2 Timoti

thumb|Iberibe akwụkwọ sitere na Codex Freerianus (n' afọ nke ise AD); akụkụ dị n'okpuru ya na-egosi ihe odide sitere na 2 Timoti 1:10-12.
**Akwụkwọ Ozi nke Abụọ e degaara Timoti** bụ otu n'ime akwụkwọ ozi atọ a na-ekwu na ọ bụ Pọl onyeozi dere ya.[a] E degaara Timoti, onye ozi ala ọzọ ibe ya,  a na-ewere ya dị ka akwụkwọ ozi ikpeazụ Pọl dere tupu ọnwụ ya. Asụsụ mbụ bụ Koine Grik.

Ọ bụ ezie na a na-ekwu na ọ bụ Pọl dere akwụkwọ ozi ndị ahụ, ha dị iche na akwụkwọ ozi ya ndị ọzọ. Kemgbe mmalite n' afọ nke 19, ndị ọkà mmụta na-ele ha anya dị ka ọrụ nke onye na-amaghị ama na-eso nkuzi Pọl.  Echiche a sitere n'eziokwu ahụ bụ na ndị Pastorals anaghị elekwasị anya na isiokwu ndị Pọl, dị ka ịdị n'otu nke ndị kwere ekwe na Kraịst,  ma ha na-egosi usoro ndị isi ụka nke a haziri ma kọwaa karịa ihe dị n'oge ndụ Pọl. 

Ka o sina dị, ọtụtụ ndị ọkà mmụta ka na-agbachitere onye edemede ọdịnala nke 2 Timoti.

## Onye dere ya
 
Ụfọdụ ndị ọkà mmụta nkatọ ọgbara ọhụrụ na-arụ ụka na 2 Timoti, nakwa abụọ ndị ọzọ a na-akpọ "akwụkwọ ozi ndị ọzụzụ atụrụ" (1 Timoti na Taịtọs), abụghị Pọl dere kama ọ bụ onye edemede na-amaghị aha, n'ihe dị ka n'agbata 90 na 140 AD.[1][2][3] Ụfọdụ ndị ọkà mmụta na-ezo aka n'onye a na-eche na ọ bụ onye na-ede akwụkwọ aha ya bụ "pastọ".

Asụsụ na echiche nke 2 Timoti dị nnọọ iche na akwụkwọ ozi abụọ ndị ọzọ na-ahụ maka ọzụzụ atụrụ ma ha yiri Akwụkwọ ozi Pauline, karịsịa ndị o dere mgbe ọ nọ n'agbụ. Nke a emeela ka ụfọdụ ndị ọkà mmụta kwubie na onye dere 2 Timoti bụ onye dị iche na nke 1 Timoti na Taịtọs. Raymond E. Brown tụrụ aro na ọ bụ onye na-eso ụzọ Pọl nke maara banyere ụbọchị ikpeazụ Pọl dere akwụkwọ ozi a.

Ọtụtụ ndị ọkà mmụta, ma ndị na-arụ ụka maka ma na-emegide izi ezi ya, nwere echiche na 2 Timoti bụ nke ụdị pseudepigraphic a maara dị ka *Ụdị testamentary* ma ọ bụ *Okwu ekele*, ụdị 'testament' nwere isi ihe abụọ: ịdọ aka ná ntị omume a ga-eso mgbe ọnwụ nke onye edemede na mkpughe nke ọdịnihu. Eziokwu dị ịrịba ama banyere ụdị 'nkwupụta' abụghị na akara ya kama na ọdịdị ya; a na-ekwu na akwụkwọ 'nkwụsị' bụ "ịghọ akụkọ ifo doro anya".  

Jerome Murphy-O'Connor, Otú ọ dị, kwuru na ọ bụ Paul dere 2 Timothy nakwa na onye ọzọ dere akwụkwọ ozi abụọ ndị ọzọ na-eji ya eme ihe nlereanya.

## Ihe odide ndị kasị ochie ka dị
Ihe odide mbụ nke akwụkwọ a furu efu, dị ka ihe dị ka narị afọ abụọ nke mbipụta mbụ. Ihe odide nke ihe odide ndị dị ugbu a dịgasị iche. Ihe odide ndị kasị ochie nwere ụfọdụ ma ọ bụ ihe odide niile nke akwụkwọ a gụnyere:

* Codex Sinaiticus (A.D. 330-360) 
* Codex Alexandrinus (400-440) 
* Codex Ephraemi Rescriptus (ihe dị ka 450) 
* Codex Freerianus (ihe dị ka 450) 
* Codex Claromontanus (ihe dị ka 550) 
* Codex Coislinianus (ihe dị ka 550) 

## Ihe ndị dị na ya
thumb|Nkwupụta sitere na 2 Timoti na nsụgharị Czech: "Kpọọ okwu ahụ; kwadebe n'oge na n'oge; ziri ezi, baara mba ma gbaa ume - na ndidi dị ukwuu na ntụziaka nke ọma. " (NIV)
Dị ka akwụkwọ ozi ahụ si kwuo, Pọl gbara Timoti ume ka ọ ghara inwe "mmụọ ihere" ma ọ bụghị "inwe ihere ịgba akaebe banyere Onyenwe anyị" (1:7-8). Ọ rịọkwara Timoti ka ọ bịakwute ya tupu oge oyi, ma kpọta Mak (cf. *[[Ndị Filipaị]]* 2:22). Ọ na-atụ anya na "oge ọpụpụ ya dị nso" (4:6), ọ na-agba "nwa ya Timoti" ume ka ọ rụọ ọrụ nke ọma na nkwụsi ike n'ihu ozizi ụgha, na ndụmọdụ banyere ịlụso ha ọgụ na-ezo aka na nkuzi nke oge gara aga, na ndidi n'okpuru mkpagbu (1:6-15), na ịrụ ọrụ niile nke ọfịs ya (4:1-5), na nsọpụrụ niile nke onye na-achọ ịpụta n'ihu Onyeikpe nke ngwa na ndị nwụrụ anwụ.

