Anụ na-arụ ọrụ

[thumb|Ìgwè ehi na-adọkpụ [ajị anụ na New South Wales]]
Anụ na-arụ ọrụ bụ anụmanụ, nke a na-akpakarị anụ ụlọ, bụ́ nke ụmụ mmadụ na-edobe ma zụọ ịrụ ọrụ kama a na-egbu ya iji weta ihe ọkụkụ. A na-eji ụfọdụ maka ike anụ ahụ ha (dịka ehi na ịnyịnya na-adọkpụ) ma ọ bụ maka njem (dịka ịnya ịnyịnya na kamel), ebe ndị ọzọ bụ anụmanụ na-eje ozi a zụrụ azụ ịrụ ụfọdụ ọrụ pụrụ iche (dịka nkịta ịchụ nta na nduzi, kpalakwukwu, na cormorant ịkụ azụ) . Enwere ike iji ha mee mmiri ara ehi ma ọ bụ ịzụ anụ. Ụfọdụ, na njedebe nke ndụ ọrụ ha, nwekwara ike iji anụ ma ọ bụ akpụkpọ anụ.

Akụkọ banyere anụmanụ na-arụ ọrụ nwere ike ịmalite ọrụ ugbo dịka ndị nna nna na-achụ nta na-eji nkịta eme ihe; gburugburu ụwa, ọtụtụ nde anụmanụ na-arụkọ ọrụ na ndị nwe ha. A na-azụkarị ụdị anụ ụlọ maka ojiji na ọnọdụ dị iche iche, ọkachasị ịnyịnya na nkịta na-arụ ọrụ. A na-azụkarị anụmanụ na-arụ ọrụ n'ugbo, ọ bụ ezie na a ka na-ejide ụfọdụ n'ime ọhịa, dị ka dolphin na ụfọdụ.
thumb|Ụzọ ọrụ ugbo ọdịnala na-eji ehi
Ndị mmadụ achọpụtala ihe eji arụ ọrụ dị iche iche na anụmanụ, na ọbụna obodo mepere emepe na-eji ọtụtụ anụmanụ arụ ọrụ. Ndị mmadụ na-eji ike nke ịnyịnya, enyí, na ehi na-adọkpụ ụgbọala na ibu ibu. Ndị uwe ojii na-eji nkịta achọta ihe ndị iwu na-akwadoghị na inye aka n'ịnwụde ndị a na-achọ, ndị ọzọ na-eji nkịta chọta egwuregwu ma ọ bụ chọọ ndị na-efu efu ma ọ bụ ndị tọrọ atọ. Ndị mmadụ na-eji anụmanụ dị iche iche—kamel, ịnyịnya ibu, ịnyịnya, nkịta na ihe ndị ọzọ—na-ebuga, ma ọ́ bụghị n’ịnyịnya ma ọ bụ dọkpụrụ ụgbọ ala na sled. Anụmanụ ndị ọzọ, gụnyere nkịta na enwe, na-enyere ndị nwere nkwarụ aka.

N'oge ndị a na-adịghị ahụkebe, ọ bụghị naanị na a na-azụ anụ ọhịa, kamakwa a na-enye ha zụrụ ịrụ ọrụ - ọ bụ ezie na ọ na-abụkarị maka ihe ọhụrụ ma ọ bụ ntụrụndụ, ebe ọ bụ na anụmanụ ndị dị otú ahụ anaghị enwe ntụkwasị obi na obi dị nro nke ezigbo anụ ụlọ na-arụ ọrụ. N'aka nke ọzọ, ọ bụghị anụ ụlọ niile bụ anụ na-arụ ọrụ. Dịka ọmụmaatụ, ọ bụ ezie na nwamba nwere ike ijide òké, ọ bụ omume ebumpụta ụwa, ọ bụghị nke mmadụ nwere ike ịzụ. Anụmanụ ndị ọzọ a na-azụ n'ụlọ, dị ka atụrụ ma ọ bụ ewi, nwere ike iji anụ, akpụkpọ ahụ na ajị anụ eme ihe n'ọrụ ugbo, mana ha adabaghị maka ọrụ. N'ikpeazụ, obere anụ ụlọ, dị ka ọtụtụ obere nnụnụ (ma e wezụga ụdị ụfọdụ nke nduru) enweghị ike ịrụ ọrụ ọzọ ma e wezụga inye mkpakọrịta.

