstan, Russia, Georgia, Ukraine, Azerbaijan, Romania, Kazakhstan, Belarus, Bulgaria, Indonesia, na Morocco. N'ụzọ dị ịrịba ama, òtù ndị omempụ Russia na-etinye aka na ịzụ ahịa ụmụ nwanyị maka ịgba akwụna, ụmụ nwanyị Russia na Ukraine abanyela n'ọtụtụ mba Europe, gụnyere Turkey. Ụlọ ọrụ US State Department na-enyocha ma na-alụso ịzụ ahịa mmadụ ọgụ tinyere mba ahụ n'ime "Tier 2" na 2017.

## Mkpesa
Gọọmentị nke Turkey gosipụtara ike megide ndị mmanye iwu na mgbalị ndị na-ekpe ikpe n'oge akụkọ ahụ. Nkeji edemede 80 nke Iwu Penal machibidoro ịzụ ahịa maka mmegbu mmekọahụ na ọrụ mmanye, ma nye ntaramahụhụ nke mkpọrọ afọ 10 ruo afọ 15, nke zuru oke ma kwekọọ na ntaramahụhụ a kapịrị ọnụ maka mpụ ndị ọzọ dị egwu, dị ka mwakpo mmekọahụ. Gọọmentị kwuru na ọ mara ndị na-azụ ahịa anọ ikpe n'oge 2007 n'okpuru edemede 80, nke a gbanwere n'oge na-adịbeghị anya, mana ọtụtụ ikpe - nke malitere tupu mmeghari edemede 80 - gara n'ihu n'okpuru Nkeji edemede 227, iwu mbụ megide ịzụ ahịa. Na mgbakwunye na ikpe anọ nke Nkeji edemede 80, gọọmentị, n'afọ 2007, gbara ndị a na-enyo enyo 160 ikpe ma maa ndị omekome 121 ikpe, mmụba dị egwu site na mmadụ 36 a mara ikpe na 2006. Ntaramahụhụ a na-enye ndị na-azụ ahịa a mara ikpe n'okpuru Nkeji edemede 227 bụ nkezi afọ atọ n'ụlọ mkpọrọ ma gụnye ụgwọ, ụfọdụ n'ime ha dị ukwuu. Mmadụ iri atọ na abụọ a mara ikpe na-azụ ahịa nwetara mkpọrọ ihe karịrị afọ anọ. N'okpuru iwu Turkish, enwere ike ibelata oge mkpọrọ nke afọ abụọ ma ọ bụ ihe na-erughị ya ka ọ bụrụ nyocha; n'ime ikpe 121, a mara mmadụ 26 ikpe afọ abụọ ma ọ bụ obere. Ndị na-azụ ahịa iri na asatọ a mara ikpe n'okpuru iwu mpụ ndị ọzọ natara ụgwọ na mkpọrọ site na ọnwa iri ruo afọ anọ na ọnwa abụọ. Ọ bụ ezie na e meela ọganihu ụfọdụ, Gọọmentị Turkey kwesịrị ịnọgide na-agbasawanye mmekorita ndị mmanye iwu ma chọọ ohere iji meziwanye mmekorita ikpe na mba ndị sitere na ya. Dị ka akụkọ mgbasa ozi ole na ole si kwuo n'afọ 2007, e jidere ọnụ ọgụgụ dị nta nke ndị ọrụ ọhaneze maka mpụ metụtara ịzụ ahịa. 

Gọọmenti Turkey kọrọ na, n'agbata 2004 na 2007, ndị ọrụ ọha na eze 32 nọ n'okpuru ikpe ikpe maka inyere ndị na-ere ahịa aka, ịgba akwụna, ma ọ bụ ịnara ihe iri ngo.  N'afọ 2007, gọọmenti wepụrụ Onyeikpe Mkpegharị Mkpegharị n'ọrụ ya maka inyere ndị na-ere ahịa aka;  ikpe na-aga n'ihu.  Gọọmenti gara n'ihu nyocha nke metụtara onye na-elekọta ụlọ mkpọrọ bụ onye e jidere ma tụọ ya na February 2007 maka iji ikike eme ihe n'ụzọ na-ezighị ezi na ịnara ihe iri ngo na-eme ka ịzụ ahịa dị mfe.

