Olasubomi Iginla Aina

**Olasubomi Iginla Aina** MBE (amụrụ n'afọ 1978) bụ Onye Naijiria-British na-ahụ maka ọdịmma mmadụ na onye na-akwado ikike nke ndị ntorobịa, obodo ndị nwere nsogbu, na ndị nwere ụ̀chá.  Dị ka onye guzobere Lightup Foundation, Olasubomi enwetala mmata maka mbọ ọ na-agba iji dozie ihe ndị metụtara mmekọrịta mmadụ na ibe ya na akụ na ụba na-akpali nkwagharị ndị mmadụ, na-enye ndị mmadụ ike, ma na-akwalite isiokwu ndị dị ka agụmakwụkwọ, inweta nlekọta ahụike, na mmelite ndị ntorobịa.

## Mmalite ndụ na agụmakwụkwọ ya
A mụrụ Olasubomi n'afọ 1978 na Naijiria .  Ọ gara ụlọ akwụkwọ Yewande Memorial Nursery and Primary School n'afọ ndị mbụ ya tupu ọ gaa Lagos Anglican Girls Grammar School, ebe ọ gụsịrị akwụkwọ sekọndrị ya. Na Lagos Anglican, o gosipụtara nkà idu ndú, na-eje ozi dị ka onye isi ụmụ akwụkwọ nke nwanyị. N'oge ọ nọ n'ụlọ akwụkwọ ahụ, ọ sonyere na ọrụ enyemaka mmadụ dị iche iche nakwa ọrụ ịkwalite ndị ntorobịa, na-enye aka na obodo ma na-enweta nkwado ụlọ akwụkwọ maka mbọ ya.

N'afọ 1996, Olasubomi debanyere aha na Mahadum Obafemi Awolowo dị na Ile-Ife, ebe ọ chụrụ akara ugo mmụta na Architecture. Mgbe ọ nọ na mahadum, ọ malitere itinye aka na idu ndú ụmụ akwụkwọ na nkwuchite ọnụ ọha. Ọ rụrụ ọrụ dị ka osote onye isi oche nke òtù ụmụ akwụkwọ (Students' Union) ma mesịa bụrụ onye isi oche, na 1999-2000, na-anọchite anya ụmụ akwụkwọ.   OAU nwere oge nsogbu, mgbe a nọ na-eme ngagharị iwe maka nchụpụ ụmụ akwụkwọ, gụnyere ụfọdụ ndị òtù ndị isi Students' Union. Ngagharị iwe ahụ kara njọ, gọọmentị Naijiria ewee tinye aka, na-eduga n'iwepụ onye isi mahadum ahụ.

Dị ka onye isi ụmụ akwụkwọ, Olasubomi keere òkè n'ịhụ na a gafere oge nsogbu ahụ. Ọ haziri ngagharị iwe udo nke e mesịrị kpọtụ aha n'akwụkwọ Prọfesọ Rogers Makanjuola dere bụ Water Must Flow Uphill (peeji 187-188).  Mgbe o nwetasịrị nzere ya na ngalaba ihe owuwu, Olasubomi gara n'ihu na-amụ gbasara iwu na 2018 na Mahadum Brighton na Generative Leadership na Mahadum Oxford ma nweta ọzụzụ pụrụ iche na Social Enterprise n'afọ 2015. 

## Mgbalị ya

### Nkwuchite-ọnụ maka ndị mbịarambịa
Ọ malitere ma kwado ọrụ dị iche iche, gụnyere iwepụ ụmụ enwe nne enwe nna Ukraine pụọ na mpaghara esemokwu n'oge Agha Russia na Ukraine. N'afọ 2022, ọ gara mba Ukraine iji hụ maka nchekwa nke ụmụaka na-adịghị ike.  O mekwara njem nleta nke ịdị n'otu / ọrụ ebere na Hungary, Poland, Slovakia, Germany, na Romania iji kwado ndị gbara ọsọ ndụ na-agba ọsọ pụọ na esemokwu Ukraine. N'afọ 2022, Olasubomi kwetara ọrụ Helena Maleno, onye na-ahụ maka ihe ndị ruuru mmadụ, site n'inye ya onyinye nke nsọpụrụ na Barcelona iji kwado mbọ Maleno na-agba ịzọpụta ndị mbịarambịa n'oké osimiri site na nzukọ ya, Walking Borders.