## Ọrụ na nka

### Njem
thumb|Ihe na-adọkpụ ịnyịnya nke ebe a na-egwupụta nkume limestone (France)
A na-eji ụmụ anụmanụ ụfọdụ eme ihe n'ihi ike anụ ahụ dị ka ịkọ ugbo ma ọ bụ igbu osisi. A na-achịkọta anụmanụ ndị dị otú ahụ dị ka anụ na-adọkpụ ma ọ bụ na-adọta. Enwere ike iji ndị ọzọ mee ihe dị ka anụmanụ na-ebu ibu, maka njem anụmanụ, njem nke ndị mmadụ na ngwongwo. N'ozuzu, a na-akpọ ndị a mgbe ụfọdụ anụ ibu. Ụmụ anụmanụ ụfọdụ na-agba n'azụ ha ma bụrụ ndị a maara dị ka ndị na-agba ịnyịnya. N'aka nke ọzọ, enwere ike iji otu anụmanụ ma ọ bụ karịa na eriri na-adọta ụgbọala.

#### Ịnya ịnyịnya
Anụmanụ ndị na-agba ịnyịnya bụ anụmanụ ndị mmadụ na-eji dị ka mgbago iji rụọ ọrụ dị ka ịgafe ebe dị anya ma ọ bụ n'elu ala siri ike, ịchụ nta n'ịnyịnya ma ọ bụ anụ anụmanụ ndị ọzọ na-agba ịnyịnya, na-agagharị n'ime ime obodo na/ma ọ bụ ọzara, ịgbakọta na/ma ọ bụ ịzụ anụ. anụ ụlọ ma ọ bụ ọbụna maka ntụrụndụ. Ha na-agụnyekarị equines dị ka ịnyịnya, ịnyịnya ibu, na inyinya mule; anụ dị ka ehi, mmiri mmiri, na ụgbọ mmiri. N'ebe ụfọdụ, a na-ejikwa enyí, llama na kamel. Kamel dromedary nọ n'ebe kpọrọ nkụ nke Australia, North Africa na Middle East; Kamel Bactrian nke na-adịghị ahụkebe bi na etiti na East Asia; a na-eji ha abụọ eme anụ arụ ọrụ. Mgbe ụfọdụ, e nwere ike ịnya mgbada, n'agbanyeghị na a na-anyakarị ya.

A zụrụ ụfọdụ anụ ọhịa ma jiri ya mee ihe maka ịgba ịnyịnya, na-abụkarị maka ebumnuche ọhụrụ, gụnyere zebra na ostrich. E kwenyere na ụfọdụ ihe e kere eke na-arụ ọrụ dị ka ndị dị nsọ, dị ka garuda na Hinduism (Lee Vahana maka ndị dị nsọ na Hinduism) na ịnyịnya nwere nku Pegasus na Akụkọ ifo ndị Gris.

#### Ụmụ anụmanụ
áká_ịkẹngạ|thumb|Akara ọkụỌkụ ọkụ
Ụmụ anụmanụ na-ekpokọta nwere ike ịbụ otu ụdị dị ka ụmụ anụmanụ na ndị na-ekpuchi, ọ bụ ezie na ụmụ anụmanụ dị ka ịnyịnya, Ịnyịnya ibu, reindeer na ụdị kamel abụọ ahụ nwere ike ịnwe usoro ọbara ma ọ bụ ụdị ndị a họọrọ maka nkwakọba. A na-eji ụdị ndị ọzọ ebu ibu, gụnyere llama na Andes.

A na-ejikwa ehi na yaks eme ihe dị ka anụ na-ebu ibu. Ụdị ndị ọzọ a na-ebu ibu gụnyere nkịta na ewu.
thumb|Ịnyịnya ibu a na-eji adọkpụ ụgbọala nwere ụkwụ na Morocco
thumb|Kamel na-adọkpụ ụgbọ ala na Rajasthan
ejiji dị n'etiti bụ dị ka anụmanụ na-adọkpụ, na-ejikọta n'otu n'otu ma ọ bụ n'ìgwè, iji dọrọ sleds, ụgbọala nwere ụkwụ ma ọ bụ ploughs. 

