Anu

Anu ( Akkadian  ANU, sitere na 💀 an "Eluigwe", "Eluigwe") ma ọ bụ Anum, nke mbụ An ( Sumerian  An ), [10] bụ mmiri dị nsasị nke elu-igwe,  eze chi dị iche iche, na nna ochie nke ọtụtụ chi dị iche iche n'okpukpe Mesopotamia oge ochie.  A na-ele ya anya dị ka isi iyi nke ịdị Chineke na nke mmadụ, ma meghee ọnụ ọgụgụ chi dị iche iche n'ọtụtụ ederede Mesopotemia.  N'otu oge ahụ, ọrụ ya bụ nke na-agwụ agwụ, a naghịkwa efe efe ya ofufe.  Mgbe ụfọdụ, a na-atụ aro na ụlọ nsasị Eanna nke dị na Uruk bụ nke ya, kama Inanna, ma ebe a na-agba ngwaọrụ na ọ bụ otu n'ime ndị bi na ya dị nsso, ọ dịghị ihe àmà na-  egosi na chi bụ isi nke ụlọ ndo ahụ agbanweela, na Inanna bụ onye.  eji ekiri ya na ya na anụ ahụ.  Mgbe ọ dachara, ụdị ụdị ọhụrụ n'otu obodo ahụ n'okpuru Seleucid, nke mere ka a kọwapụta Anu dị ka chi na-arụsi ọrụ ike.  N'ihi ya, ndị bi n'obodo fere ya ofufe na na-eje ozi ikpeazụ nke ihe mere eme nke Mesopotamia oge ochie.

Anu dị na nkenke na Akkadian Epic of Gilgamesh, nke ada ya ekere Ishtar (onye nke Akkadia nke Inanna) na-eme ka o kwenye inye ya Bull of Heaven ka o wee ziga ya ka ọ wakpo Gilgamesh .  Ihe ahụ merenụ nke ọnwụ nke ehi nke ụkwụ na otu ụkwụ a tụbara n'isi Ishtar.  N'oyo ifo ọzọ, Anu na-akpọ dike Adapa n'ihu ya maka ịgbaji nku nke ifufe ndị .  Anu iwu ka enye Adapa nri na mmiri anwụ anwụ, nke Adapa ụmụaka, ebe Enki dokwara ya aka ná ntĩ na mbụ na Anu ga-enye ya nri na mmirika.  Na diski ifo ndị Hurrian dia Kumarbi, nke a mara nke ọma site na ndị Hit ha, Anu bụ onye bụbu onye arọ chi ndị Kumarbi kwaturu, bụ onye bipụrụ ahụ ahụ ya wee pụta chi ihu igwe Teshub .  Ọ ga-ekwe omume na ndị a mechara bụrụ mkpali maka nkedo nke Ouranos na Theogony nke Hesiod .  A na-atụkwa aro na n'oge ndị Hellenistic nwere ike ike Anu na Zeus, ọ bụ ebe na nke a ka na-ejighị n'aka.

Anu bụ ihe nnọchianya nke eluigwe, [11] dị ka aha ya pụtara, nke pụtara nanị "igwe" n'asụsụ Sumerian.[12]  N'Akadian, a sụpere ya dị ka Anu, ma e dekwara ya na logographically (dAN) ma ọ bụ syllabically (da-nu(m)).[10]  N'ihe odide Sumerian, n'adịghị ka aha chi ndị ọzọ, ọ dịghị mgbe akara dingir, nke a na-akpọ "nkwenye dị nsọ" na akwụkwọ nke oge a, buru ụzọ malite ya, ebe ọ bụ na ọ ga-eme ka ọ bụrụ ugboro ugboro na-enweghị isi, dịka a na-agụkwa otu akara ahụ dị ka ihe.  [13]  Na mgbakwunye na izo aka na mbara igwe na eluigwe na Anu, a pụkwara ịgụ otu ihe ịrịba ama ahụ dị ka dingir ma ọ bụ ilu, okwu a na-akpọ "chi" n'otu n'otu, Sumerian na Akkadian.[10].  Dị ka ọnụ ọgụgụ 60 na-ejikọta ya na ya, [14] ọnụọgụgụ kwekọrọ nwere ike ịnọchite anya aha ya, [10] na n'ime ederede esoteric site na ndọtị nakwa ọgụgụ ndị ọzọ nke akara DINGIR.

A na-ewere Anu dị ka chi kachasị elu, [10][16] na ndepụta chi ndị bụ isi, dị ka An = Anum, tinye ya n'elu pantheon.[9]  Enwere ike ịkọwa ya dị ka eze nke chi dị iche iche, [17] ma kwenye na ọ bụ isi iyi nke ike niile ziri ezi, onye nyere ikike ịchị chi na ndị eze n'otu aka ahụ.[16][10]  A na-ekwu na chi kachasị elu na pantheon nwere anûtu ma ọ bụ anuti (da-nu-ti), nke pụtara "ike eluigwe"[10] ma ọ bụ karịa n'ụzọ nkịtị Anuship.[18].  Na Babilọn Enûma Eliš, chi ndị ahụ na-eto Marduk, na-eti mkpu "Okwu gị bụ Anu!"[10]