N'afọ 2024, na Nzukọ UN Nairobi, ọ haziri ihe omume isii n'akụkụ site na Lightup Foundation, nke mere ka a mara banyere ihe ize ndụ dị na nkwagharị na-ezighị ezi, ọkachasị n'etiti mba Afrịka na Europe. N'afọ 2022, ọ zaghachiri ndị mbịarambịa nwụrụ n'ụzọ dị mwute n'oge esemokwu dị n'ókè n'etiti Spain na Morocco site n'ịkwado nchebe ka mma maka ndị mbịarambịa na-eto eto. A kpọkwara ya ka ọ hụ nkwekọrịta ọhụrụ dị n'etiti gọọmentị Catalonia na UNICEF iji chebe ndị na-eto eto si mba ọzọ.

### Nkwuchite-ọnụ ụmụ akwụkwọ na mgbasa ozi enyemaka
Olasubomi bụrịsị onye ólú siri ike na-ekwuchite ọnụ ụmụ akwụkwọ Afrịka bi na Northern Cyprus, na-ekwu maka nsogbu ndị dị ka nlekọta ahụike na-adịghị ka ọ kwesịrị yana ikpe ziri ezi. O keekwara òkè n'iwepụ ihe mgbochi ego n'ebe ụmụ akwụkwọ Naijiria nọ, ma tụta aro mgbanwe iwu nke belatara ibu arọ ego ha. N'ịzaghachi iwu mgbochi nzipu ego nke Central Bank of Nigeria (CBN), ọ kpọgara okwu ahụ gaa na gọọmentị Naijiria ma tinye aka na nkwuchite-ọnụ site n'ụlọ mgbasa ozi ga, iji kwalite mgbanwe iwu n'afọ 2022. Taa, iwu CBN ahụ adịghịzi, na-ebelata ibu arọ ego maka ụmụ akwụkwọ.    Olasubomi kwuchitekwaara ụmụ akwụkwọ ọnụ gbasara agụmakwụkwọ n'efu sitere na steeti Zamfara, Nigeria, ndị nọ n'ihe ize ndụ nke ịchụpụ ha na Mahadum Mba Nile nke Saịprọs (CIU)  n'ihi akwụghị ụgwọ nkè gọọmentị. Na njikọ aka ya na National Association of Nigerian students, mgbalị ya mere ka gọọmentị maliteghachi ịkwụ ụgwọ, na-enye ụfọdụ ụmụ akwụkwọ oghere ịgụsị akwụkwọ ha n'afọ 2024. Mgbalị enyemaka ndị mmadụ nke Olasubomi agbasaala karịa Europe na Africa. Otu n'ime ọrụ ya bụ n'afọ 2005, n'oge oké ọkọchị na Niger, ọ haziri nnapụta site n'inye nri nke si n'ego akpa ya.

### Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị na idu ndú
N'afọ 2019, a họpụtara Olasubomi dị ka Onye nnọchi anya steeti nke African Diaspora (SOAD), mpaghara nke isii nke Africa, ebe o jere ozi afọ atọ n'akwụghị ya ụgwọ. SOAD, nke a malitere n'oge Summit of the African Union, lekwasịrị anya n'ịkwalite ịdị n'otu na inye ike n'etiti ndị Afrịka bi na mba ndị ọzọ. N'afọ 2022, a họpụtara ya ka ọ bụrụ Mịnịsta na-ahụ maka ndị ntorobịa na mmepe obodo maka SOAD, na-agakwa n'ihu na nkwuchite-ọnụ ya maka mmelite ndị ntorobịa ma na-arụkọ ọrụ yana gọọmentị na òtù dị iche iche dịka UN. N'afọ 2021, Olasubomi mere ntinye nnyocha na UK Foreign Affairs Select Committee, na-elekwasị anya n'okwu ndị metụtara Global Britain na mmekọrịta Naijiria na UK. Ọrụ ya nyere aka mee ka Integrated Review of the Foreign, Commonwealth, and Development Office mara ihe ndị kacha mkpa maka Naịjirịa. O mekwara ka nzukọ dị n'etiti Kọmitii ahụ na ndị Naijiria bi na UK, na-enye ha ikpo okwu iji kwupụta nchegbu ha. Site na 2019 ruo 2023, ọ rụrụ ọrụ dị ka onye nnọchi anya na ọrụ nke onye nnọchianya ụzọ abụọ; onye nnọchi anya Naịjirịa na mba ndị ọzọ yana onye nnọchi anya ụlọ Nzukọ omebeiwu Naịjirị na United Kingdom n'otu oge ahụ.

