Tabiti

**Tabiti (Scythian: *Tapatī; Greek ochie: Ταβιτί, romanized: Tabiti; Latịn: Tabiti) bụ chi nwanyị Sitia nke ọkụ mbụ nke naanị ya dịrị tupu e kee eluigwe na ụwa ma bụrụ isi ihe na isi mmalite nke ihe niile e kere eke.  Ọ bụ ya kacha asọpụrụ n’ime chi niile ndị Sitia.**

## Aha ya
Aha "Tabiti" (Greek oge ochie: Ταβιτί) na-anọchite anya Hellenisation nke aha Scythian *Tapatī, nke pụtara "Onye na-ere ọkụ" ma ọ bụ "Onye ọkụ," [1] [2] na metụtara okwu Avestan tāpaiieⁱti (  𐬙𐬁𐬞  n'aha nke ikpeazụ, tapayati (तापयति), nke pụtara "ọkụ" na "na-ekpo ọkụ", [3] na okwu Sanskrit tápas (तपस्), nke na-egosi okpomọkụ nke mbara igwe na ọdịdị mbụ, nke ahụ bụ ụkpụrụ nke mbara igwe si na ya pụta.  nke sitere na otutu ihe nke Eluigwe na Ala na usoro dị n'ụwa.

Aha ahụ na-apụta mgbe ụfọdụ na mkpụrụ okwu "Tahiti".

## Akụkọ ihe mere eme
Njikọ nke aha ya na ọkụ na okpomọkụ, yana ọrụ ya dị ka ọkụ mbụ na-agba akaebe maka ọrụ Tabiti dị ka chi ọkụ nke sitere na chi ọkụ nke ndị Indo-Europe, nke iterations ya gụnyere Grik Hestia, na Vedic Agni n'etiti ndị Indo-Aryans, na Atar n'etiti ụmụ amaala Iran. Tabiti yiri Vedic Agni na Greek Hestia, ya mere ejikọtara ya na ofufe Iran na echiche nke ọkụ,   ọ bụ ezie na ọ bụ onye oge ochie na mmepe nke okpukpe Indo-Iranian ma e jiri ya tụnyere ndị Iran ndị ọzọ na ndị Indo-Aryans, n'etiti ha ka chi ọkụ nwoke Ātar na Agni nọchiri ya, na-eme ka ọ bụrụ naanị chi ọkụ nke Indo-Irania. [6][4][7]

Herodotus nke Halicarnassus na-ejikọta Tabiti  na chi nwanyị Greek nke hearth, Hestia, [6] wee depụta Tabiti n'isi nke Scythian pantheon, nke nwere ike ịbụ ngosipụta nke ọrụ nke chi ọkụ n'etiti ndị Indo-European, ma yikwara ndị Greek.  Omenala nke ibido na ịkwụsị emume ọ bụla e ji achụ àjà a na-achụrụ Hestia, na arịrịọ ọ bụla a na-arịọ chi dị iche iche malite n’ịkpọ aha ya;  ọzọ ihe yiri ya ka a na-ahụ na Indo-Aryan Rigveda, nke na-amalite na mechie na ukwe Agni;  ya mere, ọkwá kasị elu Tabiti n’ime ndepụta chi ndị Sitia gosipụtara ọnọdụ ya n’abụ a na-abụ chi ndị a na-akpọ n’oge a na-achụ àjà na ememe ndị Sitia.

