Nri Naijiria

[thumb|''[Suya|Ya*]]
[[Faịlụ:Àsáró_(Yam_Porridge).jpg|thumb|[[Asaro (nri)|Asaro]]]]
[[Faịlụ:Nkwobi.jpg|thumb|Nkwobi]]
[[Faịlụ:LocationNigeria.svg|thumb|Ebe Naịjirịa dị]]
[[Faịlụ:Egusi_soup_with_ponmo_and_beef.jpg|thumb|Egusi soup na Ponmo, anụ ehi na azụ.]]
*'Nri Naịjirịa** nwere nri ma ọ bụ ihe oriri sitere na ọtụtụ narị agbụrụ ndị Afrịka nke gụnyere Naijiria. Dị ka nri ndị ọzọ dị n'Ebe Ọdịda Anyanwụ Afrịka, ọ na-eji ngwa nri na herbs na mmanụ nkwụ ma ọ bụ mmanụ ala ahịhịa na-emepụta ihe oriri na ofe ndị nwere ụtọ.

Oriri Naijiria nwere ike ịcha mma ma maa mma, ebe ahịa na-esi ísì ụtọ na nri dị n'akụkụ okporo ụzọ esiri esi na barbecue ma ọ bụ e ghere eghe na mmanụ na-aba ụba ma dị iche iche. A na-eri Anụ ọhịa na Naijiria. Porcupine na òké osisi ndị nwere ọdụm na-ewu ewu bụ ụdị anụ ọhịa kachasị ewu ewu na Naịjirịa.

A na-eri mkpụrụ osisi ndị dị n'ebe okpomọkụ dị ka watermelon, pineapple, akị bekee, unere, oroma na mango na Naịjirịa.   

Nri Naijiria, dị ka ọtụtụ nri West Africa, ka amara maka ịdị ụtọ na oseose.

== Ntinye ==

=== Osikapa ===

* Osikapa akị bekee bụ osikapa e ji mmiri ara akị bọọlụ mee,  na ihe ndị ọzọ na-esi ísì ụtọ.
* Jollof [[Jollof rice|Osikapa]] bụ nri osikapa e ji tomato a pịrị apị na ofe Scotch mee.
* Ofada rice bụ ụdị osikapa a ma ama na South West Nigeria. A na-eri ya na Ayamase ma ọ bụ Ofada sauce.   
* [[Fried rice|Osikapa e siri esi]] bụ nri bara ọgaranya nke e ji akwụkwọ nri agwakọta (kape, karọt, ahịhịa ndụ akwụkwọ ndụ), anụ, ọkụkọ ma ọ bụ prawns mee.
* A na-eji ọka, osikapa ma ọ bụ acha eme Pate. A na-ejikọta ya na akwụkwọ nri (spinach), tomato, yabasị, ose, àkwá ubi (eggplants), agwa igurube, groundnuts, biskit bones na anụ a pịrị apị bụ ihe a na-ahụkarị n'ebe ugwu ọdịda anyanwụ Naịjirịa, dị ka [[Kano]], [[Kaduna]], Nassarawa na Plateau.
* ''[[Tuwon masara|Tuwo masara]]'' bụ nri ọka a na-eri na Northern Nigeria.
* ''[[Tuwon shinkafa|Tuwo shinkafa]]'', pudding osikapa siri ike nke a na-ejikarị ''[[Miyar kuka|Miyan kuka]]'' (soup siri ike) na stew anụ ewu ma ọ bụ ''Miyan taushe'', stew [[Nnụnụ|pumpkin]] e ji spinach, anụ (na-abụkarị ewu ma ọ dị atụrụ) na azụ a na-ese anwụrụ. A na-ejikarị ya eme ihe n'akụkụ ugwu nke mba ahụ.
* [[Osikapa ọcha]] - A na-ejikarị osikapa ọcha na osikapa obodo na stew, ofe ose na ofe. A na-ejikarị tomato siri ike na ose eme ya.
* [[Banga rice|Osikapa ''Banga'']]  bụ usoro nri osikapa ọdịnala nke Naijiria nke e ji nkwụ na osikapa mee. Ọ bụ ihe a na-ahụkarị na ndịda (Delta State) na akụkụ ọwụwa anyanwụ nke mba ahụ.
* A na-akpọkarị osikapa [[Nmanu nri|mmanụ nkwụ]] 'osikapa obodo' ma ọ bụ 'osikpa odo'; a na-ejikarị mmanụ nkwụ ọhụrụ, azụ̀ dịgasị iche iche (azụ̀ a mịrị amị na azụ̀ a na-ese anwụrụ ọkụ), jiri ihe na-esi ísì ụtọ dị ka agwa igurube ('okpeyi' ma ọ dị ka 'dawa dawa'), yabasị na ose. Enwere ike ime ya dị ka jollof ma ọ bụ dị ka osikapa ọcha na mmanụ nkwụ dị ka ofe dị iche.
* Osikapa curried bụ osikapa e ji turmeric ma ọ bụ curry ntụ, yabasị, nnu na ihe na-esi ísì ụtọ mee ka ọ na-atọ ụtọ ma mee ya ka ọ bụrụ akwụkwọ nri.
* [[Faịlụ:Cooked_masa.jpg|alt=It is also referred to as rice cake in English.|thumb|Masa bụ nri dị ụtọ nke dị n'ebe ugwu Naijiria nke a makwaara dị ka Waina n'etiti ndị ugwu Naijeria.]]A na-eme Masa site na osikapa 'tuwo shinkafa' nke a na-agwakọta mgbe e wepụsịrị ya (a na-etinye oonions na ihe ndị ọzọ na-esi ísì ụtọ na ya). Mgbe ahụ, a na-agbakwunye ihe iko achịcha, a na -ekwe ka ọ rịa elu. A na-emecha sie ya na okpomọkụ dị ala n'ime ite masa a na-eme n'onwe ya.
* Osikapa Danbu bụkwa ụdị osikapa a na-eme na North. A na-awụsa ya na ose. 
* A na-eji mmanụ groundnut edozi osikapa mmanụ groundnut, na-eji azụ (akọrọ ma ọ bụ nke ọhụrụ), tomato ọhụrụ, eyịm, ose ọhụrụ na ọtụtụ crayfish. 

