open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mmachibido iwu akpa rọba

**akpa rọba bụ iwu na-amachibido iji akpa rọba dị arọ n'ụlọ ọrụ na-ere ahịa. na mmalite narị afọ nke 21st, enweela usoro zuru ụwa ọnụ maka nkwụsị nke ịdị arọ  akpa rọba** . A na-eji plastik eme  otu ugboro, nke a na-ejikarị polyethylene (LDPE) plastic [citation needed], enyere ndị ahịa n'efu site na ụlọ ọrụ mgbe ha zụrụ ngwaahịa: ọ dịla anya e weere akpa ahụ dịka ụzọ kachasị mma, ọnụ ala ma ịdị ọcha iji buru ibu. Nsogbu ndị metụtara akpa plastik gụnyere iji ihe onwunwe na-adịghị emezigharị (dị ka mmanụ ala, gas na coal), nsogbu n'oge a tụfuru ya, yana mmetụta gburugburu ebe obibi. N'otu oge ahụ na mbelata nke akpa plastik dị arọ, ụlọ ahịa ewebatala obere igbe ịzụlite.
Eziokwu Dị Nsọ

Holy Virility: The Social Construction of Masculinity bụ akwụkwọ 1981 nke ya bù Emmanuel Reynaud dere.

E bipụtara ya na France dịka La Sainte Virilité.
Reynaud na-akpọ ndị mmadụ ka ha lụọ ọgụ maka mmezu onwe onye iji nweere onwe ya.
Ọ na-ekwu na njikọ nke ike n'inwe mmekọahụ nwoke na nwanyị gbochiri ụmụ mmadụ ịnụ ụtọ inwe agụụ.
Mee ngwa n'okpuru anyanwụ

Hurry Down Sunshine bụ akwụkwọ mere emencheta kachasị re na afọ 2008 nke onye edemede Michael Greenberg.  Akwụkwọ ahụ na-akọ akụkọ maka nwa ya nwanyị na ọgụ ọ lụrụ n'ọrịa isi mgbaka.

## Nnakwere
Akwụkwọ ahụ nwetara nlebara anya maka ụdị edemede ya na ọdịnaya ọkpụkpọ eji dee ya.  Na *The New York Times*, onye nyocha Rachel Donadio lekwasịrị anya na nlebara anya Greenberg maka obodo New York City, o dere na ọrụ ahụ "jupụtara ụdị ihe odide ndị dị ụkọ karị n'obodo ebe ezigbo kooks enweghị ike ibi".  Onye na-enyocha ọdịbendị na akwụkwọ nke aha ya bụ Jacob Appel toro akwụkwọ ncheta ahụ "otu n'ime ọrụ ndị a dị oke ụkọ nke edemede na-arụ ọrụ ọma ma akụkọ ịhụnanya ma ebubo mmekọrịta mmadụ na ibe ya, ọ bụghị akụkụ abụọ metụtara ike siri egwu nke ọzọ.

## Ihe edeturu
Not Gay

Not Gay: Sex Between Straight White Men bụ akwụkwọ Jane Ward dere n'afọ puku iri ise, ebe onye edemede ahụ kọwapụtara ihe omume nke ndị ọcha na-achọ mmekọahụ ya na ụmụ nwoke ibe ha ọ bụla, maọbụ abụọ.

## Isiokwu
Onye e dere ede a bu Ward na-atụle omenala ndị dịka "ịgagharị enyí", emume njikọ nwoke maọbụ nwanyị nke o kọwara dịka ""nke a maara ama n'usoro Gris" ebe 'ndi mmadụ ji penis onye ahụ jide ya bù penis wee nwee mkpọnwụ aka ukwuu ya n'ọnụ nwa okorobịa nọ n'ihu ha".  Omenala ndị dị otú ahụ nwere ike inye aka n'ịchịkọta ìgwè maọbụ otu ọnụ na ịnye mmetụta nke ịbụ onye. A pụkwara inweta nke a site na akara ebighi ebi n'ụdị egbugbu maọbụ ụdị. N'adịghị ka akụkụ ndị a nke hazing, ọ pụkwara ịghọ ihe na-emerụ ahụ maọbụ ọbụna mmegbu (gụnyere mkparị mmekọahụ), Ward chọpụtakwara mkpali nwere ike iduga ụmụ okorobịa ịchọ ịchịkwa onwe ya n'elu ndị ọzọ n'ụzọ dị njọ.  Ihe atụ ndị ọzọ nke ya bù mmekọrịta mmekọahụ n'etiti ụmụ nwoke na-enwe mmasị heterosexual nyochara gụnyere okirikiri, ụmụ nwanyị kwụ ọtọ mgbasa ozi onlaini chọrọ ka ha soro ụmụ mmadụ ọcha mee ihe omume masturbation, yana "akụkọ ogologo oge zoro ezo banyere ụmụ nwoke nkịtị ugboro mgbe niile maka ịmekọrịta onwe onye".  Ward na-enyocha ebumnuche nke ndị ikom a nakwa otu ha si mee ka omume ha kwekọọ n'ọdịdị nwoke maọbụ nwaanyị ibe ya n'ọnọdụ dị iche iche, nke gụnyere omenala ịbanye mu obodo ọhụrụ na "ịhụnanya" ọnọdụ mmadụ dịka ụlọ mkpọrọ na agha. Akwụkwọ ahụ gosipụtara ihe ndị sitere na mgbasa ozi onwe onye nke Craigslist, ma kọwaa ọtụtụ ebumnuche mere ụmụ nwoke nwere ike ịchọ ya bù mmekọahụ n'ebe obibi ha nọ.

Okwu ahụ bụ "bro-job" (nke a na-akpọ okwu ndị dị ka "" bro"" ya na 'blowJob") na-ezo aka n'inwe mmekọahụ n'etiti ụmụ nwoke abụọ kwụ ọtọ nke na-abụkarị ezigbo enyi. Ward na-ekwupụta echiche ahụ bụ na "ọrụ mkpuchi" abụghị ihe ngosi nke nwoke n'ezie, kama ọ bụ ụzọ maka ndị ikom nkịtị iji chọpụta njirimara mmekọahụ ha. N'agbanyeghị na a kwadoro ya ka ọ chepụtara okwu ahụ bụ bro-job, onye e seré ese a bu Ward mere ihe doo anya:

## Edensibia

## Edensibia
Bazaar-e-Husn

bazaar -e-Husn (Urdu) ma ọ bụ seva sadan (Hindi Ụlọ ọrụ) bụ akwụkwọ akụkọ Hindustani nke munshi Premchand dere 

Edere ya na mbụ n'asụsụ Urdu n'okpuru aha bazaar -e- Husn ("ahịa nke ịma mma" ma ọ bụ mpaghara na-acha uhie uhie) mana e bipụtara ya na hindin sitere na Calcutta dị ka seva sadan (ụlọ ọrụ ") na 1919. E bipụtara ya na Urdu, na 1924, si Lahore.

*Bazaar-e-Husn* bụ akwụkwọ akụkọ mbụ dị mkpa nke Premchand; tupu ya, o bipụtara ihe odide anọ n'asụsụ Urdu nke nwere ihe dịka peeji 100 ọ bụla.

Oxford University Press, India wepụtara nsụgharị Bekee nke akwụkwọ a na New Delhi n'afọ 2005. A na-ekwu na afọ ahụ dị ịrịba ama, ebe ọ bụ ncheta ọmụmụ Munshi Premchand nke 125th.

*Bazaar-e-Husn* bụ akụkọ banyere nwanyị na-enweghị obi ụtọ nke a ghọgburu site n'ụzọ omume ọma ụlọ ka ọ bụrụ onye akwụna. Mgbe ahụ, ọ na-agbanwe onwe ya ma kwụọ ụgwọ site n'ịrụ ọrụ dị ka onye njikwa nke ogige ụmụ mgbei maka ụmụaka nwanyị ndị isi obodo, seva-sadan of the Hindi title.

Ọnọdụ ahụ dị n'obodo okpukpe Hindu nke Varanasi, na mmalite narị afọ nke 20. British Raj ewebatala ọchịchị onwe onye na India n'obodo nta, n'ime obodo ụfọdụ. Onye isi na-eme ihe nkiri bụ nwanyị Brahmin aha ya bụ Suman onye lụrụ di n'otu, nke a kpọrọ maka mmekọrịta mmadụ na ibe ya. Ọ hapụrụ alụmdi na nwunye a ka ọ bụrụ onye isi, n'ime "kothas" nke obodo ahụ. N'ịgbanwe akụkọ ahụ, ụlọ ọrụ obodo dị n'ógbè ahụ, akụkụ nke India na-emepe emebi mgbe ahụ, nyere iwu ka a kpọga ha pụọ n'obodo ahụ maka omume ọma. Suman chọpụtara na ọnọdụ ya n'etiti ọha mmadụ bụ ihe kpatara nsogbu alụmdi na nwunye nwanne nwanyị. Mgbe ahụ, ọ na-esonyere ndị inyom di ha nwụrụ ozi n'ụlọ ma kụziie ha okpukpe. Mgbe nke a na-aghọ ihe siri ike, ya na nwanne nwanyị bụ onye lụrụ Suman n'oge gara aga sonyeere dị ka nkụzi. A na-akpọ ụlọ ahụ Seva Sadan (ụlọ ọrụ), nke aha akwụkwọ akụkọ a yiri ka ọ sitere.
With Women

**With Women: Midwives experiences: site na ngbanwe ọrụ gaa n'ihu na nlekọta** bụ akwụkwọ nke anọ sitere n'aka onye edemede Australia David Vernon.

