Abụ Solomọn

thumb|Abụ nke Abụ (Cantique des Cantiques) nke Gustave Moreau, 1893
**Abụ nke Abụ** (Bible Hebrew:שִׁיר הַשִּׁירִים , Romanized:&nbsp; Chir hašŠīrīm), nke a na-akpọkwa Canticle of Canticles ma ọ bụ **Abụ Solomọn**, bụ uri Bible, otu n'ime megillot ise ("akwụkwọ mpịakọta") na Ketuvim ('ihe odide'), ngalaba ikpeazụ nke Tanakh. N'adịghị ka ọtụtụ akwụkwọ dị na Bible Hibru, ọ naghị elekwasị anya na iwu, ọgbụgba ndụ, ma ọ bụ ofufe Chineke, kama ọ bụ uri na-akpali agụụ mmekọahụ, nke ndị na-ahụ n'anya na-ekwupụta ọchịchọ siri ike, na-agbanwerịta otuto, ma na-akpọ ibe ha ka ha nwee obi ụtọ.[1]

Ndị ọkà mmụta nke oge a na-ekwukarị na ndị na-ahụ n'anya na Song alụghị di,  [2] nke kwekọrọ na ihe dị nso n'oge ochie nke Near East. Ụmụ nwanyị Jerusalem na-eme ka ndị na-ahụ n'anya bụrụ abụ, na-arụ ọrụ dị ka ndị na - ndị na-ege ntị na-ekere òkè na ndị na-agụ ya na-eme ihe na-akpali agụụ mmekọahụ.[5]

Marvin H. Pope kọwara Abụ ahụ dị ka emume ịhụnanya mmekọahụ, nke emume ọmụmụ oge ochie metụtara, nke jikọtara ya na ọnwụ na nnwere onwe, na "ihe atụ nke oriri na ọṅụṅụ".  Onye dere ya, ụbọchị, na mmalite ya ka ejighị n'aka, na ndị ọkà mmụta na-arụrịta ụka maka ịdị n'otu ya, nhazi ya, na mmetụta nwere ike isi na uri ịhụnanya nke Mesopotemia, Ijipt, na Grik.

N'Okpukpe ndị Juu nke oge a, a na-agụ abụ ahụ na Ụbọchị Izu Ike n'oge Ememe Ngabiga, nke na-egosi mmalite nke owuwe ihe ubi na ncheta nke Ọpụpụ si Ijipt.[7] Omenala ndị Juu na-akọwa ya dị ka ihe atụ nke mmekọrịta dị n'etiti Chineke na Izrel. Na Iso Ụzọ Kraịst, a na-ele ya anya dị ka ihe atụ nke Kraịst na nwunye ya, Chọọchị.[7][8]

## Ọdịdị ya
E nwere nkwekọrịta zuru ebe nile na, ọ bụ ezie na akwụkwọ ahụ enweghị atụmatụ, ọ nwere ihe a ga-akpọ usoro, nke njikọ dị n'etiti mmalite na njedebe ya na-egosi.[9] E wezụga nke a, Otú ọ dị, o yiri ka e nwere obere nkwekọrịta: mgbalị ịchọta usoro chiastic enwetabeghị nnabata, na nyocha nke kewara akwụkwọ ahụ n'ime nkeji ejirila ụzọ dị iche iche, na-eweta nkwubi okwu dị iche iche.[10]

Ihe ngosi na-esonụ sitere na Kugler na Hartin's Okwu mmalite nke Baịbụl [11]

* Okwu Mmalite (1:1-6) 
* Mkparịta ụka n'etiti ndị na-ahụ n'anya (1:7-2:7) 
* Nwanyị ahụ chetara nleta nke onye ọ hụrụ n'anya (2:8-17) 
* Nwanyị ahụ na-agwa ụmụ nwanyị nke Zaịọn okwu (3:1-5) 
* Ịhụ ngagharị agbamakwụkwọ eze (3:6-11) 
* Nwoke ahụ kọwara ịma mma nke onye ọ hụrụ n'anya (4:1-5:1) 
* Nwanyị ahụ na-agwa ụmụ nwanyị Jerusalem okwu (5:2-6:4) 
* Nwoke ahụ kọwara onye ọ hụrụ n'anya, onye gara leta ya (6:5-12) 
* Ndị na-ekiri ihe na-emenụ na-akọwa ịma mma nwanyị ahụ (6:13-8:4) 
* Ihe mgbakwunye (8:5-14) 

## Aha ya
Okwu mmeghe ahụ na-akpọ uri ahụ "abụ nke abụ",  ahịrịokwu nke na-agbaso usoro idiomatic a na-ahụkarị na Akwụkwọ Nsọ Hibru iji gosipụta ọnọdụ ihe ahụ dị ka nke kachasị mma na nke kachasị mma nke klas ya (dị ka Holy of Holies). [12][13] A na-akpọkwa ọrụ ahụ "Abụ Solomọn", nke pụtara abụ 'nke', 'site', 'maka', ma ọ bụ '[a raara nye] Solomọn.

