open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brenda Namukuta

**Brenda Namukuta** bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Ugandan, onye omeiwu na onye nnọchi anya nwanyị nke ndị omeiwu maka Kaliro District na nke iri na otu nke Uganda. Ọ nwere njikọ na National Resistance Movement (NRM)

## Ọrụ
Namukuta bụ onye na-ebu ọkọlọtọ National Resistance Movement (NRM) maka Kaliro District. O meriri na ntuli aka mba nke 2021 wee bụrụ onye nnọchi anya nwanyị nke ndị omeiwu maka mpaghara Kaliro. Ọ na-anọdụ na kọmitii mmefu ego nke ndị omeiwu na nke iri na otu nke ndị omebe iwu nke Uganda Namukuta na-eje ozi dị ka onye na-ahụ maka akụ maka Uganda Women Parliamentary Association (UWOPA). Ọ bụ onye na-ahụ maka akụ na ụba nke ndị omeiwu nke mpaghara Busoga ndị otu ndị omeiwu Uganda.

## Ọrụ ndị ọzọ
Namukuta so na ndị otu kọmitii mmefu ego nke ndị omeiwu na Nzukọ nke iri na otu nke Uganda bụ ndị gara n'isi ụlọ ọrụ FUFA iji mụtakwuo banyere ọrụ FU FA na otu esi elekọta ma na-achịkwa egwuregwu bọọlụ na Uganda.

Namukuta so n'ime ndị omeiwu si n'ógbè Busoga bụ ndị kwurịtara maka ọnọdụ okporo ụzọ na mpaghara Busoga na ndị otu Uganda National Roads Authority (UNRA) nke onye isi nchịkwa Allen Kagina duziri.

## Arụmụka
Namukuta anọghị n'etiti ndị otu NRM nke ndị omeiwu bụ ndị a na-ekwu na ha natara ego ekele nke nde shillings ise nke Uganda maka ịtụ vootu n'etiti Anita na Thomas Tayebwa n'oge asọmpi ndị ọkà okwu 2022 ebe Anita n'etiti meriri ntuli aka mgbe ọnwụ Jacob Oulanyah gasịrị. Cissy Namujju, nwanyị otu mpaghara nke ndị omeiwu maka Lwengo District kwupụtara na ọ bụ otu n'ime ndị otu NRM nke ndị natara ego ahụ.

## Ebensidee

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Namirembe Bitamazire

**Ndị ntorobịa nke African Democratic Rally** of Ivory Coast (French: Jeunesse du Rasseblement Démocratique Africain de Côte d'Ivoire, JRDACI) bụ òtù ndị ntorobịa ndọrọ ndọrọ ọchịchị na Ivory Coast. JRDACI bụ ngalaba ndị ntorobịa nke African Democratic Rally (RDA) na mba ahụ.

E hiwere JRDACI na Treichville na Machị 14, 1959. Ọ bụ onye na-emegide ọchịchị ndị ọchịchị. Félix Houphouët-Boigny hụrụ JRDACI ngwa ngwa dị ka ebe mmegide, wee nye iwu ka ọ gbasaa.

Odeakwụkwọ ukwu nke JRDACI bụ Amadou Koné, onye mechara bụrụ Minista nke Ahụike.

## Ebenside

* Gbagbo, Laurent: Côte d'Ivoire, Pour une alternative démocratique. [Ihe e dere n'ala ala peeji]
Cissy Dionizia Namujju

**Cissy Dionizia Namujju** (amụrụ na 15 Julaị 1977) bụ onye omeiwu Ugandan, na ọkachamara ICT. Ka ọ na-erule Machị 2021, ọ na-eje ozi dị ka onye nnọchi anya nwanyị a họpụtara maka Lwengo District na omeiwu nke iri na otu nke Uganda. Na ndọrọ ndọrọ ọchịchị, ọ nwere njikọ na National Resistance Movement n'okpuru tiketi ya ọ gbara ọsọ na ntuli aka nke 2021. Cissy jere ozi na Nzukọ nke iri nke Uganda n'okpuru otu òtù ndọrọ ndọrọ ọchịchị ahụ.

## Agụmakwụkwọ
Cissy Dionizia Namujju nwetara asambodo agụmakwụkwọ nke Uganda (UCE) na 2005 na asambodo agụmụ ihe nke Uganda Advanced (UACE) na 2007 site na Modern Secondary School. O nwere diplọma na Information Systems Management site na APTECH (2010).

## Ọrụ
Cissy Namujju bụ onye nlekọta na AGOA Girls (2002-2003) tupu ọ rụọ ọrụ dị ka onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị maka State House (2003 - 2015). Kemgbe afọ 2016 ruo ugbu a ọ bụ onye omeiwu. Na Nzukọ Ndị Omeiwu nke iri nke Uganda, ọ na-eje ozi na Kọmitii Na-ahụ Maka Ihe Ndị Na-eme ná Mba Ọzọ na Kọmiti Sayensị na Teknụzụ.

## Ndụ onwe onye
Ọ lụbeghị di. Ihe ntụrụndụ ya bụ egwuregwu na, ịgụ akwụkwọ. Ihe Cissy nwere mmasị bụ ilekọta ndị agadi, ndị inyom di ha nwụrụ na ụmụ mgbei, ịkwalite ọrụ ugbo nke oge a na mmata obodo.

## Hụkwa

* National Resistance Movement
* Onye omeiwu
* Ógbè Lwengo
* Nzukọ omeiwu nke Uganda
* Ndepụta nke ndị otu nke iri nke Nzukọ Ndị Omeiwu nke Uganda

## Ebensidee

## Njikọ mpụga

* Ebe nrụọrụ weebụ nke Nzukọ Ndị Omeiwu nke Uganda
* Onye omeiwu nke na-enweghị ike ịza ajụjụ P3 a chụpụrụ n'ọfịs
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Gorreth Namugga

**Gorreth Namugga** bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Uganda. N'afọ 2021, a họpụtara ya dị ka onye nnọchi anya ndị omeiwu maka Mawogola county, Southern district. Ọ bụ onye otu ndọrọndọrọ ọchịchị na-eduga, National Unity Platform. Namugga bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị mmegide mbụ meriri ọkwa a họpụtara na Sembabule kemgbe 1986.

## Ahụmahụ ọrụ
Ọ rụrụ ọrụ dị ka onye isi oche nke kọmitii ọrụ distrikti ma nwee ụlọ akwụkwọ na Sembabule. Ọ bụbu onye isi na-azụ ahịa maka obodo Masaka.

## Ọrụ ndị omeiwu
Namugga na-eje ozi ugbu a dị ka minista onyinyo nke sayensị, ihe ọhụrụ na teknụzụ. Namugga gosipụtara akụkọ ndị ka nta na mmefu ego 2022/2023.

## Ebensidee

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Florence Nambozo Wamala

**Florence Nambozo Wamala** (amụrụ na 14 Febụwarị 1975) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Uganda na onye otu ndị omeiwu. A họpụtara ya dị ka nwanyị onye omeiwu iji nọchite anya mpaghara Sironko na ntuli aka 2016 Uganda ma họpụta ya ọzọ maka otu ọkwa ahụ na ntuliaka 2021 Uganda.

## Agụmakwụkwọ
Ọ gụsịrị akwụkwọ praịmarị ya na 1989 na Nkoyoyo Boarding Primary School, Matale, N'afọ 1992, Florence gụsịrị akwụkwọ Uganda Certificate of Education (UCE) maka agụmakwụkwọ sekọndrị dị ala na Nabumali High School .

Ọ gụsịrị ọkwa sekọndrị dị elu nke a maara dị ka Uganda Advanced Certification of Education (UACE) na 2008 na Makerere Day na Evening Adult School na Kampala. N'afọ 2012 ọ gụsịrị akwụkwọ na Mahadum Kyambogo na nzere bachelọ nke Arts na Education.

## Ọrụ
Ọ bụ onye isi oche nke Sironko Development Network, ọkwá ọ na-enwe kemgbe afọ 2014. Ọ kụziri na Aga Khan Education Services na Uganda site na 2002 ruo 2011 wee bụrụ onye otu ndị omeiwu na ntuli aka n'ozuzu nke afọ 2016, ọkwá ọ nwetara ọzọ site na ntuliaka n'ofe nke Uganda nke afọ 2021.

## Hụkwa

* Ógbè Sironko
* Ndepụta nke ndị otu nke iri na otu nke Uganda
* Ndepụta nke ndị otu nke iri nke Nzukọ Ndị Omeiwu nke Uganda
* Onye omeiwu
* Nzukọ omeiwu nke Uganda

## Ebensidee


## Njikọ mpụga

* Ebe nrụọrụ weebụ nke Nzukọ Ndị Omeiwu nke Uganda
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Teddy Nambooze

**Teddy Nambooze** bụ onye na-ahụ maka ego na Uganda na onye omeiwu.  Ọ na-eje ozi dị ka nwanyị a họpụtara dị ka onye omeiwu maka mpaghara Mpigi na omeiwu nke iri na otu nke Uganda. Na ndọrọ ndọrọ ọchịchị, ọ nwere njikọ na National Unity Platform (NUP) n'okpuru tiketi ya ọ gbara ọsọ ma merie na ntuli aka nke 2021.