Akwụkwọ a bụ akwụkwọ nchịkọta akụkọ nke ahụmahụ nke ụmụ nwaanyị ndị na-amụ nwa site n'inye nlekọta na gburugburu ọrụ mgbanwe gaa n'ịnye kulawa na ụdị nchebe.  Ahụmahụ ndị akọwapụtara dịgasị iche, site na nkọwa nke mmegbu n'ebe ọrụ ruo omume onwe onye n'ime otu ìgwè na-arụkọ ụka.

Akwụkwọ ahụ nwere okwu mbido nke Sheila Kitzinger dere, Okwu mmalite site na Dr Sally Tracy, yana nkwubi ihe Justine Caines na Dokta Jenny Gamble dere.
How to Eat to Live

How To Eat to Live bụ usoro akwụkwọ abụọ nke onye isi Nation of Islam, Elijah Muhammad bipụtara n'afọ ndi 1960, nke dị n'akwụkwọ ederede (ISBN  978- 1884855160). Akwụkwọ ndị ahụ na-ekpuchi nkà ihe ọmụma ya banyere iri nri na-edozi ahụ na usoro oriri nke Black Muslim.

Òtù:Akwụkwọ
Angry White Men

**Angry White Men: American Masculinity at the End of an Era** bụ nkatọ mmekọrịta mmadụ na ibe ya nke ihe omume nwoke ọcha iwe ji n'America site n'aka Michael Kimmel, bipụtara mbụ ya na 2013. E bipụtara akwụkwọ ahụ ọzọ n'ọnwa anọ nke afọ 2017 na okwu mbido ọhụrụ site n'aka Kimmel ka ọ tụlere Onye isi ala US Donald Trump.

## Nchịkọta
Kimmel na-enyocha ihe ọ kọwara dị ka "**ikike ọjọọ**" nke ndị ọcha n'oge mmalite senchiri nke iri na otu maka ọha mmadụ America. Dị ka Kimmel si kwuo, ọtụtụ ndị ọcha, dị ka ndị òtù nke otu ndị na-achị akụkọ ihe mere eme na America, emeghachila omume maka mmụba na nha anya ọha na eze na nkwụsị nke uru akụ na ụba na oke iwe na ọnụma.  N'ịbụ nke e dere site n'echiche ndị ọkà mmụta, akwụkwọ ahụ na-akọwa ihe ngosi dị iche iche nke iwe a, gụnyere ime ihe ike n'ime ụlọ, égbè, itinye aka n'òtù ndị isi ojii, yana ikike ụmụ nwoke na òtù nna. Isi nke ọ bụla n'akwụkwọ ahụ na-atụle isiokwu dị iche iche na ọnụ ọgụgụ ụmụ nwoke, gụnyere ndị ntorobịa na ime ihe ike, òtù ikike ụmụaka mmadụ, imeso nwanyị emebi site n'aka ụmụ nwoke, ìgwè ọrụ ọcha, yana otu supremacist White dịka Neo-Nazis.

## Nnabata

N'ịkọwa akwụkwọ ahụ dị ka "ohere furu efu", Gary Silverman nke Financial Times dere, sị: 
 

Sarah Sobieraj nke Mahadum Tufts na-ede na akwụkwọ ahụ "ga-akpali arụmụka siri ike n'ọtụtụ klas ndị na-agụghị akwụkwọ" ma na "agaghị eme, Otú ọ dị, ndị ọcha iwe na-ewu ewu," na-ekwu na ọ bụ "ihere" na ndị ikom a na-anọchi anya ya.  n'ime akwụkwọ ahụ nwere ike ịbụ ndị ikom na-agaghị achọ ịgụ ya. Zak Foste nke Mahadum Steeti Ohio "na-asọpụrụ" Kimmel maka ọrụ ya na ọtụtụ ndị ikom ọ kwadoghị n'ụzọ dị mkpa iji dee akwụkwọ a.

## Hụkwa

* Ihe ùgwù nwoke
* Ịbụ nwoke
* Ịkpọasị ụmụ nwanyị

## Edensibia

Òtù:Akwụkwọ
True Singapore Ghost Stories

Almost Complete Collection of True Singapore Ghost Stories (nke a na-akpọkwa True Singapore Ghost Stories ma ọ bụ *TSGS*) bụ akwụkwọ kachasị ere ahịa na Singapore. Nke e rere ihe karịrị nde 1.5 n'ime ya, usoro ahụ abulura aha a ma ama kemgbe ọ malitere na 1989. Russell Lee, onye edemede Singapore, na-achịkọta akụkọ, akụkọ na ajụjụ ọnụ banyere ikike karịrị nke mmadụ. Akwụkwọ a dị mfe ma na-atọ ụtọ, akwụkwọ ọ bụla, nke nwere ihe dịka akụkọ iri atọ, masịrị ụmụaka na ndị okenye. E wepụtara akwụkwọ kachasị ọhụrụ (akwụkwọ nke iri abụọ na isii) n'usoro ahụ na 2020.

Ọtụtụ akụkọ ndị a were ọnọdụ na Asia mana ụfọdụ mere na mba ụwa ọzọ. Lee gụnyekwara isiokwu banyere ihe karịrị ike mmadụ, na-egosi nyocha zuru ezu n'ime anwansi, amoosu, ndị vampire na isi okwu ndị ọzọ yiri ya. A na-ere akwụkwọ ndị ahụ na Singapore, Malaysia, Indonesia na mba ụfọdụ gbara ya gburugburu.

Russell Lee dere usoro ahụ. Ihe ọ na-ede banyere ikike karịrị nke mmadụ kemgbe afọ 1989.

## Awụkwọ
Akwụkwọ dị na okpuru bu ndị e bipụtara n'usoro:

## Ihe onyonyo telivisiọn
Usoro TV di iri na atọ, True Singapore Ghost Stories, ndi I-Media Entertainment mepụtara.

## Njikọ aka USS
N'afọ 2015, Russell Lee na kwa Universal Studios Singapore jikọrọ aka were meputa Halloween Horror Noights na Resorts World Sentosa. E ji akụkọ na ihe odide sitere n'usoro akwụkwọ ahụ mee ihe omume were otu onwa. Ọ dị ka ịnwale True Singapore Ghost Stories na ntụgharị Hollywood.

## nnabata
Singapore Book of Records kwuru si na True Singapore Ghost Stories bụ ihe nkiri a kachasị ere site n'aka otu ndị edemede mere ya, na usoro *akwụkwọ* obodo kacha ree ahịa mgbe niile, na Singapur.

The Straits Times kwuru na True Singapore Ghost Stories nke Russell Lee  abụrụla isi ihe na ndepụta ndị na-ere ahịa Singapore kemgbe ha kụrụ shelves na 1989. Ihe onwunwe ahụ bara ọgaranya nke ukwuu ... Naanị ịchọrọ ịgụ na ya." Ebe South China Morning Post kwuru na "Russell Lee bụ onye edemede kachasị ewu ewu na Singapore site na ogologo oge.  Akwukwo ya doro anya, utu aha ya dịkwa nhịahụ." The Star na-akọ na "Ezigbo Singapore Ghost Story Book 1 bụ onye na-ere ahịa oge niile nke Singaporer

## Edensibia

Òtù:Akwụkwọ
New Mexico dị omimi

***Mysterious New Mexico***: ọrụ ebube, anwansị, na nnukwu anụ n’ala mgbaasị bụ nchịkọta afọ 2014 nke nyocha iri na atọ nke onye edemede Ben Radford duziri n'ime ikpe metụtara nkwupụta banyere ihe karịrị ike mmadụ a na-eme ma ọ bụ nwere njikọ dị mkpa na New México.

## Nchịkọta
áká_èkpè|thumb|Onye na-ahụ maka KiMo Dennis Potter gosiri onye nchọpụta Benjamin Radford ebe mgbawa nke 1951 mere ka akụkọ mmụọ pụta
Akwụkwọ a na-akọwa ojiji onye edemede ahụ ji usoro sayensị nyochaa ikpe iri na atọ nke ihe ndị paranormal. A gbara ndị mmadụ ajụjụ ọnụ na ihe omume ahụ na ebe dị iche iche metụtara akụkọ ifo gbasara KiMo Theater, El Santuario de Chimayo, okpokoro isi kristal a hụrụ na San Luis Valley, na iyi ọkụ nke Ojo Caliente. Ikpe nke igbu ọchụ West Mesa bụ ihe ndabere maka usoro ajụjụ ọnụ na ndị nchọpụta mmụọ ọjọọ nwere ike inyere aka idozi mpụta dị otú ahụ. Ikpe ndị ọzọ chọrọ nyocha akwụkwọ na akụkọ ihe mere eme, dị ka Aztec UFO Crash, Ụlọ elu Loretto Chapel, kọrọ banyere ịhụ Thunderbirds a ma ama, ọhụụ nke A maara dịka La Llorona, na Santa Fe's La Posada Hotel. Ihe ndị bụ isi nke akụkọ La Llorona, ihe a na-ejikọkarị ya na ọdịbendị Hispanic, dịka ọmụmaatụ, sitere n'akụkọ ifo German site na afo 1486.A chọrọ nnwale bara uru maka otu nke atọ, gụnyere ịchọpụta mmalite nke The Santa Fe Courthouse Ghost, akụkọ banyere hauntings na Ogwe Cuchillo ochie, yana nyocha gbasara ike labyrinths. Onye edemede ahụ na-etinyekwa akụkọ ndị a n'ihe gbasara ọdịbendị ha ma gosipụta ihe jikọrọ ya site na omenala ochie naakụkọ ifo nke ikike karịrị mmadụ gafee ọdịnala. Radford kọwara ọrụ e mere maka akwụkwọ a dị ka "iji ihe ndị ahụ kpọrọ nkụ ma nye nyocha siri ike".

