open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Al-Shamrani

**Al-Shamrani** bụ aha nna Arabic nke a na-enye ndị so n'ebo Arabic a maara dị ka 意Shamraná nke dị n'akụkụ ndịda nke obodo Saudi Arabia nke oge a.

Ndị ama ama nwere aha nna gụnyere ndia:

* Nasser Al-Shamrani, onye na-agba bọọlụ na Saudi
* Rashid Al Shamrani, onye na-eme ihe nkiri na Saudi

## Edensibia
Alcinda Abreu

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6d/Alcinda_Abreu_UNDP_2010.jpg/220px-Alcinda_Abreu_UNDP_2010.jpg|thumb|Alcinda Abreu na 2010
**Alcinda António de Abreu** (amụrụ n'afọ 1953) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Mozambik. Ọ bụ Minista na-ahụ maka ihe gbasara mba ofesi nke Mozambique site n'afọ 2005 ruo n'afọ 2008, ebe ọ bụbu Minista na na-ahụ Maka ọdịmma ọha na eze. N'oge na-adịghị anya, ọ rụrụ ọrụ dị ka Minista na-ahụ maka gburugburu ebe obibi. Ọ na-arụ ọrụ iji mụba ọrụ ụmụ nwanyị na mgbanwe ihu igwe.

## Ndụ na ọrụ
A mụrụ Alcinda António de Abreu na afọ 1953 na Mozambique. Ọ na-arụsi ọrụ ike na Mozambique Youth Association ma jee ozi dị ka osote odeakwụkwọ ukwu ya na ngwụcha afọ 1970 na mmalite afọ 1980. Abreu bụ Minista nke Ọdịmma Ọha site na afo 1994 ruo n'afọ 1997. FRELIMO họpụtara Abreu dị ka onye otu National Elections Commissions (CNEs) nke na-ahụ maka ịhazi ntuli aka ime obodo nke afọ 1998 na ntuli aka afọ 1999 . Na nnọkọ FRELIMO nke afọ 2002, a họpụtara ya na Kọmitii ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke mmadụ iri na ise.

Onye isi ala Armando Guebuza họpụtara ya dị ka Minista na-ahụ maka ihe gbasara mba ọzọ na Febụwarị 3, na afọ 2005, mgbe Guebuza kpọrọ gọọmentị ọhụrụ ya obere oge ka ọ banyere n'ọkwa. Ka e mesịrị n'afọ ahụ, ọ gara leta José Manuel Barroso, Onye isi oche nke European Commission.

Mgbe a gbanwere ọchịchị na Machị 10, na afọ 2008, e weghachiri ya n'ọkwa Minista nke Gburugburu Ebe Obibi; a ṅụrụ ya iyi n'ime ụbọchị 17 ka e mesịrị na ọnwa Machị 27. O nyere iwu atụmatụ mba maka mmetụta mgbanwe ihu igwe na ụmụ nwanyị nọ na Mozambique, oge mbụ e chepụtara atụmatụ dị otú ahụ n'ebe ọ bụla n'ụwa. Ọ kọwara na ọ dị mkpa ka ọha mmadụ gbanwee atụmatụ ha iji kwe ka ụmụ nwanyị nọ n'ime ime obodo tinye aka na ọrụ mgbanwe ihu igwe, n'ihi mmetụta nke a nwere na ọrụ ugbo.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Shafiq

Shafiq, Shafik, Shafeeq, **Shafique**, **Shafic**, **Chafic** ma ọ bụ **Shafeek** (Arabic, Urdu) nwere ike izo aka na ihe ndia 

* Shafiq (aha)
* Shafiq Mill Colony, agbata obi nke Gulberg Town na Karachi, Pakistan
* *Charles Shafiq Karthiga*, ihe nkiri na-akpali akpali nke Tamil na 2015
Sham

**Sham** nwere ike izo aka na ndia:

## Ojiji Arabic

* Al-Sham ma ọ bụ Shām (شام), aha akụkọ ihe mere eme maka mpaghara Greater Syria, nke a maara ugbu a dị ka Levant ma ọ bụ ọwụwa anyanwụ Mediterenian, gụnyere mba Siria, Lebanọn, Palestine, Israel, Jọdan, Saịprọs na mpaghara Hatay nke Turkey.
** Bilad al-Sham, mpaghara Caliphate nke otu mpaghara ahụ
** Jund al-Sham, otu ndị agha nke dị na Afghanistan, nke pụtara "Ndị agha Siria"
* Sham el-Nessim, ezumike Ijipt na-egosi mmalite oge opupu ihe ubi
* Sham, ma ọ bụ Alsahm, aha Arabic maka kpakpando Alpha Sagittae

## Ojiji Bekee

* Ịghọ aghụghọ
** Ọgwụ Sham dị ka ọgwụ aghụghọ
** Nhọrọ Sham, aha ọzọ maka nhọpụta ngosi
** Alụmdi na nwunye Sham, alụmdi na nwunye e mere iji ghọgbuo
** Nnyocha ndị ọgbọ Sham, ụdị aghụghọ ma ọ bụ nke ọjọọ nke nyocha ndị ọgbọ
* Akụkọ ụgha
* Placebo, ọgwụ ọ bụla, ịwa ahụ, ma ọ bụ ọgwụgwọ ndị ọzọ na-akpachara anya (ma na-emekarị ka ọ ghara ịdị irè)
** Ọgwụ Sham dị ka placebo eji eme ihe na otu ma ọ bụ abụọ na-enweghị anya nke na-achịkwa otu nnwale (lee ọgwụgwọ na ndị na-achịkọta otu)
** Ịwa ahụ Sham, ịwa ahụ na-ahapụ akụkụ ọgwụgwọ, nke a rụrụ n'otu ìgwè nchịkwa nke nnwale.
* Aha onye ma ọ bụ otu ndị mmadụ ex: Noah West
** Sam the Sham (amụrụ n'afọ 1937), aha egwu nke onye na-agụ egwu rock nke United States Domingo es Samúdio
** Sham, aha njirimara nke Art Shamsky (amụrụ n'afọ 1941), onye na-eme egwuregwu American Major League Baseball na onye njikwa Israel Baseball League
** Sham 69, òtù egwu punk nke England
* Aha ọrụ nka
**  (ihe nkiri), ihe nkiri na-adịghị ekwu okwu nke 1921 nke furu efu nke dabeere na egwuregwu Broadway nke Ethel Clayton na-eme
**  (egwuregwu), ihe nkiri otu ihe nkiri nke Frank G. Tompkins mere na 1920
* Ojiji ndị ọzọ
** Sham, aha maka mkpuchi ohiri isi
** SHAM, salicylhydroxamic acid, ọgwụ na-arụ ọrụ megide ọrịa na-efe efe nke eriri afọ

## Ojiji ndị China

* Usoro nhazi nke Kohn, nke aha ya bụ Walter Kohn na Lu Jeu Sham
* Osimiri Sham Chun, n'ókè nke Hong Kong na China
* Sham Shui Po District, a district of Hong Kong
* Sham Kwok Fai (amụrụ n'afọ 1984), onye na-agba bọọlụ si Hong Kong

## Ojiji ndị ọzọ

* Sham (aha), ndepụta nke ndị nwere aha
* Sham (ịnyịnya), ịnyịnya American Thoroughbred amụrụ na 1970 onye meriri ọtụtụ agbụrụ osisi.
** Sham Stakes, agbụrụ aha ya bụ ịnyịnya
* Sham, Iran
* Sham, onye na X-Men 2099 comic book series
* Sham Pain, otu egwu nke American heavy metal band Five Finger Death Punch si And Justice For None
* Southern Hemisphere Annular Mode (SHAM), usoro ihu igwe

## Hụkwa

* Shams (disambiguation)
* Siria (disambiguation)
Shanab

**Shanab** bụ aha nna. N'asụsụ Bedawi nke Sudanese Arabic okwu ahụ pụtara afụ ọnụ.

Ndị nwere aha nna gụnyere ndia:

* Abdel Fattah Abou-Shanab (amụrụ n'afọ 1935), onye Ijipt na-akwọ ụgbọ mmiri
* Ismail Abu Shanab (1950-2003), onye injinia Palestine na onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Hamas e gburu egbu
* Mohammad Abu Shanab (amụrụ n'afọ 1998), onye na-agba bọọlụ na Qatar
* Nora Shanab (amụrụ n'afọ 1987), onye Israel Arab na-agba bọọlụ

## Edensibia
Saara Kuugongelwa

**Saara Kuugongelwa-Amadhila** (amụrụ na 12 Ọktoba na afọ 1967) bụ praịm minista nke Namibia, na-arụ ọrụ kemgbe 21 Machị, na afọ 2015. Kuugongelwa-Amadhila bụ onye otu South West Africa People's Organization (SWAPO). Ọ bụ onye otu National Assembly nke Namibia kemgbe afọ 1995 ma jee ozi dị ka Minista na-ahụ maka ego site na afo 2003 ruo n'afọ 2015. Ọ bụ nwanyị mbụ jere ozi dị ka praịm minista nke Namibia.

