open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ndị Yandang

**Ndị Yandang** bụ otu n'ime agbụrụ dị na obodo Naịjirịa. Ha dị na Mayo-belwa na steeti Adamawa na Lau, Ardo Kola, Gasol na steeti Taraba.  

## Mmalite
E kwenyere na ndị Yandang na ndị Mumuye si Ijipt bịa ma biri na Yoro tupu ha agafee n'ebe ha nọ ugbu a; Adamawa na Steeti Taraba . Obodo nna nna nke ndị Yandang bụ Gorobi na steeti Adamawa. Ọmarịcha ala nke ugwu na ugwu gbara gburugburu nke chebere ha pụọ na ndị na-azụ ahịa ohu ruo na narị afọ nke iri abụọ. Na Gorobi, e kewara ndị Yandang n'ime agbụrụ iri na asaa. A na-ekewa ezinụlọ iri na asaa n'ime ụlọ na obere agbụrụ. 

## Asụsụ
Ndị Yandang na-asụ Asụsụ Yendang

## Omenala Alụmdi na Nwunye
Na omenala ndị Yandang, dịka omenala ndị ọzọ nke nọ na Afrịka, nkwenye nne na nna bụ ihe kachasị mkpa. Mgbe nwoke gosipụtara mmasị n'ebe nwanyị nọ, ọ na-enye ya "Mou" omenala na nke bara uru maka ime hoes na ngwá agha. Ọ bụrụ na ndị nne na nna nabata Mou, mgbe ahụ ha ekwerela arịrịọ ahụ ma ọ bụrụ na ọ bụghị, ha ajụla arịrịokwu ahụ. 

Mgbe nne na nna nwanyị ahụ kwenyere, a na-atụ anya na onye ahụ a na-achọ ịlụ ga-eweta ezinụlọ ya ịhụ nne na nna nwunye ahụ ma kwurịta okwu "hinlengki" na "wah-konag" nke bụ ọnụahịa nwanyị ahụ na iwu ụlọ maka nne di ma ọ bụ ịkwụ ụgwọ ọnụahịa ya. E nwere ihe ndị ọzọ achọrọ maka alụmdi na nwunye dị ka ji, biya, ọka guinea, hoes, oakansuki (osisi ụmụ nwanyị na-ejide mgbe ha na-agba egwú), ebule toro eto na ewu abụọ. 

## Usoro Marrah
N'adịghị ka ọtụtụ n'ime agbụrụ Naijiria nke kwenyere na ụmụaka bụ ndị ezinụlọ nna, ndị Yandang kwenyere na nwa mbụ bụ nke nne na ezinụlọ ya. A na-atụ anya na nwa Marrah ga-achọpụta agbụrụ ya site na nne. 

## Aha ọdịnala
Aha ọdịnala e nyere ndị Yandang dabere na ọnọdụ ndị gbara ọmụmụ nwa ahụ gburugburu. Mgbe a mụrụ nwatakịrị n'ime afọ na-adịghị emepụta ihe, a na-akpọ ya Bonzinbaba nke pụtara "ọ dịghịzi ọka Guinea".  Mgbe a mụrụ nwatakịrị mgbe ihe ọma mere, a na-akpọ ya Tansiye nke pụtara akụkọ ọma 

## Okpukpe
Dị ka omenala si dị, ndị Yandang na-efe chi anyanwụ ha Rubi na nwa ya nwoke VelaRubi n'akụkụ mmụọ nke ndị nna nna nwụrụ anwụ. 

## Ọrụ
Ndị Yandang bụ ndị ọrụ ugbo na-akụ ọka guinea ma ha na-azụkwa anụ ụlọ.

## Ememme

### Herra yawhithi ma ọ bụ Ụbọchị Yandang
Nke a bụ emume a na-eme kwa afọ n'ugwu ndị nna ha iji kpee ekpere maka oge na-amị mkpụrụ. A na-emekarị ya na mbido oge mmiri ozuzo nke na-adaba na Mee.  

### Ememme Bhoki tuka
Nke a bụ emume ibi úgwù nke a na-eme afọ anọ ọ bụla iji mee ka ụmụ okorobịa bụrụ ndị toro eto. 

## Ihe odide

Òtù:Ȯra Taraba
Òtù:Ȯra Adamawa
Òtù:Pages with unreviewed translations
Ahriche

Na nri  ndi Moroccan, **Ahriche** bụ nri agbụrụ Zayanes na Khénifra riri. Aha a sitere na okwu Berber maka osisi; nke a na-ezo aka n'ụzọ nri ahụ si esi nri. Ọ bụ efere nke eriri afọ nke na-ejikarị ganglion, caul, akpa ume ma ọ bụ obi nke ọnyá anụmanụ nwere eriri afọ n'elu osisi oak ma sie ya na coal ọkụ.

## Hụkwa nka

* Ndepụta nri ndị dị n'Etiti Ebe Ọwụwa Anyanwụ Ụwa
* Ndepụta nri ndị Afrịka
* Nri ndị Berber

## Ebensidee

* frdic.fr dictionary [link nwụrụ anwụ na-adịgide adịgide]
Bolewa people

**Ndị Bolewa** bụ agbụrụ dị na mpaghara ugwu nke Gombe Steeti.
Dị ka omenala Bolewa si kwuo, ndị nna nna ha sitere na Yemen. Ha na ndị mwakpo na ndị malitere alaeze Kanem na Songhai kwagara.A chọtara ndị na-asụ Bolewa n'akụkụ osimiri Gongola niile, na-ebi n'obodo dị iche iche n'ebe ọdịda anyanwụ na n'ebe ugwu ọdịda anyanwụ nke Borno, dị ka Kalam, Fali, Daniski, Kafarati, Mbara na Steeti Bauchi.

## Akụkọ ihe mere eme
Na narị afọ nke iri na atọ, ndị Bolewa guzobere nke ọma na mpaghara Gombe ma ha pụtakwara na ndagwurugwu Gongola dị ka Palmer tụrụ aro ebe ọ kpọrọ ha Ata-Gara. N'oge ọchịchị Kano Abdullahi nke a maara nke ọma dị ka Sarkin Kano, (1499-1509) e guzobere ebe obibi Kalam Bolewa ebe ha bi ebe dị ka Geri-kom, Tappi, Gadam, Dolli, Bojude, Bolari, Biri, Bomala, Gabukka wdg.

Otú ọ dị, Kalam Bolewa nke bụ ebe siri ike maka Bolewa ka ndị Steeti Kano wakporo otu narị afọ ka e mesịrị.

## Mmekọrịta Bolewa
E mepụtara mmekọrịta Bolewa gburugburu ofufe nke bu ya ụzọ, na-ekwere na ofufe ime mmụọ nke ndị nna nna, gụnyere ememe na ịchụ àjà, bụ ntọala nke mmadụ. Akụkụ a ma ama nke ofufe Bolewa bụ ofufe na-eme mmiri ozuzo. A na-ekwu na nke a sitere na mmụọ nna nna n'etiti ndị Bojude, Dirri na Tappi, Bolewa bụ onye kwenyere na 意 Kononá ebe Bolewa nke Gadam, Dolli na Geri Kom, na-ezo aka na ya dị ka 意 Konón-Akúá ma ọ bụ "Konon Akkuá.

Conon Akku bụ chi nna nna Jukun a ma ama nke e kwenyere na ọ na-enye nchebe ime mmụọ ma nwee ike ịnapụta ndị Jukuns niile n'oge nsogbu.

## Omenala na ichu àjà
Ndị Bolewa na-eme emume dika ịchụ àjà n'oge emume ọdịnala, dị ka nke a na-akpọ Tang ma ọ bụ nke a na'akpọ Tang. Omenala omenala a n'etiti ndị Bolewa, ọkachasị mgbe ndị mmadụ na-enwe ụkọ mmiri ozuzo ma ọ bụ ụkọ mmiri ọsịsa, a na-ekwu na ha na-akwụ ndị nna nna ma ọ bụ nnukwu ndị eze Bolewa (Bolewa) ndị e liri n'ebe pụrụ iche maka ichebe onye ọchịchị ọhụrụ. Omenala omenala jupụtara na fetiish, ọ na-agụnye gburugburu ili dabere na emume nke Gamsodō. Emume ọdịnala Bolewa ọzọ e guzobere nke ọma bụ nke a na-akpọ o Dengtiń ma ọ bụ nke a bụ naanị n'etiti ndị Bolewa nke Kafarati ka a na-eme omenala kwa afọ, ebe ụmụ nwoke na-eyi ákwà ụmụ nwanyị, ebe ụmụ nwanyị na-eyi akwa ụmụ nwoke. Emere ya na mpụga obodo Bolewa, ọkachasị, gburugburu osisi Baobab a ma ama, nke e kwenyere na ọ bụ ebe obibi nke ndị Kwami.

## Mgbanwe nke okpukpe
Site n'ọbịbịa nke Okpụkpere chi Alakụba, ọtụtụ ndị Bolewa ghọrọ ndị Alakụba ma hapụ usoro nkwenkwe na ọdịbendị ha niile. C.K Meeks (1931) kwusiri ike na Bolewa bụ otu ndị mwakpo dị ka ndị guzobere alaeze Kanem na Songhai, bụ ndị e kwenyere na ha si Yemen bịa Africa.