## Nchịkọta
Abụ ahụ n'onwe ya na-amalite site na ngosipụta nke nwanyị ahụ maka onye ọ hụrụ n'anya na nkọwa onwe ya nye "ụmụ nwanyị Jerusalem": ọ na-ekwusi ike na ọchịchịrị ya sitere n'anyanwụ, na-eji ya tụnyere "ụlọikwuu Kedar" (ndị na-akwagharị akwagharị) na "ihe mgbochi nke Solomọn". Mkparịta ụka n'etiti ndị na-ahụ n'anya na-esote: nwanyị ahụ rịọrọ nwoke ahụ ka ọ zute; ọ na-azaghachi ya n'olu na-atọ ọchị. Ha abụọ na-asọ mpi n'inye otuto dị mma ("onye m hụrụ n'anya bụ nye m dị ka ụyọkọ okooko osisi lily" data-linkid="590" href="./Henna" id="mwfw" rel="mw:WikiLink" title="Henna">henna n'ubi vaịn nke En Gedi", "Osisi apụl n'etiti osisi nke osisi", "olili n'etiti brambles", ebe àkwà ha na-ekerịta dị ka okpokoro ọhịa). Akụkụ ahụ mechiri na nwanyị ahụ na-agwa ụmụ nwanyị Jerusalem ka ha ghara ịkpali ịhụnanya dị ka nke ya ruo mgbe ọ dị njikere.[15]

Nwanyị ahụ chetara nleta nke onye ọ hụrụ n'anya n'oge opupu ihe ubi. Ọ na-eji ihe oyiyi sitere na ndụ onye ọzụzụ atụrụ, ọ na-ekwukwa banyere onye ọ hụrụ n'anya na "ọ na-azụ atụrụ ya n'etiti lilies".[15]

Nwanyị ahụ na-agwa ụmụ nwanyị Jerusalem okwu ọzọ, na-akọwa ọchụchọ ya siri ike na nke gara nke ọma maka onye ọ hụrụ n'anya n'okporo ámá abalị nke obodo ahụ. Mgbe ọ chọtara ya, ọ kpọọrọ ya n'ime ụlọ ebe a tụụrụ ime ya.[a] Ọ na-ekpughe na nke a bụ nrọ, nke a hụrụ n'elu "àkwà ya n'abalị", ma mechie site n'ịdọ ụmụ nwanyị Jerusalem aka ná ntị ọzọ "ka ha ghara ịkpali ịhụnanya ruo mgbe ọ dị njikere".[15]

Akụkụ na-esote na-akọ ngagharị agbamakwụkwọ eze. A kpọtụrụ Solomọn aha, a na-akpọkwa ụmụ nwanyị Jerusalem ka ha pụta hụ ihe nkiri ahụ.[15]
áká_èkpè|thumb|Ihe osise maka amaokwu mbụ, onye na-eti egwu na-akpọ egwu n'ihu Solomọn (narị afọ nke iri na ise Rothschild Mahzor)
Nwoke ahụ kọwara onye ọ hụrụ n'anya: Anya ya dị ka nduru, ntutu ya dị ka ìgwè ewu, ezé ya dị ka atụrụ a pịrị apị, na ihe ndị ọzọ site na ihu ruo ara. Aha ebe dị iche iche dị oke egwu: olu ya dị ka Ụlọ Elu Devid, ísì ya dị ka ísì Lebanọn. Ọ na-eme ngwa ngwa ịkpọ onye ọ hụrụ n'anya, na-ekwu na ọbụna otu anya na-atọ ya ụtọ. Akụkụ ahụ na-aghọ "abụ ubi", ebe ọ na-akọwa ya dị ka "ogige a kpọchiri akpọchi" (nke a na-ewere na ọ pụtara na ọ dị ọcha). Nwanyị ahụ kpọrọ nwoke ahụ ka ọ banye n'ubi ahụ ma nụ mkpụrụ osisi ahụ. Nwoke ahụ nabatara ọkpụkpọ òkù ahụ, onye nke atọ gwakwara ha ka ha rie nri, ṅụọ, "ma jiri ịhụnanya ṅụbiga mmanya ókè".[15]

Nwanyị ahụ gwara ụmụ nwanyị Jerusalem banyere nrọ ọzọ. Ọ nọ n'ime ụlọ ya mgbe onye ọ hụrụ n'anya kụrụ aka. Ọ na-egbu oge imeghe, mgbe o mere, ọ hapụrụ. Ọ choro n'okporo ámá ọzọ, mana n'oge a ọ chọtaghị ya na ndị nche, bụ ndị nyeere ya aka n'oge gara aga, na-eti ya ihe ugbu a. Ọ rịọrọ ụmụ nwanyị Jerusalem ka ha nyere ya aka ịchọta ya, ma kọwaa ọdịdị ya dị mma. N'ikpeazụ, ọ kwetara na onye ọ hụrụ n'anya nọ n'ogige ya, na-enweghị mmerụ ahụ, ma na-etinye onwe ya n'ebe ọ nọ.[15]

Nwoke ahụ na-akọwa onye ọ hụrụ n'anya; nwanyị ahụ na-ekwu maka nnọkọ ha zutere.  (Akụkụ ikpeazụ edoghị anya ma eleghị anya merụrụ ahụ.) [15]