=== Ihe e ji eme ya ===

* ''[[Akara]]'', nke a makwaara dị ka 'bean cake', bụ ụdị fritter nke sitere na agwa.
* ''Gbegiri'', ofe a na-akpọ bean-based ofe si Southwestern Nigeria.
* Abula ofe
* Moi moi, nke a makwaara dị ka 'Ọ̀lẹ̀lẹ̀' Ndịda ọdịda anyanwụ Naijiria nke a na-esi n'agwakọta agwa anya ojii akwọchasị na kpụchaa, gwakọta ya na yabasị na ose na-acha uhie uhie n'ala ọhụrụ.
* ''[[Ekuru]]'', nri a na-esi ísì ụtọ nke si na Southwestern Nigeria.
* [[Agwa derede|''Ewa aganyin'']], agwa e siri esi nke e ji ose mee na Southwest Nigeria.
* ''[[Okpa]]'', nri ụtụtụ a na-ejikarị ntụ ọka Bambara eme na Ndịda Ọwụwa Anyanwụ Naịjirịa.
* Adalu, agwa na ọka dị ụtọ sitere na Southwest Nigeria.

=== Ihe e ji eme ọka ===

* ''[[Egbo (food)|Egbo]]'', ọpụrụiche Yoruba nke a na-eri naanị ya na ose ose ose ma ọ bụ jikọta ya na agwa.

== Anụ ==
[[Faịlụ:Woman_selling_ponmo.jpg|thumb|Nwanyị na-ere ''ponmo'' (akpụkpọ ehi).]]
A na-eji anụ eme ihe n'ọtụtụ nri Naijiria.

