open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marieme Faye Sall

**Marieme Faye Sall**, nke a na-akpọkwa Marème Faye Sell, bụ onye Senegalese nke jere ozi dị ka nwanyị mbụ nke Senegal kemgbe afọ 2012. Sall, nwunye onye isi ala Macky Sall, bụ nwanyị mbụ nke mba ahụ nwere ihe nketa Senegalese zuru oke site na ọmụmụ na agbụrụ, dịka ndị atọ bu ya ụzọ bụ ndị agbụrụ French ma ọ bụ Lebanese.

A mụrụ Faye Sall n'obodo Saint-Louis, Senegal, dị ka nwa nke anọ n'ime ụmụ asatọ nke ezinụlọ ya. Dị ka akụkọ ndụ ya si kwuo, ọ bụ onye Peule na Serer. Ọ gara ụlọ akwụkwọ praịmarị na Saint-Louis tupu ya na ezinụlọ ya kwaga Diourbel, obodo dị na mpaghara Diourbel nke etiti Senegal. Ọ gara ụlọ akwụkwọ sekọndrị ma gụsịrị akwụkwọ na nzere ụlọ akwụkwọ sekọrịtandrị. Sall debanyere aha na Higher Institute of Technology na Mahadum Cheikh Anta Diop, ebe ọ gụrụ injinia eletrik, mana ọ gụsịrị akwụkwọ. Ọ hapụrụ Cheikh Anta Diop mgbe amuchara nwa mbụ ya.

Marieme Faye Sall zutere onye ga-abụ di ya, Macky Sall, n'afọ 1992 mgbe ọ ka nọ n'ụlọ akwụkwọ sekọndrị. Ọ hapụrụ agụmakwụkwọ ya na Mahadum Cheikh Anta Diop n'afọ 1995 mgbe ọ lụsịrị di na nwunye na ọmụmụ nwa mbụ ya. Di na nwunye ahụ nwere ụmụ atọ.

N'oge di ya na-azọ ọkwa onye isi ala n'afọ 2012 megide onye isi ala Abdoulaye Wade Marieme Faye Sall rụrụ ọrụ dị ka onye ndụmọdụ na onye na-akwado ya. Otú ọ dị, ọ nọgidere na-anọghị na atụmatụ kwa ụbọchị nke Alliance for the Republic nke di ya. N'agbanyeghị nke ahụ, ụfọdụ akwụkwọ ndị dị nso na Onye isi ala Wade gbalịrị igosi ya dị ka onye nwere oké ọchịchọ na onye na-asọpụrụ Chineke n'oge mkpọsa ahụ. Macky Sall meriri Onye isi ala Wade na ntuli aka nke e mere n'ọnwa Machị 25, 2012.

Sall ghọrọ nwanyị mbụ nke anọ nke Senegal n'ọnwa Eprel 2, 2012. Sall bụ nwanyị mbụ ojii na Senegal, nwanyị mbụ onye Alakụba, yana nwanyị mbụ Senegalese a mụrụ ma zụlite na mba ahụ. Ndị inyom mbụ na nke atọ nke Senegal, Colette Senghor na Viviane Wade (onye bu ụzọ Sal), si France, ebe onye bụbu onye isi ala Elizabeth Diouf, nwunye onye bụbu Onye isi ala Abdou Diouf. Ọtụtụ ụmụ nwanyị Senegal kpọrọ ya "ezi nwanyị Senegalese".

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Colette Senghor

thumb|Colette Hubert Sengbor
**Colette Senghor** née **Hubert** (20 Nọvemba 1925 - 19 Nọvember 2019) bụ onye a mụrụ na France nke jere ozi dị ka nwanyị mbụ nke Senegal site n'afọ 1960 ruo afọ 1980, dị ka nwunye nke Onye isi ala Léopold Sédar Senghor mgbe nnwere onwe gasịrị n'afọ 1960.

A mụrụ Hubert na Mouzay, Meuse, France ma si n'ezinụlọ ndị isi Norman ochie. A kọwaara ya Léopold Sédar Senghor, onye bụbu onye nnọchi anya Senegal ma ha lụrụ n'afọ 1957. Mgbe Senghor ghọrọ onye isi ala nke Senegal n'afọ 1960, ọ dịghị ọnọdụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị ọha na eze, ọ họọrọ inwe mmasị n'ihe odide uri ya. Mgbe Senghor hapụrụ ọchịchị, di na nwunye ahụ gara France ebe ha nọrọ na Normandy. Ọ nwụrụ n'ọnwa Nọvemba 19, 2019 na Verson, na mpaghara ọdịda anyanwụ nke Normandy, n'ụlọ ezinụlọ ha.

## Ebenside
Thérèse King

**Thérèse King** (15 Julaị 1934 na Ziguinchor 16 Eprel 2015 na Dakar) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Senegal. Ọ bụ Minista nke Ahụike Ọha site n'ọnwa Eprel 5th, 1988 ruo n'ọnwa Machị 27th, 1990 n'okpuru onye isi ala Abdou Diouf. Ọ bụ otu n'ime ụmụ nwanyị mbụ bụ ndị minista gọọmentị na Senegal, na nwanyị nke abụọ bụ Minista nke Ahụike Ọha mgbe Marie Sarr Mbodj gasịrị.

N'afọ 2010, e mere ya Grand Cross nke National Order of the Lion .

## Ebenside
Aïda Mbaye

**Aïda Mbaye** bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Senegal.

N'akụkụ Arame Diène na Ramatoulaye Seck, a họpụtara Mbaye ka ọ bụrụ onye omebe iwu nke mba ahụ n'afọ 1983; ụmụ nwanyị atọ ahụ niile ghọrọ ndị a ma ama maka ikike ndọrọ ndọrọ ọchịchị ha n'agbanyeghị enweghị agụmakwụkwọ. A mụrụ ya na Saint-Louis, ọ bụ onye otu Socialist Party nke Senegal, ma jee ozi dị ka onye ọrụ maka otu mpaghara nke Tambacounda n'oge nhọpụta na nhọpụta ya.

## Ebenside
Marie Sarr Mbodj

**Marie Sarr Mbodj** (Amụrụ na 28 Septemba 1935 na Thiès, Senegal) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Senegal. Ọ bụ odeakwụkwọ steeti nke Minista na-ahụ maka agụmakwụkwọ mba na-ahụ anya na agụmakwụkwọ teknụzụ na ọrụ aka site n'afọ Eprel 3rd, 1983 ruo ọnwa Jenụwarị 2nd, 1986, mgbe ahụ Minista na Ahụike Ọha site n'ọnwa Jenụwarụ 2nd, 1986 ruo  n'ọnwa Eprel 5th, 1988 n'okpuru onye isi oche Abdou Diouf. Ọ bụ otu n'ime ndị minista nwanyị mbụ nke Senegal, na nwanyị mbụ Minista nke Ahụike Ọha.

Mbodj gara ụlọ akwụkwọ Filles de Thiès n'etiti afọ 1943 na 1949.Ọ gụrụ mgbakọ na mwepụ na nkà mmụta akparamàgwà mmadụ wee gaa ule nke École normale . O mechara bụrụ onye nyocha nke agụmakwụkwọ teknụzụ. Dị ka ndekọ 1999 si kwuo, Mbodj anọtụbeghị na ndọrọ ndọrọ ọchịchị tupu ọ banye n'ọchịchị na 1983.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Awa Diop (politician)

**Awa Diop** (1 Mee 1948 21 Julaị 2021) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Senegal na onye agha mbụ nke Senegalese Democratic Party (PDS). Ọ bụ onye nnọchi anya na National Assembly na onye minista n'okpuru onye isi ala Abdoulaye Wade.

A zụrụ ya dị ka onye na-ede stenographer, ọ rụrụ ọrụ mbụ dị ka odeakwụkwọ na ụlọ nzukọ obodo Rufisque, mgbe ahụ na Aristide Le Dantec Hospital na Dakar.

N'ụbọchị nke abụọ n'ọnwa Febụwarị n'afọ 1975, ọ sonyeere ndị Democratic Party of Senegal (PDS) nke e guzobere n'afọ 1974 mgbe Abdoulaye Wade gara n'obodo ya. Ọ pụtara ìhè maka ọrụ ya na ọgụ ya ma e jidere ya ugboro abụọ maka "mgbaghara na-enweghị ikike" n'afọ 1988 ruo afọ 1993.

Diop nwụrụ n'afọ 2021.
Mata Sy Diallo

Mata Sy Diallo (Amụrụ n'ihe dị ka n'afọ 1945) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Senegal.