## Mmalite na agụm akwụkwọ
A mụrụ Nambooze na Ggoli, obodo dị na mpaghara Kammengo n'okporo ụzọ Kampala-Masaka na mpaghara Mpigi. Ọ gara St. Bruno Secondary School Ggoli na mpaghara Kammengo maka agụmakwụkwọ ụlọ akwụkwọ sekọndrị ya. Nambooze gụrụ nzere bachelọ na Business Administration na Mahadum Nkumba, Entebbe, na Uganda n'afọ 2002.

## Ahụmahụ ọrụ
Nambooze rụrụ ọrụ dị ka ntinye data na Ministry of Education tupu ọ banye na ọrụ agụụ na mpaghara Kalamba na mpaghara Butamabala, e bu n'uche ịkụziri ụmụ nwanyị nọ n'ógbè ahụ nkà ego iji belata ịda ogbenye. Ọrụ ahụ guzobere SACCO ma n'ihi ọrụ ike ya, a họpụtara Nambooze dịka onye njikwa SACCO.

N'afọ 2011, Nambooze malitere ụlọ akụ na aha Trust Development Initiative (TRUDI) ebe ọ na-eje ozi ugbu a dị ka onye nduzi. N'afọ 2016, ọ sonyeere n'ọkwa nwanyị MP nke Mpigi mana ọ dị mwute ikwu na nsonaazụ ya adịghị ya mma. N'afọ 2021, Nambooze laghachiri ịsọ mpi n'otu ọnọdụ ahụ ma n'oge a ọ bụ onye mmeri. Ọ bụ onye omeiwu ugbu a na Nzukọ Ndị Omeiwu nke Uganda na-eje ozi dị ka nwanyị so na Nzukọ ndị Omeiwu a họpụtara maka mpaghara Mpigi.

## Ebensidee

* Nnyocha: NUPX Teddy Nambooze na-ebute ụzọ na 51% na Mpigi Women MP race
* Ndị Minista Kamuntu, Nabakooba, Kasolo, Tumwesigye ndị na-emegide ya
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Judith Peace Achan

**Judith** Peace Achan (amụrụ n'abalị iri abụọ na atọ n'ọnwa Eprel n'afọ 1983) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Uganda na onye otu ndị omeiwu. A họpụtara ya n'ọfịs dị ka nwanyị Member iji nọchite anya mpaghara Nwoya n'oge ntuli aka nke afo 2021 Uganda.

Ọ bụ onye otu National Resistance Movement.

## Hụkwa

* Ndepụta nke ndị otu nke iri na otu nke Uganda
* Ógbè Nwoya

## Ebemsidee


## Njikọ mpụga

* Ebe nrụọrụ weebụ nke Nzukọ Ndị Omeiwu nke Uganda.
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Betty Nambooze

**Betty Nambooze Bakireke**, nke a maara dị ka **Betty Namboozi**, bụ onye nta akụkọ na onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Uganda. Ọ na-eje ozi dị ka onye omeiwu, na-anọchite anya Obodo Ukwu Mukono, na Mukono District

## Mmalite na agụmakwụkwọ
A mụrụ ya na Mukono District, na 13 Julaị 1969. Ọ gara Bishop's Senior Secondary School Mukono, gụsịrị akwụkwọ na 1986. O mechara gaa Law Development Centre, gụsịrị akwụkwọ na Diploma na Law, na 1998. N'afọ 2010, e nyere ya diplọma na Development Studies site na Mahadum Uganda Martyrs .

## Ahụmahụ ọrụ
A họpụtara Nambooze na mbụ ka ọ bụrụ onye omeiwu na Mee 2010, mgbe na ntuli aka, na-agba ọsọ na tiketi Democratic Party, ọ meriri onye omeiwu nọ n'ọkwa ahụ, Peter Bakaluba Mukasa nke National Resistance Movement na-achị. Dị ka profaịlụ omeiwu ya si kwuo, Nambooze rụrụ ọrụ dị ka onye nta akụkọ akụkọ (stringer), n'etiti afọ 1993 na 2000. Site na 2000 ruo 2004, ọ rụrụ ọrụ dị ka onye ọrụ mmanye iwu. Site na 2004 ruo 2005, ọ rụrụ ọrụ dị ka onye ọrụ. Ọ rụrụ ọrụ dị ka onye na-egosi redio n'etiti afọ 2000 na 2009 na CBS FM. Site na 2005 ruo 2010, ọ rụrụ ọrụ dị ka ọnụ na-ekwuchitere Democratic Party na Uganda.

N'abalị iri abụọ na anọ n'ọnwa Febụwarị n'afọ 2016, e jidere ya na Moses Kasibante onye omeiwu a họpụtara maka ikpughe akwụkwọ na-akọwa aghụghọ ntuli aka na-ewere ọnọdụ n'oge ntuli aka mba ahụ na nso nso a.

E jidere Nambooze n'ọtụtụ oge n'ebubo dị iche iche na-akpali ndọrọ ndọrọ ọchịchị, nke a na-edekarị ụgha, mana a ka na-ama ya ikpe n'ụlọ ikpe ọ bụla. A na-eyi ndụ ya egwu ma ọbụna tinye ya nsí n'ihi ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị ya.

N'abalị iri na atọ n'ọnwa Ọgọstụ afọ 2020, a mara Nambooze dị ka onye otu ndọrọ ndọrọ ọchịchị "National Unity Platform" na onye otu ya "Kyagulanyi Sentamu Robert" a.k.a. "Bobi Wine" onye isi oche nke pati. Ya na ndị otu ya ndị ọzọ, Nambooze setịpụrụ na "Mission 2021" ọrụ otu iji wepụ ndị otu na-achị achị na ntuli aka 2021 na-abịanụ 

Na ntuli aka ndị omeiwu nke afọ 2021, Namboze meriri oge ọzọ (2021-2026) iji nọchite anya obodo mukono na tiketi NUP mgbe o meriri ndị asọmpi ya kacha nso Maazị George Fred Kagimu nke Democratic Party (DP) na Abbas Ssozi nke National resistance Movement (NRM). N'abalị iri na itoolu n'ọnwa Ọktoba, ndị uwe ojii nyochara mwakpo a wakporo ụlọ Betty Nambooze ebe ha nwetara pangas ọhụrụ abụọ n'ime akpa n'ime obere ogige tomato

## Ọrụ ndị omeiwu
Nambooze na-anọdụ na (a) Kọmitii na-ahụ maka ọrụ ọha na eze na Gọọmentị Obodo na (b) Kọmiti na-ahụkarị maka ego gọọmentị Ob Obodo.

Na Nọvemba 2002, Betty Nambooze lụrụ Henry Bakireke, onye ọ zutere na ụlọ akwụkwọ sekọndrị na 1980s. Ha niile bụ nne na nna nke ihe karịrị ụmụ iri abụọ na isii, ma ndị e kere eke ma ndị e kuchiri.

## Hụkwa

* Nzukọ omeiwu nke Uganda

## Ebensidee

## Njikọ mpụga

* Ebe nrụọrụ weebụ nke Nzukọ Ndị Omeiwu nke Uganda
* Betty Nambooze Mmeri na Mukono North MP Elections 

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Betty Esther Naluyima

**Betty Esther Naluyima** bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Uganda na onye otu ndị omeiwu. A họpụtara ya n'ọchịchị dị ka onye otu ndị omeiwu maka mpaghara Wakiso n'oge ntuli aka nke 2021 Uganda.

Ọ bụ onye otu National Unity Platform.

## Hụkwa

* Ndepụta nke ndị otu nke iri na otu nke Uganda
* Nkwurịta Okwu Ịdị n'Otu Mba
* Ógbè Wakiso
* Onye omeiwu
* Nzukọ omebe iwu nke Uganda.

## Ebensidee


## Njikọ mpụga

* Ebe nrụọrụ weebụ nke Nzukọ Ndị Omeiwu nke Uganda

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Safia Juuko Nalule

**Safia Juuko Nalule** (amụrụ na 15 Machị 1966) bụ onye na-ahụ maka ikike ndị nwere nkwarụ na Uganda, onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị na onye omeiwu nke jere ozi dị ka onye nnọchi anya nwanyị a họpụtara maka ndị nwere nkụda mmụọ, Central Region, Uganda na ndị omeiwu nke iri nke Uganda. N'ọnwa Eprel 2021, a họpụtara ya dịka onye isi oche nke Uganda Equal Opportunities Commission (EOC). Na ndọrọ ndọrọ ọchịchị, ọ nwere njikọ na National Resistance Movement n'okpuru tiketi ya ọ gbara ọsọ na ntuli aka nke afọ 2016.