Ndị mmadụ na-eto ịma mma nwanyị ahụ. Ihe oyiyi ndị ahụ bụ otu ihe ahụ e ji mee ihe n'ebe ndị ọzọ n'abụ ahụ, mana na-eji aha ebe eme ihe n'ụzọ dị egwu, dịka, ọdọ mmiri Hebron, ọnụ ụzọ ámá Bath-rabbim, ụlọ elu Damaskọs, wdg. Nwoke ahụ kwupụtara ebumnuche ya ịnụ ụtọ mkpụrụ nke ubi nwanyị ahụ. Nwanyị ahụ kpọrọ ya ka ọ bịa hụ ya n'ọhịa. Ọ dọrọ ụmụ nwanyị Jerusalem aka na ntị ọzọ megide ịhụnanya na-eteta ruo mgbe ọ dị njikere.

Nwanyị ahụ jiri ịhụnanya tụnyere ọnwụ na Sheol: ịhụnanya bụ ihe na-adịghị agbanwe agbanwe na ekworo dị ka ndị a abụọ, a pụghịkwa iji ike ọ bụla kpochapụ ya. Ọ na-akpọ onye ọ hụrụ n'anya, na-eji asụsụ e ji mee ihe na mbụ: ọ ga-abịa "dị ka gazelle ma ọ bụ nwa mgbada n'elu ugwu nke ihe na-esi ísì ụtọ".[15]

## Ihe ndị mejupụtara ya
Abụ ahụ yiri ka ọ gbanyere mkpọrọgwụ na mmemme, a tụkwara aro njikọ ya na "alụmdi na nwunye dị nsọ" nke Ishtar na Tammuz.[16] Ọ naghị enye onye dere ya ihe ọ bụla ma ọ bụ ụbọchị, ebe, ma ọ bụ ọnọdụ nke ihe mejupụtara ya.[17] Ihe odide ahụ na-ekwu na ọ bụ "Solomon", mana ọbụlagodi na nke a bụ iji mata onye dere ya, a pụghị ịgụ ya dịka nkwupụta nke oge a yiri ya.[18] Ihe akaebe a pụrụ ịdabere na ya maka ụbọchị ya bụ asụsụ ya: Aramaic ji nwayọọ nwayọọ dochie Hibru mgbe njedebe nke ndị Babilọn chụgara na ngwụcha narị afọ nke isii BCE, na ihe akaebe nke okwu, ọdịdị, okwu na nhazi okwu na-egosi n'ụzọ doro anya na ọ bụ oge ikpeazụ, ọtụtụ narị afọ mgbe Eze Solomọn gasịrị onye a na-ekwu na ọ bụ ya. [19] O nwere ihe yiri nke Mesopotamian na Egyptian love poetry site na ọkara mbụ nke 1st puku afọ, yana arụsị ọzụzụ atụrụ nke Theocritus, onye Gris na-ede uri nke dere na ọkara nke mbụ nke narị afọ nke 3 BCE;    n'ihi ihe ịrịba ama ndị a na-emegiderịta onwe ha, ịkọ nkọ sitere na narị afọ nke 10 ruo nke 2 BCE,  na asụsụ na-akwado ụbọchị gburugburu narị afọ nke 3.[20][5][21][17][22] Ndị ọkà mmụta ndị ọzọ na-enwe obi abụọ banyere echiche ahụ na asụsụ ahụ chọrọ ụbọchị a chụpụrụ n'ala ọzọ.

Arụmụka na-aga n'ihu banyere ịdị n'otu ma ọ bụ nkewa nke akwụkwọ ahụ. Ndị na-ahụ ya dị ka akụkọ ma ọ bụ nchịkọta na-ezo aka na mgbanwe mberede nke ihe nkiri, ọkà okwu, isiokwu na ọnọdụ, na enweghị usoro doro anya ma ọ bụ akụkọ. Ndị na-ewere ya dị ka otu uri na-egosi na ọ nweghị ihe ịrịba ama dị n'ime nke mmalite, ma na-ele ugboro ugboro na myirịta n'etiti akụkụ ya anya dị ka ihe akaebe nke ịdị n'otu. Ụfọdụ na-azọrọ na ha na-achọta ihe osise mara mma nke na-eme ka ọ dị n'okpuru ya, mana enweghị nkwekọrịta n'etiti ha banyere ihe nke a nwere ike ịbụ. Ya mere, ajụjụ ahụ ka na-edozighị.[24]

## Ụdị
Nkwekọrịta dị n'etiti ndị ọkà mmụta Bible nke oge a bụ na Abụ nke Abụ bụ uri na-akpali agụụ mmekọahụ, ọ bụghị ihe atụ zuru oke.   

Na nkọwa ya maka Anchor Bible Series, Marvin H. Pope hotara ndị ọkà mmụta kwenyere na Abụ ahụ kọwara liturgy nke ofufe ọmụmụ, gbanyere mkpọrọgwụ na ofufe ọmụmụ nke ọdịbendị oge ochie nke Near Eastern nke Mesopotemia na Kenan, yana ememe alụmdi na nwunye ha dị nsọ na ememe olili ozu.

