Ọnọdụ ala nke Djibouti

**Djibouti** bụ mba dị na Horn of Afrika. Eritrea dị n'ebe ugwu, Etiopia dị n'akụkụ ọdịda anyanwụ na ndịda, na Somalia dị n'etiti ndịda ọwụwa anyanwụ. N'ebe ọwụwa anyanwụ bụ ụsọ oké osimiri ya na Oké Osimiri Uhie na Ọwara Oké Osimiri Aden. Mmiri ozuzo dị obere, ihe ka ukwuu n'ókèala ahụ nwere ebe kpọrọ nkụ na Ọdọ Mmiri Assal bụ ọdọ mmiri nnu nke dị ọnụ Ọgụgụ otú narị na iri ise na ise m (509 ft) n'okpuru oke osimiri, na-eme ka ọ bụrụ ebe kachasị ala n'ala n'Afrika na ebe nke atọ kachasị ala n"ụwa mgbe Oké Osimiri Galili na Oké Osimiri Nwụrụ Anwụ gasịrị. Djibouti nwere nke ise kacha nta n'Afrika Obodo ukwu Djibouti gụnyere isi obodo Djiboutii obodo ọdụ ụgbọ mmiri Tadjoura na Obock, na obodo ndịda Ali Sabieh na Dikhil. Ọ bụ mba iri anọ na isii site na mpaghara Afrika na mba nke ọnụ Ọgụgụ otú narị na iri anọ na asaa kachasị ukwuu n'ụwa site na ala, na-ekpuchi ngụkọta nke ọnụ Ọgụgụ ndịa: 23,200 km2 (9,000 sq mi), nke 23,180 km2 (8,950  ) bụ ala na 20 km2 (7.7  ) ke mmiri.

## Ebe
Djibouti nwere ókèala dị kilomita ọnụ Ọgụgụ ndịa: otu narị iri abụọ na ise  (iri asaa na asatọ), narị atọ na iri itoolu kilomita  (narị abụọ na iri anọ ) na Ethiopia, kilomita iri isii (mi iri atọ na asaa)  na Somalia (ngụkọta narị ise iri asaa na ise mi). O nwere ebe dị mma na Horn of Afrịka na Bab el Mandeb, n'okporo ụzọ gafere Oké Osimiri Uhie na Suez Canal. Ụsọ oké osimiri Djibouti na-eje ozi dị ka ọnụ ụzọ azụmahịa n'etiti Arabian Peninsula na ime obodo Horn. Mba ahụ bụkwa ọdụ ụgbọ okporo ígwè na-abanye n'Etiopia.

## Ógbè ndị mmadụ
Enwere ike kewaa Djibouti na mpaghara atọ.

# Ugwu Ndị Dị n'Ebe Ugwu
# Nnukwu Bara
# Ugwu Ndịda

áká_ịkẹngạ|thumb|Ugwu Goda

### Ugwu
Nnukwu ugwu, nke nwere Mousa Ali, Ugwu Goda, na Ugwu Arrei gbara Djibouti gburugburu.

Djibouti nwere ugwu asatọ nke nwere elu karịrị ọnụ Ọgụgụ ndịa: otu nde m (3,281 ft).

* A na-ewere ugwu Mousa Ali dị ka ugwu kachasị elu na mba ahụ, nke kachasị elu n'ókè ya na Etiopia na Eritrea. O nwere ịdị elu nke 2,063 m.
* Ugwu Goda dị n'ebe ugwu ọdịda anyanwụ nke Ọwara Oké Osimiri Tadjoura na mpaghara Tadjoura. Ha na-arịgo ruo 1,783 m (5,740 ft) n'elu oke osimiri ma bụrụkwa mpaghara kachasị ukwuu nke mba ahụ.
* Garbi bụ ugwu dị n'ebe ọdịda anyanwụ nke mpaghara Tadjourah . O nwere ịdị elu nke mita 1,680 (5,512 ft).
* Ugwu Arrei dị na mpaghara ndịda Ali Sabieh. Ugwu ahụ nwere ịdị elu nke mita 1,301 (4,268 ft) n'elu oke osimiri, ọ dịkwa nso n'ókè ya na Etiopia.
* Ugwu Mabla dị na mpaghara Obock. Na 1,780 m (5,850 ft) n'elu oke osimiri, ugwu ndị ahụ dị n'azụ ala dị larịị n'ụsọ oké osimiri ebe Oké Osimiri Uhie zutere Gulf of Aden, n'akụkụ ugwu nke Gulf of Tadjoura.
* Ugwu Dagouein dị n'ebe dị elu nke 1,124 m (3,688 ft) n'elu oke osimiri.
* Hemed bụ ugwu dị n'akụkụ ọdịda anyanwụ nke mpaghara Arta na ndịda etiti Djibouti . Ugwu ahụ dị mita 1,103 (3,619 ft) n'elu oke osimiri.
* Ugwu Boura kachasị elu nwere ịdị elu nke 1,003 m (3,291 ft). Okike nke ọdịdị ala a bụ ọkara ọzara. Elu na ogo nke ebe ahụ na-emetụta ihu igwe ya, na ọkwa mmiri ozuzo dịgasị iche iche na ọnọdụ ihu igwe nwere mpaghara dị iche iche.