## Asụsụ
Ndị Bolewa na-asụ asụsụ Bole.

## Ihe odide

Òtù:Ȯra Gombe
Tangale people

**Ndị Tangale** bụ otu n'ime agbụrụ dị na Northern Nigeria, nke dị na Gombe Steeti. Ndị Tangale na-asụkarị Tangale nwetara aha ha site na, onye isi nke Billiri, na steeti Gombe nke Naịjirịa ugbu a. Ekwenyere na Tangal nyere aka n'ịhazi agbụrụ dị n'okpuru nduzi ya ma n'ihi nke a, a na-akpọ ndị nọ n'okpuru ya Tangale (dị ka ọ bụ omenala n'ọtụtụ obodo Afrịka ịkpọ ala ma ọ bụ agbụrụ aha onye ndú ha).

## Akụkọ ihe mere eme nke ebe obibi
Ndị Tangale bụ ndị si Yemen gafee Ijipt wee gaa na steeti Borno ugbu a. Otú ọ dị, n'ihi esemokwu agbụrụ na-adịgide adịgide, ha ga-anọgide na-esi n'otu ebe na-aga n'ebe ọzọ. N'ikpeazụ, ha biri na ọ dịkarịa ala ebe asaa dị iche iche tupu ha abịa n'ebe obibi ha a maara ugbu a, Kaltungo. Ndepụta nke ụfọdụ n'ime ebe ndị ha biri na gụnyere; SanumKude (nke a makwaara dị ka Big San) nso Ngazargamu na Kupto. Kupto dị ka nke Akwụkwọ Nsọ; ebe agbụrụ na ìgwè dị iche iche gbakọtara ọnụ iji biri ma biri. Na Kupto, ndị Tangaleʹs na ndị Lunguda, Kare-Kare, Tera, Waja, Bolewa, Songom na agbụrụ ndị ọzọ gbara agbata obi biri. Ọ bụ site na Kupto ka ha gara n'ihu na-akwaga ịchọta ebe mgbaba ọhụrụ; ọtụtụ n'ime ebe ugwu ndị ọtụtụ chere na ha dị nchebe karịa mwakpo na mwakpo ha zutere site n'aka ndị ohi.

### Omenala
Ụmụ nwoke toro eto kwesịrị igosi ịbụ nwoke ha site na ịlụ ọgụ, dịka ihe akaebe nke obi ike ha, a chọrọ ka ha weta isi ndị iro ha gburu na ha mgbe ha si n'ọgbọ agha lọta. E nyere onye ụkọchukwu ihe nrite agha ndị a, onye debere ha n'okpuru osisi nsọ nke ezinụlọ ahụ.

## Mai Tangale
Mai Tangale nke ugbu a bụ Malam Danladi Sanusi-Maiyamba

## Asụsụ
Asụsụ ala nke agbụrụ Tangale bụ Tangale mana n'ihi oke asụsụ Hausa na mpaghara Ùgwù na ala Naijiria, ọtụtụ n'ime ha nwekwara ike ịsụ asụsụ Hausa nke ọma. 

## Nri
Ihe oriri ndị Tangale bụ ar bayo", nke e ji ụdị daddawa pụrụ iche (beanscake); "ed mammu"; "kwaksak" na "Shinga" kwadebe.

## Okpukpe
Ndị Tangale bụ ndị na-efe arụsị / Mmụọ tupu ọbịbịa nke ọchịchị ndị ọchịchị. Ha nwere mmụọ dị ka Nanamudo (Nne nke Ọnwụ), Yamba (chi nwanyị nke okike). Ndị Tangale nke oge a ahapụla ofufe arụsị ọdịnala ha na Ndị Kraịst dị ka ihe ka n'ọnụ ọgụgụ n'ala Tangale na pasent ole na ole nke ndị Alakụba

## Ememme

* Ememme Pissi Tangale
* Carnival/ Palam Tangle(Festival nkịta)

* Ememme Eku
* Wula
* Pe Kodok
* Pand Kungo

## Ihe odide

Òtù:Ȯra Gombe
Ndị Bahumono

Ndị Bahumono (Ehumono, Kohumono) bụ agbụrụ dị na Naijiria nke dị na mpaghara gọmentị Abi nke Steeti Cross River. Ha bụ agbụrụ kachasị ukwuu na mpaghara ahụ. 

Ha na-asụ asụsụ Kohumono.

## Akụkọ ihe mere eme
Ndị Ehumono bi n'akụkụ Osimiri Cross ma amara na ha si Hotumusa kwaga gburugburu mpaghara nkume a na-akpọ **Ekpon** á Rara, nke ha na-azọrọ na ọ bụ ụlọ ime mmụọ na nke nna nna ha. Agbụrụ ahụ nwere obodo asatọ ya bụ; Ebijakara (Ebriba), Ebom, Ediba, Usumutong, Ani, Igonigoni, Afafanyi, na Abeugo. Ha nwere njikọ chiri anya na ndị Efik, Waawa, Yakurr, Akunakuna, ndị Ekoi na ndị Annang.

Ndị Bahumono n'oge tupu oge ọchịchị ndị Britain amalitela ịnakwere iwu nke ọchịchị Britain. Ha na agbụrụ ndị ọzọ dị n'elu Cross River mebiri njem Cross River nke afọ 1895, 1896 na 1898 nke dugara na ogbugbu nke ọtụtụ ndị ọrụ Britain.  Ha bụbu akụkụ nke Aro Confederacy.

## Omenala na ọdịnala
Ọdịbendị na ọdịnala Bahumono na obodo ndị gbara ya gburugburu nwere ihe yiri ya. Ndị mmadụ n'otu n'otu na-achọpụta mmalite ha na ndị nna nna ha site na Eshi nke pụtara n'ụzọ nkịtị afọ ma ọ bụ nkwonkwo, a na-ewere ndị si n'otu eshi dị ka ụmụnne nwoke na ụmụnne nwanyị ma ga-achọpụta ebe ha si n'aka otu nna na nne yiri ndị Ananng. Ewezuga Eshi, a na-ekewa obodo nta na Rovone. 

A na-ahụkarị omume nke òtù nzuzo Ekpe na ụlọ fattening ebe mmadụ ole na ole na-eme okpukpe Bahumono.

### Ememme

* Rathobai
* Emume ịgba mgba nke Afu
* Ngagharị Masquerade
* Oboko
* Emume Humono a na-eme kwa afọ
* Ihe ịma aka ịgba ọsọ ụgbọ mmiri ọdịnala
* Obam

### Nri
Nri ọdịnala Bahumono yiri nke Efik, Igbo na obodo Cross River ndị ọzọ.Nri ndị bụ isi gụnyere

* Fufu
* Okho(Oha) ofe
* Edikang Ikong
* Ehkpan

## Hụkwa

* Usumutong
* Ebijakara
* Ediba

## Ihe odide
Gwandara people

**Ndị Gwandara** bụ otu n'ime agbụrụ dị na Naịjirịa. Ha dị n'akụkụ ụfọdụ nke Abuja, Nassarawa, Kano, Niger na Kaduna.

## Mmalite
Agbụrụ Gwandara sitere na Steeti Kano. Ha bụ ụmụ Barbushe bụ ndị a na-ewere dị ka ndị mbụ biri na Kano tupu Bagaudas. N'afọ 1476, ha si Kano kwapụ n'okpuru nduzi nke Prince Karshi (Gwandara) iji gbanahụ mkpagbu okpukpe nke ịghọ ndị Alakụba. Prince Gwandara bụ nwanne nwoke nke Eze na-achị achị nke nabatara ma webata Alakụba n'ụlọ ikpe nke Kano ma kpebisie ike iwepụ omume ndị ọgọ mmụọ niile.  Otú ọ dị, nwanne ya nwoke kpebisiri ike ịgbaso okpukpe ndị nna nna ha nke bụ animism, nkwenkwe okpukpe nke na-asọpụrụ ụmụ anụmanụ dị ka ndị nwere ike ime mmụọ, n'ịbụ ndị chere egwu nke ma ọ bụ ntọghata ma ọ bụ ịbụ ohu ihu, ndị na-eso ụzọ ya kwagara n'ebe ndịda Gwagwa. Mkpagbu ọzọ sitere n'aka Eze na-achị achị mere ka ha gaa Jukun na narị afọ nke iri na asaa na nke iri na asatọ ebe ha mechara gbasaa n'ọtụtụ akụkụ nke Naịjirịa.

## Ndị Gwandara nke Karshi
Ndị Gwandara nke Karshi bụ agbụrụ Gwandara a ma ama na nke a ma ama karịa na Naịjirịa.  Karshi bụ obodo Gwandara mbụ a ma ama site na Federal Republic of Nigeria. Ọ bụ obodo mbụ nwere klas mbụ Gwandara Emir, Alhaji Sani Mohammed-Bako. Otu n'ime ndị Gwandara a ma ama bụ Sardaunan nke Gwandara Umaru Tanko Al-Makura, onye bụbu onye omeiwu nke Nasarawa South na onye bụbu Gọvanọ nke Nassarawa Steeti onye akpọrọ Sardaunan Gwandara na Machị 27, 2021. Ndị ọzọ a ma ama si Gwandara bụ Muhammad Danladi Yakubu, onye bụbu osote gọvanọ nke Steeti Plateau wdg.

## Ọrụ
Ndị Gwandara na-arụkarị ọrụ ugbo, ịchụ nta, ịcha, ịkpụ ihe na ịkpa ákwà mana site na mbata nke agụmakwụkwọ ọdịda anyanwụ, ọtụtụ ndị ahapụla ọrụ ha maka ọrụ ọdịda anyanwụ.

