Obodo nta Pima

thumb| Lee anya na-ele anya n'ime obodo Pimo nke nwere osimiri Gila dị anya;  Pima Butte dị n'etiti echiche na ugwu dị n'azụ," watercolor nke John Russell Bartlett dere, 1852
Obodo Pima, mgbe ụfọdụ a na-akpọ Pimos Villages na ike adọ nke 19, bụ obodo Akimel O'odham (Pima) na Pee-Posh (Maricopa) nke dị ugbu a Gila River Indian Community na Pinal County, Arizona .  Nke mbụ, nke mbụ, nke ndị na-eme ndị Spanish dekọrọ na njedebe nke awụ nke 17 ka ha bi n'ụdị ndị agha nke Gila, agụnyere ha na Viceroyalty nke New Spain, mgbe ahụ na Provincias nke Sonora, Ostimuri y Sinaloa ma  ọ bụ New Navarre ruo 1823. Site na 1824 ruo 1830, ha bụ nke Estado de Occidente nke Mexico na saịtị na September 1830 ha so na steeti Sonora .  Ndị a bụ obodo Pima nke ndị ọnyà ajị anụ America, ndị agha, ndị agha na ndị njem n'Ndị osimiri Gila dị n'etiti site na 1830 ruo na ebe awụ nke 19 gachara.  Nkwụsị Mexico na-esochi agha America Mexico ha nke Mexico.  Ịzụta Gadsden nke 1853 mere ka ala ha bụrụ nke United States, Territory nke New Mexico .  N'oge Agha Obodo America, ha kpara nke Territory nke Arizona .

## Akụkọ ihe mere eme

### Oge Spanish, 1694 ruo 1821

#### Mbubreyo narị afọ nke 17
Enyere Fada Eusebio Kino ọrụ iguzobe ndị ọrụ Spanish na Desert Sonoran .  Na 1691–1692, o hiwere mgbasa ozi atọ na Pimería Alta n'etiti Tohono O'odham (Papago) na Sobaipuri .  Ndị a bụ Mission San Cayetano del Tumacacori, Los Santos Ángeles de Guevavi, San Xavier del Bac, ndịda niile nke Obodo Pima.

Obodo nta nke Akimel O'odham dị n'ụdị osimiri Gila tupu ndịyọcha Spain bụ Fada Kino na Captain Manje, onye ndu ndị agha Kino, zutere ha na 1694. Ngụkọta ọnụ Manje mere na 1697 na 1699  obodo 5 dị n'ụdị Gila, n'ime oke mpaghara Gila River Indian Community ọgbara ọhụrụ.  Site n'ebe ndị mbụ ruo n'ebe egwuregwu e nwere Tucsan ma ọ bụ Tuesan (130 ndị mmadụ) otu usoro (2.5 kilomita) n'ebe egwuregwu nke Casa Grande Ruins, ahụ Tusonimo (200 mmadụ), anọ egwuregwu.  mgbada site na Tucsan, mgbe ahụ Coatoydag (400 ndị mmadụ, ndị kasị ibu), atọ.  mgbada site na Tusonimo, mgbe ahụ Soación ma ọ bụ Sudaisón egwuregwu anɔ gbadara site na Coatoydag na Comacson na ụkwụ nke Sierra Estrella isii na-agbada site na Soación na egwuregwu atọ (7.5 kilomita) n'elu na Gila site na njikọ ya na  kpa Nnu .  Akimel O'odham 132 ọzọ nọ n'ime obodo Oyadaibuc dị n'ebe ike nke dị nso ugbu a Gila Bend .  Ma anya Kino mechara gosi obodo atọ nke "Pimas na Opas gwa ," dị n'elu Oyadaibuc na Gila na obodo abụọ nke Pimas dị n'elu ha tupu Comacson erute.  Ndị Spen ike Pimas 530 bi n'ime ime obodo site na Oyadaibuc ruo Soación na Gila na 1699.