[23]N'agbanyeghị na Anu bụ chi dị oke mkpa, ụgbọ ya na- eserese anya na ọgwụgwọ.  [16] ndị na-eso ndị ifo ndị- na isi anya na ya dị ozi [19] na ọ bụ naanị obere oge na-efe ya ofufe.  [20] Ya mere, a kọwawo ọnọdụ ya dị ka nke "isi ihe atụ" na "isi chi" nke akwụkwọ ozi Assyriologist Paul-Alain Beaulieu .  [21] Wilfred G. Lambert ndị mgbasa ya dị ka onye isi nke pantheon dị ka "mgbe ọ dị ọkụ aha" ma kwuo na " Enlil na omume nwere ike dị ukwuu" dịka ndị Mesopotemia si kwuo.  [22] Beaulieu n'otu aka ahụ na-ekwu na chi isi na-arụ ọrụ bụ Enlil na emesịa Marduk na Babịlọn na Ashur na Asiria, ọ bụghị Anu.  [23] Ihe ndị sitere na Lagash na-egosi na ọ malitere ala n'oge anọ Dynastic, n'oge ụdị Eannatum na Entemena, ọ bụ Enlil, kama Anu, bụ onye isi nke pantheon nke obodo a, ọ bụ na e.  àmà inye ndepụta na-enye ihe àmà na n'ụzọ nhare nke ahụ, ngosi na-egosi na àmà n'oge echiche nke usoro ndị eze Sargonic ma ọ bụ Gudea .  [24] Xianhua Wang na-ịkọta na n'oge mmepụta Dynastic, ndị na-akpọ Anu aha na ihe odide ma na-ezo aka na ya dị ka lugal kur-kur, "eze nke ala," yiri ka ọ na-  akpata ya na Ur ma ọ bụ Uruk, mgbe N'ebe ọzọ, otu epithet na-achọpụtapụta Enlil kama.  [25] Otu ederede mara site na akwụkwọ Shuruppak na Ebla na-ezo aka naanị na Anu dị ka "eze Uruk" dị nsso.  [26] N'ihe odide ndị e ịhụ site n'oge ụmụaka Ukwu Nche Ochie, , ike ime Enlil ma n'ụdị Anu ma ọ bụ n'onwe ya dị ka onye isi nke pantheon.  [27] Atɔ n'ime otu nke ndi ha abụọ na Ea ka agbakwara ama.  [28] naanị na Uruk na apụ apụ nke ikpeazụ nke mbụ awụ iri mbụ TOA mmalite mere, ndị ọkọ-ọkịta Iji me Anu dị ka chi na-arụsi ọrụ ike.

[28]Na mbara igwe Mesopotemia, e kewara iso na mpaghara atọ, nke nwere ike kacha nso n'osisi nke Enlil na ndị dị nso na equator na Ea .  [28] Kpakpando ndị dị n'etiti mpaghara abụọ a bụ ngalaba nke Anu.  [28] Akpọrọ ha atọ ahụ dịka "Ụzọ" nke chi dị iche iche.  [29] Onye na-egosi mbara igwe John G. Rogers na-eche na oke ụzọ nke ọ mgbasa dị na 17°N na 17°S.  [30] Nkewa a kacha agba ọkụ na akwụkwọ mbara igwe MUL.  APIN .  [28] A maghị ụbọchị ihe ndị na-adịghị, ọ bụ ebe a maara na ọ dị nso ụfọdụ oge ochie nke ochie, na ntụaka kacha ochie na nkewa nke mbara nke tripartite sitere na akwụkwọ sitere na ike awụ nke iri na atọ TOA,  ụdị nke ihe a na-akpọ Ekpere nke Chi nke nzuzo, nke akwụkwọ ochie ya ekwughị echiche a.

[32]Na Seleucid Uruk, a gbatịkwuru ọrụ ozi Anu, na n'ihe odide e dere n'afọ 71 nke oge Seleucid (216/215 TOA) a igwe ya dị ka onye na-ahụ maka mbara igwe dum.  [31] Ọzọkwa, ihe ndị ike abụọ sekọmpolar “Great Anu and Antu of Heaven,” ma nata nri dị ka a ga-asisa na ha bụ chi.  [31] Ha na- ‐ mgbochi n'ụdị isi asaa ndị ọzọ nke onye bụ ndị na-eso Mesopotemia na- ngosi mbara igwe maara na njedebe afọ mbụ TOA: ọmụmụ, nwanyị, na mbara ala Nebēru ( Jupiter ), Dilbat ( Venus ),  Šiḫṭu ( Mercury ), Kayamānu ( Saturn ), na Salbatānu ( Mars )

. [36]Edemede sitere na oge Kassite na- akara na akara Anu bụ okpueze nwere mpi n'elu oche.  [34] A na-agba egwu na ụfọdụ kudururu (nkume oke), [34] ebe ọ na- na ọkara elu nke ihe mma, n'okpuru akara nke Ishtar, Shamash na Sin, bụ ndị e sere n'elu.  ihe ọmụma ndị dị otú ahụ.  n'ihi na-anya ihe nke na-eso.  [35] E gosikwara Anu n'ụdị okpueze nwere mpi na menu nke Neo-Asiria.  [36] Dị ka Andrew R. George si kwuo, ntụaka maka "oche" nke chi nke a mara site na ederede topographical dị iche iche sitere na Babylonia na Asiria esemokwu ike na-ezo aka na ihe ihe n'ụdị ihe ihe nke edoro.  n'elu oche.  [37] A kọwapụtala na ihe atụ nke Anu yiri nke Enlil.  [38] Ihe nkiri yiri nke ahụ ike elelechite anya Assur n'oge Neo-Asiria .  [36] Enwere ike igosi chi awụ ndị a n'ụdị a n'otu ihe ahụ
[thumb|Ihe oyiyi ntọala nke eze Lugal-kisalsi. Ihe odide ahụ na-akpọ Nammu na Anu dịka nwunye na di. 39]
Ki, "ụwa," bụ onye agbapụtara nke ọma dị ka ozi Anu.  [13] A na-edekarị aha ya n'ihe ihe ọ ble nke Chineke kpebisiri ike, a naghị ele akakwa ya anya dị ka chi ojiji a nwa.  [40] [13] Onye ọzọ ozi Anu bụ Urash.  [41] Dị ka Frans Wiggermann si kwuo, ọ bụ ozi ya kacha agba anụ.  [1] A gbara ya ntị nke ọma na oge Sargonic ma na-aga n'ihu na- siri ka ike Anu ọtụtụ mgbe ruo oge ochie nke nchekwa .  [42] Chi dị iche, nwoke, chi aha ya bụ Urash jere ozi dị ka chi nkuzi nke Dilbat .  [43] Wiggermann na-atụ aro na ebe Ki, dị ka a na-ekwenyekarị, nọchiri anya ụwa dị ka ihe ọmụmụ mbara igwe, [40] Urash bụ ihe ihe Chineke nke ala ubi .  [44] Ọ na-atụ aro ị ika aha ya dị ka " tilth ," [1] n'agbanyeghị na usoro ọkụ ya na ihe ọ rep na-aga n'ihu na-abụ ihe ntakiri.  [42] Otu ndepụta chi Neo-Asiria mara site na akara atọ akara Ki na Urash n'ime otu chi, d ki-uraš .  [45] [46]Ọ na-akụzi ezi nke ebe a n'oge bụ d ki-ib, nke onye Assyriologist oge ochie bụ Daniel David Luckenbill chere na ọ bụ onye na-ezo aka na chi Ijipt Geb, ihe ike ugbu a  na-ewere dị ka ihe na-ahụ ekwe omume

