open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carolyn Hamilton

**Dame Carolyn Paula Hamilton** DBE (amụrụ yá n'ọnwa Nọvemba afọ 1951) bụ onye ọka iwu nke ọkachamara n'ihe banyere ikike ụmụaka. Ọ bụkwa onye nduzi nke Coram Children's Legal Centre, otu ọrụ ebere mba nwere onwe ya nke raara onwe ya nye nkwalite na mmejuputa ikike ụmụaka nke dị na Mahadum Essex. Hamilton nwere ọkwa prọfesọ na Essex.

## Mmalite ndụ na ezinụlọ
A mụrụ Carolyn Paula Hamilton na Hendon, London, n'ọnwa Nọvemba n'afọ 1951 nye David Hamilton (nwụrụ ná 2007) na nwunye ya bú Laura. O nwere nwanne nwoke Alan S. Hamilton. Nna ya gbapụrụ na Nazi Germany mgbe ọ bụ nwata nwoke tupu Agha Ụwa nke Abụọ na ụgbọ mmiri *Kindertransport* mbụ gaa England ma mesịa nweta ego na ala na ụlọ na ejiji. N'ime afọ 2016, esemokwu dị n'etiti Carolyn na nwanne ya nwoke Alan banyere nkewa nke ala nna ha ghọrọ isiokwu nke ikpe ikpe siri ike.

## Ọrụ
Hamilton bụ onye ọka iwu nke ọkachamara na ikike ụmụaka. N'ime afọ 1995, a họpụtara ya ka ọ bụrụ onye nduzi nke Coram Children's Legal Centre, otu ọrụ ebere mba nwere onwe ya nke raara onwe ya nye nkwalite na mmejuputa ikike ụmụaka nke dị na Mahadum Essex ebe Hamilton bụ onye otu ngalaba iwu. Ọ bụ onye ndụmọdụ na ikpe ziri ezi nke ụmụaka na Office of the High Commissioner for Human Rights bídó n'afọ 2001 rụọ afọ 2003. Ọ bụ Kọmishọna na-ahụ maka ụmụaka na ezinụlọ maka Kọmitii Ọrụ Iwu ruo Disemba 2010.

A họpụtara ya Dame Commander of the Order of the British Empire (DBE) na 2017 Birthday Honours maka ọrụ maka ikike ụmụaka.

## Akwụkwọ ndị a họọrọ

* Ezinụlọ, iwu na okpukpe. Sweet & Maxwell, London, 1995.
* *Iwu ezinụlọ na Europe*. Butterworths, London, 1995. (Kate Standley & David Hodson)  
* "Armed conflict: The protection of children under international law", International Journal of Children's Rights, Vol. 5 (1997). (Na Tabatha Abu El-Haj)
* Mmegbu: Nduzi maka iwu: Otu esi edozi mmegbu n'ime na n'èzí ụlọ akwụkwọ.  (Na Lucy Hopegood na Helen Rimington) Children's Legal Centre, 2000.  ISBN 
* "The employment of children", Child and Family Law Quarterly, Vol. 16, No. 2, pp. 135–149, 2004. (Na Bob Watt)
* Ntọrọ ụmụaka mba ụwa: Iwu na omume. Butterworths, London, 2001. (Na Mark Everall, Nigel Lowe & Michael Nicholls)  

## Edensibia

## Njikọ mpụga

* Carolyn Hamilton na Protocol nke atọ nke Convention on the Rights of the Child.

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Weinberger v. Wiesenfeld

**Bold text*****Weinberger v. W***'Bold text***''''Bold text***'Bold text***''''iesenfeld***, 420 U.S. 636 (afọ 1975), bụ mkpebi nke Ụlọikpe Kasị Elu nke United States, nke ji otu olu kwuo na ọdịiche dị n'etiti nwoke na nwanyị n'okpuru 42 U.S.C.  ) nke Social Security Act nke afọ 1935 - nke nyere ndị inyom di ha nwụrụ ohere ma ọ bụghị ndị di ha nwụrụ ịnakọta uru pụrụ iche mgbe ha na-elekọta obere ụmụaka - megidere ikike nke nchebe nhata nke Usoro Kwesịrị Ekwesị nke Ndezigharị nke Iwu United States.

## Ndabere
Stephen Wiesenfeld na Paula Polatschek lụrụ nà 1970.  Stephen na-azụ ahịa ndụmọdụ obere kọmputa ma nwee ego na-adịghị mma.  Paula kụziri mgbakọ na mwepụ na Edison High School ma nweta ọtụtụ ihe karịa di ya.   Ógè Paula nwụrụ mgbe ọ na-amụ nwa site na amniotic embolism, Stephen ghọrọ naanị onye na-elekọta nwa ha nwoke a mụrụ ọhụrụ, Jason.: 4–6 Iji lekọta nwa ya nwoke, Stephen belatara oge ọrụ ya ma chọọ nlekọta ụmụaka.  Wiesenfeld zọrọ erughị eru ya maka uru ndị lanarịrị Social Security nke e nyere ndị inyom di ha nwụrụ, mana ọ bụghị ndị di ha nwụrụ. Caspar Weinberger, odeakwụkwọ nke Ahụike, Mmụta, na Ọdịmma (afọ 1973 rụo 75), gbara akwụkwọ n'ụlọ ikpe Kasị Elu.

Prọfesọ Rutgers Law School Ruth Bader Ginsburg, ya na Melvin Wulf, weere *Weinberger v*. *Wiesenfeld* mgbe ọtụtụ mkpebi Ụlọikpe Kasị Elu na-adịghị mma banyere ikpe ịkpa ókè nwoke na nwanyị.  N'ime afọ 1974, *Kahn v*. *Shevin* kwalitere ọdịiche dị na ụtụ isi ihe onwunwe n'etiti ụmụ nwanyị di ha nwụrụ na ndị di ha nwụrụ, Ụlọikpe Kasị Elu kpebiri na *Geduldig v*. *Aiello* na ịgọnahụ nkwụghachi ụgwọ site na ọnwụ ọrụ n'ihi afọ ime emegideghị Ndezigharị nke iri na anọ.  Ginsburg lere anya na *Weinberger v*. *Wiesenfeld* iji kwalite echiche nke "nlekọta nke nne na nna abụọ na-ahụ n'anya, kama naanị otu."

Ginsburg kwuru na Nkebi nke 402(g) nke Social Security Act na-akpa ókè megide Stephen Wiesenfeld site n'enyeghị ya otu uru ndị lanarịrị dị ka ọ ga-enye nwanyị di ya nwụrụ.  Ịga n'ihu,,Ginsburg rụrụ ụka na a naghị emeso onyinye Paula na Social Security n'otu aka ahụ na ụmụ nwoke na-akwụ ụgwọ, ya mere a na-akpa ókè megide ya.

## Mkpebi
Ndị ọka ikpe asatọ niile nọ ọdụ kwadoro Wiesenfeld, ebe ọka ikpe Douglas anọghị ọdụ n'ihi ọrịa jị ya. Ha kwupụtara na Nkebi nke 402(g) nke Social Security Act megidere iwu n'ihi na ọdịiche dị n'etiti nwoke na nwanyị megidere Usoro Kwesịrị Ekwesị nke Ndezigharị nke Ise. 

## Mmepe ndị sochirinụ
Wiesenfeld n'onwe ya amataghi uru ego ọbụna n'ime mkpebi ahụ.  Ka ọ na-erule oge ọ malitere ikpe ahụ, ọ mechiri azụmahịa ndụmọdụ ya ma nweta ọkwa a na-akwụ ụgwọ nke ọma na ụlọ ọrụ kọmputa.  N'ihi ya, ụgwọ ọrụ ya karịrị nkwụsị ego maka ịnata uru Social Security: 10 

## Leekwa

* Ịha nhata nwoke na nwanyị
* Ndepụta nke ikpe nhata nwoke na nwanyị
* *Califano v. Goldfarb* (1977)
* *Geduldig v. Aiello* (1974)

## Edensibia

* Mayeri, Serena (2011). *Echiche Site n'agbụrụ*.  Harvard University Press.

## Ịgụgụ ọzọ

* 
* 

## Njikọ mpụga

* Text of Weinberger v. Wiesenfeld, 420 U.S. 636 (1975) is available from: CourtListener  Findlaw  Google Scholar  Justia  Library of Congress  Oyez (oral argument audio)
Childism

**Childism** nwere ike ịpụta ma ọ bụ nkwado ****maka inye ụmụaka ike dị ka otu a na-achịkwa ma ọ bụ ajọ mbunobi na / ma ọ bụ ịkpa ókè megide ụmụaka ma ọ bụ àgwà ụmụaka. Ọ nwere ike ịrụ ọrụ dị ka okwu dị mma maka mmegharị, dị ka okwu feminism, yana okwu dị oke mkpa iji chọpụta ihe, dị ka okwu ịkpa ókè agbụrụ. A na-akpọkarị echiche nke ikpeazụ dị ka ageism, adultism ma ọ bụ patriarchy. E bu ụzọ kọwaa ma nyochaa echiche ahụ n'otu isiokwu nke Chester M. Pierce na Gail B. Allen dere n'ime afọ 1975. E jiri ya mee ihe n'oge afọ ndị 1990 n'echiche edemede site n'aka Peter Hunt iji zoo aka na "ịgụ dị ka ụmụaka". N'ihe gbasara ọmụmụ nwata, na nke kachasị na Europe, ụmụaka bụ ihe dị mma dabere na ọrụ John Wall kemgbe afọ 2006 na akwụkwọ, Ethics in Light of Childhood . A na-ahụ ọgwụgwọ dị ukwuu nke ụmụaka dị ka ihe na-adịghị mma na ọrụ ikpeazụ nke Elisabeth Young-Bruehl, nke e bipụtara mgbe ọ nwụsịrị, Childism: Confronting Prejudice Against Children .