Captain Manje dere na 960 Cocomaricopa ma ọ bụ Opa bi n'obodo nta dị n'ebe ike na-ahụ n'ike nke Gila nke dị n'etiti Oyadaibuc na obodo ha ahụ ọmụmụ Tutumaoyda ma ọ bụ Tumagoidad, (nke Kino sere San Matias del).  Tulum).  Tutumaoyda dina n' ndị Vidida nke Si Gila kilomita ole na ole site na Agua Caliente nke oge a.  ụdị iri abụọ na asaa (ihe dị ka 67.5 mile) onye ọ lla n'ime ala n'ምሳሌ osimiri Gila nke dị n'ebe-amata n'etiti Cocomaricopa na Quechan ma ọ bụ Yuma, ndị agbata obi ha na-agbata obi  , ndị obodo ha dị na National Colorado River dị nso n'ọnụ Gila.  ike.  [1] N'ebe egwuregwu nke obodo Pima dị n'obodo nta nke Sobaipuri na-agba ọsọ na nrịda na-aga San Pedro, site na ihe nke San Pedro River na Gila.

#### Na narị afọ nke 18 ruo 1821
áká_ịkẹngạ|thumb| Mpaghara Pima na 1700 OA
Padre Jacobo Sedelmayr na-eleta na 1744, na-akpọ Tuquisan (Kino's Tuesan);  ngwaọrụ anọ dị n'okpuru ala dị na Tussonimo (Kino's Tusonimo), na egwuregwu 10 na-aga n'ihu na Gila, nke na-agba ọsọ kpamkpam n'okpuru ala n'oge ọkọchị wee pụta ebe anụ ahụ Sudacsón (  Sudac-sson) dị.  Ebe ndị a niile nwere ọtụtụ ubi ndị a na-agba mmiri n'ụdị osimiri nakwa n'etiti ndị dị na ya.  Onye bụbu rancherias Coatoydag, (Kino's San Andres, nso Blackwater nke oge a) na Comacson furu efu na obere obodo Kino aha ya bụ Soación ma ọ bụ Sudaisón n'etiti ha toro na nnukwu Sudac-sson.  Sedelmayr kwuru na ọrụ ugbo nke obodo Pima emela nke ọma n'ịrịba ama n'iwebata ogbugba mmiri n'olulu na ihe ubi ọhụrụ nke owu na ọka wit tolitere na ogbugba mmiri n'ubi na Sudac-sson.  Iwebata owu na akwa akwa sitere na ya nwere ike ịbụ ndị gbara ọsọ ndụ Sobopuri bụ ndị tolitere ya tupu Apache chụpụ ya na San Pedro dị ala na 1730s

##### Nnupụisi
Baadhi ya wapiganaji wa jamii ya Pima ya Jabanimó ("kichwa cha Kunguru"), chifu mzee, walijiunga na uasi wa Pima mwaka wa 1751. Walichoma nyumba ya padre na kanisa la muda la Misheni San Xavier.  Baadaye mwaka wa 1756, Jabanimó alishambulia misheni hiyo tena lakini alichukizwa na kuuawa na wanajeshi wa Uhispania wa Tubac.  Alifukuzwa hadi kwenye makutano ya Mito ya Chumvi na Gila.  Mazungumzo ya amani yakishindikana, Jabanimó na watu wake walifukuzwa kutoka mlimani na kukimbilia kwenye maeneo oevu kwa usalama.  Vinginevyo, jamii za Uhispania zilibaki kirafiki na huru 

##### Mwakpo Apache na mmepe ndị agha
Chini ya shambulio la Apache, Wahispania walimfukuza Sobaipuri kutoka bonde la Mto San Pedro hadi Bonde la Santa Cruz mapema miaka ya 1760, ambapo makazi mapya yalianza.  Mnamo 1768, ambapo Padre Kino alianzisha ziara ya Misheni San Xavier del Bac.  Huko San Cosmé del Tucson mnamo 1692, ziara hiyo ilipanuliwa, na kuimarishwa kwa jina la San Cosme y Damián de Tucsón.  Mnamo Agosti 20, 1775, Presidio ya San Augustin del Tucson ilianzishwa ili kuwalinda wajumbe katika eneo la Bonde la Mto Santa Cruz kwa ujumla kutoka kwa Waapache ambao walikuwa wameanza kuvamia eneo hilo.