* Su''[[Suya|Ya]]'', nke si n'ebe ugwu Naịjirịa, bụ anụ e siri esi nke e ji ose chili, ahụekere ntụ, na ihe ndị ọzọ na-esi ísì ụtọ kpuchie. A na-akwadebe ya n'ụdị barbecue site na iji osisi. Nke a bụ otu n'ime nri ndị Naijiria a ma ama ma nwee ike ịchọta ya n'ụzọ dị mfe na mba ahụ dum.
* ''[[Kyinkyinga|Tsire]]'' na-ezo aka kpọmkwem na anụ nke nwere nnukwu mkpuchi ahụekere / chili. Anụ ahụ nwere ike ma ọ bụ na ọ gaghị adị na skewer.
* Kilishi yiri anụ ehi jerky. A na-eme ya site na anụ e bepụrụ n'ime obere akụkụ, nke a na-agbasa mgbe ahụ ka ọ kpọọ nkụ. A na-akwadebe ose chili, ihe na-esi ísì ụtọ na ahịhịa ndị dị n'ógbè ahụ ka ọ bụrụ ihe a na-eme ka ọ dị mfe ịcha n'akụkụ abụọ. A na-esizi nke a n'ọkụ n'oge na-adịghị anya.
* ''Balangu'' na-ezo aka n'anụ a na-esi n'elu ọkụ / coal. N'ụzọ doro anya, a naghị etinye ihe ọ bụla iji mee ka ụdị anụ ahụ dị ụtọ nke nwere ike ịbụ ewu, atụrụ ma ọ bụ anụ ehi. Enwere ike itinye [[Ńnú|Nnu]] na ihe na-esi ísì ụtọ mgbe e mesịrị dabere na ụtọ.
* ''[[Spicy cow feet|Nkwobi]]'' na-agụnye ụkwụ ehi e siri esi nke a na-etinye n'ime nnukwu [[Nmanu nri|mmanụ nkwụ]], nri ọdịnala sitere na ndịda ọwụwa anyanwụ Naịjirịa.
* ''[[Asun]]'' bụ ewu a siri esi na-esi ísì ụtọ nke a na-egbutu n'ime iberibe, nke nwere ụtọ na-esi ezigbo ụtọ site na yabasị, habanero, Garlic na ose.  A mụrụ ya na ndị [[Ndi Yoruba|Yoruba]] nke Ondo South Western Nigeria.
* A na-akpọ anụ ebule a mịrị amị Eran Oniyo n'asụsụ Yoruba. Rice Risotto na Salted Sun-Dried Ram Meat bụ nri ndị Alakụba na Lagos State na-eri. A na-ejikarị anụ ebule eji eme ememme Eid-el Kabir. A na-asa anụ ebule dị ka apata ụkwụ, ọgịrịga na akụkụ ụfọdụ abụba na mmiri lime iji wepụ ọbara, a na-ekpuchi anụ ahụ na nnu ma kpọọ ya n'anwụ ruo ụbọchị ole na ole.