A maara ya dị ka "ọdụm nke Ndoukoumane", ebe a mụrụ ya, Diallo si n'ezinụlọ dị ala. Ọ malitere ọrụ ya na ndọrọ ndọrọ ọchịchị obodo na Kaolack tupu ọ bụrụ onye ama ama na mba. Ọ rụrụ ọrụ na kansụl dị ka minista na-ahụ maka mbata na ọpụpụ site n'afọ 1991 ruo afọ 1992; ọ bụ osote onye isi oche nke National Assembly site n'afọ 1995 ruo afọ 2001, na 2003 a họpụtara ya dịka onye isi oche ya nke Mouvement National des Femmes de l'Espoir et du Progrès . Ọ na-arụkwa ọrụ na idu ndú nke Socialist Party nke Senegal. Ọ bụ onye otu ndị Toucouleur, ọ na-arụkwa ọrụ na mmalite ọrụ ya na Kaffrine.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Aminata Tall

**Aminata Tall** (Amụrụ n'afọ 1949 na Diourbel) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke Senegalese Democratic Party (PDS).

Tall gara ụlọ akwụkwọ Girls' Normal Schools nke Thiès na Rufisque, ebe ọ nwetara D-series *Baccalauréat*. Ọ nwetara nzere doctorate na Canada ma kụzie na École normale supérieure nke Dakar .

Ọ bụ Minista Steeti, Minista nke Ndị Ọchịchị Obodo na Nkwado, bụkwa onye nnọchi anya Nzukọ Mba na onye isi obodo Diourbel. Otú ọ dị, n'afọ 2007, ọ jụrụ nhọpụta ya dị ka osote onyeisi oche nke National Assembly ma ghara isonyere gọọmentị Cheikh Hadjibou Soumaré.

N'ọnwa Ọktoba afọ 2009, ọ ghọrọ odeakwụkwọ ukwu nke onye isi ala nke Republic of Senegal, na-anọchi Abdoulaye Baldé onye a họpụtara ka ọ bụrụ Minista nke ndị agha. Ọ ghọrọ onye isi oche nke Social and Environmental Economic Council n'ọnwa Jenụwarị 17, 2013.
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Aminata Mbengue Ndiaye

thumb|Aminata Mbengue Ndiaye
**Aminata Mbengue Ndiaye** bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Senegal. N'afọ 2012, a họpụtara ya ka ọ bụrụ Mịnịsta na-ahụ maka anụ ụlọ na mmepụta anụmanụ n'ọchịchị Praịm Minista Abdou Mbaye na site n'afọ 2014 n'okpuru ọchịchị Praịm Mịnịsta Mahammad Boun Abdallah Dionne ruo n'ụbọchị nke ise n'ọnwa Eprel 2019, mgbe a họpụtara ọ bụ Mịnịsta nke Azụ na akụ na ụba ụgbọ mmiri Minista des Pêches et de l SãoEconomie maritime. Ọ na-ejekwa ozi dị ka onye isi obodo Louga, ọ bụkwa onye isi oche nke òtù ụmụ nwanyị nke Socialist Party nke Senegal ugbu a. N'oge gara aga, Ndiaye jere ozi dị ka Minista nke Ụmụ nwanyị, Ụmụaka na Ezinụlọ, yana Minista nke Mmepe Ọha na Mba Nkwado n'okpuru onye isi ala Abdou Diouf.

Ndiaye bụ onye otu Pan-African Parliament.

Amụrụ ya na El Hadj Ali Mbengue, onye ọrụ gọọmentị, na Louga, Senegal. Ọ gara Lycée Ahmed Fall na Saint-Louis ma mesịa gaa Lycée Kennedy tupu École normale d'enseignement technique na École nationale d'Âconomie appliqué (ENEA). Onye otu egwuregwu basketball nke mba Senegal na Second All African Games na Lagos, Nigeria n'afọ 1973.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Soham El Wardini

thumb|Soham El Wardini
**Soham El Wardini** (Amụrụ n'afọ a 1953) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Senegal na onye bụbu onye isi obodo Dakar, Senegal. Ọ bụ nwanyị mbụ bụ onye isi obodo nke Dakar mgbe nnwere onwe gasịrị na osote onye isi obodo mbụ nke obodo ahụ.

A mụrụ Wardini n'afọ 1953 n'ime ime obodo Latmingué, Kaolack Region, Senegal. A mụrụ ya na ụmụnne ya iri n'aka nne Senegalese na nna Lebanọn. Mgbe nna ya nwụsịrị, ezinụlọ ya kwagara n'obodo Kaolack, ebe ọ gara ụlọ akwụkwọ sekọndrị. Ọ gụrụ akwụkwọ na Bekee na Mahadum Cheikh Anta Diop (nke bụ Mahadum Dakar n'oge ahụ) ma kụzie na kọleji dị iche iche.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Chiamaka Enyi-Amadi

**Chiamaka Enyi-Amadi** bụ onye Naijiria-Irish na-ede uri, onye edemede, onye ndezi na onye na-eme ihe nkiri.

## Abụ uri
E bipụtara uri Enyi-Amadi na Architecture Ireland, Poetry International, Poetry Ireland Review, The MASI Journal, RTÉ Poetry Programme, Smithereens Press, The Bohemyth, The Irish Times, na mpịakọta Art of the Glimpse: 100 Irish Short Stories (2020). Ọ natara 2019 Poetry Ireland Access Cúirt Bursary. N'afọ 2018, ọ bụ ọkà okwu na Dublin Human Rights Festival n'akụkụ Clara Rose Thornton na Farah Elle. Ọ rụrụ ọrụ dị ka akụkụ nke 2019 International Women's Day na Poetry Ireland. Ọ bụ otu n'ime ndị a kpọrọ oku na 2019 Measuring Equality in the Arts Sector conference. The Irish Museum of Modern Art nyere ya ọrụ ide uri atọ na nzaghachi maka ihe ngosi 2019 A Fiction Close to Reality .

N'afọ 2019, Enyi-Amadi so Pat Boran dezie otu mpịakọta nke uri, Writing Home: The New Irish Poets, nke gosipụtara uri sitere n'aka ndị na-ede uri kwagara Ireland. Ọ bụ otu n'ime ndị edemede na ndị na-eme ihe nkiri maka emume Nollaig na mBan nke 2020 na Epic, Irish Emigration Museum. Ya na onye na-ede uri na onye na-agụ egwú, Christie Kandiwa, rụkọtara ọrụ na mpempe akwụkwọ akpọrọ SEE x SEA maka Mother Tongues Festival na Febụwarị 2020.

## Ndụ onwe ya
A mụrụ Chiamaka Enyi-Amadi na Lagos, Naijiria, wee kwaga Galway, Ireland mgbe ọ dị afọ 10. Ọ gara Mahadum College Dublin ma gụsịa akwụkwọ na BA na Bekee na nkà ihe ọmụma. Mgbe ọ nọ na UCD, o dezigharịrị ma nye aka na magazin *Otwo* maka The University Observer .

## Edensibịa


Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Somadina Adinma

**Somadina Adinma**  bụ onye Naijiria na-eme ihe nkiri na ihe nlereanya. Somadina Adinma malitere ime ihe nkiri na 2003, mgbe ọ ka bụ nwatakịrị di afọ 8 (asatọ) mgbe ọ malitere na ihe nkiri na-atọ ọchị nke akpọrọ Charge and Bail . Ihe e jiri mara ya karịsịa bụ maka ọrụ ọ rụrụ na ihe nkiri Nollywood Ordinary Fellows, Breath of Anger, na Forest of Promises .

## Ọrụ
N'afọ 2007, a họpụtara ya maka onyinye nke Best Performance by a Child na 3rd Africa Movie Academy Awards. N'afọ 2019, ọ rụrụ ọrụ na ihe nkiri Ordinary Fellows na ọrụ 'DJ Cash'.

## Ọbodo ọ si bịa
Steeti Anambra

## Obodo nna ya
Neni

## Ebemsidee

## Njikọ mpụga

* 
* Ndị na-akwado ya kpughere isi nsogbu nke onye na-eme ihe nkiri Nollywood, Somadina Adinma
* Somadina Adinma SNUBS Regina Daniels, na-ekwu na onye na-eme ihe nkiri Angela Okorie bụ Eze Nwanyị Iwu
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Ogechi Onyinanya

**Ogechi Onyinanya** bụ onye si n'obodo Naijiria na-eche goolu bọọlụ. Ọ bụ otu n'ime ndị otu egwuregwu bọọlụ ụmụ nwanyị nke Naịjirịa na 2004 Summer Olympics .

## Hụkwa

* Naịjirịa na 2004 Summer Olympics

## Edemsibiaa

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Mariama Sarr

**Mariama Sarr** (Amụrụ n'ụbọchị 4 Machị 1963) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Senegal. Ọ na-eje ozi ugbu a dị ka Minista nke Ọrụ Ọha na Mmezigharị Ọrụ Ọha n'ọchịchị nke anọ.

Sarr jere ozi dị ka Minista na-ahụ maka ụmụ nwanyị, ụmụaka na ọchụnta ego ụmụ nwanyị site n'afọ 2012 ruo afọ 2013. Ọ bụkwa onye isi obodo Kaolack.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Aïssata Tall Sall

thumb|Aïssata Tall Sall
**Aïssata Tall Sall** (Amụrụ na 12 Disemba 1957) bụ onye ọka iwu na onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke Senegal bụ onye bụ Minista Na-ahụ Maka Mba Ọzọ kemgbe Nọvemba 2020.