Mtindo wao wa vita umeinuliwa juu ya kiwango cha mashambulizi ya kiuchumi au kulipiza kisasi, bila hata kidogo ambayo mtu yeyote anataka kupora au neema na kuwa kazi ya kitaaluma.  Utaratibu huu haujakamilika mara moja.  Uvamizi unaoendelea wa Waapache kwa miongo kadhaa uliongoza kundi hili kufikia kilele chake katikati ya karne ya 19 [1] Pia ulipelekea jamii zao kuhamishwa mbali na Mto Gila.  Haya ni kwa mujibu wa jarida la Padre Pedro Font mwaka wa 1775, lililonukuliwa katika kitabu cha Russell, The Pima Indians, ambapo Font inasema kwamba Wahindi wa Pima wa Sutaquison (Sudac-sson wa Sedelmayr) waliulizwa kwa nini walikuwa wamehamisha nchi yao mbali na Mto Gila.  ardhi wazi kwenye ukingo wa mto.  "Walijibu kwamba walikuwa wamebadilisha eneo lake kwa sababu kwa sababu ya miti na mimea iliyokuwa karibu nayo, wangeweza kujilinda na walikuwa wagonjwa wa Apache, na kwamba kwa kuishi kwenye ukingo wa mto, wangeweza kuwa na shamba safi kwa ajili yake. kuwinda na kuua Waapache walipokuja dhidi ya nchi yao."

### Oge Mexico, 1821 ruo 1853
Mara tu baada ya Mexico kupata uhuru wake, nia ya kufungua tena mawasiliano yake ya ardhi na Alta California ilichochewa na kuwasili kwa mmisionari Mdominika, Padre Félix Caballero, huko Tucson mnamo 1823. Yeye na marafiki zake watatu kutoka Misión Santa Catarina Virgen y Martir huko Baja. California, ikivuka Mto Colorado kati ya Cocopah.  Msafara wa kijeshi ulipangwa chini ya Brevet Kapteni José Romero, kamanda wa presidio ya Tucson, ili kumrudisha kasisi kwenye misheni yake na painia huko California.

Travelogue ya Kapteni Romero inasema walipanda Mto Gila na kupita katika Kaunti ya Pima na Kaunti ya Maricopa wakielekea Mto Colorado.  Jiji la kwanza la Maricopa walilokutana nalo sasa lilikuwa Hueso Parado ligi 7 pekee chini ya Vijiji vya Pima karibu na makutano ya Gila na Mto Santa Cruz, na jiji lililofuata la Maricopa walilokutana nalo lilikuwa ligi 25 chini ya mto karibu na Gila Bend.  Kutoka hapo, waliona kwamba ardhi ya Maricopa ilishuka hadi mtoni hadi ligi 4 chini ya Agua Caliente kama walivyokuwa katika karne ya 18.

Mnamo 1825, Kanali Mariano de Urrea, kamanda wa kiraia na kijeshi wa Sonora, aliandika ripoti iliyoandika eneo la Vijiji vya Pima kando ya barabara ya Tucson hadi Mto Gila na chini ya upande wa kusini.  Mji wa kwanza juu ya Mto Gila, ligi 36 kutoka Tucson, Buen Llano, wenyeji 400;  pili, ligi 1 chini ya mkondo kutoka Buen Llano, El Hormiguero, idadi ya watu 1,200;  tatu, ligi 0.75 chini ya mkondo kutoka El Hormiguero, La Tierra Amontonada, idadi ya watu 1,200;  nne, 1 ligi chini ya mkondo kutoka La Tierra Amontonada, El Apache Parado, idadi ya watu 600;  tano, ligi 1.5 chini ya mkondo kutoka El Apache Parado, La Agua, idadi ya watu 600;  Ya 6, ligi 7 chini kutoka La Agua, El Hueso Parado de Pimas y Cocomaricopas, idadi ya watu 900 mchanganyiko wa Maricopa na Pima.

#### California Gold Rush
Baada ya miaka ya 1820, Maricopa, chini ya shinikizo la mara kwa mara kutoka kwa Yuma na makabila mengine, na upotezaji wa idadi ya watu kutoka kwa milipuko, walilazimika kuondoka Gila chini ya Gila Bend na kujiunga na Pima katika mkoa wa Gila ya Kati.  Kufikia wakati wa California Gold Rush mji wa Maricopa, ulioko upande wa mashariki wa Sierra Estrella, kwenye Mto Gila, chini ya Kaunti ya Pima.