N'oge na-adịbeghị anya, e guzobere *Childism Institute* na Rutgers University Camden, US, na-enwe nzukọ mmeghe ya na ubochi iri na otù n'ọnwa June afọ 2020. Ụlọ ọrụ Childism bụ netwọk nke ndị na-eme nnyocha na ndị na-akwado mba ụwa na-etinye aka na "inye ụmụaka ike site na ịkatọ ụkpụrụ na usoro [ndị okenye]". N'ime ihe ndị ọzọ, Childism Institute na-edebe nchekwa data nke nyocha nke na-eji echiche nke childism ma ọ bụ na-ejikọ ya nke ọma.

## Leekwa

* Ịdị afọ n'obi
* Adultism
* Ọmụmụ Ihe Ntorobịa

## Edensibia
The Male Machine

***Igwe  Nwoke*** bụ akwụkwọ nke Marc Fasteau dere n'oge ifufe nke abụọ nke feminism na United States. E bipụtara ya n'ọnwa Septemba 1, n'ime afọ 1974 site n'aka McGraw-Hill.

Akwụkwọ ahụ nyochara atụmanya nwoke na nwanyị na-emebi emebi nke ụmụ nwoke na-eche ihu. Site ná nghọta onwe onye na ahụmịhe, onye edemede ahụ na-enyocha akụkọ ifo màkà nwoke na mmetụta mbibi ha na ọha mmadụ.

## Ntọhapụ
E bipụtara akwụkwọ ahụ n'ọnwa Septemba 1, n'ime afọ 1974, ma bipụta ya nke atọ na Disemba 1974. Akwụkwọ ahụ natara ma Hardcover na Paperback ntọhapụ. A naghizi ebipụta akwụkwọ ahụ ugbu a.

## Nnabata
Etolitere akwụkwọ ahụ nke ukwuu mgbe a tọhapụrụ ya site na akwụkwọ ndị inyom dịka Ms. Magazine, onye nchoputa Gloria Steinem toro Fasteau dị ka "onye nledo n'ọkwa nke ụmụ nwoke ọcha ma kwupụta ya na òtù nnwere onwe nke ụmụ nwoke “mgbanwe ahụ bụ ọkara ọzọ.” Mana akwụkwọ ahụ enwetaghị nkatọ na-adịghị mma n'èzí ndị inyom. Larry McMurtry nke NY Times kwuru, "Nkowa [n'akwụkwọ] na-adị mgbe ụfọdụ ma na-emetụ n'obi mgbe niile, mana ụfọdụ ngwa ngwa na-eme ka ụda ahụ ghara ịdị ọcha. "

## Leekwa

* Mmegharị ikike ụmụ nwoke
* Mmegharị ụmụ nwoke
* Mmegharị nnwere onwe nke ụmụ nwoke
* Mmegharị ikike nke ndị nna

## Ịgụgụ ọzọ

* 
* 
*
Man's Rights in the Family Party

Ikike nke nwoke na nnọkọ ezi-na-ụlọ (Hebrew:

## Ndabere
N'ime afọ 1996, Schlusser bipụtara akwụkwọ, Ikike nke Nwoke na Ezinụlọ?, nke kwuru na iwu ezinụlọ na Steeti Israel na-ele mmadụ anya n'ihu megide ụmụ nwoke. A na-edozi nsogbu ndị dị ka ịgba alụkwaghịm, alimony, ebubo ụgha nke mmetọ, na nkwado ụmụaka.

Schlusser mechara zọọ ntuli aka Knesset nke afọ 1996 dị ka onye isi nke Ikike nke Nwoke na nnoko Ezinụlọ. N'elu ikpo okwu nke otu ahụ kpọrọ oku ka ewepụ nkebi ahịrịokwu ahụ na-enye nne ikike na-akpaghị aka n'ọnọdụ ịgba alụkwaghịm maka obere ụmụaka. Ọ kpọkwara oku ka a dabere na nkwado ụmụaka na ihe ndị ọzọ ma e wezụga ndepụta ego nke ndụ. Ihe ndị ọzọ ndị otu ahụ lebara anya bụ ụlọ maka ndị di na nwunye na-eto eto, ibelata ụtụ isi, na oku maka ụgwọ ezumike nká steeti. Ọ kpọkwara oku maka nhọrọ nke alụmdi na nwunye obodo na mgbakwunye na alụmdi na nwunye a nabatara n'okpukpe. O nwetara vootu 2,388 (0.1%), na-enwetaghị oche.

Na ntuli aka Knesset nke dị nime afọ 1999, otu ndọrọ ndọrọ ọchịchị ahụ pụtara n'okpuru aha "Justice for All", ma nweta votu 1,257 (0.04%), ọnụ ọgụgụ nke abụọ kachasị ala nke votu na 1.5% nke ntuli aka.

N'ime afọ 2003, ndị Oghere ọnụ ụlọ ụmụ nwanyị Israel boro otu ahụ ebubo na ha na-akpali ime ihe ike megide ụmụ nwanyị ma na-ekwupụta eziokwu na mgbasa ozi mgbasa ozi ha. Otú ọ dị, dị ka otu isiokwu dị na *Haaretz* si kwuo, onye isi oche nke Kọmitii ntuli aka etiti jụrụ arịrịọ ụmụ nwanyị na-akwado iji nyochaa mkpọsa ahụ. Na ntuli aka Knesset sochirinụ, otu ahụ nwetara vootu 1,284 (0.04%). Nhoputa ndi ochichi nke afọ 2006 mere ka ndi otu ndọrọ ọchịchị ahụ bụrụ "Justice for All" ọzọ, na nke ugbu a, ha nwetara vootu 3,819 (0.12%).

Tupu ntuli aka Knesset nke afọ 2009, Schlusser kwuru n'ajụjụ ọnụ ya na Yedioth Achronoth na otu n'ime nna abụọ ọ bụla na-efunahụ ikike ịhụ ụmụ ha n'ihi ịgba alụkwaghịm rụrụ arụ, na-agbakwụnye, "ụmụ nwere ikike ịhụ nna ha," na-ekwukwa na "nwa nke na-ahụ nwanyị na-achịkwa, na-emegide okike, nwere ike ịghọ nwoke idina nwoke". Na ntuli aka ahụ, otu ahụ nwetara naanị vootu narị itoolu na iri abụọ na otu (0.03%).

N'ime afọ 2012, a kọwara Schusser na *Makor Rishon* banyere ahụmịhe onwe ya nke mere ka ọ zọọ ọkwa ọchịchị. N'ime afọ 2013, ọ kwadoro ịgbanwe iwu nke na-ekwu na ndị ikom na-anọ n'ụlọ ga-akwụ ụgwọ mkpuchi mba, ebe a na-ahapụ ndị nne na-elekọta ụlọ. N'ajụjụ ọnụ ya na *Haaretz*, o kwuru, "Mgbe a bịara n'afọ ezumike nká, dịka ọmụmaatụ, ụmụ nwanyị nwere ike ịla ezumike nká mgbe ha dị afọ iri isii na abụọ, mana enweghị m ike."

## Edensibia

## Njikọ mpụga

* Official website (na Hibru)
Being a Man Festival

Ememme Ibu Nwoke (**BAM**) bụ ememme dị na UK nke na-edozi ihe ịma aka na nrụgide nke njirimara nwoke na narị afọ nke iri abụọ na otu. Jude Kelly hiwere emume a n'ime afọ 2014.

## BAM 2014
Ndị na-ekwu okwu na mmemme mmeghe ahụ gụnyere: Grayson Perry (onye na-ese ihe), Ziauddin Yousafzai (nna nke onye nrite Nobel Malala Yousafzai), Michael Kaufman (onye guzobere White Ribbon Campaign) Jon Snow (onye nta akụkọ), Billy Bragg (onye na-abụ abụ), Nick Hornby (onye edemede na onye na-ede abụ), Charlie Condou (onye na-eme ihe nkiri) na Hardeep Singh Kohli (onye mgbasa ozi na onye edemede).

## BAM 2015
Ndị na-ekwu okwu na mmemme nke abụọ gụnyere: Sheldon Thomas (imam na onye bụbu onye na-eme ihe ike), Gemma Cairney (onye na-egosi BBC Radio 1 na onye na-eme ihe nkiri), Akala (rapper) na Frankie Boyle (onye na-eme ihe ọchị).

