Muhammadu Dikko Yusufu

**Muhammadu Dikko Yusufu** A makwaara dị ka **MD Yusufu** ma ọ bụ **MD Yusuf** (Ụbọchị iri nke ọnwa Novemba, afọ 1931 - ụbọchị mbụ nke ọnwa April afọ  2015) bụ onye uwe ojii Naijiria, Onye isi nyocha nke Ndị uwe ojii Naịjirịa , onye na-ejere ọha ozi na onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị.  Yusufu gara ụlọ akwụkwọ dị elu na Ụlọ akwụkwọ Nchịkwa, Zaria n'afọ 1954 na Mahadum Oxford ebe a zụrụ ya dịka onye isi nchịkwa.

Yusufu malitere ọrụ na Ụlọ ọrụ  Ikike nwa-afọ Katsina na-eje ozi dị ka onye enyemaka Onyeisi mpaghara na mpaghara Ilorin site n'afọ 1949 ruo afọ 1954. Yusufu rigoro n'ọkwa onye isi nyocha ndị uweojii na Naịjirịa, ọkwa ọ nọrọ site n'afọ 1975 rue afọ 1979 n'oge ọchịchị ndị ọchịagha General Murtala Mohammed na Olusegun Obasanjo . A họpụtara ya dịka onye isi oche nke  Ụlọ ọrụ ikuku mmanụ ala emere ka ọ ghọrọ  mmiri nke Naịjirịa (NLNG) n'afọ 1994.  N'afọ 1998, o debara aha ya maka Ije ọchịchị onye kwuo uche ya na ikpe ziri ezi dịka otu ndọrọndọrọ ọchịchị N'afọ 1999 na 2003, ọ dọrọ ndọrọndọrọ ọchịchị dị ka onye isi ala na ndoro ndoro ochichi n'okpuru otu ndọrọndọrọ ọchịchị ya. Na ntuli aka ndi ochichi obodo nke ọnwa Desemba afọ 1998, otu ndọrọndọrọ ọchịchị a biara nke ano wee merie oche ndi Kansụl iri abuo n'otu nke mba na onye isi oche nke Warri na Delta Steeti, Hadejia na Jigawa Steeti na Bama na Borno.

Yusufu bụ onye isi oche nke LNG Naịjirịa  n'afọ 1994, mgbe ndị ọrụ nke otu KBR n'okpuru ụlọ ọrụ Halliburton na-arịọ maka nkwekọrịta iji wuo ụlọ mbupụ LNG na asọmpi ha na ụlọ ọrụ US Bechtel . N'akwụkwọ ozi e degaara Yusufu n'ọnwa Septemba nke afọ 1994, Mịnịsta na-ahụ maka mmanụ ala Don Etiebet kwuru na ndị NLNG "etinyela ezigbo nkasi obi n'iguzosi ike n'ezi ihe nke onyinye nkwekọrịta a na-echere". O lere anya na e nweela mgbe e mebiri izu nzuzo, nke ahụ nwere ike ịbara ndị na-elekọta KBR uru. 

N’oge a na-enyocha nyocha gbasara ebubo inara aka azụ  KBR, onye ndụmọdụ bi na London, Maazị Jeffrey Tesler kwuru na ya enyela  Muhammadu Dikko Yusufu ụfọdụ ego n'ụdị  nke ikwughachi ụgwọ.  Ego a gbapụtara $ puku ir asaa mgbe Yusufu gara London n'afọ 1998 ma ọ bụ afọ 1999.  Agbalịrị ime ka onye isi ala US Dick Cheney tinye aka na mkparị nrụrụ aka, nke gụnyere ihe karịrị $ nde Otu narị  na iri asatọ nke aka azụ na nnọchite nke ụlọ ọrụ nke Halliburton duziri. 

Ọ sonyeere Kansụl mba Naịjirịa na  Cameroon(NCNC) n'afọ  1950, yana Otu ọganihu nke ndị ugwu  (NEPU) n'afo 1951, mana ọ hapụrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị mgbe ọ banyere na Ije ozi mpaghara ugwu. Na mba nke abụọ mgbe ọ lara ezumike nká site na ndị uwe ojii ọ ghọrọ onye otu People's Redemption Party . Yusufu gosipụtara mmasị ịzọ ọkwa ntuli aka nke Onye isi ala n'okpuru Grassroots Democratic Movement na Naịjirịa n'oge mgbanwe gaa ochichi onye kwuo uche ya nke General Sani Abacha kwalitere n'afọ 1997-1998. Otu ndọrọndọrọ ọchịchị nwere nghazi aka ekpe.  N'afọ 2000, ọ ghọrọ onye isi oche nke Arewa Consultative Forum, otu nzukọ ọdịnala na ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke ndu ugwu . 

Mgbe e mechara ntuli aka ọnwa Eprel nke afọ 2003, ma Muhammadu Buhari nke ANPP na Yusufu, onye zọrọ ọkwa onye isi ala nke Movement for Democracy and Justice (MDJ), kwụ jọrọ mmeri ntuli aka nke President Obasanjo.  Ka osila dị, n'onwa June nke afọ 2003, Yusufu kwuru na ndị e meriri na ntuli aka bụ ndị adịghị njikere ịla ụlọ ikpe kwesịrị ịnabata mmeri ha n'ezi okwukwe. 

N’ọnwa Nọvemba nke afọ 2003, Yusufu kwuru na enyemaka onye isi ala Olusegun Obasanjo nyere onyeisiala Liberia  a chụpụrụ, Charles Taylor enweghị ike ịgbachitere ya site na ikpe nkwụmọtọ ma ọ bụ nke na-enweghị isi, ya mere na a ga-achụpụ ya. 

MD Yusufu nwụrụ n'ụbọchị mbụ nke ọnwa  Eprel afọ 2015 na Abuja. 

## Ebensidee
 
Òtù:Category:Ndị zọrọ ọkwa ndị isi nyocha uwe ojii Naịjirịa
Òtù:Category:Ndị a mụrụ n'afọ 1931
Òtù:Category:Onyeisi nyocha ndị uwe ojii
Òtù:Category:Otu ndọrọndọrọ ọchịchị Grassroots Democratic Movement
Òtù:Category:Ndi zọrọ ọkwa onye isi ala Naịjirịa
Òtù:Category:Ndị Nwụrụ n'afọ 2015