== Nri na stew ==

* A na-eji mkpụrụ osisi nkwụ eme ofe ''[[Ofe akwụ|Banga]]'' ma na-eri ya karịsịa n'ebe ndịda na etiti ọdịda anyanwụ  nke Naijiria. A makwaara ya dị ka ofe Atama site na Cross River na Akwa Ibom indigenes. A na-emekarị ofe a site na iwepụ mmiri site na mkpụrụ nkwụ. A na-ejikarị ụdị ọ bụla (garri, semo na yam).
* A na-ejikwa mkpụrụ osisi nkwụ eme ''Ofe akwu'', mana a na-akwadebe ya dị ka ofe a ga-eri ya na osikapa.
* ''[[Miyar kuka|Miyan kuka]]'', nke a na-ahụkarị n'etiti [[Ndi Haụsa|Ndị Hausa]], a na-eji Akwụkwọ osisi baobab na okra kpọrọ nkụ eme ya.
* ''Miyan yakuwa'' bụ ofe Hausa a ma ama.
* ''[[Corchorus|Ewedu]]'' soup, bụ ihe a ma ama n'etiti ndị [[Ndi Yoruba|Yoruba]] nke ndịda ọdịda anyanwụ Naijiria, a na-ejikarị akwụkwọ jute akwadebe Ewedu ofe ma sie ya site na iji blender ma ọ bụ broom pụrụ iche mee ka akwụkwọ ya dị ọcha.
* [[Ila Alasepo|Ila alasepo]], nri ofe Okro nke ndị Yoruba. Ọ na-enwekarị ọtụtụ anụ, azụ na ụdị nri mmiri.
* Eka soup (beniseed soup) bụ nri a ma ama n'etiti ndị Idomas nke Benue State, ndị Ogojas na Cross River na ndị Ibirams nke Kogi State. Eka bụ ngwakọta nke mkpụrụ sesame, groundnut e siri esi na puree nkwụ.
* ''[[Marghi special|Margi pụrụ iche]]'' bụ ihe a na-ahụkarị n'akụkụ ugwu ọwụwa anyanwụ nke Naijiria, Borno, Adamawa na Yobe steeti. Soup ahụ sitere n'aka ndị Margi bi n'ógbè ndị dị n'akụkụ osimiri. A na-akwadebe ya na azụ ọhụrụ nke ụdị ọ bụla na African soreal (''yakuwa'' na Hausa ma ọ bụ ''omblanji'' na [[Asusu Margi|Margi]]).
* ''[[Ofe Edikang Ikong|Edikang-ikong]]'' bụ ofe akwụkwọ nri nke e ji akwụkwọ ugu (umpkin) na akwụkwọ mmiri mee nke sitere na ndị [[Anaang people|Annang]], Ibibio [[Efik people|Ndị Efik]].
* ''Gbegiri'' bụ nri a na-esi n'osisi sitere na ndịda ọdịda anyanwụ Naijiria.
* Orunla bụ ofe e ji okra kpọrọ nkụ mee, nke a na-egbutu ma kpọọ nkụ.   <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;**'&#x5D;
* Pepper soup bụ ofe dị mfe nke e ji ngwakọta anụ na azụ na ahịhịa na ihe na-esi ísì ụtọ mee. Nke a bụ otu n'ime ofe ole na ole na nri Naijiria nke a pụrụ iri naanị ya ma a naghị eji ya eme ihe dị ka ofe maka nri carbohydrate dị ka *[[Ụtara|fufu]]* ma ọ bụ yam. A pụkwara iji nutmeg na chili peppers mee ya. Enwere ike iji azụ, anụ ehi, anụ ewu ma ọ bụ ọkụkọ chọọ ya mma. A na-eri ofe ose mgbe ụfọdụ na nnọkọ gọọmentị; Otú ọ dị, a na-eri ya n'uhuruchi na ụlọ mmanya na nnọkọ ọha na eze.
* *[[Afang soup|Afang]]* bụ ofe akwụkwọ nri nke sitere na Ndị Efik, Ndị Ibibio na Ndị Ananng na ndịda ọwụwa anyanwụ Naịjirịa. A na-akwadebe ya na mmiri, afang (spinach ọhịa), kpomo, periwinkles na ọtụtụ anụ na azụ dị iche iche.
* A na-eji ọka kpọrọ nkụ eme ofe ọka, nke a makwaara n'ógbè ahụ dị ka *omi ukpoka*, ma gwakọta ya na azụ a na-ese anwụrụ. Ọ bụ nri a na-ahụkarị nke Afemai, ọkachasị ndị si Agenebode na ugwu Edo steeti.
* A na-eji okra eme ofe (ma ọ bụ *okoroenyeribe ma ọ bụ draw soup*) ma sie ya ruo mgbe ọ ga-esi sie ike.
* Efo__wol____wol____wol__, a stew e mere site na akwụkwọ nri, ose, mmanụ nkwụ na ihe ndị ọzọ, Ọ bụ ihe a na-ahụkarị n'etiti Ndị Yoruba.
* Egusi soup na-eji mkpụrụ melon e gwakọtara agwakọta ma nwee akwụkwọ nri, ihe na-esi ísì ụtọ, na anụ. A na-eri ya na nri ndị dị ka , yam (iyan), *fufu*, wdg.
* *[[Miyan taushe]]*, nnukwu ngwakọta nke mkpụrụ osisi groundnut na akwụkwọ pumpkin na ose, *dawadawa* ma ọ bụ *[[Ogiri|iru]]*, & bouillon cubes. A na-anụ ụtọ ya nke ọma na *[[Tuwon shinkafa|Buwo shinkafa]]*.

[áká_ịkẹngạ|thumb|''[Peanut stew|Maafe*]]
[[Faịlụ:Egburegbu.jpg|áká_ịkẹngạ|thumb|Egburegbu soup nke ndị Ebonyi State Indigenes na-esikarị]]