## BAM 2016
Ndị na-ekwu okwu na ememme 2016 gụnyere: Prọfesọ Green (rapper) na Roger Moore .

## BAM 2017
Ndị na-ekwu okwu gụnyere: Simon Amstell (onye na-eme ihe nkiri), Robert Webb (onye na-eme ihe nkiri), Kevin Powell (onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị America), Alan Hollinghurst (onye edemede na onye mmeri nke 2004 Booker Prize) na Antonythasan Jesuthasan (onye edemede na onye na-eme ihe nkiri).

## Leekwa

* Women of the World Festival

## Edensibia

## Njikọ mpụga

* Official web page at The Southbank Centre
Nnupụ isi nwere ọgụgụ isi

**Nnupụ isi nke ọgụgụ isi** na-apụta ebe anụ ọrụ a zụrụ azụ inyere onye nwere nkwarụ aka megidere ntuziaka onye nwe ya na mbọ iji mee mkpebi ka mma.  Omume a bụ akụkụ nke ọzụzụ nke nkịta ma bụrụ isi ihe na-eme ka anụ ọrụ na-eme nke ọma n'ọrụ ahụ.  A na-eji echiche nke nnupụisi nwere ọgụgụ isi eme ihe yana otu akụkụ nke ọzụzụ anụmanụ na-eje ozi kemgbe opekata mpe rụọ afọ 1936. 

## Ihe imaatu
Mgbe onye ìsì chọrọ ịgafe n'okporo ámá wee nye nkịta enyemaka ntụziaka ka o mee otú ahụ, nkịta kwesịrị ịjụ ịkwagharị mgbe ihe dị otú ahụ ga-eme ka onye ahụ nwee nsogbu.  Anụmanụ ahụ ghọtara na nke a megidere omume mmụta iji zaghachi ntuziaka onye nwe ya: kama ọ na-eme mkpebi ọzọ n'ihi na mmadụ enweghị ike ikpebi n'enweghị nsogbu.  Nkịta na nke a nwere ikike ịghọta na ọ na-eme ihe dị otú ahụ maka ọdịmma nke onye ahụ. 

N'ihe imaatu ọzọ, onye ìsì aghaghị iso anụmanụ ahụ kparịta ụka n'ụzọ ga-eme ka anụmanụ ahụ mata na onye ahụ maara ihe ndị gbara ya gburugburu ma nwee ike ịga n'ihu n'enweghị nsogbu. Ọ bụrụ na onye ìsì chọrọ ịrịdata n’elu steepụ ahụ, anụmanụ a zụrụ nke ọma igosi nnupụisi nwere ọgụgụ isi ga-ajụ ịkwagharị ma ọ bụrụ na onye ahụ enyeghị otu mkpụrụ okwu ma ọ bụ iwu nke na-eme ka anụmanụ ahụ mara na onye ahụ maara na ọ na-achọ ịgbadata n'ala steepụ.  Iwu a ga-abụ kpọmkwem maka steepụ, anụ ahụ agaghịkwa ekwu na ọ bụ isi n'akụkụ mgbochi ma ọ bụ gbagoro n'akụkụ ụzọ ma ọ bụ nkwudo. N'ọnọdụ yiri nke ahụ, ọ bụrụ na onye ahụ kwenyere na ha nọ n'ihu nzọụkwụ ma na-achọ ịla, ma ha na-eguzo n'ihu ebe dị ize ndụ (dịka ọmụmaatụ, ọdụ ụgbọ mmiri ma ọ bụ nkume ), anụmanụ ahụ ga-ajụ. ịga n'ihu. 

## Ngwa maka mpaghara ndị ọzọ
Ira Chaleff na-atụ aro n'akwụkwọ ya nke afọ 2015 *Intelligent Disobedience: Ime Right Mgbe Ihe A gwara Gị Ka I mee bụ Njọ * na nnupụisi nwere ọgụgụ isi nwere ọnọdụ na mpaghara ndị ọzọ dị mkpa. Otu ihe atụ a ma ama bụ njikwa akụrụngwa nke ndị ọrụ, ma ọ bụ CRM, ebe a na-agba ndị ọrụ ụgbọ elu ume ka ha weta ihe ọ bụla yiri ihe a na-enyo enyo banyere iwu, ma ọ bụ ozi ndị ọzọ, n'uche onye isi ụgbọ mmiri, na-ejikarị nkwanye ùgwù na akọ, ma ọ bụrụ na ọ dị ngwa ngwa zuru oke., karịa ike, dị ka nkịta nduzi na-eme. Ọ na-emepe akwụkwọ ahụ site n’ikwu otú echiche ahụ si ruo ya mgbe o nwere onye na-azụ nkịta nduzi n’otu n’ime klas ya. E wezụga CRM, ụkpụrụ a dị n'ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mpaghara ọ bụla, dị ka ọgwụ, injinịa, na azụmahịa.

Nnupụ isi nwere ọgụgụ isi achọtawokwa ọnọdụ ya na nkuzi ikike ụmụaka na -enye ngwá ọrụ ndị na-enyere aka ichebe ụmụaka pụọ na ọnọdụ mkpasu iwe mgbe ndị isi ọchịchị na-eji ike ha eme ihe. Otu n'ime ngwaọrụ ndị a bụ mnemonic *Blink!* *Chee echiche!* *Nhọrọ!* *Olu!*  nke na-arụ ọrụ yiri usoro nchekwa ọkụ dị mfe nkwụsị, dobe na mpịakọta a kụziiri ụmụaka n'ọtụtụ mba na-asụ Bekee.

## Edensibia
Svetlana Agapitova

**Svetlana Yurevna Agapitova** ( Russian ; amụrụ na Febụwarị 8, n'afọ1964) bụ onye Russia na-ahụ maka ikike mmadụ, onye na-ahụ maka mmekọrịta mmadụ na ndọrọ ndọrọ ọchịchị.

A mụrụ ya n'ọnwa February 8, 1964 na Leningrad. Ọ gụsịrị akwụkwọ na ngalaba ọrụ nta akụkọ nke Leningrad State University n'ime afọ 1986. N'afọ 2012, ọ nwetara akara ugo mmụta na iwu, gụsịrị akwụkwọ na Russian Academy of National Economy and Public Administration n'okpuru Onye isi ala nke Russian Federation.

N'ime afọ 1989, ọ ghọrọ onye guzobere ụlọ ọrụ mgbasa ozi na mgbasa ozi IMA-PRESS . Kemgbe afọ 1991, ọ rụrụ ọrụ na Petersburg - Channel 5. Na Channel Russia 1 duziri usoro ihe omume nke ezinụlọ na nwata.

Disemba 23, afọ 2009 bàrà n'ọfịs Ombudsman nke nwatakịrị ahụ na St. Petersburg. Jenụwarị 21, n'afọ 2015 họpụtara ọzọ Kọmishọna maka ikike ụmụaka na St. Petersburg.

Onugo Di na nwunye, ụmụ anọ.

Ndị na-akwado ndị Ọtọdọks nke Russia boro ya ebubo ugboro ugboro maka ịkwalite ite ime, nwoke idina nwoke na nwanyị.

## Edensibia

## Njikọ mpụga

* Светлана  ḥрьевна А-АП-ОВА
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Adultcentrism

**Adultcentrism** bụ oke egocentrism nke ndị okenye, tinye kwá nkwenye na echiche ndị okenye dị mma (ma e jiri ya tụnyere nke ụmụaka). Ejikwa ya akọwa ọnọdụ ụmụaka na ndị ntorobịa na-eche ihu n'ụlọ akwụkwọ, n'ụlọ, na ọnọdụ obodo; Otú ọ dị, ọ bụghị mgbe niile ka ndị okenye na-adabere n'echiche nke ịbụ onye ọma ma ọ bụ ihe ọjọọ, n'ụzọ dị iche na okenye.

## Nkọwa
N'ime ọrụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya, a ghọtara okenye dị ka ịkpa oke ndị okenye nwere n'ịghọta na ịzaghachi ụmụaka. Nke a ele mmadụ anya n'ihu sitere na ọdịiche dị n'etiti afọ n'etiti nwatakịrị na okenye. Ọdịiche - tinyere asụsụ, ụdị nkwurịta okwu na echiche ụwa - nwere ike ịmepụta ihe mgbochi iji merie.  Kama ikwe ka onye toro eto kesaa echiche ha, okenye na-ekweta enweghị ike na enweghị ike nke ndị na-eto eto imetụta usoro ikike ndị okenye mepụtara. Nke a na -emepụta ihe mgbochi maka omume dị irè na ụmụaka; a na -ekwu na okenye dị ka egocentrism, ebe mmadụ na -etinye echiche onwe ha, mkpa na nkwenkwe ha n'ihu ndị ọzọ niile, yana agbụrụ, nke na -etinye omenala na mmekọrịta mmadụ na ibe ya n'ihu ndị ọzọ niile. N'ịkọwa okenye, otu onye edemede na-akọ,