### ihe nrite

* Onye ikpeazụ maka New Mexico Book Co-op's 2015 New México-Arizona Books Awards na "Nonfiction ː ndị ọzọ".
* 2015 Border Regional Library Association's Southwest Book Award.
* 2015 Southwest Book Design Award site na New Mexico Books Association.
* 2015 Silver Winner nke PubWest Book Design Awards maka Adult Trade Akwụkwọ, Non-Illustrated

## Edensibia

Òtù:Akwụkwọ
We Real Cool: Black Men and Masculinity

We Real Cool: Black Men and Masculinity bụ akwụkwọ edere na afo Puku abuo na ano banyere nwoke site n'aka onye edemede ụmụ nwanyị. Ọ na-achịkọta edemede iri banyere ndị isi ojii. Aha ya na-ezo aka n'abụ Gwendolyn Brooks nke 1959 "We Real Cool". Ebumnuche nke edemede ndị ahụ bụ inye nkatọ ọdịbendị na ngwọta maka nsogbu ọ chọpụtara.
Ahụ Anyị, Onwe Gị

Ahụ anyị, Anyị onwe anyị bụ akwụkwọ gbasara ahụike ụmụ nwanyị na mmekọ nwoke na nwanyị nke ụlọ ọrụ anaghị akwụ ụgwọ bụ Our Bodies Ourselves (nke a na-akpọbu mkpokọta akwụkwọ ahụike ụmụ nwanyị Boston). Mbụ 

Ebipụtara ya na 1970, o nwere ozi metụtara ọtụtụ akụkụ ahụike ụmụ nwanyị na mmekọ nwoke na nwanyị, gụnyere: ahụike mmekọahụ,nhazi mmekọahụ, njirimara nwoke na nwanyị, njikwa ịmụ nwa, ite ime, ime ime.  na ịmụ nwa, ime ihe ike na mmetọ, na nsọpụ. E bipụtara mbipụta kachasị ọhụrụ nke akwụkwọ ahụ na 2011. Akwụkwọ ahụ bụ mgbanwe mgbanwe na ọ gbara ụmụ nwanyị ume ime ememe mmekọahụ ha, nu

i e P

puAhụ anyị, Anyị onwe anyị bụ akwụkwọ gbasara ahụike ụmụ nwanyị na mmekọ nwoke na nwanyị nke ụlọ ọrụ anaghị akwụ ụgwọ bu.  

Ndị otu ụmụ nwanyị gburugburu ụwa sụgharịrị akwụkwọ ahụ ma gbanwee ya n'asụsụ 33. Ahịa maka akwụkwọ niile karịrị nde anọ. *The New York Times* akpọwo akwụkwọ ahụ "akwụkwọ kacha ere ahịa na America n'akụkụ niile nke Ahụike ụmụ nwanyị" yana "ihe gbasara ndị inyom".
Strangers in Their Own Land

Strangers in Their Own Land: Anger and Mourning on the American Right bụ akwụkwọ edere n’afo puku iri na isii nke onye na-ahụ maka mmekọrịta mmadụ na ibe ya bù Arlie Russell Hochschild dere. Akwụkwọ ahụ malitere ịkọwa echiche ụwa nke ndị na-akwado Tea Party movement na obodo Louisiana. 

## Nchịkọta
Unwell Women

**Unwell Women: A Journey Through Medicine and Myth in a Man-Made World** bụ akwụkwọ nke na-abụghị akụkọ ifo￼￼. Ọ bu Elinor Cleghorn dere ya n'afọ 2021. Cleghorn na-enye akụkọ ọdịbendị banyere mmetụta nke misogyny n'ọgwụ ndị dị n'ebe ọwụwa anyanwụ nakwa ọgwụgwọ ọdịda anyanwụ.

## Nchịkọta
Na Unwell Women, onye Britain koro akụkọ ihe mere eme Cleghorn nyere akụkọ banyere ụzọ ọgwụ ọdịda anyanwụ si eme ma chụpụ nsogbu ahụike ụmụ nwanyị. Nkatọ nsogbụ ụmụ nwanyị nke akwụkwọ ahụ na-elekwasị anya n'ụzọ dị ukwuu na ọrụ ọgwụgwọ na United States na UK. Nnyocha Cleghorn na-ekpuchi ihe karịrị afọ 2000, malite site n'aka Hippocrates ma gaa n'ihu ruo ọgwụ nke narị afọ nke 21. Akwụkwọ ahụ nwere isi iri na asatọ n'ime akụkụ atọ: Gris oge ochie nke narị afọ nke 19, ngwụcha-narị, na 1945 ugbu a.

## Ọganihu
Nyocha mere ka anyị mata na Cleghorn nwere ọrịa lupus erythematosum n'afọ 2010, mgbe ọ tụchara ime nke abụọ, ebe o nwesịrị mgbaàmà ihe karịrị afọ iri. Ahụmahụ a ogabigara dugara ya na nyocha lupus na narị afọ nke iri na itoolu nke nyere ya nghọta banyere ọgwụgwọ ahụike na mmeso ọjọọ maka ihe mgbu ụmụ nwanyị. A na-akọ ahụmahụ Cleghorn nwere lupus n'akwụkwọ Unwell Women .

## Edensibia
Lost Boys: Why Our Sons Turn Violent and How We Can Save Them

Lost Boys: Why Our Sons Turn Violent and How We Can Save Them bụ akwụkwọ edere na afo Puku abuo nke onye ọkà n'akparamàgwà mmadụ James Garbarino dere, ebe odeakwụkwọ ahụ kọwapụtara ọrịa na-efe efe ndị ntorobịa nwoke nwere ihe ike na Obodo United Steeti 

## Akụkụ nke Mbụ
The Art of Seeing

The Art of Seeing: An Adventure in Re-education bụ akwụkwọ edere na afo Otu puku nari iteghete Na iri ano na abuo (1942) nke Aldous Huxley dere, nke na-akọwa ahụmịhe ya ma nwee echiche banyere usoro Bates a katọrọ aha ọma, nke dịka Hxley si kwuo mere ka anya ya mma.
The Widow's Adventures

The Widows' Adventure bụ akwụkwọ akụkọ ifo nke e bipụtara n'afọ 1989, nke Charles Dickinson dere, na-elekwasị anya n'ụmụnne nwanyị abụọ di ha nwụrụ ndị malitere ***njem*** eleghị anya omume site na Chicago ruo Los Angeles, malite ezinụlọ mkpa ọchị odyssey maka mkpughe na ime udo.

## Nchịkọta akụkọ
Ndị nwunye di ha nwụrụ Ina na Helene, ụmụnne nwanyị si Chicago, gawara Los Angeles. Otu nsogbu dị na ya: Ọ bụ naanị Helene nwere ike ịnys ụgbọala, ma na ọ bụkwa onye kpuru ìsì. Mmanya na aba n'anya Ina n̄ụrụ na akwaghari ya ọ na-eme  dị ka anya ya. N'okporo ụzọ azụ n'abalị, ha gafere America ndị a maghị.

## Nnakwere
The Widows' Adventures nwetara nyocha dị mma site n'aka ndị nkatọ.  Barbara Kingsolver nke Los Angeles Times kwuru na ụdị akwụkwọ akụkọ kachasị mma ma dịwanye ụkọ bụ ihe onye edemede hụrụ ndị ya n'anya karịa ka ọ ga-eru.  Hilma Wolitzer nke The New York Times dere na akwụkwọ akụkọ ahụ nwere "ịdị ọhụrụ", ma kpọọ Dickinson ""onye edemede mmasi adịghị ahụkarị". Library Journal toro edemede Dickinson site n'ikwu "Nkọwa ahụ na-etolite kpamkpam ozugbo iji mee ka onye na-agụ ya nwee ike ịchọta akwụkwọ akụkọ a dị mgbanwe ọhụrụ, ebe ọ bụ na ọ nyochara ndụ anụ ụlọ, mmetụta uche, na nke ime mmụọ nke agadi nwanyị abụọ nwara anwa ma ha ezughị oke.

## Mmeghari Ihe nkiri
N'afọ 2008, Variety kọrọ na Diane Keaton na Jane Fonda bịanyere aka n'akwụkwọ ka ha soro na mmeghari ihe nkiri nke akwụkwọ edemede e bipụtara, dabere na edemede nke Jason Pomerance dere.  Paul Brooks nke Gold Circle Films ga-emepụta ihe nkiri ahụ.