A mụrụ Tall na 12 Disemba 1957 na Podor ma si n'ezinụlọ Marabout na-agbaso omenala. Ọ bụ nwa mbụ n'ime ụmụ nwanyị itoolu na ụmụ nwoke abụọ ma kwaga Dakar maka agụmakwụkwọ ya mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ praịmarị. Ọ gụrụ akwụkwọ iwu na Mahadum nke Dakar ma mgbe ndị Bar Council agaghị etinye ha, ya na ndị ọka iwu iri atọ ndị ọzọ na-eto eto kpọgara ha n'ụlọ ikpe mkpegharị ma merie. E debara aha ya na Senegal Bar n'afọ 1982.

Tall bụ ọkachamara na iwu azụmaahịa tupu ọ banye na ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Ọ bụ onye nkwado n'ọtụtụ ikpe ndọrọ ndọrọ ọchịchị megide ọchịchị Wade site n'afọ 2000 ruo afọ 2012. Ọ nọchitekwara anya ndị ọchịagha Ivorian Lassana Palenfo na Ibrahim Coulibaly, onye bụbu onye isi ala Mauritania Mohamed Ould Haidalla, onye bụzi praịm minista Togo Agbéyomé Kodjo na onye isi ala Mali Dioncounda Traoré. N'oge ikpe nke Palenfo na Coulibaly, onye na-eme ihe nkiri Abderrahmane Sissako bịakwutere ya ma gosipụta onwe ya na ihe nkiri 2006 *Bamako*, banyere ikpe megide IMF na World Bank.

## Ebenside
 
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Vera Tembo

**Vera Tembo** (amụrụ na Julaị 25, na afo 1953) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Zambia na onye otu Movement for Multi-Party Democracy (MMD). Ọ rụrụ ọrụ dị ka First Lady nke Zambia site na afo 1991 ruo mgbe ya na di mbụ ya, President Frederick Chiluba, kewara na afo 2001.

N'afọ 2006, ọ laghachiri na ndọrọ ndọrọ ọchịchị site n'ịbụ onye a họpụtara na National Assembly of Zambia site na mpaghara Kasenengwa.

## Akụkọ ndụ
Tembo lụrụ Frederick Chiluba, onye ya na ya nwere ụmụ itoolu, ruo afọ iri atọ na atọ, ruo mgbe ọ kwupụtara nkewa ha n'afọ 2000. Chiluba ghọrọ onye isi ala Zambia na 1991, na-eme ka Tembo bụrụ nwanyị mbụ nke mba ahụ site na  afo 1991 ruo mgbe ha gbara alụkwaghịm. Tembo hapụrụ State House, ebe obibi onye isi ala, n'oge na-adịghị anya mgbe Chiluba kwupụtara ọkwa wee soro ezinụlọ ya biri na Ndola. Ịgba alụkwaghịm ha ghọrọ nke ikpeazụ na Septemba 25, na afo 2001, mgbe ụlọ ikpe dị na Ndola nyere ikike ka a kagbuo ya mgbe afọ iri atọ na atọ nke alụmdi na nwunye gasịrị.

Vera Tembo kọwara ọnọdụ nkewa ya na ịgba alụkwaghịm ya na Chiluba dị ka "ihe ihere". O mere mkpọsa n'oge ntuli aka nke afọ 2001 site n'ịgba ụmụ nwanyị Zambia ume ka ha gbaa vootu na ntuli aka ahụ. O gosikwara ebumnuche ya ịbanye na ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Chiluba hapụrụ ọrụ na Disemba na afo 2001 mgbe ọ na-enwetaghị nkwado maka oge nke atọ nke onye isi ala, nke iwu obodo machibidoro iwu. Onye bụbu onye isi ala Frederick Chiluba lụrụ enyi ya nwanyị, Regina Mwanza, n'afọ 2002, ọnwa ole na ole mgbe ịgba alụkwaghịm ya na Tembo kwụsịrị.

Ka ọ na-erule mmalite afọ 2002, akwụkwọ akụkọ Zambia kọrọ na Tembo nọ na ịda ogbenye mgbe Chiluba kwuru na ọ kwụsịrị akaụntụ ụlọ akụ ya. O tinyere akwụkwọ $ 2.5 US dollar megide Chiluba dị ka akụkụ nke nkwekọrịta ịgba alụkwaghịm. Gọọmentị Zambia nyere Tembo enyemaka ego na Mee na afo 2002 mgbe o depụtara ihe onwunwe ya n'ahịa.

N'afọ 2006, Tembo gbara ọsọ maka oche Kasenengwa na Zambia dị ka onye otu Movement for Multi-Party Democracy (MMD). Ọ meriri ntuli aka ahụ wee bụrụ nwanyị mbụ nọchitere anya Kasenengwa, oche ime obodo n'ụlọ ya bụ Eastern Province, na National Assembly. N'ọnwa Ọktoba afọ 2006, obere oge ka ntuli aka ahụ gasịrị, Onye isi ala Levy Mwanawasa họpụtara Tembo dị ka osote minista na-ahụ maka njem nleta, gburugburu ebe obibi na akụrụngwa n'ime ụlọ ọrụ ya.

Vera Tembo, onye onye onye nọchiri Mwanawasa, Onye isi ala Rupiah Banda, họpụtara ọzọ dị ka osote minista, nwere ọfịs minista site na 2006 ruo na afo 2011, mgbe ọ hapụrụ Nzukọ Mba. N'afọ 2010, Tembo lekọtara ịkwaga anụ rhinoceroses ojii na North Luangwa National Park na mpaghara okike ndị ọzọ nke Zambia, na-ekwu na mmemme ahụ bụ ihe na-akwalite ma gburugburu ebe obibi mba ahụ na ụlọ ọrụ njem nleta.

Na Machị na afo 2015, Vera Tembo kwupụtara na ọ ghọwo onye ụkọchukwu Ndị Kraịst ma guzobe chọọchị ọhụrụ a na-akpọ Healing International Ministry.

## Ebemsidee

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Josephine Mathias

**Josephine Mathias** (amụrụ na 16 Disemba 1999) bụ onye Naijiria na-agba bọọlụ n'etiti ụmụ nwanyị, onye gbara bọọlụ na Turkish Women's First Football League maka Trabzon İdmanocağı na nọmba jersey 16.

Mathias gbara bọọlụ na mba ya maka Nasarawa Amazons. Ka ọ na-erule Machị 2018, ọ kwagara Turkey wee sonye na Trabzon İdmanocağı iji gbaa bọọlụ na 2017-18 Turkish Women's First Football League . O meriri ugboro isii n'ozuzu ya, wee hapụ otu ahụ mgbe e wepụrụ ya na Women's Second League. Mgbe ọ laghachiri Naijiria, ọ bịanyere aka na Rivers Angels, wee kwaga na klọb mbụ ya na Nasarawa Amazons.

Ọ bụ onye otu egwuregwu bọọlụ ụmụ nwanyị nke mba Naijiria na egwuregwu CAF Women's Olympic Qualifying Tournament nke 2020 n'etiti Ọgọst na Ọktoba 2019.

## Ihe odide

#
# **[[Josephine Mathias#cite%20ref-kogi1%202-0|^]]** 
# **[[Josephine Mathias#cite%20ref-fg1%203-0|^]]** 
# **[[Josephine Mathias#cite%20ref-g1%204-0|^]]** 
# **[[Josephine Mathias#cite%20ref-bb%205-0|^]]** 
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Ugo Njoku

**Ugo Njoku** (amụrụ na 27 Nọvemba 1994, na Naijiria) bụ onye Naijiria na-agba bọọlụ na-agbachitere Croix Savoie Ambilly na asọmpi ụmụ nwanyị Naijiria.

## Ọrụ mba ụwa
Ugo Njoku gbara na Rivers Angels na Nigerian Women's Championship site na 2013 ruo 2017, mgbe nke ahụ gasịrị ọ gara Croix Savoie Ambilly.

Njoku nwere ọrụ mba ụwa mbụ ya na 2014 mgbe ọ na-egwuri egwu maka Naijiria na 2014 FIFA U-20 Women's World Cup match megide Namibia. Ọ bụkwa otu n'ime ndị mmeri na 2014 African Women's Championship.
N'ọnwa Mee afọ 2015, a kpọrọ Njoku ka ọ gbaa bọọlụ maka otu Naijiria na 2015 FIFA Women's World Cup.

N'oge 2015 FIFA Women's World Cup Group Match vs Australia Njoku gburu onye egwuregwu Australia Sam Kerr n'ihu. Omume Njoku, nke a kọwara dị ka otu n'ime omume ime ihe ike kachasị njọ a hụrụ na egwuregwu bọọlụ ụmụ nwanyị nwere ike ịkpata akpa dị ogologo maka onye ọkpụkpọ Naijiria. Njoku mechara kwụsị maka egwuregwu asọmpi atọ site na kọmitii ịdọ aka ná ntị, n'ụzọ dị irè na-achụpụ ya maka ihe fọdụrụ na asọmpi ahụ.