* Ehi na-eji nwayọ ma sie ike, a na-ejikwa ya na yoke kemgbe oge ochie: ụgbọ ala mbụ dị ndụ, Puabi's Sumerian sledge, bụ nke ehi na-adọta; a na-akọwa otu acre na mbụ dị ka ebe ehi nwere ike ịkọ n'otu ụbọchị. Anụ ọhịa buffalo na Carabao, na-adọkpụ ụgbọ ala na ala na Ndịda Ọwụwa Anyanwụ Eshia na Philippines.
* A na-ejikarị ịnyịnya na-adọkpụ ma ọ bụ na-adọta na eriri maka ọrụ siri ike. A na-eji ọtụtụ ụdị ịnyịnya ndị dị n'etiti adọta ụgbọ ịnyịnya, ụgbọ ịnyịnya na ụgbọ ịnyịnya ndị na-agba ọsọ mgbe ụfọdụ ọsọ ma ọ bụ ụdị dị mma.
* A na-ewere ịnyịnya ibu dị ka ihe mmiri ike ma sie ike, na ikike nkedo dabere na ụdị ịnyịnya ibu eji emepụta nwa ịnyịnya ibu. N'ihi na ha bụ anụmanụ ngwakọta ma na-abụkarị ndị na-enweghị ike ịmụ nwa, a ghaghịkwa idebe mmemme ọmụmụ dị iche iche.
* A na-ejikarị Ịnyịnya ibu na ịnyịnya ibu adọta ụgbọ ala na obere ụgbọ ala. N'akụkọ ihe mere eme, a na-ejikarị ịnyịnya ibu eme ihe n'igwupụta ihe iji dọrọ ụgbọ ala ore.
* A na-eji Nkịta adọta obere ụgbọ ala ma ọ bụ, ọkachasị, sleds (dịka nkịta sled dị ka huskies) maka ntụrụndụ na ebumnuche ọrụ.
* Ịnyịnya nwekwara ike ịrụ ọrụ na-arụ ọrụ n'ihu ụgbọ ala.
* A na-eji reindeer eme ihe na mba Arctic na sub-Arctic Nordic na Siberia. N'oge Agha Ụwa nke Abụọ, ndị Red Army zigara ndị agha ụgbọ njem mgbada na Eastern Front. Na narị afọ nke iri abụọ na otu, ndị agha Russia na-aga n'ihu na-azụ ndị na-agba ịnyịnya reindeer n'oge oyi. N'akụkọ ọdịnala, reindeer Santa Claus na-adọkpụ ụgbọ mmiri n'eluigwe abalị iji nyere Santa Claus aka inye ụmụaka onyinye na Christmas Eve.
* A na-eji Enyí eme ihe maka igbu osisi na Ndịda Ọwụwa Anyanwụ Eshia.
* Ọtụtụ mgbe, a zụrụ kamel na llama ka ha na-ejikọta ya. Dị ka Juan Ignacio Molina si kwuo, onye isi ụgbọ mmiri Dutch bụ Joris van Spilbergen hụrụ ojiji nke chiliquenes (ụdị llama) site n'aka Ndị Mapuche nke Mocha Island dị ka anụ ala na 1614. 

### Anụmanụ ndị nche
Dị ka ụfọdụ anụmanụ a na-azụ n'ụlọ na-egosipụta àgwà nchebe ma ọ bụ nke ala, a na-eji ụdị na ụdị ụfọdụ echebe ndị mmadụ na / ma ọ bụ ihe onwunwe dịka ụlọ, ụlọ ọha, azụmaahịa, ihe ọkụkụ, anụ ụlọ na ọbụna ebe mpụ. Anụmanụ ndị nche nwere ike ịrụ ọrụ dị ka ihe na-eme ka ndị nwe ha mara ihe ize ndụ ma ọ bụ enwere ike iji ha mee ka egwu na / ma ọ bụ ọbụna wakpo ndị na-abanye ma ọ bụ anụmanụ dị ize ndụ. Ihe atụ ndị a ma ama nke anụmanụ ndị nche gụnyere nkịta, geese na llama.   &#x5B;**&#x5D;