## Asụsụ
Ndị Gwandara na-asụ asụsụ Gwandara. Asụsụ nke dị nso na asụsụ Hausa mana enweghị ngwakọta asụsụ Arab na nso a.

## Usoro Alụmdi na Nwunye
Usoro alụmdi na nwunye nke ndị Gwandara agbanwebeghị n'agbanyeghị ọdịiche mmekọrịta ha na-enwe n'ihi mbata nke ndị si n'akụkụ dị iche iche nke Naịjirịa. Ememe agbamakwụkwọ na-ewe ụbọchị asaa (7) . N'ụbọchị mbụ, a na-achọ aka na ụkwụ nwanyị ahụ mma na ihe ndị e ji ihe ntecha na-acha odo odo mee nke a maara dị ka "Lalli".  N'ụbọchị nke abụọ, a kpọgara ya ịhụ ndị ezinụlọ ya dị ka ụzọ isi sị ezinụlọ ya ka ukwu sị ya "laa na udo". N'ụbọchị nke atọ, a kpọgara ya n'obí eze ebe a na-enye ya na di ya onyinye. N'oge a, ọ gbanwere uwe ọhụrụ ya ugboro iri iji gosipụta ịma mma ya. N'ụbọchị nke anọ, ụmụ nwanyị nọ n'obodo ahụ na-aga n'ebe nwoke ahụ na-alụ nwanyị ọhụrụ na-aga ịhazi kichin nwanyị ahụ na-agba akwụkwọ ma na-ehicha ụlọ ahụ. N'ụbọchị nke ise, ọ na-eri nri naanị n'ụlọ ya ma ọ dịghị nwoke si n'ụlọ di ya na-agwa okwu. N'ụbọchị nke isii, a hapụrụ di na nwunye ahụ ka ha mezuo alụmdi na nwunye ahụ ma wepụta ụbọchị nke asaa maka ime ihe na mmechi nke emume ahụ.

## Ihe odide

Òtù:Ȯra Niger
Òtù:Ȯra Nasarawa
Bwatiye people

**Ndị Bwatiye** nke a na-akpọkarị **Bachama** bụ ndị a na-ahụ na Numan, Demsa na Lamurde mpaghara na Ndịda akụkụ nke Steeti Adamawa  na n'akụkụ ụfọdụ nke mba Cameroons Republic.

## Akụkọ ihe mere eme
Enwere ike ịchọta mmalite ndị Bwatiye na ndị Gobir. Dị ka akụkọ ihe mere eme si kwuo, ndị Gobir bi n'ókèala Niger na ụfọdụ Northwestern Nigeria. Ha dị ike ma nwee obi ike n'ihi ikike na nkà ha n'agha na ọrụ nka. Otú ọ dị, ndị Tuaregs si Ijipt na-achịkwa ha ma manye ha ịkwaga n'ebe ndịda nke a na-akpọ ugbu a ugwu ọwụwa anyanwụ Naịjirịa. Ọzọkwa, agha siri ike sitere n'aka ndị Bornu manyere ha ka ha gaa ebe ha nọ ugbu a, Adamawa State.

## Asụsụ
Ndị Bwatiye na-asụ asụsụ Bachama

## Ememme

### Emume ọdịnala Bachama Kwete kwa afọ
Ọ bụ emume ime mmụọ na ọdịbendị ụbọchị asaa nke a na-eme iji sọpụrụ chi ha na-eri akwụkwọ nri (Homonpwa ka Puledan) maka onyinye nke ihe ọkụkụ

### Njuwa Fishing Festival nke ndị Bwatiye
Ọ bụ emume ịkụ azụ ụbọchị abụọ nke na-adọta ọtụtụ ndị ọkụ azụ gburugburu mba ahụ iji gosipụta nkà ịkụ azụ ha. O nweghị ụbọchị a kapịrị ọnụ mana ọ na-apụta n'ọnwa Eprel.

### Ememme Vunon
A maara ya nke ọma dị ka Farai-Farai. Ọ bụ emume ụbọchị anọ nke na-ejikọ Demsa, Mbula, Numan na Lamurde n'ofufe chi ha na ikwupụtakwa ọrụ ugbo. Ọ bụ otu n'ime nnukwu emume nke ndị Bwatiye nke gụnyere ịbụ abụ, ịgba egwu na igosi ọtụtụ ihe ịchọ mma.

## Ọchịchị Ọdịnala
Ndị Bwatiye jiri usoro ọchịchị eze mee ihe na aha e nyere onye na-achị ha bụ Hama Bachama. Hama Bachama nke ugbu a bụ DanieI Ismaila

## Ihe odide

Òtù:Ȯra Adamawa
Light Soup

Light **Soup** bụ ofe obodo nke ndị na GaDangme(or Ga) nke Greater Accra Region nke Ghana. E mepụtara ya na mbụ dị ka 'Tomatoes-Base azụ mmiri ukwu ofe mmiri ' a na-akpọ 'Aklo(or Aklor)' maka ndị ọkụ azụ n'ụsọ oké osimiri nke Accra, mana ka oge na-aga ọ gbanwere ghọọ ofe a kwadebere na 'azụ̀ na anụ ewu', ma ọ bụ 'azùb na anụ ehi', ma ọ bụkwa 'naanị anụ anụ ụlọ nke GaDangmes(or Gas) na-akpọ' 'Toolo Wonu', mana ndị agbata obi ha 'Akrkans' . 'Light Soup' nke GaDangme((or Ga) ndị obodo ahụ kwadebere ụzọ maka nhazi nke GaDagme(or Ga] MEALS dị ka: (1) 'Komi Ke Aklo(or Aklor), Garnished With Cooked Blended Okro', (2) 'Banku Ke Akloor Aklor', Garnished with Cooked Okro, (3) 'YeleChops of Boiled-Yam Akloor, Keonu) To To To To-Molo' To To Toamolo 'Boiled', Kealo' wdg, To To To' To To'

## Ụzọ e si eje ozi
Enwere ike inye ya na Fufu, Banku, kokonte, osikapa esi ma ọ bụ ji . Enwere ike itinye okro e siri esi na ya.

## Ihe ndị e ji mee ya
Ihe ndị a na-etinye na ya gụnyere tomato, tomato paste, ose nkiri , yabasị, nnu, ginger, àkwá ubi, na azụ kpọrọ nkụ ma ọ bụ nnu na / ma ọ bụ anụ.

## Ụzọ e si akwadebe ya
A na-akwadebe ofe nkịtị  site na iji mmiri ara ehi ma ọ bụ anụ mee ka ọ dị ụtọ, yabasị, galik na ginger n'ime saucepan. A na-agbakwunyezi tomato paste. A na-esi ose Chili, àkwá ubi na tomato, gwakọta ma tinye ya na saucepan. A na-agbakwunye mmiri iji mee ka ofe ahụ dị arọ. A na-agbakwunye yabasị na tomato ndị ọzọ, mgbe ahụ gwakọta ya, a na-ahapụkwa ofe ahụ ka ọ sie. A na-ejikwa nri dịka fufu, banku, ma ọ bụ konkonte.

## Hụkwa

* Nri ndị Ghana
* Ndepụta ofe

## Ebenside


## Njikọ mpụga

* Vidio: Otu esi akwadebe ọkụ ọkụ
Kyinkyinga

Kyinkyinga_%288640795804%29.jpg|thumb|Kyinkyinga nke onye na-ere ahịa n'okporo ámá kwadebere]]
**Kyinkyinga** (nke a na-akpọ chin-chin-gá) ma ọ bụ **Cincinga** (Hausa orthography), bụ anụ e siri esi ma ọ bụ kebab nke a na-ahụkarị ma na-ewu ewu na West Africa ma nwee njikọ na Suya kebab. Kyinkyinga bụ nri Ghanaian Hausa nke ndị ahịa na mpaghara Zango nke obodo na obodo ukwu, ma kemgbe ahụ ọ ghọrọ ihe a ma ama n'etiti ndị Ghana ndị ọzọ. Ya mere, ọ dị nnọọ ka ma ọ bụ otu ihe na suya kebab na Naịjịrịa na Niger, *[[Suya|nke]]* a makwaara dị ka suya, tsinga, cinga, cicinga, cincinga, tsire agashi, cacanga ma ọ bụ *tankora* n'asụsụ Hausa

A na-akwadebe ya site na ikpuchi anụ ahụ n'ihe nka na-akpọ *tankora* ma ọ bụ *yaji*, ngwakọta ihe na-esi ísì ụtọ nke na-adịkarị na nri ndị Hausa. Ọ bụ ngwakọta nke ose na-ekpo ọkụ, ginger a mịrị amị, yabasị a mịrị, ihe ndị ọzọ na-esi ísì ụtọ, na ntụ ọka ahụekere a .ṅara n'ọkụ A na-agbanye anụ ahụ n'elu skewer, na-ejikarị yabasị na ose, wee sie ya. A kọwawo ya dị ka nri okporo ámá dị mkpa na Ghana.

## Hụkwa
 

* Dibi
* Ndepụta kebabs
* Ndepụta nri ndị dị n'okporo ámá
* anu ṅara n'ọkụ

## Ebensidee
Kontomire stew

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/08/Kontomire_Stew%2C_Eggs_and_Plantian.jpg/220px-Kontomire_Stew%2C_Eggs_and_Plantian.jpg|thumb|Kontomire Stew na àkwá na plantain
Kontomire stew bụ stew e ji akwụkwọ ede  mee (nke a maara n'asụsụ Akan dị ka "kontomire"), nke a na-akwadebe n'ụlọ ma bụrụ nke a ma ama na **nri** Ghana. Na Ghana, a na-enye stew kontomire na nri dịgasị iche iche, gụnyere osikapa a na-esi ísì ụtọ, yam e siri esi na ịpa . A na-ekwu na aha Bekee ya bụ palava sauce sitere n'aka ndị Elmina.

