Asụsụ Cia-Cia

thumb|Ihe atụ nke Cia-Cia a na-ekwu, nke edere maka Wikitongues
Cia-Cia, nke a dị mma ka (South) Buton ma ọ bụ Buton, bụ Asụsụ Austronesian a na-asụ asụsụ gburugburu obodo Baubau na nsõtụ nke mmalite Buton, n'oké osimiri ndị mere ọmụmụ nke Sulawesi, na Indonesia.[1]  A na-ede ya site na iji ike Latĩn na Hangul.

## Ọnụ ọgụgụ mmadụ
Ka ọ na-erule afọ 2005, e nwere ndị na-asụ na-asụ Cia-Cia 80,000, ọtụtụ n'ime ha na-ekiri Wolio, nke nwere njikọ chiri anya na Cia-Cía, yana Indonesian.  Wolio na-adaba n'ahụ dị ka edere ede n'etiti Cia-Cia, ebe a na-ede ya site na iji edemede Arabic, a na-azụkwara Indonesian ugbu a n'akwụkwọ site na iji ederede Latin..  
 &#x5B;**'&#x5D;</sup>
A na-akụziri ụmụ akwụkwọ Cia-Cia na nzuzo na edemede Hangul kemgbe afọ 2008. A na-akụzikwara ụmụ akwụkwọ ụfọdụ isi Korean. Ihe omume ahụ nọgidere na-arụ ọrụ ka ọ na-erule afọ 2024. 

== Ebe a na-ekesa ya ==
A na-asụrụ Cia-Cia na Ndịda Ọwụwa guzo Sulawesi, Ndịda Buton Island, Binongko Island, na Batu Atas Island.

Dị ka akụkọ ifo si kwuo, ndị na-ekwu okwu Cia-Cia na Binongko sitere na ndị agha Butonese nke onye sultan Butonese zitere.

== Aha ya ==
Aha aha ahụ sitere na negator cia, "Mba".  A mmasị ya dị ka Buton, Butonese, Butung, na Dutch Boetonees, aha ya na Wolio, na South (ern) Buton ma ọ bụ Butung.  [1] A na-ekwu na aha a na-egwu ama bụ "Buton", nke na-ezo aka n'ozuzu ya na ụdị na dị iche iche nke mpaghara Buton, sitere na Ternatese (Butu - "ahịa", "ọma akara").  [2]][3] [4] A on iji aha ndị dị ka "South Buton" mee ihe iji ihe nkiri anya site na Wolio, àmà n'ihi ihe mere eme nke ahụ. 

== Asụsụ ==
Ọnọdụ asụsụ dị n'àgwàetiti Buton dị mgbagwoju anya ma a maghị ya nke ọma.

Asụsụ ndị eze Kaesabu, Sampolawa (Mambulu-Laporo), Wabula (ya na ụdị ya), na Masiri.[1]  Asụsụ Masiri na-egosi ọnụ ọgụgụ ukwuu nke okwu na akara ọkọlọtọ.  Asụsụ Pedalaman na-eji gh - nke ya na r n'asụsụ ndị ọzọ - n'okwu ala, na r n"okwu ndị ọzọ.   <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''nbsp;needed''&#x5D;</sup>

== Ọmụmụ ụdaolu ==
Phonology dị ka Rene van den Berg si kwuo (1991).

=== Mkpụrụ okwu ===

Ihe odide:

* /k/ na-aghọta dị ka affricate palatal [t͡ʃ] n'ihu ụdaume dị elu /i/ na /u/
* /r/ bụ ma ọ bụ alveolar trill [r], ma ọ bụ ụda olu [ɣ] ma ọ bụ uvular trill /ʀ/, dabere na olumba

=== Mkpụrụedemede ===
Cia-cia nwere usoro ụdaume ise a na-ahụkarị.

/o="#mwt154" class="IPA" data-mw='{"parts":[{"template":{"target":{"wt":"IPA link","href":"":"  data-ve-no-generated-contents="true" id="mwAVc" lang="und-Latn-fonipa" typeof="mw:Transclusion">e, o/ka ike ngwaọrụ dị ka oghere-etiti [ɛ, ɔ].