. [51]Akwukwara chi echere Antu ka ọ bụrụ nri Anu.  [48] ​​Aha ya bụ etymologically ụdị Akkadian nke Anu.  [46] isi nke An = Anum na-eme ya na Ki, [49] ebe ederede lexical sitere na oge ochie nke ochie - ya na Urash.  [46] E nwere ihe àmà na-egosi na dị ka nke ikpeazụ, a akwụkwọ iwere ya dị ka chi àmà e na-egosi ya na ụwa.  [40] Agbalarị ya na ndị awụ nke atọ TOA, ikike dị ka n'oge nke Dynastic na ndepụta chi sitere n'aka Abu Salabikh, [46] n'agbanyeghị na ọ dịghị ihe e zoro aka na ya bụ nke a mara site.  na Uruk tupu adọ nke mbụ TOA, na egwuregwu n'oge Neo-Babilọn ọ na- nanị n'otu akwụkwọ ozi.  [50] Otú ọ dị, akara ya dị ka ozi Anu na akwụkwọ ndị sitere na oge Seleucid site n'obodo a, [31] na n'oge ahụ ngwaọrụ chi elele na-edu ya n'ụdị di ya.

. [55]N'akwụkwọ ochie, a na-a ika okwu Ashratum dị ka "nwunye nke An," mana nke a na-ewere ugbu a dị ka ndudue.  [53] Okwu Sumerian e ji mee ihe na ya, é-gi 4 -a, nke ya na Akkadian kallatum, " nwu nwa" na "nwanyị a na-alụ ọhụrụ," ma nke ikpeazụ dị dabere na omume ọha mmadụ.  nke ndị nna na- ndị agha.  nke ụmụ ha.  [53] Dị ka ihe atụ nke chi, ọ na-egosi ọnọdụ ha dị ka ụgụ nwa nke otu chi.  [54].

A kọwara chi nwanyị nke aha ya bụ Ninursala dị ka *dam-bànda* Anu, ikekwe a sụgharịrị ya dị ka “iko,” na ndepụta chi *An = Anum* . [56] Dị ka Antoine Cavigneaux na Manfred Krebernik si kwuo, a na-agbakwa ya na ndepụta chi Babilọn ochie sitere na Mari . [56]

[65]A na-ewere Ishkur (Adad), chi ihu igwe, dịka nwa nwoke nke Anu.  [62] Ọ bụ ihe na ụfọdụ akwụkwọ ndo ndo ike na-ezo aka na Enlil dị ka nna ya kama, echiche a adị nke a na-arụ, a adịghịkwa akwado ya n'ebe ọ elebe e ezi ka oge ochie nke ihe ochie.  .  [62] naanị isi iyi aha nne ya na-etinye Urash n'akwa a.  [63] Chi ọzọ a na-akpọ nkịtị nwa Anu bụ Enki .  [64]Nammu bụ nne Enki na omenala obodo Eridu na n'iche ifo Enki na Ninmah, mana ukwe sitere n'iVia nke Ishme-Dagan, omenala nke nne ya bụ Urash, n'ime ya.  [1] N'edemede e nyefere Ishkur, ikiri ike ya na Enki dị ka ejima, mana ọ nweghị ihe atụ yiri nke a ga-ahụ n'ime ihe ndị na-agụ anya na chi ikpeazụ, dị ka Daniel Schwmer si kwuo  n'ihi na n'ihi ọkwa ya dị elu na pantheon ọ ga-eme ya.  adịghị erite uru n'ịbụ onye a na-akpọ nwanne nke chi dị ala nke dị al

Enwere ike ike Enlil nwa Anu, [66] ka agbanyerela ya n'ihe odide Lugalzagesi .  [67] Xianhua Wang na-atụ aro na atụ a bụ iji mee ka dị n'ebe ugwu dị n'otu, nke eze chi bụ Enlil, na nke ndị mmadụ, bụ ebe Anu na-arụ otu ọrụ ahụ, [26]  n'agbanyeghị na n'ebe n'ida Lagash .  yiri ka ọ bụ nke omenala Enlil a bụ aro.  [68] Ebe ọzọ na-egosi Enlil dị ka nwa Anu bụ mgbaàmà ifo Enki na World Order, nke na-achọpụtapụtakwa na ọ bụ nwanne nwoke nke Enki.  [4] Otú ọ dị, nne na nna Enlil ego.  [3] [4] Omenala nke ndị nna nna ya bụ chi ndị a na-akpọ chi Enki-Ninki ka ndị Assyriologists na-ewere ugbu a dị ka omenala, ọ bụ ebe na ihe ndị àmà ya siri ike .  [69] Enki, bụ́ nna Enlil, ndị enwe enwe anya na chi Enki, dị ka e si iketa aha ha dị iche iche na cuneiform .  [70] N'ọdịnala ọzọ, nna Enlil bụ Lugaldukuga, mana ederede na-etinye ya n'ihe dị obere oge.  [71] A na-agba ọzụzụ na mbụ na ndepụta chi An = Anum, [8] o inwe ka ọ bụ n'oge Kassite.

