Rededjet

**Rededjet** (a na agụkwa dị ka **Ruddedet**) bụ aha nwanyị akụkọ ifo Ijipt oge ochie nke pụtara dị ka agwa dike n'akụkọ a kọrọ na Westcar Papyrus nke akụkọ ifo. A na-ekwu na o mezuru amụma site n'ịmụ eze atọ n'ọdịnihu nke e buru amụma n'oge ọchịchị Khufu (Ọchịchị nke Anọ) site n'aka onye anwansi nke aha ya bụ Dedi.

## Onye edemede
Rededjet pụtara naanị n'akụkọ nke ise nke Westcar Papyrus; a chọpụtabeghị ihe akaebe ihe mgbe ochie ma ọ bụ akụkọ ihe mere eme nke ịdị adị ya. Agbanyeghị, ọ bụ ihe na-amasị ọkà mmụta akụkọ ihe mere eme na ọkà mmụta Ijipt nke ukwuu, ebe ọ bụ na akụkọ ya na-enye ozi gbasara usoro ndị ga-anọchi anya eze na mmalite nke Ọchịchị nke Ise na ụmụ nwanyị eze abụọ.

## Ihe ebube nke Rededjet
Dịka Westcar Papyrus si kwuo, Rededjet nwere ike ịmụ nwa nke ọma, ọmụmụ nwa na-esikwa ike n'ihi na ọ ga-amụ nwa ụmụ ejima atọ. Chi Ra, Onyenwe Sachebu, na-agwa chi Isis, Nephthys, Meskhenet, Heqet, na Khnum: “Ka unu niile gaa na Rededjet wee tọhapụ ya n'ime ụmụ atọ ya nke ka nọ n'afọ ya, ndị ga-arụkwa ọrụ ha dị ebube n'alaeze ahụ dum otu ụbọchị. Ka ha wee wuo ụlọ nsọ gị, lekọta tebụl onyinye gị, mee ka efere ihe ọṅụṅụ gị baa ụba ma mụbaa àjà nke chi gị.” Ya mere, chi nwanyị ndị ahụ tụgharịrị gaa n'ụlọ Rededjet mgbe ha mechara gbanwee ghọọ ndị na-agba egwu na-eme egwu. Khnum ghọrọ onye na-ebu ibu. Mgbe ha rutere n'ụlọ Rededjet, ha zutere di ya, Ra-User, n'èzí n'ọnụ ụzọ, yi uwe mwụda ya n'ala ma na-ebe ákwá. Chi nwanyị ndị ahụ gosiri ya menits ha  na sistrums. Mgbe ahụ, Ra-User kwuru, sị: “Lee, e nwere otu nwanyị nọ ebe a nke na-ata ahụhụ nke ukwuu, n'ihi na ọmụmụ ya nwere nsogbu.” Chi nwanyị ahụ na-asị: “Ka anyị hụ ya. Lee, anyị maara otú e si enye aka.” Ra-User zara: "Na-enye nri!" Chi ndị ahụ batara ozugbo wee gakwuru Rededjet, onye dina n'elu. Ha mechiri ọnụ ụlọ ahụ, Isis wee guzo n'ihu Rededjet, iji jide ụmụ ọhụrụ ahụ, Nephthys wee nọrọ n'azụ, ebe Heqet na-eme ka ọmụmụ nwa ahụ dịkwuo ngwa ngwa. Ugbua Isis kwuru: “Ka gị onwe gị, onye bụ User-Re-ef, ghara ịdị ike nke ukwuu n'afọ ya.” Nwa ahụ wee pụta ngwa ngwa, nwa ahụ dị mma nke dị otu kubit n'ogologo. Ọkpụkpụ ya siri ike, ihe eji aka ya mee dị ka ọlaedo. E ji ezigbo lapis lazuli mee okpu isi ya. Mgbe ọ bepụchara eriri afọ, sachaa nwa ahụ ma tinye ya n'ihe ndina e ji brik rụọ, nke e ji ákwà dị nro kpuchie, Khnum na-eme ka ahụ sie ike. Meskhenet wee bịa wee sị: “Eze a ga-achị mba ahụ dum!” Mgbe nke a gasịrị, Isis guzo ọzọ n'ihu Rededjet wee sị: “Ka gị onwe gị, onye aha ya bụ Sahure, kwụsị ịgba ukwu n'afọ ya.” Nwa ọhụrụ a na-apụtakwa ngwa ngwa. O nwere otu ọdịdị pụrụ iche dịka nwa ọhụrụ ahụ na mbụ. Meskhenet gọziri nwatakịrị ahụ ọzọ site n'okwu ndị a: "Eze a ga-achị mba ahụ dum!" Oge nke atọ na nke ikpeazụ Isis guzoro n'ihu Rededjet wee sị: “Ka gị onwe gị, onye aha ya bụ Keku, kwụsị ịkpụ isi n'afọ ya.” Meskhenet gọziri nwa nke atọ ahụ. Ugbu a, chi ndị ahụ na-apụ n'ime ụlọ ahụ, zute Ra-User wee sị: "Oh ọṅụ! A mụrụ gị ụmụ atọ!" Ra-User zara, sị: “Ụmụnne m! Gịnị ka m ga-emere unu? Nye onye na-ebuga unu ọka bali a, ka unu nara ya dị ka onyinye, maka ime ụfọdụ ọka biya.” Khnum ji ite ọka bali mee ihe, chi ndị ahụ wee malite ịlaghachi n'ụlọ. Ka ha na-aga, Isis na-adụ ndị enyi ya ọdụ site n'okwu ndị a: “Ọ́ bụghị na anyị abịaghị ebe a maka ezi ihe kpatara ya? Gịnị ka ihe kpatara ya ga-abụ, ọ bụrụ na anyị emeeghị ọrụ ebube nye ụmụaka a! Ọ dịghị ihe anyị nwere ike ịgwa nna ha onye mere ka anyị bịa." Chi ndị ahụ mere okpu eze atọ maka ụmụaka ma zoo ha n'ime ite ọka bali. Mgbe ahụ ha ịghọgbu oké mmiri ozuzo, dị ka ihe kpatara ha ji laghachi n'ụlọ Ra-User. Ha gwara Ra-User, sị: “Biko debe ọka bali ahụ n'ime ụlọ nkwakọba ihe e mechiri emechi maka anyị ruo mgbe anyị si n'ịkpọ egwu lọta n'ebe ugwu.” A akpọchikwara ite ndị e tinyere ọka bali n'ime ụlọ nkwakọba ihe.

