Ilu nwanyi na omenala igbo

thumb|Di na nwunye na-alụ di na nwunye n'okpuru emume omenala Igbo
**Alụmdi na nwunye ọdịnala Igbo**, bu nke a maara dị ka *Igba Nkwu* (nke pụtara "ibu mmanya") n'Asụsụ Igbo, bụ emume ọdịnala dị mkpa n'etiti Ndị Igbo nke ndịda ọwụwa anyanwụ Naịjirịa. Usoro a nwere ọtụtụ nzọụkwụ a na-agụnye omenala na ememe dị iche iche nke na-eme ka njikọ dị n'etiti nwoke na nwanyị, na-ekwusi ike na itinye aka ezinụlọ, Ihe nketa ọdịbendị, na ememe obodo nke ọdịbendị Igbo.

## Usoro ndị dị mkpa
Maka alụmdi na nwunye ọdịnala Igbo ka e were ya dị ka nke ziri ezi ma dị irè, di na nwunye ahụ ga-emezicha iso usoro dị mkpa bu nke metụtara ezinụlọ na obodo ka ukwuu. Nzọụkwụ ndị a na-eme ka a mara njikọ ahụ n'ọdịbendị, na-emezi ka mmekọrịta ezinụlọ sie ike, ma na-echekwa ụkpụrụ na omenala nke ndị Igbo.

# ***Iku-Aka*** (iku n'ọnụ ụzọ): Ezi n'ụlọ di na nwunye ahụ na-eleta ezi n'ụlọ di na nwunye iji kwupụta ebumnuche di na nwunye a banyere ịlụ nwa ha nwanyị. Ọ bụ nna nwoke ahụ na-alụ nwunye ọhụrụ ma ọ bụ okenye na-eduzi nleta a ma bụrụ nzọpu ụkwụ mbụ n'ịchọ aka nwanyị ahụ n'alụmdi na nwunye. Dị ka akụkụ nke oriri ahụ, ezi n' ụlọ nwanyị ahụ ana-alụ ọhụrụ na-enye *[[Ọjị|oji]]*, nke onye okenye na-agọzi ma na-agbaji iji nabata ndị ọbịa ma na-egosi mmalite nke usoro alụmdi na nwunye.
# ***Ihe-''Umunna**** (Mmekọrịta na Ezi n' ụlọ gbasaa): Mgbe nleta mbụ gasịrị, ezinụlọ nwoke ahụ na-alụ nwanyị ọhụrụ na-ezute ezinụlọ agbamakwụkwọ nke nwanyị ahụ, nke a maara dị ka Umunna. Nzukọ a na-enye ezinụlọ abụọ ahụ ohere ikwurịta njikọ ahụ, kowaa kwa akụkọ banyere ezi n' ụlọ ha, ma hụ na ha kwekọtara.
# ***Ime Ego*** (Ikwurita banyere ikwu ugwo isi nwanyi): Ezi n' ụlọ di na nwunye ebe amuru nke nwaanyi na-enye ezi n' ụlọ di na nwunye nke nwoke "ọnụahịa e kwenyere" na onyinye ndị ọzọ. Ọnụ ọgụgụ ahụ na-abụkarị ihe nnọchite anya dịgasị iche site na mpaghara. Ụgwọ a na-egosi mkpebi nwoke ahụ na-alụ nwanyị ọhụrụ ma na-eme ka ọ dịrị nwanyị ahụ mfe ịkwaga n'ezi n' ụlọ di ya.
# ***Igba Nkwu*** (emume Ibu Mmanya): Ihe omume dị mkpa nke alụmdi na nwunye ọdịnala bụ *Igba Nkwu*, ebe nwanyị ahụ na-alụ ọhụrụ na-ebu iko [[mmanya nkwụ]] iji chọọ di ya n'etiti ndị ọbịa. Mgbe ọ chọtara ya, ọ na-enye ya mmanya ahụ, ọ na enye ya mmaya k' o  ṅụo, nke a na-egosiputa njikọ ha. Ezi n'ụlọ na obodo na-ahụ emume a, na-egosi nhazi nke alụmdi na nwunye.