## Mbido ndụ na agụmakwụkwọ
A mụrụ Saara Kuugongelwa na 12 Ọktoba n'afọ 1967 na Otamanzi, South West Africa (Namibia ugbu a). Ọ gara mba ọzọ na SWAPO na afọ 1980 mgbe ọ dị afọ 13 wee gaa Sierra Leone na afọ 1982 mgbe ọ dị iri na ise. Ọ gara Koidu Girls Secondary School site na afo 1982 ruo na afọ 1984 na Saint Joseph's Secondary School Site na  afọ 1984 ruo na afọ 1987. Site na afo 1991 ruo na afọ 1994, ọ gara Mahadum Lincoln na Pennsylvania, United States, ebe ọ gụsịrị akwụkwọ na MSc na akụ na ụba ego.

## Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị
Kuugongelwa-Amadhila laghachiri Namibia mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ na Mahadum Lincoln wee were ọnọdụ dị ka onye na-ahụ maka akụ na ụba n'ọfịs onye isi ala n'okpuru Sam Nujoma. N'afọ 1995, mgbe ọnwa ole na ole n'ọrụ ahụ gasịrị, Nujoma họpụtara ya ka ọ bụrụ onye omeiwu mgbe ọ dị afọ iri abụọ na asaa, ma mee ya onye isi nchịkwa nke National Planning Commission, ọkwá dị n'ọkwá nke minista. N'afọ 2003, Nujoma buliri ya n'ọkwa Minista na-ahụ maka ego.

Ya na Onye isi ala Hage Geingob, a ṅụrụ iyi dị ka praịm minista nke anọ nke Namibia na 21 Machị 2015. Ọ bụ nwanyị mbụ nwere ọnọdụ ahụ.

N'ọnwa Mee afọ 2016, o sonyere na "A Conversation with The Right Honourable Saara Kuugongelwa-Amadhila, Prime Minister of the Republic of Namibia," mkparịta ụka dị nro na Wilson Center's Women in Public Service Project, Wilson Center Africa Program, na Constituency for Africa. Ọ kwupụtara banyere ịha nhata nwoke na nwanyị n'ọtụtụ oge, gụnyere n'oge nleta Praịm Minista Mali Modibo Keita na n'okwu (nke Christine Hoebes gụrụ maka ya) na 10th Namibia Women's Summit ebe o kwuru na ọ ga-ewe afọ 70 iji mechie ọdịiche ụgwọ ọrụ nwoke na nwanyị gafee Africa.

## Ndụ onwe onye
Kuugongelwa lụrụ onye ọchụnta ego Onesmus Tobias Amadhila.

## Onyinye na mmata
N'ụbọchị ndị dike 2014, e nyere ya Order Most Brilliant of the Sun, Class nke Abụọ.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Òtù:Ọmụmụ 1967
Rosalia Nghidinwa

**Rosalia Annette Nghidinwa** (26 Ọktoba na afọ 1952 na 14 Jenụwarị, na afọ 2018) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Namibia.

A mụrụ ya na Nkurenkuru, Kavango Region, Nghidinwa sonyeere SWAPO na afọ 1974 mgbe ọ dị afọ 22. Onye ọrụ ahụike site na ọrụ, Nghidinwa na-elekọta ọtụtụ ụlọ ọrụ ahụike obodo na mpaghara Okavango maka Chọọchị Evangelical Lutheran na Namibia (ELCIN). Ọ nọchitere anya ELCIN na Nzukọ Lutheran World na afọ 1987 ma jee ozi na kansụl na-achịkwa Chọọchị site na afo 1991 ruo afọ 1996.

Ọ bụ onye otu National Assembly of Namibia kemgbe afọ 2000. Ọ batakwara na kansụl nke Namibia mgbe a họpụtara ya ka ọ bụrụ osote Minista na-ahụ maka ọrụ na ọdịmma ọha na eze site n'afọ 2000 ruo afọ 2005. N'afọ 2005, e buliri ya n'ọkwa ka ọ bụrụ Minista na-ahụ maka ihe ndị dị n'ime ụlọ na mbata, na Disemba, na afọ 2012 a kpọgara ya ka ọ bụrụ onye isi nke Ministrị na-ahụ Maka Ịha nhata nwoke na nwanyị na ọdịmma ọha na eze (Namibia).

E nyere Nghidinwa ihe nrite kacha mma nke ugo n'afọ 2003. Ọ lụrụ Sam Nghidinwa onye nwụrụ na Febụwarị n'afọ 2009. Ha nwere ụmụ isii. Nghidinwa nwụrụ n'ụlọ ọgwụ Windhoek na 14 Jenụwarị, na afọ 2018 mgbe ọ rịasịrị ọrịa kansa.

## Ebenside

Òtù:Ọmụmụ afọ 1952
Òtù:Ọnwụ afọ 2018
Avril de Sainte-Croix

**Ghénia** Avril de Sainte-Croix (aha edemede, Savioz; pseudonym, de Sainte - Croix; 1855 21 Machị 1939) bụ onye edemede French, onye nta akụkọ, onye na-ahụ maka ụmụ nwanyị na **onye** na-eme udo. Ruo ọtụtụ afọ, ọ duziri ngalaba French nke International Abolitionist Federation, nke chọrọ iwepụ iwu gọọmentị nke ịgba akwụna ma lụso ịzụ ahịa ụmụ nwanyị ọgụ. Ọ dụrụ gọọmentị France na Njikọ Mba ọdụ maka nsogbu ụmụ nwanyị. Ọ bụ osote onye isi oche nke International Council of Women site n'afọ 1920 na onye isi oche of the National Council of French Women site n'afọ 1922 ruo afọ 1932.

A mụrụ Adrienne-Pierrette-Eugénie (Ghénia) Glaisette n'afọ 1855 n'obodo Carouge dị nso na Geneva, Switzerland na Marc Glaisette Na Marie-Louise Savuiz.
Ọ na-asụ ọtụtụ asụsụ ma na-eme njem n'ọtụtụ ebe. Dị ka nwa agbọghọ o yiri ka ọ nọrọ oge dị ukwuu n'etiti Europe.
E gosipụtara onyinyo ya nke Teodor Axentowicz sere na Salon n'afọ 1893, ma bipụta ya na La jeune Dame . A kpọtụrụ ya aha na akwụkwọ akụkọ ọha na eze. 
Gentlewoman na-akọ ọnụnọ ya na egwu ụtụtụ nyere Baroness de Montebello, o doro anya na nwanne nne ya.
N'etiti afọ 1890, o bipụtara usoro akụkọ ụmụaka na Eastern Europe. Ọ bịanyere aka n'akụkọ na akụkọ akwụkwọ akụkọ mbụ ya "Savioz".[lower-alpha 1] [1] Akwụkwọ akụkọ Paris kọrọ na ọ nọ na ememe nke Cuban War of Independence (1895 Xi98) nke ndị Cuban na-achị Paris haziri. [2]

## Ebemsidee
Otto Rühle

thumb|Otto Rühle
**Karl Heinrich Otto Rühle** (23 October 1874 ruo ụbọchị 24 June 1943) was a German Marxist active in opposition to both the First and Second World Wars as well as a council communist theorist.

A mụrụ Otto na Großschirma, Saxony n'ụbọchị 23 Ọktoba 1874. Nna ya bụ onye ọrụ ụgbọ okporo ígwè. N'afọ 1889, ọ malitere ọzụzụ dị ka onye nkuzi na Oschatz. Mgbe ọ nọ n'ebe ahụ, ọ sonyeere German Freethinkers League. N'afọ 1895, ọ ghọrọ onye nkuzi onwe onye maka Countess von Bühren, mgbe ọ na-akụzi na Öderan.

Ọ sonyeere Social Democratic Party of Germany (SPD) na 1896 ma n'oge na-adịghị anya guzobe ụlọ akwụkwọ Sunday nke ndị Socialist. Otú ọ dị, a chụpụrụ ya dị ka onye nkuzi ụlọ akwụkwọ praịmarị n'afọ 1902, n'oge na-adịghị anya, ọ kwadoro onwe ya dị ka odeakwụkwọ na onye nchịkọta akụkọ nke akwụkwọ akụkọ ọchịchị onye kwuo uche ya na Hamburg, Breslau, Chemnitz, Pirna na Zwickau sochiri. Rühle aghọworị onye na-akatọ usoro nkuzi dị ugbu a ma guzobe otu agụmakwụkwọ nke ọchịchị onye kwuo uche ya maka mpaghara Hamburg. N'afọ 1907 ọ ghọrọ onye nkuzi na-agagharị agagharị maka N'afọ 1907, ọ ghọrọ onye nkụzi na-aga njem nke kọmitii agụmakwụkwọ SPD ma mepụta aha ọma na SPD, site na edemede agụmakwụkwọ ya: "Ọrụ na Mmụta" (1904), "Nlightenment of Children About Sexual Matters", (1907), na, karịa ihe niile, "The Proletarian Child" (1911).