J. Cheryl Exum dere, sị: "Ọchịchọ na-akpali agụụ mmekọahụ nke ndị na-eme ya, n'ebe niile doro anya na Abụ ahụ, na-eduga m, na nkwubi okwu, na onyinye pụrụ iche nke Abụ ahụ na echiche nke ịhụnanya na Bible: ọhụụ ịhụnanya ya nke ịhụnanya".

Ọkọ akụkọ ihe mere eme na onye rabaị Shaye J. D. Cohen chịkọtara:  

Abụ abụ bụ nchịkọta uri ịhụnanya nke ya na ya bụrụ mgbe Sọlọmọn dere onye dere ya n’amaokwu mbụ ya na ndị omenala ọdịnala, (agụmakwụkwọ Bible ọgbara ọhụrụ) rụrụ ụka.Na ọ bụ ezie na akwụkwọ ahụ nwere ike inwe ihe odide oge ochie, ọ dịghị ihe àmà ọ bụla na-egosi na Solomọn dere ya.  

Gịnị bụ nchịkọta uri na-akpali agụụ mmekọahụ na-eme na Bible Hibru? N’ezie, ụfọdụ ndị rabaị oge ochie ahụ́ erughị ala banyere ntinye akwụkwọ ahụ na Canon. 

Ọtụtụ ndị ọkà mmụta ekwuola na, n'akụkụ ọnọdụ ya dị ka uri ịhụnanya, Abụ nke Abụ na-enwekwa ọtụtụ ihe na Akwụkwọ amamihe.[31] Dịka ọmụmaatụ, Jennifer L. Andruska na-ekwu na Abụ ahụ na-eji ọtụtụ mgbakọ edemede nke akwụkwọ nkuzi a na ọ na-ejikọta akụkụ nke abụ ịhụnanya oge ochie nke Near Eastern na ụdị amamihe iji mepụta akwụkwọ amamihe banyere ịhụnanya ịhụnanya, na-agwa ndị na-agụ akwụkwọ ịchụso ihe ọ kọwara dị ka otu ụdị mmekọrịta 'ịhụnanya amamihe', nke ndị hụrụ uri ahụ n'anya. [32] N'otu aka ahụ, Katharine J. Dell na-ekwu ọtụtụ ihe amamihe dị na Abụ ahụ dịka ihe yiri n'etiti ndị na-ahụ n'anya na ndụmọdụ na omume nke Amamihe nwanyị na Nwanyi Amamihe, n'etiti Ndị ọzọ. 

## Nkọwa na nkọwa
thumb|Peeji nke nkọwa Rashi banyere megillot, National Library of Israel
NA nabatara Abụ ahụ n'ime akwụkwọ nsọ ndị Juu ma ghọta ya dị ka "ihe atụ maka ịhụnanya dị n'etiti Chineke na Izrel", echiche "na-achịkwa otu puku afọ na karịa". Otú ọ dị, dị ka ụkọchukwu Katọlik Fr. Andrew Greeley, Song of Songs bụ "abụ ịhụnanya ụwa, nchịkọta abụ ịhụnanya gbakọtara gburugburu otu isiokwu" na agụmakwụkwọ "gafere nkọwa ihe atụ". Ọ bụ ezie na "e nwere omenala na a na-ewere ọbụna akwụkwọ a dị ka nke a ga-ewepu", dịka e kwuru na Aboth d'Rabbi Nathan A1, ọrụ 700-900 OA, ọ bụghị naanị na a gụnyere Abụ nke Abụ kamakwa a na-ele ya anya dị ka "nke bara uru". Solomon Freehof, onye Juu Reformed, na-ekwu na mmadụ ga-eche "ọ bụrụ na akwụkwọ ahụ dị oke njọ ... n'adịghị ka akwụkwọ ndị ọzọ niile nke ọdịnala Bible ... gịnị mere ịnakwere ya ma ọlị?" 

A na-ejikọta canonicity na nkwupụta ya na Solomọn, ma dabere na ọgụgụ ihe atụ ebe a na-ewere isiokwu ahụ ka ọ bụghị ọchịchọ mmekọahụ kama ịhụnanya Chineke maka Israel.  [38] Dịka ọmụmaatụ, onye a ma ama na narị afọ mbụ na nke abụọ bụ Rabbi Akiva machibidoro iji Abụ nke Abụ mee ihe n'ememe ndị a ma ama. A kọrọ na o kwuru, "Onye na-abụ abụ nke abụ n'ụlọ oriri na ọṅụṅụ mmanya, na-emeso ya dị ka a ga-asị na ọ bụ abụ rụrụ arụ, na-ahapụ òkè ya n'ụwa na-abịa".[40] Otú ọ dị, Rabbi Akiva bụ onye a ma ama na-agbachitere ịdị mma nke Abụ nke Abụ, a kọrọ na mgbe ajụjụ ahụ bilitere ma a ga-ewere ya dị ka ọrụ na-emebi emebi, "Chineke machibidoro! [...] N'ihi na ebighi ebi niile n'ozuzu ya erughị eru dị ka ụbọchị e nyere Abụ nke Abụ na Israel, n'ihi na Ihe odide niile dị nsọ, mana Abụ nke Abụ bụ Nsọ nke Eziokwu. "[41]&nbsp;