## Mmalite na agụmakwụkwọ
Dị ka ebe nrụọrụ weebụ Equal Opportunities Commission si kwuo, a mụrụ Nalule na Mawokota, Mpigi District na Maazị Lule Moses na Oriakụ. Nanyonga Jane Lule

Nalule nwetara nzere bachelọ na Mahadum Makerere na 1990 ma mesịa nweta asambodo na ọzụzụ nchịkwa azụmaahịa site na International Labour Organisation / Federation of Uganda Employers na 1991. N'afọ 1996, o nwetara asambodo abụọ na Leadership for Women site na ESAMI na asambodo na Leadership and Microfinance Management site na Mobility International USA (MIUSA). Ọ sochiri nke ahụ na Diploma na Law site na Law Development Centre na 2006 ma mesịa Master of Arts na Human Rights site na Mahadum Makerere na 2016.

## Ọrụ
Nalule abụwo onye omeiwu kemgbe afọ 2006, na-anọdụ ala na nke asatọ na nke itoolu nke Uganda. Ka ọ na-erule afọ 2020, a kpọrọ ya onye kọmishọna na Kọmitii Ndị omeiwu.

Tupu nke ahụ, n'etiti afọ 2005 na 2006, ọ rụrụ ọrụ dị ka Kọmishọna na Kọmitii Nnyocha Iwu n'okpuru Ministri Ikpe Ziri Ezi na Iwu Iwu nke Uganda. Ọ bụkwa onye ndụmọdụ na Kampala City Council n'oge ahụ n'etiti afọ 1997 na 2006. Site na 1996 ruo 2005, ọ rụrụ ọrụ dị ka onye isi nchịkwa nke Disabled Women Network and Resource Organisation na Uganda (DWNRO).

Ọ rụrụ ọrụ dị ka onye otu na National Union of Disabled Persons of Uganda (NUDIPU) site na 2015 ruo ugbu a, na maka Uganda Women's Network (UWONET) n'etiti 1990 na 1997.

N'afọ 2017, ọ bụ onye isi oche nke Kọmitii Na-ahụ Maka Ihe Ndị Ruuru Mmadụ. Dị ka onye omeiwu nwanyị na ndị omeiwu nke iri nke Uganda, ọ bụ onye otu Uganda Women Parliamentary Association (UWOPA) yana osote onyeisi oche na Kọmitii Ntinye aha. E depụtara ya dị ka onye otu Kọmitii na East African Community Affairs.

## Ebensidee

## Njikọ mpụga

* Kọmitii Na-ahụ Maka Ohere Ha nhata nke Uganda
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Paurina Mpariwa

**Paurina Gwanyanya Mpariwa** (amụrụ n'afọ 1964), mgbe ụfọdụ a na-ede ya dị ka **Paurine Mpariwa**, bụ onye otu ndị omeiwu Pan-African si Zimbabwe. Mpariwa bụ onye isi oche nke Kọmitii Akụna Ọha.

Ọ bụkwa onye otu ndị omeiwu nke Zimbabwe, nke a họpụtara na afọ 2000 na ọzọ na afọ 2005, na-anọchite anya mpaghara Mukafose na Harare. Ọ bụ onye otu Movement for Democratic Change (MDC). Na 10 Febụwarị na afọ 2009, Morgan Tsvangirai họpụtara Mpariwa maka ọkwa Minista nke Ọrụ na Ọdịmma Ọha dị ka akụkụ nke gọọmentị ịdị n'otu mba. Ọ bụ onye otu House of Assembly maka Mufakose (MDC-T).

Mpariwa bụkwa onye isi oche nke Women's Parliamentary Caucus, onye isi oche Women in Law and Development na Africa (WILDAF), onye na-ahụ maka akụ na ụba nke Zimbabwe Parliament Women Caucus. Onye isi oche nke ndị omeiwu Portfolio for Labour, onye isi nke ndị omebe iwu, onye na-ekwu maka ahụike, ọrụ na ọdịmma ọha na eze.

## Ndụ
A mụrụ ya na Mufakose na afọ 1964, Paurina Mpariwa zụrụ na njikwa ndị ọrụ, mmekọrịta ụlọ ọrụ, ọmụmụ azụmahịa, ọrụ iwu, ego ọrụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya na kọmputa.
 

## Njikọ
Ntinye aka na ndị ọrụ unionism malitere mgbe ọ na-arụ ọrụ na ụlọ ahịa OK na mbido afọ 1990, na-arịgo ịghọ onyeisi oche nke ndị Commercial Workers Union of Zimbabwe.

## Ebensidee

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Òtù:Ọmụmụ 1964
Mariam Nalubega

**Mariam Patience Nalubega** bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Uganda. Ọ bụ nwanyị omebe iwu, na-anọchite anya mpaghara Butambala na omebe iwu nke Uganda. A họpụtara ya n'ọkwa ahụ na Machị 2011. Tupu nke ahụ, site na 2005 ruo 2011, ọ rụrụ ọrụ dị ka onye National Female Youth Member of Parliament na Uganda.

## Mmalite na agụmakwụkwọ
A mụrụ ya na Butambala District, Central Uganda, na 27 Nọvemba 1981 na **Saidi Lubega** na **Jalia Nakayange**. Ọ gara Makerere University Primary School, tupu ọ gaa Butawuka Secondary School maka ọmụmụ O-Level ya. Ọ gara St. Francis Secondary School na Mengo, maka agụmakwụkwọ A-Level ya. Nalubega nwere nzere Bachelor of Public Administration, nke ọ nwetara na Mahadum St Lawrence, A Certificate of Public admistration and Management do (mahadum Makerere). O nwekwara diplọma na Iwu, nke ọ nwetara na Law Development Centre na Kampala.

## Ahụmahụ ọrụ
Site na 2001 ruo 2006, Mariam Nalubega bụ onye otu Mpigi District Council, na-eje ozi dị ka odeakwụkwọ distrikti maka ahụike site na 2003 ruo 2006. N'afọ 2006, a họpụtara ya dị ka onye National Female Youth Member of Parliament, na-eje ozi n'ọkwa ahụ ruo n'afọ 2011. N'oge ahụ, ọ rụrụ ọrụ na kọmitii ndị omeiwu na akụ na ụba na kọmiti Information and Communications Technology. N'afọ 2011, a họpụtara ya dị ka onye otu ndị omeiwu nke mpaghara nwanyị, maka mpaghara Butambala nke e mepụtara ọhụrụ.

## Ọrụ ndị ọzọ
Mariam Nalubega bụ nne na-alụbeghị di nke ụmụ anọ, ọ bụ onye Rotarian, onye ọchụnta ego na-achụso diplọma na nchịkwa ọha na eze ugbu a

## Hụkwa

* Nzukọ omeiwu nke Uganda
* Mariam Najjemba
* Ógbè Butambala

## Ebensidee

## Njikọ mpụga

* Ebe nrụọrụ weebụ nke Nzukọ Ndị Omeiwu nke Uganda
* Uganda: Wolokoso - Gen Otafiire Charms MP Nalubega, Loses Decorum
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Monica Mutsvangwa

**Monica Mutsvangwa** bụ Minista Ozi, Mgbasa Ozi na Ọrụ Mgbasa ozi nke Zimbabwe. Ọ rụrụ ọrụ na gọọmentị Robert Mugabe na gọọmentị Emmerson Mnangagwa.

Ọ na-arụsi ọrụ ike na ndọrọ ndọrọ ọchịchị nkeZimbabwe kemgbe afọ 2002 mgbe ọ gbara ọsọ dị ka onye kansụl na ntuli aka ime obodo nke Harare. Ọ nwere njikọ na Zanu-PF. N'ọchịchị Robert Mugabe, ọ rụrụ ọrụ dị ka osote minista nke ozi, mgbasa ozi na mgbasa ozi na osote minisita Macro-Economic Planning and Investment Promotion.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Florence Namayanja

**Florence Namayanja** (amụrụ n'ụbọchị nke anọ n'ọnwa Ọktoba n'afọ 1960) bụ nwanyị ndọrọ ndọrọ ọchịchị Ugandan bụ onye nnọchi anya nwanyị distrikti nke Bukoto County East, Masaka District. Ọ nọ n'òtù ndọrọ ndọrọ ọchịchị Democratic Party ma ugbu a ọ nọ na National Unity Platform. Na Nzukọ Ndị Omeiwu nke iri na otu, ọ guzoro dị ka onye na-azọ ọkwa onye isi oche LC5 maka Masaka City n'okpuru National Unity Platform ọ bụ ezie na ọ meriri na ntuli aka ahụ. Ọ bụ onye mmeri nke oche onye isi obodo Masaka mgbe o meriri mmadụ asaa gụnyere onye ọchụnta ego, Emmanuel Lwasa na vootu 28,824.

## Mmalite na agụmakwụkwọ
A mụrụ Namayanja na John Kisomose Mukasa na Pirajiya Namatove nwụrụ anwụ ma ọ bụ nke ise a mụrụ n'ezinụlọ nwere ụmụ asatọ. N'afọ 1978, ọ nwetara asambodo agụmakwụkwọ Uganda ya na Masaka S.S.S. ma mgbe ọ sonyeere Makerere Day na Evening Classes for Adults maka asambodo agụmụbe Uganda Advanced ya ma mechaa ya n'afọ 2003. O nwere asambodo na Human Resource Management na Gọọmentị Obodo (2004) na asambodo na Leadership na Management (2005) site na Uganda Management Institute.  N'afọ 2007, ọ sonyeere Mahadum Makerere maka nzere bachelọ ya na Industrial and Organizational Psychology. N'otu afọ ahụ (2007), e nyere ya asambodo na Building Communities of Character site na Character Training Institute, Oklahoma.