. Otu kọmitii ikpe tụrụ aro ka a chụpụ ya n'ọrụ ọhaneze.

## Edensibia
Human trafficking in Turkmenistan

Turkmenistan bụ isi obodo bú maka ụmụ nwanyị a na-azụ ahịa mmadụ, ọkachasị ịgba akwụna mmanye na ụmụ nwoke na-arụ ọrụ mmanye. A na-amanye ụmụ nwanyị si Turkmenistan ịgba akwụna na Turkey. A na-etinye kwá ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị si Turkmenistan n'ọnọdụ ọrụ mmanye na Turkey, gụnyere ịgba ohu n'ụlọ nakwa n'ụlọ ọrụ na-emepụta ákwà.

## Mkpesa
Gọọmentị Turkmenistan egosighi mgbalị ndị mmanye iwu dị mkpa n'oge akụkọ ahụ. Gọọmentị machibidoro ụdị ọ bụla nke ịzụ ahịa mmadụ site na Nkeji edemede 129 nke iwu mpụ ya - nke a nakweere na Mee 2010 - nke na-enye ntaramahụhụ sitere na mkpọrọ afọ anọ ruo afọ iri abụọ na ise. Ntaramahụhụ ndị a siri ike ma kwekọọ na ndị e nyere maka mpụ ndị ọzọ dị egwu, dị ka ndina n'ike. Gọọmentị ekwughị mgbalị ọ bụla iji nyochaa, ikpe, ikpe, ma ọ bụ taa ndị omekome ọ bụla na-azụ ahịa ahụhụ n'oge akụkọ ahụ. N'oge akụkọ gara aga, a kọrọ na gọọmentị nyochara ma kpee ikpe abụọ nke ịzụ ahịa n'okpuru iwu na-abụghị nke ịzụ ahịa, ọ bụ ezie na gọọmentị enyeghị ozi ọ bụla gbasara ma a mara ndị a mara ikpe na ikpe ma ọ bụ maa ha ikpe ịga mkpọrọ. Ụlọ ọrụ onye ọka iwu ukwu nyere ndị ọka ikpe 10 ruo 15 ọzụzụ mgbe niile banyere ịzụ ahịa na Ashgabat. Òtù mba ụwa dị iche iche nyekwara ọzụzụ maka ihe karịrị otu narị ndị isi si na State Migration, State Customs, na State Border Services na usoro iwu megide ịzụ ahịa na nsogbu ịzụ ahịa n'ozuzu. N'agbanyeghị akụkọ a na-ejighị n'aka na ụfọdụ ndị ọrụ omenala ma ọ bụ ndị ọrụ mbugharị na-etinye aka na ịzụ ahịa mmadụ, gọọmentị ekwughị mgbalị iji nyochaa ndị ọrụ dị otú ahụ maka mmekọ metụtara ịzụ ahịa. Ọ bụ ezie na gọọmentị Turkmenistan esoghị gọọmentị mba ọzọ ndị ọzọ na-emekọ ihe na-egbochi ịzụ ahịa ịzụ ahịa, a kọrọ na o nyere ndị ozi ala ọzọ ya ntụziaka na mba ofesi ka ha na ndị mba ọzọ na-arụkọ ọrụ mmanye iwu mba ọzọ na ikpe ịzụ ahị 

ahịa.

## Mgbochi
Gọọmentị Turkmenistan adịghị egosi mgbalị dị ukwuu iji gbochie ịzụ ahịa mmadụ n'oge akụkọ ahụ. Gọọmentị adịghị enye ego ma ọ bụ mee mkpọsa ọ bụla megide ịzụ ahịa na 2009, agbanyeghị na ụmụ amaala Turkmen na-aga Turkey natara ozi kọntaktị ederede maka òtù ndị na-emegide ịzụ ahịa na-arụ ọrụ na Turkey ma ọ bụrụ na ndị njem mechara chọọ enyemaka ịzụ ahịa. Otú ọ dị, n'ọnwa Eprel afọ 2010, Ministries of Education and Health, na mmekorita ya na IOM, kwetara n'ụzọ iwu kwadoro ịme mkpọsa ozi n'ụlọ akwụkwọ ọha maka ndị na-eto eto. A ga-eme mkpọsa ahụ na mpaghara ise niile nke Turkmenistan site n'aka ndị nnọchi anya nke òtù na-abụghị nke gọọmentị na-eji akwụkwọ asụsụ Turkmen na akụkọ ndị na-adọ aka ná ntị banyere ihe ize ndụ nke ịzụ ahịa mmadụ. Gọọmentị na-eme mgbalị mgbe niile, Otú ọ dị, iji nyochaa ọnọdụ ịzụ ahịa n'ime ókèala ya.