== Uwe agba m akwụkwọ ọdịnala na ihe ndị ọzọ ==
N'ememe agba m akwụkwọ ọdịnala ndị Igbo, ma nwanyị a na-alụ ọhụrụ na nwoke na acho ilu ya na-eyi uwe nke dị mkpa na ọdịbendị ma chọọ ya mma. Nwanyi ahụ na-eyi uwe elu, nke a na-ejikarị akwa George ma ọ bụ *lace* eme, nke a ga-ejikọta ya na eriri isi a maara dị ka gele ma ọ bụ *ichafu*. Ọ na-eyikwa beads (*jigida*), nke egoziputa odidi nwanyị, ọmụmụ, na ịma mma, yana ihe olu na mgbaaka, nke a na-ejikarị coral (*ileke*), iji gosipụta ọnọdụ na nganga ọdịbendị. A na-eji aka ndị na-achọ mma eme ihe mgbe ụfọdụ iji mee ka ọ dị mma n'oge emume ahụ. Nwoke na-alụ nwanyị ọhụrụ na-eyikarị uwe elu ma ọ bụ uwe elu a na-akpọ isi agu, nke a na-ejikọta ya na uwe elu na obere okpu (okpu agu). Ihe ndị ọzọ maka onye na-alụ nwanyị ọhụrụ nwere ike ịgụnye ihe olu coral, mgbaaka, ma ọ bụ nkpara na-aga ije dị ka ihe nnọchianya nke ikike. Ihe ndị dị mkpa maka ememe dị ka iko mmanya nkwụ maka ememe Igba Nkwu (ibu mmanya), na ndị na-akwado aka ma ọ bụ umengwụ, bụkwa ihe dị mkpa na agbamakwụkwọ ahụ. N'ozuzu, ihe ndị a na-egosipụta ụkpụrụ, ọdịnala, na njirimara obodo nke ndị Igbo.  O bughi iwu na nwoke ga ejide nkpara na aka ya, nke a bu nihi na ufodu umu nwoke anaghi acho iji nkpara na aka ha.

== Inculturation na syncretism na agbam akwụkwọ ndi otu christi na ala igbo ==
[[Faịlụ:Igbo_bride_and_her_bridal_train.jpg|thumb|*ụgbọ okporo ígwè agbamakwụkwọ'' bụ omenala nke ndị Igbo si n'ememe agbamakwụkwọ Ndị Kraịst nke ọdịda anyanwụ, ebe ndị na-alụ nwanyị ọhụrụ na-eso nwanyị ọhụrụ na ndị na-agba akwụkwọ.]]
Iwebata Iso Ụzọ Kraịst na Igboland na ngwụcha narị afọ nke iri na itoolu mepụtara ihe ọhụrụ na omume alụmdi na nwunye. Ndị ozi ala ọzọ jụrụ ọtụtụ akụkụ nke agbamakwụkwọ ọdịnala Igbo (), gụnyere ịkpọku ndị nna nna na ememe ịṅụ mmanya, ma kwalite agbamakwụkwọ ụka dị ka naanị ụdị alụmdi na nwunye ziri ezi. Nke a kpatara esemokwu, ebe ndị Igbo nọgidere na-ewere emume ọdịnala dị ka ezigbo akara alụmdi na nwunye.

Ka oge na-aga, usoro nke inculturation nyere ohere itinye ihe ndị dị n'omenala Igbo n'ime omume Ndị Kraịst. Na agbamakwụkwọ ụka nke oge a, ezinụlọ nwere ike ịgụnye akụkụ ihe atụ nke ememe na-ebu mmanya, ebe Egwú Igbo, ilu, ịgba egwu, na ejiji na-anabatawanye n'ime ntọala liturgical. Chọọchị Katọlik karịsịa, na-agbaso aro nke Nzukọ Vatican nke Abụọ, agbaala ume mgbanwe nke na-akwado ọdịbendị obodo ma na-ejigide nkà mmụta okpukpe nke Ndị Kraịst.

N'akụkụ ime omenala, njikọ zuru ebe niile amalitela na ọkwa a ma ama. Ọtụtụ di na nwunye na-eme ma omenala Igba Nkwu na agba m akwụkwọ ụka, na-ahụ nke mbụ dị ka ezi omenala nke alụmdi na nwunye na nke ikpeazụ dị ka nkwenye ime mmụọ ya. N'omume, a na-ejikọkarị ememe abụọ ahụ, na ezi n' ụlọ na-enwe mkparịta ụka na oriri obodo n'akụkụ ngọzi ndị ụkọchukwu. Usoro abụọ a na-egosipụta nnọgidesi ike nke ọdịnala ndị nna nna anyi ha n'ime ọha mmadụ nke Ndị Kraịst.

## Hụkwa

* Alụmdi na nwunye ọdịnala na omenala Hausa

## Ihe odide

Otú:Ntughari