Akwụkwọ ozi a nwere otu n'ime ukwe Christological nke Pọl na 2:11-13:
 Ọ bụ okwu kwesịrị ntụkwasị obi:
N'ihi na ọ buru na ayi na Ya nwua, ayi na Ya gādi kwa ndu:

Ọ buru na ayi ahuhu, ayi gēso kwa ya buru eze:

ọ buru na ayi agọnari Ya, Ya onwe-ya gāju kwa ayi:

Ọ buru na ayi ekweghi, ma Ọ nāguzosi ike: Ọ pughi igọnari Onwe-ya.

—King James Version

ma ọ bụ

Okwu a kwesiri ntụkwasị obi, maka: Ọ bụrụ na anyị na ya anwụọla, anyị na ya ga-adịkwa ndụ; ọbụrụ na anyị atachie obi, anyị ga-esokwa ya chịa; ọ bụrụ na anyị agọnarị ya, ya onwe ya ga-agọnarịkwa anyị;ọbụrụ na anyị enweghị okwukwe, ọ na-anọgide na-ekwesị ntụkwasị obi—n'ihi na ọ pụghị ịgọnarị onwe ya.
— English Standard Version

E gosipụtara Pọl n'akwụkwọ ozi ahụ, nke nyere ike ịbụ na e dere ya mgbe ọ nwụsịrị, dị ka onye na-atụ anya ka e gbuo ya na ihe ndị dị adị karịa ya na nkwupụta ya dị na 2 Timoti 4:6-8: "N'ihi na ugbu a adịla m njikere inye ya, oge ọpụpụ m dịkwa nso. Aghaala m ezigbo ọgụ, agwụla m ụzọ m, enwere m okwukwe: Site ugbu a ka a gaa n'ihu, e debere m okpueze ezi omume, nke Onyenwe anyị, onye ikpe ziri ezi, ga-enye m n'ụbọchị ahụ: ọ bụghị naanị m, ọ ga-apụta m. "

Akụkụ nke 2 Timoti kwekọrọ na Epistle to the Philippians, nke e kwenyere na edere ya (site n'enyemaka Timoti) n'oge ọnwụ Pọl. 

Dabere n'echiche ọdịnala na 2 Timoti bụ akwụkwọ ozi ikpeazụ nke Pọl, isi nke 4 na-ekwu (v. 10) banyere otu Demas, onye a na-ewere dị ka "onye ọrụ ibe", si hapụ ya maka Tesalonaịka, "n'ihi na ọ hụrụ ụwa a n'anya". N'ụzọ dị iche na esemokwu ya na Barnabas banyere Mak (Ọrụ 15:37-40), nke mere ka ụzọ abụọ ahụ kewaa, Pọl weere Mak ugbu a dị ka onye "na-aba uru maka ozi" (v. 11). Isi nke 4 na-egosikwa naanị aha Akwụkwọ Nsọ banyere Linus (ihe dị ka 21), onye edepụtara na ọdịnala Katọlik dị ka onye nọchiri Pita dị ka Bishọp nke Rom.

N'akwụkwọ ozi ahụ, Pọl gwara Timoti ka o wetara ya uwe elu na akwụkwọ ya oge ọzọ ọ hụrụ ya. 

2 Timoti 2:14-16 nwere ọtụtụ iwu e zigara onye ọrụ ibe Pọl (na onye nke abụọ) banyere otu mmadụ ga-esi kụzie ma ọ bụ soro ndị nọ na esemokwu metụtara ịjụ okwukwe. Ndị Gnostic na ndị na-emegide Gnostic weere ozizi Pọl dị ka ihe nwere ikike na narị afọ nke abụọ, mana akwụkwọ ozi a pụtara ìhè ma ghọọ ihe ndabere maka ọnọdụ ndị na-egbochi Gnostic.

## Hụkwa

* Mmiri sitere na Bible
* Akwụkwọ ozi e degaara Taịtọs
* Akwụkwọ ozi Mbụ o degaara Timoti
* Ntị na-ata
* Ihe odide dị iche iche n'Akwụkwọ Ozi nke Abụọ e degaara Timoti

## Ihe edeturu

## Njikọ mpụga

* Nsụgharị Bekee na Vulgate Latin
* Bible Online na GospelHall.org (ESV, KJV, Darby, American Standard Version, Bible in Basic English) 
* Ọtụtụ nsụgharị Bible na Bible Gateway (NKJV, NIV, NRSV wdg) 
* EarlyChristianWritings.com mkparịta ụka banyere 2 Timoti
* EarlyChristianWritings.com mkparịta ụka ọzọ banyere Pastors (na 1 Timothy page)
* Bible: 2 Akwụkwọ a na-ege ntị nke ọha na eze na  

## Edensibia