Ilu 8

**Ilu 8** bụ isi nke asatọ nke Akwụkwọ Ilu na Bibulu  Hibru ma ọ bụ Agba Ochie nke Bibulu  Ndị Kraịst. [1] Akwụkwọ ahụ bụ nchịkọta nke ọtụtụ nchịkọta akwụkwọ amamihe, nke nwere isi na 1:1 nwere ike ịbụ iji were Solomọn dị ka onye edemede ọdịnala nke akwụkwọ ahụ dum, mana ụbọchị nke nchịkọta nke ọ bụla siri ike ịchọpụta, ma eleghị anya akwụkwọ ahụ nwetara ọdịdị ikpeazụ n'oge ọpụpụ ya. [2] Nke a bụ akụkụ nke nchịkọta mbụ nke akwụkwọ ahụ.

## Ihe edere ede
E dere ihe odide mbụ ahụ n'asụsụ Hibru. E kewara isiakwụkwọ a n'amaokwu 36.

### Ndi akaebe ederede
Ụfọdụ ihe odide oge ochie nwere ederede nke isi a na Hibru bụ nke Masoretic Text, nke gụnyere Aleppo Codex (narị afọ nke iri), na Codex Leningradensis (1008). [1]

E nwekwara nsụgharị n**'as**ụsụ Koine Greek nke a maara dị ka Septuagint, nke e mere na narị afọ ole na ole gara aga BC; ụfọdụ ihe odide oge ochie nke nsụgharị a gụnyere Codex Vaticanus (**B**; B; narị afọ nke anọ), Codex Sinaiticus (S; BHK: S; narị afọnke anọ), na Codex Alexandrinus (A; A; narị afọ na nke ise [1]). \mathfrak{G} \mathfrak{G}

## Nnyocha
Isiokwu a bụ nke a na-ewere dị ka nchịkọta mbụ n'akwụkwọ Ilu (nke gụnyere Ilu 1-9), nke a maara dị ka "Okwu nkuzi". [1] Jerusalem Bible na-akọwa isi 1-9 dị ka mmalite nke isi 10-22:16, ihe a na-akpọ "[ezi] ilu nke Solomọn", dị ka "ahụ nke akwụkwọ ahụ". Onye na-akọwa Anglican T. T. Perowne, na Cambridge Bible for Schools and Colleges, na-akpọ ngalaba nwere isi nke 1 ruo 9 "The Appeal of Wisdom", aha a na-echekwa maka Ilu 8.

Isiokwu ahụ nwere ihe a na-akpọ "Okwu nke Abụọ nke Amamihe" ("Okwu Mbụ" dị na Ilu 1:20-33), [1] mana ebe ọ bụ na Ilu 1 Amamihe na-ekwupụta uru ya, na Ilu 3:19-26 Amamihe bụ onye na-ahụ maka okike, ebe a Amamihe dị ka chi dị ka Ma'at nke Ijipt ma ọ bụ Ishtar nke Asiria, kama ọ bụ naanị gosipụtara dị ka 'onye na-aghọta onwe ya ma dị iche na Chineke', nke dị n' n'ezie bụ ihe ngosi nke Chineke. Njikọ dị n'etiti Amamihe na Jizọs Kraịst bụ naanị n'ihi na ha abụọ na-ekpughe ọdịdị Chineke, mana Ilu 8 na-ekwu na amamihe dị ka ihe Chineke kere eke, ebe Jizọs" na-ekwu dị ka otu onye na Chineke gụnyere amamihe (Mateọs 12:42; ọbụna amamihe a na-eme ka ọ bụrụ onye n'ụzọ yiri Ilu na Matiu 11:19) na ihe ọmụma pụrụ iche banyere Chineke (Matewu 11:25-27). Pọl onyeozi hụrụ mmezu nke amamihe na Kraịst (Ndịozi 1:15-20; 2:3) ma kwado na Kraịst ghọrọ amamihe ndị kwere ekwe n'obe (1 Ndị Kọrịnt 1:24, 30).

Isiokwu ahụ dị ezigbo mkpa na Gnosticism, ebe ha na-ewere "amamihe" na-ezo aka na Sophia, nwanyị dị nsọ nke amamihe na eziokwu.

Ọdịdị nke isi na-agụnye usoro atọ nke oku Amamihe:

# Okwu mmeghe (amaokwu 1-3) na-esote oku mbụ (amaokwu 4, 5) na nkọwa na ọ bụ onye dị mma, onye ezi omume, na eziokwu (6-9).
# Ọkpụkpọ òkù nke abụọ (amaokwu 10) na-esonyere nkọwa na ọ bara uru (11-21).
# N'ikpeazụ, Amamihe na-akọwa otú o si bu ụzọ ma na-atọ ụtọ n'ihe okike (amaokwu 22-31) tupu o jiri oku nke atọ (32-36) mechie.