## Edensibia

## Njikọ mpụga

* Ebe nrụọrụ weebụ gọọmentị
* Ihe omume nke nwanyị di ya nwụrụ na HarperCollins Publishers

Òtù:Akwụkwọ
The China Study

The China Study: The Most Comprehensive Studies of Nutrition Ever Conducted and the Startling Implications for Diet, Weight Loss na Long-term Health bụ akwụkwọ nke onye odee akwukwo bu T. Colin Campbell na nwa ya nwoke bù Thomas M. Campbell II dere . Akwụkwọ ahụ na-arụ ụka maka uru ọgwụgwọ nke nri zuru oke. E bipụtara ya na mbụ na United Steeti n'ọnwa Jenụwarị afọ 2005 ma ree ihe karịrị otu nde ka ọ dị ugbu a site n'onwq Oktoba  2013, nke mere ka o bụrụ otu n'ime akwụkwọ ndị Amerika kacha ere ahịa gbasara nri.
Fanny Campbell, the female pirate captain

thumb|Fanny Campbell, onye na-eme ihe nkiri nke akwụkwọ akụkọ na  1844 "Fanny Campbell, the Female Pirate" site n'aka Maturin Murray Ballou
***Fanny Campbell***, the Female Pirate Captain: A Tale of the Revolution bụ akwụkwọ akụkọ America nke Maturin Murray Ballou dere n'afọ 1844, banyere otu nwanyị na-aga n'oké osimiri iji napụta onye ga-alụ ya ma ghọọ ọchịagha ụgbọ mmiri ndị ohi.  Ịbụ nwanyị n'ewu ewu dịka dike gara n'ihu ogologo oge mgbe e bipụtara akwụkwọ ahụ, nke mere na ụfọdụ ndị edemede na-ebipụta akụkọ Fanny Campbell dị ka a ga-asị na ọ bụ eziokwu.

## Nchịkọta Akụkọ
Fanny Campbell, onye na-eme ihe nkiri ahụ, bụ nwa agbọghọ bi na Lynn, Massachusetts n'afọ 1770. O nwere onye ọ hụrụ n'anya site na nwata aha ya bụ William Lovell, nke ghọrọ onye ọkwọ ụgbọ mmiri. Mgbe njem mbụ ya gasịrị, Lovell gwara Campbell ka ọ lụọ ya. O kwetara ma lụọ Lovell mgbe ọ laghachiri site na njem nke abụọ ya. N'afọ 1775, obere oge tupu American Revolution, William na mmadụ iri ọzọ bụ ndị America ka onyeisi agha na ndị ọrụ British Constance nke na-aga Cuba jidere ma tinye ha ígwè. Fanny kpebiri ịzọpụta onye ọ na-achọ ịlụ ya site n'iyiri uwe dị ka nwoke, na-akpọ onwe ya Channing, ma banye dịka onye nlekọta nke Constance.

N'ụgbọ mmiri ahụ, asịrị malitere ịgbasa na onyeisi agha ga-akpọrọ ndị ọrụ niile gaa England ma rugide ha isonye Ndị Agha Mmiri Britain.  N'ịkwalite nnupụisi, Campbell na-enye aka ịgbasa asịrị ndị a wee weghara ikike nke Constance, gbanwee ụgbọ mmiri ahụ na ndị ọrụ ya ka ha bụrụ ndị ohi mmadụ, ma gaa n'ihu na Cuba.
The Vermont Ghost Guide

Vermont Ghost Guide bụ akwụkwọ zuru oke nke nduzi njem e bipụtara na arọ 2000 nke depuụtara ihe egwu na kwa ebe mmụọ nile di na Vermont, site na  mkpali ọtụtụ anụ ọhịa vermont na nduzi uzo. Ọ bu ọkachamara n'akụkọ ọdịnala nke Vermont bụ Joe Citro nyochara ma dee akwụkwọ ahụ, onye na-ese egwu na enyi ya dị ka Steve Bissette sere ihe osise. E kewara akwụkwọ ahụ n'akụkụ dị iche iche, a raara nke ọ bụla nye otu mpaghara Vermont na ndị bi ebe a sị na ha anwụghị. Dị ka akwụkwọ ya ndị ọzọ na-abụghị akụkọ ifo, Citro anaghị ekwu ma ihe omume na adirọ ile ọ kọwara bụ eziokwu n'ezie, kama hapụ ọrụ ahụ kpamkpam nye onye edemede. Manadịka  ihe ọchị, Citro tinyere otu akụkọ nke bụ echiche zuru oke, n'agbanyeghị na o gosighi onye nwere ike ịbụ.

## Edensibia
Ụlọ Ọchịchịrị

Ime ụlọ gbara ọchịchịrị:ụmụ nwanyị, ike na mmụọ mmụọ na njedebe nke mmeri England bụ ọmụmụ akụkọ ihe mere eme banyere ọrụ ụmụ nwanyị na-arụ na okpukpe ime mmụọ na England n'oge ikpeazụ nke narị afọ nke 19. Ọ bụ onye ọkọ akụkọ ihe mere eme nke Britain bụ Alex Owen dere ya na nke izizi ya na 1989 site na virago, tupu mahadum Chicago press bipụta ya na 2004.

Ọrụ nke akụkọ ihe mere eme ụmụ nwanyị nke sitere na edemede PhD Owen rụrụ na Mahadum Sussex, The Darkened Room lere anya n'ọrụ ndị inyom nọ n'òtù ime mmụọ nke oge ahụ, iji gbochie ihe Owen ghọtara dị ka onye lekwasịrị uche mbụ na ọrụ nwoke.
The Courage to Heal

The Courage to Heal: A Guide for Women Survivors of Child Sexual Abuse (nke mbụ e bipụtara akwukwo a bu na afo Otu puku nari iteghete na iri asato na asato (1988), ya na mbipụta atọ sochirinụ, nke ikpeazụ bụ mbipụta ncheta afọ iri abuo n'afọ Puku abuo na asato (2008) ) bụ akwụkwọ enyemaka onwe onye site n'aka ndị edemede Ellen Bass na Laura Davis nke lekwasịrị anya na mgbake pụọ na mmetọ mmekọahụ ụmụaka ma a kpọrọ "arụmụka na polarizing".
Omenala Ise nke Tibet

***Five Tibetan Rites*** bụ usoro mmega ahụ a kọrọ na ọ karịrị afọ 2,500[1] nke Peter Kelder bu ụzọ kpọsaa ya na mbipụta 1939 nke akpọrọ Anya nke Mkpughe.

A na-ekwu na Rites bụ ụdị yoga nke Tibet yiri usoro Yoga malitere n'India. Otú ọ dị, Omenala Ise na yoga ọdịnala nke Tibet abụọ mesiri ike "usoro mmegharị" (Sanskrit: vinyasa), ebe ụdị ndị India lekwasịrị anya n'ọnọdụ kwụ otu ụzọ. Ọ bụ ezie na emume ndị ahụ agbasaala n'etiti yoga ruo ọtụtụ iri afọ, Ndị nwere obi abụọ kwuru na ụmụ Tibet amatabeghị ha dị ka ezigbo omume Tibetan.

A na-akpọkwa emume Tibetan ise dị ka "Ememme Ise", "Ndị Tibet ise" na "Ememme Ise nke Rejuvenation".

### Ememe Mbụ
thumb|Omenala Tibet ise 1

### Ememe nke Abụọ
thumb|Omenala Tibet ise 2
"Mgbe a na-ebuli ụkwụ na ụkwụ elu ọ bụkwa ezi echiche ibuli isi, mgbe ahụ ka a-ebelata ụkwụ n'ala n"okpuru isi nʼotu oge ahụ. "

### Ememe nke Atọ
thumb|Omenala Tibet ise 3

### Ememe nke Anọ
thumb|Ememe ise nke Tibet 4

### Ememe nke ise
thumb|Omenala Tibet ise 5

## Edensibia

## Ọgụgụ ọzọ

* Carolinda Witt *Ihe* osise ise nke Tibetan Rites. UnMind Pty Ltd (June 2016).  ISBN 
* Carolinda Witt *Ihe nzuzo oge ochie* na-emegide Agha nke Omenala Tibet Ise. UnMind Pty Ltd (Jenụwarị 2014).  ISBN 
* Carolinda Witt Atụmatụ Mgbapụta 10 nke nkeji: T5T - Usoro Mmega ahụ Mgbanwe Ọchịchọ Na-eweghachi Ahụ na Uche Gị. Three Rivers Press (April 3, 2007).  ISBN 
* Carolinda Witt T5T: Omenala Mmega ahụ ise nke Tibet. Penguin/Lantern Books (Sept 2005). ISBN 
* Weor, Samael Aun. *Omume ndị Tibet maka ime ka* ọ dị ọhụrụ: Gnosis na Yantra Yoga for Long Life. [Ihe e dere n'ala ala peeji]
* Tarthang Tulku *Kum Nye Relaxation Akụkụ 1*: Theory, Preparedness, Massage. Dharma Publishing (1978).  ISBN .
* Tarthang Tulku *Kum Nye* Relaxation Akụkụ nke 2: Omume Movement. Dharma Publishing (1978). ISBN .
* 

## Njikọ mpụga

* Ihe ọmụma ndị ọzọ gbasara emume ise ahụ nwere isiokwu ndị a na-eme nchọpụta site na Carolinda Witt
* Otu esi eme emume ise nke Tibet site na Carolinda Witt
* Mmetụta Detox nwere ike ime nke The Five Tibetan Rites site na Carolinda Witt
* Uru nke Omenala Ise nke Tibet - Eziokwu na Nkwupụta nke Carolinda Witt
* Na-eku ume na T5T - Ndị Tibet ise nke Carolinda Witt
* Flash Mavi Animated 5 Tibetans Lesson
* Omume ndị Tibet nke Samael Aun Weor
* Nkwurịta okwu banyere echiche na-akọwa Peter Kelder na onye edemede Lost Horizon James Hilton
Cry the Darkness

***Cry the Darkness***: One Woman's Triumph over the Tragedy of Incest bụ akụkọ ndụ onwe onye nke Donna L. Friess dere nke na-akọwapụta mmetọ mmekọahụ nna ya na nwa nwanne ya nwaanyị, na otu Friessa si emeso ya. E bipụtara akwụkwọ ahụ na N’afo Puku nari itolu na iri itolu na ato (1993) site n'aka mgbasa Ozo ahuike.