Mnamo Desemba 1849, Benjamin Ignatius Hayes ambaye alikuwa akielekea California kutoka Vijiji vya Pima, aliandika katika jarida la safari zake huko California:

Katika arobaini na tisa kulikuja kichefuchefu, kuhamishwa kutoka Ulaya hadi maeneo kama New York na New Orleans, hadi Missouri au Texas ambako iliua maisha ya watu wengi, kisha kwa miguu kutoka Kusini Magharibi na Kaskazini mwa Mexico hadi California.  [1] Katika miaka iliyofuata watu 200,000 walikufa kwa kipindupindu huko Mexico, kutia ndani wengi katika miji midogo ya Pima na Maricopa kwenye mpaka wa kusini. 
thumb| Obodo Maricopa na Pimas, Mpaghara ndị agha nke New Mexico, mapụtara 1858

### Oge America, site na 1853
Hata baada ya kuhamia Vijiji vya Pima, Yuma na washirika wao walishambulia Maricopa, lakini kwa mara ya mwisho, wakati maadui wao walishindwa mnamo Juni 1, 1857, kwenye Vita vya Pima Butte.  na muungano wa wapiganaji wa Pima-Maricopa.  Maricopa walikimbia kutoka kwa vijiji vilivyoharibiwa katika vita, wakakaa juu ya jamii za Pima na Socatoon, ambazo zilionekana katika idadi ya Waamerika wa kwanza muda mfupi baada ya kuanzishwa.

#### Jọn ọnụ ọgụgụ
Watu wa Pima na baadhi ya ardhi zao zilijumuishwa katika Hifadhi ya Wahindi ya Mto Gila katika 1859. Shirika la India lilianzishwa huko Casa Blanca na Silas St.  John, (wakala wa kituo cha Butterfield Overland Mail katika Kituo cha Casa Blanca), aliteuliwa mnamo Februari 18, 1859, kama wakala maalum kwa Wahindi wa Pima na Maricopa.  Mwakilishi wa St.  John pia alifanya sensa ya vijiji baadaye mwaka huo, wakati kampuni ya India ilikuwa ikisambaza ruzuku kati ya vijiji, ikionyesha Pimas 3,770 na Maricopas 472.  Inafikiriwa kuwa idadi hii sio sahihi, labda kwa sababu ya usambazaji wa mchango, unaoonyesha karibu watu 400 chini ya sensa ya 1858, idadi ya watoto kuwa ndogo na kutaja idadi ya watu wazima.  Sensa hiyo ilirekodi Jiji la Pima kama: Buen Llano, Hormiguero, Hormiguerito, Casa Blanca, Cochinilla, Arenal No.  1, Nambari ya El Cerro.  1, Nambari ya El Cerro.  2, Arizo del Agua, Arenal No.  2. Miji ya Maricopa ni: Sacaton na Huesoparada.  El Cerro No. 1 na No. 2. ilifanya vijiji kumi kwa Pima.  Karibu na Hormiguerito, ni vijiji vidogo zaidi, ambavyo inaonekana ni miji mipya, vinavyoonyesha upanuzi wa mashamba ya biashara na sekta ya Mail na kijeshi mwishoni mwa miaka ya 1850.

N'afọ ahụ, a na-enyochakwa ndoputa ahụ nke mbụ maka Indian Agency, nke AB Gray, n'oge ahụ bụ onye nyocha nke ihe ndị na-egwupụta ihe na Arizona, na onye bụbu onye na-arụ ọrụ na Mexico Boundary Commission. 

#### Ọnụọgụ 1860
Sensa ya 1860 ya Marekani iliorodhesha jamii za Pima na idadi yao kama: Agua Raiz, idadi ya watu 523, Arenal, idadi ya watu 577, Casa Blanca, idadi ya watu 323, Cachanillo, idadi ya watu 504, Cerrito, idadi ya watu 257, Cerro Chiquito , idadi ya watu 232, El Llano.  394, na Hormiguero, idadi ya watu 510. Sehemu iliyobaki ya Maricopa pia ina miji mingine miwili katika eneo moja: Hueso Parado, idadi ya watu 250 na Sacaton, idadi ya watu 144.

#### Mgbe 1860 gasịrị
Kufuatia Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Amerika, mwongozo wa wasafiri kwenda Amerika Magharibi uliochapishwa mnamo 1866 uliripoti kwamba ilikuwa maili 423 kutoka San Diego Barracks hadi Vijiji vya Pimo karibu na barabara za siku hiyo.

## Ntụaka

## Njikọ mpụga

* Fig.3 Ndobe nyocha na mpaghara Pima na Maricopa na obodo nta, 1859 (site na nyocha AB Grey); site na, David H. DeJong, ''Izu Gila: Akụ na ụba Agricultural Agricultural and Water Deprivation, 1848–1921'', University of Arizona Press, 2009, p.&nbsp;55 
Òtù:Ịda ogbenye