## òtù nzuzo

### Ọrụ
Tabiti bụ ọkụ mbụ nke dị naanị ya tupu e kee eluigwe na ala ma bụrụ isi ihe na isi iyi nke ihe niile e kere eke, site na ya ka a mụrụ Api (Ụwa) na Papaios (Eluigwe).   [4][6][8] Nke a na-agba akaebe maka ọrụ dị mkpa nke chi ọkụ na pantheon Iran dị ka ihe dị ebe niile, ọ bụkwa echiche nke dịkwa n'etiti pantheon Indo-Aryan, ebe Agni bụ ọkụ nke a pụrụ ịchọta na Cosmos dum na nke jupụtara na mbara igwe dum, gụnyere ụwa nke ụmụ mmadụ na nke chi.[4]

Dị ka Scythologist Dmitry Raevsky  si kwuo, ọnọdụ Tabiti dị ka anụ ahụ nke ọkụ mbụ ahụ gosipụtara site n'akụkọ nke Gnaeus Pompeius Trogus kọrọ, nke esemokwu bilitere n'etiti ndị Scythian na Ndị Ijipt banyere onye n'ime ha bụ ndị kasị ochie, nke nwere arụmụka site n'akụkụ ọ bụla banyere ma mmiri jupụtara n'ụwa kpamkpam ma ọ bụ kpuchie ya ọkụ, nke Raevsky weere dị ka ihe na-ezo aka na Nānaw na Tabiti.[4]

Dị ka chi nwanyị Hearth, Tabiti bụ onye na-elekọta ọha mmadụ, steeti na ezinụlọ ndị na-echebe ezinụlọ na ezinụlọ, na, dịka akara nke ikike kachasị elu, e kenyere ya ọkwa dị elu karịa chi ndị ọzọ site na ọrụ ya dị ka  onye nlekọta nke eze, n'ihi na ya na-ejikọta na nkịtị Iranian òtù nzuzo nke ọkụ, ọ jikọtara na mkpa nke ọkụ na nke eze hearths na Iranian okpukpe.  N'ihi ya, a na-ejikọta ọkụ nke eze na Tabiti, ya mere ọ bụ ihe nnọchianya na-apụghị imebi emebi nke ọganihu nke ndị ya na ihe ịrịba ama nke ike eze, na Tabiti n'onwe ya jikọtara ya na ike eze, dị ka eze Scythia Idanthyrsos kwadoro ya na-akpọ ya "Queen of  ndị Sitia" na 513 BC, [9] [10] na njiri mara Tabiti nwere ike jikọta ya na echiche nke khvarenah (Avestan: 𐬓  na-echebe eze, bụ́ Warahrān (Middle Persian:   Dị ka onye nlekọta nke eze hearth, Tabiti ya mere hụ na ọdịmma nke ebo - iyi nke eze hearths e weere na ihe kasị nsọ na-agbaji e kweere na-eme ka eze na-arịa ọrịa na-ata ya ahụhụ site ogbugbu nke perpetrator nke.  mpụ ahụ, bụ onye e kegidere na ahịhịa na-agba ọkụ.

### Ebe a na-ere ọkụ na Tabiti
"Ebi" (Greek oge ochie: ἑστίαι, romanized: hestiai) nke Tabiti nwere ike ịbụ ihe ọla edo na-enwu ọkụ nke si na mbara igwe daa n'akụkọ ọdịnala ndị Sitia na nke eze Sitia bụ onye nlekọta ebe Tabiti n'onwe ya bụ onye na-echebe ya.  eze na ulo eze, si otú a na-eke njikọ siri ike n'etiti Tabiti na eze ndị Sitia, bụ ndị a pụrụ ịhụ dị ka onye na-emekọrịta ihe n'etiti chi nwanyị na ndị mmadụ, [8] na mmejọ ọ bụla na hestiai eze na-ewere dị ka ihe na-emetụta dum.  agbụrụ na dị ka a ga-egbochi ya n'ụzọ ọ bụla.

### Ihe oyiyi
N'ihi ịbụ chi na-anọchite anya echiche na-enweghị atụ nke ọkụ na obi ụtọ nke chi, e gosighị Tabiti na nka Scythian, kama ọ bụ ọkụ ọkụ na-anọchi anya ya, nke mejupụtara etiti dị nsọ nke obodo ọ bụla, site n'ezinụlọ ruo n'ebo. [6]

## Hụkwa

* Okpukpe ndị Scythian

## Ntụaka

## Ebe e si nweta ya