Abdullahi Umar Ganduje

**Abdullahi Umar Ganduje** OFR (amụrụ na 25 n’afọ Disemba 1949) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Naịjirịa nke na-eje ozi ugbu a dị ka Gọvanọ nke Kano Steeti . Ọ malitere ọrụ n'afọ 2015. Ọ rụrụ ọrụ dị ka osote gọvanọ Rabiu Kwankwaso ugboro abụọ, n'etiti 1999 ruo 2003 na 2011 ruo 2015.

## Ndabere
A mụrụ Ganduje n'afọ 1949 n'ezinụlọ ndị Fulani n'obodo Ganduje, Dawakin Tofa Local Government Area nke Kano State . Ọ malitere agụmakwụkwọ mbụ ya na ụlọ akwụkwọ Qur'an na Islamiyya n'obodo ya, ebe a zụrụ ya na ihe mmụta Alakụba. Mgbe e mesịrị, ọ kwagara n'isi ụlọ ọrụ gọọmentị obodo ya ebe ọ gara ụlọ akwụkwọ praịmarị Dawakin Tofa site na 1956 ruo 1963. Ganduje gara ụlọ akwụkwọ gọọmentị a ma ama, Birnin Kudu site na 1964 ruo 1968.

Ganduje gara Advanced Teachers' College, Kano n'etiti 1969 na 1972. Ọ gara Mahadum Ahmadu Bello, nke dị na Zaria, Kaduna Steeti, ebe ọ gụsịrị akwụkwọ na Bachelor na Science Education na 1975. N'afọ 1979, ọ nwetara nzere masta na akparamàgwà mmadụ na Mahadum Bayero Kano . Mgbe e mesịrị, Ganduje laghachiri n'ụlọakwụkwọ Mahadum Ahmadu Bello site n'afọ 1984 ruo afọ 1985 maka nzere Master of Public Administration. O nwetara nzere doctorate ya na Public Administration na Mahadum nke Ibadan n'afọ 1993.

Ọ lụrụ onye mmụta Hafsat Ganduje.

## Mmalite ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị
Ganduje sonyeere National Party of Nigeria (NPN) n'oge Second Nigerian Republic wee jee ozi dị ka Kano State Assistant Secretary site na 1979 ruo 1980. Ọ zọrọ ntuli akaelu nke ndị nnọchi anya na 1979 n'okpuru NPN mana o meriri na ntuli akaelu ahụ. N'agbata afọ 1984 na afọ 1994, o nwere ọkwa gọọmentị dị iche iche na Federal Capital Development Authority, na 1994 ọ ghọrọ Kọmishọna Kano Steeti nke Mịnịstrị nke Ọrụ, Ụlọ, na Ụgbọ njem.

N'afọ 1998, o sonyeere People's Democratic Party (PDP) ma chọọ ịbụ onye na-azọ ọkwa gọvanọ nke otu ahụ, na ntuli aka nke Tony Momoh, Abdullahi Aliyu Sumaila na Senator Bala Tafidan Yauri tinyere ndị ọzọ na-elekọta; Rabiu Musa Kwankwaso meriri ya.

E mechara họpụta Ganduje dịkaosote Gọvanọ Rabiu Kwankwaso n'agbata afọ 1999 na 2003. Na mgbakwunye na osote gọvanọ, a họpụtakwara ya dịka Kọmishọna na-ahụ maka ọchịchị ime obodo. Site n'afọ 2003 ruo afọ 2007, ọ rụrụ ọrụ dịka onye ndụmọdụ pụrụ iche (ndọrọ ndọrọ ọchịchị) nke Mịnịsta na-ahụ maka nchekwa. Ganduje rụkwara ọrụ dịka onye isi odeakwụkwọ nke Lake Chad Basin Commission na Ndjamena.

## Gọvanọ nke Kano Steeti
N'afọ 2014, a họpụtara ya dị ka onye na-azọ ọkwa Gọvanọ nke Kano Steeti na All Progressives Congress (APC). Ọ gara n'ihu merie onye ndọrọndọrọ ọchịchị Peoples Democratic Party (PDP), Malam Salihu Takai, na votu 1,546,434 megide votu 509,726 nke Takai na ntuli akaelu gọvanọ nke afọ 2015. Na 29 Mee 2015, e guzobere ya dịka Gọvanọ nke Kano Steeti, na-anọchi onye ndụmọdụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị ya bụ Rabiu Kwankwaso . N'oge mbụ ya, Ganduje na Kwankwaso, onye o boro ebubo na ọ bụ chi nna. E gosikwara ọtụtụ esemokwu ya na Emir Muhammadu Sanusi II, onye ọ nyochara maka enweghị ego. N'afọ 2019, o meriri na ntuli aka ọzọ maka oge nke abụọ, merie ọgọ Kwankwaso bụ Abba Kabir Yusuf, na ntuli aka na-ese okwu nke mebiri na ntuli aka.

N'afọ 2019, Gọvanọ Abdullahi Umar Ganduje bịanyere aka n'iwu maka ịmepụta emirates ọhụrụ anọ. Mmegharị a na-enwetụbeghị ụdị ya hụrụ mbelata nke mpaghara ọdịnala nke Emir Muhammadu Sanusi II dị ka emir. Dịka iwu si dị, emir Kano ga-elekọta naanị mpaghara ọchịchị ime obodo iri n'ime iri anọ na anọ na steeti ahụ, mgbe ọ bụbu ngalaba emirate ahụ bụ LGAs 44 Kano Steeti. Na Machị 2020, ndị omebe iwu steeti malitere nyocha ọhụrụ na Sanusi maka imebi omenala ọdịnala, nke a na-abịa mgbe ikpe ụlọ ikpe dị elu gbochiri nyocha nrụrụ aka megide Sanusi. Na Machị 9, afọ 2020, Ganduje chụpụrụ Emir Sanusi ma chụga ya, n'ihi ebubo "njehie isi na enweghị nkwanye ùgwù nye ntụziaka iwu kwadoro site n'ọfịs Gọvanọ".