## Ebenside
Adeku

Ndị a bụ aha nke ihe odide na *Pokémon* franchise, gụnyere egwuregwu, usoro anime na usoro manga. Ihe odide nwere ike ịpụta n'ọtụtụ usoro, mgbe ụfọdụ n'otu ọrụ ahụ (dịka. Giovanni) na mgbe ụfọdụ n'ọrụ dị iche iche (dịka. [Ihe e dere n'ala ala peeji]

 niile na-ezo a na "egwuregwu vidio" n'ozuzu ha na-ezo ka , Green, Blue, ellow, Gold, Silver, *Crystal*, Ruby, Sapphire, , , LeafGreen, *Emerald*, : Gale of Darkness, Diamond, , *Platinum*, HeartGold, , Black, White, Black, 2, , X, Y, Omega , Alpha . Sun, , , Let's Go, Pchu, Eevee, Shield,  Scarlet.
Rose Mukantabana

**Rose Mukantabana** (amụrụ n'abalị iri atọ na otu n'ọnwa Ọgọstụ n'afọ 1961) bụ onye ọka iwu na onye na-ahụ maka ihe ndị ruuru ụmụ nwanyị. Ọ bụ onye bụbu onye isi oche nke Chamber of Deputies nke Rwanda ma bụrụ nwanyị mbụ a họpụtara n'ọkwa ahụ. A họpụtara ya ka ọ bụrụ onye isi oche nke African Parliamentary Union site na afo 2013-2015.

## Akụkọ ndụ
A mụrụ Rose Mukantabana na 31 Ọgọst na afọ 1961 na mpaghara Nyanza District, Southern Province, Rwanda. Ọ gụsịrị akwụkwọ na ụlọ akwụkwọ sekọndrị wee malite ịrụ ọrụ na ọrụ gọọmentị na afọ 1980, nke mbụ na Rwanda Society for Insurance ma mesịa na Ministry of Public Services.  N'afọ 1992, ọ banyere na Mahadum Mba nke Rwanda ma gụsịrị akwụkwọ na nzere iwu n'afọ 1996. N'afọ ahụ, ọ malitere ịrụ ọrụ maka Haguruka Association, otu NGO nke na-ele anya na ikike mmadụ na ikike ụmụ nwanyị na ụmụaka. N'ịbụ onye nọrọ afọ itoolu na nzukọ ahụ, ọ malitere dị ka onye enyemaka iwu ma rụọ ọrụ ruo onye nhazi nke okwu iwu. Mgbe ọ rụchara ọrụ dị ka National Executive Secretary, Mukantabana laghachiri n'ụlọ akwụkwọ. N'ịmụ akwụkwọ na Belgium, ọ nwetara diplọma "ndị pụrụ iche na ikike mmadụ" na Mahadum Saint-Louis Bruxelles.

N'afọ 2002, ọ na-eje ozi dị ka osote onye isi oche nke Pro-Femmes, otu òtù na-ahụ maka udo nke na-ahazi mbọ nke 43 NGO maka mmepe na ikike ụmụ nwanyị. N'afọ 2005, ọ malitere ịrụ ọrụ dị ka onye nhazi mba nke Women's Legal Rights Initiative nke USAID kwadoro ma na afọ 2007, ọ kwagara ActionAid International na Rwanda, nke mbụ na-eje ozi dị ka onye nchịkwa ikike ụmụ nwanyị ma mesịa bụrụ onye njikwa mmepe mmemme. N'afọ 2008, a họpụtara ya dị ka onye omeiwu na-anọchite anya mpaghara Kigali City. N'abalị isii n'ọnwa Ọktoba n'afọ 2008, ndị omeiwu ibe ya họpụtara ya ka ọ bụrụ onye isi oche nke Chamber of Deputies nke Rwanda ruo n'afọ 2013 site na 70 maka na 10 megide. Nhọrọ ya mere ka ọ bụrụ nwanyị mbụ na-eduzi ndị omeiwu. N'afọ 2012, a họpụtara ya ka ọ bụrụ onye isi oche nke African Parliamentary Union (APU) ruo n'afọ 2015.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Òtù:Ọmụmụ afọ 1961
Agnès Ntamabyaliro Rutagwera

**Agnès Ntamabyaliro Rutagwera** (amụrụ n'afọ 1937) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Rwanda. Ọ bụ ezie na ọ bụ onye agbụrụ Tutsi-Hutu na ụmụ nke alụmdi na nwunye bụ ndị a na-ele anya n'oge mgbukpọ agbụrụ ahụ, a mara Rutagwera ikpe maka itinye aka na mgbukpọ megide ndị Tutsi na Rwanda. N'ụzọ dị ịrịba ama, e boro ya ebubo na ọ na-ahazi ogbugbu nke onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Tutsi Jean-Baptiste Habyalimana, onye guzogidere mgbukpọ agbụrụ ahụ.

## Ndụ
A mụrụ Ntamabyariro na 1937 ma o nwere nne Tutsi na nna Hutu. N'afọ 1994, ọ bụ minista ikpe ziri ezi na gọọmentị nwa oge nke e weere na ọ bụ ya kpatara mgbukpọ agbụrụ nke mere na Rwanda.

A na-ebo Ntamabyariro ebubo karịsịa na ọ na-eme ndokwa ka e gbuo Jean-Baptiste Habyalimana. Ọ bụ onye isi ndị Tutsi nke guzogidere mgbukpọ agbụrụ ahụ. A na-ekwu na ọ haziri ogbugbu ya na mgbakwunye na ịkpali na ịhazi mgbukpọ agbụrụ. A tọọrọ Ntamabyariro na 27 Mee, na afọ 1997 n'ụlọ ya dị na Mufulira, Zambia, n'ụzọ doro anya site n'aka ndị ọrụ mbata na Zambia. Gọọmentị Zambia gọnahụrụ itinye aka ọ bụla, Otú ọ dị, Amnesty International gosipụtara nchegbu banyere nchekwa ya. E mechara chọta ya n'ụlọ mkpọrọ dị na Kigali. Ọ ga-echere afọ iri tupu e kpee ya ikpe.

Gọọmentị Rwanda mara ya ikpe n'afọ 2009 ịga mkpọrọ ndụ ya niile. Justin Mugenzi na Prosper Mugiraneza sokwa na ogbugbu Habyalimana mana a tọhapụrụ ha n'ebubo niile na Febụwarị, na afọ 2013..

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Òtù:Ọmụmụ afọ 1937
Coleen Rowley

**Coleen Rowley** (Amụrụ na Disemba 20, 1954) bụ onye America bụbu onye ọrụ pụrụ iche nke FBI na onye na-eme mkpesa, ọ bụkwa onye ndọrọndọrọ ọchịchị Democratic-Farmer-Labor Party (DFL) maka Congress na mpaghara nke abụọ nke Minnesota, otu n'ime mpaghara asatọ nke Minnesota n'afọ 2006. Ọ meriri na ntuli aka n'ozuzu ya n'aka onye Republican nọ n'ọkwa John Kline. A maara Rowley nke ọma maka ịgba akaebe banyere nchegbu gbasara FBI ileghara ozi nke onye a na-enyo enyo na ọ bụ onye na-eyi ọha egwu n'oge 9/11, nke dugara na nyocha afọ abụọ nke Ngalaba Ikpe Ziri Ezi.

Rowley tolitere na New Hampton, Iowa, ma gụsịrị akwụkwọ na klas ụlọ akwụkwọ sekọndrị ya n'afọ 1973. Nna ya bụ onye na-ebu akwụkwọ ozi ruo afọ 31. Ọ natara nzere B.A. ya na French na nsọpụrụ site na Wartburg College na Waverly, Iowa, na 1977. N'afọ 1980, ọ natara nzere J.D. ya na Mahadum nke Iowa College of Law wee gafee ule Iowa bar n'oge ọkọchị ahụ.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Shirley Gbujama

Madam **Shirley Yema Gbujama** (amụrụ n'afọ 1936, dị ka **Shirley Macaulay**) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Sierra Leone nke jere ozi n'ọtụtụ ọkwa kansụl, gụnyere minista na-ahụ maka ihe gbasara mba ọzọ, minista na ọdịmma ọha na eze, minista nke njem nleta na ọdịbendị, na minista na ihe gbasara okike na ụmụaka. Ọ bụ otu n'ime ndị minista a na-akwanyere ùgwù na ndị jere ozi ogologo oge na ọchịchị onye isi ala Ahmad Tejan Kabbah. Gbujama bụ onye agbụrụ Mende.

## Mbido ndụ na ọrụ
A mụrụ Gbujama na afọ 1936 dị ka Shirley Macaulay, na Kent, obodo ịkụ azụ dị n'ụsọ oké osimiri gburugburu peninsular na Western Area Rural District nke British Sierra Leone. Nna ya bụ Fredrick Sherman Macaulay (ihe dị ka 1904), onye nkuzi, onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị obodo, ma mesịa bụrụ onye ikpe nke udo. Nne ya bụ Violet Keitel, onye nkuzi Methodist Mission School si na Bonthe District. Nne na nna ya gụrụ ya aha, nwa ha nwanyị nke okenye, n'aha onye America na-eme ihe nkiri Shirley Temple, nwa amaala nke ụbọchị ahụ.