### Igwe kwụ ọtọ na-enye ike
thumb|Igwe na-agbanye Copra
Ụmụ anụmanụ na-arụ ọrụ nwere ike iji ígwè ọrụ na-arụsi ọrụ ike site na iji ihe na-agba ọsọ ma jiri ya mee ihe n'akụkọ ihe mere eme niile iji mee ka igwe na-arụ ihe iji bulie mmiri site na olulu mmiri. A na-eji Nkịta Turnspit eme ihe n'oge gara aga iji mee ka jack ndị a na-esi esi maka ịta anụ.

### Ọgwụgwọ anụmanụ
Na-arụ ọrụ dị ka ụdị ọgwụgwọ maka gburugburu ebe obibi. A na-ebubata anụmanụ ndị dị ka carps nke Eshia na US n'afọ ndị 1970 iji chịkwaa algae, ahịhịa, na uto parasite na ugbo mmiri, ahịhi na usoro ọwa mmiri, yana dịka otu ụdị ọgwụgwọ nsị.

### Pathogens na ọrịa
Enwere ike iji ụmụ anụmanụ chọpụta ọnụnọ nke pathogens na ndị ọrịa na-ebu ọrịa na-efe efe.

* A zụrụ nkịta (gụnyere Nkịta na-esi ísì ụtọ) na aṅụ iji chọpụta ọrịa COVID-19.
* A zụrụ nkịta ịchọpụta ọrịa kansa.  Otu nnyocha kọrọ na enwere ike iji ndanda chọpụta ọrịa kansa site na mamịrị.
* A pụkwara ịkụziri òké nchọpụta dịka ndị APOPO zụrụ iji mata ọrịa, ọkachasị ụkwara nta akpa ume. 

### Ịchọta na ịchọta
Nkịta na ezì, ndị nwere mmetụta ísì ka mma karịa ụmụ mmadụ, nwere ike inye aka na nchịkọta site na ịchọta ngwaahịa bara uru, dị ka truffles (a very expensive underground fungus). Ndị France na-ejikarị Ezì truffle, ebe ndị Ịtali na-ejikwa nkịta.   A na-azụ ụmụ enwe ka ha na-ewe akị bekee site na nkwụ, ọrụ ọtụtụ ndị ọrụ mmadụ na-ewere dị ka ihe dị oke egwu.

#### Ịchọpụta ihe iwu na-akwadoghị
A na-azụ Nkịta nchọpụta, nke ndị ọrụ mmanye iwu na-ejikarị, iji ikike ha chọpụta Ọgwụ ọjọọ, ihe na-agbawa agbawa, ego, na ngwá electronic iwu na-akwadoghị dịka ekwentị mkpanaaka iwu na-ekwadoghị, n'etiti ihe ndị ọzọ. Mmetụta nkịta nchọpụta na-ejikarị eme ihe bụ ísì, ya mere a makwaara nkịta ndị dị otú ahụ dị ka 'nkịta na-adịghị mma'. Maka ọrụ a, enwere ike iji nkịta mee ihe mgbe ụfọdụ site na ihe a na-enyo enyo, dịka ọmụmaatụ site na Remote Air Sampling for Canine Olfaction (RASCO). 

### Njikọ na nhazi

#### Anụmanụ enyemaka
 

* Ihe atụ a ma ama bụ nkịta nduzi ma ọ bụ nkịta anya maka ndị kpuru ìsì. Hụkwa nkịta ọrụ. A na-ejikwa obere ịnyịnya mee ihe mgbe ụfọdụ maka nzube a.
* A kụziiri nkịta a zụrụ azụ na enwe ndị Afrịka, Eshia, na America, dị ka enwe capuchin inye ọrụ ndị ọzọ maka ndị nwere nkwarụ, dị ka imeghe akwụkwọ ozi na obere ọrụ ụlọ dị ka ya.