## Leekwa

* Ihe ruuru mmadụ na Turkmenistan

## Edensibia

## Njikọ mpụga

* Iwu banyere ịzụ ahịa mmadụ na Turkmenistan
Human trafficking in Serbia

**[[Serbia]]** bụ isi ụzọ, njem, na obodo na-aga maka ụmụ nwanyị na ụmụ agbọghọ ana azụ nahịa mà ná mba mà n'ime obodo ahụ  maka ebumnuche nke mmegbu mmekọahụ azụmahịa. A na-ebuga ndị mba ọzọ na Serbia site na Masedonia, Ukraine, Moldova, Bosnia na Herzegovina, Bulgaria, Romania, Croatia, Albania, na People's Republic of China. Serbia bụ obodo ná aga aga maka ndị a na-azụ ahịa site na Bosnia, Croatia, na Slovenia ma na-aga Ịtali na mba ndị ọzọ. Ịzụ ahịa mmekọahụ nke ụmụ nwanyị na ụmụ agbọghọ Serbia nọgidere na-abawanye na 2007, nke gụnyere ihe karịrị ụzọ atọ n'ụzọ anọ nke ikpe ịzụ ahịa na 2007. A nọgidere na-azụ ụfọdụ ụmụaka n'ọrụ mmanye ma ọ bụ ịrịọ arịrịọ n'okporo ámá. Dị ka òtù na-abụghị nke gọọmentị (NGOs) na ndị mmanye iwu si kwuo, mgbalị iji mechie ụlọ akwụna a ma ama na-aga n'ihu na-akpali ndị na-azụ ahịa iji zoo ndị na-azụ ahịa.

## Mkpesa
Gọọmentị nkè Serbia jisiri ike na-enyocha ikpe gbasara ịzụ ahịa iwu, ọ bụ ezie na ụlọ ikpe ya na-etinyekarị ndị omekome a mara ikpe dị nro. Iwu mpụ maka Serbia machibidoro mmekọahụ na ịzụ ahịa ọrụ n'isiokwu 388 ma nye ntaramahụhụ ndị kwekọrọ na ndị e nyere maka mpụ ndị ọzọ dị egwu, dị ka ndina n'ike. N'afọ 2007, gọọmentị nyochara ma boo mmadụ iri isii na abụọ ebubo ịzụ ahịa. Gọọmentị kọrọ ma ọ dịkarịa ala ikpe iri abụọ na atọ maka ịzụ ahịa na 2007. Ikpe na-ewekarị ọnwa ma ọ bụ afọ, ndị na-azụ ahịa a mara ikpe na-egbu oge ịga mkpọrọ ha, mgbe ụfọdụ site na ọtụtụ afọ, site na itinye ọtụtụ arịrịọ. Nke a na -eme mgbe ụfọdụ ka ndị na -azụ ahịa mara ikpe nweere onwe ha ma eleghị anya na -anọgide na -erigbu ndị e gburu.

## Mgbochi
Gọọmentị nkè Serbia egosipụtala ọtụtụ mbọ há ná agba iji mgbochie ya na 2007.  Gọọmentị amalitebeghị mmejuputa atụmatụ mba ya nke December 2006 iji lụso ịzụ ahịa mmadụ ọgụ. Ọzọkwa, ndị otu gọọmentị na-emegide ịzụ ahịa nke e boro ebubo na ha na-eduga na mgbalị ndị Serbia na-emegide ịzụ ahịa zutere naanị otu ugboro n'afọ. Otú ọ dị, gọọmentị mụbara mmemme mgbochi agụmakwụkwọ ya n'ime afọ ahụ, na 2007, wee malite nchịkọta ego maka Agency for Coordination. Ọ kwadokwara otu ọnwa nke mmemme mgbochi ịzụ ahịa na telivishọn mba n'oge Ọktoba 2007. Ọ bụ ezie na gọọmentị mechiri ederede maka ọrụ nke o nyere $ 100,000 maka usoro ihe nkiri telivishọn iri na atọ nke akpọrọ "Ohu nke oge a," NGO gosipụtara nchegbu banyere usoro a ga-emecha. Gọọmentị emeghị mkpọsa ọ bụla iji belata ọchịchọ maka mmekọahụ azụmahịa.