## Ahụmahụ ọrụ
Ọ bụ onye nchịkwa na National Water and Sew.Corp (1981-1994). O mechara were ya n'ọrụ dị ka onye otu Council na Mulago School of Nursing (2008-2009) na Kyambogo University Council (2006-2011). N'otu afọ ahụ (2006-2011), ọ rụrụ ọrụ dị ka onye otu Board na National Water & Sewerage Corporation. Tụkwasị na nke a, ọ bụ onye ndụmọdụ LC5 (2001-2006) na osote onye isi obodo Kampala City (2006-2011).

Site n'afọ 2011 ruo n'afọ 2016, ọ bụ onye omeiwu nke Uganda na omeiwu nke Ukraine na nke itoolu na nke iri. Ọ rụrụ ọrụ ọzọ na Nzukọ Ndị Omeiwu nke Uganda na Kọmitii na-ahụ maka ihe onwunwe, na Kọmiti na Kọmisi, Ndị Ọchịchị Steeti na Ụlọ Ọrụ Steeti.

## Ndụ onwe onye
Ọ gbara alụkwaghịm. Ihe ntụrụndụ ya bụ ịchọpụta ihe ọhụrụ, na ime ndị enyi ọhụrụ. Ọ bụ onye Rotarian na onye ndú ụmụ nwanyị (Onye isi nke DP Women League).

## Arụmụka
E jidere Florence Namayanja na Dr Abed Bwanika, onye National Unity Platform- NUP na-azọ ọkwa onye isi ala n'oge ngagharị iwe ndị sochiri njide Robert Kyagulanyi Ssentamu.  E jidere ha na Evan K Gameu, onye na-azọ ọkwa onye omeiwu nke Bukoto East NUP na Juliet Kakande Nakabuye, onye na na-azọrọ ọkwa onye omebe iwu nke Masaka ma boo ha ebubo ịkpali ime ihe ike na ime ihe nwere ike ịgbasa ọrịa na-efe efe, n'okpuru ngalaba 171 nke Iwu Iwu Iwu. E mechara tọhapụ ha na mgbapụta.

## Hụkwa

* Ndepụta nke ndị otu nke iri nke Nzukọ Ndị Omeiwu nke Uganda
* Alintuma Nsambu
* Ógbè Masaka
* Ndepụta nke ndị otu nke itoolu nke Nzukọ Ndị Omeiwu nke Uganda
* Nzukọ omeiwu nke Uganda
* Onye omeiwu
* Nkwurịta Okwu Ịdị n'Otu Mba

## Ebensidee

Òtù:1960 births
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Sarah Najjuma

G
**Sarah Najjuma**, (A mụrụ na October 23, na afo 1978), bụ nwanyị ndọrọ ndọrọ ọchịchị Uganda na onye nkuzi site na ọrụ. Ọ bụ onye otu ndị omeiwu maka mpaghara Nakaseke na Nzukọ Ndị Omeiwu nke Uganda na-anọchite anya otu National Resistance Movement (NRM) na-achị. A họpụtara ya n'ọkwa a na Febụwarị na afo 2016. Ọ nọchiri Rose Namayanja, onye bụbu ụmụ nwanyị na-anọchite anya Nakaseke District onye jere ozi site na Mee na afo 2006 na Febụwarị na afo 2016.

## Mmalite na agụmakwụkwọ
N'afọ 1995, o mechara ule Primary Leaving Examination na Nalinya Lwantale Primary School. N'afọ 1996, ọ nwetara asambodo agụmakwụkwọ Uganda na Nabisunsa Girls School. N'afọ 1998, ọ nwetara asambodo agụmakwụkwọ nke Uganda Advanced na Nabisunsa Girls School. O nwere Bachelor of Arts na agụmakwụkwọ, site na Mahadum Makerere na Master of Arts na Development Studies site na Machịum Nkumba. N'afọ 2011, ọ nwetara diplọma postgraduate na Public Administration and Management na Mahadum Nkumba .

## Akụkọ ọrụ
N'agbata afọ 2004 na afo 2005, ọ rụrụ ọrụ dị ka onye ọrụ mmepe obodo, Luweero District Local Government.

Site na afo 2005 ruo na afo 2007, ọ bụ onye ọrụ mmepe obodo maka Gọọmentị Obodo Nakaseke.

Site na afo 2007 ruo  na afo 2015, ọ bụ Onye isi mmepe obodo, Gọọmentị Obodo Nakaseke.

Site na afo 2016 ruo taa, ọ bụ onye omeiwu.

## Ndụ onwe onye
Najjuma bụ onye lụrụ di ma si n'ezinụlọ Alakụba. Ọ nwere mmasị na netball ma nwee mmasị igwu ya n'oge ezumike ya.

## Ebemsidee

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Prisca Mupfumira

Prisca Mupfumira, ma ọ bụ **Priscah Mupfumira،** bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Zimbabwe na minista gọọmentị n'okpuru Onye isi ala Robert Mugabe . Mgbe Emmerson Mnangagwa nọchiri onye isi ala, ọ bụ onye minista ZANUPF mbụ e jidere maka nrụrụ aka.

## Ndụ
N'afọ 2013, e buliri Anna Simbanegavi, Fortune Charumbira na Mupfumira n'ọkwa "Standing Orders and Rules Committee" (SORC).

N'afọ 2014, Mupfumira ghọrọ Minista na-ahụ maka ọrụ ọha na eze, ọrụ na ọrụ ọha na ibe. Mugabe họpụtara ya ka ọ nọchie Nicholas Goche, onye a na-ebo ebubo ịnwa igbu onye isi ala dịka akụkụ nke nnupụisi.

Onye isi ala Robert Mugabe gbanwere ụlọ ọrụ ya na mbido Julaị, na afọ  2017, n'ụzọ doro anya na-agụnyeghị nwunye ya. Minista nke ozi, Jonathan Moyo, kwagara na ozi ọzọ. A nọchighị ya, mana e mere Mupfumira ka ọ bụrụ onye na-ahụ maka ya, ọ bụ ezie na ọ ka nọ na Ministri Ọrụ. Ọzọkwa, na Julaị, na afọ 2015, onye America na-achụ nta ihe nrite gburu "Cecil the Lion" na Zimbanbwe site na iji ụta na akụ. E kwuru na ihe omume ahụ bụ iwu ma bụrụ ihe na-adọrọ mmasị na ikike ụmụ anụmanụ gburugburu ịntanetị na-emepụta akụkọ akụkọ zuru ụwa ọnụ. Mupfumira, mgbe a jụrụ ya maka ogbugbu Cecil, jụrụ, "Gịnị ọdụm?"

N'abalị itoolu n'ọnwa Ọktoba n'afọ 2017, a họpụtara Patrick Zhuwao ka ọ bụrụ Mịnịsta na-ahụ maka ọrụ ọha na eze, ọrụ na ọdịmma ọha na eze nke Zimbabwe. Ọ mara ọkwa na 10 Nọvemba na ndị ọrụ gọọmentị ga-enweta ego. Ka ọ na-erule ngwụcha ọnwa Nọvemba n'afọ 2017, e wepụrụ Robert Mugabe ma onye isi ala ọhụrụ Emmerson Mnangagwa kwupụtara kansụl ya. Ọ kwụrụ ụfọdụ ndị agha na-eduga ndị nyere ya aka ị nweta ike, mana ọ kpochapụghị ndị otu mbụ Mugabe. Mupfumira so na kọmitii minista iri abụọ na abụọ ma kpọọ ya Minista nke Njem na Ụlọ Ọrụ Na-eleta Ndị ọbịa. Mgbe ntuli aka ndị omeiwu nke afọ 2018 gasịrị, e weghachiri Mupfumira na kansụl, n'ọrụ Minista nke Njem na Ụlọ Ọrụ Na-eleta Ndị ọbịa.

N'ọnwa Julaị, na afọ 2019, e jidere ya n'ihe gbasara nde $ 94 nke furu efu na ego ezumike nká. Ọ bụ onye minista ZANUPF mbụ onye isi ala ọhụrụ Emmerson Mnangagwa jidere. Ọ tụfughị ọnọdụ ya na kansụl ruo izu abụọ. Ọ nọrọ ọnwa abụọ n'ụlọ mkpọrọ tupu a tọhapụ ya na mgbapụta na Septemba, na afọ 2019. Ka ọ dịgodị, e jidekwara onye bụbu osote onye isi ala, Phelekezela Mphoko, maka ebubo nrụrụ aka.

