Ihe Omume Mmụta Ọhụrụ Sudan

**New Sudan Education Initiative** (NESEI) bụ ọgbakọ anaghị akwụ ụgwọ dabere na Colchester, Vermont na United States, nke na-ewu ụlọ akwụkwọ sekọndrị (ụlọ akwụkwọ sekọndrị) na South Sudan dum, mpaghara agha metụtara ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ọkara narị afọ. E hiwere ya na Jenụwarị 2006 site n'aka Atem Deng, onye bụbu onye gbara ọsọ ndụ Sudan, yana Robert Lair, onye ọchụnta ego na onye nkuzi. Emebere nzukọ a mgbe e debanyere nkwekọrịta udo zuru oke na 2005, na-ebute esemokwu dị na ndịda Sudan na nso nso a. CPA kere ohere dị oke egwu maka mmepe na mpaghara a. N'afọ 2004, Deng na Lair jụrụ ndị Sudan ha zutere n'ogige ndị gbara ọsọ ndụ n'akụkụ ọwụwa anyanwụ Africa ihe kacha mkpa n'ala nna ha. "Education" bụ azịza dị egwu ha nwetara. South Sudan na-ata ahụhụ ugbu a site na ụfọdụ ọnụego ohere agụmakwụkwọ kacha njọ n'ụwa. Amaghị agụ na akwụkwọ ụmụ nwanyị na-arị elu karịa 93%, na naanị 5% nke ndị ntorobịa gụsịrị akwụkwọ n'ụlọ akwụkwọ sekọndrị. Ọ bụ site na mkparịta ụka ndị a na ndị gbara ọsọ ndụ Sudan ka ha mepụtara NSEI. Nzukọ ahụ mepere ụlọ akwụkwọ mbụ ya na Mee 2008, na nso obodo Yei, ma ọ na-ezube ugbu a iwu ụlọ akwụkwọ 20 na South Sudan dum.

## Akụkọ na ihe omume ugbu a
A mụrụ NESEI na Jenụwarị 2004, na ụgbọ elu si East Africa gaa Vermont, mgbe Robert Lair, onye nkuzi na Mahadum Saint Michael, na Atem Deng, onye bụbu onye gbara ọsọ ndụ Sudan na nwa akwụkwọ na Mahadum Vermont, kpebiri na ha chọrọ. ime mmetụta na South Sudan, mgbe ha hụchara ọnọdụ ndụ dara ogbenye na enweghị ohere agụmakwụkwọ na-emetụta ndị Sudan na ogige ndị gbara ọsọ ndụ n'ofe East Africa. Ha haziri atumatu iji soro ndi mmadu ndi Sudan bi na Burlington, VT na United States nile na-arụkọ ọrụ iji weta ohere mmụta nke ndị mba ọzọ malitere na Sudan. Ọnụ, ha tọrọ ntọala otu nzukọ, aha ya bụ New Sudan Education Initiative (NESEI), site na nke ha mere atụmatụ inye ihe mmụta maka ndị na-eto eto na South Sudan na-enweghị ohere agụmakwụkwọ, gụnyere ndị bụbu ụmụaka agha, ụmụ agbọghọ na-eto eto, Internal Displaced Persons (IDPs), na ìgwè ndị ọzọ bụ́ ndị ometụtaworo nke ukwuu n'agha e jiworo ogologo oge n'ebe ahụ ọtụtụ iri afọ.

N'ime afọ ole na ole sochirinụ, nzukọ ha malitere n'ime atụmatụ inye ụmụaka 20,000 South Sudan agụmakwụkwọ sekọndrị na iwulite ụlọ akwụkwọ 20 n'ofe mpaghara ahụ. Ụlọ akwụkwọ mbụ ha, The New Sudan School of Health Sciences, meghere na Mee 19, 2008, na klas mbụ nke ụmụ agbọghọ 75. 

NESEI abanyela n'otu nzukọ nke nwere dị ka ihe kacha mkpa na ntinye nke omume akụ na ụba na gburugburu ebe obibi na-adigide na ụlọ akwụkwọ ụlọ akwụkwọ ya. Iji mezuo ebumnuche a, ha ewepụtala omume azụmahịa mmekọrịta ọha na eze gụnyere ọrụ na-akpata ego sitere n'ugbo nke na-enye nri n'ogige ụlọ akwụkwọ na obodo sara mbara. Na mgbakwunye, ụlọ akwụkwọ ahụ na-ezube iji dochie igwe ọkụ na-enye ụlọ akwụkwọ ikike ugbu a site na ike anyanwụ, na-abawanye nkwado gburugburu ebe obibi na akụ na ụba . 

N'afọ 2010, a kpọgharịrị NESEI aha Africa Education and Leadership Initiative.

## Atụmatụ n'ọdịnihu
Ụlọ akwụkwọ NESEI na-ezube ịgbasa karịa ụmụ akwụkwọ 100 na 2009. NESEI na-ezube imepe mmemme ọrụ ugbo n'ime afọ na-abịa n'otu ebe ahụ, nke ga-akụziri ụmụ akwụkwọ omume ugbo na 'klaasị mmekọrịta' na ugbo ụlọ akwụkwọ. Dị ka akụkụ nke ọmụmụ ha, ụmụ akwụkwọ ga-eto eto ma mụta banyere nri na ugbo, na-enyere aka ịkwado ụlọ akwụkwọ ha na obodo ndị gbara ya gburugburu.

NSEI na-ezube imepe ụlọ akwụkwọ na South Sudan dum. Ụlọ akwụkwọ ndị a ga-ejikọta usoro ọmụmụ ụlọ akwụkwọ sekọndrị, yana ọkachamara ọkachamara ọkachamara, nke ga-enye ndị Sudan na-eto eto ọzụzụ na ọrụ ndị a na- achọsi ike na nke dị ala na South Sudan dum, gụnyere Health Sciences, Agriculture, Computer Technology, and Business .

## Ntuziaka nkà ihe ọmụma
Ọ bụ ezie na NESEI bụ ugbu a omenala na-adịghị akwụ ụgwọ nzukọ, na-enwetakwa ọtụtụ n'ime ya ego si onwe Donors, ọ na-arụ ọrụ n'okpuru nkwenkwe na a na-adigide azụmahịa nlereanya bụ nke ga-enwe ike kasị ike ịmepụta na-adịgide adịgide na scalable mmetụta. Ọ na-ekwere na e nwere ọtụtụ ihe ịmụta site na -elekọta mmadụ entrepreneur ije, na-ezube ịghọ a na-elekọta mmadụ azụmahịa n'ọdịnihu, nke na-agaghịkwa na-adabere na onyinye maka ya ego. Ọ na-ezube ịdịgide adịgide site n'ịnara ụmụ akwụkwọ ya bara ọgaranya obere akwụkwọ, yana site n'iji ọrụ na-akpata ego na ụlọ akwụkwọ ya. Ọrụ ndị a ga-agụnye ihe omume na ụlọ akwụkwọ ọ bụla, na ihe atụ bụ obere ala ọrụ ugbo na ịzụ ụmụ anụmanụ . Nke a ga-enye ụlọ akwụkwọ nri nri, kuziere ụmụ akwụkwọ nka bara uru, ma nyekwa obodo ahụ ngwaahịa dị ọnụ ahịa dị ọnụ ala na nke ọhụrụ. 

## Edensibia