Ederede sitere na ọchịchị Rim-Sîn I na Samsu-iluna na-akọwapụta chi ịhụnanya Nanaya dịka ada Anu. [76] Echiche a dịkwa n'ihe odide Esarhaddon . [77] Paul-Alain Beaulieu na-akọwapụta na Nanaya tolitere n'ihe gbasara usoro nkà mmụta okpukpe nke obodo nke a na-ele Anu na Inanna anya dị ka di na nwunye, nakwa na a na-ewere ya na mbụ dị ka nwa ha nwanyị. [78] Otú ọ dị, dị ka Olga Drewnowska-Rymarz si kwuo, ntụaka kpọmkwem na Nanaya dị ka ada Inanna abụghị ihe a na-ahụkarị, ma ọ ga-ekwe omume na e meghị epithet a n'ụzọ nkịtị, kama dị ka ihe na-egosi nso nso n'etiti ha. [76] Ọzọkwa, Nanaya nwekwara ike na-ewere dị ka nwa nwanyị nke nwoke Urash, na mgbe ụfọdụ a na-akpọ kpọmkwem nwa ya nwaanyị. [79]

Ọ bụ ezie na Inanna (Ishtar) nwere ike na-ewere dị ka ada Anu na Antu, echiche na ọ bụ ada Nanna [82] na Ningal ekweta na ọ bụ omenala na-akacha akwado banyere nne na nna ya. [83] Ọ bụ ezie na ụdị "Standard Babylonian" nke *Epic of Gilgamesh*, ihe odide mbara igwe na *[[Hymn to the Queen of Nippur|Hymn nke Queen nke Nippur]]* na-ezo aka na ya kpọmkwem dị ka ada Anu, dị ka Paul-Alain Beaulieu si kwuo, ọ gaghị ekwe omume na nkwupụta ndị a adịghị eme. gosipụta nne na nna mana naanị usoro ọmụmụ na-apụtachaghị ìhè, yana usoro ọmụmụ nke Anu bụ nna Enlil, nna nna nke Nanna na nna nna nke Inanna. [82] Ọzọkwa, ukwe ahụ e kwuru okwu ya na-akpọkwa ya dị ka ada chi ọnwa. [84]

. [97]Chi ndị ọzọ akwadoro dị ka ụmụ Anu ịkpọ chi ọgwụ Ninisina na Ninkarrak (nke a na-akpọkwa ya kpọmkwem dị ka ụmụ anụmanụ nke na-egosi ya Urash), [88] Bau (onye nwere ike ike ada ya ada), [89]  chi akwa anam Uttu (na a otu isi iyi), [90] onye ozi chi Papsukkal, [91] Geshtinanna (n'abụ Shulgi, nke na-akpọkwa Urash dị ka nne ya), [42] Gibil chi ọkụ (na site  na ibu ya na ya nakwa Nuska ), [92] Šiḫṭu, ihe ihe Chineke nke mbara ala Mercury (na Seleucid Uruk), [93] na ọrụ nwoke Urash .  [94] Ma Anu bụ nna Shara na omenala nke òtù okpukpe ya, Umma, ike ike n'ezie, dị ka ntụaka kpọmkwem, okwu ahụ aia DINGIR ù-TU-zu na abụ abụ, nwere otu abụọ ga-ekwe omume.  .  : "Nna gị An onye akwụkwọ gị," ma ọ bụ "nna gị dị nsasị nke kpalitere gị."  [95] Ọzọkwa, ụfọdụ ntụaka na Anu dị ka nna nke otu chi nwere ike ịbụ ihe atụ ma ọ bụ na-enweghị ìhè, dị ka ọ dị na Nanna (nke bụ nwa Enlil na Ninlil ) [96] ma ọ bụ Nungal .

jjjjjjEdemede ndị mbụ ekwughị ebe Anu si malite, a na-ewerekwa na ọ bụ ọkaibe. [10] N'ọdịnala ndị ọzọ, nna ya na-abụkarị Anshar, [103] onye nwunye ya bụ Kishar . [104] Omenala ọzọ nwere ike were Alala na Belili dịka nne na nna ya. [105] Otu nnukwu ndị nna nna ya, ahaziri n'ọtụtụ ọgbọ, ka amara site na isi mmalite akụkọ ifo na ndị ọkà mmụta. [48] Wilfred G. Lambert chepụtara okwu ahụ bụ "Theogony of Anu" iji rụtụ aka na nhazi chi ndị a n'otu n'otu. [70] Ọ dịkarịa ala ụdị ise ka amara site na incantations, n'agbanyeghị na atọ n'ime ise ụzọ abụọ mbụ bụ Duri na Dari, na nke ikpeazụ - Alala na Belili. [70] A maara ụdị dịtụ iche site na ndepụta chi *An = Anum*, ọ bụ ezie na e nwere ọdịiche dị n'etiti mbipụta nke ọ bụla. [106] Lambert na-atụ aro na na mbụ ma ọ dịkarịa ala abụọ dị iche iche ọdịnala dị, ma emesịa jikọta ha na ndepụta nke e debere na ndị metụtara Enlil. [107] Ma ọ dịkarịa ala n'ọnọdụ ụfọdụ, ogologo ndepụta nke ndị nna nna Chineke ka e bu n'obi nyere aka zere mmetụta nke mmekọ nwoke na nwanyị nke Chineke, bụ nke siri ike imekọrịta na mmekọ nwoke na nwanyị siri ike nke e gosipụtara site n'oge dị iche iche nke akụkọ ihe mere eme nke Mesopotemia. [108]

