Prosvita

áká_ịkẹngạ|thumb|Ihu akwụkwọ mbụ e bipụtara
**Prosvita** (Ukrainian), kemgbe 1991 nke akpọrọ **All-Ukrainian Prosvita Society nke a kpọkwasịrị aha Taras Shevchenko** (Всеукраїнське товариство ̆  bụ òtù na-eweta mmụta nke ebumnuche ha bụ ichekwa ma kwalite ọdịbendị, agụmakwụkwọ na sayensị nke Ukraine, nke e hiwere na narị afọ nke iri na itoolu na'Ala Eze Galicia na Lodomeria nke Austria-Hungary

Dị ka nkwupụta nke ndị guzobere ya si kwuo, e mepụtara òtù ahụ dị ka ihe na-egbochi ọdịdị Russophile na ọha mmadụ Ukraine nke oge ahụ.

## Akụkọ Mmalite
thumb|Ihe owuwu ebe e guzobere ụlọ ọrụ ahụ
thumb|Isi ụlọ ọrụ Prosvita Society dị na Lubomirski Palace, LvivObí Lubomirski, Lviv
Ndị nnọchiteanya iri isii na ise sitere na mpaghara dị iche iche na ìgwè ndị ụbụrụ na-aghọ nkọ guzobere Prosvita na 1868 na Lviv, ọtụtụ n'ime ha si n'otu obodo ahụ. A họpụtara Anatole Vakhnianyn ka ọ bụrụ onye isi mbụ nke Prosvita Society. Ka ọ na-erule ngwụcha afọ 1913, Prosvita nwere òtù ndị ọzọ no ya n'okpuru dị iri asaa na asaa yana imeụlọ ọgụgụ akwụkwọ dị puku abụọ narị isii na iri anọ na asatọ. Ọ na-arụkwa ọrụ na Duchy nke Bukovina, na-azọrọ nke na-abụghị eziokwu na ndị Ukraine bụ ndị agbụrụ ka n'ọnụ ọgụgụ n'ógbè ahụ nakwa na Ndị Rom bụ ndị na-eme ihe ike, ndị na-enweghị isi dị nta n'ọnụ ọgụ&#x5B;*&#x20;&#x2013; discuss*&#x5D;

Mgbe Mgbanwe Ọchịchị Russia Mbụ gasịrị, e meghere alaka òtù ahụ n'ógbè ndị Ukraine bi na Russia: Katerynoslav na Odesa (1905), Kyiv (1906), Kamianets-Podilskyi, Zhytomyr, Chernihiv, Mykolaiv, Melitopol, Katerynodar na obodo ndị ọzọ. Otú ọ dị, e mechiri òtù Prosvita niile dị na Alaeze Ukwu Russia tupu mmalite nke Agha Ụwa Mbụ, ebe ndị ọchịchị nke ala eze úkwú ahụ na-ebo ha ebubo na ha na-akwalite nkewa.

Ọganihu ọhụrụ nke Prosvita malitere mgbe Mgbanwe Ọchịchị Russia nke afọ 1917 gasịrị, mgbe e weghachiri alaka ya niile na Dnieper Ukraine, Volhynia na Polissia, yana na Kuban na Far East. Otú ọ dị, ndị ọchịchị Soviet na Poland mechiri ọtụtụ n'ime ha ọzọ n'afọ ndị 1920 na 1930. N'otu aka ahụ, alaka Zakarpattian nke Prosvita e guzobere na 1920 ka gọọmentị Hungary mechiri na 1939.

Mgbe Agha Ụwa Mbụ biri, Prosvita gara n'ihu na-etolite na Galicia. Na 1936 naanị, mgbe Western Ukraine na obodo Lviv so na Republic nke Abụọ nke Poland, òtù ahụ meghere ihe karịrị ụlọ ahịa narị ise ọhụrụ  nwere ndị ọrụ ọkachamara oge niile. Ka ọ na-erule ngwụcha oge agha, Prosvita etolitela ịgụnye ndị mmekọ iri asatọ na atọ, imeụlọ ọgụgụ akwụkwọ dị puku atọ, narị abụọ na iri, mbara ezi dị òtù puku, narị abụọ na asaa, ọbá akwụkwọ dị puku atọ, narị abụọ na itoolu (nke nwere akwụkwọ narị puku isii na iri asatọ na asatọ, otu narị na iri asatọ na isii), klọb ime ihe nkiri dị puku abụọ, otu narị na iri asatọ na ise, ndị ọbụabụ dị otu puku, otu narị na iri na ise ndị ukwe na-eji naanị ngwá egwú ekwe egwu dị otu narị na iri atọ na asatọ na òtù ọmụmụ akwụkwọ dị narị ise na iri ise. 