Gbujama malitere ọrụ ya dị ka onye nkuzi ụlọ akwụkwọ na mgbakọ na mwepụ, na afọ 1959. Ọ kwagara New York City, na United States, iji nweta nzere Master of Arts na mgbakọ napụ, gụsịrị akwụkwọ na afọ 1964. Ọ rụkwara ọrụ dị ka onye nkwusa Ndị Kraịst.

## Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị na ndọrọ ndọrọ ọchịchị
A họpụtara Gbujama dị ka onye nnọchi anya Sierra Leone na Ethiopia, Tanzania na Zambia, na-enye Haile Selassie asambodo ya na Addis Ababa, ma na-eje ozi n'ọkwa ahụ site na afo 1972 ruo n'afọ 1976. Ọ laghachiri na New York City, ebe ọ rụrụ ọrụ dị ka onye nnọchi anya mba ahụ na United Nations ruo na afọ 1978.

N'afọ 1996, Gbujama nwere obere oge dị ka Minista nke Njem, tupu ọ kwaga n'ọkwa dị elu nke Minista nke Mmekọrịta Mba Ọzọ na Mmekọrịta mba ụwa na gọọmentị Ahmad Tejan Kabbah, na-anọchi Maigore Kallon.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Òtù:Ọmụmụ afọ 1936
Priscilla Schwartz

**Priscilla Schwartz** bụ onye ọka iwu Sierra Leone, nwanyị mbụ jere ozi dị ka Attorney General na Minista nke Ikpe Ziri Ezi (2018) na Sierra Leone.

## Mbido ndụ na agụmakwụkwọ
A mụrụ Schwartz Priscilla Fofana. Ọ gụsịrị akwụkwọ na Fourah Bay College na Bachelor of Arts na Bachelor of Laws. O nwetara Master of Laws na Kings College, Mahadum London na dọkịta ya na Queen Mary, Mahadụ London.

## Ọrụ

### ndọrọ ndọrọ ọchịchị
Na 11 Junn, na afọ 2018 Schwartz ghọrọ nwanyị mbụ n'akụkọ ihe mere eme nke Sierra Leone ka a họpụta ya dị ka Attorney General na Minister of Justice. Onye isi ala Julius Maada Bio họpụtara ya iji dochie Charles Margai.

Site na afo 1996 ruo n'afọ 2006, ọ bụ onye ndụmọdụ steeti na onye enyemaka pụrụ iche nye onye ọka iwu ukwu na Minista Ikpe na Sierra Leone. Ọ na-enye ndụmọdụ maka ike, nkwukọrịta yana mmanụ ala na mineral mining. Schwartz rụrụ ọrụ dị mkpa n'ịhazi Ụlọikpe Pụrụ Iche nke UN maka Sierra Leone na nleta Kọmitii Nchebe.

### Ụlọ akwụkwọ
Schwartz bụ prọfesọ iwu na Mahadum Leicester site na afo 2007 na afọ 2012. Site na n'afọ 2008 ruo n'afọ 2011, ọ bụ onye nkuzi dị elu na alma mater ya Queen Mary, Mahadum London. Ọ kụzikwaara na School of Oriental and African Studies, Mahadum London site na afọ 2011 ruo n'afọ 2013. Tupu nhọpụta ya dị ka Attorney-General na Minister of Justice, ọ bụ onye nkuzi dị elu na onye nduzi nke Energy and Natural Resources Law Programme, na College of Professional Services, Royal Docks School of Business and Law, University of East London, United Kingdom site na afọ 2012 ruo n'afọ 2018.

A na-ebipụta nnyocha Schwartz n'ọtụtụ ebe na iwu azụmaahịa mba ụwa na akwụkwọ akụkọ mmepe akụ na ụba.

### Iwu
A kpọrọ Schwartz n'ụlọ mmanya dị na Sierra Leone.  Ọ bụ onye ọka iwu na onye ọka iwu n'Ụlọikpe Kasị Elu nke Sierra Leone . Ọkachamara ya bụ iwu ike, iwu akụ na ụba, iwu itinye ego mba ụwa, iwu ego mba ụwa. Iwu azụmahịa mba ụwa, ọchịchị ụlọ ọrụ, ọrụ ọha na eze na iwu gburugburu ebe obibi. Ọ na-adụ gọọmentị na ụlọ ọrụ mba ụwa na-arụ ọrụ na mba ndị na-emepe ọdụ.

## Akwụkwọ ndị a họọrọ

* *Ego maka* ihe onwunwe ike (2018)
* Powe na-akpọ ikike mmepe: Ike na-adịgide adịgide na ihu igwe na-agbanwe agbanwe (2016)
* Capitalism, International Investment Law na Development Conundrum (2014)
* *Njikọ ọha na eze na ọrụ gọọmentị na mba ndị na-emepebeghị emepe* (2013)
* *Njikọ Azụmaahịa na Mmepe* (2010)
* Ihe owuwu na-adịgide adịgide: Iwu na Iwu (2009)
* *Mmepe na-adịgide adịgide na Mmanụ ala na Sierra Leone* (2006)

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Òtù:Ọmụmụ afọ 1967
Madeleine Ayinkamiye

**Madeleine Ayinkamiye** bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Rwanda. A họpụtara ya ka ọ bụrụ Mịnịsta na-ahụ maka mmekọrịta ọha na eze n'afọ 1964, na-eme ka ọ bụrụ nwanyị mbụ na-ahụ anya na Rwanda.

Ayinkamiye jere ozi n'ọfịs minista site na 6 Jenụwarị na afọ 1964 ruo 8 Nọvemba, na afọ 1965. Ọ bụ naanị nwanyị minista gọọmentị na Rwanda n'etiti nnwere onwe Rwanda na afọ 1962 na Eprel, na afo 1992.

## Ebenside
Raqiya Haji Dualeh Abdalla

**Raqiya Haji Dualeh Abdalla** (Somali: , Arabic) bụ onye Somalia na-ahụ maka mmekọrịta mmadụ na ibe ya na onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị. O nwela ọtụtụ ọkwa dị elu na-eme iwu na ụlọ ọrụ gọọmentị, ndị na-abụghị gọọmentị na nke mba ụwa, gụnyere dịka osote minista ahụike nke Somalia. Ọ bụkwa onye guzobere Somali Women's Democratic Organization (SWDO), na-eje ozi dị ka onye isi oche na osote onye isi oche nke otu ahụ. Tụkwasị na nke a, Raqiya bụ onye guzobere na onye isi oche nke Somali Family Care Network.

## Ndụ onwe onye
A mụrụ Raqiya na Somalia. Maka agụmakwụkwọ ya na-esote sekọndrị, ọ nwetara B.A. na Social Sciences site na College of Education na Mogadishu. Raqiya nwekwara nzere masta na Public Policy na Women in Development site na Institute of Social Studies nke bụ akụkụ nke Erasmus University Rotterdam nke dị na The Hague, Netherlands.

## Ọrụ
Raqiya bụ onye na-ahụ maka mmekọrịta mmadụ na ibe ya. O nwela ọtụtụ ọkwa dị elu na-eme iwu na ụlọ ọrụ gọọmentị, ndị na-abụghị gọọmentị na nke mba ụwa.

Raqiya bụ onye guzobere Somali Women's Democratic Organization (SWDO). E guzobere ya na afọ 1977, ọ bụ ndị omeiwu mbụ nke ụmụ nwanyị na Somalia. Ọ ga-ejekwa ozi dị ka onye isi oche na osote onye isi oche nke otu ahụ. N'etiti atụmatụ ndị ọzọ, e nyere SWDO iwu itinye n'ọrụ iwu nke Supreme Revolutionary Council na-achị na-amachibido igbu akụkụ ahụ nwanyị. N'ọnọdụ a, Raqiya malitere mkpọsa mbụ na-emegide FGM na Somalia. N'afọ 1979, n'aha SWDO, ọ nọchitere anya Somalia na nzukọ ọmụmụ ihe zuru ụwa ọnụ nke WHO na Khartoum. A họpụtara ya n'otu oge dị ka onye nnọchi anya Somalia na kọmitii ise nke nzukọ ahụ, nke e nyere ọrụ ịmepụta mkpebi na aro gbasara FGM.

Mgbe ọ na-arụ ọrụ na Ministry of Culture, Raqiya bipụtara Sisters in Affliction na afọ 1982. Ọ bụ akwụkwọ mbụ gbasara infibulation nke nwanyị Somalia. Ọrụ ahụ nwere mmetụta zuru oke, ọkachasị mgbe e mesịrị sụgharịa ya n'asụsụ Somali nke Abdalla.

Site na afo 1983 ruo na afọ 1986, Raqiya bụ onye enyemaka ma ọ bụ osote minista ahụike nke Somalia. Ruo afọ ise, ọ rụkwara ọrụ dị ka onye ndụmọdụ mmemme dị elu na UNDP na Sudan.

