Injera

Injera bụ isi na usoro nri, dị ka achịcha ma ọ bụ osikapa n'ebe ọzọ.

## Ihe ndị e ji mee ya
Dị ka omenala si dị, a na-eji naanị ihe abụọ eme injera, bụ ntụ ọka na mmiri. A na-egweri ntụ ọka teff site na ọka nke Eragrostis tef, nke a makwaara dị ka teff, ihe ọkụkụ ọka *oge* ochie sitere na Highlands nke ndị Etiopia. A na-ejedebe mmepụta teff na ụfọdụ ugwu dị n'etiti na mmiri ozuzo zuru oke, na, ebe ọ bụ ihe ọkụkụ na-amị obere, ọ dị oke ọnụ maka ezinụlọ ndị ọrụ ugbo. Ka ọtụtụ ndị ọrụ ugbo nọ n'ugwu ndị Etiopia na-akụ mkpụrụ nke ha, a na-eji ọka wit, ọka bali, ọka, ma ọ bụ ntụ ọka osikapa eme ihe mgbe ụfọdụ iji dochie ụfọdụ ma ọ bụ ihe niile dị na teff. A na-ahazi mkpụrụ Teff dabere na agba, nke a na-eji eme ụdị injera dị iche iche: nech (acha ọcha), igodo ma ọ bụ *quey* (acha ọbara ọbara), na *sergegna* (agwakọta). Mgbe teff adịghị, ọ na-abụkarị n'ihi ọnọdụ ma ọ bụ njedebe ego, a na-eme injera site na ịgba mkpụrụ dị iche iche , gụnyere ọka bali, millet, na sorghum. Otú ọ dị, Teff bụ ọkacha mmasị maka ime injera, karịsịa n'ihi àgwà mmetụta ya (acha, ísì, ụtọ). Mkpụrụ ọka teff enweghị gluten.

## Nkwadobe
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/87/How_to_make_injera_in_d.markos%2CEthiopia.jpg/220px-How_to_make_injera_in_d.markos%2CEthiopia.jpg|thumb|A na-awụnye batrị ngwa ngwa na gburugburu site n'èzí gaa n'ime. Debre Markos, Ethiopia
Iji mee injera, a na-agwakọta ntụ ọka teff na mmiri. A na-akpali usoro ịgbaze site na ịgbakwunye ersho, mmiri doro anya, nke na-acha odo odo nke na-agbakọta n'elu ntụ ọka teff na agbaze ma na-anakọta ya site na ịgbaze gara aga. Ersho nwere (aerobic) ụdị Bacillus na ọtụtụ ihe iko achịcha (n'usoro nke ọtụtụ): *Candida milleri*, *Rhodotorula mucilaginosa*, *Kluyveromyces marxianus*, *Pichia naganishii* na *Debaromyces hansenii*. Mgbe ahụ, a na-ahapụ ngwakọta ahụ ka ọ gbasa maka nkezi ụbọchị abụọ ma ọ bụ atọ, na-enye ya ụtọ dịtụ ilu.

## Ime ihe

### Ụzọ e si eme achịcha
Usoro isi nri maka injera agbanwebeghị nke nta kemgbe mmalite ya. Dị ka omenala si dị, a na-agwakọta ntụ ọka na mmiri ma mee ka ọ gbasaa. A na-eme ya site na ịwụsa ngwakọta ahụ n'elu nnukwu griddle gburugburu, nke a maara dị ka mitad.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Injera_stove_.._and_fresh_Injera_being_cooked.JPG/220px-Injera_stove_.._and_fresh_Injera_being_cooked.JPG|thumb|Injera na-esi nri na griddle.
A na-eme injera ka ọ bụrụ nnukwu, dị larịị na nke dị gburugburu. Mmetụta nke ntụ ọka ahụ na-enye ohere ka a wụsa ya n'elu ebe a na-eme achịcha, kama ịpịpụta ya, nke a na-adịghị ahụ maka ihe iko achịcha ma ọ bụ achịcha siri ike.

N'ihe gbasara ọdịdị, injera na-eji ya tụnyere French crêpe na Indian *dosa* dị ka *achịcha* dị larịị nke e siri na gburugburu ma jiri ya mee ihe dị ka isi maka nri ndị ọzọ. N'ihe na-atọ ụtọ na ọdịdị, ọ dị ka *appam* nke Ndịda India. Ala ala nke injera, nke na-emetụ n'elu okpomọkụ, nwere ọdịdị dị nro, ebe elu ya nwere oghere. Ọdịdị a na-eme ka injera dị mma maka ịnakọta ofe na efere.

### Ebe a na-eme achịcha
A na-eme achịcha na griddle gburugburu - ma ọ bụ nnukwu efere ụrọ ojii n'elu ọkụ ma ọ bụ ekwú eletrik pụrụ iche. A mara griddle dị ka mitad (ምጣድ) (n'asụsụ Amharic) ma ọ bụ mogogo (ሞጎጎ) (n"asụsụ Tigrinya). A chọtawo mitads n'ebe ndị e gwupụtara ihe n'ala site na 600 AD. N'oge ndị a, a naghịzi eji ụrọ eme *mitads* mgbe niile, ọ pụkwara ịbụ eletrik.

