Applied folklore

**akụkọ ọdịnala** a na-etinye n'ọrụ bụ ngalaba nke akụkọ ọdịnala na-emetụta ọmụmụ na ojiji nke akụkọ ọdịbendị na ọdịnala ọdịnala iji dozie ezigbo nsogbu mmekọrịta mmadụ na ibe ya. E chepụtara okwu a na 1939 n'okwu nke onye na-akọ akụkọ ọdịnala Benjamin A. Botkin onye, ya na Alan Lomax, ghọrọ onye kachasị akwado usoro a n'ime afọ iri atọ sochirinụ. Akụkọ ọdịnala a na-etinye n'ọrụ yiri nke ahụ n'echiche ya na ụzọ ọ na-esi eme ihe maka anthropology na sayensị mmekọrịta mmadụ na ibe ya, yana dịka ụzọ ndị ọzọ a na-eji eme ihe na-adịkarị iche na nyocha "dị ọcha", nke na-enweghị ebumnuche idozi nsogbu doro anya.

Mmepe Botkin nke usoro ahụ sitere n'ọrụ ya na nchịkọta nke Federal Writers' Project nke akụkọ ọnụ nke ndị bụbu ndị ohu, mgbe ọ na-arụ ọrụ maka Ọbá Akwụkwọ Congress. Ọ hụrụ mgbasa nke ihe ndị a dị ka ndị nwere ike imeziwanye mmekọrịta agbụrụ na United States na ịlụso ajọ mbunobi ọgụ. N'otu aka ahụ, òtù abolition ahụ ejirila akụkọ ndị ohu gbapụrụ agbapụ, dị ka ndị William Still chịkọtara na Underground Railroad Records, iji nweta nkwado maka ebumnuche ha. Ọrụ dị ịrịba ama nke Botkin, Lay My Burden Down (1945) bụ akwụkwọ America mbụ na-emeso akaebe ọnụ dị ka ihe akaebe akụkọ ihe mere eme,  ọ bụkwa afọ iri atọ ọzọ tupu nke a aghọọ omume a nabatara. Botkin sokwa onye Quaker na-eme ihe ike Rachel Davis DuBois rụkọọ ọrụ iji melite mmemme ọha na eze iji melite mmekọrịta agbụrụ na agbụrụ site na itinye omenala na ihe onwunwe n'ime ihe omume agbata obi, dị ka ememme na nnọkọ mgbochi. N'enweghị nke a, Myles Horton, Zilphia Horton, Guy Carawan, Candie Carawan, na ndị ọzọ nọ na Highlander Folk School na Tennessee tinyere abụ ọdịnala na ịgba Egwú ọdịnala n'ime ọzụzụ nke ndị na-ahụ maka ikike obodo, dị ka Rosa Parks na John Lewis.Botkin abụghị naanị onye na-akọ akụkọ ọdịnala agụmakwụkwọ; a kọwara ya dị ka onye ọkà mmụta nke jụrụ ihe mgbochi nke ibu ọrụ agụmakwụkwọ. Ọ nabatara ọtụtụ isi mmalite site na ọrụ ndị ọkà mmụta ruo na ngosipụta ọdịbendị kwa ụbọchị. Ọjụjụ ya na-egbochi akụkọ ọdịnala na usoro ọdịnala a na-anabata nyere aka ịkpụzi usoro ọdịnala eji eme ihe site n'igosi mkpa akụkọ ọdịnala dị n'ijide mkpụrụ obi nke obodo.

N'afọ ndị 1960, ndị ọkà mmụta ọdịnala America ndị ọzọ malitere itinye ihe ọmụma ha nwetara site na isi mmalite akụkọ ifo iji leba anya n'ihe gbasara mmekọrịta ọha na eze, karịsịa na-esetịpụ na nkà mmụta ọgwụ ndị mmadụ na nkuzi na omume nke holistic na cross-cultural obibia ọgwụ na ahụike ọha. Folklorists malitekwara ịrụ ọrụ dị ka ndị ndụmọdụ na nhazi obodo, gerontology, mmepe akụ na ụba, agụmakwụkwọ omenala, nchekwa na mpaghara ndị ọzọ. David Hufford's, onye American folklorist, na-arụ ọrụ na ndị mmadụ na ọgwụ ndị ọzọ na-eme ka ọ pụta ìhè ka ịghọta omenala ndị a nwere ike isi meziwanye omume ahụike, karịsịa site n'ịkwado ọnọdụ omenala nke ndị ọrịa bi na ya. Nchọpụta ya na-emesi ike na omume ọgwụgwọ ndị mmadụ nwere ike ịnwe ọgwụgwọ dị irè nke ọgwụ ọdịnala aghọtabeghị nke ọma. 

Lynwood Montell, onye a ma ama na-akọ akụkọ ọdịnala, gosipụtara ọtụtụ ebe dị mkpa ebe ndị na-akọ ọdịnala na-etinye nka ha n'isiokwu ya Academics and Applied Folklore: Partners for the Future. Ndị na-akọ akụkọ ọdịnala enyewo aka na mbọ nchekwa akụkọ ihe mere eme ma nyere aka chebe ihe owuwu na ihe ọdịbendị dị ka ọdịnala na ọdịdị ala. Tụkwasị na nke a, ha arụwo ọrụ na mmemme nka, ebe ngosi ihe mgbe ochie, na ntọala akụkọ ihe mere eme dị ndụ iji mee ka nkọwa ọdịbendị baa ọgaranya ma kwalite nghọta miri emi banyere akụkọ ihe mere anya. Ndị na-akọ akụkọ ọdịnala etinyewokwa aka na nchekwa ime obodo, na-enye aka na nchekwa nke ugbo na mpaghara ime obodo ndị ọzọ ka ha na-atụle mmetụta nke mmepe ọgbara ọhụrụ na mpaghara ndị a.

## Edemsibia