## Nsọpụrụ

### Mba ụwa

; Naijiria

* African Women's Championship (2): 2014, 2016

## Ihe odide

# ^ Jump up to: <sup>'''''a'''''</sup> <sup>'''''b'''''</sup> <sup>'''''c'''''</sup> 
# **[[Ugo Njoku#cite%20ref-2|^]]** 
# **[[Ugo Njoku#cite%20ref-3|^]]** 
# **[[Ugo Njoku#cite%20ref-4|^]]** 
# **[[Ugo Njoku#cite%20ref-5|^]]** 
#

## Njikọ mpụga

* Ugo Njoku – FIFA competition record (archived)
* Ugo Njoku at Soccerway
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Glory Ogbonna

Glory Akumbu Ogbonna (amụrụ na 25 Disemba 1998) bụ onye Naijiria na-agba bọọlụ nke na-agbachitere otu Turkish ALG Spor na otu ụmụ nwanyị Naijirịa. Ọ na-egwuri egwu na Edo Queens na Nigeria Women Football League .

## Ọrụ klọb
N'abalị iri na isii n'ọnwa Julaị n'afọ 2021, mgbe ha nọ na Austria na ndị Super Falcons nke Naijirịa n'ogige maka asọmpi ịkpọ òkù nke Aisha Buhari, otu klọb bọọlụ ọkachamara nke dị na Umeå nke na-egwu na Elitettan, nke abụọ nke bọọlụ ụmụ nwanyị na klọb Sweden, Umeå IK kwupụtara ijide Glory dị ka onye ọkpụkpọ ọhụrụ ha ruo na ngwụcha oge 2022.

Mgbe ọ gbasịrị bọọlụ na Sweden, onye na-agbachitere aka ekpe kwagara Turkey wee bịanye aka na klọb ALG Spor nke dị na Gaziantep na 13 Ọgọst 2022. N'abalị iri na asatọ n'ọnwa Ọgọstu n'afọ 2022, ọ malitere na 2022 2022 UEFA Women's Champions League.

## Ọrụ mba ụwa
Na ọkwa nke obere, Ogbonna nọchitere anya Naijiria na FIFA U-20 Women's World Cup na 2016 na 2018.

Na 2018 WAFU Women's Cup, onye isi nchịkwa Naijiria, Thomas Dennerby kwuru na arụmọrụ Ogbonna masịrị ya nke ukwuu mgbe asọmpi ahụ gasịrị. Mgbe mbụ ya maka ndị otu okenye na asọmpi ahụ, a kpọrọ ya maka 2018 Africa Women Cup of Nations qualifiers, ma mesịa mee ka ndị otu gaa na asọmpi isi.

## Edensibịa

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Alice Ogebe

**Alice Oya Ogebe** (amụrụ n'abalị iri atọ n'ọnwa Machị n'afọ 1995) bụ onye Naijirịa na-agba bọọlụ nke na-agba ọsọ maka klọb Ekstraliga nke Poland KKP Bydgoszcz na ndị otu ụmụ nwanyị nke Naijirịa.

## Ọrụ mba ụwa
Ogebe mere nke mbụ ya na 17 Jenụwarị 2019 na mmeri enyi na enyi na China PR.

## Ihe odide

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Esther Okoronkwo

**Ijeoma Esther Okoronkwo** (amụrụ na 27 Machị 1997) bụ onye Naijirịa na-agba bọọlụ nke na-agba ọsọ maka Saint-Étienne na ndị otu ụmụ nwanyị Naijirịa.

## Oge ọ malitere
A mụrụ Okoronkwo na Abia State ma zụlite ya na Richmond, Texas, United States.

## Ọrụ kọleji
Okoronkwo gara John na Randolph Foster High School, Northeast Texas Community College na Mahadum Lamar.

## Ọrụ mba ụwa
Okoronkwo mere nke mbụ ya na Naijirịa na 10 June 2021 dị ka onye nnọchi anya nkeji nke 43 na mmeri enyi na enyi na Jamaica.

## Ihe odide

## Njikọ mpụga

* Esther Okoronkwo on Instagram
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Christy Ohiaeriaku

**Christy Ohiaeriaku**  (amụrụ na 13 Disemba 1996) bụ onye Naijiria na-agba bọọlụ mba ụwa nke ụmụ nwanyị na-agba dịka onye na-edebe goolu. Ọ bụ onye otu egwuregwu bọọlụ ụmụ nwanyị nke mba Naijiria. Na klọb ọ gbara bọọlụ maka Osun Babes na Rivers Angels na Naijiria, na kemgbe 2016 maka IFK Ostersund na Sweden.

## Ọrụ bọọlụ
Ohiaeriaku gbara Osun Babes bọọlụ dị ka onye na-edebe goolu mbụ ha họọrọ na Nigeria Women Premier League, ebe ndị otu ahụ mechara n'ọnọdụ nke atọ. Ọrụ a mere ka a kpọọ onye ahụ nọ n'afọ iri na ụma ka ọ bịa n'òtù mba. O mechara hapụ ya ka ọ sonye na ndị mmeri na-achị Rivers Angels mgbe ha meriri n'asọmpi abụọ ọzọ, tupu ha agafee Osun Babes na mbido afọ 2016. Na nkwupụta, o kelere ndị otu na ndị ọrụ nkwado na Rivers Angels, na-akọwa ha dị ka ezinụlọ.

Ka e mesịrị n'afọ ahụ, ọ gafere n'akụkụ Swedish IFK Ostersund na nkwekọrịta otu afọ na nkwekọ nke nwere ike ịgbatị otu afọ ọzọ.

### Ọrụ mba ụwa
Tupu asọmpi asọmpi ụmụ nwanyị nke Afrịka nke afọ 2014, a gụnyere Ohiaeriaku na ndị otu egwuregwu bọọlụ ụmụ nwanyị nke Naijiria. Ọ bụ otu n'ime ndị otu na 2015 FIFA Women's World Cup, ebe ọ bụ otu n"ime ndị na-edebe goolu atọ ahọpụtara. Ọ bidoghị egwuregwu ọ bụla, kama ịbụ onye a na-ejighị dochie anya maka egwuregwu megide United States, Australia na Sweden n'ihe a kọwara dị ka "ìgwè ọnwụ".

Na mbido 2016 FIFA U-20 Women's World Cup, ọ nwere olileanya na ọ gara n'ihu na bọọlụ na Sweden ga-enyere ya aka inweta ọnọdụ na ndị otu ahụ. E mechara kpọọ aha ya na ndị otu maka asọmpi ahụ.

## Ihe odide

# **[[Christy Ohiaeriaku#cite%20ref-1|^]]** 
# **[[Christy Ohiaeriaku#cite%20ref-2|^]]** 
# **[[Christy Ohiaeriaku#cite%20ref-3|^]]** 
# **[[Christy Ohiaeriaku#cite%20ref-4|^]]** 
# **[[Christy Ohiaeriaku#cite%20ref-5|^]]** 
# **[[Christy Ohiaeriaku#cite%20ref-6|^]]** 
# **[[Christy Ohiaeriaku#cite%20ref-7|^]]** 
# **[[Christy Ohiaeriaku#cite%20ref-8|^]]** 
# **[[Christy Ohiaeriaku#cite%20ref-9|^]]** 

Òtù:Ndị Igbo
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Sophia Omotola Omidiji

**Sophia Omotola Omidiji** (amụrụ na June 18, 1997) bụ onye Naijirịa-Amerịka na-agba bọọlụ. Ọ gbara bọọlụ maka otu ụmụ nwanyị U-20 nke Naijirịa ma bịanye aka na Dutch Division I Club S.B.V. Excelsior mgbe ọ gbanwere site na KAA Gent na Belgium na June 2017.

## Oge ọ malitere
A mụrụ Sophia Omotola Omidiji na June 18, 1997, ma zụlite ya na Las Vegas, Nevada, site n'aka nna Naijirịa na nne America. Ọ malitere ịgba bọọlụ mgbe ọ dị afọ ise. Omidiji gbara bọọlụ ụlọ akwụkwọ sekọndrị maka Sierra Vista High School ebe ọ bụ onye na-ebute goolu 98 n'ime oge anọ gụnyere goolu 38 n'oge ikpeazụ ya. Ọ gbara bọọlụ n'ụlọ akwụkwọ ahụ gụnyere nke mbụ nke mpaghara / State / NIAA Southern Nevada. Ọ gbakwara bọọlụ klọb na Las Vegas Premier Sports Academy maka onye nkuzi Eyal Dahan.

## Ọrụ ịgba egwu

### PSV / FC EINDHOVEN
N'ọnwa Ọgọstụ 2015, Omidiji bịanyere aka na PSV / FC Eindhoven Women's Team na Netherlands tupu ya agaa n'ogige na Nigerian U20 Women's National Team .