#### Ìgwè atụrụ
thumb|Nkịta Koolie na-arụ ọrụ na atụrụ

* Mmekọrịta ọrụ chiri anya dị n'etiti onye na-azụ anụ ma ọ bụ onye ọzụzụ atụrụ, nkịta na-azụ atụrụ, na ìgwè atụrụ ma ọ bụ ehi. Ndị na-azụ ehi na atụrụ n'akụkụ ndị ọzọ nke ụwa na-ejikwa ụdị nkịta dị iche iche.
* Ụdị ịnyịnya ụfọdụ nwekwara "mmetụta ehi" nke na-enye ha ohere iburu onye na-agba ịnyịnya gaa n'ebe kwesịrị ekwesị n'oge kwesịrị ekwesị iji chịkọta (nchịkọta ma ọ bụ chịkọta) anụ ụlọ. Lee ịnyịnya ibu; ịnyịnya na-egbu egbu

### Ndị uwe ojii na ndị agha
Enwere ike iji ikike nchebe na mmegide nke ụmụ anụmanụ (dị ka ezé na mbọ) chebe ma ọ bụ wakpo ụmụ mmadụ.

* A na-eji nkịta ndị nche na-eti mkpu ma ọ bụ na-awakpo, iji dọọ onye na-abanye n'ime ụlọ aka ná ntị, a na-eji Nkịta ndị na-esi ísì ụtọ achọpụta ihe na-agbawa agbawa ma na-azụ nkịta ịwakpo iwu.
* A zụrụ Enyí agha maka agha n'oge ochie ma ka na-eji ha eme njem agha taa.
* Ojiji ndị agha na-eji ịnyịnya eme ihe agbanweela kemgbe ọtụtụ puku afọ mana ọ ka na-aga n'ihu, gụnyere maka ọrụ ndị uwe ojii.
* A na-eji Ndị agha kamel eme ihe n'ọzara ebe ọ bụ na ha nwere arụmọrụ ka mma na ịdị ndụ n'ọhịa siri ike karịa ịnyịnya. Ndị agha nchekwa ókèala India na ụfọdụ mba ndị ọzọ ka na-eji ndị agha ịnyịnya kamel eme njem nlegharị anya n'Ọzara Thar.
* Dolphins na ọdụm mmiri na-ebu akara iji jikọta ya na ogbunigwe ụgbọ mmiri yana ịgagharị n'ọdụ ụgbọ mmiri.
* Enwere ike ịzụ nkịta ịchọta ogbunigwe.
* N'oge na-adịbeghị anya, a na-ejikarị òké, nke dị mfe karị ma ghara ịdị ize ndụ iji gbanyụọ ogbunigwe.
* Ụmụ kpalakwukwu na-ebugharị ihe, na-abụkarị ozi na obere akwụkwọ, site na ikuku.

## Ọnọdụ iwu
N'ụfọdụ ikike, a na-enye ụfọdụ anụmanụ na-arụ ọrụ ikike karịa anụmanụ ndị ọzọ. Otu ihe atụ a na-ahụkarị bụ nkịta ndị uwe ojii na nkịta ndị agha, bụ ndị a na-enyekarị nchebe ọzọ na otu ọrụ ncheta dị ka ndị ọrụ mmadụ na ndị agha..