,Ndị ọkà mmụta ndị rabaị ndị ọzọ jiri nkọwa ihe atụ kọwaa ihe Abụ nke Abụ pụtara bụ Tobiah ben Eliezer, onye dere *Lekach Tov*,  na Zechariah ha-Rofé, onye dere *Midrash ha-Hefez*.  Onye rabaị French Rashi ekwenyeghị na Abụ nke Abụ bụ uri na-akpali agụụ mmekọahụ.[44]

Abụ nke Abụ bụ otu n'ime ihe odide Bible doro anya maka Kabbalah, nke nyere nkọwa dị omimi na Bible Hibru niile. N'ịgbaso mgbasa nke Zohar na narị afọ nke iri na atọ, ihe omimi ndị Juu weere ihe na-akpali agụụ mmekọahụ nke anthropomorphic, na Song of Songs bụ ihe atụ nke a. Na Zoharic Kabbalah, a na-anọchite anya Chineke site na usoro nke mkpụrụ ndụ iri, nke ọ bụla na-anọchi anya àgwà dị iche iche nke Chineke, nke gụnyere nwoke na nwanyị. A na-ejikọta Shechina (ọnụnọ nke Chineke) na Sephira nwanyị Malchut, arịa nke Eze. Nke a na-anọchi anya ndị Juu, na n'ahụ, ọdịdị nwanyị, nke a na-ejikọta ya na nwany na Egwu egwu . A na-ejikọta onye ọ hụrụ n'anya na nwoke Sephira Tiferet, "Onye Nsọ a gọziri agọzi", ụkpụrụ dị mkpa na mmetụta dị mma nke Chineke. N'ime ahụ, nke a na-anọchite anya ahụ nwoke, na-ejikọta site na sephira Yesod nke akara nwoke nke akụkụ ọgbụgba ndụ nke ịmụ nwa.

⁰Site n'omume ọma na Ememe ndị Juu, ndị Juu na-eweghachi nkwekọrịta eluigwe na ala n'ime ala nsọ, na-agwọ ndị Shechina na ịdị elu nke Chineke, na-ekpughe ịdị n'otu dị mkpa nke Chineke. A na-eme ka elu ụwa a dị elu site n'elu na Ụbọchị Izu Ike, ihe ngosi nke ebumnuche mgbapụta nke Okike. N'ụzọ dị otú a, ederede ahụ ghọrọ nkọwa, dabere na akụkụ, nke okike nke ụwa, ịgafe nke *Shabbat*, ọgbụgba ndụ ya na Israel, na ọbịbịa nke oge Mesaịa. "Lecha Dodi", abụ liturgical nke narị afọ nke iri na isii nke nwere ihe nnọchianya Kabbalistic siri ike, nwere ọtụtụ akụkụ, gụnyere okwu mmalite ya abụọ, nke e si na Egwu egwu weta kpọmkwem.

N'okpukpe ndị Juu nke oge a, a na-agụ amaokwu ụfọdụ sitere na Abụ ahụ na Shabbat Eve ma ọ bụ na Ista, nke na-egosi mmalite nke owuwe ihe ubi ọka yana ncheta Ọpụpụ si Ijipt, iji gosipụta ịhụnanya dị n'etiti ndị Juu na Chineke ha. Omenala ndị Juu na-agụ ya dị ka ihe atụ nke mmekọrịta dị n'etiti Chineke na Izrel.[7] A na-agụ abụ abụ niile n'asụsụ Hibru mbụ ya n'ụlọ nzukọ n'oge ụbọchị ndị dị n'etiti ememe Ngabiga. A na-agụkarị ya site na akwụkwọ mpịakọta yiri Akwụkwọ mpịakọta Torah. Ụfọdụ na-agụkwa ya n'ozuzu ya na njedebe nke Seder nke Ememe Ngabiga ma na-ebipụtakarị ya n'ọtụtụ Hagadah. Ụfọdụ ndị Juu nwere omenala ịgụghachi akwụkwọ ahụ dum tupu mmalite nke Ụbọchị Izu Ike ndị Juu.