## Ihe ndị e ji mee ya
thumb|Ịkwadebe stew kontomire.
Ihe ndị no na ime stew bụ:

* Akwụkwọ ede
* mmanụ nkwụ
* egusi
* azụ̀ a mịrị amị
* Tomato ọhụrụ
* ose
* àkwá/ Egusi

## Hụkwa

* Ndepụta ngwa stews

## Ebensidee

## Njikọ mpụga

* Vidio otu esi akwadebe stew kontomire https://www.youtube.com/watch?v=fphOiVkiYbQ
Banana beer

Banana beer bụ ihe ọṅụṅụ na-aba n'anya nke a na-eme site na ịgbaze unere chadere achade. A na-agbakwunye sorghum, millet ma ọ bụ ntụ ọka ọka dị ka isi iyi nke ihe nekoachicha ọhịa.

## Okwu mmalite
Na Uganda, a maara biya unere dị ka *mubisi*, na DR Congo dị ka Kasiksi, na Kenya dị ka urwaga, na Rwanda na Burundi dị ka *urwagwa*.

## Ihe ndị mere n'oge gara aga
A na-aṅụ biya unere mgbe ụfọdụ n'oge emume na mmemme di iche iche. A na-eji naanị unere na sorghum eme ngwaahịa yiri nke a na-akpọ *mwenge bigere* na Uganda. A pụkwara ịchọta ya n'okpuru aha *kasiksi*, *nokrars*, *rwabitoke*, *urwedensiya*, *urwarimu* na milinda kaki.

## Mmepụta
[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/Uganda_local_beer.jpg/220px-Uganda_local_beer.jpg|thumb|Ime biya unere n'ógbè ahụ na Western [Uganda]]
[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/35/%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D1%86_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%BF%D0%B8%D0%B2%D0%B0.jpg/220px-%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D1%86_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%BF%D0%B8%D0%B2%D0%B0.jpg|thumb|Ịre biya unere na [Tanzania]]
A na-eme biya unere site na unere chara acha (ma ọ bụghị nke chafere oke) nke East African Highland (*Musa acuminata* Colla (AAA-EA), *Mbidde* clone set). Iji mee ka unere chaa ngwa ngwa, a na-egwu oghere n'ala, nke e ji akwụkwọ unere kpọrọ nkụ kpuchie nke a na eme ka okpo ọkụ. A na-etinye akwụkwọ unere ọhụrụ n'elu ha, mgbe ahụ unere na-etozubeghị. A na-ekpuchi ndị a site na akwụkwọ unere ka di ndu na pseudostems. Mgbe ụbọchị anọ ma obu isii gasịrị, unere na-eto nke ọma. Usoro a na-arụ ọrụ naanị n'oge ọkọchị. N'oge mmiri ozuzo, a na-eme ka unere chara site na itinye ha na ihe mgbochi dị nso na ekwu ọkụ.

E nwere ụdị unere abụọ a na-eji eme ihe maka biya unere: nke siri ike na-atọ ụtọ na nke dị nro na-atọ utọ. Ngwakọta biya unere nwere otu ụzọ n'ụzọ atọ nke *ngashi* na ụzọ abụọ n'ụzọ anọ nke *igisahira*. Ozugbo ha kara, a na-ewepụ unere ahụ. Ọ bụrụ na enweghị ike iji aka kpụọ ha, ha azughi oke. Mgbe a na-akpụchasị unere ahụ, a na-eme ka ọ dị nro ruo mgbe ọ dị n'ime. A na-enyocha mmiri ahụ iji nweta mmiri unere doro anya, nke a na-agbanye mmiri na mmiri. A na-egweri sorghum ma sie ya nke ọma wee tinye ya na mmiri ahụ. A na-ahapụ ngwakọta a ka ọ gbasaa ruo awa 24 wee nyochaa ya.

Mgbe a na-enyocha ya, a na-etinye biya ahụ na karama ma ọ bụ karama plastik. Na mmepụta azụmahịa, enwere ike ibu ụzọ mee ka biya ahụ bụrụ pasteurized tupu etinye ya n'ime nkwakọ ngwaahịa iji kwụsị ịgbaze ma gbatịkwuo ndụ nchekwa.

## Ụdị dị iche iche
Na Tanzania, e nwere biya unere a na-akpọ mbege, nke a ka na-aṅụ n'ụzọ ọdịnala.

Ụdị ahịa gụnyere:

* Mmanya Banana
* Raha
* Agashya

## Hụkwa

* Mmanya unere: ngwaahịa ọzọ nke a pụrụ ịchọta na unere

## Ebe Nside


*
Bassa people (Cameroon)

Ndị Bassa (nke a na-akpọkwa Basa ma ọ bụ **Basaa** ma na-akpọ mgbe ụfọdụ **Bassa-Bakongo**) bụ agbụrụ Bantu na obodo Cameroon. Ha dị ihe dị mmadụ rụrụ 800,000. Ndị Bassa na-asụ asụsụ Basaa.

## Akụkọ ihe mere eme
Ruo ọtụtụ narị afọ, ndị Bassa biri n'ụsọ oké osimiri Atlantic nke bụ Cameroon ugbu a. Ha na-ebi ndụ site n'ọrụ ugbo na ịkụ azụ.

Duala na ndị ahịa Europe mbụ chụpụrụ ndị Bassa, na-ata ahụhụ na nchụpụ n'oge German Kamerun. Mgbalị ha na-egbu azụ na ọrụ ugbo belatara. N'oge ndị German a, ọtụtụ ndị Bassa bụ ndị na-emegide ọchịchị, na-alụ ọgụ megide mgbasawanye Germany gafere ụsọ oké osimiri. Otú ọ dị, ha meriri nnukwu mmeri ma bụrụ ndị a manyere ịrụ ọrụ n'ike n'iwu ụzọ ụgbọ okporo ígwè Douala-Yaoundé "Mittel Kamerun".

N'oge niile nke ndị Europe na-achị, ndị Bassa nwere ike iji ndị ozi ala ọzọ nke Ndị Kraịst mee ihe iji nweta agụmakwụkwọ ọdịda anyanwụ, kachasị site n'aka ndị Protestant Germany na ndị Presbyterian America.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/Localisation_des_territoires_Bassa.jpg/220px-Localisation_des_territoires_Bassa.jpg|thumb|Map na-egosi nkesa nke ndị Bassa na Cameroon.
Bassa rụrụ ọrụ dị mkpa n'oge decolonization, na mpaghara Bassa-Bakongo bụ ebe a na-ahụ mba n'anya, ọkachasị Union des Populations du Cameroun (UPC). Otú ọ dị, ụdị Bassa nke na-emegide ọchịchị ndị eze na-achị ala ọzọ mechara tụfuo n'oge e mepụtara mba Cameroon.

## Omenala na ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke oge a
N'agbanyeghị na a na-achụpụ ha na steeti postcolonial, a ka nwere nkwenye na "Nka indo" ma ọ bụ nnwere onwe mba nke na-emebeghị.

## Ndị ama ama

* Blick Bassy, onye na-agụ egwu na onye na-ede egwu
* Joel Embiid (b. 1994), onye egwuregwu basketball NBA
* Werewere Liking (b. 1950), onye edemede, onye na-ede egwuregwu na onye na-eme ihe nkiri
* Achille Mbembe (b. 1957), onye ọkà ihe ọmụma, onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị na onye ọgụgụ isi ọha na eze

## Ihe odide
Kube Cake

**Kube Cake**, nke ndi mmadu  makwaara dị ka **Kube Toffee**, bụ ihe na-atọ ụtọ nke Ghana.

## Ihe E ji eme ya
Ihe eji eme ihe na nkwadebe gụnyere Akị bekee, shuga, mmiri na mmiri lemon.

## Nkwadebe
Mgbe a na-akwadebe ihe nracha ahụ, a na-ebu ụzọ mee ka shuga dị ọkụ ruo mgbe ọ na-acha nchara nchara mgbe ahụ akị bekee a gwakọtara agwakọta, mgbe ahụ, a gbakwunyere lemon iji mee ka ọ dị ụtọ. Wụsa ya n'elu ala dị larịị ma malite ịkpụzi ya ka ọ bụrụ obere ihe na-atọ ụtọ. 

## Ebensidee


## Njikọ mpụga

* Otu esi eme Kube Cake.
Blatjang

Blatjang bụ chutney na obodo South Afrika nke e ji mkpụrụ osisi a mịrị amị (na-abụkarị apricots) na chillies esi na vinegar na ihe oriri dị mkpa n'ọtụtụ ezinụlọ South Africa, a na-eji ya eme ihe dị ka ihe na-esi ísì ụtọ na nri anụ Ndida Afrika dị ka bobotie na braai.

## Nchịkọta
Blatjang bụ chutney South Africa nke e ji mkpụrụ osisi a mịrị amị (na-abụkarị apricots) na chillies esi na vinegar na ihe oriri dị mkpa n'ọtụtụ ezinụlọ South Africa, a na-eji ya eme ihe dị ka ihe na-esi ísì ụtọ na nri anụ South Afrịka dị ka bobotie na braai.

Blatjang nwere mmalite Cape Malay na mmetụta Indonesian, Malay, Indian na Dutch, na-egosipụta ọdịbendị dị iche iche nke South Africa. Blatjang bụ okwu Afrikaans nke enwere ike isite na Malay ma ọ bụ na Indonesian, nke bụ ihe na-enweghị njikọ na chutney.