N'afọ 1939, ndị ọchịchị Soviet bịara ọhụrụ mechiri ụlọ ọrụ ahụ ma machibido ya iwu. Prosvita rụrụ ọrụ naanị na Western Europe yana America ruo 1988. Òtù Prosvita mbụ e guzobere na United States bụ na Shenandoah, Pennsylvania na 1887. 

E mere ka òtù Prosvita dịkwa ọhụrụ na Ukraine n'oge Soviet nke Glasnost nke afọ 1988-89 dị ka Shevchenko Association of Ukrainian Language, ma kemgbe ahụ, ọ na-ekere òkè dị ukwuu na ndụ ọha na eze nke Ukraine nweere onwe ya. N'oge a, ọ bụ Dmytro Pavlychko na Pavlo Movchan (onye isi ya ugbu a) duziri ya.

Ka ọ dị ugbu a, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ụlọ akwụkwọ agụmakwụkwọ dị elu niile dị na Ukraine nwere njikọ Prosvita nwere ndị nkuzi na ụmụ akwụkwọ dị ka ndị òtù. Ndị ọzọ na-arụsikwa ọrụ ike bụ òtù ndị ntorobịa nke Young Prosvita.

N'oge ndị Russia weghaara Donbas na 2014, ọtụtụ ndị òtù Prosvita bụ ndị ndị na-akwado ndị Russia na-elekwasị anya. Na Luhansk, Ndị Agha nke Ndịda Ọwụwa Anyanwụ jidere ọkọ akụkọ ihe mere eme na prọfesọ mahadum bụ onye isi nke Prosvita n'obodo ahụ na Jun 2014. Ụbọchị ole na ole ka e mesịrị, ọ nwụrụ n'agbụ. N'ọnwa gara aga tupu nke ahụ, ndị agha nkewa zuru ohi n'ụlọ onye òtù  Prosvita na Druzhkivka ma gbuo onye òtù Krasnyi Lyman Prosvita n'imeobodo Shandryholove.

## Ọrụ Ha
thumb|Mkpụrụ ego ncheta "otu narị afọ na iri anọ nke Taras Shevchenko All-Ukrainian "Prosvita" Society"
Ebumnuche íwú kwadoro nke Prosvita Society:

* Ịkwalite asụsụ Ukrainian dị ka naanị asụsụ steeti na Ukraine
* Idebe ụkpụrụ nke mmadụ, nghọta, nkwenye okpukpe na nke obodo na ọha mmadụ
* Inye aka n'iwu na iwusi steeti Ukraine ike na mmepe akụ na ụba ya
* Ịgbasa akụ na ụba, iwu na ụdị ihe ọmụma ndị ọzọ
* Inye aka n'ịkwalite ikike asụsụ na ọdịbendị Ukraine na mba ofesi
* Ichebe na ime ka gburugburu ebe obibi na ụdị dị iche iche dị iche iche

## Ndị Ndú

### Alaeze nke Galicia na Lodomeria

* 1868–???? Anatole Vakhnianyn
* 1906-1906 Yevhen Olesnytsky
* 1906-1910 Petro Ohonovsky
* 1910-1922 Ivan Kyvelyuk

### Alaeze Ukwu Russia

#### Gọọmenti Kyiv

* 1906-1909 Borys Hrinchenko

#### Gọọmenti Chernigov

* 1906-1911 Mykhailo Kotsyubynsky

#### Gọọmenti Kharkov

* 1912–????  (dị ka Kvitka-Osnovianenko Association) 

#### Odesa (Governorate of Kherson)

* Mykhailo Komarov

#### Gọọmenti Yekaterinoslav

* 1905–????  (dị ka Ukrainian Association of Literature and Arts) 

#### Gọọmenti Podolia

* ?

#### Oblast Don Host

* 1907-1913 Zakhar Barabash

### Poland

* 1922-1923 Ivan Bryk
* 1923-1931 Mykhailo Halushchynsky
* 1931-1939 Ivan Bryk

### Ukraine

* 1988-1989 Roman Ivanychuk (dị ka Shevchenko Native Language Society) 
* 1989-1990 Dmytro Pavlychko (dị ka Shevchenko Association of Ukrainian Language) 
* 1990-dị ugbu a Pavlo Movchan (nke mbụ dị ka Shevchenko Association of Ukrainian Language na kemgbe 1991 - Prosvita) 

## Hụkwa

* Shevchenko Scientific Society
* Hromada (òtù nzuzo) 
* Ihe osise

## Edensibịa

Otú:Pages with unreviewed translations