N'afọ 2021, a họpụtara Olasubomi dị ka otu n'ime ndị nduzi iri na asatọ nke Global NGO Executive Committee (GNEC) - na-ejikọ NGO zuru ụwa ọnụ yana UNDGC, ọnọdụ ọ nwetara site na ntuli aka zuru ụwa ọnụ.    Dị ka onye isi oche nke Kọmitii mgbasa ozi nke GNEC na onye isi nchịkọta akụkọ nke GNEC-NGO Reporter, ọ weghachiri mbipụta ahụ. A họpụtara ya ọzọ dị ka onye nduzi GNEC n'afọ 2024, na-aga n'ihu na ọrụ ya na nzukọ ahụ.  Olasubomi na-arụrị ọrụ na United Nations (UN), na-anata akwụkwọ ịkpọ òkù ikwu okwu na mmemme dị iche iche.   N'afọ 2024, a họpụtara ya dị ka otu n'ime ndị òtù asatọ nke UN Civil Society Task Force, òtù na-ahụ maka ịhọpụta ndị isi oche abụọ nke nzukọ kpọmkwem nakwa ndị isi oche kọmitii niile dị iche iche maka nzukọ ahụ dum.  N'ịgbaso ọrụ a, a họpụtara ya dị ka onye isi oche nke Kọmitii nke Outreach (Youth) na 2024 UN Civil Society Nairobi Conference, nzukọ mbụ dị otú ahụ e mere n'Africa.

### Ọrụ inye ikike na nkwuchite-ọnụ
N'afọ 2015, Olasubomi malitere ọrụ Bag of Hope, atụmatụ zuru ụwa ọnụ nke mere ka a mara banyere ikike ụmụaka site na nkwupụta okike. Ọrụ ahụ, nke gụnyere akpa ákwà Guinness kachasị ukwuu n'ụwa na 2015, gara ọtụtụ mba, na-eje ozi dị ka ihe nnọchianya nke olileanya na ịkwalite Nkwekọrịta UN maka Ikike nke ụmụntakịrị. Ọrụ BOH ahụ eletawo Uganda, Nigeria, Scotland, Ghana, Togo, Benin Republic, France, na England.  N'afọ 2018, Olasubomi guzobere ụlọ akwụkwọ Lightup Nursery na Primary School na obodo Ikhare, na-enye ụmụaka si Naijiria, Togo na mpaghara Benin Republica ndị nwere ihe mmụta ole na ole agụmakwụkwọ n'efu. Ụlọ akwụkwọ ahụ agbanweela ndụ ụmụaka bi n'ime obodo Ikhare kemgbe, na-enyere ha aka ịgbanahụ ụbịam na mmegbu.

N'ọnwa Ọktoba 2023, Olasubomi malitere Creating Awareness and Alternative Mission (CAA Mission) iji mepụta mmata zuru ụwa ọnụ ma nye ụzọ ndị ọzọ maka nkwagharị gafee na mba ndị ọzọ na-ezighị ezi na mba ndị Afrịka ahọpụtara nke ndị ntorobịa ha nwere ike ịkwagharị n'ezighị ezi. Ebumnuche a bụ inye ndị ntorobịa ike site na ọzụzụ ọrụ aka na agụmakwụkwọ, na-elekwasị anya na mmepe na-adịgide adịgide dị ka ihe ngwọta nye nsogbu ịkwagharị a. N'afọ 2014, Olasubomi malitere Let's Talk Project, nke nyerela ụmụ akwụkwọ ụlọ akwụkwọ sekọndrị oge nkwali na ndụmọdụ. Site n'iyiri ejiji dịka nwata akwụkwọ, o mepụtara ọnọdụ dị jụụ nke gbara ndị na-eto eto ume ka ha kwurịta ihe ịma aka ha na-eche ihu.

## Nkwanye Ùgwù
Olasubomi enwetala otuto na nkwanye ùgwù maka nkwuchite-ọnụ ya na ọrụ enyemaka. N'afọ 2019, a họpụtara ya ka ọ bụrụ onye òtù Most Excellent Order of the British Empire (MBE) maka ihe ntinye ya na-nkwado ndị na-eto eto nakwa obodo ndị nwere nsogbu, ọkachasị na UK na *Naịjirịa*. A kpọọkwalaarịị Olasubomi ka ọ kwuo okwu na ihe omume dị iche iche nke United Nations na nzukọ mba ụwa.  Ọ bụkwa otu onye n'ime National Women Peace Group (NAWOPEG) na Naijiria. Onye bụbu onye isi ala Naijiria bụ Olusegun Obasanjo meghere ọrụ ahụ. N'afọ 2003, Olasubomi sonyere n'ịhazi Nzukọ Ndị isi ọchịchị Commonwealth (CHOGM) na Naijiria, ebe ọ haziri ihe omume Pan-Commonwealth nke akpọrọ The Nigerian Dream, nke mere emume ndị nnọchi anya udo na Naijeria.

## Edensibịa

Otú:Mmadụ ndi di ndụ
Otú:Ụmụ nwanyị