Te-ongsi Sirijunga Xin Thebe

**Tye-Angsi Sirijanga Thebe Limbu** bụ onye ọkà mmụta, onye nkuzi, ọkọ akụkọ ihe mere eme, onye ndú, na onye ọkà ihe ọmụma nke Limbuwan (Nepal) na Sikkim na narị afọ nke iri na asatọ. A mabuuru ya dị ka *Sirichongba* ma bụrụkwa onye a ka mara dị ka "Sirijanga".

## Ndụ
A mụrụ Sirijanga na Tellok kuchintar (ebe Yangwarok) na Limbu na 1704. Ezigbo aha ya bụ Rupihang Thebe . Akụkụ (Hang ma ọ bụ Subba) nke aha ya bụ okwu Limbu a na-ahụkarị na-egosi ezinụlọ dị nnukwu ma ọ bụ si na nke eze. Sirijanga nabatara aha njirimara ya bụ Limbu site n'ikwu na onye ọ lọọrọ ụwa bụ eze Limbu nke dịịrị na narị afọ nke itoolu bụ Sirijonga hang onye chịrị Limbuwan (ebe ọwụwa anyanwụ Nepal ugbu a) site na 882 AD ruo 925 AD. E kwenyere n'ọtụtụ ebe na ọ bụ eze Limbu a a ma ama mepụtara edemede Limbu oge ochie.

## Ọrụ
Sirijanga Sing Thebe mere nnyocha ma kụzie asụsụ edemede Limbu na okpukpe nke ndị Limbu n'akụkụ dị iche iche nke Limbuwan, Nepal na Sikkim, India. Sirijanga weghachiri edemede Limbu ochie. Site n'iji edemede ọhụrụ ya, ọ chịkọtara, dee ma depụtaghachi ọtụtụ akwụkwọ Limbu metụtara akụkọ ihe mere eme na ọdịnala ọdịbendị. O mere njem gaa ọtụtụ ebe n'ógbè ndị dịpụrụ adịpụ, na-anwa ịnakọta isi mmalite nke ihe ọmụma na ọdịbendị Limbu. N'ikpeazụ, ọ malitere ịga site n'obodo ruo n'obodo, na-akpọsa nchọpụta ya ma na-eguzobe ebe mmụta Limbu. N'ime ihe a niile, Sirijanga tọrọ ntọala maka mweghachi agbụrụ Limbu, ma nye aka nke ukwuu na nguzogide megide ọchịchị Ndị Buddha megide ọdịbendị nke Tibet. Sirijanga kwusara na inweta ihe ọmụma na ahụmịhe ọdịbendị sara mbara bụ isi ihe na-eme ka obodo dịghachi ndụ ma baa ọgaranya. N'ịgbalị ịchọta isi mmalite nke ọdịbendị ya, ọ malitere ịmụ ihe na ndị lamas Buddha nke Tibet, bụ ndị n'oge ahụ bụ naanị ụzọ isi jikọta ya na ọdịnala a mụtara na mpaghara ahụ.

Sirijanga hụkwara mbata nke omenala Khas nke Hindu sitere na mpaghara ugwu ọdịda anyanwụ nke bụ Nepal taa. N'ihi ya, tinyere ọmụmụ ihe mbụ ya n'okpuru ndị lama obodo, ọ nọ na-agụ ma na-ede akwụkwọ na Khas nke oge a, nke a maara ugbu a dị ka Nepali. Iji ghọtakwuo ihe na-eme n'ógbè ahụ na iji nweta nkwado maka òtù ya, Sirijanga gara ebe dị anya iji soro ndị ọchịchị na ndị dị ike nwee mmekọrịta. N'otu n'ime njem ndị a, o yiri ka ọ kpọtụụrụ ma ọ bụ zute Eze Jayaprakash Malla nke Kathmandu. Mmetụta asụsụ na omenala dị iche iche ndị a o nwere nye ụkpụrụ Buddha na Hindu mere ka Sirijanga ghọta ihe ndị bụ isi nke ọdịbendị abụọ ahụ. N'oge ndụ Sirijanga, ọchịchọ Ndị Bhutan na Sikkimese ịchịkwa ebe ka na mpaghara ọwụwa anyanwụ Himalaya kpatara ọtụtụ agha n'etiti ndị ọchịchị Limbu na Sikkima Bhutia (Bhutia na-egosi mmalite Tibet). Ka oge ruru, ndị lama Ndị Sikkim gara n'ihu gbasaa ebe obibi ndị mọnk ha n'ebe ugwu nke akụkụ Limbuwan nke dị ugbu a na Nepal. Mgbe oge ụfọdụ gasịrị, nrịbata omenala a mere ka ndị ọchịchị Bhutia merie ugboro ugboro ma weghara ala Limbuwan dum.

Enwere ike ịhụ mgbọrọgwụ nke ọnọdụ esemokwu na ọ dị na ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke ọdịbendị na ihe ọmụma na-arụ ọrụ na mpaghara ahụ. Ndị Tibet na-achị na Sikkimese na ndị isi ime mmụọ Buddha  meriri mpaghara Yakthung niile dị na  ọwụwa anyanwụ dị anya site na njide ha jidere omenala ha a mụtarala yana omenala ime mmụọ nke okpukpe Buddha. Ọ bụ nghọta nke a mere ka Sirijanga mesie ike mkpa ọ dị ime udo, nke dabeere na ihe ọmụma.

Ihe ntinye Sirijanga mere n'ịgbasa edemede Limbu, Asụsụ Limbu, Mundhum na akwụkwọ dị ukwuu. Ngalaba Postal Services, Nepal Philatelic Bureau, Kathmandu ewepụtala tiketi post n'aha ya n'usoro Personalities.

## Ọnwụ
Sirijunga banyere Sikkim na 1734. Ihe kpatara mbanye bụ ndị ọchịchị Bhutia iji ụzọ ike akụzi okpukpe Buddha, asụsụ Bhutia and edemede Tibet nye ndị Limbus na Lepcha. Nke a mere ka ndị Lepcha gbahapụ okpukpe nke ha bụ Munism. Sirijunga malitere ikuziri ndị Limbu yuma mundhum yana edemede Limbu. Ndị Limbu kwụsịrị ịga eleta ebe obibi ndị Monk ndị Buddha. Ndị monk Buddha thassang lamas, hụtara nke a Na ọbughị naanị ọdachi dịịrị mgbasa nke okpukpe  Buddha n'etiti ndị Limbu kamakwa na ọ bụ ihe ize ndụ nye ọdịnihu okpukpe Buddha. Ndị lama nke Buddha yana ndị ọchịchị Bhutia gbara izu igbu Sirijunga. Sirijunga matara maka ihe ize ndụ dịịrị ndụ ya, o wee ga zoo onwe ya na 'ọ́gbà sirijunga'. Mànà ndị Lama chọtara ya ma kee ya n'osisi ma gbuo ya na Martam, Sikkim. Ndị na-eso ụzọ ya bụ ma ọ bụghị na e gburu ha egbu ọ bụrụ na ha gbalara Nepal. A machiri asụsụ na edemede Limbu na Sikkim nke mere ka asụsụ Limbu mie ala na Sikkim.

## Edensibịa