Stovu ụrọ ọdịnala nwere ike ghara ịrụ ọrụ nke ọma n'ihi na ha na-eri nnukwu nkụ ma na-emepụta anwụrụ ọkụ, na-emepụta mmetọ ụlọ ma na-eme ka ha dị ize ndụ iji mee ihe n'ebe ụmụaka nọ. N'afọ 2003, otu ìgwè nyocha Eritrea mepụtara stovu maka isi nri injera na nri ndị ọzọ na-eji mmanụ dị mfe, dị ka alaka kama nnukwu alaka, ihe ọkụkụ fọdụrụ na nsị, nke a na-akpọ *kubet*. A na-eme ọtụtụ akụkụ nke stovu ọhụrụ a n'obodo ndị dị n'etiti Etiopia na Eritrea, ebe ụmụ nwanyị na-eji ụrọ kpụọ akụkụ ndị ọzọ n'ógbè ndị dị n"ógbè ahụ.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4d/Ethiopia_Gheralta_WomanCookingInjera.JPG/220px-Ethiopia_Gheralta_WomanCookingInjera.JPG|thumb|Nwanyị na-enyocha ime achịcha nke injera n'ụlọ ya. Gheralta, Etiopia
Ọtụtụ ụmụ nwanyị nọ n'obodo ukwu, ọkachasị ndị bi na mpụta mba Etiopia na Eritrea, na-eji stovu injera eletrik, nke a na-eji nnukwu efere ígwè kpuchie, ma ọ bụ naanị efere na-adịghị agbakọta.

## Ojiji na ojiji nke oge a
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/Injera_Texture.jpg/220px-Injera_Texture.jpg|áká_ịkẹngạ|thumb|Injera na-egosi ọdịdị spongy
N'Etiopia na Eritrea, a na-etinye ụdị stews, salad (n'oge ibu ọnụ Ọtọdọks nke Etiopia, nke ndị kwere ekwe na-ezere ọtụtụ ngwaahịa anụmanụ), na injera (nke a na-akpọ *[[Fit-fit|injera firfir]]*) na injera maka ije ozi. Iji aka mmadụ (nke a na-ejikarị eme ihe, ọ bụ naanị aka nri), a na-adọwa obere injera ma jiri ya jide stews na salad maka iri nri. Injera n'okpuru stews ndị a na-etinye mmiri na ụtọ nke nri, mgbe stews na salad apụọla, a na-eri achịcha a. N'ihi ya, Injera bụ n'otu oge nri, iri arịa, na efere. Mgbe "ihe ndina" niile nke injera apụọla, nri agwụla.

Na Ethiopia na Eritrea, a na-eri injera kwa ụbọchị n'ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ezinụlọ ọ bụla. N'èzí mba Etiopia na Eritrea, enwere ike ịchọta injera na ụlọ ahịa nri na ụlọ oriri na ọṅụṅụ na-ahụ maka nri ndị Etiopia na Eritrean.
 Injera bụ ihe kachasị mkpa nke nri na Etiopia na Eritrea. Ọ na-abụkarị ma efere na arịa maka nri. A na-etinye ofe dị ka  n'elu achịcha ahụ, mgbe ahụ, a na-eri nri ahụ site n'ịdọwa iberibe injera ma na-agbanye stew ahụ. Ọ bụ ezie na ojiji a na-eji injera eme ihe n'ụzọ nkịtị dị ka isi na isi nri ọ bụla nke ndị Etiopia na Eritrea agbanwebeghị kemgbe e kere ya, uru ihe atụ ya agbanwela. Enwere ike ịchọta ụdị dị iche iche nke injera n'ugwu na ala dị ala nke Etiopia. N'ala ndị dị ala, a na-ejikarị sorghum eme injera ma n'ugwu, a na'ejikarị ọka bali eme ya. N'ụzọ ọ bụla, n'ihi na e ji ihe ọzọ mee ya karịa teff, uru ihe nnọchianya ya di obere ma e jiri ya tụnyere uru ihe nnọchiteanya nke injera e ji teff mee. E nwere ọdịiche dị iche iche nke uru ihe atụ na ụdị teff. Teff na-acha ọcha dị oke ọnụ ịzụta ma si otú a na-egosi ọnọdụ dị elu karịa ibe ya dị ọnụ ala, teff na- ọbara ọbara.

## N'èzí Etiopia na Eritrea
E nwere ụdị yiri nke injera na mba ndị ọzọ dị n'Afrịka, ya bụ Sudan na Chad. A mara ụdị a na-eri na South Sudan, Sudan na Chad dị ka *kisra*.

### United States
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ca/Bob%27s_Red_Mill_Whole_Grain_Teff_Flour.jpg/220px-Bob%27s_Red_Mill_Whole_Grain_Teff_Flour.jpg|áká_ịkẹngạ|thumb|Otu akpa nke ntụ ọka teff.
Injera ghọrọ ihe a na-ahụkarị na United States n'oge mmụba nke ndị Etiopia na-akwaga mba ọzọ n'afọ ndị afọ 1980 na 1990, n'ụzọ dị ukwuu n'ihi Iwu Ndị Gbara Ọsọ Ndụ nke e mere na afọ 1980. A na-emepụta ntụ ọka teff ugbu a na United Steeti site na Teff Company na Idaho, na-eme ka ndị Etiopia si mba ọzọ nwee ike ịnweta teff.

## Hụkwa

* Ndepụta nri na nri ndị Etiopia
* Nri Eritrea
* Kisra
* Baghrir
* Lahoh
* Appam
* Dosa
* Nri ndị Sudan
* Ndepụta nri ndị Afrịka

## Ihe odide


## Ịgụ ihe ọzọ

* The Deep Dish on Chicago Ethiopian Companion website to Kloman's book *Mesob* Across America
* Nri Injera nke ọdịnala nke Etiopia
* N'ebe a, Eat This: A Beginner's Guide to Ethiopian Food A Houston Press isiokwu nke na-akọwa ihe niile dị mkpa maka nri ndị Etiopia
* 
* nke Solier, Isabelle. Nri na Onwe: Nri, Mmepụta, na Omenala Ihe. Bloomsbury Academic 2013

## Njikọ mpụga

Òtù:Pages with unreviewed translations