Raqiya mechara bụrụ onye ndụmọdụ maka Immigrant and Refugee Services of America, ụlọ ọrụ afọ ofufo nke mba. N'ebe ahụ, o nwere ogbako mba na ikike ọmụmụ maka ụmụ nwanyị si Somalia na Iraq, ma soro ndị isi obodo rụọ ọrụ.

N'afọ 2001, Raqiya guzobere Somali Family Care Network (SFCN) na Washington, D.C., na-eje ozi dị ka onye isi oche nke otu ahụ. SFCN na-enye nkwado teknụzụ maka òtù ndị obodo Somalia na United States. Ọ na-enyekwa enyemaka na nlekọta ahụike n'ozuzu maka ụmụ nwanyị si Horn of Africa.

## Ebenside

## Njikọ mpụga

* Raqiya Haji Dualeh Abdalla - Ụmụnne nwanyị nọ n'ihe mgbu
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Fadumo Ahmed Alin

**Fadumo Ahmed Alin** bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Somalia nke jere ozi dị ka onye enyemaka (onye osote) minista nke agụmakwụkwọ n'etiti afọ 1974 na afọ 1982. Alin, onye nkuzi site na ọrụ, bụ nwanyị mbụ a họpụtara na kansụl Somalia, na nwanyị mbụ minista na Somalia. Na Septemba 5 ruo 6 nke afọ 1993, ọ sonyere na ọmụmụ ihe gbasara udo na esemokwu na obodo Hargeisa.

## Ebenside


* [Ihe e dere n'ala ala peeji] Ọktoba 1993. Esemokwu Somalia: Atụmanya maka udo. Oxford: Oxfam UK na Ireland, peeji nke 125.
* Ọrụ Ụlọ nke Mogadishu [Mogadishu, na Somalia]. 2 Febụwarị, na afọ 1987. "Ndị ọrụ ndị ọzọ a kpọrọ aha." (FBIS/DIRB Somalia Country File)
* Mogadishu Radio [Mogadishu, na Somali]. 7 Febụwarị, na afọ 1980. "Gọọmentị Somalia ọhụrụ". (Nchịkọta BBC 9 Febụwarị 1990/NEXIS )
*
* Ihe ọmụma banyere ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke Faduma Ahmed "Alim", gụnyere ma ọ bụ onye otu ndị omeiwu site na 1979-1990 ma jee ozi dị ka osote minista nke agụmakwụkwọ, ma ọ bụrụ na ọ dị otú ahụ, ma a họpụtara ya ma ọ bụ họpụta ya ma ọ bụrụ ma ọ bụ wepụ ya n'ọkwa ahụ, ma ọ bụ ma ọ bụrụ otú ahụ, maka ihe kpatara ya, ma ọ lụrụ Ahmed Mohamoud Farah, onye nwere ọtụtụ ọkwa minista na gọọmentị Barre n'etiti 1970 na 1990, ma ọ bụrụ, na ọ bụrụ na ebe ọ dị taa, na ọ dị ugbu a,
* *[https://books.google.se/books?id=eCoOAQAAMAAJ&pg=RA1-PA31&lpg=RA1-PA31&dq=Fadumo+Ahmed+Alin+minister+education&source=bl&ots=qTKMDR3OSu&sig=ACfU3U3UEiJM-ptynM9K5x2cmTiBRugTqg&hl=sv&sa=X&ved=2ahUKEwjdp8S5poX4AhWMR_EDHU2KDSUQ6AF6BAgYEAM#v=onepage&q=Fadumo%20Ahmed%20Alin%20minister%20education&f=false Halgan: Ọkpụkpọ nke Somali Revolutionary Socialist Party, Utgåva 3641]*
Rina Venter

Dr. Elizabeth "Rina" Venter (amụrụ na 9 Disemba, na afọ 1938) bụ Minista nke Ahụike Mba na Mmepe Population nke South Africa, site na afo 1989 ruo n'afọ 1994.

Venter gụsịrị akwụkwọ na Mahadum Pretoria ma bụrụ onye ọrụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya ruo afọ 20. Ọ rụrụ ọrụ na gọọmentị National Party nke F. W. de Klerk, ọ bụkwa nwanyị mbụ n'akụkọ ihe mere eme nke South Africa iji nwee ọkwa kansụl. Ọ lara ezumike nká na ndọrọ ndọrọ ọchịchị na afọ 1994.

## Ịkwụsị ịkpa ókè
Na 17 Mee, na afọ 1990, Venter kwupụtara na usoro ahụike nke South Africa ga-amalite nkewa. Ụlọ ọgwụ steeti 240 nke South Africa ghọrọ nke agbụrụ niile, ọ bụ ezie na ọ na-erughị mmejuputa nke ọma.

## Ihe mgbochi ụtaba
N'okpuru nrụgide sitere n'aka ndị otu ndọrọ ndọrọ ọchịchị na-emegide ya, Dr. Venter kwupụtara n'ihu ọha na afọ 1991 iji nyochaa iwu ụtaba. Gọọmentị ịkpa ókè agbụrụ nwere mmasị na ụlọ ọrụ ụtaba, ya mere ọ ga-ala azụ iwebata ihe mgbochi, ya mere o nwetara enyemaka nke ndị otu Tobacco Action Group, iji wusie mgbasa ozi na nkwado ọha na eze maka mbọ mgbochi ịṅụ sịga. Mgbe ọ gakwuuru ndị na-akwado na ndị na-emegide ụtaba, Venter kpebiri iwebata Iwu Nchịkwa nke Ịṅụ sịga na Mgbasa Ozi nke Ngwaahịa ụtaba, nke ga-enye ya ike igbochi ịṅụ sịga n'ebe ụfọdụ ọha na eze, ga-eme ka ọ bụrụ mmejọ ire sịga nye ndị na-erubeghị afọ 16, ọ ga-etakwa ihe mgbochi dịka ịdọ aka ná ntị ahụike na mgbasa ozi maka ngwaahịa ụtaba. Iwu ahụ pụtara ọzọ na 1992 dị ka Iwu Nchịkwa Ngwaahịa Ọṅụ, gọọmentị wee gbuo oge ruo 1993. Nzukọ omeiwu mechara kwado ya na 17 Juun, na afọ 1993.

Venter nwetara nkwado maka ọrụ ya iji gbochie ojiji nke ụtaba na onyinye nke American Cancer Society.

## HIV/AIDS
Ngalaba ya chepụtara atụmatụ zuru oke na nke zuru ezu maka imeghachi omume na ọrịa AIDS na-amalite amalite, nke enweghị ego gbochiri. Ọ katọrọ ndị nọchiri ya maka ịhapụ atụmatụ a.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Rachel Windvogel

**Rachel Windvogel** bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị South Africa nke jere ozi dị ka onye otu Western Cape Provincial Parliament kemgbe Mee 2019. Windvogel bụ onye otu African National Congress . Ọ bụ onye MEC onyinyo nke ANC maka ahụike ka ọ na-eje ozi na Kọmitii Na-ahụ Maka Ahụike na ndị omeiwu.

## Ebensidee

## Njikọ mpụga

* Rachel Windvogel at People's Assembly

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Priscilla Williams

**Tinah Priscilla Williams** bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị South Africa na-eje ozi dị ka onye otu North West Provincial Legislature kemgbe Mee 2019. Ọ na-anọchite anya African National Congress. Na June 2019, a họpụtara Williams dịka onye isi oche nke Kọmitii Portfolio na Social Development na Health.

## Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị
Williams bụ onye otu African National Congress . A họpụtara ya ka ọ bụrụ onye omeiwu North West Provincial na ntuli aka 2019. Ọ malitere ọrụ dị ka onye otu na 22 Mee 2019.

N'ọnwa Juun afọ 2019, a họpụtara ya ka ọ bụrụ onyeisi oche nke Kọmitii Portfolio na Social Development and Health.

## Ebensidee

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Halima Godane

**Halima Mohamed Yusuf**, onye a mara nke ọma dị ka **Halima Godane** ("onye na-ehube") (1935-1994) bụ onye Somalia na-ede uri na onye na-eme ihe ike..

## Akụkọ ndụ
A mụrụ ya na Kismayo, Godane lụrụ mgbe ọ dị afọ itoolu na Bulqaas nke Ali Seleebaan. Ọ kwagara Mogadishu na ngwụcha afọ 1940, sonye na Somali Youth League; na mbido afọ 1950, a họpụtara ya ka ọ bụrụ onye otu kọmitii ụmụ nwanyị nke pati ahụ. N'oge mba, ọ ga-agụghachi uri *buraanbur*, na-eme ka ìgwè mmadụ na-eme ihe ntụrụndụ na nzukọ ndị a na-eme mgbe niile. N'abalị iri na abụọ n'ọnwa Ọktoba n'afọ 1954, ọ malitere ikwughachi ihe ga-abụ ọrụ ya a ma ama, ode to the flag of Somalia. N'afọ 1958, ọ so na ndị kwadoro Haaji Mahammad Husseen na ọchịchọ ya ịmepụta Greater Somalia League; n'otu afọ ahụ, a họpụtara ya na kansụl obodo Mogadishu. N'afọ 1967, ọ gbanwere ọzọ, gaa na Workers' Socialist Party, na afọ 1974, ọ natara onyinye na ụgwọ ezumike nká kwa ọnwa site na Mogadishu nke Mohamed Siad Barre nyere ikike. Godane nọgidere na-eguzosi ike na okwukwe ya na ọchịchọ ịhụ Somalia dị n'otu ruo mgbe ọ nwụrụ.