* *Maafe*, nri e ji mkpụrụ osisi (peanuts), tomato na yabasị mee dị ka isi, nwere ike ịdịgasị iche iche na ọkụkọ, anụ ehi ma ọ bụ azụ na akwụkwọ nri dị iche iche maka ụtọ dị nro. A na-eji mkpụrụ osisi na akwụkwọ nri, azụ, anụ, ihe na-esi ísì ụtọ na mmanụ nkwụ eme nri.
* Buka stew, bụ stew [[Ndi Yoruba|Yoruba]] nke e ji ewu, anụ ehi ma ọ bụ ọkụkọ mee ma a na-ejikarị tomato, yabasị, na ose esi ya.
* A na-eji mkpụrụ *Ogbono*, akwụkwọ nri ndị ọzọ, ihe na-esi ísì ụtọ, na anụ eme ofe Ogbono. A na-eri *Ogbono* na ọtụtụ efere yiri yam, *Ama*, *fufu*, wdg.
* White soup, nke a na-akpọkwa *ofe nsala*, nke e ji akwụkwọ  mee.
* A na-eji cocoyam, mmanụ nkwụ, azụ̀ na anụ na ihe na-esi ísì ụtọ eme ofe (*ofe onugbu*).
* Ofada stew (*Ayamase*) bụ stew sitere na mmanụ nkwụ nke ndị [[Ndi Yoruba|Yoruba]] nke Southwestern Nigeria. A na-eji mmanụ nkwụ, ose na tomato, anụ ehi, eriri afọ, akpụkpọ ehi na agwa igurube eme ya. Ọ bụ nri a na-esi n'osisi [[Ofada rice|osikapa]], nke a na-akpọkwa osikapa na-acha nchara nchara, nke a-ejikarị 'ewe' (dị larịị, akwụkwọ sara mbara).
* Efo Elegusi bụ ofe Yoruba nke e ji ngwakọta nke Efo na Egusi mee, nke a na-akpọkwa Egusi.
* Egusi na Ewedu, nke a bụ ofe e ji Egusi sie na Eweduu.
* A na-eme ofe ahụekere (nri ahụekere) site na ahụekere ọhụrụ ka ọ bụrụ ihe na-agbakọta, (ọ bụ ezie na ụfọdụ nwere ike isi ahụekere), sie ya na mmanụ nkwụ na yabasị wee sie ya n'ime ngwaahịa.
* A na-eji cocoyam eme ofe *Ora* (*Oha*) nke a na-esi ma na-egbutu, mmanụ nkwụ na ihe ndị na-esi ísì ụtọ
* Edo esan (soup ojii) na-ejikarị akwụkwọ na-esi ísì ụtọ, akwụkwọ Uziza na akwụkwọ na-elu ilu eme.
* A na-eji ụdị akwụkwọ nri anọ akwadebe [[Ofe Owerri|Ofe owerri]]; okazi, ugu, uziza na oha. A na-eji otu ụdị cocoyam eme ihe dị ka ihe na-eme ka ofe sie ike. Soup akwụkwọ nri a bụ ihe a na-ahụkarị n'etiti ndị Igbo nke ọwụwa anyanwụ Naịjirịa. 'Ofe' pụtara ofe n'asụsụ igbo na 'Owerri' bụ isi obodo nke steeti Imo dị n'ebe ọwụwa anyanwụ Naịjirịa.
* *Achara* soup, nke a na-ahụkarị na Abia State- Ndiwo, Ngwa, Umuahia, Itumbauzo.
* Okazi soup, a na-eji spinach ọhịa, achi (dị arọ), anụ na azụ dị iche iche eme ya.
* A na-eji àkwá, akwụkwọ na-esi ísì ụtọ, ose ọhụrụ na mmanụ nkwụ eme ofe àkwá.
* A na-eji nnukwu snail Africa eme ofe ose dị ka isi ihe.
* A na-eji ofe ose Yam emepụta ya site na iji yam na-acha ọcha.
* Otong soup na-ewu ewu n'etiti agbụrụ Efik, ma jiri akwụkwọ ugu, akwụkwọ uziza, na okra mee ya.
* *Ofe Ujuju* bụ ihe a ma ama n'etiti ndị Ika na Agbor, a na-ejikwa akwụkwọ ujuju, anụ, azụ, na ihe na-esi ísì ụtọ eme ya.

