Okpukpe Godian

Godianism (nke a na-akpọkwa Chiism) bụ òtù okpukpe ụmụ amaala tọrọ ntọala na 1948 ma ọ bụ 1949 na Nigeria ma bụrụ nke a na-akpọbu National Church of Nigeria. Ọ na-akwalite mkpali ọgụgụ isi nke ndị Africa na okpukpe ọdịnala Africa, ọkachasị okpukpe Igbo, dịka okpukperechi ụwa. Òtù Na-ahụ Maka Okpukpe Omenala nke Africa (OTRA) bụ mkpakọrịta Pan-African nke jikọtara ya na mmegharị ahụ.[1][2] "A maara ya maka ịkwalite udo ụwa. "

## Akụkọ ihe mere eme
Onye malitere na onye nkuzi ime mmụọ kachasị elu (Chief) nke Chukwu bụ Ahanyi, Kalu Ọnu Kama Onyioha. O kwuru na ebumnobi ya bụ imezi echiche na okpukpe ọdịnala Africa bụ “ndị ọgọ mmụọ.  

Okpukpe ahụ agbasaala n'akụkụ ndị ọzọ nke West Africa, ọkachasị Ghana. Vincent Kwabena Damuah, onye bụbu onye ụkọchukwu Katọlik, na onye bụbu otu Provisional National Defence Council of Ghana mgbe Jerry Rawlings wepụrụ ọchịchị n'afọ 1982, dere akwụkwọ nta akpọrọ Miracle at the shrine: Religious and Revolutionary miracle in Ghana, n'okpuru aha Osofo Okomfo Damuah, iji nyere aka gbasaa okwukwe ọhụrụ na Ghana.

Kemgbe e bidoro ya na Naijiria n'oge ọgụ maka nnwere onwe site na Great Britain, Godianism agbanweela site na mmegharị nke e guzobere na ebumnuche ndọrọ ndọrọ ọchịchị gaa na mmegharị nwere ọdịbendị na nkà ihe ọmụma siri ike.

## Ụkpụrụ Ndị Dị na ya
Okpukpe ahụ kwenyere na Chineke bụ onye okike nke eluigwe na ala. Ndị Igbo nke Ọwụwa Anyanwụ Naịjirịa kwenyere na Asụsụ Igbo bụ otu n'ime asụsụ Chineke ji soro ndị mmadụ kwurịta okwu, gụnyere n'akwụkwọ okwukwe, nke a na-akpọ *Nkomii*. A na-ekwu na okwukwe ndị dị mkpa nke Abraham, gụnyere Okpukpe ndị Juu, Iso Ụzọ Kraịst, na Islam, sitere na ozizi mbụ dị n'akwụkwọ a.

Ebumnuche nke Godianism bụ ime ka onye ahụ dị ọhụrụ n'ụzọ ime mmụọ iji mee ka ha dịrị ndụ n'ụzọ kwekọrọ na ụmụ mmadụ ndị ọzọ. Ndị na-akwado Godianism kwenyere na mmegharị ahụ ga-enyere ndị Afrịka aka ime ka onwe ha dị ọhụrụ n'ịdị n'otu na ịdị n'otu. Ọ na-ekwusa ozi nke ịdị n'otu zuru ụwa ọnụ na nkà ihe ọmụma ya bụ "biri ka'm biri" ("na-ebi ma hapụ ndụ"). Godianism bu n'obi ibu ụzọ weta nkwekọrịta a dị mkpa nye ndị Afrịka ma mesịa gaa n'ụwa.

### Nkwenkwe na ọdịdị
Mmetụta anụ ahụ nke mmadụ abụghị naanị ihe akaebe nke ọdịdị nke obi onye ahụ kamakwa ọ na-enye ha mmasị mbụ maka nnabata n'ime mmekọrịta dị mma na ndị ọzọ na ọha mmadụ. Ọ bụ isi ihe na ịma mma nke Godianism na ndị Godian niile ga-abụrịrị mgbe niile ka ha dị ọcha. A ga-asa ákwà nke ọma ma dị ọcha, a ga-ebipụ ntutu isi nke ọma, a ga na-akpụkwa afụ ọnụ. Godian ga-edebe ịdị ọcha kwesịrị ekwesị na ịdị ọcha na-enweghị ntụpọ maka gburugburu ya. Nwanyị Godian ga-enwerịrị ntutu isi ya nke ọma ma ọ bụ setịpụ ya. Ekwenyere na ọ ga-emebi ebumnuche nke Godianism iji kwalite mmekọrịta dị n'etiti ụmụ nwoke ma ọ bụrụ na ndị Godian nwere ọdịdị ruru unyi.

Na mgbalị nke Godianism iji kwalite nkwekọrịta n'etiti ihe a kpọrọ mmadụ, onye Chiist ọ bụla (Godian) na-agba onye agbata obi ha ume ịnakwere ịdị ọcha nke onwe ha na izere omume ndị dị ka ise siga na ịṅụbiga mmanya ókè.