### Iso Ụzọ Kraịst
thumb|Shulamite nke Albert Joseph Moore dere (1864)
Isiokwu nkịtị nke Abụ nke Abụ bụ ịhụnanya na agụụ mmekọahụ n'etiti nwoke na nwanyị, ọ nweghịkwa ihe (ma ọ bụ ihe ọ bụla) ikwu banyere mmekọrịta Chineke na nwoke; iji chọta ihe dị otú ahụ ọ dị mkpa ịlaghachi n'ihe atụ, na-emeso ịhụnanya nke Abụ ahụ na-eme dị ka ihe atụ maka ịhụnanya dị n'etiti Chineke na Chọọchị. [8] Nkọwa nke Chọọchị Ndị Kraịst nke Abụ ahụ dị ka ihe akaebe nke ịhụnanya Chineke nwere maka ndị ya, ma n'ozuzu ma n'otu n'otu, malitere na Origen. Saint Gregory nke Nyssa dere iri na ise Homilies na egwu egwu , nke a na-ewere dị ka ihe kachasị elu nke Nkọwa Bible ya. N'ime ha, ọ na-eji nwanyị ahụ a na-alụ ọhụrụ tụnyere mkpụrụ obi na nwoke ahụ a na'adịghị ahụ anya tụnyere Chineke: mkpụrụ obi ahụ na-adịghị agwụ agwụ na-agbadata n'ihu na-agwụ agwụ ma na-anọgide na-enwe nkụda mmụọ na ndụ a n'ihi enweghị ike inweta Njikọ obi ụtọ na onye ọ hụrụ n'anya, ọhụụ nke na-adọrọ mmasị ma nwee ike inweta ya n'ụzọ zuru ezu na zuru oke naanị na ndụ mgbe ọnwụ gasịrị. N'otu aka ahụ, na-agbaso nkọwa ihe atụ nke Ambrose nke Milan, Saint Augustine nke Hippo kwuru na Abụ nke Abụ na-anọchite anya agbamakwụkwọ dị n'etiti Jizọs Kraịst na Chọọchị Katọlik, dị ọcha na nwa agbọghọ na-amaghị nwoke, n'ime ọnọdụ ịta ahụhụ. Otú ọ dị, na-emegide echiche a na-ahụkarị, Theodore nke Mopsuestia, nke Ụlọ Akwụkwọ Antiọk metụtara, kọwara Abụ nke Abụ n'ụzọ nkịtị, na-aghọta ya dị ka uri na-akpali agụụ mmekọahụ nke Solomọn dere nye nwa nwanyị Fero. Mana, ebe ọ bụ na echiche ihe atụ ahụ bụ ihe a ma ama, a katọrọ nkọwa ya na Kansụl nke Abụọ nke Constantinople. N'ihi ya, ihe odide ya n'akwụkwọ a furu efu, ọ bụkwa naanị ọnọdụ ya ka a maara, nke ga-emesị (site na narị afọ nke 18 gaa n'ihu) bụrụ ihe a ma ama n'etiti ndị ọkà mmụta Bible.  

Kemgbe ọtụtụ narị afọ, nkwenye nke nkọwa gbanwere, nke mbụ ịgụ Abụ ahụ dị ka ngosipụta nke ịhụnanya dị n'etiti Kraịst na Chọọchị, narị afọ nke iri na otu na-agbakwunye ihe omume ọma, na nghọta nke narị afọ nke abụọ nke Nwunye ahụ dị ka Nwa Agbọghọ Na-amaghị Nwoke Mary, na ọgụgụ ọhụrụ ọ bụla na-amịkọrọ kama iji dochie ndị mbụ, nke mere na nkọwa ahụ bịara dị mgbagwoju anya.[52] A naghị ahụ isiokwu nkà mmụta okpukpe ndị a n'ụzọ doro anya na uri ahụ, mana ha sitere na ọgụgụ nkà mmụta okpukpe. Ka o sina dị, ihe dị ịrịba ama banyere usoro a bụ ụzọ o si eduga na nkwubi okwu ndị a na-adịghị ahụ n'akwụkwọ nkà mmụta okpukpe nke Bible.[53] Akwụkwọ ndị ahụ na-ekpughe enweghị nkwekọ na mmekọrịta dị n'etiti Chineke na mmadụ, site na obere ruo nnukwu; mana ịgụ Abụ dị ka ihe atụ nkà mmụta okpukpe na-emepụta nsonaazụ dị iche, nke ndị mmekọ abụọ ahụ hà nhata, ejikọta na mmekọrịta.[53]

N'oge a, uri ahụ dọtara uche ndị nkatọ Bible nke ụmụ nwanyị, na ntọala Phyllis Trible "Depatriarchalizing in Biblical Interpretation" na-emeso ya dị ka ederede kwesịrị nṅomi, na onye ibe nwanyị na usoro Bible nke Athalya Brenner na Carole Fontaine dezigharịrị na-etinye mpịakọta abụọ na ya.[54][55]

Chọọchị Jizọs Kraịst nke Ndị Nsọ nke Ụbọchị Ikpeazụ jụrụ Abụ Solomọn kpọmkwem dị ka akụkụ Akwụkwọ Nsọ sitere n'ike mmụọ nsọ.

### Alakụba
Ọtụtụ ndị nkwado okwukwe nke Islam na-ekwu na okwu mahmaddim N'abụ abụ 5:16 kwuru banyere Muhammad. Ọ bụ ezie na ọtụtụ ndị nsụgharị ga-asụgharị  mbụ nke amaokwu ahụ n'okwu ndị dị ka "ọnụ ya kachasị ụtọ, ọ  (*mahamaddim*)." N'akwụkwọ ya Demystifying Islam, onye nkwado okwukwe ndị Alakụba bụ Harris Zafar na-ekwu na okwu ikpeazụ (Hibru: מַחֲּמַדִּים 化‬,   Hebrew, lit. 'n'), na ọtụtụ nsonaazụ "- Muhammad" (nke a na-eji eme ihe mgbe ụfọdụ iji gosi ike nke a, ya, ya, a na adje nke a na adịrị ya na adịrị nke a na-aghọta ya na adịlọkarị "Mohest" (M) "m) [44][b] Otú ọ dị, ụfọdụ ndị nkwado okwukwe nke Ndị Kraịst, agbaghawo nkwupụta a.   

