Obiọma Nwaorgu

AObioma Nwaorgu (amuru 1948) bu onye Naijiria parasitologist na oria oria .  Ọ bụ onye prọfesọ na mahadum Nnamdi Azịkwe (nke a na-akpọbu Anambra State University of Technology, wee kewazie ya na Enugu State University of Science and Technology ).  Ọ akwụkwọ akwụkwọ na Mahadum Nigeria na Mahadum Cambridge .  A na-echeta Nwaorgu maka mmeri na mmeri ya iji nje nje ndị na-egosi ọrịa Guinea worm, ịba, ịsị osimiri, na ahụ ọkụ eju .  Ọ bụ onye ndu na-ahụ n'anya nhụbanya nke ọrịa iri na abụọ nke Òtù Ahụ Ike na-akwado.  Nwaorgu bụkwa onye nchoputa na onye isi oche nke NGO Global Health and Awareness Research Foundation (GHARF), bụ nke nyere ngwaọrụ na inye nkwado maka ụmụ anọ na ndị.  Ọkụ onye otu ụlọ akwụkwọ nke Naijiria na 2011, ma bụrụ onye otu Royal Society of Tropical Medicine and Hygiene nke London.

## Ndụ mmalite, agụmakwụkwọ na ezinụlọ
A nema Obioma Chebechi Okolo na 1948 na Naijiria.  [1] [2] O nkọwa nzere bachelọ nke isiokwu na zoology na Mahadum Nigeria, na Nsukka, Nigeria na 1973. [3] [4] Ọ gara n'ihu na-agụ akwụkwọ na zoology na Mahadum Cambridge dị na England.  [5] N'afọ 1976 na St Mark's Church dị na Cambridge, Okolo akwụkwọ nwa akwụkwọ Naijiria ibe ya bụ Joseph "Joe" Goziem Nwaorgu, bụ onye na-agụ akwụkwọ ụlọ na mahadum.  [6] [7] Ha wee ụmụ anọ ọnụ.  [8] Nwaorgu ihe PhD na parasitology n'afọ 1979. [1]

## Ọrụ

### Nkuzi (1980–2023)
N'afọ 1980, e goro Nwaorgu ọrụ dị ka akwụkwọ ihe ndị dị ndụ na mahadum steeti Anambra e hiwere ọhụrụ n'Enugwu, [9] [10] Ọ jere ozi dị ka onye isi ngalaba ikpe biology site na 1981 ruo 1982 na nke  ngalaba na-ahụ maka nsogbu nke etinyere n'afọ ruo 1983. .  Site na 1983 ruo 1988, Nwaorgu bụ onye isi ngalaba parasitology na entomology.  [11] A kpọpụtara mahadum steeti Anambra n'afọ 1991, ka mahadum Sayensị na Nkà na ẹzà Enugu steeti, [12] na n'afọ 1992 ka e hiwere mahadum Nnamdi Azikiwe dị n'Awka mgbe ụlọ akwụkwọ ahụ kewara na mahadum Enugu  .  [10] E kenyere Nwaorgu na mahadum Nnamdi Azikiwe n'oge ahụ.  [9] Ọ kwagara Boston, Massachusetts na 1994 mgbe e nyere ya mmeri apụta abụọ Takemi Fellowship site na Harvard School of Public Health .  [2] [13] Nwaorgu bụ onye otu World Health Organisation na ọbọ "Roll Back Malaria" site na 1999 ruo 2001. [3] Ọ la ikpe dị ka onye isi oche nke ngalaba parasitology na 2002 wee jee ozi na ikike ruo 2005.  [11] nta 2009, ọ bụ onye nduzi nke ngalaba nke ike na gburugburu ebe obibi.  [9] A kpọbatara Nwaorgu dịka onye otu ụlọ akwụkwọ nke Naijiria na 2011, [13] [14] ma bụrụ onye otu Royal Society of Tropical Medicine and Hygiene nke London. [13]