**<big>Ndị mmadụ na-abịa</big>**

N'afọ 2016, Sophia Omidiji gafere na KAA Gent nke bụ otu na-egwu na Belgium nkewa m ma gbaa bọọlụ iri abụọ ma gbaa goolu iri na asatọ na enyemaka iri na abụọ.

**<big>S.B.V. Excelsior</big>**

Na June 2017 Sophia Omidiji mere mgbanwe site na KAA Gent gaa na S.B.V Excelsior nke bụ mgbakwunye ọhụrụ na Dutch Eredivisie nke bụ nkewa I na Netherlands.

**<big>Mba ụwa</big>**

Omidiji natara oku mba mbụ ya na ndị otu bọọlụ ụmụ nwanyị na-erubeghị afọ 20 nke Naịjirịa maka egwuregwu asọmpi iko mba Afrịka U-20 megide Democratic Republic of Congo n'egwuregwu na Kinshasa. Ọ kpọrọ oku a kpọrọ ndị otu mba ahụ "nkwanye ùgwù kachasị ukwuu nke ndụ m".

Ọ zụrụ na otu ahụ na Abuja tupu ọ gawa Kinshasa maka egwuregwu megide Congo ebe Naịjirịa meriri 2o1.

Ọ natara oku mba n'ime ndị otu ụmụ nwanyị kachasị elu super falcons na Eprel 2 maka egwuregwu enyi na enyi megide France.

## Onye nke ya
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b2/Nigeria_U-20_Women%27s_National_team_3.JPG/220px-Nigeria_U-20_Women%27s_National_team_3.JPG|thumb|Nkwadebe ọzụzụ nke ndị ruru eru maka iko mba ụwa na Abuja Septemba 2015
Omidiji nwere ụmụnne atọ aha ha bụ Lateef Omidiji Jr bụ ndị gbara bọọlụ maka ndị mmeri Dutch nke Netherlands nke 2016-2017: Feyenoord O15's, Rasheed Omidiji bụ ndị gbara kọọlụ maka otu FC Den Bosch's O10, na Amir Omidiji onye gbara bọọọọlụ maka V.V Baronie's JY7's.

## Edensibịa

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Ho

**Ho** (ma ọ bụ transliterations He ma ọ bụ **Heo**) nwere ike ịrụtụ aka na:

## Ndị mmadụ

### Asụsụ na agbụrụ

* Ndị Ho, otu agbụrụ nke India
** Asụsụ Ho, asụsụ agbụrụ na India
* Ndị Hani, ma ọ bụ ndị Ho, otu agbụrụ dị na China, Laos na Vietnam
* Hiri Motu, koodu asụsụ ISO 639-1 ho

### Aha

* Ho (aha ndị Korea), aha ezinụlọ, aha e nyere, na ihe dị na aha abụọ e nyere
* Heo, nke a na-akpọkwa Hŏ, aha ezinụlọ ndị Korea
* Hồ (aha nna), aha nna Vietnamese
* He (aha nna), ma ọ bụ Ho, nsụgharị Romanized nke ọtụtụ aha ezinụlọ ndị China
* Hè (aha nna) , nke a na-akpọkwa Ho, aha nna ndị China

### Ndị nwere aha nna

* Cassey Ho (amụrụ n'afọ 1987), onye ọchụnta ego na-ahụ maka ahụike na mgbasa ozi mmekọrịta America
* Coco Ho (amụrụ n'afọ 1991), onye America na-agba n'elu mmiri
* Derek Ho (1964-2020), onye Hawaiian na-agba n'elu mmiri
* Don Ho (1930), onye America na-eti egwu
* Ho Chi Minh (1890-1969) bụ onye ndú ndọrọ ndọrọ ọchịchị Vietnamese
* Michael Ho (amụrụ n'afọ 1957), onye America na-agba n'elu mmiri
* Sornsawan Ho (amụrụ n'afọ 1993), onye otu ndị Scout Movement nke Thailand

## Ebe ndị a na-anọ

* Ho, Denmark
* Ho Municipal, otu mpaghara dị na Ghana
** Ho, Ghana
** Ọdụ Ụgbọelu Ho

## Sayensị na teknụzụ

* Tasmanian Herbarium, Index herbariorum koodu HO
* ho. nke a makwaara dị ka ho-mobile, ụlọ ọrụ nzikọrịta ozi Ịtali nke Vodafone Omnitel N.V. nwere.
* Holmium, akara Ho, ihe kemịkal
* Hoxnian (Ho I ruo Ho IV), akụkụ nke akụkọ ihe mere eme nke British Isles
* Hydroxyl radical, •OH, usoro kemịkal HO
* Heterotopic ossification, usoro nke anụ ahụ ọkpụkpụ na-emepụta n'èzí ọkpụkpụ

## Uru ndị ọzọ

* Ho!, ihe nkiri mpụ nke France na Ịtali nke 1968
*  (EP), EP nke 2001 nke Maximum the Hormone
* Ho (kana), akụkụ nke usoro edemede ndị Japan
* Handelsorganisation, ụlọ ọrụ na-ere ahịa nke gọọmentị nke bụbu German Democratic Republic
* Isi ụlọ ọrụ, ma ọ bụ isi ụlọ ọrụ
* HO scale (Half O), a rail transport modeling scale
* Antinea Airlines, ụlọ ọrụ ụgbọ elu Algeria, koodu ụgbọ elu IATA HO
* Juneyao Airlines, ụlọ ọrụ ụgbọ elu China, koodu ụgbọ elu IATA HO
* Slang maka nwanyị akwụna ma ọ bụ nwanyị na-enweghị mmekọahụ

## Hụkwa

* All pages with titles beginning with Ho 
* All pages with titles containing Ho
* Hoe (disambiguation)
* Hoo (disambiguation)
* Hou (disambiguation)
* Hồ (disambiguation)
* Hu, aha nna ndị China
* Ho Hos, chocolate snack cake
* Ho ho ho ho (disambiguation)
Se

SE, **Se**, ma ọ bụ Sé nwere ike ịrụtụ aka na:

## Nkà na ntụrụndụ

* Sé (album), nke Lúnasa, 2006
* Se (ngwá egwu), ngwá egwu ọdịnala ndị China

## Azụmaahịa na òtù

* Sea Ltd (NYSE: SE), ụlọ ọrụ teknụzụ nwere isi na Singapore
* Slovenské elektrárne, ụlọ ọrụ eletrik na Slovakia
* Societas Europaea, ụlọ ọrụ ọha na eze nke European Union
* XL Airways France, onye na-akpọ ụgbọelu IATA SE
* Southeastern (ụlọ ọrụ na-arụ ọrụ ụgbọ okporo ígwè), ma ọ bụ SE Trains Limited, na England

## Ebe ndị a na-anọ

* Sè, Atlantic, Benin
* Sè, Mono, Benin
* Obodo nta nke Sé, São Paulo, Brazil
** Sé (mpaghara nke São Paulo)
** Sé (São Paulo Metro), ọdụ ụgbọ okporo ígwè
* Mụ na Hungary
* Ma, Macau
* Se (Angra do Heroísmo), Terceira, Azores, Portugal
* Se (Braga), Portugal
* Se (Bragança), Faro, Portugal
* Se (Funchal), Madeira, Portugal
* [Ihe e dere n'ala ala peeji]
* Isi obodo (Lisbon), Portugal
* Ebe e si nweta ya, Portalegre, Portugal
* Se (Porto), Portugal
* Mpaghara postcode SE, London, England
* Sergipe (SE), steeti nke Brazil
* Sweden, koodu mba ISO SE

## Asụsụ

* Se (kana) (せ na教), a Japanese kana
* Asụsụ Northern Sami, koodu ISO 639-1 se
* Standard English, na asụsụ

## Sayensị na teknụzụ

* Se (otu nke nha), otu mpaghara nke Japan
* .se, koodu mba Ịntanetị ngalaba dị elu maka Sweden
* Selenium, akara Se, ihe kemịkal
* Njehie ọkọlọtọ, nke ọnụ ọgụgụ
* Ọnọdụ epilepticus, ọnọdụ ahụike nke nkụchi na-adịgide adịgide
* Ebe obibi aka, ihe ngosi kọmputa
* iPhone SE (disambiguation), ọtụtụ ojiji
* Macintosh SE, kọmputa onwe onye Apple

## Uru ndị ọzọ

* Ndịda Ọwụwa Anyanwụ (ebe)
* S. E. (aha), mbido nke ọtụtụ ndị na-eji
* Katidral Lisbon, ma ọ bụ nanị Sé, Portugal
* Sé da Guarda, Portugal
* Split end, ụdị onye na-anabata ihe n'ụzọ sara mbara na bọọlụ America
* Somatic experience, usoro ọgwụgwọ ọzọ

## Hụkwa

* Otu njedebe (disambiguation)
* Java Platform, Standard Edition (Java SE)
* Windows 11 SE, sistemụ arụmọrụ kọmputa
Ogechi Ogwudu

**Ogechi Ogwudu** bụ onye Naijiria na-eme taekwondo. O ritere ọla nchara n'asọmpi African Taekwondo Championship nke afọ 2009 na n'udi -57kg.

