Folk memory

Ebe nchekwa ndị mmadụ, nke a makwaara dị ka akụkọ ifo ma ọ bụ akụkọ ifo, na-ezo aka n'ihe omume ndị gara aga bụ ndị e ji ọnụ na-ebufe site n'ọgbọ ruo n'ọgbọ. Ihe omume ndị ahụ e chetara na-akọwa nwere ike malitela ọtụtụ narị puku afọ, puku kwuru puku, ma ọ bụ ọbụna ọtụtụ iri puku afọ ma na-enwekarị ihe ọ pụtara na mpaghara. Ha nwere ike ịkọwapụta njirimara anụ ahụ na gburugburu ebe obibi, nye ihe kpatara ọdịnala omenala ma ọ bụ nye nkọwa gbasara aha ebe mpaghara.

## Ihe ncheta ndị mmadụ

### Ihe omume

* Ịda na Cape York site na Willem Janszoon, onye Europe mbụ hụrụ ụsọ oké osimiri nke Australia, 1606.
* Akụkọ ifo sitere n'aka ndị American Indian na Mba ndị mbụ gbasara ala ọma jijiji nke Cascadia nke afọ 1700.
* Mmalite nke Ọkụ na akụkọ ihe mere eme nke mba Finland *Kalevala*, nke nwere ike isi na mmetụta meteorite nke mere ka Kaali crater dị na Estonia 4,000 - 7,600 afọ gara aga.
* Akụkọ ifo dị iche iche nke nnukwu idei mmiri, ikekwe na-egosipụta idei mmiri nke ọdọ mmiri Black Sea c. 5600 BCE 
* Akụkọ ifo Klamath Native American banyere mgbawa nke Ugwu Mazama c. 5700 BCE

áká_ịkẹngạ|thumb|Ihe nlereanya nke ugo nke Haast na-eji nnukwu mkpịsị ụkwụ ya wakpo moa. E kwenyere na ugo nke Haast bụ isiokwu nke ọtụtụ akụkọ ifo Maori

### Ụdị dị iche iche

* Akụkọ ọdịbendị Maori banyere nnụnụ na-eri mmadụ, nke a maara n'ụzọ dịgasị iche iche dị ka Pouākai, Hakawai_(mythology)" id="mwQg" rel="mw:WikiLink" title="Hakawai (mythology)">Hokioi, ma ọ bụ Hakawai ka a na-ekwere na ọ na-akọ ugo Haast, nnukwu nnụnụ anụ na-eri ibe ya nke lara n'iyi na moa naanị afọ 600 gara aga. E meela nkwupụta na-emegide na-ejikọta Hokioi na Hakawai na onye Coenocorypha a chụpụrụ.
* Akụkọ ọdịbendị nke Mapinguari banyere nnukwu ihe e kere eke dị ka onye umengwụ nke kwekọrọ na Megatherium, nke na-adịghịzi kemgbe afọ 10,000.
* Akụkọ ifo nke bunyip n'ime akụkọ ifo ndị Aborigine Australia ejikọtara ya na megafauna marsupial dị ka *Zygomaturus* ma ọ bụ *Palorchestes*. Mgbe egosiri ihe ndị fọdụrụnụ, ụfọdụ ndị Aborigine chọpụtara na ha bụ ndị nke bunyip.
* Nkọwa nke *mihirung paringmal* n'etiti ndị Aboriginal nke Western Victorian kwekọrọ na nnukwu nnụnụ ndị na-adịghịzi adị Dromornithidae.
* A kọwaala akụkọ Noongar Aboriginal si Perth, Western Australia, dị ka nke na-ezo aka na nnukwu monitor lizard Megalania.  
* Akụkọ mgbe ochie na Eurasia niile na-akọwa ihe ndị dị ka unicorn nwere ike ịdabere na Elasmotherium, anụ rhinoceros e kwenyere na ọ nwụọla ruo afọ 50,000.   &#x5B;**'&#x5D;</sup>
* Akụkọ ifo Ebu Gogo nke ndị Flores na-anọchite anya ''Homo floresiensis'', nke nwere ike ịpụ n'anya n'ihe dị ka 10,000 BCE (ọ bụ ezie na ndị Flores Islanders kwenyere na Ebu Gogo nọgidere na-adị ndụ afọ 400 gara aga). 
* A na-ejikọta Ihe oyiyi eriri Inuit nke na-anọchite anya nnukwu ihe e kere eke na mammoth na-adịghịzi adị   
* Akụkọ ifo sitere n'ọtụtụ agbụrụ ndị American Indian ka ụfọdụ kọwara dị ka ihe na-egosi Woolly Mammoth.     Otu ihe atụ sitere n'ebo Kaska sitere n'ebe ugwu British Columbia; na 1917 otu onye na-amụ banyere agbụrụ dere ọdịnala ha nke: "Ụdị anụmanụ buru ibu nke na-agagharị na mba ahụ ogologo oge gara aga. Ọ kwekọrọ n'ụzọ dịtụ na foto ndị ọcha nke enyí. Ọ buru ibu, n'ọdịdị dị ka enyí, nwere ezé, ma nwee ntutu. Anụmanụ ndị a abụghị ogologo oge gara n'oge gara aga, a na-ekwu, n'ozuzu ha, mana ọ dịghị onye a hụrụ ugbu a maka ọtụtụ ọgbọ ndị ọzọ, ndị na-akọ akụkọ ndị ọzọ, ka ha na-echebe ha na-eme ihe ọmụmaatụ ụfọdụ.

Ọbụna karịa ka ọ dị maka ọmụmụ [[Ákíkó mbu|akụkọ ihe mere eme]], njikọ akụkọ ihe mere mere eme ndị edepụtara n'elu nwere ike ịbụ ihe na-ezighị ezi n'ihi ihe isi ike nke ijikọta akụkụ nke ihe akaebe tupu akụkọ ihe mere eme nwee ma ọ bụ tupu e dee ya n'ime nghọta bara uru. Ha ga-adabere na ịkọ nkọ karịa iji mejupụta oghere ihe akaebe karịa ka ọ ga-anabata n'ọnọdụ ọzọ nke nyere nkwenye siri ike nke ndekọ ndị dịnụ.   <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;**'&#x5D;

## Hụkwa

* Ihe ncheta ọdịbendị
* Euhemerism
* Cryptozoology

## Edemsibia