## Ebenside

Òtù:Ọnwụ afọ 1994
Òtù:Ọmụmụ afọ 1935
Fawzia Yusuf Adam

**Fawzia Yusuf Haji Adam** (Somali: Fawzia Yusuf H. Adam, Arabic: ) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Somalia. Site na 4 Nọvemba na afọ  2012 ruo 17 Jenụwarị, na afọ 2014, ọ rụrụ ọrụ dị ka Minista na-ahụ maka ihe gbasara mba ọzọ na osote praịm minista nke Somalia na osote onye isi ala nke Somalia.

## Ọrụ

### Nhọpụta
N'ụbọchị nke anọ n'ọnwa Nọvemba n'afọ 2012, Praịm Minista Abdi Farah Shirdon họpụtara Adam ka ọ bụrụ Minista Na-ahụ Maka Mba Ọzọ na osote Praịm Mịnịsta nke Somalia. Ọ bụ nwanyị mbụ a họpụtara maka ọnọdụ ahụ. A họpụtara Adan ka ọ bụrụ osote praịm minista.

### Nweghachi ihe onwunwe
N'ọnwa Nọvemba afọ 2012, ndị ọchịchị gọọmentị Somalia rịọrọ ndị United Nations Security Council maka enyemaka n'inweghachi akụ na ego ọha na eze na-ejide na mba ọzọ. Ndị ọchịchị mba ọzọ, ụlọ ọrụ na ụlọ ọrụ ndị mba ọzọ emeela ka ihe onwunwe steeti ahụ kpọnwụrụ akpọnwụ mgbe ọdịda nke gọọmentị etiti Somalia na na afọ 1991 iji gbochie iji ya eme ihe n'enweghị ikike. N'ọnwa Jenụwarị afọ 2013, Adan na ndị ọzọ so na kọmitii Somalia malitere usoro nyocha na mweghachi nke akụ mba Somalia, nke gụnyere ụgbọ mmiri na ụgbọelu ndị ekwere na a ga-eme na Ịtali, Germany na Yemen.

### Nkwekọrịta nke Nkwekọ
Na ngwụcha Mee, na afọ 2013, Adan na Minista Na-ahụ Maka Mba Ọzọ nke United Arab Emirates Sheikh Abdullah bin Zayed Al Nahyan bịanyere aka na Memorandum of Understanding on bilateral cooperation. Nkwekọrịta ahụ na-eweghachi mmekọrịta mmekọrịta dị n'etiti Somalia na UAE, ma na-elekwasịkwa anya na ndọrọ ndọrọ ọchịchị, nchekwa, akụ na ụba, itinye ego na ngalaba mmepe. Tụkwasị na nke a, gọọmentị Emirati mara ọkwa na ọ ga-emeghe ụlọ ọrụ nnọchiteanya ya na Mogadishu.

### Nkwekọrịta imekọ ihe ọnụ
N'ọnwa Ọgọstụ afọ 2013, mgbe ya na osote onye isi ala China bụ Wang Yang nwesịrị nzukọ, Adan kwupụtara na ndị ọchịchị Somalia na-atụ anya imekọ ihe ọnụ na gọọmentị China na ike, akụrụngwa, nchekwa mba na ngalaba ọrụ ugbo, n'etiti ndị ọzọ. Wang toro ọbụbụenyi ọdịnala dị n'etiti mba abụọ ahụ ma kwughachi mkpebi China na usoro udo Somalia. Na Septemba, na afọ 2013, gọọmentị abụọ ahụ bịanyere aka na nkwekọrịta mmekọrịta gọọmentị na Mogadishu dị ka akụkụ nke atụmatụ mgbake mba afọ ise na Somalia. Nkwekọrịta ahụ ga-ahụ ndị ọchịchị China ka ha wughachi ọtụtụ ihe owuwu dị mkpa na isi obodo Somalia na ebe ndị ọzọ, gụnyere National Theatre, ụlọ ọgwụ, na Mogadishu Stadium. Tụkwasị na nke a, onye nnọchi anya China bụ Liu Guangyoun gosipụtara na China ga-emeghe ụlọ ọrụ nnọchi anya ya na Mogadishu n'ala nke gọọmentị Somalia nyere maka nzube ahụ.

### Ọgwụgwụ nke oge
Oge Adan dị ka Minista na-ahụ maka ihe gbasara mba ofesi na osote praịm minista nke Somalia kwụsịrị na 17 Jenụwarị, na afọ 2014, mgbe praịm Minista ọhụrụ Abdiweli Sheikh Ahmed họpụtara Abdirahman Duale Beyle dị ka Minisita na-ahụ Maka ihe gbasara mba ọzọ na Ridwan Hirsi Mohamed dị ka osote praikm minista.

### Ntuli aka onye isi ala nke 2022
Adam na-azọ ọkwa onye isi ala nke Somalia na ntuli aka onye isi ala Somalia nke afọ 2022.

## Ebenside

## Njikọ mpụga

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Òtù:Ndị amụrụ na Nde 20
Mireille Wenger

**Mireille Mary Wenger** (amụrụ n'afọ 1980 ma ọ bụ n'afọ 1981) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị South Africa bụ onye bụ Minista na-ahụ maka ego na ohere akụ na ụba na Western Cape Provincial kemgbe Mee 2022 na onye otu Democratic Alliance (DA) onye otu Western Cape Províncial Parliament kemgbe Mee 2014. Ọ bụ Chief Whip nke Majority Party site na Mee 2019 ruo Mee 2022.

## Ikike
Wenger nwere Master of Arts na International Studies site na Mahadum Stellenbosch na Master of Philosophy (MPhil) na Criminology, Law and Society site na Machị Cape Town. O nwetara diplọma na sayensị ndọrọ ndọrọ ọchịchị na Sociology site na Sciences Po na France.

## Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị
N'afọ 2014, a họpụtara ya ka ọ bụrụ onye omeiwu Western Cape Provincial dị ka onye otu Democratic Alliance . Ọ malitere ọrụ dị ka MPP na 21 Mee 2014. A họpụtara Wenger ka ọ bụrụ onyeisi oche nke kọmitii nchekwa obodo.

Mgbe a họpụtara ya ọzọ na 2019, a họpụtara ọ ka ọ bụrụ onye isi ụtarị nke DA caucus ma si otú a bụrụ onye isi nke Majority Party. Ọ malitere ọrụ na 22 Mee 2019. N'abalị iri na asaa n'ọnwa Eprel afọ 2022, a họpụtara Wenger dị ka onye isi oche nke Kọmitii Ad-Hoc nke Nzukọ Ndị Omeiwu nke Provincial na COVID-19.

N'abalị iri abụọ na abụọ n'ọnwa Eprel afọ 2022, onye isi ala Alan Winde kwupụtara na Wenger ga-esonye na kansụl mpaghara n'ụbọchị iri na isii n'ọnwarị afọ 2022 dị ka Minista na-ahụ maka ego na ohere akụ na ụba dị ka Minisita na-ahụ anya David Maynier ga-aga n'ọkwa agụmakwụkwọ iji dochie Debbie Schäfer, onye kwupụtara ọpụpụ ya na gọọmentị mpaghara. Kọmitii Ad-Hoc nke Nzukọ Ndị Omeiwu nke Provincial na COVID-19 gbasara na 10 Mee 2022. Onye otu DA Lorraine Botha nọchiri Wenger dị ka Chief Whip nke Majority Party. A ṅụrụ Wenger iyi n'ọkwa n'ụbọchị iri na isii nke ọnwa Mee afọ 2022.

## Ndụ onwe onye
Wenger lụrụ Craig Kesson. Ha nwere otu nwa.

## Ebensidee

## Njikọ mpụga

* Ms Mireille Mary Wenger at People's Assembly

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Kaalong language

**Kaalong** (Kàlòng) nke a makwaara dị ka **Dimbong** (Mbong), bụ asụsụ Bantu fọrọ nke nta ka ọ ghara ịdị na étíti mpaghara nke ndịda Cameroon.

A na-akọwakarị asụsụ ahụ dị ka ngwakọta nke ụdị asaa: Maja, Zakan, Tingong, Mbong, Ripe (ma ọ bụ Bapé), Kpa (ma ọ dị Bafia), na Ti'bea (ma ọ bụrụ Djanti), agbanyeghị na ndị ọkà mmụta asụsụ enwetabeghị otu nkwekọrịta banyere asụsụ bụ ma ọ bụghị nke dị iche na Kaalong.