## Nsọpụrụ mba ụwa

## Ebemsidee

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Asụsụ Kali

**Kali** bụ asụsụ Mbum nke a na-eche na ọ na-anwụ anwụ nke ugwu Cameroon ma ọ bụ etiti Afrịka Republic.

## Edensibịa e
Shaar (surname)

Shaar (nke a na-edekwa dika Al **Shaar**) bụ aha nna. Ndị nwere aha nna gụnyere:

* Bassel Al Shaar (amụrụ n'afọ 1982), onye egwuregwu bọọlụ na mba Siria
* Edwin W. Shaar (1915-2001), onye edemede si na mba America na onye na-ese ihe osise
* Hisham Al Shaar (amụrụ n'afọ 1958), onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị na mba Siria
* Mohammad al-Shaar (amụrụ n'afọ 1950), onye agha Siria bukwara onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị
* Mohammad Nidal al-Shaar (amụrụ n'afọ 1956), onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị na onye na-ahụ maka akụ na ụba na mba Siria 
Òtù:Aha nna na asusu Arabic
Ramatoulaye Seck

**Ramatoulaye Seck** bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Senegal.

N'akụkụ Arame Diène na Aïda Mbaye, a họpụtara Seck ka ọ bụrụ onye omebe iwu nke mba ahụ n'afọ 1983; ụmụ nwanyị atọ ahụ niile ghọrọ ndị a ma ama maka ikike ndọrọ ndọrọ ọchịchị ha n'agbanyeghị enweghị agụmakwụkwọ. Ọ bụ onye otu Socialist Party nke Senegal, ma ndị otu otu mpaghara họpụtara ya dị ka onye nọchiri Diène, onye a họpụtara ya.

## Ebenside
Kagi language

Ugwu Kristo (Koiali) bụ asụsụ nke mpaghara Oro, Papua Guinea ọhụrụ. Ọ bụghị ihe dị nso na asụsụ ọzọ nke kesara aha ya, Grass Koiari. Ọkara nke ndị na-asụ ya bụ otu asụsụ.

A na-asụ ya na Barai, Efogi (   / 9.156234°S 147.665661°E / -9.156234; 147.6 65661 ( No. 1)), na ọtụtụ ogbe Koiari nke Koiari ime obodo LLG, ya na n'ime Hiri ime obodo LL G.

## Edensibịa
Asụsụ Kangri

Kangri bụ asụsụ Indo-Aryan a na-asụ n'ebe ugwu India, karịsịa na **Kangra**, Una na akụkụ ole na ole nke Hamirpur nke Himachal Pradesh ya na n'akụkụ ụfọdụ nke Gurdaspur, Rupnagar na Hoshiarpur nke Punjab. A na-ejikọta ya na ndị bi na Ndagwurugwu Kangra. E mere atụmatụ na ọnụ ọgụgụ ndị na-asụ ya dị otu kpọm asaa nde  (dị ka nke 1996), ebe ndị kọrọ asụsụ mbụ ha dị ka Kangri na ọnụ ọgụgụ afọ 2011 bụ otu kpọm iri na asaa nde (ma e jiri ya tụnyere otu kpọm iri na abụọ nde na 2001).

## Edemede
Ntọala edemede nke asụsụ ahụ bụ edemede Takri mana ugbu a ndị mmadụ na-ede asụsụ Kangri na edemede Devanagari.

## Edensibịa
Sayyid

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ec/SYED_MOHAMMAD_NAQVI.jpg/220px-SYED_MOHAMMAD_NAQVI.jpg|thumb|Abdullapur Meerut Zamindar Syed Sayyed Hussain Ahmed Naqvi Al Kannauji Bukhari na ụmụ ndi nwoke ya na Nasarpur, Haveli.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7c/Farrukhsiyar_receiving_Husain_Ali_Khan_ca._1715_British_Library.jpg/220px-Farrukhsiyar_receiving_Husain_Ali_Khan_ca._1715_British_Library.jpg|thumb|Syed Hussain Ali Khan Barha bụ ezigbote onye isi nchịkwa n'oge ọchịchị nke Mughal Emperor Farrukhsiyar.
Sayyid[lower-alpha 1] (UK: /ˈsaɪd, ˈseɪjɪd/, US: /ˈsɑːjɪd /; Arabic: Cid ; Persian: ; nke pụtara 'Mazi', 'Nnanyi’, ' Onyenwe anyi’, na Arabic'; ọtụtụ:ادة sādah; nwanyị: سيدة سyida: [sejːjɪɪd] bụ utu aha nsọpụrụ nke na egosi ndị anabatara dị ka ụmụ nke onye amụma Islam Muhammad site na ụmụ ya, Hasan ibn Ali Ali; Ali Ali Ali' ibn Ali' na ụmụ ya. 

Ọ bụ ezie na n'oge mmalite nke Islam, a na-etinye aha Al-Sayyid na ndị niile sitere na banu hashim, agbụrụ nke onye amụma Islam Muhammad. Mana ka e mesịrị, e mere aha ahụ kpọmkwem maka soso ndị nke Hasani na Hussaini, karịsịa site na ndị Fatimid Caliphs.
Òtù:All articles with unsourced statements
Demba Diop

**Demba Diop** (10 Mee 1927 3 Febụwarị 1967) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Senegal. Ọ rụrụ ọrụ dị ka Minista nke Ndị Ntorobịa na Egwuregwu n'okpuru Onye isi ala Léopold Sédar Senghor ma bụrụ onye isi obodo Mbour site n'afọ 1966 ruo afọ 1967.

A mụrụ ya na Boghé (nke dị na Mauritania ugbu a) n'afọ 1927, Diop zụrụ dị ka onye nkuzi ụlọ akwụkwọ.  E bu ụzọ kenye ya n'ụlọ akwụkwọ dị na Ngalaba Sédhiou n'afọ 1947, nke ọrụ ndị agha France kwụsịrị.  O mechara bụrụ onye nchịkwa na Collège moderne na Thiès na école régionale na Mbour, ebe ọ zutere nwunye ya.  A họpụtara ya na Assemblée nationale n'afọ 1956 (ọkwa nke ọrụ ndụmọdụ dị oke ala na usoro ọchịchị French e degharịrị n'okpuru Loi Cadre nke afọ ahụ). Site na nnwere onwe, a họpụtara ya na Nzukọ nke Mba Senegal nke mbụ, ma jee ozi dị ka Minista nke Mmụta site n'ụbọchị 19 Disemba 1962, na-aga Minista nke Ndị Ntorobịa na Egwuregwu site n'ụbọchị 9 Disemba 1963, dị ka onye otu Senegalese Progressive Union (*Union Progressiste Sénégalaise*, UPS). Ọ bụ onye mmeri discus mgbe ọ bụ onye ntorobịa, ma nyere aka guzobe Stade Mbour football club.  O mechara bụrụ onye isi oche nke otu ndị omeiwu nke UPS, a họpụtakwara ya dị ka onye isi obodo Mbour n'afọ 1966.

## Ebenside
Arame Diène

**Arame Diène** (1926 ruo afọ 2005) bụ onye Senegal na-eme ihe ike na onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị na nwanyị mere onwe ya.
Diène agaghị ụlọ akwụkwọ French, enweghị agụmakwụkwọ dabeere na omenala Lebous: a naghị ekwe ka ụmụ agbọghọ gaa ụlọ akwụkwọ. Ndị mmadụ gụrụ ya n'ime ha kewara ya dị ka onye na-amaghị akwụkwọ na onye a kara aka ka ọ nọrọ n'ụlọ.

Diène banyere ndọrọ ndọrọ ọchịchị n'afọ 1945, na-agbaso omenala ezinụlọ; ndị mụrụ ya bụ ndị na-akwado Alfred Goux. Di Diene bụ onye otu Socialist Party nke Senegal. Ọ bụ onye otu Senegalese Democratic Bloc tupu ya esonye na Socialist Party of Senegal n'afọ 1947 ya na di ya.  N'afọ 1981, Praịm Minista Abdou Diouf meriri Leopold Sedar Senghor dịka onye isi ala. A họpụtara ya ka ọ bụrụ onye omebe iwu mba na 1983 n'akụkụ Ramatoulaye Seck na Aïda Mbaye; ụmụ nwanyị atọ ahụ niile ghọrọ ndị a ma ama maka ikike ndọrọ ndọrọ ọchịchị ha n'agbanyeghị enweghị agụmakwụkwọ. A na-ekwu na ọ bụ onye mbụ na-asụ Wolof n'ala nke National Assembly, ọ bụ nwanyị mbụ na-amaghị akwụkwọ a họpụtara na ahụ. Diène jere ozi afọ iri atọ na asaa na ndọrọ ndọrọ ọchịchị, na-agbanwe usoro ike ndọrọ ndọrọ ọchịchị.