## Leekwa

* Ịzụ ahịa mmadụ na Europe
Human trafficking in Sierra Leone

**[[Sierra Leone]]** bụ isi iyi, njem, na ọbọdọ ndabere maka ụmụaka na ụmụ nwanyị azúrú n'ahịa maka ebumnuche nke ọrụ mmanye na mmegbu mmekọahụ azụmahịa. Ịzụ ahịa n'ime mba ahụ juru ebe niile karịa ịzụ ahịa ná mpaghara mba ụwa na ihe ka ọtụtụ n'ime ndị a metụtara bụ ụmụaka. N'ime mpaghara obodo ahụ, a na-azụ ụmụ nwanyị na ụmụaka site na mpaghara ime obodo gaa n'obodo na ebe a na-egwupụta ihe maka ịgba ohu n'ụlọ, mmegbu mmekọahụ, na ọrụ mmanye na ogbunigwe diamond, obere ahia, obere mpụ, na maka ịrịọ arịrịọ mmanye. Enwere ike ịzụ ahịa ụmụ nwanyị na ụmụaka maka ọrụ mmanye na ọrụ ugbo na ụlọ ọrụ ịkụ azụ. N'ime mba dị iche iche, a na-azụ ụmụ nwanyị na ụmụaka Sierra Leone na mba ndị ọzọ dị n'Ebe Ọdịda Anyanwụ Afrịka, ọkachasị Guinea, Côte d'Ivoire, Liberia, Nigeria, Guinea-Bissau, na Gambia maka otu ebumnuche ahụ edepụtara n'elu na North Africa, Middle East, na Western Europe maka ịgba ohu n'ụlọ na mmegbu mmekọahụ. Sierra Leone bụ mba na-aga maka ụmụaka ndị a na-azụ ahịa site na Nigeria ma eleghị anya site na Liberia na Guinea maka ịrịọ arịrịọ mmanye, ọrụ mmanye na ogbunigwe na dị ka ndị na-ebu ihe, na maka mmegbu mmekọahụ. Enwekwara ikpe nke ụmụaka a na-azụ ahịa site na obodo ndị gbara ọsọ ndụ na Sierra Leone.

## Mgbochi
Gọọmentị nke Sierra Leone emeela obere mgbalị na-ezughị oke iji mee ka a mara banyere ịzụ ahịa n'oge akụkọ ahụ. Gọọmentị dàrà ada n'ozi ịzụ ahịa ma ọ bụ mgbasa ozi agụmakwụkwọ. Ọ bụ ezie na National Anti-Trafficking Task Force, nke ndị ọrụ gọọmentị, NGO, na òtù mba ụwa mejupụtara, na-ezukọ kwa ọnwa maka ọkara afọ, nzukọ anaghị adịkarị na ọkara nke abụọ nke afọ ahụ na ndị ọchịchị gọọmentị sitere na ụfọdụ ndị isi ozi anaghị aga. Ọ bụ ezie na iwu mgbochi ịzụ ahịa nke afọ 2005 nyere iwu ka e mepụta odeakwụkwọ na-ahụ maka ịzụ ahịa iji hazie ọrụ mgbochi ịzụ ahịa nke mba, a ka guzobeghị ya. Sierra Leone anaghị elekọta usoro mbata na mbata maka ọrụ ịzụ ahịa. Ndị ọrụ ókèala na-anọgide na-enweghị nghọta zuru oke banyere ọdịiche dị n'etiti mbubata na ịzụ ahịa. Gọọmentị mere ihe ụfọdụ iji belata ọchịchọ maka mmekọahụ azụmahịa site na ịwakpo ụlọ akwụna, mana agbanyeghị usoro iji chọpụta ndị na-azụ ahịa n'etiti ụmụ nwanyị na-agba akwụna. Sierra Leone akwadobeghị 2000 UN TIP Protocol.