Izu ole na ole ka nke ahụ gasịrị, Rededjet jụrụ onye na-ejere ya ozi: “È kwadebere ụlọ anyị na ihe ọma niile?” Ohu nwanyị ahụ zara, sị: “E ji ihe ọma niile kwadebe ya, ma e wezụga ite biya ụfọdụ. E wetabeghị ha.” Rededjet jụrụ, sị: “Gịnị mere na nke a abụghị eziokwu, na e wetara ite ndị nwere biya?” Ohu nwanyị ahụ wee sị: “Ọ dịghị ihe ị ga-eji mepụta ya, ma e wezụga ọka bali nke ndị egwu ahụ, ọka bali nke e chekwara ma mechie.” Rededjet nyere iwu, sị: “Gaa buru ya, Ra-User ga-anọchi ya mgbe ọ lọtara.” Nwaanyị ahụ meghere ụlọ nkwakọba ihe ahụ, na mberede ọ nụrụ egwu, mmemme, na mkpu ọṅụ site n'ebe dị anya - ọnọdụ mmemme ya bụ ihe a na-ahụkarị maka oriri nnọchiteanya. O juru onye na-ejere ya ozi anya, o wee kọọrọ Rededjet ihe niile. Rededjet batara n'ime ụlọ ahụ, nụkwa mkpọtụ mmemme ahụ. Ugbu a, ọ na-eme ihe ọchị, ọ na-etinye ntị ya n'ime igbe na ite ọ bụla, ruo mgbe ọ chọpụtara na mkpọtụ ahụ na-esi n'ite ndị egwu ahụ apụta. Mgbe Rededjet ghọtara ọnọdụ ahụ, ọ gwara Ra-User ihe niile, ha abụọ wee jiri ụbọchị ahụ dum mee emume.

