Muisca cuisine

Nri Muisca na- nri nri na nri Muisca mere.  Ndị Muisca bụ obereanya dị elu nke bi n'etiti ugwu Andes Onye Colombia (Altiplano Cundiboyacense) tupu Mmeri ndị Spain meri ndị Muisca na 1530s.  Nri ha na nri ha nwere ọtụtụ osisi na anụmanụ dị na Colombia.

Isi ihe ndị Muisca na-ahụ bụ ọka, n'ụdị dị iche iche.  Uru nke ọka bụ na ọrụ ike ya na mpaghara ihu igwe dị iche iche nke mpaghara Muisca nwere.[1]  Ọ bụ ihe ndabere maka nri ha na ihe akara na-aba n'anya, Chicha, nke e ji ọka na shuga mee.

N'Okpukpe Muisca, Chaquén na Nencatacoa chebe ọrụ ugbo ha na eme owuwe ihe ubi, nke a na-eme na Kalenda Muisca dị aso anya.  Ndị Muisca riri ndị na tubers iche iche ma nwedịrị otu okwu a kapịrị ọnụ n'Asụsụ Chibcha ha maka iri ndị ahụ: bgysqua. 

## Nri Muisca
áká_ịkẹngạ|thumb|235x235px|''Chicha'', ihe ọṅụṅụ na-aba n'anya nke e ji ọka na shuga mee
áká_ịkẹngạ|thumb|235x235px|''Aba,'' ọka, isi ihe ndị Muisca na-emepụta
Ndị Muisca na-akụ ọtụtụ ihe ndị dị iche iche na mpaghara nke ha, nke Muisca Confederation, ma nweta nri nri ndị ọzọ dị iche iche site na ahia ha na ndị agbata obi ha, na ihe mkpa;  Lache (owu, ụtaba, mmetụta osisi na-Yopo ọkụ, sea snails), Muzo (emeralds, Magdalena River fish, arịa, ihe na-esi aṅụ), Achagua (, feathers, yopó, Llanos Basin fish, curare).

Mgbanwe ihu igwe nke mpaghara Muisca nyere nhọrọ maka ọrụ ugbo nke ihe mmetụta dị iche iche.  Javier Ocampo López nri nri Muisca dị ka nke na-eri akwụkwọ nri: poteto, ọka, agwa, manioc, tomato, calabazas, ose na ọtụtụ osisi.  Ndị Muisca jikwa ọka a mara taa dị ka quinoa.  Quybsa, ma ọ bụ Ajị ka ndị Muisca mekwara n'oge Pre-Columbian, eji dị ka ihe na-esi nri ụtọ maka nri.

Isi ihe maka nri Muisca bụ ọka, nke a na-ewere dị ka ihe dị nsasị.  Ndị Muisca siri ọka (mkpụrụ), rie ya na osisi ahụ ma ọ bụ ike ya ka ọ bụrụ popcorn.  Ndị Muisca mekwara ka ọka arepas, mbụ nke arepa na Altiplano Cundiboyacense nke ihe dị ka afọ 3,000 gara aga.
áká_ịkẹngạ|thumb|352x352px|Arepa na Bogotá na sauce Ají.
Anụ bụ isi bụ ezì Guinea, nke dị na South America, nke ha na-azụ n'iche ha.  N'ụdị iche, ha riri llamas, alpacas, deer, capybara (Chigüiro na Spanish), na azụ sitere na osimiri na mmiri mmiri nke Altiplano Cundiboyacense na Magdalena na Llanos site na azụmahịa.  Ndị Muisca ụrụ Chicha nke ukwuu, ihe ize na-aba n'anya nke ọka na shuga, nke a na-etinye n'ime ite a na-akpọ Urdu ma ọ bụ aryballus..

Nnyocha Paleodietary e mere na savanna Bogotá, ebe ọkpụkpụ Muisca 18 dị n'oge akụkọ ihe mere eme site na 8th ruo 10th narị afọ AD na ọkpụkpụ 26 site na 12th na 13th narị afọ CE, tinyere nyocha nke ozu 10 nke Guane, Lache na Muisca nyochara, egosiwo na ihe dị ka 60% nke nri ndị mmadụ nwere ngwaahịa akwụkwọ nri na 40% nke anụ na ọkachasị azụ.

Mgbe mmeri ndị Spain egwuregwu, e Benera oke nnweta anụ na-agbanwe nri nke Muisca na ndị ọzọ bi n'etiti Colombia.  sitere sitere na Tunja, nke a na-akpọ Hunza n'oge Muisca,egosila na ndị mmadụ enwe nsogbu nri na-edozi ahụ..