## Ntọala egwu
Ihe ndị si n'akwụkwọ ahụ emeela ka ndị na-ede egwú dee egwú na egwú, gụnyere:

* , a setting of "Song of Songs" 6:10 in  (1618) by Francesca Caccin
*  (1629) Site naSite na Heinrich Schütz
* *A'l Mishkavi Baleylot* for soprano Na  harp (1992)  Na  *Spring Calls* for soprano and ensemble (2006)  Site na  Lior Navok
* Alex Weiser's Mgbe *Shir Hashirim* (2017)Na-adọta mkpali ya site na ederede na cantillation nke abụ nke abụ.
* Andrew Rose Gregory  Nke The Gregory Brothers weputara album egwu egwu, nke nwere okwu na egwu dabere na ederede Akwụkwọ Nsọ, nke nwere agba Red Band na 2011.
* Ndị otu German popol vuh kpọrọ album ha 1975 Das Hohelied salomos ka ederede a gachara.
* Anụmanụ dị ka onye ndu 2009 nke onwe-tilled album gụnyere egwu akpọrọ "abụ Solomon ".
* Asma Asmaton Site na 1986 album *Rapsodies* Site na Vangelis Na  Irene Papas.
*  N'ime album *Magnus Eroticus* () Site na Manos Hadjidakis.
*  Maka  solo viola (1976)  Site na Tristan Murail
*  Site na Giovanni Pierluigi da Palestrina:29 ise - akụkụ otu cappella na olu nke anọ nke motets . (1584)
* David Lang's "Just (After Song of Songs)"  *Emere ya na 2014 Trio mediaeval na Garth knox saltarello Trio.A na-egosipụta akụkụ ahụ na fim ahụ Youth*  Site naPaolo Sorrentino.
* Dieterich Buxtehude's  (1680)
* Eliza Gilkysonọnụ ụlọ nkwari akụ Gideon Bible, dị ka akọwara na mmalite ya na abụ ahụ. .
* Flos Campi by Ralph Vaughan Williams, otu ụlọ maka solo viola obere chorus na obere egwu egwu (1925), mmegharị nke ọ bụla nke otu amaokwu si n'akwụkwọ ahụ na-eduzi. 
* J. S. Bach's , Ọ bụ ezie na Mainly dabeere na ilu nke iri na-amaghị nwoke na-ejikwa okwu na ihe oyiyi si  "Abụ nke abụ ".
* John Zorn's "Shir Ha-Shirim" Ebutere na  February 2008. Mpempe akwụkwọ a sitere na "abụ nke egwu" na id mere site na amplifier quintet nke ụmụ nwanyị na-agụ egwú nwere ndị nwanyị na ndị nwoke na-akọ akụkọ.  "Abụ nke Solomon". Ihe omume na Guggenheim museum na Nọvemba 2008 gosipụtara choreography maka ndị na-agba egwu jikọtara ọnụ sitere na Khmer Arts Gbakọta site na  Sophiline Cheam Shapiro. N'afọ 2013, ụdị ọhụrụ na-egosi ndị na-abụ abụ ise na-enweghị ndị na-akọ akụkọ abụọ ahụ Ebube na NYC na Alice Tully Hall na na Jerusalem egwu egwu ememme na ewepụtara na album*Shir Hashirim*.
* Kate Bush's "Abụ Sọlọmọn si na album ya *The Red Shoes* (1993) Na-agụnye egwu ndị na-ehota na nrụtụ aka n'abụ nke egwu .
*  (1952) Site na Jean-Yves Daniel-Lesur
* Lyudov Streicher (1888–1958) Haziri ntọala egwu maka egwu egwu .
* *Nightstone* (1979) Maka olu na piano Site na  Arnold Rosner
* Rami Bar-Niv's Uri Tsafon (*Song of Songs 4, 16: Awake, North Wind*) (1972)
* Abụ nke Solomon (1989) nke Steve kilbey dere
* .Isiokwu nke abụ m kpọrọ Heaven asị nke ndị bi, bụ́ nke e nọ na album 1998 ha sitere na Bible Album wormwood  
* Egwu nke Stephen Duffy '1985 song' kiss me 'wad dabere na ntụnyere mmanya ịhụ n'anya na abụ nke abụ.
* Egwu mmeghe 'Glass' off of Bat for lashes's 2009Album Anyanwụ abụọ na-amalite site na ahịrị sitere na egwu egwu   
* Abụ nke Solomon 2017 agbamakwụkwọ agbamakwụkwọ oge ochie maka ndị egwu egwu, akụkụ na olu abụọ nke Chris m Allport.
* 

## N'omenala a ma ama

### Ihe osiseYes
thumb|Egon Tschirch:  (ihe osise 1923)

* Catherine L. Morris ' 2009 mkpokọta Egwu egwu :  Abụ ịhụnanya Illustrated Egosiputara  gosipụtara usoro ihe osise na-ahụ akwụkwọ ahụ anya. 
* Egon Tschirch's (de) Abụ Sọlọmọn , a 1923 onye nkwuputa okwu iri na itoolu usoro, e chọtara ya na 2015.
* Marc Chagall's  Abụ nke abụ , ihe osise ise e sere n'etiti 1957 na 1966, dị na Marc Chagill Museum na Nice.