## Mpaghara eji eme ihe
N'ime mpaghara ọgwụgwọ ọrụ, e kwuru na ndị okenye "na-eme ka ndị na-eme nnyocha na-eleda ikike ụmụaka anya." Dị ka otu onye nchọpụta si kwuo, "A pụrụ ịhụ ọnọdụ a mgbe ndị na-eme nchọpụta chere na ha maara ihe niile ha kwesịrị ịma màkà ụmụaka n'ihi na ha bụ ụmụaka." Nnyocha gosikwara na nke a na-eduga ndị okenye ịnọ n'echiche nke ha, si otú a na-akpa ókè megide ụmụaka site na okenye. N'ihe gbasara ọgwụgwọ ọrụ, "Adultcentrism apụtawo na akwụkwọ ọgwụgwọ ezinụlọ iji kọwaa ọchịchọ nke ndị okenye ile ụwa anya site n'echiche ndị okenye na n'ime nke a ghara ịghọta ma ọ bụ nwee ekele maka otú ụmụaka na ndị na-eto eto si ele ihe anya. "

Ọnụ ọgụgụ na-arịwanye elu nke òtù ndị ntorobịa na òtù ndị ntorobịa na-eduzi na-achọpụta na okenye dị ka isi ihe dị mkpa na nyocha ha, yana. Otu nzukọ dị otú ahụ, National Youth Rights Association, na-akọwa okenye na ọha mmadụ dị ka ihe kpatara ya,
 

## Edensibia
Human trafficking in the Netherlands

Ụlọ ọrụ Ngalaba steeti US na-enyocha ma na-alụso ịzụ ahịa mmadụ ọgụ tinyere mba ahụ na "Tier 1" n'afọ 2017. Dị ka Ngalaba Steeti US si kwuo, **ịzụ ahịa mmadụ na Netherlands** bụ nsogbu nke na-emetụta karịsịa ụmụ nwanyị na ụmụ agbọghọ, ndị a manyere ịrụ ọrụ na ụlọ ọrụ mmekọahụ. N'afọ 2009, e nwere mmadụ narị itoolu na itoolu e debara aha ha n'akwụkwọ maka ịzụ ahịa mmadụ.

N'ime afọ 2017, onye Dutch National Rapporteur on Trafficking in Human Beings and Sexual Violence against Children mere atụmatụ na ihe karịrị mmadụ puku isii na Netherlands na-adaba na ịzụ ahịa mmadụ kwa afọ. Abụọ n'ụzọ atọ nke ndị a na-azụ ahịa, ihe dị ka mmadụ puku anọ kwa afọ, na-adaba n'ohu mmekọahụ na mmetọ. Ndị otu a nwere ọtụtụ ụmụ nwanyị Dutch, gụnyere ụmụaka (ụmụ agbọghọ otu puku na narị atọ na iri abụọ kwa afọ) bụ ndị a na-akpọ "ụmụ nwoke hụrụ n'anya" na-eri. Mmadụ puku abụọ ndị ọzọ a na-azụ ahịa mmadụ bụ ndị mba ọzọ bụ ndị òtù ndị omempụ haziri ahazi na-arụ ọrụ.

Dị ka Ngalaba Steeti nke US si kwuo, Netherlands bụ ma isi iyi ma obodo na-aga banyere ụmụ nwoke, ụmụ nwanyị, na ụmụaka ndị a na-azụ ná ahịa mmadụ, ọkachasị ịgba akwụna mmanye na ọrụ mmanye, ọ bụ ezie na, ruo n'ókè dị nta, ọ bụ mba njem maka ịzụ ahịa dị otú ahụ. Dị ka Ngalaba Steeti US si kwuo, mba ise kachasị elu maka ndị metụtara bụ Netherlands, China, Nigeria, Hungary, na Sierra Leone.

## Leekwa

* Ihe ruuru mmadụ na Netherlands #Ịzụ ahịa mmadụ

## Njikọ mpụga

* Coordinatië Centrum Mensenhandel/CoMensha

## Edensibia
GuarantCo

**GuarantCo** bụ ụlọ ọrụ na-etinye ego na akụrụngwa ma na-akwado mmepe nke ahịa ego na mba ndị nwere obere ego na Asia na Africa.

## Nchịkọta
Ewebatara GuarantCo na 2005 na Port Louis, Mauritius iji kwado ọrụ akụrụngwa yana nyere aka mmepe nke ahịa ego mpaghara na mba ndị ka na-emepe emepe gafee Eshia na Africa.

GuarantCo bụ akụkụ nke Group Development Infrastructure (PIDG).

E mepere ụlọ ọrụ mbụ nke GuarantCo, nke mechara bụrụ isi ụlọ ọrụ ya, na 2005 na Ebene, Mauritius.

Na 2015, e mepere ụlọ ọrụ na Nairobi iji kwado ụlọ ọrụ Africa.

Na Mee 2016, Cardano Development, site na enyemaka ya GuarantCo Management Company, malitere ijikwa ọrụ nke GuarantCo.

Ndị gọọmentị United Kingdom, Switzerland, Australia na Sweden na-akwado GuarantCo. Ọzọkwa, a na-akwado ya site na PIDG Trust, Netherlands, site na FMO, na PIDG Trust, France site na ụlọ ọrụ na-echere, yana Global Affairs Canada site na ụlọ ọrụ akwụghachi.

Ụlọ ọrụ ahụ na-arụ ọrụ na mba 22. GuarantCo nwere oru otutu obodo abuo na Africa na Asia. Dị ka nke 2019, ụlọ ọrụ emechaala azụmahịa 57 na mba 22 wee mee ka $ 5.8 ijeri itinye ego.

## Ntụaka
Right to petition

**Ikike ịrịọ gọọmentị maka idozi mkpesa** bụ ikike ime mkpesa, ma ọ bụ chọọ enyemaka gọọmentị mmadụ, n'atụghị ụjọ ntaramahụhụ ma ọ bụ mmegwara.

Enwere ike ị nwetaghachi ikike na Bill of Rights 1689, Petition of Right (1628), na Magna Carta (1215).).[citation needed]

Na Europe, Nkeji edemede nke iri anọ na anọ nke Charter of Fundamental Rights of the European Union na-ahụ maka ikike ịrịọ ndị omeiwu Europe.  Iwu bụ isi maka Federal Republic of Germany na-ekwe nkwa ikike ịrịọ arịrịọ nye "ndị ọchịchị ruru eru na ndị omebe iwu." [isi iyi  dị  Ikike ịrịọ arịrịọ na United States bụ nke Ndezigharị Mbụ nke Iwu United States (afọ 1791).

## United States
Mmachibido iwu nke "ikike ịrịọ arịrịọ" na mbido na-ezo aka sóso na Congress na ụlọ ikpe gọọmentị etiti nke United States. Ozizi ntinye ahụ mechara gbasaa nchebe nke ikike ahụ ruo n'ókè ya ugbu a, n'elu ụlọ ikpe steeti na nke gọọmentị etiti niile na ndị omebe iwu, na ngalaba ndị isi nke gọọmentị steeti na gọọmentị etiti.

## China
Ndị eze mgbé ochie China na ndị eze ukwu kwekoritara n'ikike ịrịọ arịrịọ maka ndị niile a na-achị. Ndị nkịtị nwere ike ịrịọ Eze Ukwu ka ọ wepụ ndị isi obodo. A kwenyere na Huabiao, kọlụm emume nke a na-ahụkarị n'ụlọ ọdịnala China, sitere na bọọdụ akara nke ndị ọchịchị oge ochie malitere iji nye ụzọ maka ọha na eze iji dee arịrịọ.

Na China nke oge a, iji ụlọ ọrụ na-arịọ arịrịọ obodo ka bụ ihe a na-ahụkarị, Otú ọ dị, ndị na-enweghị afọ ojuju ka na-aga n'isi obodo dị ka ihe ikpeazụ iji rịọ gọọmentị etiti. Nlekọta mkpesa ọha na eze nke mba (Chinese: ) na ụlọ ọrụ mpaghara nke akwụkwọ ozi na oku na-enweta aro na mkpesa. Ndị ọrụ ahụ na-enyefezi okwu ndị ahụ na ngalaba dị iche iche ma nyochaa ọganihu nke mmezi, nke ha na-azaghachi ndị na-agba akwụkwọ. Ọ bụrụ na enweghị afọ ojuju, ha nwere ike ịrịgo n'ọkwa iji weta mkpesa na ọkwa ọzọ dị elu.

## Leekwa

* Mkpesa atụmatụ megide òkè ọha na eze
* Anyị ndị mmadụ (usoro arịrịọ)
* Bill of Rights, 1689 bill of rights passed by the Parliament of England
* Ndị Bishọp asaa

## Edensibia
Right to protest

[áká_ịkẹngạ|thumb|350x350px|Ndị ọrụ na-elekọta ụlọ na-eji ikike ha eme ngagharị iwe n'ihu ụlọ MTV na Santa Monica, [California.]]
**Ikike ime ngagharị iwe** nwere ike ịbụ ngosipụta nke ikike nnwere onwe nzukọ, ikike nnwere onwe mkpakọrịta, na ikike nnwere onwe ikwuputa okwu. Ọzọkwa, ngagharị iwe na mmachi na ngagharị iwe eteela áká dika oge gọọmentị.