N'ọnwa Febụwarị, na afọ 2020, ya na Ngoni Masoka, onye bụbu odeakwụkwọ na-adịgide adịgide na Ministry of Public Service and Social Welfare, na-arịọ arịrịọ na ụlọ ikpe Zimbabwe metụtara ebubo megide ha.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Helen Nakimuli

**Helen Nakimuli** (amụrụ na 2 Julaị 1985) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị na onye omeiwu Uganda, onye na-egwu volleyball, onye otu nke iri na otu nke Uganda maka Kalangala District. Ọ bụ onye otu National Unity Platform (NUP).

## Agụmakwụkwọ na nzụlite
A mụrụ Nakimuli n'obodo Lukuba, Kyamuswa sub-county na Kalangala n'aka onye ụkọchukwu Ọtọdọks, Rev. Nna Christopher Walusimbi na Maria Nalwanga Walusimbi bụbu onye kansụl mpaghara Kalangala maka Kyamuswa na Bubeke. Nakimuli malitere agụmakwụkwọ ya na ụlọ akwụkwọ praịmarị Bukasa, Hormisdallen Primary School na Bweyogerere na Wakiso, Our Lady of Good Counsel na Gayaza maka ọkwa ya, St. Augustine secondary school na Wakiso maka ọkwa ya dị elu tupu ọ banye na Mahadum Makerere.

## Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị
Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị Nakimuli malitere na ụlọ akwụkwọ sekọndrị St. Augustine dị ka onye isi nwanyị. O meriri Aidah Nabayiga ka ọ bụrụ onye omeiwu maka mpaghara Kalangala 

## Ọrụ ndị ọzọ
Nakimuli bụ onye na-egwu volleyball kemgbe afọ 1998. Ọ bụ onyeisi ndị otu volleyball ụmụ nwanyị gara egwuregwu ndị omeiwu nke East Africa na Arusha, Tanzania. Ọ bụ onye otu COBAP Volleyball Club. O nyere aka na windo nke Kalangala iji nweta ndị ọka iwu mgbe ndị ọzọ chọrọ iwere ihe onwunwe di ha nwụrụ anwụ. Nakimuli nyere enyemaka nke gụnyere nri, ncha na ihe ndị ọzọ nye ndị agadi nọ na mpaghara Kalangala. Nakimuli nyere ndị ụlọ ha gbara ọkụ enyemaka. Nakimuli rịọrọ minista steeti maka microfinance, Haruna Kyeyune Kasolo ka ọ tinye mpaghara agwaetiti Buvuma na Namayingo na ndepụta nke ego Emyooga

## Onyinye
Popu Ọtọdọks na Onyeisi Ndị Bishọp nke Alexandria na Africa niile, Obi ụtọ Chineke ya Theodore nke Abụọ nyere Nakimuli ihe nrite ụka iji kwado ọrụ nlereanya ya na Chọọchị Ọtọdọk, Uganda na ihe a kpọrọ mmadụ.

## Hụkwa

# Ndepụta nke ndị otu nke iri na otu nke Uganda
# Shamim Malende
# Nzukọ omeiwu nke Uganda
# National Unity Platform (NUP)

## Ebensidee


Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Naomi Nhiwatiwa

**Naomi Pasiharigutwi Nhiwatiwa** (15 Eprel, na afọ 1941 na 12 Eprel, na afọ 2012) bụ onye na-agbachitere nnwere onwe na Zimbabwe na minista. N'afọ ndị 1990, ọ rụrụ ọrụ ogologo oge dị ka onye nduzi na World Health Organization na Brazzaville, Congo.

## Akụkọ ndụ
A mụrụ ya na Umtali (nke a kpọrọ Mutare na afọ 1982), ọ gụrụ akwụkwọ na United States na Mahadum Steeti nke New York na Buffalo, nweta PhD na Intercultural and Diplomatic Communications na afọ 1979. Na ngwụcha afọ 1970, o sonyere na nzukọ mbụ nke ZANU-PF Women's League na Shai Shai na Mozambique. Ọ ghọrọ ọnụ na-ekwuru pati ahụ, na-achọsi ike ịkwalite nnwere onwe ụmụ nwanyị. Mgbe nnwere onwe nke Zimbabwe gasịrị na afọ 1980, Nhiwatiwa bụ otu n'ime ụmụ nwanyị ise ghọrọ ndị omeiwu maka otu ZANUāPF na-achị. N'akụkụ osote onye isi ala Joice Mujuru na Victoria Chitepo, dị ka osote minista nke post na nkwukọrịta, ọ bụ otu n'ime ụmụ nwanyị ole na ole na Zimbabwe.

N'afọ 1988, ọ hapụrụ gọọmentị Zimbabwe ka ọ bụrụ onye isi Unicef na Nairobi, Kenya. Ọ kwagara Brazzaville na afọ 1993 dị ka onye nduzi na-ahụ maka mmekọrịta mba ọzọ nke World Health Organization maka mpaghara Afrika. N'afọ 1998, ọ ghọrọ onye ndụmọdụ ukwu na United Nations na New York.

Mgbe ọ lara ezumike nká na United Nations na afọ 2001, Nhiwatiwa ghọrọ onye ọrụ ebere, na-eguzobe Zerapath AIDS Orphanage na Harare. Ọ bụkwa onye ọkachamara nleta na Mahadum Pepperdine na California.

Naomi Nhiwatiwa nwụrụ na South Bend, Indiana, na 12 Eprel, na afọ 2012.

## Ebenside

Òtù:Ọnwụ afọ 2012,
Òtù:Ọmụmụ afọ 1941
Brenda Nabukenya

**Brenda Nabukenya** (amụrụ na 19 Eprel 1984) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị na onye omeiwu Uganda.  Ọ na-anọchite anya ndị Luwero district dị ka onye nnọchi anya nwanyị distrikti maka Luwero district na ndị omeiwu nke Uganda. Ọ debanyere aha na National Unity Platform party na tiketi nke a họpụtara ya ka ọ bụrụ onye omeiwu na ntuli aka nke 2021 Uganda. Onye isi oche National Unity bụ Robert Kyagulanyi Sentamu onye a na-akpọ Bobi wine.

## Mmalite na agụmakwụkwọ
Nabukenya bụbu onye otu Democratic party (DP) nke ọ meriri onye isi oche nke Mahadum Kyambogo na 2005 na onye otu oche ndị omeiwu maka Luwero district n'etiti afọ 2011 na 2016.

Tupu a họpụta ya dị ka nwanyị mbụ na-achịkwa Mahadum Kyambogo, Nabukenya rụrụ ọrụ na ụlọ ahịa akwụkwọ mahadum na Mahadum Kiambogo.

Na Kyambogo, ọ gbasoro nzere bachelọ nke sayensị na nri na nri.

O mechara nweta nzere bachelọ na Law na Mahadum Makerere .

N'afọ 2020, ọ mara Nobert Mao, onye isi oche nke Democratic Party aka na onye isi oche DP.

Na ntuli aka nke 2021 Uganda, Nabukenya meriri ntuli aka ahụ na vootu 76,801 na-emeri onye iro ya kacha nso, Mulondo Cissy nke National Resistance Movement onye nwetara vootu 40,353.

## Ọrụ
Nabukenya bụ ugbu a minista onyinyo maka agụmakwụkwọ na egwuregwu na gọọmentị mmegide.

Ọ bụkwa osote onyeisi oche na Uganda Women Parliamentary Association (UWOPA).

## Ebensidee


Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Sarah Kachingwe

**Sarah Kachingwe** (née Chavunduka; na afọ 1936[2012) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị na onye na-eme ihe ike na Zimbabwe. Ọ bụ nwanyị ojii mbụ debanyere aha na Mahadum College of Rhodesia na afọ 1957. Ọ gara n'ihu bụrụ odeakwụkwọ maka ozi, ozi na nkwukọrịta ma na-eje ozi na bọọdụ Zimpapers na Forestry Commission.

== Akụkọ ndụ ==
A mụrụ Kachingwe na Rusape, Zimbabwe, na 1936. Ọ gara ụlọ akwụkwọ sekọndrị Goromonzi . N'afọ 1957, ọ debara aha ya na Mahadum College of Rhodesia, wee bụrụ nwanyị ojii mbụ mere ya. Ọ gụsịrị akwụkwọ na nzere bachelọ nke nka na Bekee na akụkọ ihe mere eme.

Kachingwe nwụrụ n'ụlọ ya na Greendale, Harare, na afọ 2012 site na nsogbu ndị metụtara ọrịa obi. Ndị bịara olili ozu ya, n'etiti ndị ọzọ, osote praịm minista Prọfesọ Arthur Mutambara na onye nnọchi anya Malawi na Zimbabwe Dr Richard Mpoya. E liri ya na Harare's Greendale Cemetery.

== Ihe Nketa ==
N'ememe olili ozu ya, osote praịm minista Arthur Mutambara nyere di Kachingwe ọkọlọtọ Zimbabwe iji gosipụta ọnọdụ ya dị ka "onye dike agha nnwere onwe".