Otu ụbọchị Rededjet na-ese okwu na onye na-ejere ya ozi, onye a tara ahụhụ maka iti ihe. N'iwe, ohu nwaanyị ahụ jụrụ, sị: “Ọ̀ bụ n'ihi nke ahụ? Ọ̀ bụ n'ihi eze atọ ahụ ị mụrụ n'ezie? Aga m aga ebo eze Lower Egypt na Upper Egypt na eze Khufu, Khufu ebubo, onye ziri ezi!” Nwaanyị ahụ hapụrụ ụlọ wee gakwuru nwanne ya nwoke nke tọrọ ya. Ọ nọ ọdụ n'akụkụ nne ya, na-eke flax na yarn. Mgbe ọ hụrụ nwanne ya nwanyị, ọ jụrụ ya, sị: “Ebee ka ị na-aga, nwanne m nwanyị?” Nwaanyị ahụ wee gwa ya ihe ọ na-eme. Nwanne nwoke ahụ wee sị: “Ọ̀ bụ eziokwu na m ga-abịakwute gị ka m ghọgbụọ gị?” Iwe were ya ma tie ya ihe. Nwaanyị ahụ gara ịkụ mmiri, otu aguiyi Naịl wee were ya. Nwanne nwoke ahụ gara ịhụ Rededjet ka ọ gwa ya ihe merenụ. Rededjet nọdụrụ n'ọnụ ụzọ, na-ebe ákwá. Nwanne nwoke ahụ jụrụ ya, sị: “Gịnị ka ị na-ebe ákwá, nne m?” Rededjet zara, sị: “Ọ bụ gbasara obere nwa agbọghọ a tolitere n'ụlọ a. Lee, ọ gara ịgba akwụkwọ ebubo [...] nye eze.” Nwanne nwoke ahụ zara, sị: “Lee, ọ bịakwutere m ịgwa m […] na m ga-eso ya gaa, mana m tiri ya ihe ma chụpụ ya. Mgbe ọ gara ịchọ mmiri, agụ iyi dọọrọ ya.”

## Nnyocha nke oge a
Ndị ọkọ akụkọ ihe mere eme na ndị ọkà mmụta ihe ochie nke Ijipt dịka Adolf Erman na Kurt Heinrich Sethe chere na akụkọ Westcar Papyrus bụ naanị akụkọ ifo, n'agbanyeghị na ha maara ihe mere eme ji kwuo eziokwu gbasara mmalite nke usoro eze nke ise site n'ịkọwa ndị eze Userkaf, Sahure, na Neferirkare nọchiri anya ha. Ha chekwara na akwụkwọ akụkọ nke "Westcar Papyrus" agwụbeghị.