== Nri ndị dị n'akụkụ ==
[[Faịlụ:Fryingplantains10-28-06.jpg|áká_ịkẹngạ|thumb| Dodo (plantain e siri esi) ]]

* Dodo bụ nri dị n'akụkụ nke plantain e [[Ịsi unere|osisi]] esi na akwụkwọ nri ma ọ bụ mmanụ nkwụ, ọkacha mma plantain chara acha.
* [[Gizdodo]] bụ ngwakọta nke Dodo e siri esi na gizzard e siri esi.
* Peppered gizzard, Pomo (okwu Yoruba maka akpụkpọ ehi), Shaki (Okwu Yoruba Maka Tripe) 
* *Funkaso*, pancakes millet.
* *Masa*, ọka a gwakọtara agwakọta n'ime ihe siri ike, sie ya wee gbasaa ya na shuga. Ọ bụ ihe na-atọ ụtọ. Ụdị ọzọ e ji plantain dị nro mee, a na-agwakọta ya na ntụ ọka, gwakọta ya na ose ojii kpọrọ nkụ, sie ya wee gwakọta shuga.

== Puddings, pastes na porridges ==

* Moin moin bụ pudding na-atọ ụtọ nke Yoruba nke e ji ngwakọta nke ahịhịa ojii na-acha odo odo mee ma fụchie ya na akwụkwọ (dị ka akwụkwọ unere).
* Pudding plantain nke a maara dị ka *okpo ogede*.
* Pudi ọka a maara n'ógbè ahụ dị ka *okpo oka*.
* Pudi osikapa e ji 'tuwon osikapa' agwakọta mee ma wụnye ya na mmiri na-esi ísì. A ga-akpali ya mgbe niile n'ọkụ dị nro ruo mgbe ọ dị njikere.
* Pap ma ọ bụ 'Akuma' ma ọ bụ "ogi' nke e ji ọka guinea, ọka ma ọ bụ ọka mee.
* A na-eme pudding Tapioca site na ihe a na-ewepụta cassava, ọ dị ka pap n'ihi ọdịdị ya na ụzọ e si akwadebe ya.
* *Ekpang nkukwo,* bụ mmiri yam na cocoyam agwakọta ọhụrụ, nke a na-ekpuchi na akwụkwọ cocoyam ọhụrụ, na-esi nri na periwinkles, azụ na anụ dị iche iche, crayfish, mmanụ nkwụ na ihe ndị ọzọ na-esi ísì ụtọ. Nri a bụ ihe a na-ahụkarị n'etiti ndị Efik na Ibibio na mpaghara ndịda Naịjirịa.

=== Ihe dabeere na Yam ===
[[Faịlụ:A_Plate_of_Pounded_Yam_(Iyan)_served_in_Birmingham_UK.JPG|thumb|Efere yam (iyan) na *egusi* na tomato stew]]

* [[Jị Asuru Asụ|Iyan]], nke a na-akpọ pounded yam na Bekee, yiri poteto mashed mana ha niile mashed ma dị nro kpamkpam na-enweghị iberibe yam fọdụrụ. A na-eri ya na ofe
* *Amala* (ma ọ bụ *aririguzofranca*) bụ ihe siri ike e ji yam mee, nke a na-eme ka ọ dị ọcha, na-ehicha, na-akpọnwụ ma na-acha oji (na-acha nchara nchara).   <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;**&#x5D;</sup>
* Poundo bụ ntụ ọka yam a na-eji eme ụdị Okele yiri nke yam / Iyan.
* Yam pottage bụ nri a na-eme n'ụlọ nke na-ewu ewu n'akụkụ ọwụwa anyanwụ na ndịda Naịjirịa. Ndị Yoruba na-akpọkarị ya *Asaro*, aha a nabatara n'ozuzu ya n'ọtụtụ akụkụ nke mba ahụ. Ụzọ e si akwadebe ya dị iche dabere na uto, mmasị na ọnụ ahịa mana a na-eme ya site n'isi ọsụsọ na ịcha yam n'ime tomato bara ọgaranya, chili na nnukwu ofe ose na mmanụ nkwụ. A na-eji mmanụ akwụkwọ nri eme ihe mgbe ụfọdụ na enweghị mmanụ nkwụ. Enwere ike iji azụ, anụ ma ọ bụ crayfish chọọ ya mma dịka achọrọ.
* *Ebiripo* bụ ihe a na-ahụkarị n'etiti ndị Yoruba Remo na South-West Nigeria. A na-eme ya site n'itinye akị bekee na paste, a na-agbakwunye nnu na mmanụ ala iji nụ ụtọ ma jupụta na akwụkwọ ndị e mere ka ha bụrụ ihe na-esi ísì tupu a sie ya, a na'ozuzu ya na ofe dị ka ụgbala.*N'ihi ya, ọ bụ n'oge gara aga ka a na-eme ihe nkiri.*
* *Ikokore*, nke a makwaara dị ka *ifokore*, bụ nri Yoruba a ma ama na mpaghara Ijebu nke South-West Nigeria. Ọ dị ka *asaro* na nkwadebe mana a na-eji mmiri yam (*Dioscorea alata*) mee ihe kama iji yam. A na-egbutu yam mmiri (nke a na-akpọ isu ewura n'asụsụ Yoruba) ma hapụ ụfọdụ iberibe n'ime ihe a na-adịghị eri ma jiri ngwakọta ose, mmanụ nkwụ, azụ na ihe na-esi ísì ụtọ sie ya.
* Beans na yam. A na-esi ọka na ihe na-esi ísì ụtọ na mmanụ nkwụ na yam agbakwunyere na njedebe nke nri
* Yami e siri esi A na-egbutu Yam ka ọ bụrụ obere iberibe ma sie ya na mmanụ ahịhịa. Enwere ike isi yam tupu a sie ya ka ọ bụrụ ihe dị iche.