### Nnukwu Bara
áká_ịkẹngạ|thumb|230x230px|Ọzara Grand Bara
Ọzara ala Bara na-ekpuchi akụkụ ndịda Djibouti na mpaghara Arta, mpaghara Ali Sabieh na mpaghara Dikhil. Ihe ka ọtụtụ n'ọzara Grand Bara dị n'ebe dị ala, n'okpuru Ọgụgụ ọnụ nkea:1,700 feet (560 m). Ebe obibi nke Bara  ịgba ụkwụ a ma ama 

### oké osimiri
A kọwaala ọtụtụ n'ime Djibouti dị ka akụkụ nke ala ahịhịa na ala ahịhi nke Etiopia. Ewezuga ya bụ okporo ụzọ dị n'ụsọ Oké Osimiri Uhie, nke bụ akụkụ nke ọzara dị n'akụkụ osimiri Eritrea; a na-ahụ ya dị ka ụzọ dị mkpa maka nnụnụ na-eri anụ.
thumb|206x206px|Map nke mpaghara Djibouti.

## Mpaghara
E debere mpaghara Djibouti na tebụl dị n'okpuru nkea.
thumb|200x200px|Mmiri ozuzo nke Djibouti

## ihu igwe
Enweghị nnukwu ọdịiche na ihu igwe Djibouti. Ọnọdụ okpomọkụ na-adị n'afọ niile yana mmiri ozuzo n'oge oyi. Okpomọkụ kachasị elu kwa ụbọchị sitere na iri atọ na abụọ ruo iri anọ na otu °C (90 ruo 106 °F), ma e wezụga n'ebe dị elu. Na Djibouti City, dị ka ọmụmaatụ, oke ehihie n'ọnwa Eprel na-adịkarị site na iri abụọ na asatọ °C (82 °F) ruo iri atọ na anọ °C (93 °F) n'ọnwarị. Na mba, nkezi kwa ụbọchị dị iche iche na-adịgasị iche n'etiti saịtị site na ihe dị ka iri na ise ruo iri atọ °C (iri ise na itoolu ruo iri asatọ na isii °F). Ọnọdụ ihu igwe kachasị ukwuu na-eme n'ebe ọwụwa anyanwụ Djibouti, ebe okpomọkụ na-agafe iri anọ na otu °C (106 °F) mgbe ụfọdụ na ọnwa Julaị  na mbara ala ndị dị n'ụsọ oké osimiri ma daa n'okpuru ebe oyi na-atụ n'oge ọnwa Disemba n'ugwu. N'ógbè a, iru mmiri dị site na ihe dị ka pasenti iri ano n'etiti ehihie ruo pasenti iri asatọ na ise  n'abalị, na-agbanwe n'ụzọ ụfọdụ dabere na oge.
thumb|249x249px|Ụdị ihu igwe Köppen nke Djibouti
Djibouti nwere ọnụ Ọgụgụ ndịa; mmadụ 988,000 bi n'ebe ahụ.
Djibouti nwere ma ọ bụ ihu igwe na-ekpo ọkụ (*BSh*) ma ọ bụ ọnọdụ ihu igwe ọzara na-ekwo ọkụ (*BWh*), ọ bụ ezie na okpomọkụ dị nro na elu. N'ụsọ oké osimiri, mmiri ozuzo kwa afọ erughị ise sentimita (131 mm); n'ugwu, ọ dị  dị ka asatọ ruo sentimita iri na isii (narị abụọ ruo narị anọ mm). [ihe odide dị mkpa] Ọ bụ ezie na mpaghara ndị dị n'ụsọ osimiri na-ekpo ọkụ ma na-ekwo ekpo ọkụ n'afọ niile, ime obodo na-ekpomọkụ ma kpọọ nkụ. Ọnọdụ ihu igwe na-agbanwe agbanwe n'ime mba ahụ ma dịgasị iche site na ịdị elu. [citation needed] Oge okpomọkụ na-ekpo ọkụ nke ukwuu n'ụsọ oké osimiri ma kpọọ nkụ n'ugwu. Oké okpomọkụ na-adịkarị. Mmiri ozuzo kwa afọ dịgasị iche site n'otu afọ gaa na nke ọzọ. N'ozuzu, mmiri ozuzo na-ezo ugboro ugboro na nke ukwuu n'ugwu. [citation needed] A makwaara na oké ifufe na mberede na obi ọjọọ na-eme. Wadis na-agbanye maka awa ole na ole n'ime mmiri na-asọsi ike na-agbawa ihe niile dị n'ụzọ ha, a na-emekwa ka ụzọ ha dị mma [nkọwa dị mkpa]. Mmiri ozuzo na-eje ozi dị ka mmiri ọzọ maka anụ ụlọ na osisi n'akụkụ mmiri mmiri oge. Ugwu ndị ahụ nwere ihu igwe dị mma n'afọ niile. Ọnọdụ ihu igwe nke ọtụtụ mpaghara ala dị ala bụ ala kpọrọ nkụ na ala kpọrọ nká.