== Ebenside ==
<references responsive="1"></references>
[Òtù:Ọmụmụ afọ 1936
Òtù:Ọnwụ afọ 2012,
Peace Mutuuzo

Peace Regis Mutuuzo bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Uganda nke na-eje ozi dị ka onye nnọchi anya ụmụ nwanyị maka Bunyangabu District . Ọ bụ Minista nke Steeti maka Mmekọahụ na Ọdịbendị na Kọmitii Ugandan. A họpụtara ya n'ọkwa ahụ na 6 June 2016.

## Mmalite na agụmakwụkwọ
A mụrụ ya na 2 Mee 1975, na mpaghara Rwimi, Bunyangabu, na Kabarole District, na mpaghara ọdịda anyanwụ nke Uganda. Kemgbe ahụ, a gbanwere obodo Bunyangabu ka ọ bụrụ mpaghara Bunyangabo.  Ọ gụrụ akwụkwọ na St. Peter and Paul Primary School, Katikamu SDA Secondary School na Mpanga Secondary School dị na Fort Portal. Ọ bụ onye isi nwanyị mgbe ọ nọ na Mpanga.

Ọ gara *National Teachers College Kakoba* (NTCK), nke bụzi akụkụ nke Mahadum Bishop Stuart na Mbarara, gụsịrị akwụkwọ na Diploma na Secondary Education. Ọ rụrụ ọrụ dị ka onye isi oche nke ụmụ akwụkwọ na NTCK, mgbe ọ nọ ebe ahụ.

Ọ sonyeere Mahadum Makerere, mahadum ọha na eze kachasị ochie na Uganda, gụsịrị akwụkwọ na Bachelor of Environmental Science. Mgbe e mesịrị, ọ nwetara Master of Public Administration and Management site na Uganda Management Institute na Kampala.

## Ọrụ
Tupu ọ banye na ndọrọ ndọrọ ọchịchị, ọ rụrụ ọrụ na ụlọ ọrụ Give and Take nke John Sanyu Katuramu (na-eje ozi ndụ n'ụlọ mkpọrọ Luzira) ma mesịa na Ọfịs Onye isi ala, dị ka odeakwụkwọ onwe onye nke Onye isi ala nke Uganda. N'afọ 2016, ọ gbara ọsọ maka ọkwa onye nnọchi anya nwanyị maka mpaghara Kabarole, mana e meriri ya na ntuli aka nke National Resistance Movement. N'abalị isii n'ọnwa Juun afọ 2016, a họpụtara ya ka ọ bụrụ Minista na-ahụ maka Mmekọahụ na Ọdịbendị.

Otu n'ime ọrụ mbụ ọ malitere n'ọkwa minista ọhụrụ ya bụ nsogbu ime ihe ike mmekọahụ. Ihe ọzọ dị na atụmatụ ya bụ atụmatụ mmepe, mmụba na imezigharị National Theater, nke e wuru na 1959 ma ugbu a pere mpe iji nweta nnukwu ndị na-ege ntị. Ọ bụ onye otu ndọrọ ndọrọ ọchịchị National Resistance Movement .

## Hụkwa

* Kọmitii nke Uganda
* Nzukọ omeiwu nke Uganda

## Ebensidee

* Ebe nrụọrụ weebụ nke Nzukọ Ndị Omeiwu nke Uganda
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Sarah Kiyingi Musoke

**Sarah Kiyingi Musoke** (amụrụ na Eprel 16, 1960) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Uganda, onye bụbu Minista nke Interior Affairs na onye bụbu onye nnọchi anya nwanyị nke Rakai District kemgbe Nzukọ nke Isii nke Uganda n'etiti 1996 na 2016.

## Mbido ndụ na agụmakwụkwọ
A mụrụ Sarah na David Livingstone (nna) si Rakai District. Ọ gara ụlọ akwụkwọ praịmarị Bwanda tupu ọ banye ụlọ akwụkwọ praemmarị Kalagala. Ọ sonyeere St Catherine Girls School (nke bụ Dr. Obote College ugbu a), Kyebambe Girls na Mahadum Makerere ebe ọ nwetara Bachelors na Sociology & Religious Studies. Ọ sonyeere Mahadum nke Nairobi maka Masters ya na Religious Studies.

## Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị
Mgbe ọ batara n'ụlọ omebe iwu n'afọ 1996, ọ ghọrọ osote onyeisi oche na kọmitii na-ahụ maka ihe gbasara mba ọzọ, n'oge Yoweri Museveni họpụtara ya ka ọ bụrụ minista na-ahụkarị maka ihe gbasara ime obodo n'etiti afọ 1999 ruo afọ 2003. Ọ bụ onye isi oche nke Kọmitii Ndị omeiwu na-ahụ maka ihe gbasara mba ọzọ.

Ọ butere ụzọ ma malite usoro iji katọọ Maazị Kirunda Kivejinja onye bụ minista na-ahụ maka njem na nkwukọrịta n'oge ahụ na ebubo nke ijikwaghị ọtụtụ puku lita mmanụ ụgbọala. Nke a bụ n'oge Ms Kiyingio nke mbụ na Nzukọ Ndị Omeiwu.

## Arụmụka
Sarah Kiyingi, Eriya Kategaya, Bidandi Ssali, Miria Matembe na Namusoke ebe Yoweri Museveni chụpụrụ ha n'ọkwa Cabinet / Ministers na otu n'ime ihe kpatara ya ji chụpụ ha bụ na ha megidere ọnọdụ nke National Resistance Movement na oge nke atọ. E kwukwara na ndị a agaala atụmatụ Yoweri Meseveni maka mmezigharị iwu mba maka njedebe oge.

N'ọnwa Eprel 2021, a na-ekwu na Musoke malitekwara mkpesa n'ịntanetị nke ebumnuche ya bụ ịma aka maka ịnye ndị omeiwu ijeri Shillings iri, iji lụso mgbasa nke Coronavirus ọgụ.

## Hụkwa

* Ógbè Rakai
* Juliet Kyinyamatama Suubi
* National Resistance Movement
* Eriya Kategaya
* Miria Matembe

## Ebensidee

Gọọmentị Obodo Rakai
Òtù:1960 births
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Faouzia Charfi

thumb|Faouzia Charfi
**Faouzia Farida Charfi** (amụrụ n'afọ 1941 na Sfax, nke a na-akpọ **Rekik**) bụ onye sayensị, onye ọgụgụ isi na onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke Tunisia. Ọ bụ Minista nke State maka agụmakwụkwọ na 2011.

## Ndụ
Charfi gụsịrị akwụkwọ na Sorbonne, Paris, na 1963 na sayensị anụ ahụ, wee nweta nzere doctorate na 1978 na 1984 na Faculty of Science of Tunis [fr] nke bụ akụkụ nke Mahadum Tunis El Manar. Ọ ghọrọ Minista nke Mba Tunisia maka agụmakwụkwọ n'afọ 2011.

## Nkwado
N'afọ 1997, a họpụtara ya ka ọ bụrụ Chevalier de la Légion d'Honneur, na 2001 ka ọ bụrụ Commandeur des Palmes Académiques. N'afọ puku abụọ na iri na itoolu e nyere ya ihe nrite nke onye isi oche nke Arab World Institute iji kwado ọrụ ya megide Islamist fundamentalism.

## Ndụ onwe onye
Di Charfi bụ Mohamed Charfi (1936-2008), onye Tunisia agụmakwụkwọ na onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị.

## Akwụkwọ ndị a họọrọ

* 
* 
* 
* 
* 

* Akụkụ nke mbụ : sayensị n'ime ọnọdụ ndị Alakụba Mkparịta ụka n'etiti onye Islamologist Ghaleb Bencheikh na Faouzia Charfi na France Culture na Jenụwarị 16, 2022.
* Akụkụ nke abụọ : sayensị n'ime ọnọdụ ndị Alakụba Mkparịta ụka n'etiti onye Islamologist Ghaleb Bencheikh na Faouzia Charfi na France Culture na Jenụwarị 23, 2022.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Judith Nabakooba

**Judith Nalule Nabakooba** , bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Uganda na onye bụbu onye uwe ojii. Ọ bụ Minista nke Ala, Ụlọ na Mmepe Obodo ugbu a, na Cabinet nke Uganda. A họpụtara ya n'ọkwa ahụ na 8 June 2021.

Tupu nke ahụ, site na Disemba 2019, ruo Mee 2021, ọ rụrụ ọrụ dị ka Minista nke Ozi na Nkà na Ụzụ Mmekọrịta.

Nabakooba jere ozi dị ka onye omeiwu a họpụtara ahọpụta, na-anọchite anya Mityana District Women's Constituency na 10th Parliament (20162021).

## Agụmakwụkwọ
Nabakooba gara Ndejje Secondary School, na Luweero District, maka agụmakwụkwọ ya n'ụlọ akwụkwọ sekọndrị na *ụlọ akwụkwọ sekọstrị*, ebe ọ nwetara ma Uganda Certificate of Education na 1994, na Uganda Advanced Certificate of education na 1997. A nabatara ya na Mahadum Makerere, mahadum ọha na eze kachasị ukwuu na nke kachasị ochie na Uganda, na-agụsị akwụkwọ na nzere Bachelor of Mass Communication na 2002. Ka e mesịrị, e nyere ya nzere masta na Human Rights, kwa site na Mahadum Makerere.