[2]Orị ka Duri na Dari nọchiri anya oge a dị ka ihe bụ isi e kere eke, na aha ha sitere na nkebi Akkadian nke egwuregwu “mgbe niile.”  [47] nsogbu nke Alala na Belili ihie ka ọ dabere kpamkpam na aha ha abụọ bụ ihe na- መሪ uche, na ebe ndị ọzọ ha na-eme na ọrụ na-55 na-adabere na ibe ha.  [109] abụọ Chi ụzo agbakwara na-ewere dị ka ndị nna nna nke Anu Anu Egur na Gara, ndị a na-egwu agwa ha, [47] Lahmu na Lahamu, sitere n'aha ụdị ihe okike okike ifo nke mmiri,  [47] chi abụọ ndị aha ha bụ.  Edere logographically dị ka d ALAM ike na-eme anya ụzọ ụzọ a ma ma ọ bụ mmiri na ụwa dị n'okpuru, [110] na Enurulla na Ninurulla, "Onyenwe anyị" na "nwanyị" nke "obodo mbụ,  " nke nsogbu ya na na-agụ Anu ka ọ na-agụ.  "mkpa nke obodo na oge ochie echiche Mesopotamian."  [111] Usoro ọnwụ nke chi ndị debere na Enụma Eliš bụ ihe ewepụtara na ndepụta ndị nna Anu sitere na isi ozi.  [70] ụzọ ndị e depụtara na nhazi a bụ Apsu na Tiamat, Lahmu na Lahamu, na Anshar na Kishar.  [70] A naghị akwado nke mbụ n'ime ha na isi ihe ọ gbakwunye.

. [119]Ọ bụ ebe na a na-echekarị na Hurrian Alalu bụ nna Anu, dị ka onye ogbo Mesopotamia Alala, [105] na Kumarbi na-elekwa ya anya dị ka nwa Anu, [117] e kwuwokwa na abụọ dị iche iche nke chi.  agba.  na okwu okwu nke ndị ifo Kumarbi, ya mere na Alalu na Anu ka ọchịchị a na-ewere ya dị ka nna na nwa na isin Hurrian.  [118] A na-akpọ Kumarbi sẹ dị ka "mkpụrụ" Alalu na Abụ nke Kumarbi .  [119] Ọ na-akpọkwa onwe ya dị ka "Nwa Alalu" na mberede ifo ọzọ nke nwe otu ihe ahụ, Abụ nke Ḫedammu .  [120] Usoro chi dị iche iche na iche mba ụwa na-akwadokwa echiche na Alalu na Kumarbi bụ otu ahịrị, ma Anu adịghị.  [121] Ọkachamara Hittitologist Gary Beckman kwuru na ahịrị ahụ yiri ka ọ bụ nna nna nke ọhụrụ nke chi ( Teshub, Tashmishu na ndị ọzọ), n'ihi nkedo nke Kumarbi nke Anu, [122] nke butere “ibu, "  [119] A na-eji uri ụkpụrụ usoro a na-ahụ ọla site na tin na ọla kọpa.

[130]Ninshubur, "archetypal vizier nke chi," [123] bụ isi ihe ọmụmụ ya na Inanna, ma a strao ya dị ka sukkal (vizier Chineke, onye na-eje ozi) nke Anu.  [124] Mkpakpa dị n'etiti ya na Anu ka agbapụtara site n'ipụta nke usoro eze nke atọ nke Ua gawa n'ihu.  [124] Ọrụ ya dị ka chi na- ekirichitere ọnụ n'okpukpe Sumerian sitere n' mkpọsa ya dị ka ohu nke chi ndị bụ isi, nke mere ka ọ kwenye na ya na ndị nna ya nwere ike ịgbachitere ya, ma Inanna na Anu  , n'aha nke ndị na-akụkọ.  [125] Chi ọzọ nke ike ike n'otu ọrụ ahụ bụ Ilabrat .  [10] N'edemede sitere na ike adọ nke abụọ TOA, Ninshubur na Ilabrat ọchịchị ọnụ [123] na opekata mpe, aha Ninshubur, nke a na-ewere dị ka nwoke, bụ ederede nke Ilabrat, dịka ọmụmaatụ na Mari n'  aha nkeonwe.  [126] A na-atụ aro na ịdị na nwoke na nwoke Ninshubur gosiri ya na ya.  [127] A image iwere chi eji Amasagnudi dị ka sukkal nke Anu, dị ka anọra n'otu ederede ederede ochie.  [128] Kakka na-agba ọrụ na ọrụ a na ole na ole, [129] ọ bụ ebe na na Enūma Eliš ọ bụ sukkal nke Anshar kama.

[7]Dị ka mkpa Šurpu si kwuo, onye ibe Elam nke Anu bụ Jabru .  [7] Otú ọ dị, dị ka ndepụta chi An = Anum si dị, chi nke bu aha Yabnu ( d ia-ab-na ) bụ "Enlil nke Elam."  [135] Wilfred G. Lambert kwubiri na Jabru na Yabnu kwesịrị ka e were mkpọpe abụọ nke otu aha.  [7] Ọ bụ ebe na a iro Jabru dị ka chi ndị Ilam na Mesopotemia, ọ dịghị ihe odide ndị Ilam a ma ama kwuru see ya.