Nri nke blatjang, n'adịghị ka ọtụtụ chutneys, nwere ike ịbụ ihe na-atọ ụtọ, na-atọ ọchị ma na-amị mkpụrụ dị ka Mrs Balls Fruit Chutney site na Tiger Consumer Brands Limited, nwere ọdịdị dị nro ma na-eme ya na apricots (ma ọ bụ peaches ma ọ bụ mango), mkpụrụ vaịn ma ọ bụ ụbọchị, yabasị, galik, cayenne ose, shuga na-acha nchara, nnu, ginger, mustard ọhụrụ, vinegar na chili na-acha ọbara ọbara ọbara.

## Nchịkọta nri
Kemgbe ọtụtụ afọ, a na-egbubi blatjang, dị ka ọtụtụ nri South Africa, gbanwee ma nwalee ya iji kwekọọ na mmasị onwe onye na ụdị ndụ.

Nchịkọta na-esonụ bụ ụzọ ọdịnala nke ime blatjang.

Nzọụkwụ 1: Mmiri apricots na mkpụrụ vaịn n'ime vinegar n'abalị ruo mgbe mkpụrụ osisi ahụ buru ibu.

Nzọụkwụ nke abụọ: belata ihe ndị mejupụtara ya n'ime obere iberibe.

Nzọụkwụ 3: Tinye ihe niile na saucepan ma sie nri na-ekpuchi n'elu okpomọkụ dị n'etiti, na-agbanye mgbe ụfọdụ, ruo mgbe chutney belatara ruo ihe dị ka otu ụzọ n'ụzọ atọ, ma dị n'ụdị ziri ezi.

Nzọụkwụ 3: Wụnye n'ime ite ọkụ, nke a na-eme ka ọ ghara ịdị ọcha, mechie ma chekwaa n'ime kọbọd dị jụụ, nke gbara ọchịchịrị.
  

## Ihe odide
Potbrood

**Potbrood** ("achịcha ite") bụ achịcha nke ndị Boer bi na South Africa ugbu a mere. A na-eme potbrood n'ime ite ígwè a kpụrụ akpụ (nke a makwara dị ka oven Dutch) n'ime olulu e mere n'ala ma tinye ya na coal ọkụ. Taa, a na-emekarị potbrood na braai site n'ịkwado icheku ọkụ ma ọ bụ icheku ọkụ gburugburu ite nri.

## Hụkwa

* Potjiekos
* Braai
* Ndepụta nri ndị Afrịka

## Ihe odide
Spatlo

{{link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/53/Spatlo01.jpg/220px-Spatlo01.jpg|thumb|Spatlo
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Spatlo02.jpg/220px-Spatlo02.jpg|thumb|Spatlo
Spatlo (nke a na-akpọkwa sp dị nkèji abụọ, **spathlo** na **sphatlho**) bụ nri okporo ámá South Afrika nke a ma ama na mpaghara niile nke South Afrịka, ọkachasị Gauteng . A makwara ya dị ka *kota*.

A na-eme ya site na otu ụzọ n'ụzọ anọ nke achịcha ma jupụta na ihe dịgasị iche iche, mgbe mgbe poteto chips, sausage, àkwá, beef patty, cheese, polony na atchar. Aha *kota*, nke a *na-eji* n'ógbè ndị dị ka Soweto na Johannesburg, sitere na okwu Bekee nke anọ, na-ezo aka na nha achịcha. Aha sphatlo, nke a na-eji n'ógbè ndị dị ka Pretoria, Soshanguve, Attredgeville na Mamelodi).

Ụlọ ahịa Spaza na-ere nri ndị a ma ama n'okporo ámá, gụnyere spatlo. Ụlọ ahịa Spaza bụ isi ihe nke akụ na ụba obodo.Ụlọ ahịa Spaza ndị na-ere nri a na-ewu ewu n'okporo ámá na-etinyekarị ọnụahịa kacha nta na ZAR(R)10 na-agbasa na ZAR (((R)200 dabere na nha na ihe ndị dị n'ime ya, ndị ahịa na-abụkarị ndị ọkà mmụta na ndị na-enweta ego dị ala n'ozuzu n'ihi na ọ bụ ihe dị ọnụ ala karịa Burgers na nri a na mpaghara ọ bụla gafere mba ahụ (ọ bụ oge a na-adịghị ahụkebe ebe ọ gaghị adị maka ire ere na mpaghara ọ ọ bụla gafee South Africa), a na-ahọrọ nri mkpofu na South Africa ma ọ bụ ihe ọṅụṅụ dị mma maka Coca-Cola ka ọtụtụ ndị mmadụ na-adọrọ ka ọ bụ ihe oriri siri ike na-adịrị mma.
Dombolo

**Dombolo**, (nke a makwara dị ka **umbhako**, ujeqe, dipapata na Setswana na **rostile** na Xhosa), bụ achịcha a na-esi ísì ụtọ na South Afrika. Ọ bụ nri a ma ama n'ọtụtụ ụlọ na mba South Afrịka. A na-akwadebe achịcha ahụ n'ime ite dị n'ime mmiri na-esi ísì. Ọ dị iche na dumpling ọdịnala n'ihi na a na-akwadebe ya site na iji ihe iko achịcha kama ime achịcha. E nwere ụdị dị iche iche nke nri ahụ gburugburu obodo South Afrika. N'omenala ndị Zulu, a na-esi dombolo n'elu stew kama n'onwe ya n'ime ite dị iche. A maara ụdị achịcha a na-esi ísì ụtọ n'etiti ndị Zulu dị ka uJeqe. A na-eri Dombolo na ụdị nri dị iche iche dị ka nri ọkụkọ, anụ ehi, anụ ehi ehi, anụ nwa atụrụ, ma ọ bụ eriri afọ.

Enwere ike ime Dombolo site na iji ntụ ọka achicha ma tinye ya n'elu stew iji tinye ya na ụtọ stew.

## Hụkwa

* Ndepụta nri ndị a na-esi ísì ụtọ
* Nri ndị South Africa
*  Food portal
*  South Africa portal

## Ihe odide
Droëwors

Droëwors (/ˈdruːəvɔːrs/; Afrikaans n'ụzọ nkịtị "sausage kpọrọ nkụ") bụ nri nri ndịda Afrịka, dabere na omenala, mkpụrụ coriander-spiced boerewors sausage.  A na-emekarị ya dị ka dunwors (Afrikaans maka "obere sausage") karịa *dikwors* ("thick sausage"), ebe ọ bụ na sausage dị arọ na akpọnwụ ngwa ngwa ma si otú a, o yighị ka ọ ga-emebi tupu echekwa ya.  Ọ bụrụ na a ga-eji *dikwors* mee ihe, a na-emekarị ka ọ dị larịị iji nye ebe buru ibu maka ịcha.

Nchịkọta eji eme sausages ndị a kpọrọ nkụ yiri nke a na-eji anụ ehi dochie anụ ezì na anụ ehi, ebe ọ bụ na anụ ehi nwere ike ịta mgbe a kpọrọ nká, abụba atụrụ na-anọchi abụba ezì eji eme boerewors.  Ịkpọ nkụ na-eme ka sausage dị mma maka nchekwa na-enweghị friji.

Droëwors bụ ihe a na-adịghị ahụkebe n'etiti anụ kpọrọ nkụ n'ihi na a na-akpọnwụ ngwa ngwa n'ọnọdụ okpomọkụ, nke kpọrọ nkụ, n'adịghị ka droge ọdịnala kachasị njọ na salumi a gwọrọ agwọ nke Ịtali, nke a na-eji nwayọọ nwayọọ na-akpụ n'ọnọdụ oyi na mmiri.  Ihe ọzọ dị iche bụ na droëwors enweghị ihe na-agwọ ọrịa dịka a hụrụ na sausage a gwọrọ agwọ. Nsonaazụ kpọmkwem nke a bụ na ekwesighi idebe droëwors n'ọnọdụ mmiri dị ka ebu nwere ike ịmalite ịmalite n'ụzọ dị mfe karịa ka ọ ga-eme na sausage a gwọrọ agwọ.

Ngwaahịa a nwere njikọ ma n'aha ma n'okike na droge kacha njọ nke Dutch, nke a makwara dị ka metworst.

## Hụkwa
 

* Biltong
* Ndepụta nri a mịrị amị
* Nri ndị South Africa

## Ihe odide
Frikkadel

thumb|Frikkadel
 
**Frikkadel** bụ nri ọdịnala Afrikaner nke na-ejikarị eme achịcha, ma mgbe ụfọdụ, a na-esi ya n'ọkụ, anụ e ji yabasị, achịcha, àkwá, vinegar na ihe na-esi ísì ụtọ. Enwere ike inye anụ anụ ndị a na-ekpo ọkụ ma ọ bụ na-ajụ oyi. Ọtụtụ ntụziaka emeela ka ihe dị egwu nke oge a dị ka ịgbanwe ọkụkọ na nwa atụrụ na anụ ehi ọdịnala. Frikkadel na-ewu ewu na nri Sri Lanka site n'aka ndị Burgher.

## Ndị Afrikaner Frikkadel
Dị ka omenala si dị, a na-eri frikkadels naanị ya ma ọ bụ na ofe a na-enye ya na poteto, osikapa na pasta.