## Na iwu mba ụwa
Ọtụtụ nkwekọrịta mba ụwa nwere nkọwa doro anya nke ikike ime ngagharị iwe. Nkwekọrịta ndị dị otú ahụ tinyere Nkwekọrịta European maka ikike mmadụ nkè afọ 1950 ọkachasị Isiokwu nke itoolu ruo nke iri na otu; na Ọgbụgba ndụ mba ụwa na ikike obodo na ndọrọ ndọrọ ọchịchị nkè 1966, ọkachasị Isiokwu nke iri na asatọ ruo nke iri abụọ na abụọ. Isiokwu nke 9 na-ekwupụta "ikike nnwere onwe iche echiche, akọ na uche, na okpukpe". Isiokwu nke iri na-ekwupụta "ikike nnwere onwe ikwu okwu". Nkebi nke iri na otu na-ekwupụta "ikike nnwere onwe iso ndị ọzọ na-akpakọrịta, gụnyere ikike ịmepụta na isonyere òtù ndị ọrụ maka ichebe ọdịmma ya. " Otú ọ dị, na nkwekọrịta ndị a na ndị ọzọ, ikike nke nnwere onwe nzukọ, nnwere onwe mkpakọrịta, na nnwere onwe ikwu okwu nwere oke ụfọdụ. Dịka ọmụmaatụ, ọgbụgba ndụ mba ụwa maka ikike obodo na ndọrọ ndọrọ ọchịchị nwere mmachibido iwu na "nkwupụta agha" na nkwado nke "ịkpọasị mba, agbụrụ ma ọ bụ okpukpe"; ọ na-enyekwa ohere igbochi nnwere onwe izukọta ma ọ bụrụ na ọ dị mkpa "n'ime ọha mmadụ onye kwuo uche ya maka ọdịmma nke nchekwa mba ma ọ bụ nchekwa ọha, iwu ọha na eze, nchedo ahụike ọha ma ọ bụ omume ma ọ bụ nchedo ikike na nnwere onwe nke ndị ọzọ. " (Nkeji nke iri abụọ na nke iri abụọ na otu) Ebe dị iche iche agafeela nkọwa nke ikike ndị a.

N'agbanyeghị, ime ngagharị iwe abụghị ime ihe ike ma ọ bụ iyi egwu maka ọdịmma nke nchekwa mba ma ọ bụ nchekwa ọha. Ọ bụghịkwa nnupụisi obodo, mgbe ime ngagharị iwe anaghị agụnye imebi iwu nke steeti. Ngagharị iwe, ọbụna mkpọsa nke nguzogide na-abụghị nke ime ihe ike, ma ọ bụ nguzogide obodo, nwere ike inwe àgwà (na mgbakwunye na iji usoro na-abụghị ime ihe ike) nke ịkwado usoro ọchịchị onye kwuo uche ya na usoro iwu. Nke a nwere ike ime, dịka ọmụmaatụ, mgbe nguzogide dị otú ahụ bilitere na mmeghachi omume na ndọrọ ndọrọ ọchịchị ndị agha; ma ọ bụ n'ọnọdụ yiri nke ahụ nke ịjụ ndị isi steeti inyefe ọfịs ógè ha meriri na ntuli aka.

## N'ụlọ ọrụ onwe ha
alt=Mary Beth Tinker speaking, holding up a detention slip and wearing a black armband.|thumb|E jidere Mary Beth Tinker maka iyi ogwe aka ojii iji mee ngagharị iwe maka Agha Vietnam, na-eduga na ''Tinker v''. Ikpe ''Des Moines''.
Ọtụtụ ndị ọrụ, ụlọ ọrụ agụmakwụkwọ, na ndị otu ọkachamara na-edebe iwu ngosi nke na-egbochi ikike nke ndị otu ha ime ngagharị iwe, dịka ọmụmaatụ site na igbochi ha na mpaghara nnwere onwe ikwu okwu. Na United States, ihe ịrịba ama n'afọ 1969 . Ikpe Ụlọikpe Kasị Elu nke  guzobere ikike ụmụ akwụkwọ ime ngagharị iwe ma ọ bụrụkwa nà ọ gaghị akpata " nnukwu mgbagwoju anya".

## Leekwa

* Omume kpọmkwem
* Ngosipụta (ngagharị iwe)
* Ngagharị iwe
* Ikike nke mgbanwe

## Edensibia
René Barthes

**René Victor Marie Barthes** (afọ 1894 rụọ afọ 1965) bụ onye nchịkwa ọchịchị, gọvanọ ukwu nke French West Africa.

## Akụkọ ndụ
A mụrụ ya na ụbọchị asatọ n'ọnwa Ọktoba, n'afọ 1894, na Carpentras, ọ bụ prọfesọ mbụ nke nkà ihe ọmụma, mgbe ahụ onye nduzi nke ndị ọrụ na Ministry of the colonies n'afọ 1937.

Bídó n'ubochi asaa n'ọnwa Ọgọst, n'afọ 1939, ruo ọnwa Septemba ụbọchị iri abụọ, n'afọ 1939, ọ bụ gọvanọ nke New Caledonia.
A họpụtara ya ka ọ bụrụ Gọvanọ General nke French West Africa n'ọnwa Mee 1946.

Onye isi ndị ọrụ ya bụ Alioune Diop, onye guzobere magazin Pan-African Présence africaine1. Barthès jidere ọkwa ya ruo ụbọchị iri abụọ na asaa n'ọnwa Jenụwarị afọ 1948, mgbe ọ lara ezumike nká.

N'ime afọ 1950s, ya na Lucie Aubrac, ọ bụ onye otu na-achị isi nke Njikọ Ikike Mmadụ (France), nke mepụtara n'ọnọdụ iguzogide agha Algeria.

René Barthes nwụrụ n'afọ 1965. Emere olili ya na Katidral Saint-Louis nke Versailles.

## Ihe Odide

* « L'exploitation du sous-sol africain devant l’Europe », La Nouvelle Revue française d'Outre-mer, XIV, no 3, Paris, mars 1953, p. 63–65.

## Edensibia
Nafesha Richardson

**Nafesha Veronica Richardson** (amụrụ n'afọ 1996) onye guzobere Spark SVG bụ onye na-agbachitere ikike ndị ntorobịa si St Vincent na Grenadines. Nafesha bụ onye otu Ndị ntorobịa Gender na nha nhata netwọkụ nke Commonwealth (CYGEN), onye mmeri ndị ntorobịa nke nkwekọrịta Escazú, ma bụrụkwa onye ọrụ afọ ofufo na St. Vincent na Grenadines Girl Guides Association.

## Ndabere na agụmakwụkwọ
A mụrụ Nafesha Richarson n'afọ 1996 na St Vincent na Grenadines . A zụlitere Nafesha na St Vincent na Grenadines, obodo dị na mpaghara Latin America na Caribbean (LAC). Ọ gụsịrị akwụkwọ na Bachelors nke Iwu na Mahadum nke West Indies n'afọ 2020. Ugbu a, ọ na-agbaso Usoro mmụta Liberal Education na Hugh Wooding Law School.

## Ọrụ na ọrụ nkwado
Mgbe ọ dị afọ asaa, Nafesha Richardson banyere St. Vincent na Grenadines Òtù Ndị Nduzi Nwanyị nke Geraldines dị ka onye ọrụ afọ ofufo iji mụta ma lụso nsogbu mmekọrịta mmadụ na ibe ya na nsogbu ime ụlọ ọgụ nke na-emetụta ndị St Vincent na Grenadines ndị a na-abụkarị ime ihe ike n'ụlọ na mmekọahụ. N'ọnwa Mee afọ 2019 mgbe ọ dị afọ iri abụọ na abụọ, Nafesha hiwere Spark St Vincent na Grenadines (Spark SVG) na ebumnuche nke ịkpali, inye ike na ịkpali ndị na-eto eto na Saint Vincent na Grenadines iji mee mgbanwe dị mma na obodo ha. Ọ gara Commonwealth Banquet n'afọ 2020 ya na Julius Karl D. Fieve .

### Ihe nrite na nsọpụrụ
N'ọnwa Machị, afọ 2020, a nabatara Nafesha n'etiti ndị mmeri ise nke nkwekọrịta Escazú. N'afọ 2020, o so na ndị isi ndị ntorobịa bụ ndị otu Ndị ntorobịa Gender na nha nhata netwokụ nke Commonwealth (CYGEN) iji malite mkpọsa "#Reform53 - Ọnụ maka nha nha nke iwu". Na Septemba 2020, e nyere ya Commonwealth Point Of Light Award maka ọrụ ya na Sparks SVG. N'otu afọ ahụ, ọ na-aghọ otu n'ime Women Deliver Young Leader . 

## Edensibia

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
National Campaign on Dalit Human Rights

Mgbasa ozi na Dalit Human Rights (**NCDHR**), nke e hiwere n'afọ1998, ugbu a nwere usoro ọrụ anọ, nke ọ bụla n'ime ha na-arụ ọrụ iji kpochapụ ịkpa ókè agbụrụ megide Dalits na India. Ọ dabeere na Delhi ma nwee isi n'ebe ndị ọzọ na mba ahụ. O kwuputala ebumnuche ya iji nweta mmụba n'ihe banyere nsogbu Dalit ma jide steeti, n'ụdị usoro ikpe ziri ezi ya, maka ọdịda ya.