O nwekwara diplọma na Strategic Leadership Management, site na Chartered Management Institute, na United Kingdom, nwetara na 2010. Na mgbakwunye, o nwere diplọma abụọ ọzọ, otu bụ Postgraduate Diploma in Management na nke ọzọ bụ Postgr graduaduate Diploma in Monitoring and Evaluation, nke Uganda Management Institute nyere, na 2012 na 2013 n'otu n'otu.

## Ọrụ
Site na 2004 ruo 2015, Nabakooba jere ozi na ndị uwe ojii Uganda, ebe ọ rụrụ ọrụ dị iche iche, gụnyere dị ka ọnụ na-ekwuchitere ndị uwe ojii, site na 2011 ruo 2015.
Ọrụ ndị ọzọ n'oge ahụ, gụnyere dị ka odeakwụkwọ nke Exodus Savings na Credit Cooperative Society Limited, ụlọ ọrụ nchekwa na ụgwọ nke ndị uwe ojii Uganda (UP) na ezinụlọ ha. Ọ hapụrụ UP maka ndọrọ ndọrọ ọchịchị na June 2015.

Na ntuli aka nke afọ 2016, a họpụtara Nabakooba dị ka onye nnọchi anya nwanyị nke Mityana District na tiketi ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke National Resistance Movement. N'oge ọ nọ n'ọkwa, ọ na-eche nkatọ na iyi egwu ihu maka ọnọdụ ya gbasara onye omeiwu Age-Limit Bill Ọ na-enwekwa nkatọ maka akụkọ Kasese na-egbu oge.

N'ime mgbanwe nke ndị ọrụ na 14 Disemba 2019, a họpụtara Nabakooba ka ọ bụrụ Minista nke Ozi, ICT na Mmekọrịta, na-anọchi Frank Tumwebaze, onye a họpụtara ka ọ bụrụ Mịnịsta nke Ọrụ, Mmekọahụ, Ọrụ Ndị Ntorobịa na Mmepe Ọha.

## Ihe ndị ọzọ a na-atụle
Nwaanyị MP. Ugbu a ọ bụ onye isi oche nke kọmitii ndị omeiwu Uganda na-ahụ maka nchekwa na ihe ndị dị n'ime ụlọ ma bụrụ onye otu kọmitii azụmahịa ndị omeiwu na kọmitii omeiwu na-ahụkarị kọmitii, ndị ọchịchị steeti na ụlọ ọrụ steeti. Ọ bụ onye otu National Resistance Movement na-achị.

## Ebensidee

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Sheba Tavarwisa

**Sheba Tavarwisa** (amụrụ n'ụbọchị mbụ n'ọnwa Ọgọstụ n'afọ 1946) bụ onye agha si Zimbabwe. Ọ bụ otu n'ime ndị isi nwanyị mbụ nke ngalaba agha nke Zimbabwe African National Union (ZANLA), nke butere ụzọ mgbanwe nke mba ahụ megide ọchịchị ndị ọchịchị.

## Mgbanwe
Tavarwisa rụrụ ọrụ dị ka onye nkuzi ụlọ akwụkwọ praịmarị ruo mgbe ọ hapụrụ iji sonye na Zimbabwe African National Liberation Army (ZANLA) iji lụọ ọgụ maka nnwere onwe mba ahụ. Ọ bụ otu n'ime ndị isi mbụ na ndị isi nwanyị mbụ nke òtù ahụ. Ọrụ mbụ ya bụ ịburu ma nye ngwá agha site na Zambia gaa Mozambique n'ihu agha na Zimbabwe (nke bụbu Rhodesia). Ọ bụkwa ya na-ahụ maka ịgbasa òtù ahụ. Ọ kwadoro karịsịa n'etiti ndị ọrụ ugbo iji nweta nkwado ha. Tavarwisa mekwara ka o doo anya na a naghị emenye ụmụ nwanyị nọ n'ogige ahụ nsogbu mmekọahụ ma ọ bụ na-erigbu ha.

Tavarwisa zụrụ ndị otu, rụọ ọrụ ma duzie nnupụisi dị ka ọchịagha ka ọ na-elekọta ụmụ ya.

N'afọ 1978, Tavarwisa ghọrọ osote odeakwụkwọ ZANU maka agụmakwụkwọ. Ọ rịgoro n'ọkwá ma ghọọ onye otu ZANU kachasị elu na-eme mkpebi, iwu dị elu. O sonyere na atụmatụ atụmatụ ma bụrụ naanị nwanyị n'etiti ndị ọzọ 27. Ewezuga ịbụ onye otu ngalaba ụmụ nwanyị nke ZANU, a họpụtara ya ka ọ nọrọ na kọmitii etiti nke nzukọ ahụ.

Onye nkuzi na onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Fay Chung, onye bụkwa onye otu ZANU, kwuru banyere Tavarwasa na:
 

## Ọnwụ
Tavarwisa nwụrụ na 3 Junn, na afọ 1994.

E liri ya n'obodo ya dị na Gutu. A nabataghị ya dị ka dike, nke mere ka onye ọrụ mpaghara ZANU-PF bụ Mapiye Wekwete jụọ osote onye isi ala Simon Muzenda ajụjụ banyere ụkpụrụ maka ịnakwere ndị agha agha.

Ọtụtụ ndị ọrụ ibe nwoke mechara sonye n'ọgụ ahụ na ọbụna ndị ndị ndị agha nwanyị mbụ zụrụ dịka Tavarwisa nyere ọnọdụ dike ma lie ha na National Heroes Acre.

## Ebenside

Òtù:Ndị Agha Umunwaayi
Bako Christine Abia

**Bako Christine Abia** (amụrụ na 29 June na afo 1977) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Uganda ma ọ bụ nwanyị Arua District Member of Parliament na nke asatọ na nke itoolu nke Uganda. Ọ bụ onye otu ndọrọ ndọrọ ọchịchị Forum for Democratic Change .

## Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị na esemokwu
Ọ bụ onye omeiwu na nke itoolu nke Uganda. Na afọ 2010, ya na Minista na-ahụ maka nkwadebe maka ọdachi na ndị gbara ọsọ ndụ, Tarsis Kabwegyere kwurịtara okwu mgbe a na-enye ọrụ n'ụlọ ọgwụ Arua nke a rụzigharịrị n'ụlọ ndị ọrịa n'ihi obere ọgwụ. N'ihi ntuli aka maka ndị omeiwu nke iri nke Uganda, otu ndị omeiwu si West Nile na akụkụ ndị ọzọ nke Northern Uganda sonyeere Minista nke Interior Affairs iji mee emume maka ọdịda nke Terego County, Kasiano Wadri Ezati ịbanye na ndị omeiwu iri. Ọ bụ otu n'ime ndị omeiwu na-erughị na nke iri. Ndị omeiwu ndị ọzọ, ndị n'otu aka ahụ na-alaghachighị na Nzukọ nke iri bụ; onye bụbu onye nnọchi anya nwanyị Arua na Nzukọ Ndị Omeiwu, Alex Onzima, onye bụbu Minista Steeti maka Gọọmentị Obodo na FDC  São NRM na-adabere na Maracha MP, Sam Okuonzi (Vurra), Martin Drito (Madi Okollo), Ahmed Awongo (Koboko), Ruth Lematia (Maracha Woman), Noah Acile (Yumbe), Christine Acayo (Nebbi Woman), Hudah Oleru (Yumbe Woman) na Ann Awuru (Moyo Woman) wdg.

ToNa afọ 2010, Christine lụrụ ọgụ na onye isi oche nke Local Council 5, Richard Andama Ferua n'oge nzukọ kansụl nke e nwere na obodo Arua iji dozie esemokwu dị n'etiti ndị ọrụ mmanye iwu obodo na ndị na-ere ahịa iwu na-akwadoghị bụ ndị a na-ebo ebubo na ha ji ígwè na-eti ndị ọrụ mkpa iwu ihe na iwu nke onye isi mpaghara bi, Ibrahim Abiriga. Mgbe ọ nọ na Nzukọ Ndị Omeiwu nke itoolu, a kpọtụrụ ya aha n'etiti mmadụ iri atọ na anọ kwuru ihe na-erughị ugboro ise, nke iri abụọ na itoolu n'ime ha bụ ndị otu National Resistance Movement na-achị. Ọ bụ onye na-ahụ maka akụ na ụba mba maka Alliance for National Transformation.