### Ihe nkiri na ihe nkiri

* Egwuregwu S. Ansky nke 1916 The *Dybbuk* nwere ịgụgharị nke "Abụ nke abụ " nke nna Khanan dere mgbe ọ bụ nwata nwoke yeshiva. Nke a na-aghọ isi ihe dị n'egwuregwu ahụ n'ihi na ọ na-enye ohere ka ndị na-ahụ n'anya abụọ ahụ mata nkwa alụmdi na nwunye nke ndị nna ha mere dị ka ụmụ klas tupu ha apụọ.
* Egwuregwu Lillian Hellman nke 1939 The Little Foxes (na ihe nkiri nke 1941) nwetara aha ya site na Song 2:15: "Were anyị nkịta ọhịa, obere nkịta ọhịa ahụ, nke na-emebi osisi vaịn: n'ihi na osisi vaịn anyị nwere mkpụrụ vaịn dị nro".
* Na Carl Theodor Dreyer's Day of Wrath, ihe nkiri 1943 banyere mmegide mmekọahụ n'ezinụlọ Protestant puritan, nwa nwanyị Anne gụrụ amaokwu ole na ole mbụ nke "" isi nke 2, mana n'oge na-adịghị anya mgbe nna ya machibidoro ya ịga n'ihu. Amaokwu nke isi ahụ na-akọwa njem ịhụnanya na ọchịchọ nke Anne.
* Na The Woman in the Window (1944), onye Edward G. Robinson na-eme na-agụ "The Song of Songs" tupu ya na Joan Bennett nwee mmekọrịta ịhụnanya.
* Ọtụtụ ọrụ ewerela aha ha site na ahịrịokwu "olu mbe", nke a chọtara na 2:10-13.
* Ihe nkiri Malayalam nke 1986 *Namukku Parkkan Munthirithoppukal* na-eji ọtụtụ amaokwu sitere na "Abụ nke Abụ" nke mejupụtara otu n'ime isi ihe ya.
* Ihe nkiri 2014 Nke Abụ dabeere na " Abụ nke abụ. 

### Akwụkwọ akụkọ

* Rose nke Sharon (otu aha dị na Abụ) bụ onye isi na akwụkwọ akụkọ John Steinbeck nke 1939 The Grapes of Wrath .
* N'akwụkwọ akụkọ Elizabeth Smart dere n'afọ 1945 nke abụ uri By Grand Central Station I Sat Down and Wept, onye na-eme ihe nkiri na-ekwu ọtụtụ ahịrị nke abụ ahụ mgbe ọ na-Ajụjụ ndị uwe ojii ajụjụ banyere mmekọrịta ya na enyi ya, onye na'ede uri George Barker.
* Ọrụ nka Leon Garfield nke 1976 The Pleasure Garden ji ịgụ isi atọ mbụ nke Abụ ahụ mechie.
* A kpọtụrụ abụ ahụ aha ugboro ugboro na Sholem Aleichem's Jewish Ụmụaka 
* Akwụkwọ akụkọ Toni Morrison dere n'afọ 1977 bụ Song of Solomon .

## Hụkwa

* Akwụkwọ Mpịakọta Osimiri Nwụrụ Anwụ 4Q108" id="mwAwM" rel="mw:WikiLink" title="4Q106">4Q106, 4Q107, 6Q6, iberibe gụnyere akụkụ nke "Abụ nke Abụ".
* *Hortus mechiri*
* Ụlọ elu ọdụ́

## Ihe edeturu

## Edensibia

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Njikọ mpụga
Abụ nke abụ 

* The original Hebrew version, vowelized, with side-by-side English translation  by Mamre Institute (Mechon Mamre)
* Full English text
* ''Song of Songs'' at Bible Gateway (various translations)
* 
Akwụkwọ nke Akwụkwọ Nsọ Egwu egwu bụ nchịkọta uri ịhụnanya ọ na-abụ ya na ya nye ya.  Ebe e nyere Solomọn onye odee n’amaokwu nke mbụ ya nakwa site n’aka ndị omenala ọdịnala, (ọkà mmụta Bible ọgbara ọhụrụ) na-arụ ụka na ọ bụ ezie na akwụkwọ ahụ nwere ike inwe ihe odide oge ochie, ọ dịghị ihe àmà ọ bụla na-egosi na Solomọn dere ya.

Gịnị bụ nchịkọta nkwa agụụ mmekọahụ na-eme na Akwụkwọ Nsọ Hibru?n'ezie, ụfọdụ Obi adịghị ndị rabaị oge ochie iwe banyere ntinye akwụkwọ ahụ na CanoAkwụkwọ ndị dị na Baịbụl Solomon 

ikike