## Ọrụ
E hiwere y'à na 1998 site na ndị Dalit na ndị na-ahụ maka ikike mmadụ na mmeghachi omume na enweghị mmanye nke Ihe nkedo ahaziri ahazi na agbụrụ akwadoro (Mgbochi arụrụ arụ) Iwu, 1989, NCDHR nwere isi na 14 nke steeti India site na 2003. Ebumnuche mbụ ya bụ iji mee ka ndị India na ndị mba ụwa na-ege ntị pụta ìhè ma na-ahụ okwu Dalit ma na iji mee ka steeti ahụ zaa ajụjụ maka ebubo ya na ọ dara inye ikpe ziri ezi na usoro iwu mpụ.

Mgbe ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ afọ iri nke ịdị adị, NCDHR hibere mkpọsa anọ, nke ọ bụla lekwasịrị anya n'akụkụ dị iche iche nke ịkpa ókè. A na-akpọ Dalit Arthik Adhikar Andolan (DAAA), All India Dalit Mahila Adhikar Manch (AIDMAM), National Federation of Dalit Land Rights Movement (NFDLRM) na National Dalit Movement for Justice (NDMJ) Ndị a strands bụ, dị ka Rafto Foundation, n'otu n'otu ezubere iji lebara ya anya.:

* Nkwalite ikike akụ na ụba, mmekọrịta mmadụ na ibe ya, agụmakwụkwọ na omenala
* ịkwalite ikike nke ụmụ nwanyị Dalit, ndị na-enwekarị ịkpa ókè ugboro abụọ dị ka Dalits na dị ka ụmụ nwanyị, na ime ihe ike dabeere na caste
* nhazi nke mgbalị iji nweta ikike ala na ndụ maka ndị Dalit, na iji nweta nzaghachi iwu kwesịrị ekwesị na ngwọta ego maka ndị lanarịrị na ndị e mesoro ihe ike na mmebi iwu ndị ọzọ
* akwụkwọ na mbelata nke nsogbu nke Dalits na nkwadebe ọdachi na nzaghachi

Ná mpaghara oge ahụ, NCDHR malitere ịchọpụta, ịkwalite na ịkwado mmekorita n'etiti òtù ndị ọzọ Dalit na-arụ ọrụ.

N'oge na-adịghị anya mgbe ọ nakweere usoro nhazi a, n'afọ 2009, e guzobere National Dalit Watch (NDW). O sochiri nyocha sara mbara nke emere na tsunami nke afọ 2004 na mgbe e mesịrị nke nnukwu idei mmiri na Bihar (afọ 2007 rụọ afọ 2008), nke NCDHR kwuru na ọ gosipụtara ịkpa ókè agbụrụ na mmemme nnapụta n'oge ọdachi. Kemgbe ọ malitere, e meela ngwá ọrụ na ụzọ dị iche iche iji chọpụta, kpughee ma dekọọ ịkpa ókè agbụrụ ma jiri ahụmịhe nke ndị mmadụ metụta ụkpụrụ nduzi nchịkwa ọdachi site n'aka gọọmentị etiti.

## Nghọta
E nyere NCDHR Rafto Prize n'afọ 2007 maka ọrụ ya na-akwalite ikike Dalit na maka ịkpalite mkparịta ụka màkà okwu ahụ na mba ụwa. Ọ rụkọrọ ọrụ na mba ụwa na òtù dị ka United Nations na International Dalit Solidarity Network.

## Leekwa

* Paul Diwakar

## Edensibia
National Rural and Indigenous Women's Association

**Otu ndị inyom ime obodo na ụmụ amaala** (Asociación Nacional de Mujeres Rurales e Indígenas, ANAMURI) bụ ụlọ ọrụ obodo Chile na-abaghị uru ma nwee onwe ya, nke bụ naanị ụmụ nwanyị. E hiwere nzukọ ahụ n'afọ 1998 na Buin, Chile. Ọrụ ya bụ ịhazi ma kwalite mmepe nke ụmụ nwanyị ime obodo na ụmụ amaala Chile site n'ịkpalite ma wusie nzukọ ha ike.

ANAMURI bụ akụkụ nke Onye nhazi mpaghara mpaghara Latin America na International Via Campesina (Coordinadora Latinoamericana de Organizaciones del Campo y la Vía Campesina Internacional). N'afọ 2016, ANAMURI nwere ihe dịka ndị mmekọ puku isii na narị asatọ.

## Akụkọ ihe mere eme
E hiwere Òtù Mba Ndị Na-ahụ Maka Ime Ime Obodo na ụmụ amaala n'ọnwa June ụbọchị iri na ato, n'afọ 1998 na Buin. Ka ọ na-erule afọ 2018, ANAMURI nọ na mpaghara Chile sitere na Arica (Arica na Parinacota) ruo Coyhaique (Aysén), gụnyere ụmụ amaala Aymara, Colla, Diaguita na Mapuche si mba niile. Isi ụlọ ọrụ ya dị n'obodo Santiago.

## Ozi
Ozi nke ANAMURI bụ ịhazi ma kwalite mmepe nke ụmụ nwanyị ime obodo na ụmụ amaala Chile bídó na Arica ruo Coyhaique, na-atụle ọdịbendị, ọrụ, mmekọrịta mmadụ na ibe ya, na akụ na ụba ha, na ebumnuche nke ịkwalite ma wusie nzukọ ha ike. Ọrụ nke ANAMURI dabeere na iwulite mmekọrịta nhata, na-akpọkọta ma na-ahazi ihe ndị inyom ime obodo chọrọ na ọdịmma ha na ọkwa obodo. Ụmụ nwanyị nke ANAMURI na-alụ ọgụ iji nweta ikike nri nke ndị mmadụ, na-aghọta ọrụ dị mkpa ụmụ nwanyị rụrụ na mmepụta ọrụ ugbo kemgbe oge nna ochie.

## Ndị isi
Miriam Talavera (Onye isi oche ANAMURI); Millaray Painemal Morales (Onye na-eso onye isi); María Vargas G (Secretary General); Mónica Hormazabal Baeza (Onye na-echekwa ego); Francisca Rodríguez Huerta (Òtù Odeakwụkwọ); Jacqueline Arriagada Villegas (Ndị na-emepụta ihe n'ihu); Viviana Catrileo Epul (Nkwukọrịta n'ihu); Rosario Gómez Inostroza (Ihu ụmụ amaala); Hilda Morales Morales (Onye nnọchi anya omenala); Carla Nuñez Díaz (International Front); Ana María Fuentes Cáceres (Wage Front); Josefina Ovando Godoy (Natural Resources); Mafalda Galdames Castro (Training manager); Evelyn Cabezas Villarroel (Environment) Lirayen Reyes Galves (Youth Front).

## Edensibia
Martine-Anstett Award

A na-enye Martine-Anstett Award, ma ọ bụ Martine-Anstett Ihe nrite nke ruuru mmadụ, kwa afọ na ụbọchị iri abụọ na itoolu n'ọnwa Eprel na Paris nye onye, nwoke ma ọ bụ nwanyị, na-agbasi mbọ ike ịgbachitere ikike mmadụ. Ụbọchị iri abụọ na itoolu n'ọnwa Eprel bụ ụbọchị ncheta nke ụbọchị Martine Anstett nwụrụ.  Onyinye ruuru mmadụ nke' Martine Anstett bụkwa iji chebe ikike nke ndị mbịarambịa.

Ihe nrite a na-enye kwa afọ ruru Euro otu puku na narị ise.

## Akụkọ ihe mere eme
Onye nta akụkọ bụ Frantz Vaillant mepụtara onyinye a n'ọnwa June n'afọ 2015 iji cheta Martine Anstett (afọ 1969 rụọ afọ 2015), onye ọka iwu ọkachamara na iwu mba ụwa na onye raara ndụ ya nye Human Rights mbụ na United Nations (Geneva na New York City), mgbe ahụ maka Amnesty International, tupu ọ banye na Organisation internationale de la Francophonie (OIF).

Dị ka ebe nrụọrụ weebụ nke mkpakọrịta ahụ si kwuo, ihe nrite mba ụwa a na-ezube ịmata ọdịiche dị n'etiti mmadụ n'enweghị ọdịiche nke afọ, mmekọahụ ma ọ bụ okpukpe, "Màkà na e nwere ndị nọ n'ụwa ndị ọrụ ha na-enweghị ekele, na-akwado ikike mmadụ, kwesịrị ka a gbaa ha ume.

## Ndị otu Jury
Ndị ọka ikpe ahụ nwere mmadụ isii (abụọ n'ime ha bụ onye isi ala na onye otu ọzọ, ndị otu NGO abụọ na ndị nta akụkọ abụọ. Ọ na-ekpebi mgbe arụmụka gasịrị màkà uru atụnyere nke ndị a họọrọ.

## Ndị mmeri
N'ubochí iri abụọ na itoolu n'ọnwa Eprel afọ 2016, n'ihu Michel Forst, UN Special Rapporteur on the situation of defenders of human rights and Michaëlle Jean, Secretary General of the International Organization of La Francophonie (OIF), e nyere Cesar Estrada Chuquilin nke Peru onyinye Martine Anstett nke mbụ. César agbanahụla mgbalị igbu ọchụ ugboro ugboro. O kpughere nsogbu gburugburu ebe obibi nke ọrụ Ngwuputa na Conga kpatara yana ọtụtụ mmegbu gbasara esemokwu ala na mpaghara Cajamarca.