### Okwu maka ọka
áká_ịkẹngạ|thumb|357x357px|''Fica,'' akwụkwọ ọka
áká_ịkẹngạ|thumb|235x235px|''Chiscami,'' ọka ojii

Ndị Muisca na-akụ ihe ọkụkụ ha n'ime ihe a na-akpọ camellones, ebe ndị e ji aka mee nke mere ka a na-agba mgbọrọgwụ nke ihe ọkụkụ mmiri nke ọma na nkezi 700-1000 mm nke mmiri ozuzo kwa afọ na usoro mmiri na-achịkwa ọkwa mmiri.&nbsp;

* *Canna edulis* ma ọ bụ *achira*, otu n'ime osisi mbụ a kụrụ na Andes 
* *Arracacia xanthorrhiza* ma ọ bụ *arracacha*, nke a na-akụ n'ebe dị elu nke mita 1,800 (5,900  na n'elu, nke a ga-eji mee ofe, sie, sie ma ọ bụ sie
* *Tropaeolum tuberosum*, nke a na-akụ nke ọma n'ebe dị elu karịa mita 3,000 (9,800  
* *Oxalis tuberosa -* ọ bụ ezie na mgbọrọgwụ a abụghị nke Colombia, ndị obodo pre-Columbian na Cundinamarca na Boyacá jiri ya mee ihe, mgbe e si n'ebe o si na Peru, ebe a na-ahụ ọtụtụ n'ime ụdị ya 
* *Ullucus tuberosus* ma ọ bụ *Ulluco*, nke a na-eji na nri ọdịnala dị iche iche, ka bụ taa 
* *Yacón*, a na-eri ya na-esighị ike, na-ejikarị obere nnu, a na'enyekwa ya taa 
* *Solanum tuberosum*, *Solanum colombianum*, Solonum andigens, *Solanum rybinii* na *Solanum buiacense*, ụdị poteto dị iche iche bụ akụkụ dị ala nke nri Muisca; ọka dị mkpa karị 
* Manihot esculenta ma ọ bụ yuca, mkpụrụ osisi dị ezigbo mkpa na nri nke ụmụ amaala South America, a zụlitere ya na 1120 BCE ma ka bụ otu n'ime ihe ndị kachasị mkpa na nri Colombia na ndị ọzọ Latin America 
* Ipomoea batatas, poteto na-atọ ụtọ, dị ka ihe akaebe site na afọ 3200 tupu ya adị na Zipacón 

### Mkpụrụ ọka na ọka

* *Zea Mays* ma ọ bụ ọka, ojiji mbụ nke ọka e dere na 150 BCE na Zipaquirá, 275 BCE na Tequendama na ọbụna ruo 2250 BCE 
* *[[quinoa]]" id="mwAVM" rel="mw:WikiLink" title="Chenopodium quinoa">Chenopodium quinoa*, quinoa, sitere na Peru, ihe karịrị afọ 5000 tupu ugbu a 
* *Phaseolus vulgaris*, ọka a na-ahụkarị, nke mbụ a zụlitere na Mexico, Central America, Peru na Colombia 
* *Arachis hypogaea*, ahụekere, nke a na-akụ na Andes na Alto Magdalena 
* *Erythrina edulis*, nke a na-akpọ cha*Chafruto* ma ọ bụ *balú*, na-eto n'etiti mita 1,200 (3,900  na mita 1,800 (5,900  

* *Inga feuilleei*, ebe a na-erighị mkpụrụ osisi ahụ 
* *Curcubita maxima* na *Curcubita pepo*, pumpkins, ihe akaebe mbụ sitere na Zipacón kemgbe 3860 BCE 
* *Capsicum sp*, dị ka *C. pubescens*, *C. annuum*, *C. frutens*, C".*C. baccatum*, ose bụ ihe a na-ahụkarị na Amerịka na Colombia, ọkachasị ngwaahịa nke ahia na U'wa (Tunebos)  
* *Ananas comosus*, pineapple, nke a na-akụ n'ọtụtụ ebe 
* *Physalis Peruvian* ma ọ bụ Uchuva, mkpụrụ osisi a na-ahụkarị na Colombia, nke a na-akụ n'ebe dị elu karịa mita 2,200 (7,200  
* Solanum quitoense ma ọ bụ *Lulu*, mkpụrụ osisi mba nke Colombia 
* *Passiflora*, ụdị dịgasị iche iche nke passionfruits,  dị ka P. mixta, *P. cumablensis*, *P. antioquiensis* na *P. ambigua* na ụdị kachasị ukwuu *P. quadrangularis* 
* Persea americana ma ọ bụ avocado 
* *Psidium guajava*, guava
* *Cyphomandra betacea*, tomato osisi 
* *Annona cherimola*, *A. muricata* na *A. squamosal* 
* *Carica* ma ọ bụ papaị 
* *Ọgwụ mgbochi nke ndịda*
* *Rubus glaucus*, *R. macrocarpus* na *R. adenotrichus* 

### Ụmụ ahụhụ

* Okpokoro ahịhịa
* Ant culona, ụdị ndanda
* *Chizas*, igurube beetle
* Cucarrones, ụmụ ahụhụ toro eto
* Ikpuru

## Hụkwa

* Ọnọdụ akụ na ụba Muisca
* Ọrụ ugbo nke Muisca
* Nri Aztec
* Nri Maya, Nri Inca
* Ebe a na-edebe ihe n'Ịntanet na Colombia 
* Ebe a na-edebe nri 
* Portal akụkọ ihe mere eme 

## Ihe odide

Otú:Pages with unreviewed translations