Ọnọdụ ihu igwe nke ime obodo na-egosi ọdịiche dị ịrịba ama site na ụsọ oké osimiri. Karịsịa n'ụtụtụ, okpomọkụ dị mma: ọ dị otú ahụ na Arta, Randa na Day (ebe edere okpomọkụ nke iri degrees Celsius).

### Chaatị ihu igwe nke ebe dị iche iche na Djibouti
Enwere ike igosi oge ndị a n'ụzọ a:

## Ebe ndị a họọrọ dị elu
thumb|250x250px|Ugwu Arrei dị ka a hụrụ site na Ali Sabieh.
thumb|250x250px|Akụkụ ndịda nke Ugwu Boura.

Ọdọ Mmiri Assal bụ ebe kachasị ala n'Afrika

## Ihe onwunwe na ojiji ala
áká_ịkẹngạ|thumb|250x250px|Kamel na-ata nri na mpaghara Ali Sabieh.
Ojiji ala: *ala a na-akọ ugbo*: 0.1% ahịhịa na-adịgide adịgide: 73.3% ọhịa: 0.2% *ndị ọzọ*: 26.4% (2011)

**Ala a na-agba mmiri**: km2 ir(3.86  mi) (2012)

### Mmiri na Djibouti
Mmiri na-aghọ ihe dị ụkọ na Djibouti n'ihi mgbanwe ihu igwe, nke na-eduga na usoro mmiri ozuzo dị iche iche yana usoro nkesa na-adịghị arụ ọrụ nke ọma n'ime mba ahụ. Ọtụtụ mmiri ozuzo nke Djibouti dị n'ime ọnwa anọ, mana n'ime afọ iri abụọ na ise gara aga, Ministri Na-ahụ Maka Gburugburu Ebe Obibi nke Djibuti na-eme atụmatụ na mmiri ozuzo belatara n'ozuzu n'etiti pasenti ise na iri abụọ. A na-ebu amụma na n'afọ ndị na-abịa n'ihu, a ga-enwe okpomọkụ dị elu, mmiri ozuzo dị ala, na oke ọkọchị dị ogologo, na-eduga na ọbụna obere mmiri. Ọzọkwa, intrusion mmiri oké osimiri ma ọ bụ mmetọ mmiri nnu nke obere mmiri dị n'okpuru ala n'ihi oke mmiri n'okpuru mmiri na-emetụta ndị bi nso n'ụsọ oké osimiri.