N'ubochí iri n'ọnwa Machị afọ 2017 na mmemme mmeghe nke ememme ihe nkiri nke iri na ise na nnọkọ gbasara ikike mmadụ na Geneva Switzerland Martine Anstett nyere onye nta akụkọ foto Teddy Mazina.

Teddy Mazina kọwara onwe ya dị ka "onye na-eme ncheta". "Ise foto bụ maka m omume ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Ana m agbalị iwulite ncheta ọhụụ nke akụkọ ihe mere eme anyị ka anyị wee ghara ichefu ihe anyị nwetara.

N'ubochí itoolu n'ọnwa Machị afọ 2018, na mmemme mmeghe nke International Film Festival on Human Rights FIFDH na Geneva (Switzerland) e nyere onye ọka iwu Ijipt Azza Soliman, onye na-agbachitere ikike mmadụ ihe nrite Martine Anstett iji kwanyere ọgụ ya megide ime ihe ike megide ụmụ nwanyị na mba ya. N'afọ 2018 kwa Nkwupụta Ụwa nke Ihe Ndị Ruuru Mmadụ (UDHR) gbara afọ iri asaa nke e mere n'emume nrite.

E nyere Evdokia Romanova ihe nrite n'afọ 2019 site na obodo Samara na Russia.

Onye meriri na Martine Anstett Human Rights 2020 bụ Tahani Abass, onye Sudan.Tahani Abass bụ onye ọka iwu, onye nta akụkọ na onye na-akwado ikike ụmụ nwanyị. Ọrụ ya gụnyere ikpe Noura Hussein onye e belatara ikpe ọnwụ ya na mkpọrọ afọ ise.

## Edensibia
Muwatin Media Network

***Netwọk mgbasa ozi Muwatin*** bụ ụlọ ọrụ mgbasa ozi n'abụghị maka uru nke Arabic nke Mohammed Al-Fazari hiwere na Oman n'afọ 2013. Ọ bụ usoro mgbasa ozi nwere onwe ya nke na-ebipụta ọdịnaya na Arabic màkà ọtụtụ nsogbu metụtara ọchịchị onye kwuo uche ya, ndọrọ ndọrọ ọchịchị, ikike obodo na ndọrọ ndọrọ ọchịchị, ikike mmekọrịta mmadụ na ibe ya na omenala, ikike nwoke na nwanyị, mmekọahụ na ndị ọzọ.

Mgbe ejidechara onye isi nchịkwa ya na onye nchịkọta akụkọ ya bụ Mohammed Al-Fazari na Oman n'afọ 2014 n'ihi ndọrọ ndọrọ ọchịchị ya, na mgbapụ ya na UK na-achọ ebe mgbaba ndọrọ ndọrọ ọchịchị, a manyere *Muwatin* ịkwụsị ibipụta akwụkwọ n'ubochí iri na anọ n'ọnwa Jenụwarị afọ 2016 mgbe ejidere ya na ajụjụ ọnụ nke ndị nta akụkọ ya na-enye aka bi na Oman.

*Muwatin* laghachiri na mbipụta akwụkwọ n'ubochí atọ n'ọnwa Mee, afọ2017 na World Press Freedom Day mgbe e debanyere aha ya na London.

## Akụkọ ihe mere eme
*Muwatin* (مواطن) pụtara "onye amaala" n'asụsụ Arabic. A họọrọ aha ahụ n'ihi na Muwatin na-eche maka nsogbu ụmụ amaala na Gulf na mba ndị Arab ma ọ na-achọ ịmepụta steeti ụmụ amaala.

Mohammed Al-Fazari hiwere *Muwatin* n'ọnwa June ụbọchị isii, n'afọ 2013, iji mepụta ohere maka nnwere onwe ikwu okwu maka olu Omani na Arab. Ọrụ ahụ malitere n'afọ ofufo, ebe ọ bụ na enweghị ike inweta ego n'ime Oman n'ihi iwu nchịkọta akụkọ nke netwọk ahụ, iwu Omani machibidoro ego sitere na mba ofesi n'ihi ọdịnaya *Muwatin* na-ahụ maka nsogbu nke nnwere onwe na ikike mmadụ.

## Ọdịnaya na Akụkụ
Muwatin na-enyocha ihe mmemmé ndị Arab ma na-eche maka nsogbu ụmụ amaala na mpaghara Gulf na ụwa ndị Arab. Ọ bụ ụlọ ọrụ mgbasa ozi kwụụrụ onwe ya, nke na-ebipụta ọdịnaya n'asụsụ Arabic n'ihe ọtụtụ nsogbu metụtara ọchịchị onye kwuo uche ya, ndọrọ ndọrọ ọchịchị, ikike obodo na ndọrọ ndọrọ ọchịchị, ikike mmekọrịta mmadụ na ibe ya na omenala, ikike nwoke na nwanyị, mmekọahụ na ndị ọzọ.

## Edensibia

## Njikọ mpụga

* Ebe nrụọrụ weebụ Muwatin
* Muwatin n'asụsụ Bekee
* Muwatin na Twitter
* Muwatin na Instegram
* Muwatin na YouTube
Ain't I a Woman? (book)

***A bụghị m nwanyị? Ụmụ nwanyị ojii na Feminism*** bụ akwụkwọ afọ 1981 site na mgbịrịgba mgbịrịgba enyere áhà mgbe Sojourner Truth's "Ain't I a Woman?" okwu. hooks na-enyocha mmetụta nke ịkpa ókè agbụrụ na mmekọahụ na ụmụ nwanyị ojii, mmegharị ikike obodo, na mmegharị ụmụ nwanyị site na suffrage ruo mgbé afọ 1970s. Ọ na-arụ ụka na njikọta nke mmekọahụ na ịkpa ókè agbụrụ n'oge ịgba ohu nyere aka na ụmụ nwanyị ojii nwere ọnọdụ kachasị ala na ọnọdụ kachasị njọ nke otu ọ bụla na mba America. Ụmụ nwanyị ọcha na-ekpochapụ ndị na-akwado ndọrọ ndọrọ ọchịchị na-enwekarị ntụsara ahụ na ụmụ nwoke ojii na-ekpochapụ ihe dị ka Frederick Douglass, ebe ndị na-ahụ maka nkewa na ndịda na echiche nke ịkwa iko ụmụ nwanyị ojii na omume rụrụ arụ kpatara ngagharị iwe mgbe ọ bụla ụmụ nwanyị ojii na-ekwu okwu. nko na-egosi na ụmụ nwanyị ọcha a na-eme mgbanwe na-echegbu onwe ha maka omume ndị ọcha karịa ọnọdụ omume ndị a kpatara ndị America ojii America.

## Nnabata
Kemgbe e bipụtara akwụkwọ a, Abụghị m Nwanyị ka a na-akwanyere ùgwù dị ka ihe na-enweghị isi na ọmụmụ nke echiche ụmụ nwanyị maka ịtụle njikọ dị n'etiti akụkọ ihe mere eme nke mmegbu ụmụ nwanyị ojii chere ihu na United States na mmetụta ya na-adịgide adịgide na ọha mmadụ America nke oge a. A na-eto Abụghị m Nwanyị maka idozi njikọ nke agbụrụ na nwoke na nwanyị nke na-eme ka ụmụ nwanyị ojii dị iche. Ihe odide hooks emeghewokwa ọnụ ụzọ maka ụmụ nwanyị ojii ndị ọzọ ide ma kwuo maka isiokwu ndị yiri ya. A na-ejikarị akwụkwọ a eme ihe na ọmụmụ gbasara nwoke na nwanyị, ọmụmụ ndị ojii, na ọmụmụ nkà ihe ọmụma.

Ọrụ ahụ emeela ka ụfọdụ katọọ ya ịbụ "onye na-ahistorical, na-agụghị akwụkwọ (e nwere ọtụtụ mkpesa maka enweghị ihe odide ala ala ala), na nwoke idina nwoke". Ọ naghị enye akwụkwọ ọgụgụ maka ọrụ ya ọ bụla, na-eme ka o sie ike ịchọta ndị editọ na ozi mbipụta maka ibe ndị edepụtara n'okpuru ngalaba "ndetu" nke ọrụ ya. N'ime "Theory dị ka Liberatory Practice" hooks na-akọwa na enweghị usoro agụmakwụkwọ ya bụ "n'ihi ọchịchọ nke ịgụnye, iru ọtụtụ ndị na-agụ akwụkwọ dị ka o kwere mee n'ọtụtụ ebe dị iche iche o kwere mee".

## Leekwa

* Ụmụ nwanyị ojii

## Edensibia
International Conference on African Children

Nzukọ mba ụwa banyere ụmụaka Afrịka ma ọ bụ Nzukọ gbasara ụmụaka Afrịka bụ **nzukọ mba ụwa** nke emere na mba Geneva n'ọnwa Juun afọ 1931.

Ọ bụ International Save the Children Union haziri ya, ọ gbasoro site na nnabata nke Njikọ nke Mba n'afọ 1924 nke Nkwupụta nke Ikike nke Nwa, nke Union dere na 1923. Ọ lekwasịrị anya na ọnọdụ ụmụaka na Afrịka, ọkachasị na mpaghara ọnwụ ụmụ ọhụrụ, ọrụ ụmụaka na agụmakwụkwọ.

