Asụsụ Dida

**Dida** bụ ụyọkọ olumba nke ezinụlọ Kru a na-asụ na Ivory Coast .

ISO kewara Dida ụzọ atọ, Yocoboué (Yokubwe) Dida (ndị na-asụ asụsụ 101,600 na 1993), Lakota Dida (ndị na-asụ asụsụ 93,800 na 1993), na Gaɓogbo (Guébié/Gebye) bụ ndị bụ naanị obere nghọta n'otu n'otu na kacha elele asụsụ dị iche iche. Yocoboué nwere olumba Lozoua (Lozwa) na Divo (ndị na-asụ 7,100 na 94,500), na Lakota the Lakota (Lákota), Abou (Abu), na olumba Vata. Olumba a na-akwanyere ùgwù bụ okwu Lozoua nke obodo Guitry .

## fonology
Nkuzi Dida nwere consonant na ụdaume a na-ahụkarị nke asụsụ Kru Eastern. Agbanyeghị, ụda na-adịgasị iche n'etiti olumba, ma ọ bụ opekata mpe n'etiti nkọwa ha. Ụdị ụda olu ndị a bụ nke Abu Dida, sitere na Miller (2005), na nke Yocoboué Dida, sitere na Masson (1992).

### Udaume

#### Abu
Abu Dida nwere usoro ụdaume iri: ụdaume itoolu dị iche site na "ịdị ike", ikekwe ma ọ bụ pharyngealization ma ọ bụ supra-glottal phonation (nkwekọrịta nke larynx) nke ụdị a kọwara dị ka mgbọrọgwụ ire eweghachi, gbakwunyere ụdaume etiti etiti na-adịghị ahụkebe  .

Udaume ndị na-abụghị nkwekọrịta bụ , na udaume ndị akwadoro  . Enwere ike nyochaa ihe ndị a dị ka , mana ebe a ka ejiri ụdaume dị ala dee ya iji gosipụta nghọta ụda olu ha. Ọ dịghị ihe dị iche na ụdaume dị ala.) Ndị na-emepụta ụdaume ụda na-egosi na ha dị ala karịa ndị ibe ha na-adịghị agwụ agwụ: ndị na-emepụta ụdaume kachasị elu na-ekpuchi ndị na-emepụta ụdaume etiti na-adịghị agwụ agwụ, ma enwere esemokwu a na-ahụ anya na egbugbere ọnụ na akpịrị mgbe ejiri nlezianya kọwaa ihe ndị a.

Abu Dida nwere otutu diphthongs, nke nwere otu ọnụọgụ nke ụda ụda dị ka ụdaume dị mfe. Ha niile na-amalite na ụdaume ndị dị elu, , ma ewezuga , ihe abụọ ahụ bụ nkwekọrịta ma ọ bụ enweghị nkwekọrịta, ya mere a na-edegharị pharyngealization ebe a ka ihe nke abụọ nke ụdaume gasịrị. Ọmụmaatụ bụ  "Kama" (sitere na bekee),  "rapaara", na  "obere ọkpụkpụ".

Dida nwekwara ụdaume imi, mana ha anaghị adịkarị ma amabeghị ole. Ọmụmaatụ bụ  "Ọ dịghị ihe",  "chin",  "25 cents" (si na bekee "paụnd"). Na diphthongs, imi imi na-egosi na isi n'ihe nke abụọ nke ụdaume.

Ogologo ụdaume adịghị iche, ewezuga phonesthesia (dị ka ọ dị na  "Ọ dịghị ihe"), mkpirisi morphemic, na mkpirisi okwu ụtọ asụsụ, dị ka modal  "ga" (tụnyere isi okwu okwu ya nwere ike  "nweta").

#### Yocoboué
Yocoboué Dida nwere usoro ụdaume itoolu: ụdaume anọ bụ ọkọlọtọ, na ụdaume ise bụ usoro eweghachitere, gbakwunyere mmezu.

Udaume anọ oge niile bụ /ieou/, na udaume eweghachitere bụ /ɪ ɛ a ɔ ʊ/. /a/ nwekwara ike ghọta dị ka [ʌ].

Udaume niile nwere mmezu nke imi, mana imipụta ụdaume abụghị ụda ụda.

/l/ nwere ike ịghọta dị ka [ ɾ ] mgbe alveolar kwụsịrị, yana dịka [ ɾ̃ ] mgbe ọ gachara.

### Ụda
Dida na-eji ụda olu dị ka ngwa grammatical. Morpho-tonology na-arụ ọrụ dị ukwuu na ngwaa na pronominal paradigms karịa ka ọ na-eme na aha, ma eleghị anya, n'ihi nke a, ngwaa Dida na-eji usoro ụda dị mfe karịa aha na-eme: mgbọrọgwụ aha nwere ụda okwu anọ dị iche iche, okwu okwu nwere atọ, na mgbọrọgwụ ngwaa nwere naanị ụda okwu abụọ.

Enwere ụda ọkwa atọ na Abou Dida:   ,  , na  , ya na  ihe dị ka okpukpu abụọ karịa nke abụọ ndị ọzọ. Ọmụma okwu na-anụ ụda contour isii: na-ebili  na ada  . (Ụda ndị na-ada ada na-erute naanị ndekọ  na njedebe nke ngalaba prosodic ; ma ọ bụghị na ụda dara ada  a ghọtara dị ka ụda dị ala dị mfe.) Otú ọ dị, ụfọdụ n'ime ihe ndị a na-eme nanị n'okwu ndị dị mgbagwoju anya, dị ka ngwaa zuru oke .

Aha Monosyllabic dị iche na ụda anọ:  na  :  "àkwá",  "agụ",  "ebuffalo",  "akụ", ya na  na  ịbụ ndị kasị ugboro.

## Ntụaka
nakwa dị ka n'ihu a okwu-ikpeazụ consonant. Dịka ọmụmaatụ, akpọ ateg ("anyanwụ. A na-ekewakarị olumba Lamaholot ụzọ atọ: ọdịda anyanwụ (Flores), etiti (ọwụwa anyanwụ Flores, Adonara, na Soloranyanwụ. A na-ekewakarị olumba Lamaholot ụzọ atọ: ọdịda anyanwụ (Flores), etiti (ọwụwa anyanwụ Flores, Adonara, na Solor

## Ọgụgụ ọzọ

* 
* 
* 
*  
Otú:Pages with unreviewed translations