## Hụkwa

* Ndepụta nke ndị otu nke asatọ nke Nzukọ Ndị Omeiwu nke Uganda
* Ndepụta nke ndị otu nke itoolu nke Nzukọ Ndị Omeiwu nke Uganda
* Onye na-eru uju Osoru
* Alliance for National Transformation

## Ebemsidee

## Njikọ mpụga

* https://web.archive.org/web/20220626234118/https://www.ec.or.ug/sites/Elec_results/2011_Woman_MP.pdf
* https://www.yumpu.com/id/document/view/5896404/ndị na-anọchite anya ụmụ nwanyị
* Ebe nrụọrụ weebụ maka Alliance for National Transformation
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Robina Hope Mukisa

Hope Robina Mukisa (amụrụ na 4 Septemba 1991) bụ onye omeiwu nwanyị na onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke Uganda. Ọ bụ onye nnọchi anya nwanyị distrikti maka Namayingo District na Nzukọ Ndị Omeiwu nke Uganda . Ọ sonyeere ndị omeiwu na 2016 na tiketi National Resistance Movement party (NRM), otu ndọrọ ndọrọ ọchịchị na Uganda n'okpuru onye isi oche nke Yoweri Kaguta Museveni, onye isi ala nke Republic of Uganda.

## Agụmakwụkwọ
Mukisa gara St. Michael High School Mukono ebe ọ nọrọ na Uganda Advanced Certificate of Education (UACE) n'afọ 2010. O mechara gaa Mahadum Makerere ma gụsịrị akwụkwọ na nzere bachelọ na azụmahịa (BCOM) n'afọ 2016.

## Ọrụ
Mukisa bụ onye otu ndị omeiwu nke Uganda na-anọchite anya ndị obodo Namayingo dị ka onye nnọchi anya nwanyị distrikti, ọkwá ọ nọ na ya kemgbe 2016. Na ndị omeiwu, ọ na-eje ozi na Kọmitii na-ahụ maka Azụmaahịa na Ụlọ Ọrụ Njem. Ọ bụkwa onye otu Uganda Women Parliamentary Association (UWOPA), ebe ọ na-eje ozi na kọmitii tebụl gburugburu "usoro usoro".

## Ebensidee

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Jenifer Abaho Muheesi

**Jenifer Abaho Muheesi** bụ onye nnọchi anya ụmụ nwanyị Ugandan nke Kazo District n'okpuru National Resistance Movement (NRM) na nke iri na otu nke Uganda

## Ihe omuma agụmakwụkwọ
Jenifer nọdụrụ asambodo agụmakwụkwọ ya na Uganda site na ụlọ akwụkwọ sekọndrị ụmụ nwanyị nke Kibura

## Arụmụka
Onye bụbu Minista na-ahụ maka nlekota akụ na ụba, Molly Kamukama tinyere akwụkwọ mkpesa na-egbochi nhọpụta Jennifer Muheesi dị ka onye na-ebu ọkọlọtọ NRM maka Kazo District Woman Member of Parliament. Ụlọikpe Kasị Elu dị na Mbarara jụrụ nke ahụ na-azọrọ na ntuli aka nke National Resistance Movement mebiri na mmebi iwu mgbe e meriri Molly

## Njikọ ndị metụtara ya

# Ebe nrụọrụ weebụ nke Nzukọ Ndị Omeiwu nke Uganda
# Ndepụta nke ndị otu nke iri na otu nke Uganda

## Ebensidee

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Neila Gonji

**Neila Gonji** (amụrụ na onwa nke iri na asoto na afọr otu puku narị ise na itoolu ) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Tunisia. Ọ bụ Minista nke Ụlọ Ọrụ, Ike na Mmanụ ala ugbu a na Gọọmentị Bouden.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Margaret Annet Muhanga Mugisa

**Margaret Annet Muhanga Mugisa** (**amụrụ** na 4 June 1967) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Uganda na onye otu ndị omeiwu maka North Division na Fort Portal City na ndị omeiwu nke iri na otu nke Uganda . Ọ nwere njikọ na National Resistance Movement . Ọ rụkwara ọrụ dị ka onye nnọchi anya nwanyị maka Kabarole District na omeiwu nke iri nke Uganda

## Ihe omuma agụmakwụkwọ
Margaret nwere nzere masta

## Ọrụ
Margaret rụrụ ọrụ maka New Vision na 1990s na-ekpuchi akụkọ ndị omeiwu. Ọ bụ onye omeiwu maka Burahya na Kabarole District na omeiwu nke iri nke Uganda. O meriri na ntuli aka mba nke 2021 iji bụrụ onye otu ndị omeiwu maka North Division na Fort Portal City. Margaret kwadoro iwepụ iwu njedebe oge na omeiwu nke iri.

Margaret nọdụrụ na Kọmitii ndị omeiwu na Kọmiti, Ndị Ọchịchị Steeti na Ụlọ Ọrụ Steeti.

## Ndụ onwe onye
Margaret lụrụ Michael Mugisha ma ha nwere ụmụ. Ọ kwadoro ndị a hapụrụ ụlọ akwụkwọ ma kwado iwu ụlọ ụka

## Hụkwa

# Ndepụta nke ndị otu nke iri na otu nke Uganda
# Irene Linda Mugisha
# Nzukọ omeiwu nke Uganda
# National Resistance Movement

## Ebensidee

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Majdouline Cherni

thumb|Majdouline Cherni
A mụrụ Cherni na 21 Febụwarị 1981 na Menzel Bourguiba na Bizerte Governorate. Ọ gụrụ ihe owuwu na El Kef .

Cherni rụrụ ọrụ n'ụlọ ọzụzụ ọrụ na ụlọ ọrụ nhazi ụlọ tupu ọ bụrụ onyeisi oche nke Chamber of Businesswoman nke Kef ma họpụta ya dị ka onye nnọchi anya Manouba Governorate. Ọ bụ onye na-azọ ọkwa maka Free Patriotic Union maka Kef na ntuli aka 2011.

Na 23 Jenụwarị 2015, a họpụtara Cherni ka ọ bụrụ odeakwụkwọ nke steeti na-ahụ maka Dossier of the Martyrs and Wounded of the Revolution na kọmitii nke Habib Essid. Ọrụ ya gụnyere inye ezinụlọ "onyinye omume na ihe onwunwe". N'abalị iri abụọ n'ọnwa Ọgọstụ n'afọ 2016, a họpụtara ya ka ọ bụrụ Mịnịsta na-ahụ maka ndị ntorobịa na egwuregwu na ụlọ ọrụ Youssef Chahed. Ọ bụ ya na-ahụ maka ịhazi nzukọ ndị ntorobịa iji chọọ iweghachi ntụkwasị obi nke ndị ntorobịa na ụlọ ọrụ gọọmentị Tunisia. Na ngwụcha afọ 2016, a gbanwere ọtụtụ foto ndị e debere na ibe Facebook nke minista ahụ iji kpuchie ikpere ya.

Sonia Ben Cheikh nọchiri ya dị ka Minista nke Ndị Ntorobịa na Egwuregwu na mgbanwe nke Nọvemba 2018.

## Ndụ onwe onye
Nwanne Cherni bụ Socrate bụ lieutenant na Tunisian National Guard onye e gburu n'agha nke Sidi Ali Ben Aoun na 23 Ọktoba afọ pụkụ abụọ na iri na atọ.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Lesego Motsumi

**Lesego Motsumi** (1964-2023) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị si Botswana . Motsumi bụ Minista nke Ahụike ruo n'ọnwa Nọvemba afọ 2004, mgbe ọ ghọrọ Minista nke Ọrụ na Njem. [citation needed] Na afọ 2008 cabinet remhuffle, nke emere mgbe a họpụtara onye isi ala Ian Khama, Motsumi laghachiri n'ọkwa ochie ya dị ka Minista nke ahụike. Site na afo 2011- 2019 ọ rụrụ ọrụ dị ka onye nnọchi anya Botswana na India.

## Ebe e si nweta ya

* Lesego Motsumi na African People's Database
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Mpiima Dorothy Christine

**Mpiima Dorothy Christine** (amụrụ na 22 Julaị 1959) bụ onye omeiwu Ugandan nke jere ozi na omeiwu nke itoolu nke Uganda . Ọ bụ onye nnọchi anya otu ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke National Resistance Movement nke Buikwe District.

## ndọrọ ndọrọ ọchịchị
Na omeiwu nke itoolu, ọ bụ onye omeiwu maka Buikwe District. Christine Kasule Mugerwa tinyere akwụkwọ mkpesa megide Mpiima Dorothy na-ajụ iru eru agụmakwụkwọ ya na maka ịgha ụgha n'oge mkpọsa ya na iri ngo maka ndị na-atụ vootu. Mgbe Kasule gosipụtaraghị ugboro atọ, onye bụbu onye isi ikpe, Justice Monica Mugenyi jụrụ akwụkwọ mkpesa ahụ. Otú ọ dị, ụlọ ikpe dị elu na Jinja mechara weghachite mkpesa ahụ a jụrụ.

N'afọ 2016, Judith Babirye tụfuru oche ya na Nzukọ nke iri. Ọ bụ onye nkuzi nwere diplọma tupu ọ banye na Nzukọ Ndị Omeiwu. Christine so na ndị a họpụtara National Resistance Movement Candidates na 2020 Primaries on the Electoral Commission wepụtara ndepụta.

## Hụkwa

* Ndepụta nke ndị otu nke itoolu nke Nzukọ Ndị Omeiwu nke Uganda
* Judith Babirye

## Ebensidee

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