Ndị ọkà mmụta sayensị nke oge a dịka Verena Lepper na Miriam Lichtheim na-agọnarị echiche a, ha na-arụkwa ụka na Sethe na Erman nwere ike ha ahụghị omimi nke akwụkwọ akụkọ ahụ. Ha abụọ na-enyocha akụkọ ahụ dị ka ụdị akụkọ omume nke na-ekwu maka isiokwu nke ikpe ziri ezi na ihe na-eme ndị sabo. Lepper kwuru na akụkọ Rededjet nwere ike ịbụ ihe sitere n'ike mmụọ nsọ nke Khentkaus I, onye dịrị ndụ ma nwee ike ịchị na njedebe nke Usoro Ọchịchị nke Anọ. A kpọrọ Khentkaus nke Mbụ "nne nke ndị eze abụọ" ma kemgbe ogologo oge, a na-eche na ọ nwere ike ịbụ ya mụrụ Userkaf na Sahure. Ihe akaebe ọhụrụ na-egosi na ọ dịka na Sahure nwere nne dị iche (Neferhetepes), ihe Westcar Papyrus pụtara na ndị eze atọ mbụ nke Usoro Ọchịchị nke Ise bụ ụmụnne, ya mere o yiri ka ọ ezighi ezi. Ebe ọ bụ na Westcar Papyrus Rededjet na-eche banyere ọrụ nne eze n'ọdịnihu, ihe ndị yiri akụkọ ndụ ụmụ nwanyị abụọ ahụ dọtara uche pụrụ iche. A na-enyocha ọrụ nke onye na-ejere ya ozi dị ka onye bụ isi maka okwu ọgbara ọhụrụ nke ozizi gbasara omume ọma na aghụghọ. Nwaanyị ahụ na-eje ozi chọrọ ịrara nne ya nwanyị nye, a na-atakwa ya ahụhụ site n'aka akara. A na-egosi akara aka ebe a dị ka agụ iyi nke na-anapụ onye sabo ahụ. Ebumnuche nke akụkọ ahụ bụ iji hụ na mmalite nke usoro eze ọhụrụ na site n'ime ka naanị ihe egwu ahụ pụọ, onye dere Westcar Papyrus ji nkà mepụta ụdị ọgwụgwụ obi ụtọ. Lepper hụrụ ihe akaebe siri ike n'ụzọ e si mechie akụkọ ahụ na akwụkwọ akụkọ Westcar Papyrus kwụsịrị ebe a. Ihe omume ebe agụ iyi dọọrọ onye sabo, a na-emegharị ugboro ugboro, dịka refrain, nke bụ ihe odide nkịtị eji eme ihe na akwụkwọ ndị Ijipt oge ochie iji mechie isiakwụkwọ ma ọ bụ ederede.

## Ntọala ihe mgbe ochie
N'afọ 2009, ihe ndị e mere n'oge ochie na Abusir, ebe a na-eli ozu eze nke Ọchịchị Ndị Eze nke Ise, egosila na Neferirkare bụ nwa Sahure (onye bụ nwa Userkaf). Ndị ọkà mmụta sayensị n'ihe gbasara Ijipt kwenyere ugbu a na akụkọ Rededjet dabere na njikọta nke ụmụ nwanyị eze abụọ a ma ama aha ha bụ Khentkaus. Onye mbụ, Khentkaus nke Mbụ, biri ndụ n'oge Ọchịchị nke Anọ ma o nwere ike ịbụ na ọ mụrụ eze abụọ, ebe nke abụọ, Khentkaus nke Abụọ, bụ nne nke ndị eze abụọ nke Ọchịchị Ise, Neferefre na Nyuserre Ini. Echiche bụ na mgbe Nyuserre Ini nọ n'ocheeze, o mere ka ofufe nke Khentkaus nke Mbụ dịghachi ndụ, ebe ọ bụ na myirịta dị n'etiti ụmụ nwanyị abụọ ahụ mere ka o nwee njikọ ọmụmụ nke ya na ndị nna nna ya nke anọ. 

Ọkà mmụta ihe gbasara Ijipt, John Nolan, kwenyere na e mesiri ike na ọnọdụ yiri nke agwa ahụ n'akụkọ ahụ na njikọ ya na ụmụ nwanyị eze abụọ ahụ ka Nyuserre Ini wee mee ka ọchịchị ya bụrụ nke iwu kwadoro mgbe oge nsogbu gbara ọnwụ Neferefre gburugburu. Ọ pụrụ ịmata ya dị ka eze nke atọ e tinyere n'ime ihe kwesịrị ịghọ akụkọ ifo nke amụma, ọ bụ ezie na nke ahụ ejikọtaghị ya na ihe ndekọ akụkọ ihe mere eme nke nwanyị ọ bụla.

## Ntụaka

## Njikọ mpụga
*Transcription and translating of Papyrus Westcar (Berlin Papyrus 3033) into English by the transcription of A. M. Blackman (1988) (PDF-File)
*Dedi in Papyrus Westcar at ''reshafim.org''