. [141]Ọ bụ na ebe Robert Monti na-arụ ụka na ndị Kenan yiri ka ha kwuru tupu Anu na El, [138] ọ dịghị ihe yiri Anu bụ n'ezie na pantheons nke dị iche iche Siria oge ochie steeti.  [139] Ma onye isi nke hinterland pantheon, Dagan, na onye isi nke ọdụ ụgbọ mmiri, El, ka a na-ewere dị ka ihe yiri Enlil, mpaghara Anu.  [139] Monti na-ịkpọkwa chi ọ na-akpọ "Shamem" dịka nke kacha dabara na Anu na pantheon nke ndị Kenan na dịka onye nke jiran, [138] ma aha a bụ aha chi ihu igwe Beal nke ọnụnọ.  n'ime chi dị iche iche, Bealshamin, [140] na ederede Aramaic na-egosi na a na-ele ya anya dị ka ihe na-egosi na Hedad, ihe ọzọ Anu, n'ụdị emu.  [

[145]Mgbe ụfọdụ, a na-atụ aro na n'oge ndị Gris, Anu bụ chi ndị Gris bụ́ Zeus, ma ọtụtụ ndị na-achị kpọkọrọ na-ewere na nke a bụ ihe a na-ejighị n'aka, otu ihe dị iche.  Eleanor Robson.  [5] Julia Krul na-mpụta ndị ode akwụkwọ na-atụ aro na ọ naghị achọpụtapụta ma ọ bụrụ na "ndị Seleucids mere nhata dị otú ahụ n'onwe ha (...), ma ọ bụ na ndị ndu Uruke na ndị  ọkà mere ka ndị eze ọhụrụ ha kwenye na myirịta dị n'etiti chi abụọ ahụ.  [5] Enweghị ihe mgbochi ọ ALA nke nhọrọ ndị dị.  [142] Dị ka Walter Burkert si kwuo, onye na-eme okpomọkụ nke Gris oge ochie, ihe odide ederede dị n'etiti Anu na Zeus.  [143] Dị ka ya si kwuo, ihe nkiri sitere na Tablet VI nke Epic of Gilgamesh nke Ishtar na-akpasu n'ihu Anu mgbe Gilgamesh umu ya ma mee nà nne ya Antu, mana Anu ji esi baara ya mba, na-  nsogbu ya na ihe nkiri sitere na Akwụkwọ.  V nke Iliad .  [144] N'ebe a, Aphrodite, bụ onye Burkert na-ele anya dị ka akara Gris mechara nke Ishtar, bụ dike Gris Diomedes ahụ mgbe ọ na-ahụ ịzọpụta nwa ya nwoke Aeneas .  [145] Ọ gbagara n'Ugwu Olympus, ebe ọ na-etiku nne ya Dione, nwanne ya mer Athena na-akwa emo, ma nna ya Zeus ji esi baara ya mba .  [145] Ọ bụghị nanị na ahụ bụ ihe yiri ya, [145] ma otu ahụ ka eziokwu ahụ bụ na aha Dione bụ ihe nke Zeus, dị ka Antu bụ ụdị nke Anu .  [145] Dione adịghị apụta n'oge ndị ọzọ nke Iliad, nke Zeus consort bụ kama chi mmetụta Hera .  [145] Ya mere Burkert kwubiri na Dione bụ n'ụzọ doro anya calque nke Antu.

[151]Anu bụ isi ihe son ya na obodo Uruk, ebe ọ bụ otu n'ime chi ndị bụ isi na-esote Inanna (Ishtar) na Nanaya, ma tupu Manuel nke oge Neo-Babilọn, ndị òtù ya nwere obere obere ụfọdụ nke ha.  [149] A na-echekarị na ihe a na-akpọ "Nsoso Ọcha," nke akụkọ n'oge Uruk IV (3500-3100 TOA) bụ ebe mbụ bụ òtù, na mgbe ụfọdụ a na-akpọ ya "  Anu ziggurat " na akwụkwọ ọgbara ọhụrụ.  [150] Otú ọ dị, ọ dịghị ihe àmà na-egosi na a na-efe Anu n'ezie n'ihe owuwu a.  [52] Arinɔ ya n'ihe odide ochie ka bụ okwu isi, n'ihi na ọ bụ ihe ejighi n'aka ma ọ bụrụ na akara cuneiform DINGIR dị na ha na-akpata na ọ bụ chi.  [52] Paul-Alain Beaulieu kwubiri na ma ọ na-ere n'ebe ndị a bụ ihe a na-agbara ịgbagha agbagha.