## Nchịkọta

## Edensibia
Ndị Mmụọ / Ndị Ala Ọzọ

GHOSTS/ALIENS bụ akwụkwọ na-atọ ọchị nke Trey Hamburger dere.  Akwụkwọ ahụ na-akọ akụkọ nchọpụta nke ndị ọkà mmụta sayensị abụọ na'amụrụ ihe, Trey Hamburger na Mike Stevens, ndị na - na  N'oge na-adịghị anya, nchọpụta ahụ gbasaa na ụmụ ọhụrụ psychic, "India", ịdị irè nke ụfụfụ eze, ihe ize ndụ nke ohiri isi na-ese n'elu mmiri, steeti nke nnụnụ nnụnụ, portals na oghere / oge, na ihe ndị ọzọ.

Onye edemede ahụ na-ezigara ndị ọkà mmụta sayensị n'ezie akwụkwọ ozi na-arịọ ndụmọdụ gbasara ịdị adị nke ndị mmụọ, ndị ọbịa, ọnụ ụzọ dị iche iche yana ndụmọdụ gbasara ọgụ paranormal.  A na-ebipụta akwụkwọ ozi na azịza ndị ahụ n'akwụkwọ ahụ

## Onye dere ya
Onye edemede nke GOSTS/ALIENS bụkwa odee nke REAL Ultimate Power: The Official Ninja Book.  N'ime akụkọ ifo Hamburger, Trey Hamburger bụ nwa nwanne Robert Hamburger, onye na-akwado REAL Ultimate Power.

## Telivishọn na ihe nkiri
U.S. Cable TV network Comedy Central enwetala ikike telivishọn na GHOSTS / ALIENS, na Paramount Vantage enwetara ikike ihe nkiri. Onye nduzi nke RENO 911, onye nduze nke GHOSTS/ALIENS duziri ụgbọelu ahụ.

## Edensibia

## Njikọ mpụga

* ghostsaliens.net, ebe nrụọrụ weebụ gọọmentị
*  

Òtù:Akwụkwọ
Imeri Ọrịa Autism

***Overcoming Autism: Finding the Answers, Strategies, and Hope That Can Transform a Child's Life*** bụ akwụkwọ nke onye na-ede akwụkwọ akụkọ Claire Scovell LaZebrik dere ya na onye na-agwọ ọrịa Lynn Level, nke UCSB AutismImeri Autism: Ịchọta azịza, Strategies, na Olileanya nke nwere ike ịgbanwe ndụ nwata bụ akwụkwọ nke onye na-ede akwụkwọ akụkọ Claire Scovell LaZebrik dere ya na onye na-agwọ ọrịa Lynn Level, nke UCSB Autism Ụlọ ọrụ nyocha na ọzụzụ, na 2004. 

Akwụkwọ a abụghị akụkọ ifo ma na-anọchite anya echiche nyocha omume.  Ndị na-ede akwụkwọ na'akwado iji ọgwụgwọ nzaghachi dị mkpa na ịrụ ọrụ na ụmụaka dị autistic. 

## Isiokwu
Isi nke Mbụ - Nnyocha: Ịlanarị Akụkọ Kasị njọ Ị ga-enweta/Diagnosis: Surviving the Worst News You'll Ever Get

Isi nke Abụọ - Ịkwụsị Ogologo Ogwe Nkwurịta Okwu: Ịkụziri Nwa Gị Ka Ịma Ntụziaka/Ending the Long Silence: Teaching Your Child to Communicate

Isi nke Atọ - Anya mmiri, Mgbaze, Mwakpo, na Mmerụ Onwe Onye: Ịgbaji Okirikiri/Tears, Meltdowns, Aggression, and Self-Injury: Breaking the Cycle

Isi nke anọ - Mmetụta Onwe Onye: Ịkụ aka, Ịgba, Na-agbagọ agbagha, na Omume Ndị Ọzọ/Self-Stimulation: Flapping, Banging, Twirling, and Other Repetitive Behaviors

Isi nke Ise - Nkà Mmekọrịta: Ịtụgharị Asụsụ na Egwuregwu n'ime Mmetụta Dị Mkpa/Social Skills: Turning Language and Play into Meaningful Interactions

Isi nke Isii - Ịlụso Egwu na Mgbanwe: Iweghachi Nwa Gị n'Ụwa N'ezie/Battling Fears and Fixations: Bringing Your Child Back to the Real World

Isi nke asaa - Mmụta: Ịchọta Ebe Ụlọ Akwụkwọ Dị Mma ma Mee ka Ọ bụrụ Ihe Dị Ama/Education: Finding the Right School Placement and Making It Even More Right

Isi nke Asatọ - Ndụ Ezinụlọ: Ịlụ ọgụ n'ụzọ ị ga-esi laghachi n"ọnọdụ gị/Family Life: Fighting Your Way Back to Normalcy

## Edensibia

## Njikọ mpụga

* ''Imeri'' Autism na Claire LaZebnik Website
* UCSB Autism Research and Training Center Home Page
* Jean Genet - Onye guzobere Byonetics, Onye Na-anwụghị na Autism
Òtù:Akwụkwọ
Otu Narị Afọ

The Hundred Year Lie: How Food And Medicine Are Destroying Your Health (2006) bụ akwụkwọ nke onye nta akụkọ nyocha Randall Fitzgerald nke na-enyocha ịrị elu nke mmetụta mpaghara na ụwa niile nke ụlọ ọrụ nri na kemịkal United States, ma kwuo na ha agbanwela, n'ime narị afọ gara aga, metụtara ma mebie ndụ ọtụtụ nde mmadụ nọ na United States site na iwebata ọgwụ ndị a kpụrụ akpụ na mgbasa ozi nri-yinye.

## Nchịkọta
Akwụkwọ ahụ na-ekpuchi isiokwu dịgasị iche iche metụtara isi okwu. Ọ na-amalite site n'ịkọwa akụkọ ifo ndị ọha mmadụ kwenyere, na nsogbu ahụike nke nsí bụ 'nsogbu onye ọzọ', wee gaa n'ihu ikwu maka ihe a maara nye obodo sayensụ na kemikal, ma gosipụta akụkọ banyere ikpuchi mmiri ọgwụ gbasara ahụ Ike nke mmadụ, ya na ọkwa azụmaahịa ụlọ ọrụ kemical mere.

Akwụkwọ ahụ na-aga n'ihu ikọwapụta maka ihe ize ndụ nke nri mgbakwunye, egwu nsị anụmanụ ndị mmadụ na ụmụ anụnụ riri ugbu a, yana otu mmetọ kemikal a si emetụta mmiri ọha na eze na-aṅụ na kwa etu o siri wetara mgbanwe dị ukwuu, mkpụrụ osisi ọzụzụ na ọrịa ọhụrụ achọpụtala ma ọ bawanye njọ na ebe mmadụ na anụmanụ nọ.

Akwụkwọ ahụ ji mkparịta ụka banyere usoro ọgwụgwọ na nkà ihe ọmụma nke ọdịda anyanwụ na ọwụwa Anyanwụ mechie, lekwasị anya n'ọgwụ ọzọ na iri nri na-edozi ahụ, izere oriri aka mere, ya na usoro bara uru maka otu esi ewepụ nsị mmadụ.

## Mbipụta

*   (hardback edition 2006, 304pp.)

## Hụkwa

* Super Size Me bụ ihe ngosi 2004 nke Morgan Spurlock na isiokwu yiri nke ahụ.
* The Corporation bụ ihe nkiri ihe mere eme nke Canada nke afọ 2003 na-akatọ *ụlọ ọrụ* nke oge a na omume ya n'ebe ọha mmadụ nọ.
* The Jungle bụ akwụkwọ akụkọ Upton Sinclair dere n'afọ 1906 gbasara ụlọ ọrụ na-etinye anụ. Fast Food Nation makes various references to it.
*
*
* Reefer Madness bụ akwụkwọ Eric Schlosser dere n'afọ 2003 na-enyocha ọrụ ndị na'èzí na ihe na -akpali agụụ mmekọahụ na azụmaahịa wii wii na America.
* Fast Food Nation bụ akwụkwọ Eric Schlosser dere n'afọ 2001 na-enyocha azụmaahịa nri ngwa ngwa na America.

## Edensibia

Òtù:Akwụkwọ
Dressed to Kill (book)

Dressed to Kill bụ akwụkwọ edere n’afo Otu Puku nari iteghete iri iteghete na ise (1995) nke ndi odee akwukwo bù Sydney Ross Singer na Soma Grismaijer dere nke na-atụ aro njikọ dị n'etiti brassiere na ọrịa kansa ara.  Dị ka ndị dere ya si kwuo, ọdịdị mgbochi nke brassiere na-egbochi usoro lymphatic, na'eduga n'ihe ize ndụ nke ọrịa kansa ara. Ndị ọkà mmụta sayensị na-ewere nkwupụta akwụkwọ ahụ dị ka ihe na'enweghị isi, ndị na -eme nchọpụta akatọwo usoro ndị dere ya dị iche iche dị na ezighị ezi. Ndị isi ụlọ ọrụ ahụike gụnyere National Institutes of Health na American Cancer Society achọtaghị ihe akaebe na iyi brọsh na-eme ka ihe ize ndụ nke ọrịa kansa ara dịkwuo elu.
Visst katten har djuren sjál!