## Edensibia
Human trafficking in Slovenia

Slovenia bụ njem, ebe a na-aga, na nwaobere ihe kà iji bụrụ mba isi iyi maka ụmụ nwoke, ụmụ nwanyị, na ụmụaka ndị azutara n'ahịa site na mba Ukraine, **[[Slovenia|Slovakia]]**, Romania, Moldova, Bulgaria, Colombia, Dominican Republic, Turkey, Albania, na Montenegro maka ebumnuche nke mmegbu mmekọahụ na ọrụ mmanye, gụnyere na ụlọ ọrụ na-ewu ụlọ. N'afọ 2007, a na-ebuga ụmụ nwoke nwere nkwarụ si Slovakia na Slovenia maka ebumnuche nke ịmanye arịrịọ. A na-azụ ụmụ nwanyị Slovenian n'ime mba ahụ ma ọ bụ na mba ndị ọzọ dị na Europe maka mmegbu mmekọahụ. Gọọmentị Slovenia na-agbaso ụkpụrụ kacha nta maka iwepụ ịzụ ahịa. Gọọmentị kwadoro mgbalị ndị mmanye iwu siri ike na mmesapụ aka enyemaka ndị mmadụ n'oge akụkọ ahụ. N'afọ 2007, Slovenia mụbara ego maka enyemaka ndị metụtara site na $ 85,000 ruo $ 105,000. Gọọmentị mụbara ma mee ka mbọ ọ na-eme ka ọha na eze mara.

## Ọnọdụ ndị a ma ama

* Slovenian Path (kamgbe afọ 2008) - ebubo ịzụ ahịa na ụmụ agbọghọ si Dominican Republic, na-arụ ọrụ na Slovenia dị ka ndị na-agba egwu ụlọ mmanya yana ndị akwụna

## Leekwa

* Ịzụ ahịa mmadụ na Europe

## Njikọ mpụga

* Iwu banyere ịzụ ahịa mmadụ na Slovenia

## Edensibia
Human trafficking in Slovakia

**[[Slovakia|Slovak Republic]]** bụ isi iyi, njem, na oke mba maka ụmụ nwanyị na ụmụ agbọghọ si Moldova, Ukraine, Bulgaria, Balkans, Baltics, na China na-aga Germany, Austria, Czech Republic, Switzerland, Sweden, Italy, Netherlands, Spain, Portugal, Croatia, na Slovenia maka ebumnuche nke mmegbu mmekọahụ azụmahịa. Ana erefe  ụmụ nwoke si Vietnam na aka ndí Slovakia maka ebumnuche nke ọrụ mmanye. A na-azụ ụmụ nwanyị Rom na ụmụ agbọghọ si Slovakia n'ime ụlọ maka mmegbu mmekọahụ. Gọọmentị Slovak Republic anaghị agbaso ụkpụrụ kacha nta maka iwepụ ịzụ ahịa; Otú ọ dị, ọ na-eme mgbalị dị ukwuu ime nke ahụ. Gọọmentị kenyere $ 91,000 maka mgbalị megide ịzụ ahịa na 2007, mmụba site na $ 60,000 na 2006. N'ọnwa Febụwarị afọ 2008, ndị uwe ojii malitere inyocha ikpe mbụ a chọpụtara na mba ahụ nke metụtara ndị mba Vietnam asatọ a manyere ịrụ ọrụ na ụlọ ọrụ sịga na Bratislava. Gọọmentị gbakwara mbọ iji meziwanye njirimara ndị e gburu na nnyefe enyemaka. Otú ọ dị, ọnụ ọgụgụ ndị metụtara enyemaka site na mmemme gọọmentị na-akwụ ụgwọ belatara na 2007.

## Lekwa

* Ihe ruuru mmadụ na Slovakia
* Ịzụ ahịa mmadụ na Europe
* Mpụ na Slovakia
* Ndị mmanye iwu na Slovakia
* Ndị mafia Slovak

## Edensibia
Rangu Souriya

**Rangu Souriya** bụ onye India na-akwado ikike mmadụ na onye na-elekọta ụmụ nwanyị na ụmụaka. Ọ bụ onye guzobere Kanchanjunga Uddhar Kendra, otu nzukọ na-anaghi achọ uru nke dị na Siliguri, nke raara onwe ya nye inyere ndị na-ahụ maka ịzụ ahịa mmekọahụ aka na Darjeeling, North East India na Nepal. E nyere ya Godfrey Phillips National Bravery Awards n'afọ 2011.