## Ebenside
Aminata Touré

Aminata Touré nwere ike na-ezo aka:

* Aminata Touré (onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Senegal)
* Aminata Touré (onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Germany)
* Aminata Touré (onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Guinea)
Aminata Touré (German politician)

**Aminata Touré** (Amụrụ na 15 Nọvemba 1992) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Germany nke Alliance '90/The Greens, otu ndị na-acha akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ nke Germany, nke na-arụsi ọrụ ike na ndọrọ ndọrọ ọchịchị steeti Schleswig-Holstein. A họpụtara ya n'ụbọchị 29 June 2017, mgbe ọ dị afọ 25, na Landtag nke Schleswig-Holstein ma jee ozi dị ka osote onye isi oche nke Landtag ruo afọ 2022. Kemgbe n'ụbọchị 29 June 2022, ọ na-eje ozi dị ka Minista nke Social Affairs, Youth, Family, Senior Citizens, Integration and Equality of the State of Schleswig-Holstein.thumb|Aminatu Touré ( German Politician)|375x375pxMgbe ntuli aka steeti Schleswig-Holstein nke afọ 2022 gasịrị, pati Touré, Alliance '90/The Greens sonyeere CDU n'okpuru Minista-President Daniel Günther (CDU). A họpụtara Touré na 29 June 2022 dị ka Minista na-ahụ maka mmekọrịta ọha na eze, ndị ntorobịa, ezinụlọ, ndị agadi, njikọta na nha nhata na kọmitii Günther nke abụọ, na-anọchi Heiner Garg (FDP).

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Aminata Touré (Guinean politician)

thumb|Aminata Touré (Guinean politician)
**Aminata Touré** (12 Disemba 1952 12 Jenụwarị 2022) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Guinea. Ọ rụrụ ọrụ dị ka onye isi obodo Kaloum site n'afọ 2018 ruo mgbe ọ nwụrụ n'afọ 2022.

Aminata bụ nwa nwanyị nke onye bụbu onye isi ala Ahmed Sékou Touré na nwunye ya, Marguéritte Colle. Ọ gara ụlọ akwụkwọ na Conakry na nwanne ya nwoke, Mohamed. Mgbe nnupụisi ọchịchị nke Guinea n'afọ 1984 na ọnwụ nna ya gasịrị, ọ gbagara Morocco ma rụọ ọrụ dị ka onye ọchụnta ego. N'afọ 2018, ọ maliteghachiri itinye onwe ya na ndọrọ ndọrọ ọchịchị na pati Kaloum Yigui .

Na mbido ndụ ya, Touré bụ onye na-eme ihe n'ime pati nna ya, Democratic Party of Guinea. Otú ọ dị, ọ hapụrụ ndụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị mgbe ọ nọ na Morocco. Mgbe ọ lọtara, o guzobere otu Kaloum Yigui. A họpụtara ya ka ọ bụrụ onye isi obodo Kaloum n'ụbọchị 4 Febụwarị 2018, na-enweta otu vootu site na onye ọ bụla n'ime ndị kansụl 29 nke obodo ahụ. Gọvanọ nke mpaghara Conakry, Mathurin Bangoura, malitere nnukwu mkpọsa nhicha. Nchịkwa Touré ritere uru site na mkpọsa ahụ ma nyere aka n'ịchịkọta ihe mkpofu nke ọma. A hụrụ mmeri ya dị ka ihe na-eme ka ndị otu na-achị Guinea, Rally of the Guinean People, na mpaghara dị na mpaghara Conakry.

Touré bụ onye nkwado siri ike maka echiche nna ya, na-ekwu na "President Ahmed Sékou Touré bụ nna nke ndị ntorobịa Guinea niile. Ọ bụ eziokwu na anyị bụ ụmụ ya mana o weere ndị ntorobịa Guinea niile dị ka ụmụ ya. Ya mere, ihe kacha mkpa abụghị anyị, mana ihe kacha mkpa bụ ndị ntorobịa niile nke Guinea. Ọ bụ nna nwere obiọma, nna nwere nghọta nke na-ege ụmụ ya ntị na onye, dị ka ọ na-adịkarị, na-ege onye ọ bụla ntị. O kwuru okwu n'ezoghị ọnụ banyere ihe ọjọọ ndị France mere n'oge ọchịchị French Guinea na omume French Republic n'oge mba Afrịka na-achọ nnwere onwe.

## Ebenside
Safiatou Thiam

thumb|Dr Safiétou Thiam
**Safiatou Thiam** bụ dọkịta na-ahụ maka ahụike ọha na eze na Senegal, ọkachamara na HIV / AIDS na onye bụbu Minista na-ahụ Maka ahụike na mgbochi ọrịa na gọọmentị Cheikh Hadjibou Soumaré.O mechara bụrụ onye isi odeakwụkwọ nke CNLS National Council against AIDS

O nwetara nzere doctorate ya na Public Health 1995 na Mahadum Cheikh Anta Diop na Dakar, na thesis akpọrọ Le SIDA en milieu chirurical : Connaissances, attitudes et pratiques (n'asụsụ Bekee: AIDS in the surgical arena: Knowledge, attitudes and practises). Ọ gụsịrị nzere Master of Science na Institute of Tropical Medicine na Antwerp n'afọ 1997.  Ọ gụsịrị ọtụtụ diplọma ọkachamara na Dakar na France, yana DEA na Santé publique et pays en développement (English: Public Health and Developing Countries) na l'Université Pierre et Marie Curie (Paris VI) n'afọ 2001.

Na Conseil national de la lutte contre le Sida (CNLS) (n'asụsụ Bekee: National Council for the Fight Against AIDS), ọ na-eduzi mmemme nke Fonds mondial de lutte contre cette pandémie. N'afọ 2007, a nabatara ya dị ka onye nhazi nke Joint United Nations Programme on HIV / AIDS program na Senegal. N'afọ 2014 ọ rụrụ ọrụ dị ka onye ndụmọdụ na GMS / OASYS Grant Management Solutions. Mali Institute of Health and Development.

Na Mahadum Paris VI ọ nwetara Diploma of Thorough (DEA) na "Health Public and Developing Countries" (2001). Na Mahadum Cheikh Anta Diop nke Dakar, ọ nwetara asambodo nke ọmụmụ pụrụ iche (CES) na ọrịa na-efe efe na nke na-ekpo ọkụ (2001). Na Institute of Tropical Medicine Antwerp na Belgium ọ nwetara Master of Science: Degree in Tropical Biomedical Sciences (epidemiology and disease control option) (n'afọ 1997). Na Paul Correa Institute of Dakar Diploma ọ gụsịrị akwụkwọ na Planning and Organization of control of STDs and AIDS in developing countries (1998). Na Fournier Institute Paris International, ọ gụsịrị akwụkwọ Diploma Course on Sexually Transmitted Diseases (STDs). Na AIDS Institute Fournier na Paris (n'afọ 1998), Mahadum Cheikh Anta Diop nke Dakar State ọ nwetara Doctorate Medicine (1995).

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Dieye

Dieye Ma ọ bụ **Dièye** bụ aha nna nke nwere ike ịpụta:

* Abdou Dieye (Amụrụ n'afọ 1988), Onye bọọlụ bọọlụ nke France
* Abdoulaye Mar Dieye, onye Senegal United Nations bureaucrat
* Cheikh Bamba Dièye (Amụrụ n'afọ 1965), Onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Senegal
* Matar Dieye (Amụrụ n'afọ 1998), onye Senegal na-agba bọọlụ
* Ouleye Dieye (Amụrụ n'afọ 1986), onye Senegal na-agba bọọlụ
* Lingeer Ngoné Dièye, narị afọ nke iri na asaa Eze Nwanyị na Eze Nwanyụ Nne nke Cayor na Baol
Aissa Mama Kane

**Soxna Aïcha Mama Kane** bụ onye nọọsụ na onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke Senegal ma bụrụ onye otu National Assembly nke a họpụtara n'ọnwa Machị 2007.

N'ịbụ onye sitere n'ezinụlọ Halpulaar Tidiane nke Mauritania, Aissa Mama Kane gara ụlọ akwụkwọ sekọndrị John Fitzgerald Kennedy, ụlọ akwụkwọ ndị nọọsụ steeti sochiri ebe ọ gụsịrị akwụkwọ n'afọ 1964. 

N'ọnwa Febụwarị 28, 1980, ọ lụrụ Béthio Thioune, onye ọ zutere n'afọ 1974 na Kaolack ebe ọ bụ nọọsụ na ụlọ ọgwụ obodo na onye nchịkwa obodo tupu ọ ghọọ onye ndu ime mmụọ nke thiantacounes.

## Ebenside
Moleboheng Modise

Moleboheng Modise bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị South Africa nke jere ozi dị ka onye otu National Assembly kemgbe Mee na afọ 2019. Ọ bụ onye otu African National Congress .

## Ọrụ omeiwu
N'ọnwa Mee, na  afọ 2019, a họpụtara Modise ka ọ bụrụ onye otu African National Congress. Ọ natara ọrụ kọmitii ya na 27 Juun, na afọ 2019.