Nzukọ ahụ zutere na mba Geneva n'oge ọkọchị nke afọ 1931, n'etiti 22 n'ọnwa 25 Juun. A na-ewere ya dị ka oge mgbanwe n'àgwà ọdịda anyanwụ na nwata na Africa: "nzukọ a wughachiri ihe oyiyi nke nwata na Africa n'etiti ndị ozi ala ọzọ, ndị na-ahụ maka ọdịmma ụmụaka na ndị ọkà mmụta sayensị mmekọrịta mmadụ na ibe ya". E nwere naanị ndị Afrịka ise n'etiti ndị sonyere, ọ bụ ezie na ọbụna ọkwa a nke isonye bụ ihe ọhụrụ n'oge ahụ. Otu n'ime ndị a bụ Jomo Kenyatta nke Kikuyu Central Association. Mba Kenyatta dere banyere ogbako ahụ mgbe e mesịrị, n'isiokwu nke ibi úgwù na mmerụ ahụ ụmụnwanyị, nke ọ gbachitere dị ka omenala n'etiti ndị Kikuyu:

"N'ime ogbako a, ọtụtụ ndị nnọchi anya Europe gbara ume na oge eruola mgbe a ga-ekpochapụ "omenala ọjọọ" a, nakwa na, dị ka omenala ndị ọzọ niile "ndị ọgọ mmụọ", a ga-ekpochapụ ya ozugbo site n'iwu. "

Ndị nnọchi anya Afrịka ndị ọzọ bụ onye nkuzi na onye edemede Gladys Casely-Hayford, nwa nwanyị onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Ghana J. E. Casely Hayford, na onye nkuzi Naijiria Henry Carr. Ọkà okwu ojii ọzọ bụ onye America na-eme ihe ike James W. Ford nke League Against Imperialism, onye kwuru okwu na-akatọ ogbako ahụ maka naanị ịkwado usoro ọchịchị.

Odeakwụkwọ ogbako ahụ bụ onye edemede Evelyn Sharp, onye dere akwụkwọ banyere ya nke a kpọrọ The African Child n'asụsụ bekee. Onye ọzọ nyere aka bụ onye ozi ala ọzọ, Dora Earthy.

## Leekwa

* Mgbasa ozi megide mmetọ ụmụ nwanyị na Kenya na 1929–32
* Decolonization nke Africa
* Nkwupụta nke ikike nke nwatakịrị

## Ebensidee

## Isi mmalite

* Usoro nke Nzukọ Mba Nile Maka Ụmụaka Afrịka, Geneva, June 22–23, 1931 (Save the Children, 1932)
* Evelyn Sharp, The African Child: An Account of the International Conference on African Children, Geneva (Longmans and Co. / Weardale Press, 1931)  
* Dominique Marshall, 'Children's Rights in Imperial Political Cultures: Missionary and Humanitarian Contributions to the Conference on the African Child of 1931', na The International Journal of Children's Rights, Volume 12, Issue 3, pages 273 – 318 (2004).
Baugrygr

**Baugrygr** ma ọ bụ **Ringkvinna** bụ okwu banyere nwanyị na-alụghị di nke ketara ọkwa nke onye isi ezinụlọ, na-esikarị n'aka nna ya ma ọ bụ nwanne ya nwoke, na ọrụ na ikike niile metụtara ọkwa ahụ. Ọnọdụ ahụ dị na Scandinavia n'oge Viking na n'ime Middle Ages.

A kpọrọ Ringkvinna aha na Icelandic Grágás na iwu Norwegian Frostating na iwu Gulating, nke a na-ekwu ya n'otu ụzọ ahụ. Ụmụ nwanyị na-alụbeghị di n'ozuzu ha, nke a na-akpọ *maer* na *mey*, nwere nchebe na ikike nnwere onwe ha: mgbe ọ dị afọ iri abụọ, nwanyị ruru ikike nke ọtụtụ iwu ma nwee ikike ikpebi maka ebe obibi ya ma guzoro n'onwe ya n'echiche niile nke ikpe n'ihu iwu. Otu ikike ndị a metụtara ụmụ nwanyị di ha nwụrụ. Otu ihe dị iche na nnwere onwe ya bụ ikike ịhọrọ onye ọlụlụ, nke bụ okwu maka ezinụlọ dum.

Na enweghị ndị ikwu nwoke obula, nwanyị na-alụghị di na-enweghị nwa nwoke nwere ike iketa ọkwa dị ka onye isi ezinụlọ site n'aka nna ma ọ bụ nwanne nwoke nwụrụ anwụ.  A na-akpọ ụmụ nwanyị nwere ọnọdụ dị otú ahụ ringkvinna .  O jiri ikike niile e nyere onye isi ezinụlọ ruo mgbe ọ lụrụ di n'oge e nyefere ikike ya n'aka di ya.  Ikike iketa n'onwe ya metụtara ma nwanne nne nna, nwa nwanne nna na nwa nwa nna nke onye nwụrụ anwụ, bụ ndị a kpọrọ aha ha niile dị ka *odalkvinna*, mana ikike iketa ọkwa nke onye isi ezinụlọ bụ ikike nke naanị nwa nwanyị ma ọ bụ nwanne nwanyị nke nwoke nwụrụ anwụ nwekwara ike iketa.

Ringkvinna nwere nkwado kpọmkwem nke iwu iji rụọ ọrụ niile onye isi ezinụlọ na-arụkarị, dị ka, ikike ịchọ ma nata ụgwọ banyere igbu onye òtù ezinụlọ. N'agbanyeghị, ọ bụrụ na ọ lụọ di, ikike ndị a na-enyefe di ya. Ikike ndị a ji nwayọọ nwayọọ na-apụ n'anya mgbe Iso Ụzọ Kraịst gasịrị, a naghịzi akpọ ha aha na ederede iwu ọ bụla mgbe ngwụcha narị afọ nke iri na atọ gasịrị.

## Leekwa

* Birka nwanyị Viking warrior

## Edensibia


## Isi mmalite

* Borgström Eva (2002) Makalösa kvinnor: könsöverskridare i myt och verklighet (Stockholm: Alfabeta/Anamma)    (na Swedish)
* Ohlander, Ann-Sofie & Strömberg, Ulla-Britt ( 2008) Tusen svenska kvinnoår: svensk kvinnohistoria från vikingatid till nutid (Stockholm: Norstedts Akademiska Förlag)    (na Swedish)
Mmasị ọha

## Mmasị ọha

Ọkachamara akụ na ụba Lok Sang Ho na amụma ọha na eze na mmasị ọha na-arụ ụka na a ga-enyocha mmasị ọha na eze n'eleghị mmadụ anya n'ihu ma, ya mere, na-akọwa ọdịmma ọha na eze dị ka "ọdịmma nke onye nnọchiteanya.". N'okpuru nnwale echiche, site n'iche na enwere ohere nhata maka mmadụ ịbụ onye ọ bụla n'ime ọha mmadụ na, yabụ, nwere ike irite uru ma ọ bụ taa ahụhụ site na mgbanwe, mmasị ọha na eze site na nkọwa kwalite mgbe ọ bụla mgbanwe ahụ na-ahọrọ ka ọnọdụ quo ex ante. Ụzọ a bụ "ex ante", n'echiche bụ na a naghị enyocha mgbanwe ahụ mgbe eziokwu ahụ gasịrị kama a na-enyocha ya tupu eziokwu ahụ na-amaghị ma mmadụ ọ ga-erite uru ma ọ bụ na-ata ahụhụ na ya.

Ụzọ a na-eso ụzọ "mkpuchi nke amaghị ihe", nke John Harsanyi tụpụtara na mbụ mana John Rawls kwadoro ya na 1971 Theory of Justice. Otú ọ dị, n'akụkọ ihe mere eme, a pụrụ ịchọta ụzọ ahụ na John Stuart Mill, bụ onye, ​​​​n'akwụkwọ ozi o degaara George Grote, kọwara na "obi ụtọ mmadụ, ọbụna nke onwe ya, n'ozuzu ya na-aga nke ọma site n'ime ihe n'usoro iwu izugbe, karịa site n'ịtụle ihe ga-esi na ya pụta. nke ọ bụla omume; na nke a ka bụ ihe ikpe na-enwe obi ụtọ n'ozuzu, ebe ọ bụ na atụmatụ ọ bụla ọzọ agaghị eme ka onye ọ bụla ghara ịma ihe ọ ga-atụ anya ya, kama ọ ga-agụnye esemokwu na-adịgide adịgide ...."

The Institute of Chartered Accountants na England na Wales na-arụ ụka na itinye nkọwa zuru ezu nwere ike ịkpata nsonaazụ na-atụghị anya ya, na Acting in the Public Interest(2012). Kama, ọ dị mkpa ka enyocha ọnọdụ ọ bụla dabere na njirisi dị ka ọha na eze dị mkpa, ihe chọrọ na ihe mgbochi. Isi ihe na-enyocha mkpebi mmasị ọhaneze ọ bụla bụ nghọta nke usoro ime mkpebi, gụnyere ịhazi ọdịmma ndị asọmpi.