## Nkwenkwe Chiist (Godian)
Mmụọ, nkà ihe ọmụma, na ebumnuche nke Godianism niile na-agbakọta n'ime nkwenkwe ndị a nke okpukpe Godian:

# Ekwenyere m na Chineke Pụrụ Ime Ihe Niile, Onye Okike nke Eluigwe na Ụwa, dị ka isi iyi nke mmụọ, ike, na dị ka onye nchebe m.
# Ekwenyere m na ụmụnne nwoke zuru ụwa ọnụ n'okpuru nna nke otu Chineke; hụ onye agbata obi gị n'anya dị ka ị hụrụ onwe gị n'ahụ; meere ndị ọzọ dị ka ị chọrọ ka ndị ọzọ meere gị; ị gaghị egbu; ị gaghị ezu ohi; ị gaghị akwụ akwụna; ị gaghị agba ụgha; na nkwanye ùgwù na nrubeisi nye ndị okenye, iwu ziri ezi, na ikpe ziri ezi.
# Ekwenyere m na mmadụ ọ bụla, n'amaghị ama ma ọ bụ n'amagwa, na-ele ihe dị n'elu ya anya dị ka isi iyi nke mkpali ya na "ihe" bụ Chineke Pụrụ Ime Ihe Niile.
# Ekwenyere m na Chineke Pụrụ Ime Ihe Niile mere ụwa paradaịs nke obi ụtọ maka ihe a kpọrọ mmadụ, mana nwoke ahụ emeela ụwa hel maka onwe ya site na ọtụtụ esemokwu ya na onye ibe ya maka usoro ofufe Chineke.
# Ekwenyere m na Alaeze Eluigwe n'ụwa ga-abịa mgbe mmadụ na-amụta ịghara ịlụ ọgụ na onye ibe ya n'ihi ọdịiche dị n'ụzọ ofufe Chineke.
# Ekwenyere m na echiche okpukpe sitere n'ike mmụọ nsọ nke ọchịchọ mmadụ inye ekele nye Chineke maka ịdị mma ya nye ihe a kpọrọ mmadụ.
# Ekwenyere m na mmadụ ọ bụla nwere ụzọ nke ya, nke a haziri ahazi ma ọ bụ nke a na-ahazighị ahazi, nke a na'usoro ma ọ bụ na-ahapụghị ahazi, iji gosipụta ekele dị mkpa nye Chineke, nakwa na n'eziokwu a, mmadụ ọ bụla na-emezu ebumnuche nke okpukpe ma ọ bụ ofufe Chineke.
# Ekwenyere m na ọ nweghị ezi uche na-arụrịta ụka na onye ibe m maka ozizi okpukpe ya, nkwenye, ma ọ bụ usoro ofufe Chineke nke dị iche na ụzọ m si emezu ebumnuche nke ikele Onye Pụrụ Ime Ihe Niile.
# Ekwenyere m na ịtọ ntọala njikọ nke mmadụ na mmadụ, mba nwere mba, n'ihi okpukpe na okwukwe, bụ nzuzu.
# Ekwenyere m na mmadụ ọ bụla kwesịrị inwe ikike ife Chineke ofufe n'ụzọ ọ ghọtara nke ọma, na-enweghị obi ilu.
# Ekwenyere m na mgbalị ọ bụla ịmanye mmadụ n'onwe ya ma ọ bụ n'ụzọ na-apụtaghị ìhè ịnakwere okwukwe ọ bụla, ozizi okpukpe, ma ọ bụ usoro nke ofufe Chineke na-eme ka mmekọrịta mmadụ na ibe ya.
# Ekwenyere m na òtù okpukpe a haziri ahazi dị ka a maara ha n'ụwa taa, ọ bụ ezie na ụkpụrụ ndị bụ isi na-eme ka ebumnuche ha dị mma, site na nke ọ bụla n'ụzọ ya na-achọ ka mmadụ niile nabata ozizi ya, kpaliri asọmpi na-adịghị mma na ekworo n'etiti onwe ha ma mee ka ụwa banye n'ebe mgbaba nke òtù okpukpe na-alụ ọgụ.
# Ekwenyere m na ọ bụrụ na ọbụbụenyi zuru ụwa ọnụ nke nwoke na nwanyị n'okpuru nne na nna nke ChinEke ga-abụ ihe dị adị, ọ bụrụ na Alaeze nke Chineke ga-abịa, àgwà ọdịnala ndị Afrịka nke ibi ndụ ma hapụ ka ha bie ndụ n'ihe niile gbasara okpukpe bụ ihe dị mkpa.
# Ekwenyere m na ido mmadụ chi emeela ka e nwee ọtụtụ òtù okpukpe na-asọ mpi ma na-ese okwu, nke ọ bụla na-anwa ime ka onye ọ bụla nabata ma na-edo onye ọ bụla chi dị ka naanị nwa, onye amụma dị nsọ, na naanị onye na-ajụ ase nke a ga-esi kpọọ ebere na ngọzi Chineke.
# Ekwenyere m na omume nke ido mmadụ chi ga-anọgide na-abụ isi iyi nke enweghị nkwekọrịta n'ihe gbasara ofufe Chineke ọ gwụla ma a kwụsịrị ya.
# Ekwenyere m na imebi onye ọ bụla a mụrụ site na nwanyị, mmadụ, ma ọ bụ ịnabata ma doo onye ọ bụla e mere ka ọ bụrụ chi nsọ bụ nkata megide nkwekọrịta ọha na eze na nlelị mmehie maka ịdị nsọ nke Chineke.
# Ekwenyere m na ịkwụsị chi nke mmadụ na ịkwụnye okpukpe kpọmkwem na ChinEke bụ ịkwụsị mgbasa nke okpukpe na esemokwu okpukpe na nloghachi udo n'etiti ihe a kpọrọ mmadụ.
# Ekwenyere m na nkwenkwe nke Godianism (Chiism) na-anọchite anya mmepeanya okpukpe nke ọ dị mkpa ịgbasa iji zọpụta ọha mmadụ na mbibi zuru oke.

## Edemsibia