Ọtụtụ ndị na-asụ Kaalong agbanweela n'asụsụ Bafia yiri ya ma bụrụ nke a na-ekwu na ọ dị iche.

## Edensibịa
Carin Visser

**Carin Visser** bụ **onye** ndọrọ ndọrọ ọchịchị South Africa. Kemgbe afọ 2019 ọ na-eje ozi dị ka onye nnọchi anya na-adịgide adịgide na National Council of Provinces. Ọ bụ onye otu ndị nnọchi anya mpaghara North West. Ọ bụ onye otu National Assembly nke South Africa site na 2017 ruo 2018 na onye otu North West Provincial Legislature site na 2018 ruo 2019. Ọ bụkwa onye kansụl obodo nke Tswaing Local Municipality. Visser jere ozi dị ka onye isi oche mpaghara nke *Democratic Alliance* (DA) site na 2015 ruo 2020.

## Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị
Visser tinyere aka na ndọrọ ndọrọ ọchịchị mpaghara nke Sannieshof dị ka onyeisi oche nke otu ndị na-akwụ ụgwọ obodo ahụ. Ọ sonyeere DA ma họpụta ya dịka onye kansụl PR nke *Tswaing Local Municipality* na ntuli aka obodo nke afọ 2011. Ọ rụrụ ọrụ dị ka onye ndú nke pati ahụ na kansụl. A họpụtara ya ka ọ bụrụ onye isi oche mpaghara nke DA na 2015 ma họpụta ya ọzọ dị ka onye kansụl na 2016.

N'afọ 2017, DA zigara ya ka ọ bụrụ onye nnọchi anya pati ahụ na National Assembly. Ọ malitere ọrụ dị ka onye omeiwu na 1 Disemba. N'afọ sochirinụ, a họpụtara Visser na North West Provincial Legislature, na-ejupụta oghere nke arụkwaghịm Joe McGluwa mepụtara. A ṅụrụ ya iyi dị ka MPL na 23 Ọgọst 2018. A họpụtara Visser ka ọ bụrụ onye ndú nke pati ahụ na ndị omeiwu.

Mgbe ntuli aka 2019 gasịrị, ọ si na ndị omeiwu gaa na National Council of Provinces na-anọchite anya North West. Ọ bụ naanị onye nnọchi anya DA na ndị nnọchi anya mpaghara.

N'afọ 2020, ọ kwụsịrị dịka onye isi oche mpaghara DA. A họpụtara onye kansụl Rustenburg DA, Luan Snyders, ka ọ nọchie ya.

## Ebensidee

## Njikọ mpụga

* Nzukọ Ndị Mmadụ
* Ms Carin Visser Nzukọ Ndị Omeiwu nke South Africa

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Désirée van der Walt

**Désirée van der Walt** (amụrụ n'abalị iri abụọ n'ọnwa Eprel n'afọ 1956) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị South Africa. Ọ na-eje ozi dị ka onye otu National Assembly nke South Africa maka ndị mmegide Democratic Alliance (DA) kemgbe afọ 2014. Ọ jere ozi na Nzukọ ahụ site na 2004 ruo 2010. Ọ nọchitere anya pati ahụ na Limpopo Provincial Legislature site na 2010 ruo 2014. Van der Walt anọwo n'ọkwá ndị isi dị iche iche na Democratic Alliance na Shadow Cabinet.

## Oge ọ malitere
A mụrụ Désirée van der Walt na Pietersburg na Transvaal Province. Ọ bụ nwa mbụ n'ime ụmụ anọ. Nna ya nwụrụ mgbe ọ bụ nwata. O nwere ọchịchọ ịghọ onye nkuzi, mana ọ pụghị n'ihi nsogbu ego. Ọ bụ ụlọ ọrụ ụlọ akụ were ya n'ọrụ. O mechara lụọ di ma mụọ ụmụ nwanyị abụọ. Van der Walt rụrụ ọrụ nwa oge maka Ngalaba Mmụta Mba.

## Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị
A họpụtara Van der Walt ka ọ bụrụ onye kansụl obodo Roodepoort na 1995 ma jee ozi ruo n'afọ 2000. A họpụtara ya dị ka onye kansụl obodo Tzaneen n'afọ 2000 ma jee ozi ruo mgbe a họpụtara ya na National Assembly n'afọ 2004. Ọ rụrụ ọrụ dị ka ọnụ na-ekwuchitere DA na nka na ọdịbendị. A họpụtara ya dị ka onye isi mpaghara nke Limpopo Democratic Alliance na 2008.

A họpụtara Van der Walt ọzọ maka oge nke abụọ dị ka onye otu National Assembly na 2009, mana ọ gbara arụkwaghịm dị ka onye omeiwu na 10 Septemba 2010, ka a ṅụrụ ya iyi dị ka onye so na Limpopo Provincial Legislature.

N'afọ 2012, onye omeiwu DA bụ Jacques Smalle wepụrụ ya dị ka onye isi mpaghara nke pati ahụ.

Ọ laghachiri na National Assembly nke South Africa na 2014. Ọ malitere ọrụ na 21 Mee 2014. Onye isi ndị omeiwu nke DA a họpụtara ọhụrụ bụ Mmusi Maimane họọrọ ya ka ọ bụrụ osote minista na-ahụ maka agụmakwụkwọ. Ka oge na-aga, ọ ghọrọ Minista na-ahụ maka ọrụ ọha na eze na nchịkwa.

A họpụtara Van der Walt ka ọ bụrụ osote onye isi oche nke Democratic Alliance na Febụwarị 2015. A họpụtara ya dị ka otu n'ime ndị osote onye isi oche atọ nke Democratic Alliance na Federal Congress nke pati ahụ na Mee 2015. Ọ rụrụ ọrụ n'akụkụ Ivan Meyer na Refiloe Nt'sekhe ruo n'afọ 2018 mgbe e meriri ya maka nhọpụta ọzọ.

A họpụtara ya ka ọ bụrụ onye isi oche nke Democratic Alliance Women's Network n'ọnwa Ọktoba 2017, dịka Lindy Wilson nọchiri ya dị ka osote onye isi oche mpaghara.

N'afọ 2018, a họpụtara ya ka ọ bụrụ onye isi nke mpaghara Mopani nke Democratic Alliance. Ọ bụbu onye isi nke mpaghara Waterberg South nke pati ahụ.

Na 5 June 2019, a họpụtara Van der Walt dị ka osote minista na-ahụ maka agụmakwụkwọ.

## Ndụ onwe onye
Van der Walt na Manny de Gouveia nwere mmekọrịta ruo afọ iri. Ha biri na Tzaneen. De Gouveia nwụrụ site na COVID-19 na 22 Jenụwarị 2021 n'oge ọrịa COVID-19 na South Africa.

## Ebensidee

## Njikọ mpụga

* Profaịlụ ndị omeiwu nke South Africa
* Désirée van der Walt on Twitter

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Òtù:Pages with unreviewed translations
Tsotso Tlhapi

**Galebekwe Virginia Tsotso Tlhapi** (amụrụ n'afọ 1979 ma ọ bụ n'afọ 1980) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị South Africa na-eje ozi ugbu a dị ka MEC maka nka, ọdịbendị, egwuregwu na ntụrụndụ na North West. Ọ bụ onye otu North West Provincial Legislature maka African National Congress.

## Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị
Tlhapi bụ onye otu African National Congress na onye bụbu onye otu African Nacional Congress Youth League. Ọ bụ onye bụbu onye isi oche nke ANC Youth League na North West, onye bụbu otu kọmitii nchịkwa mpaghara nke ANC Youth Association na mpaghara Bojanala, na onye bụbu onyeisi kọmitii onye isi obodo maka mmepe akụ na ụba mpaghara na Bojanala District Municipality. A ṅụrụ Tlhapi iyi dị ka onye otu North West Provincial Legislature na 2 August 2016.

Mgbe ntuli aka mba na nke mpaghara nke afọ 2019 gasịrị, a họpụtara ya dị ka onye otu Executive Council for Arts, Culture, Sports and Recreation na North West Provincial Government site n'aka onye isi ala Job Mokgoro.

## Ebensidee

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Sanna Tities

Sanna Tities bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị South Africa nke na-eje ozi dị ka onye otu Northern Cape Provincial Legislature kemgbe 22 Mee 2019. Onye otu African National Congress (ANC), ọ bụ onye isi oche nke kọmitii Portfolio na Health and Social Development na kọmitii Standing na Gender, Women, Children and Persons with Disabilities.