Nwaorgu kpala ihe ọmụmụ asụsụ iri anọ n'ime akwụkwọ akụkọ ndị ọgbara ọhụrụ gbasara ọrịa, nje nje na ọrịa na-efe efe .  [4] Otu n'ime ọrụ ya na ịba njikọ dị n'etiti ọrịa ịba na oke mmiri ozuzo na iru mmiri.  N'ihi na mmiri ozuzo na-ekiri nke ukwuu na anwụnta Anopheles ga-ebu nje nje Plasmodium falciparum nke na-ebute ịba, ọrịa na-eme elu otu ụnwanyi ma ọ bụ abụọ ka mmiri ozuzo nchebe.  Ndị ọkà nsogbu ndị ọzọ ihe ọ tara.  [15] Ọ usoro ụzọ atọ na steeti Enugu iji ọnụ ọgụgụ ndị Dracunculus medinensis (nke a na-akpọ Guinea worms), Onchocerca volvulus, nke na-akpata kpuru ìsì, na Schistosoma (nke a na-akpọ flukes)  , nke na-ebute ahụ ọkụ .  [4] [16] [17] fim ya na Guinea worms ndị iwebata kemịkalụ iji ịhụnanya mmiri mmiri ndị emetọ wee ọnụ ọgụgụ ndị na-akpa na mgbasa ọrịa.  Ozi mkpochapụ ahụ, nke ngwaọrụ n'efu maka ndị ọrịa nwere ọrịa Guinea worm.  Ọ dịka afọ abụọ nke ọrịa site na 300,000 na 1986 ruo gburugburu 170,000 site na 1988. [18] Nwaorgu bụ onye isi ihe maka ọrụ ọrụ na-egosi na abụọ nke Òtù Ike na-akwado maka njikwa na ọrịa na-  efe efe.  [16] N'afọ 2020, a mgbaàmà ya ka ọ bụrụ onye WHO na-akwado, "Social Innovation in Health", nke ya na Ministry of Health aka iji kwalite mgbasa ọrụ.  Ebumnobi bụ ka ndị agha leba anya na ndị na-adịghị ike, dị ka ime obodo, ụmụ , na na, na ileba anya otu esi mma isi dozie ibelata ọrịa na-efe efe na inye onye zuru ụwa ọnụ maka ngwaọrụ dị mma.  .  [19] Atụmatụ Nwaorgu duziri ozikwuru na 2022 maka afọ abụọ ọzọ, [20] emesia ọ lara ezumike nka na 2023. [21]

### Nkwado ụmụ nwanyị na ụmụaka
[21]Nwaorgu hibere wee duzie otu Global Health and Awareness Research Foundation (GHARF) n'Enugwu n'afọ 1995. n'Enugwu n'afọ 1995. ihe nke NGO bụ inye ụmụ na ndị na-emepụta ngwá ọrụ, ndị dara ogbenye bụ ndị nwere ike ọrụ obere iche iche na  ọrụ.  [22] N'aha GHARF, Nwaorgu kacha nta nri n'etiti 2000 na 2009, site na ndị mmekọ na US dị ka Ford Foundation, na MacArthur Foundation iji duzie ikuru ọnwụ na HIV / AIDS na nkuzi nkuzi ike na Nigeria.  [23] [24] [25] N'afọ 2008, a ajụjụ ya ka ọ ọrụ ọrụ ruo n'afọ 2012, na kọmitii nhazi nke Forum Women's Forum on Science and Technology (AWFST).  [26]Mụka a bụ nke African Technology Policy Studies Network hibere iji kwalite ọzụzụ aka ụmụ n'ime , akara na-achọ na ike.  [27] Kọmiti nhazi nke mbụ nwere ndị anya si mba ọzọ, yana ndị otu dịka Afaf Marei na Manal Samra (Egypt), RoseEmma Mamaa Entsua-Mensah na Peggy Oti-Boateng (Ghana), Norah Olembo na Agnes Wakesho Mwang'ombe  (Kenya), Mamolise Falatsa na Deepa Pullanikkatil ( Lesotho ), Ogugua Rita Eboh (Nigeria), Bitrina Diyamett (Tanzania) na Noah Matovu (Uganda), bụ ndị a na-ewere dị ka ndị isi n'ike ha.  [28] N'afọ 2012, Mwang'ombe ikpe oche ma họrọ Nwaorgu dị ka osote onye isi oche nke AWFST.  [17] Ndị otu Women Aide Collective nke Enugu kwanyere ya ugwu n'afọ 2023 maka nkwado ọ na-akwado maka ikike mmadụ na onye nyere ụmụ ike ike.

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ntụaka
 
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