. [148]Ọ na-adịghịkwa ihe na Eanna, " stra Eluigwe" (Sumerian: e 2 -anna; Cuneiform: 💍💀 E 2 . AN [lower-alpha 1]), bụ́ isi ụlọ nsõ Uruk n'oge ihe mere eme, bụ ebe obibi ihe mere eme, bụ ebe obibi.  nke Anu naanị, dị ka a iya aro mgbe ụfọdụ n'oge gara aga.  [148] Ejikọtala ya na Inanna na ike awụ nke anọ TOA, na ọrụ ya dị ka chi nkuzi nke Uruk nwere ike bụrụ oge ọ na-achọ ala n'oge a.  [148] Julia Krul Aha aro na akwụkwọ na e feelarị Anu ofufe n'oge Uruk, ọ ga- mmekọrịta na ọ ga-eso Inanna kerịta temple Eanna.  [52] Edemede ndị kacha ochie ekwoghị Eanna, ma ama akara ma ọ na ebe nsso a na-akpọkarị "Ean" gbara n'ime ha bụ ụlọ nsso Anu ma ọ na ọ dabara na nhazi ọ ALA ọzọ.  [151] Site na nwa Dynastic, Sargonic na Ur III, Inanna bụ chi bụ isi nke obodo ahụ, a na-ewerekwa Eanna dị ka ụlọ nsso ya nke mbụ.  [151] Ihe odide Bassetki nke Naram-Sin na-akwado nke ọma echiche na Inanna bụ chi mmetụta Uruk nakwa na a na-ahụta na ọ dị mkpa More Anu.  [153] Ọ dịghị ihe e zoro aka na Anu ka a mara site na ihe odide nke ndị Ur nke atọ na-ekwu okwu Eanna, n'agbanyeghị na ọ ahịa n'inye ndepụta.  [153] Otú ọ dị, ihe odide ala eze sitere n'oge ochie nke na-egosi na a na-akpa na Anu bi na Eanna.  [52] Na ndekọ nke nchekwa nke Epic of Gilgamesh, A na Eanna naanị dị ka ebe obibi nke Anu, mana "Standard Babylonian" nke mechara mesịa ya na Ishtar na Anu.  [52] A na-atụ aro na dị ka ihe omume nke Bull of Heaven, ọdịnala mbụ nwere ike igosi na ọ dị adị nke ozi Ishtar n'etiti ndị na-achịkọta ọrụ a.  [154] N'otu oge Anu arụ ọrụ ọ bva dị mkpa na Inanna bụ naanị onye nwe Eanna na mmetụta ifo gbasara Enmerkar na Lugalbanda, ndị eze ndị ọzọ a ma nke Uruk ndị a na-ezokarị aka na akwụkwọ Mesopotemia.  [155] Omenala ozugbo ifo nke Eanna bụ nke Anu na mbụ, mana emechara Inanna weghaara ya site na ọtụtụ ihe odide ederede, [156] mana ọ nwere ike nnwere onwe ifo ntọala na-enwe ka esi guzobe n'ụlọ mbụ mbụ.

[164]Malite n'oge Ur nke Atọ, a bịara hụ Anu dị ka onye so n'òtù atọ nke chi ndị kasịnụ a kpọkuru n'ihe odide eze, bụ́ ndị gụ isiokwu Enlil na Enki .  [157] A ndekọ oche, nke a mara dị ka Barakiskilla ("dais, ebe dị ọcha") na iwu a raara nye ya n'ịmụ ndị sitere sitere n'ajụjụ nke Ur-Nammu .  [158] Ebe ha nọ ejighị n'aka, ma Andrew R. George bụ aro n'egwu egwu Ur .  [158] N'ime oge Isin-Larsa na-esote, ndị eze Isin ekwu okwughị Anu na afɔ ha.  [159] Rim-Sîn I nke Larsa we ederede omenala ahụ wee kpọkuo triad omenala n'ime ha, egosi iji gosi na o zubere ndị igbochi niile.  [160] A na-atụkwa aro na otu n'ime ndị bu ya ụzọ, Gungunum, kpọkuru Anu, Enlil na Nanna dị ka atọ n'ime otu n'ime ihe odide ya iji gosi na ọ na-achịkwa isi ụlọ ọrụ ha ha.  .  [161] Mgbe o meri Rim-Sin nke Mbụ, Hammurabi nke Babịlọn ekiri fim Anu na Enlil n'agbanyeghị na ọ bụghị Ea, n'usoro nke ya.  [162] Ihe omume yiri nke ahụ ike n'Via Samsu-iluna, bụ onye nlele Anu na Enlil ikike n'otu ihe odide nke nwere ike gbasara imechi obodo ndịda.  [163] Ndị eze mechara n'otu usoro eze na-akpọtụghị ụzọ abụọ ahụ ọnụ, o mere ka nke usoro emume egwuregwu ijikọ ha na omenala dị ogologo.N

Ọnweghị ntụaka kpọmkwem maka ofufe Anu ka amaara site n'akụkụ oge ochie nke Babilọn mgbe a na-ebuga òtù nzuzo nke Uruk nwa oge na Kish nke dị na mgbago ugwu Babilọn. [168] Enwere ike wepụrụ bụ chi ma ọ bụ chi nke akara ngosi AN họpụtara. d INANNA. [168] Otú ọ dị, a tụkwara ya na ọ na-anọchi anya ọ bụghị Anu na Inanna dị ka ụzọ abụọ, dịka a na-echekarị, [169] kama ọ bụ ngosipụta kpọmkwem nke Inanna, [168] Urkitum . [170] Ugbu a enweghị nkwekọrịta gbasara nsogbu a na agụmakwụkwọ na chi ma ọ bụ chi ọ na-ezo aka na-anọgide na-ejighị n'aka. [171]

Ihe ahụ a na-akpọ *Ndepụta Ụlọ Nsọ Babịlọn* yiri nke e dere na puku afọ mbụ TOA ekwughị ụlọ nsọ Anu, ọ bụ ezie na ewezuga Larsa, Ua na Eridu, obodo ndị dị n'ebe ndịda adịghị anọchi anya ya. [176] Otu ederede liturgical na-egosi na ụlọ nsọ Anu a na-akpọ Ekinamma enwere ike dị na Kesh . [177] Ukwe BRM IV 8 depụtara aha iri nke ụlọ arụsị metụtara ya, [178] gụnyere Eanki [179] na Egalankia, ikekwe dị na Uruk. [180]