## Ụdị Danish
Danish Frikadeller bụ ụdị anụ a na-esi esi, nke e ji anụ ezì mee.

## Hụkwa

* Frikadeller (Danish na German)
* Kofte (Persian na Indian)
* Perkedel (Indonesia na Malaysian)
* Ndepụta nri ndị Afrịka
* Ndepụta nke efere meatball

## Ihe odide
Mageu

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/Mageu_%28carton_and_glass%29.JPG/220px-Mageu_%28carton_and_glass%29.JPG|áká_ịkẹngạ|thumb|Otu katọn nke mageu, nke a wụsara ụfọdụ n'ime iko
Mageu (Setswana spelling), Maheu (Shona/Chewa/Nyanja spelling), **mahleu** (Sesotho spelling), Маgau (xau-Namibia) (Khoikhoi spelling),maHewu, amaRheu (Xhosa spelling) ma ọ bụ amaHewu (Zulu na Northern Ndebele spelling) bụ ihe ọṅụṅụ ọdịnala ndịda Afrịka na-abụghị mmanya na-aba n'etiti ọtụtụ ndị Chewa / Nyanja, Shona, Ndebele, Namaikhoi na Damara, ndị Sotho, ndị Tswana, ndị si na ndị mmadụ mee. A ka na-emepụta ihe n'ụlọ n'ọtụtụ ebe, mana a na-enweta ihe ọṅụṅụ ahụ n'ọtụtụ nnukwu ụlọ ahịa, a na-emepụta ya na ụlọ ọrụ.
A na-enweta ụtọ ya n'ụzọ bụ isi site na lactic acid nke a na-emepụta n'oge ịgba ụka, mana a na-emekarị ka mageu azụmahịa na-atọ ụtọ ma na-atọ ya ụtọ, nke ukwuu n'ụzọ yogọt a na-ere ere. A na-emekwa ihe ọṅụṅụ yiri nke a n'akụkụ ndị ọzọ nke Africa.

## Usoro ịgba ụka
A na akwadebe obere mealie pap (nri ọka), nke a na agbakwunye ntụ ọka wit, na-enye inoculum nke nje bacteria na-emepụta lactate. A na-ahapụ ngwakọta ahụ ka ọ gbasaa, na-emekarị n'ebe na-ekpo ọkụ. A na-eme pasteurization na ọrụ azụmahịa iji gbatị kwuo ndụ nchekwa.

## Nri
N'ihe gbasara nri, ọ dị ka nri nne na nna ya, mana glucose na-agbanwe ka ọ bụrụ lactate n'oge fermentation. A na-emekarị ka nkwadebe azụmahịa baa ọgaranya (Na South Africa, a na-ekwe ka okwu 'fortification' n'ụzọ iwu kwadoro maka mmemme nri na-edozi ahụ nke gọmentị kwadoro, dịka nke achịcha) na vitamin na mineral. Ọ bụ ezie na a na-ewere ya dị ka nke na-abụghị mmanya na-aba n'anya, a kọrọ obere ego (ihe na-erughị 1%) nke ethanol.

## Hụkwa

*  Food portal
* Ogi
* Tejuino
* Boza
* Ụdị: Ihe ọṅụṅụ ndị sitere na ọka

## Ihe odide

* Steinkraus, Keith H. "Nrụpụta ihe nke nri ndị a na-agbanye n'ala". Akwụkwọ Google. Enwetara na Mee 2010.
Boeber

thumb|Mmaya Boeber
 
**Boeber** (nke a na-akpọ ) bụ aha Cape Malay maka pudding South Africa. Ọ ghọwo ihe ọṅụṅụ mmiri ara ehi nke ọdịnala Cape Malay, nke e ji vermicelli, sago, shuga mee, ma jiri cardamom, cinnamon, na mmiri rose mee. A na-enye pudding ahụ n'abalị nke iri na ise nke Ramadan iji mee emume n'etiti ibu ọnụ, maka ndị mechara ụbọchị iri na ise mbụ nke ibu ọnụ. A makwara ha dị ka ndị op die berg (n'ụzọ nkịtị 'erute n'elu ugwu').

## Mmalite
Na South Africa, ọ bụ Cape Malays mere boeber, ndị nna nna ha si Indonesia, East Africa, na India. Ndị Malaysia na-eri nri yiri nke a a na-akpọ bubur lambuk (porridge pụrụ iche) iji kwụsị ibu ọnụ ha na Ramadan. A na-enye ihe ọṅụṅụ yiri nke a na-akpọ Sawine ma ọ bụ Sewine n'ụlọ Trinidad na Tobago na Eid al-Fitr (ememme na-egosi njedebe nke Ramadan). N'ụwa niile, enwere ihe ọṅụṅụ yiri ya dịka Asian kheer na sweet congee. Boeber yiri kheer ma ọ bụ payasam, ihe oriri na-esi ísì ụtọ nke sitere na mpaghara India, nke ndị ohu India nwere ike iwebata, ma ọ bụ ndị mbịara mbịara India nke afọ 1860. Na South Africa, nri Afrikaans a maara dị ka melkkos yiri boeber.

Ọtụtụ ndị mmadụ na-eme boeber dị ka usoro nri ezinụlọ si dị, ọtụtụ akwụkwọ nri Cape Malay nwere usoro nri na foto nke nri boeber. Na mgbakwunye, a na-enweta ngwakọta boeber na nnukwu ụlọ ahịa ahọpụtara, kọfị dị n'akụkụ, na ụlọ ahịa ihe na-esi ísì ụtọ na South Africa.

## Ihe ndị e ji mee ya

* 100 grams (3.5 oz) butter
* 75 millilitres (2.6 imp fl oz; 2.5 US fl oz) sago
* 1 iko mmiri iji tinye sago
* 200 grams (7 oz) vermicelli
* Ogwe sinamọn atọ
* 5 cardamom dum (nke merụrụ ahụ)
* 50 grams (2 oz) sultanas
* 2 litres (0.44 imp gal; 0.53 US gal) milk
* 15 millilitres (0.53 imp fl oz; 0.51 US fl oz) rose water
* 150 millilitres (5.3 imp fl oz; 5.1 US fl oz) white sugar (to taste)
* 50 grams (2 oz) blanched almonds

## Nkwadebe
Na-etinye sago n'ime mmiri ruo nkeji iri na ise. Gbanye bọta n'ime ofe miri emi. Tinye vermicelli ma tụba ya na bọta na fork ruo mgbe vermicelli na-acha nchara nchara. Tinye cardamom, sinamọn na sultanas, ma mee ka ọ dị mma. Wụnye mmiri ara ehi ma mee ka ọ sie. Tinye sago na simmer maka minit 30 ma ọ bụ ruo mgbe sago pụtara ìhè, na-agbanye mgbe niile iji gbochie itinye ihe ndị ahụ na saucepan. Tinye mmiri rose, shuga na almọnd, ma gaa n'ihu na-esi nri ruo mgbe agwakọta nke ọma maka minit 10. Na-enye ọkụ. Ọ na-eme 8 ruo 10 servings. Oge nkwadebe: 1 awa.

## Ihe odide

* Smith S. Cape Malay Cooking & Other Delights. 2015, peeji nke 106.
* Field S, Meyer R, Swanson F. Imagining the City : ncheta na ọdịbendị na Cape Town. [Ihe e dere n'ala ala peeji]
* Baderoon G. *Nnọchiteanya nke Islam na mgbasa ozi na ọdịbendị South Africa*. Mahadum nke Cape Town, 2014, p. 113
Asụru asụ Tapioca

Asụru asụ Tapioca (dị ka sago pudding) bụ pudding na-atọ ụtọ nke e ji tapioca na mmiri ara ehi ma ọ bụ mmiri ara ehi mee. A na-ejikwa mmiri ara akị bekee mee ihe n'ọnọdụ ebe a na-ahọrọ ụtọ ma ọ bụ n'ebe ọ bụ ihe a na-ejikarị esi nri. A na-eme ya n'ọtụtụ ọdịbendị n'ụdị dịgasị iche iche, a pụkwara imepụta ya n'ụzọ dịgasị mma. Ọdịdị ya na-adị site na dị gịrịgịrị (runny), ruo n'ịdị arọ, ruo n'ịbụ nke siri ike iji fork rie.

Enwere ike ime pudding site na iji tapioca mee ihe n'ụdị dịgasị iche iche: flakes, nri siri ike, osisi, na pearls. Ọtụtụ ngwakọta azụmahịa dịkwa.

Ụmụ akwụkwọ ndị Britain na-akpọkarị nri frog spawn, n'ihi ọdịdị ya. *The Guardian* kọwara ya dị ka "pudding ụlọ akwụkwọ kachasị asị na Britain", nke nwere aha dịka anya azụ, frogspawn na pudding eyeball. Otú ọ dị, ọ na-alọghachi na narị afọ nke 21 na ụlọ oriri na ọṅụṅụ Michelin-starred na ebe ndị na-adịchaghị elu. N'ebe ndịda India, a na-eme ụdị pudding a maara dị ka jawhuarusee payasam nke e ji nkume pel tapioca mee n'oge ememme.

Tapioca pudding bụ otu n'ime efere ndị isi ndị agha Rhode Island riri maka ememe ha nke anọ nke July n'oge nnọchibido nke Petersburg.

## Hụkwa
 

* Congee
* Pudi na-amaghị nke a na-akọ
* Pudi osikapa
* Pudi nke Semolina
* Helmipuuro
* Sago ofe
* Mango pomelo sago
* Ndepụta nri ndị Afrịka

## Ihe odide
Mielie meal

Mielie meal, nke a makwara dị ka **nri** ma ọ bụ **nri** ọka, bụ ntụ ọka siri ike (nke siri ike karịa ọka ma ọ bụ ọka) nke e ji ọka ma ọ dị na mpaghara Ndịda Afrịka mee, site na milho Portuguese. A makwara ya site na aha asụsụ ndị ọzọ dị iche iche dabere na obodo ma ọ bụ mba. Ọ bụ ndị Portugal si Amerịka weta ya n'Africa.