## Nrụrụ aka

### Vidio iri Ngarị́
N'ọnwa Ọktọba afọ 2018, otu ụlọ ọrụ ntanetị *[[Daily Nigerian]]* bipụtara ihe nkiri vidio ndị a kọrọ na igwe foto nledo dekọrọ na-egosi gọvanọ na-anata ọtụtụ akwụkwọ ego dollar na ihe yiri ka ọ bụ ikwụ ụgwọ iri ngarị site n'aka ndị ọrụ nkwekọrịta. Gọvanọ ahụ, site n'aka kọmishọna ya na-ahụ maka ozi, Otú ọ dị, gọnahụrụ ebubo ahụ ma kwuo na e megharịrị ihe nkiri vidio ahụ iji mee ka ọ bụrụ onye na-eyi egwu ikpe ikpe nye onye na-ebipụta *Daily Nigerian*, onye nta akụkọ wepụtara ihe nkiri vidio ahụ.

N'ọnwa Nọvemba afọ 2018, Ganduje gbara onye na-ebipụta akwụkwọ na *[[Daily Nigerian]]* Jaafar Jaafar akwụkwọ maka ebubo nkwutọ maka mbipụta nke vidiyo iri ngo. Na June 30, 2021, Ganduje nwara iwepụ ikpe ahụ na isi mmalite na-ekwu na ọ na-ezube ịmegharị ya na ụbọchị ọzọ. Otú ọ dị, na Julaị 6, onye ndụmọdụ nke *[[Daily Nigerian]]* Muhammad Dan’Azumi, gbara akwụkwọ na-ekwu na ikpe Ganduje enweghị isi na oge ụlọ ikpe ahụ n'iyi. N'echi ya, Ọkaikpe S. B. Namalam nyere Ganduje ikike ịpụ mana o nyere ya iwu ka ọ kwụọ Jaafar na *[[Daily Nigerian]]*           ~ 400,000. N'ọnwa Ọgọstụ afọ 2021, Jaafar kwuru na Ganduje akwụghị  ~ 800,000 ma ọ bụ kpọtụrụ ndị ọka iwu ya iji hazie ịkwụ ụgwọ ahụ.

Na Julaị 15, afọ 2021, Ganduje gbara akwụkwọ ọzọ megide Jaafar na Daily Nigerian. N'oge gara aga, Jaafar gbara akwụkwọ maka  ~ 300,000.

#### Egwu megide onye nkwusa
Na Machị 19, 2021, Ganduje kwughachiri nkwupụta ya na e megharịrị vidiyo ndị ahụ na BBC Hausa ma kwuo na ya nwere atụmatụ 'ime ihe' ndị nta akụkọ bipụtara vidiyo ndị ahụ. Na Machị 22, 2021, Jaafar Jaafar zigara Inspector General nke ndị uwe ojii Mohammed Adamu akwụkwọ ozi na-ekwu na ajụjụ ọnụ ahụ bụ ihe iyi egwu na Ganduje kwesịrị ibu ọrụ ma ọ bụrụ na ihe ọ bụla emee ya. Akwụkwọ ozi ahụ kwughachiri ebubo na Jaafar nọ n'oké ihe ize ndụ kemgbe ewepụtara vidiyo ndị ahụ nakwa na e meela ya n'ezie "onye na-enweghị ekele" na Kano Steeti tinyere oku maka nyocha banyere Ganduje. Kọmishọna na-ahụ maka mgbasa ozi na Kano Steeti bụ Mohammed Garba gbachitere Ganduje, na-ekwu na nkwekọrịta ahụ na okwu “‘” na-ezo aka na ikpe nkwutọ na-aga n'ihu n'oge ahụ.

N'ọnwa sochirinụ, Jaafar gbapụrụ n'ụlọ ya na Abuja n'ihi iyi egwu ọnwụ na ndị ikom a na-amaghị na-eso ya (ọ kwụsịrị ibi na Kano na 2018); mgbe e mesịrị n'ọnwa Eprel, ndị uwe ojii gara ụlọ ọrụ Daily Nigerian ịchọ Jaafar. Ndị uwe ojii ahụ nyere ndị ọrụ akwụkwọ na-akpọ Jaafar n'isi ụlọ ọrụ ndị uwe ojii maka ịjụ ajụjụ banyere ebubo "nzube mpụ, nkwutọ, ụgha na-emerụ ahụ na ịkpalite ime ihe ike". Jaafar nọgidere na-ezo ma na Mee, ya na ezinụlọ ya gbagara United Kingdom n'ihi egwu ọnwụ. O kwuru na ọ ga-anọgide na mba ofesi "ruo mgbe ọchịchị a nwere ike ijide n'aka nchekwa m ma chebe nnwere onwe mgbasa ozi. "

## Hụkwa

* Ndepụta nke ndị gọvanọ nke Kano Steeti
* Mariya Mahmoud Bunkure

## Edemsibịa

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Òtù:Pages with unreviewed translations