### Ọrụ kọmitii

* Kọmitii Na-ahụ Maka Nchebe
* Kọmitii na-ahụ maka nchekwa na ndị agha

## Ebenside


## Njikọ mpụga

* Moleboheng Modise at People's Assembly
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Gumani Mukwevho

**Gumani Tania Mukwevho** bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị South Africa bụ onye otu National Assembly of South Africa site n'August ruo Nọvemba, na afọ 2021. Mukwevho bụ onye otu African National Congress .

## Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị
Mukwevho bụ onye otu African National Congress . E debere ya na nke iri na isii na ndepụta nke ndị ANC si Limpopo maka National Assembly na afọ 2019, mana a họpụtaghị ya n'ihi ọkwa dị ala ya na ndepụta ahụ.

N'ọnwa Eprel, na afọ 2021, Mukwevho bụ otu n'ime mmadụ iri atọ na ise nke National Executive Committee nke African National Congress họpụtara ka ha rụọ ọrụ na African National Congress Youth League National Youth Task Team iji gbalịa ime ka ndị ntorobịa ahụ dịghachi ndụ. ANC gbasara otu ndị ntorobịa ahụ n'afọ 2018 mgbe ọ na-ahọrọghị onye ndu ọhụrụ n'etiti esemokwu dị n'etiti.

## Ọrụ omeiwu
Mgbe ọnwụ nke Limpopo ANC MP Joyce Maluleke na Julai, na afọ 2021, ANC họọrọ Mukwevho ka ọ nọrọ n'oche ya na National Assembly ebe ọ bụ na ọ bụ onye na-esote na ndepụta ndị ANC. A ṅụrụ ya iyi na 25 Ọgọst. N'abalị iri abụọ na asaa n'ọnwa Ọgọstụ, ọ ghọrọ onye otu Kọmitii Portfolio na Ọrụ Ọha na Nchịkwa, Nlekọta Ọrụ na Nnyocha na Kọmitii Porfolio na Ụmụ nwanyị, Ndị Ntorobịa na Ndị Nwere Nkwarụ.

N'abalị iri na itoolu n'ọnwa Nọvemba n'afọ 2021, ọ gbara arụkwaghịm n'ụlọ omebe iwu mba ahụ dịka ọ bụ onye na-azọ ọkwa onye isi obodo nke ANC maka Obodo Ukwu Makhado. Esemokwu na nkewa nke ANC mere ka a họpụta onye isi obodo Samuel Munyai ọzọ.

## Ebenside


## Njikọ mpụga

* Ms Gumani Tania Mukwevho at People's Assembly
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Òtù:Ndị Limpopo
Veliswa Mvenya

**Veliswa Mvenya** (amụrụ na 8 Machị na afọ 1969) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị South Africa bụ onye isi guzobere Batho Pele Movement, otu o guzobere na Juun, na afọ 2021 mgbe ọ hapụsịrị African Transformation Movement .

Onye bụbu onye nkuzi mgbakọ na mwepụ, Mvenya sonyeere Democratic Alliance na afọ 2000 ma jee ozi dị ka onye kansụl DA na Amathole District Municipality ruo na afy 2004 mgbe a họpụtara ya na Eastern Cape Provincial Legislature dị ka onye nnọchi anya DA. A họpụtara ya ọzọ na afọ 2009 na afọ 2014. N'afọ 2014, a họpụtara ya dị ka onye isi oche mpaghara nke DA na Eastern Cape. Mvenya nọ n'ọkwa ahụ ruo mgbe ọ gbara arụkwaghịm na Mee na afọ 2016. Ọ gbara arụkwaghịm na DA na Mee, na afọ 2018 wee sonye na ATM na Septemba, na afọ 2018. Mvenya bụ onye isi ndọrọndọrọ ọchịchị maka ntuli aka Mee, na afọ 2019. Na ntuli aka ahụ, a họpụtara ya dị ka onye nnọchi anya ATM na ndị omeiwu. Na Juun, na afọ 2021, ọ gbara arụkwaghịm na ATM wee guzobe Batho Pele Movement.

## Mbido ndụ na agụmakwụkwọ
A mụrụ Mvenya na 8 Machị 1969. Ọ bụ otu n'ime ụmụ atọ nne naanị ya mụrụ. Ọ gara ụlọ akwụkwọ praịmarị Ntseshe ma mesịa gaa ụlọ akwụkwọ sekọndrị Colosha Senior ebe ọ gụrụ akwụkwọ. Mvenya nwetara diplọma onye nkuzi yana diplọma na nchịkwa ọha.

## Ọrụ nkuzi
Mvenya malitere ọrụ nkuzi ya na 1991. Ọ kụziri mgbakọ na mwepụ na Ntlahlane Junior Secondary School ruo n'afọ 1993. Site na 1993 ruo 2004, ọ bụ onye nkuzi na Mavata Junior Secondary School.

## Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị
Mvenya sonyeere Democratic Party na 2000, n'otu afọ ahụ DP jikọtara ya na New National Party na Federal Alliance iji guzobe Democratic Alliance. N'ọnwa Disemba nke otu afọ ahụ, a họpụtara ya dị ka onye kansụl nke Amathole District Municipality. Ọ rụrụ ọrụ na kansụl ahụ ruo mgbe a họpụtara ya na ndị omeiwu nke Eastern Cape Provincial na 2004. A họpụtara ya ọzọ dị ka onye MPL na 2009.

N'afọ 2012, a họpụtara Mvenya ka ọ bụrụ osote onye isi mpaghara nke DA. Ọ bụbu onye isi oche mpaghara na nke mba nke Women's Network nke pati ahụ. Mgbe ntuli aka mpaghara na Mee 2014, ọ laghachiri na ndị omeiwu maka oge ọzọ dị ka DA MPL. A họpụtara ya ka ọ bụrụ onye isi oche mpaghara nke DA na Nọvemba nke otu afọ ahụ. Ọ nọ n'ọkwa ahụ ruo mgbe ọ gbara arụkwaghịm na Mee 2016 n'ihi esemokwu n'ime pati ahụ na Eastern Cape na mmekọrịta ọjọọ ya na onye isi mpaghara Athol Trollip.

N'ọnwa Mee afọ 2017, Mvenya gbara ọsọ maka onye isi mpaghara nke pati ahụ mana Nqaba Bhanga meriri ya. Andrew Whitfield nọchiri ya dị ka onye isi oche mpaghara. N'ọnwa Mee afọ 2018, ọ gbara arụkwaghịm na DA ma kwụsị ịbụ onye otu ndị omeiwu mpaghara. Ọ sonyeere African Transformation Movement nke e guzobere ọhụrụ na Septemba. Mgbe ntuli aka mpaghara na Mee 2019, Mvenya laghachiri na ndị omeiwu dị ka naanị onye nnọchi anya pati ahụ.

Na June 2021, ọ gbara arụkwaghịm na ATM wee guzobe Batho Pele Movement, 'otu na-abụghị nke isi' nke na-elekwasị anya na nnyefe ọrụ. Ndị otu ahụ ga-asọ mpi na ntuli aka ime obodo nke afọ 2021.

## Ndụ onwe onye
Mvenya alụghị di. O nwere ụmụ abụọ.

## Ihe odide


## Njikọ mpụga

* Ms Veliswa Mvenya at People's Assembly
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Òtù:Ọmụmụ afọ 1969
Ndiritu Muriithi

**Ndiritu Muriithi** bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Kenya na Gọvanọ nke Laikipia County ugbu a. A họpụtara ya na ntuli aka nke ọnwa August 2017 dị ka onye na-azọ onwe ya mgbe ọ na-enwetaghị tiketi nhọpụta Jubilee Alliance Party. A họpụtara ya dị ka gọvanọ nke abụọ nke Laikipia County site na tiketi onwe ya

Ọ gara Shamanei Primary School wee gaa Kagumo High School wee gaa Alliance High School. N'afọ 1990, ọ gụsịrị akwụkwọ na nzere na Economics na Finance na Mahadum St. Francis Xavier na Canada. Ọ gara Mahadum Teknụzụ, Sydney n'afọ 1994 ruo afọ 1995 na-achụso nzere masta na njikwa ọrụ.

Ndiritu Muriithi bụ onye na-ahụ maka akụ na ụba na ahịa ego nwere ihe karịrị afọ 24 na idu ndú na njikwa na Kenya, South Africa, Canada na Australia. Maazị Muriithi eduziwo ọtụtụ atụmatụ iji mee ka ahịa ego sie ike gafee mba Afrịka na-ekpuchi nguzobe nke ịkekọrịta ụgwọ na ụlọ ọrụ akara, ọrụ ahịa bonds ka mma, mmụba nke ahịa ịgba ụgwọ, na ọbụna uto nke ụlọ ọrụ ụmụ nwanyị.  O tinyere aka na imepụta na mmejuputa mmemme ndị a ma nye aka nke ukwuu na mmepe nke ahịa ego nke na-enye ọtụtụ mba ọrụ achọrọ.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