Ọ bụ nri ndị Voortrekkers riri na mbụ n'oge The Great Trek, mana ọ ghọwo nri kachasị mkpa nke South Africa, n'ihi ikike ya ichekwa na-enweghị friji, ọ dị ọnụ ala ma baa ụba na ụlọ ahịa na ahịa niile.  Ọ bụ nri a ma ama na South Africa, Mozambique, Lesotho, Eswatini, Zambia, Zimbabwe, Malawi, Botswana na ọtụtụ akụkụ ndị ọzọ nke Southern Africa, nke a na-eme ka ọ bụrụ uphuthu, mmiri ara ehi na-esi ísì ụtọ, pap, yana umqombothi (ụdị biya).

## Papa na phutu
A na-agbakwunye ihe na-esighị esi nke nri mielie na mmiri na-esi ísì, nke na-emepụta ma ọ bụ porridge ma ọ bụ pap / nshima / sadza siri ike. Mgbe a na-eme achịcha, a na-eji mmiri ara ehi eme ihe mgbe ụfọdụ iji mepụta nri na-atọ ụtọ. Porridge na-enwekarị ọdịdị siri ike ma na-erikarị ya maka nri ụtụtụ na ndịda Afrịka. [citation needed] A na-eri papa siri ike na anụ na nri ofe yana  oriri akwụkwọ nri. Ọ dị ka polenta Italian ma e wezụga na ọ, dị ka grits na Southern United States, a na-ejikarị ọcha eme ya karịa ụdị ọka na-acha odo odo.

## Ihe ndị na-edozi ahụ
Nri nri bụ nri dị elu, nke nwere carbohydrates, protein, abụba na eriri.

## Hụkwa
 

* Nri ọka
* Mkpu
* Sampụl
* Obi erughị ala
* Ndepụta nri ọka

## Ihe odide
Morogoro Region

**Ógbè Morogoro** bụ otu n'ime ógbè 31 nke obodo Tanzania. Isi obodo mpaghara bụ obodo Morogoro. Dị ka ọnụ ọgụgụ mba nke afọ 2012 si kwuo, mpaghara ahụ nwere ọnụ ọgụgụ mmadụ 2,218,492, nke dị elu karịa atụmatụ ọnụ ọgụgụ mmadụ nke 2,209,072 . .: peeji nke 2 Maka na afọ 2002 , ọnụ ọgụgụ mmụba nke 2.4 pasent nke mmụba kwa afọ nke mpaghara ahụ bụ nke iri na anọ kachasị elu na mba ahụ.: peeji nke 4 Ọ bụkwa mpaghara nke iri abuo na abụọ kacha nwee ọnụ ọgụgụ mmadụ iri atọ na otu kwa square kilomita.: peeji nke 6. 

Ógbè Morogoro nwere ókèala n'ebe ugwu site na Ógbè Tanga, n'ebe ọwụwa anyanwụ site na Ókèala Pwani na Lindi, n'akụkụ ndịda site na Óù Ruvuma na n'ebe ọdịda anyanwụ site na ógbè Iringa na Dodoma.

Kọmishọna mpaghara nke Morogoro mpaghara bụ Kebwe Steven Kebwe.

## Nkewa ọchịchị

### Mpaghara
E kewara mpaghara ahụ na mpaghara asaa:

### Mpaghara ndị omeiwu
Maka ntuli aka ndị omeiwu, a na-ekewa Tanzania na mpaghara. Ka ọ na-erule ntuli aka nke afọ 2010 Morogoro Region nwere mpaghara iri:

* Gairo Constituency
* Kilombero Constituency
* Kilosa Constituency
* Mikumi Constituency
* Morogoro-Kusini-Mashariki Constituency

* Morogoro Kusini Constituency
* Morogoro Mjini Constituency
* Mvomero Constituency
* Ulanga Magharibi Constituency
* Ulanga Mashariki Constituency

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/Hindrek_Lootus_20200309_135734.jpg/220px-Hindrek_Lootus_20200309_135734.jpg|alt=|thumb|Ụgbọala n'ime obodo dị nso na Morogoro.

## Agụmakwụkwọ
Mpaghara Morogoro nwere ọtụtụ mahadum, gụnyere Mahadum Ọrụ Ugbo nke Sokoine, Mahadum Jọdan, Mahadim Morogoro Muslim, na Mahadum Mzumbe. E nwekwara kọleji dịka Morogoro Teachers' College, Dakawa Teachers' University, na Land College.

## Ihe ntụrụndụ
Mpaghara Morogoro nwekwara ọtụtụ anụ ọhịa, ụfọdụ n'ime ha dị na The Big Five na Mikumi National Park, Udzungwa Mountains National Park na Selous Game reserve.

## Ihe odide
Munkoyo

**Munkoyo** ma ọ bụ ibwatu bụ ihe ọṅụṅụ a ma ama n'ime ime obodo Zambia. Ọ bụ ihe ọṅụṅụ a na-eme nke ọma nke e ji mgbọrọgwụ a gwokọtara ya na ọka mee. Enwere ike ịṅụ ngwakọta ahụ ozugbo emechara ya ma ọ bụ hapụ ya ka ọ gbasaa ruo ọtụtụ ụbọchị. Ndị Zambia na-akpọkarị ya " biya na-atọ ụtọ". A na-ahụkwa ya na mba ndị dị n'etiti Afrịka dị ka obodo Congo ebe a na-eji ya eme ihe dị ka ihe ọṅụṅụ n'ememe ọdịnala yana ihe ọṅụṅụ nkịtị.

## Hụkwa
 

* Burukutu
* Chibuku
* Munkoyo
* Lotoko

## Ihe odide
Umngqusho

**Umngqusho** bụ nri South Africa nke dabeere na samp na sugar beans, nke a na-ejikarị ọkụkọ siri ike nke a na'akpọ umleqwa na isiXhosa. Nri a sonyere n' otu nri isi maka ọtụtụ ezinụlọ South Africa, nke ndị Zulu na-akpọ isitambu na ndị Xhosa na-akpọ umngqusho.

## Otu esi akpọpụta umngqusho
A na-akpọ Umngqusho dị ka, n'ihi okwu a, ị ga-agbanye ire gị n'elu ọnụ gị, n'azụ ezé gị, iji nweta ụda ahụ, ọ naghị ada ka ọ dị ka Bekee.

## Ụzọ esi Akwadebe
Runye samp na suga n' ime mmiri oyi, rute na chi ọbụbọ . Mmiri na-agbapụta ma tinye ya na saucepan dị arọ nke nwere 1 lita mmiri. Ọ na-esi ruo mgbe ọ dị nro ma jiri nnu na ose sie.

### Ihe ndị e ji mee ya
Ụfọdụ ndị na-esi nri na South Africa na-agbakwunye yabasị, galik na ihe na-esi ísì ụtọ, iji mee ka ụtọ ya dịkwuo mma. Ụdị Xhosa, nke a na-enye na bọta ma ọ bụ abụba, bụ nri kachasị amasị Nelson Mandela.

## Hụkwa
 

* Ndepụta nri ndị Afrịka
* Ndepụta nri legume
Samp

thumb

**Samp** bụ nri ndị Afrịka nke nwere ọka ọka ọka a mịrị amị nke a kụrụ ma bepụ ya ruo mgbe ọ gbajiri, mana ọ bụghị dị ka nri nri ma ọ bụ osikapa mielie. Ihe mkpuchi ahụ gbara kernel gburugburu na-agbada ma wepụ ya n'oge usoro ịkụ ọkpọ na stamping. A na-eri ya na South Africa na ndị Lozi na Tonga nke Zambia na shuga na mmiri ara ehi na-esi ísì ụtọ. A pụkwara iji ofe na ihe mgbakwunye dị iche iche mee ya. A na-esi ya na agwa n'ụdị Xhosa nke umngqusho ma na-eri ya mgbe ụfọdụ na chakalaka. A pụkwara iji anụ ehi, nwa atụrụ, ọkụkọ na ihe ndị ọzọ mee ya. 

"Samp" sitere na ụmụ amaala America, sitere na okwu Narragansett "nasàump". Ndị New England kemgbe oge mbụ nke ndị ọchịchị na-achị achị na-ezo aka na ọka ma ọ bụ ọka dị ka "samp".

Dị ka hominy, a na-akwadebe samp site na groats (mkpụrụ ọka e wepụrụ) nke ọka, mana usoro dị iche iche na-emepụta ha abụọ.

A pụkwara isi ọka (ọka) a na-agbaji agbaji na nke a na-akwaghị agbaji (ọkụ) ruo mgbe ọ dị nro. A na-akpọ nri a "stampmielies" na Afrikaans. A na-ejikarị mkpụrụ osisi eme ihe, dịka "samp na mkpụrụ osisi".

## Hụkwa

* Ndepụta nri ọka
* Dikgobe
*  Food portal 

## Ihe odide

# Toi, Cheryl Sam; Cleaton-Jones, Peter (April 2006). "The effect of traditional African 

#
Roast beef

thumb|áká_ịkẹngạ

**Anụ ehi e siri esi** bụ nri anụ ehi a na-esi esi, nke a na-ejikarị eme ihe dị ka nri isi nke nri. Na Anglosphere, anụ ehi e siri esi bụ otu n'ime anụ ndị a na-enyekarị na nri ehihie ma ọ bụ nri abalị Sunday. Pudi Yorkshire bụ nri dị n'akụkụ. A na-erekwa anụ ehi a kwara n'ọkụ dị ka anụ oyi, ma jiri ya mee ihe dị ka ihe na-eme ka bred. Enwere ike ịkpụcha anụ ehi a esiri esi fọdụrụnụ ma mee ka ọ bụrụ hash.