## Ọrụ
N'afọ 2004, Souriya gara Kathmandu ịchọ nduzi site n'aka Anuradha Koirala na ndị otu Maiti Nepal. Mgbe ọ na-emekọrịta ihe ma na-amụta ihe n'aka ha, ọ laghachiri Darjeeling wee malite Kanchanjunga Uddhar Kendra . Kemgbe ahụ, ya na ndị ọzọ nọ na NGO azọpụtala ihe karịrị ụmụ agbọghọ otu puku na otu nari n'obodo dị ka Patna, Delhi, Mumbai, na Kolkata.

## Nnabata
Souriya natara Godfrey Phillips National Bravery Award n'afọ 2011 ma bụrụ onye Federation of Indian Chambers of Commerce and Industry's Women Achievers' Award n'afọ 2009. Na mgbakwunye, ihe karịrị òtù mpaghara iri abụọ akwanyela ya ùgwù maka ọrụ ya.

Na Jenụwarị 2016, edepụtara ya dị ka otu n'ime mmadụ otu narị nke Women Initiative nke Ministry of Women and Child Development (India) nke bu n'obi ịmata ma nabata ụmụ nwanyị otu narị na-eme ihe dị iche na obodo ha na mba ahụ,

## Leekwa

* Onye ọrụ ebere
* Anuradha Koirala

## Ebensidee

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Òtù:All articles with unsourced statements
Scott Beale

**Scott Beale** bụ onye ọchụnta ego na-elekọta mmadụ na onye ọrụ gọọmentị etiti nke na-eje ozi dị ka onye isi na-ahụ maka ọrụ zuru ụwa ọnụ na Peace Corps. Tupu ọ rụwa ọrụ gọọmentị, Beale bụ onye guzobere na onye isi ọrụ nke Atlas Corps, usoro mmepe ndu maka ndị ọkachamara na-anaghị achọ uru. Mgbe ụfọdụ a na-akpọ ya "reverse Peace Corps", Atlas Corps na-eweta ndị isi si gburugburu ụwa iji jee ozi n'obodo dị iche iche na United States.

## Mmalite ndụ, agụmakwụkwọ na mmalite ọrụ
Beale tolitere na Delaware ma gaa ụlọ akwụkwọ Tatnall. Ọ gara kọleji na Mahadum Georgetown, ebe ọ gụsịrị akwụkwọ na 1998. Beale nwere MPA na Mahadum Delaware.

Mgbe ọ na-agụ akwụkwọ na Mahadum Georgetown, ọ haziri nzukọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị na U.S. Capitol ma debanye aha ndị ntorobịa na-eme ntuli aka maka Rock the Vote . Beale tinyekwara aka maka ịrụ ọrụ Senator Joseph R. Biden Jr. nke Delaware n'oge ahụ.

## Ọrụ
Mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ na mahadum, Beale rụrụ ọrụ na Ngalaba Steeti na-alụ ọgụ maka ịzụ ahịa mmadụ na India na Bosnia na-ahazi ntuli aka na ngwụsị afọ 1990. Ọ rụkwara ọrụ na Ashoka's Youth Venture program na Clinton White House. Beale hiwere Atlas Corps na 2006.

Beale bụ onye so Abeer Abdalla dee akwụkwọ nke Millennial Manifesto: A Youth Activist Handbook (2003), akwụkwọ banyere ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke Millennial Generation nke e bipụtara site na mbipụta onwe ya InstantPublisher .

Na Jenụwarị 2021, Beale sonyeere Peace Corps dị ka onye isi na-ahụ maka ọrụ zuru ụwa ọnụ n'ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị.

## Hụkwa
 

* Ndepụta nke ụmụ akwụkwọ Mahadum Georgetown
* Ndepụta nke ndị ọchụnta ego
* Ndepụta nke ndị Mahadum Delaware

## Ebensidee

* 
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