=== Ebe a na-akpọ Cassava ===

* *Eba*, nke a na-akpọkwa *garri*, bụ ihe siri ike nke a na'ime bọọlụ ma ọ bụ na-enye ya dị ka *Ama*, ma jiri cassava (manioc) mee ya. 
* [[Faịlụ:Fufu_and_light_soup_in_asanka.jpg|alt=fufu or swallow|thumb|Nri fufu]]*Fufu*, nri a na-eri na Naijiria na ọtụtụ n'ime West Africa.
* Lafun dị ka *Ama* mana ọ dị obere karịa, ma jiri cassava mee ya. E kwesịghị ịgbagwoju ya anya na iyan; ọ na-atọ ụtọ ma na-esi ísì dị iche na nke dabeere na yam.

== Nri ụtụtụ ==
[[Faịlụ:Agidi.jpg|thumb|Agidi ma ọ bụ Eko]]

* Masa [ha] sitere n'ebe ugwu ma na-eri ya dị ka nri ehihie na nri ụtụtụ. A na-etinye osikapa n'ime mmiri ma gwọọ ya. A na-agbakwunye yogọt, na-eme ka ọ bụrụ ihe siri ike, ma hapụ ya ka ọ gbasaa, ma ọ bụ na-agwakọta yisti na shuga ka ọ na-atọ ụtọ. A na-awụnye ya n'ụdị ụrọ ma na-ekpo ọkụ site n'okpuru, a na-eji spatula eme ihe iji tụgharịa ma wepụ masa ahụ n'ụdị ahụ. A na-ejikarị *Miyan taushe* (mkpụrụ osisi poppy) ma ọ bụ mmanụ aṅụ enye ya.
* *Sinasir* bụ masa dị larịị, nke a na-eme site na ịwụsa osikapa a kwadebere n'ime efere e siri esi, si otú a zere mkpa ọ dị ịtụfu ya dịka ọ ga-adị mkpa na masa. Nke a bụ nri ndị Hausa.
* *Alkubus* bụ achịcha a na-esi ísì ụtọ nke e ji ọka wit, ntụ ọka, yisti na mmiri mee, tinye ya n'ime ihe a na-akpụ akpụ ma sie ya. A na-enye ya na *Miyan taushe*.
* Yam na-acha ọbara ọbara ma ọ bụ àkwá a na-etinye na tomato na yabasị.
* *Eko* nke a makwaara dị ka *agidi*, bụ nri ụtụtụ a ma ama na Naijiria. A na-enye ya na nri ndị ọzọ dị ka [[Akara]] (achịcha bean), agwa, ofe ose, na ofe ndị ọzọ.
* *[./&#x3C;i&#x20;id= ogi]*_(food)" id="mwAmU" rel="mw:WikiLink" title="Ogi (food)">Ogi ma ọ bụ **Akuma** bụ pudding ọka a na-ahụkarị na [[Naijiria|Naịjirịa]], nke ndị [[Ndi Yoruba|Yoruba]] na-akpọ ogi na ndị [[Ndị Ìgbò|Igbo]] na-akpọ akamu. A na-eri ya na achịcha, akara ma ọ bụ agwa
* [[Egbo (food)|Egbo]] bụ nri e ji ọka mee.
* Mosa bụ nri [[Ndi Yoruba|Yoruba]] nke e ji osisi, àkwá, ose na ihe na-esi ísì ụtọ mee.