***Visst Katten har*** djüren Sjál - En samling historier av och for djurvanner na Swedish na ***Jovisst har dyrene sjel*** na Norwegian (na English Sure an Animal Has a Soul - An Anthology of Tales about and for our Animal Friends; a sụgharịbe akwụkwọ a nʼasụsụ na bekee) ọ bụ akwụkwọ na-abụghị akụkọ ifo banyere ụmụ anụmanụ nke onye dere ya bu onye Norwegi-Swedish aha ya bu Margit Sandemo. E nwere egwuregwu okwu na aha mbụ nke akwụkwọ ahụ na Swedish, n'ihi na a na-ejikwa okwu ahụ bụ "katten," na mgbakwunye na ihe ọ pụtara "kịta, " mee ihe na ahịrịokwu Swedis nke pụtara 'ata ya ahụhụ!"  atụgharịrị n'ụzọ, aha akwụkwọ ahụ bụ An Animal Has a Soul, (a Cat) Damn It!

E dere akwụkwọ a dị ka esi dee *Vi är inte ensamma*, akwụkwọ banyere ndị mmụọ ozi na-eche nche. Sandemo jụrụ ndị na-agụ akwụkwọ akụkọ Norwegian kwa izu Hjemmet na Swedish *Hemmets* Journal ma ha kwenyere na ụmụ anụmanụ nwere mkpụrụ obi. Ọ natara ihe karịrị akwụkwọ ozi 1500 site n'aka ndị na-agụ magazin, na enweghị otu azịza na'etiti ha. E ji azịza ndị a mee ihe dị ka ihe bụ isi nke akwụkwọ ahụ. *Visst katten har* Jüren Sjál onwe ya nwere ọtụtụ akụkọ mkpirikpi na foto ndị na-atọ ọchị karịsịa banyere anụ ụlọ, yana anụ ọhịa. Akụkọ ahụ sere okwu site na nzaghachi ndị na'agụ akwụkwọ, o nwekwara obere ederede nke onye edemede ahụ n'onwe ya, ọkachasị okwu mbido, okwu mmechi na nkọwa ole na ole.

Margit Sandemo hụrụ ụmụ anụmanụ n'anya mgbe ọ bụla, ọ gosikwara na akwụkwọ akụkọ ya. Ọ bụ onye nsọpụrụ nke otu Kjemp för Dyrene, nzukọ na-ahụ maka ikike ụmụ anụmanụ na Norway.

## Ọdịnaya
Eat This, Not That

Eat This, Not That! (*ETNT*) bụ ikike mgbasa ozi nke onye edemede bu David Zinczenko nwere ma na-arụ ọrụ. Usoro akwụkwọ mbụ, nke sitere na kọlụm sitere n'akwụkwọ akụkọ Men's Health nke David Zinczenko na Matt Goulding dere. Ikike ugbu a gụnyere ebe nrụọrụ weebụ, magazin kwa nkeji iri na ise, vidiyo, akwụkwọ e-akwụkwọ na PDF ndị a na-ebudata.

ETNT na-akpọ onwe ya "ihe ngwọta na ọ dịghị nri na ya" ma na'inye ndụmọdụ banyere nhọrọ nri iji melite ahụike. Ihe ndị a na-ahụ maka nri ndị na'adịghị mma na na - calorie dị elu, abụba, mmanụ, trans abụ, sodium, na / ma ọ bụ shuga. Nhọrọ ndị dị mma na-agụnyekarị ọkwa dị elu nke eriri na / maọbụ protein. 

A malitere magazin a na-ebipụta kwa nkeji ano, Eat This, Not That!, na afo Puku abuo Na iri na ise (2015) ma Meredith na mba niile.
Ezigbo Kalịma, Kalíma Ọjọọ

***Good Calories, Bad Calories***: abụba, Carbs, na sayensị arụmụka nke nri na ahụike (nke ebipụtara dị ka The Diet Delusion na United Kingdom na Australia) bụ akwụkwọ 2007 nke onye nta akụkọ sayensị Gary Taubes dere.  Taubes na-arụ ụka na afọ ole na ole gara aga nke ndụmọdụ nri na-akwalite nri ndị nwere obere abụba na-ezighi ezi mgbe niile.  Taubes na-ekwu na carbohydrates, kpọmkwem carbohydrates a nụchara anụcha dị ka ntụ ọka ọcha, shuga, na starch, na-enye aka na oke ibu, ọrịa shuga, ọrịa obi, na ọrịa ndị ọzọ.  Taubes na-ekwupụta njikọ dị n'etiti carbohydrates na ọrịa kansa, yana.[1]

## Nkọwa okwu
Taubes na-ezo aka na ihe akaebe nke ihe ndị dị ndụ, ọrịa na ụmụ mmadụ iji kwado nkwupụta ya. Ahụ́ mmadụ na-ewepụta insulin na nzaghachi maka iri carbohydrates iji chịkwaa shuga ọbara. Usoro a, n'aka nke ya, na-akpali ahụ ichekwa abụba. Taubes na-akọwapụta site n'inyocha ihe akaebe nke mmetụta nke carbohydrates na agbụrụ ndị nwere nri "ọdịnala" nke nwere anụ ma ọ bụ abụba dị ala na carbohydrates dị obere. Ọ chọpụtara na iwebata carbohydrates dị mma na nri na ọdịbendị ndị a mere ka ọrịa nke mmepeanya dị ka oke ibu na ọrịa obi.

## Nnabata
Nnyocha dị iche iche maka Good Calories, Bad Calory. Dọkịta Tony Miksanek, na-ede na Chicago Sun-Times, kpọrọ akwụkwọ ahụ "nke a nyochara nke ọma" ma kwuo na nkwubi okwu Taubesńs bụ "ihe na'ụzọ na na -eju anya ma na: Prọfesọ akụkọ na onye na-ede akwụkwọ nri Michael Pollan kọwara Good Calories, Bad Calory dị ka "ihe bara uru" mana o kwenyere na ọ "adịghị agbanahụ ihe ndị na'ahụ maka nri na nri".

Onye nta akụkọ ahụike nke *New York Times* bụ Gina Kolata kwubiri na arụmụka Taubesão "ekwenyeghị" ya, na-ede na "nsogbu nke akwụkwọ dị ka nke a, nke na'aga n'ihu na nkọwa zuru ezu [...] bụ na ọ nwere ike isi ike ịmara ihe a hapụrụ. " Laura Vanderkam nyochara akwụkwọ ahụ n'ụzọ na-adịghị mma na The American, akwụkwọ akụkọ nke ụlọ ọrụ na'ihe gbasara American Enterprise Institute. Vanderkam kwenyere na nnukwu nsogbu nke akwụkwọ ahụ bụ na Taubes "na-eme onwe ya ka ọ bụrụ onye na-emegide onwe onye", na'eme ka o "nlezianya nke ukwuu nke na mgbe ụfọdụ akwụkwọ a dị arọ".

## Hụkwa

* Kalọorie bụ calorie

## Edensibia
The End of Men

**The End of Men: And the Rise of Women** bụ akwụkwọ nke onye nta akụkọ na onye nchịkọta akụkọ magazin Hanna Rosin, dabere na akụkọ ihu ya nke otu aha ahụ pụtara na The Atlantic na 2010. Riverhead Books bipụtara ya na 2012. N'akwụkwọ ahụ, Rosin na-ekwu na nna ochie na'ọgwụgwụ. Ọ na-ede banyere mmeri ụmụ nwanyị n'ụlọ akwụkwọ na ebe ọrụ US.

## Nchịkọta
E bipụtara ederede Rosin na 2012 site na Riverhead Books.  N'edemede a, ọ na-akọwapụta na ụmụ nwanyị emeriela agha nwoke na nwanyị, ebe ha "jisiri ike n'ihu [nwoke] n'ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ihe ọ bụla."  Rosin na-eji ngbanwe na akụnụba America dịka otu n'ime isi mmalite ya.  N'ebe a, ọrụ ndị a na-ejikarị arụ ọrụ nwoke na-edu na-efunahụ ugbu a n'ihi nlaazu na mgbake nke akụ na ụba ahụ.  Rosin na-ekwukwa maka ọnụ ọgụgụ ngụsị akwụkwọ mahadum na-arị elu, ọrụ na-aga n'ihu, yana ọnụ ọgụgụ na-abawanye na mpaghara ndị nwoke na-achị dị ka ndọrọ ndọrọ ọchịchị na azụmahịa.

## Nnakwere
Carol Tavris na-ede na Wall Street Journal na "[Rosin] na-ezere àgwà nta akụkọ nke ime 'ajụjụ ọnụ ntụpọ' na ndị mmadụ ahọpụtara iji kwado echiche nke onye edemede, omume ọ maara na ọ na-eduhie eduhie. Kama nke ahụ, arụmụka ya dabeere na isi ihe na nkà mmụta. "

Annalee Newitz nke NPR kọwara akwụkwọ ahụ dị ka "ngwakọta na-akụda mmụọ nke ezi nghọta na ikuku, akụkọ na'enweghị nkwenye" kamakwa na "akwụkwọ ahụ na - enwee ike ịdebanye aha mgbanwe ọdịbendị na usoro ihe na ya, nke bụ ọrụ siri ike".