Anụ ehi e siri esi bụ nri mba England ma nwee ihe ọdịbendị maka ndị Bekee nke malitere na afo otu puku, narị asaa na iri atọ na otu (1731) ballad "The Roast Beef of Old England". Nri a bụ otu ihe na England na usoro isi nri ya site na narị afọ nke iri na asatọ nke na aha French maka ndị Bekee bụ "les Rosbifs".

## Akụkọ ihe mere eme
N'agbanyeghị abụ ahụ, a naghị eri anụ ehi a siri esi n'England oge ochie: "ọ dịghị ememe oge ochie gosipụtara ... anụ ehi a kwụsịrị, ọbụlagodi n'Englandi".

## Nkà nri
Anụ ehi na weck sandwich bụ omenala na ọdịda anyanwụ New York nke malitere na mmalite afọ 1800. A na-enye anụ ehi e siri esi mgbe ụfọdụ na chicken ma ọ bụ chicken sauce. Na Denmark, a na-ejikarị ya eme ihe na sandwiches mepere emepe, nke a na-akpọ *smørrebrød*.

## Sandwich anụ ehi e siri esi
Sandwich anụ ehi a na-akpọ e siri esi na-agụnyekarị achịcha, anụ ehi a siri esi oyi, lettuce, tomato, na mustard, ọ bụ ezie na ịchọta cheese, horseradish, ose chili ọhụrụ / ntụ ntụ, na yabasị red agaghị abụ  a na-ahụkarị. Sandwich anụ ehi a siri esi nke ụzọ atọ malitere n'ụsọ oké osimiri nke Massachusetts ma mepụta ya ọzọ [mgbe?] site n'aka ndị Gris. [citation needed]

## Ihe ngosi

Usòrò:Sunday roast - roast beef 1.jpg|Nri a na-esi n'ọkụ n'ụbọchị Sọnde nke nwere anụ ehi a na-esiri esi, poteto a na-akpọ esi, akwụkwọ nri, na Yorkshire pudding
Usòrò:Roast beef in Tulsa.jpg|Ụfọdụ na-ahọrọ ka a na-enye anụ ehi e siri esi "nke dị n'etiti"
Usòrò:Roast beef, Iran.jpg|Sandwich anụ ehi e siri esi
Usòrò:Roast beef 1.jpg|Anụ ehi e siri esi


## Ihe odide

## Njikọ mpụga

* 
*
Pannenkoek

A pannenkoek (Dutch pronunciation:  (na-ege ntị); otutu **pannenkoeken** (na-anụ)) ma ọ bụ Dotchi pankeki bụ ụdị **pankeki** nwere mmalite na Netherlands. Pannenkoeken na-adịkarị ukwuu (ruo otu ụkwụ n'obosara) ma dị arọ karịa ndị Amirikan ma ọ bụ Scotch pankeki ibe ha, mana ọ bụghị dị arọ dị ka crêpes. [citation needed] Ha nwere ike itinye becon, apụl, cheese, ma ọ bụ mkpụrụ vaịn. A na-erikarị ndị dị mfe na treacle (syrup nke e ji sugar beets mee), *appelstroop* (ụdị apụl Dutch na-enweghị ihe na-esi ísì ụtọ) ma ọ bụ (powdered) shuga ma na-agbakọta mgbe ụfọdụ ka e jiri aka ma ọ bụ na arịa rie.

Ihe ndị bụ isi bụ ntụ ọka (nke dị mfe, nke na-ebili onwe ya ma ọ bụ ha abụọ), mmiri ara ehi, nnu, na àkwá. Mgbakwunye nke ntụ ọka buckwheat (ruo pasent 50) bụ omenala, mana ọ bụghị ihe a na-ahụkarị n'oge a. Enwere ike iji mmiri ara ehi dochie mmiri ara ehi na mmiri ara ehi n'agbanweghị nsonaazụ ikpeazụ.

A na-akụ ihe ndị mejupụtara ya n'ime ite mmiri. A na-esizi achịcha na bọta ma ọ bụ mmanụ. Ozugbo elu nke pannenkoek kpọrọ nkụ na ọnụ ya na-amalite ịcha nchara, enwere ike ịtụgharị ya. Nke mbụ na-abụkarị ihe na-erughị oke. N'ụlọ, enwere ike ịme ọtụtụ pannenkoeken tupu oge eruo ka onye ọ bụla wee rie nri n'otu oge, ma ọ bụ ndị mmadụ nwere ike ịgbanwee n'ọkụ.

Pannenkoeken nwere ike, ma na-abụkarị, iri dị ka isi nri, na-enye ya ọkụ; n'oge oyi, a na-eri pannenkoeken mgbe ụfọdụ mgbe ọ nwesịrị nri abụọ. Pannenkoeken bụ nhọrọ a ma ama maka nri ụbọchị ọmụmụ ụmụaka na Netherlands na Belgium.
Ụlọ oriri na ọṅụṅụ pannenkoeken pụrụ iche bụ ihe a na-ahụkarị na Netherlands na Belgium ("pannenkoekenhuizen" = ụlọ pancake). Ha na-enyekarị ihe dịgasị iche iche na ihe ndị mejupụtara ya, ọdịnala na nke oge a (dịka cheese, oregano na salami na pizza-pannenkoek).

Ụlọ ahịa Dutch na Belgian na-enye pannenkoeken e siri esi (microwavable) yana ntụ ọka e mepụtara na ntụ ọka kpọrọ nkụ. Nke ikpeazụ chọrọ naanị mmiri agbakwunyere.

## Ndị iche nke mpaghara
Na South Africa, a na-ejikarị pannenkoek eme ihe n'otu: "Kom ons eet pannekoek" (Ka anyị nwee pannenkoek) (*Pannenkoek* bụ Pannekoek na Afrikaans na South Africa) A na-enye ya sinamọn na shuga; a na-awụnye ngwakọta shuga sinamọn n'elu pancake nke a na-atụgharị ma na-eri ozugbo a ga-ekpuchi ya na akwụkwọ wass iji mee ka ọ dị ọkụ. Cinnamon na shuga na-agbaze n'ime nri a na-ekpo ọkụ ma dị nro. A na-akwadebe ya mgbe ị na-ele ya na ahịa ụlọ ụka, ememe ụlọ akwụkwọ, na ihe omume ọ bụla dị n'èzí nke na-enye nri e siri ọhụrụ dịka barbecue (braaivleis).

Dị ka onye bụ bụrụ onye Dutch na-achị, Indonesia ketakwara nri ahụ. A maara ya n'ógbè ahụ dị ka *panekuk* ma na-erikarị ya na mmiri ara ehi n'ime ya na ihe ndị na-atọ ụtọ dị ka mmanụ aṅụ, mmiri ara ehi, *hagelslag*, ma ọ bụ na-agbanye ya na shuga. Ọ bụkwa ihe a na-emekarị iji gwakọta ntụ ọka na mkpụrụ unere a pịrị apị.
 

* Creepụ
* Clafoutis
* Onye na-afụ ụfụfụ
* Kaiserschmarrn, nsụgharị Austrian
* Okonomiyaki, pancake na-atọ ụtọ nke ndị Japan nwere ọtụtụ ihe na-eme ka ọ dị ụtọ
* Pannukakku, nsụgharị Finnish
* Palatschinke

## Ihe odide
Mosbolletjies

thumb|áká_ịkẹngạ
 

**Mosbolletjies** bụ omenala Afrikana, ma ọ bụ Cape Doch sweet-bun ma ọ bụ achịcha a na-eme n'ebe na-emepụta mmanya nke mpaghara Western Cape nke South Afrịka.  Aha ahụ bụ Afrikaans na mmalite ma bụrụ ngwakọta nke mos (Afrikaans maka mkpụrụ mmiri vaịn na-agbari agbari) na *bolletjies* (Afrikaans Maka "bọọlụ" ma ọ bụ "buns").  Enwere ike ịcha mkpụrụ osisi Mosbolletjies iji mee rusks.  A na-ejikarị tii ma ọ bụ kọfị enye achịcha ahụ.

## Akụkọ ihe mere eme
Achịcha sitere n'aka ndị French Huguenot gbara ọsọ ndụ bụ ndị biri n'obodo Franschhoek n' afọ otu puku, narị isi na iri asatọ na asatọ (1688) webatara ubi vaịn na mpaghara ahụ.  A na-emekarị Mosbolletjies n'oge mgbe a na-eme mmanya mgbe isi ihe mejupụtara ya dị mfe.

## Ihe mejupụta
Dị ka omenala si dị, a ga-eji mkpụrụ vaịn fọdụrụ site na mmepụta mmanya mee ihe dị ka ihe na-eko achịcha ma tinye ya na ntụ ọka. A na-agbakwunye ihe na-esi ísì ụtọ dị ka aniseed ma mee ntụ ọka a gwakọtara agwakọta. N'oge a, a na-ejikarị mmiri vaịn na ihe iko achịcha eme ihe kama iji mkpụrụ vaịn mee ihe.

A na-atụgharị ntụ ọka nke achịcha ahụ n'ime bọọlụ ma tinye ya n'ime ite na-eme achịcha na-enye ya usoro mkpọtụ na-agbanwe agbanwe nke a na-eme ka ọ dị mfe ịdọrọ otu ọ bụla. Ọ bụ otu ihe na nri America a na-akpọ Monkey Bread.

## Hụkwa

* Ndepụta nri ndị Afrịka
* Ndepụta nke achịcha na-atọ ụtọ

## Ihe odide