== Nri Nri ==

* Chin chin bụ mpempe akwụkwọ kuki e siri esi nke e ji ntụ ọka, àkwá na bọta mee.
* Puff-puff, achịcha na-atọ ụtọ e siri esi.
* Buns, nri ọzọ e siri esi. Otú ọ dị, ọ naghị agụnye ihe iko achịcha.
* *Akara* bụ beignet sitere na batter nke dabeere na black-eyed peas. A na-enye ya mgbe ụfọdụ maka nri ụtụtụ.
* *Alkaki* (nri) nke e ji ọka wit na shuga mee.
* *Kuli-kuli*, bụ nri Nupe e ji ahụekere e siri n'ala mee.
* *Kokoro* bụ nri e siri esi nke e ji ọka na *garri* (cassava) mee. E nwere ụdị abụọ dị iche iche.
* Anụ, anụ ehi na akwụkwọ nri dị n'ime akpa achịcha.
* Azụ, azụ̀ na akwụkwọ nri dị n'ime akpa achịcha.
* *Wara*, bụ cheese [[Ndi Yoruba|Yoruba]] nke e ji mmiri ara ehi ọhụrụ mee.
* *Awara* ma ọ bụ beske bụ aha obodo maka tofu n'etiti ndị na-asụ Yoruba. 
* Plantain chips bụ nri na-atọ ụtọ, nnu ma ọ bụ ihe na-atọ ọchị nke Naijiria nke e ji ma ọ bụ plantain ndị tozuru etozu ma ọ bụ ndị na-eto eto sie na mmanụ akwụkwọ nri.
* Chips poteto
* Akị bekee
* [[Aadun]] bụ nke e ji ọka, ose chilli na [[Nmanu nri|mmanụ nkwụ]] mee
* *Dundu*, bụ nri [[Ndi Yoruba|Yoruba]] nke e siri esi ma ọ bụ nke e siri siri esi. Enwere ike isi ya na mmanụ nkwụ ma ọ bụ mmanụ akwụkwọ nri; a na-agbakwunye mmiri iji mee ka yam dị nro ka ọ na-esi nri. A na-erikarị *Dundu* na ofe e ji ahịhịa ma ọ bụ mmanụ nkwụ, tomato, ose chili na ihe na-esi ísì ụtọ mee.
* Ojojo bụ beignet [[Ndi Yoruba|Yoruba]] nke e ji mmiri mmiri (*Dioscorea alata*) mee. A na-agwakọta ose, yabasị na ihe na-atọ ụtọ na mmiri mmiri a gwakọtara agwakọta tupu a sie ya. A maara mmiri yam dị ka isu ewura na South West Nigeria.
* Samosa
* Ihe ndị e dere n'oge opupu ihe ubi
* Balewa bụ ụdị ihe na-atọ ụtọ siri ike

== Ihe ọṅụṅụ ==
[[Faịlụ:Mbo.jpg|thumb|267x267px|*Zobo*]]

* *Kunu* bụ ihe ọṅụṅụ a ma ama nke e ji ọka, [[Sorghum bicolor|sorghum]] ma ọ bụ ọka mee.
* Fura bụ ihe ọṅụṅụ a ma ama, ọkachasị n'ebe ugwu Naịjirịa, nke e ji obere mmiri ara ehi sie ma ọ bụ [[Sorghum bicolor|sorghum]].
* [[Mmanya nkwụ]], nke a pụrụ ime ka ọ bụrụ *ogogoro*.
* *roselle_juice" id="mwAsc" rel="mw:WikiLink" title="Roselle juice">Zobo* (akwụkwọ hibiscus) bụ ihe ọṅụṅụ e ji mmiri roselle mee (ndị Yoruba na-akpọ ụdị ọcha *isapa'').
* Mmiri ara ehi soya bụ ihe ọṅụṅụ a na-aṅụ site na mmiri ara ehi soia, nke a gwakọtara agwọ, na nke a gwọrọ agwọ.

## Hụkwa
 

* Nri Ọdịda Anyanwụ Afrịka
* Ndepụta nri ndị Afrịka

## Ihe odide

## Njikọ mpụga