N'ide akwụkwọ na *The New York Times*, Jennifer Homans na-atụ aro na The End of Men na-ebelata nsogbu ndị dị mkpa ka na-eche ụmụ nwanyị ihu, nakwa na Rosin na-eme ka echiche dị iche iche banyere ihe ọ pụtara ịbụ nwanyị dịka inwe ikike ka ukwuu karịa ụmụ nwoke "nọdụ ala ma lekwasị anya".

The Law Review na Boston University School of Law bipụtara symposium na akwụkwọ akpọrọ, "Evaluating Claims about the 'End of Men'. Ọ gụnyere edemede akpọrọ, "The End of Men Is Not True," site n'aka onye na-ahụ maka mmekọrịta ọha na eze Philip N. Cohen.

N'ịde na 2021, mgbe otu afọ nke ọtụtụ ụmụ nwanyị tụfuru ọrụ n'ihi ọrịa COVID-19, Rosin ruturu aka na "naïveté dị egwu" n'ide akwụkwọ ahụ..

## Edensibia

## Ọgụgụ ọzọ

* 
*  
* 

## Njikọ mpụga

* Official website

Òtù:Akwụkwọ
Nnukwu, Nnụnụ na Dragọn

Giants, Monsters & Dragons: An Encyclopedia of Folklore, Legend and Myth bụ encyclopedia nke ndị dike, akụkọ ọdịnala, myths, na akụkọ mgbe ochie nke Carol Rose chịkọtara. Akwụkwọ a nwere obere ndenye gbasara nnukwu anụ mmiri, akụkọ ọdịnala, akụkọ ifo na akụkọ ifo sitere na gburugburu ụwa, ma gụnye ọtụtụ ihe atụ..

## Edensibia

## Njikọ mpụga

* Nkọwapụta nke akwụkwọ ahụ site na Google Books
* Ihe osise nke akwụkwọ ahụ
* W. W, Norton Publishing

Òtù:Akwụkwọ
The Goodness Paradox

**The Goodness Paradox: The Strange Relationship Between Virtue and Violence in Human Evolution** bụ akwụkwọ nke onye Britain na-ahụ maka ihe ndị dị n'ime ala bụ Richard Wrangham.

Wrangham na-ekwu na ụmụ mmadụ emeela onwe ha site na usoro nke ịhọrọ onwe ya nke yiri nke ịzụlite nkịta ọhịa nke Dmitry Belyayev kọwara, echiche nke Johann Friedrich Blumenbach bu ụzọ chepụta na mmalite afọ 1800. Charles Darwin ekwenyeghị, dị ka ọtụtụ ndị ọkà mmụta ihe ndị dị ndụ na-ahụ maka evolushọn kemgbe ahụ.

Dị ka ọkà mmụta ihe omimi bụ John D. Hawks si kwuo, Wrangham na-eso ndị ọkà mmụta gụnyere Kenneth A. Dodge n'ikewa mmegide mmadụ n'ụdị abụọ.  Ụdị nke mbụ, "mkpasu iwe na-emeghachi omume", bụ mgbe ndị mmadụ n'otu n'otu na-awakpo na nzaghachi na mkpasu iwe.  Ụdị nke abụọ, "mkpasu iwe na-arụsi ọrụ ike", bụ nke a na-eme atụmatụ, eburu n'uche, ma gụnyere ịkpachara anya na-egbu egbu.. Iji kọwaa echiche ya, Wrangham kpọrọ ndị na-agụ ya ka ha chepụta ụgbọ elu azụmahịa. Ụmụ anụmanụ ndị ọzọ jupụtara n'ime oghere dị otú ahụ ga-emeghachi omume site na, n"okwu Hawks, "ịkụpụ ibe ha n "akụkụ". Ụmụ mmadụ anaghị eme ya n'ihi na ha nwere obere ọchịchọ maka ime ihe ike. N'ụzọ dị iche, ime ihe ike, dị oke elu n'ime ụmụ mmadụ nke na anyị ga-etinye usoro nchebe zuru oke iji gbochie ndị ọzọ ime atụmatụ iji mee ka ụgbọelu ahụ daa.

Wrangham na-enye echiche ọhụrụ na isiokwu nke Konrad Lorenz na Erich Fromm nyochara, nke a nabatara nyocha ya n'ụzọ dị mkpirikpi.

## Hụkwa

* *Ndị Mmụọ Ozi Ka Mma nke Okike Anyị*

## Edensibia

Òtù:Akwụkwọ
Women at the World's Crossroads

Women at the World's Crossroads bụ akwụkwọ e bipụtara n'afọ 1922 site na onye obodo England nke nwere ikike ***ụmụ nwanyị*** ma bụrụkwa onye nkwusa ozi ọma aha ya bụ Maude Royden.

## Nchịkọta
Akwụkwọ ahụ chịkọtara okwu Royden kwuru na National Convention of the Young Women's Christian Association. Isiokwu "Ozi ndị inyom na nkà mmụta okpukpe" lekwasịrị anya n'ụmụ inyom nwere ikike ịbụ ndị ozi dabere na enweghị ike inweta site na Kraịst, na Jizọs gosipụtara onwe ya nye ndị ikom nakwa ndị inyom. Okwu ikpeazụ nke dị na akwụkwọ ahụ bụ maka nkwenye Royden na ịhụnanya bụ naanị ike nke okike.

## Nnabata
Shamokin News-Dispatch bipụtara akụkọ afọ 1923 sitere na YWCA USA nke na-ekwu na *akwụkwọ* ahụ nwere "ihe achọrọ n'ọtụtụ ebe". Onye isi oche nke YWCA n'oge ahụ, Mabel Marshall, tụrụ arọ tostu maka akwụkwọ ahụ. Onye mbipụta akwụkwọ Woman's Press kwuru n'afọ 1923 na ihe akwụkwọ ahụ chọrọ bụ "ihe a n'ahụtụbeghị mbụ" nakwa na a ga- bipụta mbipụta ezumike maka akwụkwọ Japan. Mary O. Cowper kwuru na akwụkwọ akụkọ Social Forces na dịka Royden "na-ede ma ọ bụ na-ekwu okwu, o yiri ka ọ bụghị onye a na akwaghari maọbụ onye mmetụta, kama ọ dị irè, ezi uche dị na ya, na ọ bụkwa onye na eme ka mmadụ kwenya, na'akpali akpali".

## Edensibia

Òtù:Akwụkwọ
Eclectic Materia Medica

***Eclectic Materia Medica*** bụ materia medika nke dọkịnta na-ahụ maka ọgwụ Harvey Wickes Felter dere (onye ya na John Uri Lloyd dere nke King's Amerikan Dispensatory). Nke a bụ nke ikpeazụ, nke a na-akọwapụta, mana n'ikpeazụ, mgbalị na'efu iji gbochie oke ọgwụ Standard Practice, ihe na ya megidere ihe nlereanya nke onye dọkịta na - "vitalist" nke na maọbụ ihe ndabere maka ọgwụ Eclectic.   Enwere ike ịchọta akụkụ ahịhịa nke Materia Medika na ebe nrụọrụ weebụsaiti dị n'okpuru ebe a, mana akwụkwọ ahụ nwekwara alkaloids, nnu, kemịkal, ihe ndị a na-etinye na ngwaahịa ndị ọzọ n"èzí nke ala ahụhị.

## Edensibia
Facts for Life

Facts for Life bụ akwụkwọ UNICEF bipụtara ma kesaa. Ọ na-enye ndụmọdụ dị mkpa, nke doro anya banyere ahụike ụmụaka. Dịka UNICEF si kwuo:

*Eziokwu maka Ndụ* na-enye ozi a n'ụdị dị mfe nghọta na n"asụsụ nari abuo  iri na ise (215). Kemgbe e bipụtara ya na 1989, ọ ghọwo otu n'ime akwụkwọ kachasị ewu ewu n"ụwa, na-eme atụmatụ nde 15 na mba 200. 

## Edensibia

Òtù:Akwụkwọ
I Never Promised You a Rose Garden (novel)

I Never Promised You a Rose Garden (1964) bụ akwụkwọ akụkọ gbasara onwe nke Joanne Greenberg dere, nke e dere n'okpuru aha edemede nke a mara  dika Hannah Green. Ọ rụrụ ọrụ dị ka ihe ndabere maka ihe nkiri na afọ 1977 na n' egwuregwu na afọ 2004.

## Ihe na-akpali akpali
Omume Dr. Fried dabeere na ezigbo dọkịta Greenberg bụ Frieda Fromm-Reichmann, na ụlọ ọgwụ dị na mba Chestnut Lodge na Rockville, Maryland. Mgbe ọ nọ na Chestnut Lodge, Greenberg kọwaara ndị dọkịta ya ụwa efu nke akpọrọ Iria, na'ikwu uri n'asụsụ Irian. Otú ọ dị, ụfọdụ n'ime ndị dọkịta Greenberg chere na nke a abụghị ezi aghụghọ kama ọ bụ ihe Greenber mere n"oge ahụ iji masị onye isi mgbaka ya. Otu dọkịta gara n'ihu kwuo na Irian abụghị ezigbo asụsụ, kama ọ bụ ụdị asụsụ Armenian. Otú ọ dị, dị ka Gerald Schoenewolf si kwupụta, Irian bụ conlang nke Greenberg mepụtara mgbe ọ bụ nwata iji gbochie nna ya ịgụ uri ndị odere, ma nwee usoro edemede nke ya yiri ihe odide ndị China. Fromm-Reichmann dere akụkọ na-egbuke egbuke nke chere ihu na Greenberg's genius and creativity, nke ọ hụrụ dị ka ihe ịrịba ama nke Greenber'n'amụma ahụike, na na'egosi na o nwere ohere ọ bụla ịgbake site na ọrịa uche ya.