N'ime afọ ndị na-adịbeghị anya [mgbe?], mmụba nke ọnụ ọgụgụ mmadụ amụbaala ngwa ngwa na mgbakwunye nke ọtụtụ ndị gbara ọsọ ndụ.

### Ihe ndị sitere n'okike
N'adịghị ka ọtụtụ n'ime Horn nke Afrịka  na Etiti Ndịda  nke bara ọgaranya na mmanụ ala na-enye ego, Djibouti nwere obere ihe onwunwe okike. Ndị a gụnyere ike geothermal, ọlaedo, ụrọ, granite, limestone, marble, nnu, diatomite, gypsum, pumice, petroleum.

## Gburugburu ebe obibi
Ihe ize ndụ sitere n'okike gụnyere ala ọma jijiji, ụkọ mmiri ozuzo, na nsogbu cyclonic oge ụfọdụ site na Oké Osimiri India, nke na-eweta nnukwu mmiri ozuzo. Ihe ndị sitere n'okike gụnyere ike okpomọkụ. Enweghị mmiri ọṅụṅụ zuru oke, ala a na-akọ ugbo na ọzara bụ nsogbu ugbu a.

Djibouti bụ otu na nkwekọrịta mba ụwa gbasara ụdị dị iche iche, mgbanwe ihu igwe, ọzara, ụdị dị n'ihe ize ndụ, Iwu Oké Osimiri, nchedo ozone, mmetọ ụgbọ mmiri, na ala mmiri.

## Ụsọ oké osimiri
áká_ịkẹngạ|thumb|350x350px|Republic of Djibouti Maritime Borders.
Djibouti nwere ụsọ oké osimiri nke na-atụ ihe dị ka kilomita narị ato iri na anọ (195 mi). Ọtụtụ n'ime ụsọ oké osimiri dị mfe ma dịgasị iche na ọdịdị ala na ebe obibi.

### Mmiri na-abanye

* Ọwara Oké Osimiri Tadjoura
* Ghoubbet-el-Kharab

### Nkwupụta ụgbọ mmiri

* *Oké osimiri nke ókèala*: 12 nautical miles (22.2 km; 13.8 mi)
* *Mpaghara gbara ya gburugburu*: 24 nautical les (44.4 km; 27.6 mi)
* *Mpaghara akụ na ụba pụrụ iche*: 200 nautical les (370.4 km; 230.2 mi)

## HiỌdịdị ala mmadụ
áká_ịkẹngạ|thumb|Foto Satellite nke Djibouti n'abalị.
Ndị bi na Djibouti na 2015 bụ 846,000.

Maka ebumnuche ọnụ ọgụgụ, mba ahụ nwere mpaghara atọ; Djibouti City (ọnụ ọgụgụ mmadụ 529,000), Ali Sabieh (ọnụ ọgụgụ ndị mmadụ 55,000), na Dikhil (ọnụ ọgụgụ 54,000). Ndị bi na Djibouti dịgasị iche iche; 60% Somali, 35% Afar, na 3% Arab. N'ihe gbasara okpukpe, 94% Muslim, 6% Christian.

## Ihe ndị dị oke mkpa
Nke a bụ ndepụta nke ebe ndị dị oke mkpa nke Djibouti, ebe ndị dị n'ebe ugwu, ndịda, ọwụwa anyanwụ ma ọ bụ ọdịda anyanwụ karịa ebe ọ bụla ọzọ.

* Ebe kachasị n'ebe ugwu bụ Ras Doumera, Obodo Obock
* Ebe kachasị n'ebe ugwu bụ ebe ókèala ya na Eritrea na-abanye n'Oké Osimiri Uhie, Obok Region
* Ebe ọwụwa anyanwụ nke akụkụ a na-akpọghị aha nke ụsọ Oké Osimiri Uhie n'ebe ugwu Ras Bir, Ógbè Obock
* Ebe kachasị n'ebe ndịda bụ ebe a na-akpọghị aha n'ókè ya na Etiopia n'ebe ọdịda anyanwụ nke obodo As Ela, Dikhil Region
* Ebe kachasị n'ebe ọdịda anyanwụ bụ ebe a na-akpọghị aha n'ókè ya na Etiopia n'ebe ọwụwa anyanwụ nke obodo Afambo nke Etiopia, Dikhil Region

## Ndemsibia