Iwu India nwere ndokwa maka nne na nna loco maka imejuputa iwu ọdịmma anụmanụ. N'okpuru iwu India ndị na-abụghị mmadụ dị ka anụmanụ, chi, ntụkwasị obi, ọrụ ebere, ụlọ ọrụ, òtù na-ahụ maka njikwa, wdg na ọtụtụ ndị ọzọ na-abụghị mmadụ ikike e nyere ọkwa nke "onye iwu" nwere ikike na ọrụ iwu kwadoro. , dị ka ịgba akwụkwọ na ịgba akwụkwọ, inwe na ịnyefe ihe onwunwe, ịkwụ ụtụ isi, wdg N'okwu ikpe gbasara anụmanụ, anụmanụ nwere ọnọdụ nke "onye iwu" na ụmụ mmadụ nwere ọrụ iwu na-arụ ọrụ dị ka "loco parentis. " n'ebe ọdịmma anụmanụ dị ka nne na nna na-eme n'ebe ụmụaka nọ. N'okwu gbasara ịzụ ahịa ehi, ụlọ ikpe dị elu nke Punjab na Haryana nyere iwu na "alaeze anụmanụ niile gụnyere ụdị anụ ọhịa na mmiri" nwere "onye iwu pụrụ iche nwere ikike, ọrụ, na ụgwọ nke onye dị ndụ" na ụmụ mmadụ bụ "loco". parentis" ka ọ na-ewepụta ụkpụrụ maka ọdịmma anụmanụ, ọgwụgwọ anụmanụ, nri nri na ebe obibi, dịka ọmụmaatụ. Ụgbọala anụmanụ ndị a dọkpụrụ agaghị enwe ihe karịrị mmadụ anọ, na a gaghị ebu ibu na-ebu anụmanụ karịa oke a kapịrị ọnụ, a ga-ebelatakwa oke ndị ahụ ọkara mgbe anụmanụ ga-ebu ibu ahụ n'ebe mkpọda. Otu ụlọ ikpe mgbe ọ na-ekpebi Kọmitii Welfare Board nke India vs Nagaraja na 2014 nyere iwu ka ụmụ anụmanụ nwee ikike ikike nnwere onwe[1] nke e debere na Nkeji edemede 21 nke Iwu India ya bụ ikike ibi ndụ, nnwere onwe onwe onye na ikike inwe. anwụ na ugwu (passive euthanasia). N'okwu ọzọ, ụlọikpe dị na steeti Uttarakhand nyere iwu ka ụmụ anụmanụ nwee otu ikike ha nwere..

## Hụkwa
 
* Ikike ụmụ anụmanụ - Ikike ụmụ ụmụ anụmanụ&nbsp;
* Animal sentinel - Ihe ndị a na-eji achọpụta ihe ize ndụ nye ụmụ mmadụ&nbsp;
* Anụmanụ na ihe nkiri na telivishọn
* Anụmanụ na egwuregwu - Egwuregwu ndị metụtara iji ụmụ anụmanụ&nbsp;
* Nchịkwa nje - Ịchịkwa nje site na iji ihe ndị ọzọ&nbsp;
* Ịnyịnya na-adọkpụ - Nnukwu ịnyịnya a zụlitere maka ọrụ siri ike&nbsp;
* Ịkọ nkịta - Nkịta a zụlitere maka otu ụdị ọrụ&nbsp;
* Obi ọjọọ e mesoro ụmụ anụmanụ - Omume ọjọọ ma ọ bụ mmegbu ụmụ anụmanụ&nbsp;
* Nchịkọta anụmanụ azụmahịa - Nchịkọta ụmụ anụmanụ azụmahịa&nbsp;
* Ịnyịnya ibu
* Nnyocha (ụgbọ mmiri na-agba ịnyịnya) - Ụgbọ mmiri na na-agba ọsọ&nbsp;
* Nkịta nche - Nkịta na-arụ ọrụ&nbsp;
* Ụgbọ mmiri a na-adọkpụ ịnyịnya - Ụgbọ mmiri nke ịnyịnya na-adọta n'okporo ụzọ&nbsp;
* Ụgbọala na-adọkpụ ịnyịnya - Ụgbọala a na-adọta otu ịnyịnya ma ọ bụ karịa&nbsp;
* Horseboating Society - Society na-akwalite ụgbọ mmiri ịnyịnya na-adọkpụ.&nbsp;
* Ọzụzụ Hymenoptera - Aṅụ ma ọ bụ wasps a zụrụ ịchọpụta ihe ndị dị ize ndụ&nbsp;
* Ndepụta nke anụ ụlọ
* Ọrụ ugbo ngwakọta - Ọrụ akụ na ụba&nbsp;
* Ịzụ anụ ụlọ
* Nkịta na-emeghachi omume na nkụchi - Na-enyere mmadụ aka n'oge ma ọ bụ ozugbo tupu ma ọ bụ mgbe nkụchi gasịrị&nbsp;
* Nkịta na-arụ ọrụ - Nkịta a na-edebe n'ụlọ maka ịchịkwa ahụhụ karịa mkpakọrịta&nbsp;
* Nkịta na-arụ ọrụ - Nkịta a zụrụ ịrụ ọrụ ndị bara uru&nbsp;
* Anụ òké na-arụ ọrụ


## Ebem si dee

Òtù:Pages with unreviewed translations