Dị ka ihe mere na akwụkwọ akụkọ ahụ, a chọpụtara na Mazi Greenberg nwere ọrịa ụkwụ akpọrọ schizophrenia. Otú ọ dị, n'oge ahụ, ọrịa schizophrenia enweghị ọdịiche na ọ na'ezie bụ nchọpụta na ya na onye ọrịa ma ọ bụ ngalaba ndekọ ahụike maka ihe ndị na - ndị ọzọ na ahụ ike, nke nwere ike ikpuchi ọtụtụ ọrịa uche na mgbaka isi site na nchegbu ruo ịda mbà nke obi.

Ndị dọkịta abụọ na-ahụ maka ndị nwere isi mgbaka ndị nyochara nkọwa akwụkwọ ahụ o dere banyere onye n'evgwuregwu Deborah Blau na ọ bụghị onye isi mebiri emebi, kama ọ na - ada mbà n'obi na nsogbu somatization.

## Hụkwa

* Nwaanyị ahụ gbara afọ iri na asatọ

## Edensibia
Guyland

***Guyland: The Perilous World Where Boys Become Men*** bụ akwụkwọ nke Michael Kimmel, bipụtara na 2008. Akwụkwọ ahụ na-ekwu maka ọdịbendị ụmụ okorobịa na - na: site na uto gaa na okenye.

Kimmel gbara ụmụ nwoke narị anọ gbara ajụjụ ọnụ dị n'agbata afọ iri na isii na ịrị abụọ na isii wee chọpụta ihe na-eme ka ụmụ okorobịa na'oge na - na.  Kimmel na-ekwu na, n'afọ 1960, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ 70% nke ndị ikom America hapụrụ ụlọ mgbe ha dị afọ iri atọ, gụsịrị akwụkwọ ha, chọta onye mmekọ wee malite ọrụ. Site n'iji ya tụnyere, taa ihe na-erughị otu ụzọ n"ụzọ atọ nke ndị ikom na'ime ha ruru ihe ndị a tupu ha eruo afọ iri atọ. Kimmel dere na ụmụ okorobịa anaghị achọ itolite n'ihi na ha "na-ahụ ndụ ndị toro eto dị ka ọnwụ dị otú ahụ". Iji zere ibu ọrụ nke ịbụ okenye, ụmụ okorobịa na-alaghachi azụ n'ime ụwa homosocial nke Kimmel kpọrọ "Guyland", ohere ọha na eze na ogbo nke ndụ ebe "ụmụ okorobịa na-ezukọ ka ha bụrụ ụmụ okorobịa na ibe ha, n'enweghị nsogbu site na ọchịchọ nke ndị nne na nna, ndị enyi nwanyị,  ọrụ, ụmụaka, na nsogbu ndị ọzọ nke ndụ okenye. Ụmụ okorobịa ndị ọcha, ọkachasị, ndị na-enwe mmetụta nke "ikike mebiri emebi", na'ikwere na ụmụ nwanyị na ndị ka nta ewepụla ọrụ na ọkwá ndị isi ọcha.

## Edensibia

## Njikọ mpụga

* Ebe obibi Guyland

Òtù:Akwụkwọ
Fast Food Nation

***Fast Food Nation***: The Dark Side of the All-American Meal bụ akwụkwọ edere n’afo Puku abuo na otu (2001) nke onye odee akwukwo bù  Eric Schlosser dere. Nke mbụ Rolling Stone dere na 1999, akwụkwọ ahụ emeela ka e jiri ya tụnyere akwụkwọ akụkọ Upton Sinclair *nke* afo Otu Puku na isii (1906) The Jungle . A gbanwere akwụkwọ ahụ ka ọ bụrụ ihe nkiri emerge n’afo Puku abuo na isii (2006) nke otu aha ahụ, nke Richard Linklater duziri.

## Ihe ndị mere n'oge gara aga
Lithobolia

Akwụkwọ ahụ n'ihu na-akọwa onwe ya dị ka "ihe ndekọ ziri ezi na nke eziokwu (site na akwụkwọ akụkọ) nke omume dị iche iche nke mmụọ ime mmụọ ma ọ bụ (Devils Incarnate) Witches ma ọ bụ abụọ: na nnukwu nsogbu na ihe ijuanya ha nyere ezinụlọ George Walton n'otu ebe.  A na-akpọ Great Island na mpaghara New Hampshire na New England, nke kachasị na-atụba ihe (site n'aka anaghị ahụ anya) Nkume, brik na brik-Bats nke nha niile, yana ọtụtụ ihe ndị ọzọ, dị ka Hammers, Mauls, Iron-Crows, Spits.  , na arịa ndị ọzọ, dị ka batara n'uche ha Hellish, na nke a maka ohere nke otu ụzọ n'ụzọ anọ nke otu afọ..."Lithobolia: ma ọ bụ, Ekwensu na-atụ nkume bụ akụkọ akụkọ mmadụ 7,000 nke Richard Chamberlayne bipụtara na mbụ na London na 1698. A na-ewere ya dị ka ihe atụ mbụ nke akwụkwọ esoteric na ide egwu egwu karịrị nke mmadụ, ma e jiriwo ya tụnyere akụkọ poltergeist ọgbara ọhụrụ.  [1][2][3][4]

"Stone-Throwing Devil" mere ka ọ dị egwu na Great Island (New Castle nke oge a, New Hampshire) na 1682.  Ọtụtụ narị nkume zoro n'ụzọ dị omimi n"ụlọ oriri na ọṅụṅụ George Walton, yana ya, nwa ya nwoke Shadrach na ndị ọzọ nọ nʼógbè ahụ n'"oge ọkọchị dum.  N'agbanyeghị nke ahụ, ọ dịghị onye bịara n'ihu hụrụ onye ọ bụla na-atụ nkume.  Ọtụtụ ihe omume ndị ọzọ a na-akọwaghị akọwa mekwara n'oge ahụ.  A nụrụ olu ndị mmụọ ọjọọ, a tụkwara ihe n'ime ụlọ oriri na ọṅụṅụ Walton.  Minista a ma ama na Boston Increase Mather kọwara *ihe ndị* dị ịtụnanya n'akwụkwọ ya bụ Illustrious Providences .

George Walton, onye ya na onye agbata obi ya nọ na esemokwu maka ala, boro ya ebubo amoosu.  Ya onwe ya, n'aka nke ya، boro ya ebubo na ọ bụ onye dibịa afa.  Ndị ọzọ nọ n'ógbè ahụ nwekwara ike ịnwe ihe mere ha ji atụ nkume na Walton.  Ọ bụ onye Quaker.  Ndị Puritan na-enyo ndị Quakers enyo nke ukwuu, naanị ịbụ onye Quaker bụ mpụ.  Walton bụ onye na-elekọta ụlọ oriri na ọṅụṅụ, onye ahịa, na onye ọrụ osisi, ma ghọọ onye nwe ala kachasị ukwuu n'àgwàetiti ahụ.  Ndị agbata obi ya na-adịchaghị arụsi ọrụ ike na Walton na ya gbara ya anyaụfụ.  E nwekwara ọtụtụ ikpe maka esemokwu azụmahịa na ihe onwunwe.  O nwekwara ndị ọrụ American Indian abụọ, nke gaara akpata nnukwu nchegbu n'oge na-adịghị anya mgbe agha na ndị India gasịrị (King Philip's War) na n"ihi udo na'enweghị isi dị.  Ndị ahịa ya na ụlọ oriri na ọṅụṅụ gụnyere ọtụtụ ndị na-eme mkpọtụ, gụnyere ndị ọkụ azụ "na-enweghị chi", ndị ndị ọzọ nọ n'àgwàetiti ahụ weere dị ka ndị a na'achọghị.  N'agbanyeghi ihe mere Walton na ụlọ oriri ya ji bụrụ ndị mmiri ozuzo nkume na-ezo ruo ọtụtụ ọnwa, ọ bụ nnukwu ntiwapụ mbụ nke amoosu doro anya na America.

Akụkọ banyere ya gara America na England.  N'ime afọ ole na ole, ebubo nke amoosu ga-eme n'obodo ndị ọzọ dị na New England, na-agwụcha na ikpe ndị amoogo a ma ama na Salem, Massachusetts.

## Edensibia
Akwụkwọ ọkọwa okwu nke ụmụ nwanyị na-ese ihe

thumb|Akwụkwọ ọkọwa okwu nke ụmụ nwanyị na-ese ihe
Akwụkwọ ọkọwa okwu nke ndị na-ese ihe bụ akwụkwọ ọkọwa okwu olu abụọ nke ndị nka nwanyị 600 a mụrụ tupu 1945, na-alaghachi na etiti afọ. Ndị ndụmọdụ 23 na ihe karịrị 100 nyere aka dezie ya site na delia gaze.Bụ onye ode akwụkwọ maka oxford DNB wee dee ọtụtụ akụkọ ndụ ewepụtara na mbipụta 2004 nke ODNB..

## Ihe odide

## Njikọ mpụga