## Ebensidee

## Njikọ mpụga

* Sanna Tities Nzukọ Ndị Mmadụ
* Profaịlụ : Ms Sanna Isiokwu NCPLEG
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Pursuit

## Nkà na ntụrụndụ

### Ihe nkiri

* Pursuit (ihe nkiri nke afọ 1935), ihe nkiri ihe nkiri Amerika nke afọ 1935
* Pursuit (ihe nkiri America nke afọ 1972), ihe nkiri e mere maka TV nke Michael Crichton duziri
* Pursuit (ihe nkiri Hong Kong nke afọ 1972), ihe nkiri Shaw Brothers
* Pursuit (ihe nkiri 1989), miniseries TV nke Ian Sharp duziri
* , ihe nkiri Gabriel Muccino nke afọ 2006
* Pursuit (ihe nkiri 2015), ihe nkiri Irish
* Pursuit (ihe nkiri 222), ihe nkiri America
* Apache Blood or Pursuit, ihe nkiri 1975 nke Vern Piehl duziri

### Egwú

* Pursuit (album), 2012 album site Stuck in the Sound
* The Pursuit (album), abọm nke 2009 nke Jamie Cullum
* "Pursuit", abụ 2010 nke In Fear and Faith sitere na abọm, Imperial

### Telivishọn

* "Pursuit" (Death Note episode), 2006 episode nke usoro anime
* Pursuit (usoro ihe nkiri TV), akụkọ ihe mere eme nke 1950s

### Akwụkwọ akụkọ na egwuregwu

* Pursuit (akwụkwọ akụkọ), akwụkwọ akụkọ sayensị
* Pursuit (egwuregwu vidio), egwuregwu Atari nke 1975
* Trivial Pursuit, egwuregwu bọọdụ

## Egwuregwu

* Ịchụso onye ọ bụla, ihe omume biathlon
* Ịchụ onye ọ bụla, ihe omume ịgba ịnyịnya ígwè
* Ịgba ọsọ, ebe abụọ ma ọ bụ karịa ndị asọmpi / otu na-achụ ibe ha ma ọ bụ onye na-eduzi asọmpi / ìgwè
* Ịchụso ndị otu, ihe omume na ịgba ọsọ ọsọ ọsọ ogologo
* Ịchụso otu, ihe omume ịgba ịnyịnya ígwè

## Ụgbọala

* Pontiac Pursuit ma ọ bụ Chevrolet Cobalt, ụgbọala
* Ụgbọelu na-achụ nta, okwu US maka ụgbọelu agha ruo n'afọ 1940
* Rans S-11 Pursuit, obere ụgbọelu

## Fụkwa

* All pages with titles beginning with Pursuit 
* Chase (disambiguation)
* Mgbalị Na-egbu Egwu
Money

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Dollar_bill_and_small_change.jpg/220px-Dollar_bill_and_small_change.jpg|thumb|Otu akwụkwọ ego dollar nke United States, mkpụrụ ego ise abụọ na otu penny
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/88/ClientCardSample.png/220px-ClientCardSample.png|thumb|Foto ihe atụ nke kaadị ATM efu. Akụkụ kachasị ukwuu nke ego ụwa dị naanị dị ka nọmba ndekọ ego nke a na-ebufe na etiti kọmputa ego. Kaadị plastik dị iche iche na ngwaọrụ ndị ọzọ na-enye ndị na-azụ ahịa n'otu na otu ike iji eletrọniki nyefee ego dị otú ahụ na akaụntụ ụlọ akụ ha, na-enweghị iji ego.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/32/National-Debt-Gillray.jpeg/220px-National-Debt-Gillray.jpeg|thumb|Na ihe nkiri James Gillray nke 1786, ọtụtụ akpa ego e nyere Eze George nke Atọ dị iche na onye arịrịọ nke e bepụrụ ụkwụ na aka ya, n'akụkụ aka ekpe.
Manketsi Tlhape

**Manketsi Mamoabi Emily Tlhape** bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị South Africa bụ onye otu African National Congress (ANC) nke National Assembly of South Africa kemgbe 2019.

## Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị
Tlhape jere ozi dị ka onye otu Executive Council (MEC) na gọọmentị mpaghara North West. N'ọnwa Disemba afọ 2018, onye isi ala Job Mokgoro chụpụrụ ya dị ka MEC n'ihi akụkọ na ọ zuru ehi maka ndị ọrụ ugbo na-apụta.

A họpụtara Tlhape ka ọ bụrụ onye omebe iwu mba site na ndepụta mba ANC na ntuli aka 2019.

## Ebensidee

## Njikọ mpụga

* Manketsi Mamoabi Emily Tlhape at People's Assembly
* Profaịlụ na Nzukọ Ndị Omeiwu nke South Africa

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Mabel Malherbe

**Mabel Catherine Malherbe** (9 August, na afọ 1879 - 1 February, na afọ 1964) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị South Africa. Ọ bụ onye na-agba mbọ maka ikike ụmụ nwanyị. Ọ bụ nwanyị mbụ bụ onye isi obodo Pretoria site na afo 1931 ruo na afọ 1932. Ọ bụkwa nwanyị mbụ (Afrikaner) ịbụ onye otu South African Parliament na afọ 1934.

## Akụkọ ndụ
Onye sitere na George Rex nke Knysna, Mable Catherine Rex biri na Pretoria, South African Republic, mgbe e mesịrị na Rustenburg, tupu ọ gụchaa akwụkwọ ya na Rondebosch na Cape Colony. Mgbe Agha nke Abụọ nke Boer tiwapụrụ, ọ sonyeere Red Cross. Ọ bụ mgbe ọ na-arụ ọrụ maka Red Cross ka ọ zutere Kenne Nicholaas De Kock Malherbe, onye ọ lụrụ na afọ 1903.

Site n'enyemaka nke Mrs Koopmans-De Wet, ọ gara Netherlands ebe ọ nọrọ afọ atọ na-azụ onwe ya dị ka nọọsụ. Mgbe ọ laghachiri Pretoria na afọ 1904, ọ malitere ịrụ ọrụ ebere ma ghọọ onye otu a ma ama n'ọtụtụ njikọ maka ụmụ nwanyị akfrikaner, na-eje ozi dị ka onye isi maka Federation of South African Women site na afo 1917.

Dị ka onye nnọchiteanya maka South African National Council of women, Mabel Malherbe gara International Woman's Conference na Geneva. N'afọ 1919, o guzobere akwụkwọ Afrikaans-Hollandse Leesunie ma mepụta magazin ụmụ nwanyị na-enwe mmetụta kwa ọnwa, Die Boerevrou, magazin ụmụ nwanyị mbụ na Afrikaans.

Dị ka nwanyị na-arụsi ọrụ ike na ndọrọ ndọrọ ọchịchị tupu ụmụ nwanyị enwe ikike ịtụ vootu, o sonyere n'ịmepụta alaka ụmụ nwanyị nke National Party na Transvaal na afọ 1915. N'etiti Nasionale Vroueparty (National Party, alaka nwanyị), ọ mere mkpọsa maka ikike ụmụ nwanyị. N'oge ahụ, ọ bụ naanị ụmụ nwanyị South Africa ọcha ka a ga-enye ikike ịtụ vootu, nke mere na afọ 1931.

A họpụtara ya na Kansụl Obodo nke Pretoria ruo afọ isii, ọ ghọrọ nwanyị mbụ bụ onyeisi obodo na South Africa (1931-1932). Na Junn, na afọ 1933, a họpụtara ya na kansụl mpaghara nke Transvaal dị ka onye nnọchi anya National Party. Ka e mesịrị, na afọ 1934, ọ ghọrọ nwanyị mbụ a họpụtara na ndị omeiwu South Africa, ebe ọ nọchitere anya mpaghara Wonderboom. N'ikwesị ntụkwasị obi nye James Barry Hertzog, ọ sonyeere United Party n'oge njikọta nke National Party na South African Party. N'oge ọ bụ onye omeiwu, ọ lụrụ ọgụ ọ bụghị naanị ịkwalite ikike ụmụ nwanyị, kamakwa maka ndị ọzọ a chụpụrụ n'ihi ọnọdụ akụ na ụba siri ike.

N'afọ 1939, ọ hapụrụ United Party n'akụkụ Hertzog na ndị omeiwu ndị ọzọ na-emegide ịbanye n'agha. Dị ka ha, ọ laghachiri na National Party n'okpuru nduzi nke Daniel Francois Malan n'oge dị mkpirikpi, tupu ya esonye na ntọala nke Afrikaner Party n'akụkụ Nicolaas Havenga na ndị ka nọgidere na-eguzosi ike n'ihe nye Hertzog.

N'afọ 1953, e nyere Mabel Catherine nzere doctorate na akwụkwọ site na Mahadum Pretoria.

## Ebenside

Òtù:Ọnwụ afọ 1964
Òtù:Ọmụmụ afọ 1879
Caroline Faye Diop

**Caroline Faye Diop** (amụrụ na 11 Julaị 1923 na Foundiougne, nwụrụ na 28 Julaị, na afọ 1992 na Dakar) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Senegal. A họpụtara ya dị ka onye nnọchi anya nwanyị mbụ na National Assembly of Senegal na afọ 1963 ma mesịa bụrụ (1978) minista n'okpuru Onye isi ala Abdou Diouf. Ọ lụrụ Demba Diop, Minista nke Ndị Ntorobịa na Egwuregwu n'okpuru onye isi ala Léopold Sédar Senghor. Nna ya (Diène Faye) bụ Serer nke Joal.

## Hụkwa

* Louis Diène Faye

## Ebenside