* Amaokwu 1-11: Amamihe a na-eme ka ọ bụrụ onye nkuzi amamihe.
* Amaokwu 12-21: Amamihe na-eto ọrụ ya dị ka onye ndu na ọchịchị dị mma na nke dị n'usoro nke ụwa (amaokwu 12-16) na dị ka onye na-enye akụ na ụba (amaokwu 17-21)
* Amaokwu 22-26: Abụ otuto nke amamihe: tupu okike
* Amaokwu 27-31: Abụ otuto nke amamihe: n'oge ma ọ bụ n'oge okike
* Amaokwu 32-36: Mkpebi.[10]

## Amamihe mbu oku  (8:1-9)
Okwu mmeghe (amaokwu 1-3) gosipụtara Amamihe dị ka onye nkuzi, na-enweghị ihe edeturu nke ịkatọ na iyi egwu n'okwu mbụ ya (Ilu 1:20-33). [1] Mgbe o nyechara akwụkwọ ịkpọ òkù mbụ (amaokwu 4-5), a na-ekwusi ike na agwa nke okwu Amamihe (amaokwu 6-9) na, n'adịghị ka okwu aghụghọ na aghụghọ nke onye na-eduhie eduhie, okwu Amamiche dị n'asụsụ doro anya, ma na iguzosi ike n'ezi ihe, nke onye ọ bụla na-aghọta ya (amaokwu 9). [2]

### Amaokwu 1

: *Amamihe anaghị akụ*,
:: *na nghọta bulie olu ya?*

Amamihe na-ekwu okwu n'ihu ọha, ọ bụghị na nzuzo ma ọ bụ na steath dị ka ajọ onye na-eduhie eduhie, dịka Jizọs Kraịst kwuru na ọ gwara ụwa okwu n'ezoghị ọnụ ma ghara ikwu ihe ọ bụla na nzuzo (Jọn 18:20).

Ụfọdụ nsụgharị na nkọwa na-ewere "Amamihe" na "Nghọta" dị ka ihe odide na-ekwu okwu, dịka ọmụmaatụ na New American Bible, Revised Edition:

 Amamihe ona akpo ,nghota bulie olu go?

na nsụgharị olu :

 

Obu obughi nwanyi Amamihe na akpo

### Amaokwu nke 2

: 

Onye ọkà mmụta okpukpe America bụ Albert Barnes na-ekwu na ọdịiche dị n'etiti nghọta na nghọta nke Wisdom, na "ezighị ezi na nzuzo na ọchịchịrị" nke kpuchiri ihe na-adọrọ adọrọ nke ndị na-eme ihe ike na isi nke 7.

### Amaokwu nke 9

: *Ha niile kwuru aka ha oto bu ndi ghotara ya* 
:: *na ikike maka ndị na-achọta ihe ọmụma*.

* "Ikwu aka oto ": n'ụzọ nkịtị na Hibru "ihu", nke pụtara "n'ihu" onye.

## Okpukpo oku Amamihe nke  abuo(8:10-21)
Ọkpukpo oku nke amamihe  n'amaokwu 10-11 yiri arịrịọ dị n'Imagwe:14-15, [ dị mkpa] ebe amaokwu 12-14 na-echeta okwu mmalite nke akwụkwọ ahụ (Imagwe 1:2-7). [1] N'ime nkọwa na-esote ọkpụkpọ ahụ, Amamihe kọwara 'ọrụ ya dị mma na ọchịchị nke ụwa' (amaokwu 12-16) na 'dị ka onye na-enye akụ na ụba' (amazi 17-21). [2]

## Ukwe amamihe(8:22-31)
Ọkpụkpọ òkù nke atọ bu ukwe otuto onwe onye n'akụkụ abụọ site na Amamihe (amaokwu 22-31) ụzọ: [1]

# Mmalite amamihe tupu okike (amaokwu 22-26), na
# Ebe amamihe dị na okike (amaokwu 27-31).

Amamihe na-akọwa onwe ya dị ka: [1]

* Chineke kere (amaokwu 22); site n'okwu Hibru qanah nke pụtara "okike", dị ka Jenesis 14:19, 22, ma ọ bụ "okike" dị ka Jenesị 4:1; guzobekwara ma ọ bụ nwee.
* setup ma ọ bụ tinye (amaokwu 23); na ụda olu eze, cf. Abụ Ọma 2:6; nwere ike ịmekọrịta mgbọrọgwụ nke pụtara 'ịkpụzi [n'afọ]' (cf. Job 10:11; Abụ Ọma3).
* amụrụ (amaokwu 24-25); na-anọchite anya onwe ya mgbe niile dị ka nwa Chineke.

### Amaokwu 31

: *na-aṅụrị ọṅụ n'akụkụ a ga-ebi ebi n'ụwa Ya*,
:: *Obi dị m ụtọ bụ ụmụ mmadụ*.

* "N'akụkụ obibi nke ụwa ya": site na Hibru בתבל אר, *bə-ṯê-ʹêl* "*ar-tṣōw*; iji okwu abụọ yiri ibe ya gosipụta echiche dị elu - "ụwa dum" (cf. NIV, NCV).

## Ọkpụkpọ òkù nke atọ nke amamihe (8:32-36)
Amaokwu 32-36 mejupụtara nkwubi okwu n'ihe metụtara arịrịọ azụ na amaokwu 3-4 . [1]

## Hụkwa
 

Ngozi 

Ikpe chineke 

Ihe ojoo

Jenesis  okike akuko

Nganya

Ezi omume

Ukpuru omume mmekoahu

Sheol 

Njo 

Mkpuruobi 

Eziokwu 

Nghota 

Obi ojoo

Amamihe

* Akụkụ Bible ndị metụtara ya: Ilu 1, Ilu 2, Ilu 7, Ilu 9

## be e si nweta ya

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Njikọ mpụga

* Nsụgharị ndị Juu:
** Mishlei - Ilu - Isi nke 8 (Judaica Press) nsụgharị [na nkọwa Rashi] na Chabad.org
* Nsụgharị Ndị Kraịst:
** Bible n'ịntanetị na GospelHall.org (ESV, KJV, Darby, American Standard Version, ''Bible'' in Basic English)
* Akwụkwọ Ilu Isi nke 8 King James Version
* Book of Proverbs public domain audiobook at LibriVox Various versions