== Orthography ==
Edere Cia-Cia n'otu oge n'asụsụ Jawi dị ka Gundhul, dabere na Arabic, yana mkpụrụedemede consonant ise ọzọ mana enweghị akara maka ụdaume.<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;**'&#x5D;

### Hangul
N'afọ 2009, ndị na-ebi n'obodo Baubau ịrịba ahụmahụ Hangul, edemede maka Asụsụ Korean, iji dee Cia-Cia. 

Onye isi ahụ gakwuuru ụdị Indonesia obodo maka nhọrọ nke ime ka usoro ifụ nke egwu.[1]  Otú ọ dị, ọrụ ahụ zutere ihe isi ike n'etiti obodo Baubau, Hunminjeongeum Society, na tụrụ Metropolitan nke Seoul na 2011. [2] King Sejong Institute, nke e mere na Baubau na 2011 iji ማንኛውምere ndị obodo Hangul, ihe oyiyi ya mgbe otu awụ nke ike ọrụ, na 2012;  ọ meghere ha ọzọ na 2022.[3][4]  Na Debe 2023, Agence France-Presse kaadị ụfọdụ otu isiokwu nwere njirimara ọnụ na-egosi akara Hangul. 

Na January 2020, a mara ọkwa akwụkwọ nke akwụkwọ ọkọwa okwu Cia-Cia mbụ na Hangul.  [1] [2] [3] Encin ya na Disemba 2021.

Ka ọ na-erule 2024, a ka na-eji Hangul eme ihe n'ụlọ akwụkwọ na n'ihe ịrịba ama obodo.
 

## Ihe Nlereanya

### Okwu
Cia-Cia, dị ka Muna, nwere usoro ọnụọgụ atọ: ụdị efu, ụdị prefixed, na ụdị reduplicated.[1]  A na-eji ụdị prefixed mee ihe n'ihu nsogbu nke 10 (pulu), 100 (hacu), na 1,000 (riwu), na n'ihu ndị na-ekewa ma na- ndị aha.  A na-eji ụdị reduplicated eme ihe mgbu iri gachara mgbe a na-agụ.  ompulu bụ ihe iche.

Ihe atụ nke edemede Hangul, nke ajụjụ akwụkwọ Latin na IPA sochiri: 
3R:onye nke atọ na-emezu 3IR:onye nke tatu na-emefu 3DO:onye nke Atọ na-eme ihe 3POS:onye nke misato na-eme ka o doo anya
VM: akara okwu
N'ihi ya, ọ bụ n'oge a ka a na-akpọ

Adi

aɗi

Adi.Aha

Ịnọ n'ụzọ dị otú a

agịga

seriŋ

ọtụtụ mgbe

Ugboro abụọ

Pali

Pali

n'ezie

N'ime ya

nononto

nononto

3R-watch

Akụkọ a na-akpọ "Chineke".

telivishọn.

teleβisi

telivishọn.

N'ihi na ọ bụ n'ihi

Amano

isi awọ

Nna-3POS

N'ihi ya, ọ ga-abụrịrị na ọ ga-adị n'anya

nopo'ombae

nopoʔomɓa.e

3R-gụọ-3DO

Mgbasawanye

Ya

ya bụ

ya

O nwere ike ịbụ na ọ bụ n'oge ọzọ

nanumonto

nanumonto

3IR-nchọpụta

Akụkọ a na-akpọ "The United States"

Telivishọn

teleβisi

telivishọn

. . .

kolie

Koli.e

Enweghị

N'ihi ya, ọ bụ otú ahụ ka a na-eme.

aha nna.

N'oge a na-adịghị anya

3R-VM ogologo
N'ihi ya, ọ bụ n'oge a ka a na-ekwu okwu ya. N'ihi ya, ọ bụ n'oge ọzọ ka a na-eme ihe nkiri n'oge a na-adịghị anya.

Adi sering pali nononto televisivo. Amano nopo'ombae ia nanumonto televisi kolie nomolengo.

aɗi seriŋ pali nononto teleβisi amano nopoʔomɓa.e i.a nanumonto teleβsi koli.e nomoleŋ.

Adi.NOM na-ahụkarị telivishọn 3R. Nna-3POS 3R-tell-3DO ọ 3IR-watch telivishọn anaghị 3R-VM-long

Adi na-elekarị telivishọn. Nna ya dụrụ ya ọdụ ka ọ ghara ile TV anya nke ukwuu.Rene van den Berg (1991) nyere ihe atụ ole na ole ọzọ.

## Ihe odide

### Ihe ndị e dere n'akwụkwọ

Otú:All articles with unsourced statements
Otú:Pages with unreviewed translations