N'oge Neo-Babilọn, Anu nwere naanị obere ebe nsọ na Uruk. [181] A kọwawo ya dị ka obere chi atụnyere n'omume okpukpere chi nke oge a. [181] [182] Ọ bụ ezie na e gwupụtala ma bipụta ọtụtụ ebe nchekwa Neo-Babilọn sitere na Uruk, ka ọ dị ugbu a, nyocha gosiri na ọ bụ naanị mmadụ ole na ole nwere aha theophoric na-akpọku Anu tupu ọchịchị Nabonidus, na ngụkọta nke ise ka a kpọtụrụ aha na ama ama. akwụkwọ dịka atụmatụ kachasị elu si dị. [183] Ihe atụ a ma ama na akụkọ ihe mere eme bụ Anu-aḫu-iddin, onye bụ gọvanọ Uruk n'oge ọchịchị Nabopolassar . [184] Ọnụ ọgụgụ nke aha ndị dị otú ahụ malitere ịrị elu n'oge ọchịchị Nabonidus . [185] Akwụkwọ sitere n'ọchịchị Darius nke Mbụ na-egosi mmụba ọzọ, ọ bụ ezie na aha ndị na-akpọ chi ndị isi nke ugwu Babilọn, yana Nanaya, Ishtar na Shamash (nke sitere na Larsa) ka dị ọtụtụ. [186] A na-atụ aro na mgbanwe maka Anu gbagoro n'oge ọchịchị nke Xerxes I. [186] Mgbe nnupụisi nke obodo ndị dị n'ebe ugwu nke Babilọn gasịrị megide ọchịchị ndị Peasia na 484 TOA, eze a yiri ka ha hazigharịrị usoro ọdịnala nke ndị ụkọchukwu Mesopotemia, ọ bụ ezie na Uruk enupụghị isi, a gụpụghị ya ná mgbanwe. [187] A tụpụtawo na ndị ụkọchukwu meworo agadi, bụ́ ndị na-ejikọtakarị na obodo ndị dị n'ebe ugwu ma na-etinyekarị aka n'òtù nzuzo nke Ishtar, jiri ọtụtụ ezinụlọ dị ike nke obodo raara nye Anu dochie anya. [187] Julia Krul na-atụ aro na ọ ga-abụ na ndị òtù ha zubere ịgbasa obosara nke òtù nzuzo Anu na oge Neo-Babilọn ugbua, ma ha enweghị ike ime ya n'ihi ọdịmma nke ndị eze, bụ ndị kwadoro Marduk dị ka onye isi nke pantheon. [188]

Mmegwara nke Xerxes megide ndị ụkọchukwu Uruk mere ka Eanna daa dị ka ebe etiti ndụ okpukpe na akụ na ụba Uruk, ma mee ka e mepụta usoro ọhụrụ dabere na ofufe nke Anu na nwunye ya nke Antu, kama Ishtar na Nanaya. kwere omume. [188] Aghọtaghị nkọwa nke mmalite mmalite ya nke ọma, dịka ihe odide ndị Mesopotemia si n'afọ ndị ikpeazụ nke ọchịchị Achaemenid gbasara nlekọta ụlọ nsọ na ihe omume okpukpe ndị ọzọ dị ụkọ. [188] Obodo n'ozuzu ya adaghị, ọ na-ejekwa ozi dị iche iche nhazi na agha, dị ka ihe atụ na akwụkwọ si n'oge ọchịchị Darius II. [188] Ọbụna a kọwawo ya dị ka obodo kasị ukwuu na nke kasị baa ọgaranya na Mesopotemia na narị afọ ikpeazụ nke narị afọ iri mbụ TOA. [189] A na-eche na nrịgo Anu n'elu pantheon gọọmentị agwụla n'afọ 420 TOA. [190] Na aha theophoric, o burularị ụzọ na akwụkwọ akụ na ụba sitere na ọchịchị Artaxerxes I na Darius II . [190] Na isi mmalite sitere na oge Seleucid na-esote, òtù nzuzo nke Anu yiri ka ọ na-eto eto. [188] Temple ọhụrụ, nke raara onwe ya nye ya na Antu, e wuru Bīt Rēš (isi ụlọ nsọ) [191] n'oge ụfọdụ wee bụrụ ebe ọhụrụ nke ndụ okpukperechi nke obodo ahụ. [190] Ihe akaebe kacha ochie nke ihe owuwu a sitere na ederede nke o doro anya na achịkọtara na mbụ n'oge "ọchịchị Seleukos na Antiochos," ikekwe Seleucus I Nicator na Antiochus I Soter (292/1 - 281/0 TOA) ma ọ bụ nke Antiochus. Mụ na nwa ya nwoke Seleucus (280/79 – 267/6 TOA). [192] Bīt Rēš mgbagwoju gụnyekwara ziggurat ọhụrụ, Ešarra (Sumerian: "ụlọ nke eluigwe na ala"), [193] nnukwu ụlọ dị otú ahụ a maara site na Mesopotemia na nke abụọ kachasị n'ozuzu mgbe Elamite complexe na Chogha Zanbil . [194] O yikarịrị ka agbaziri aha ya site n'ụdị ụlọ a na Nippur raara nye Enlil. [195]

Atụpụtala nkọwa dị iche iche maka ibuli Anu, n'agbanyeghị na ha ga-anọgide na-akọ nkọ n'ihi enweghị ihe akaebe kpọmkwem. [9] A na-arụ ụka na e gosipụtara ya na ọnọdụ Ahura Mazda n'okpukpe nke Achaemenids, [196] ma Paul-Alain Beaulieu na-akọwa na ebe ọ bụ na a na-ahụrịrị ihe ịrịba ama mbụ nke ya n'okpuru Nabonidus, ọ bụ ihe a na-apụghị ikwenye ekwenye na ya. e mere ihe atụ n'okpukpe Peasia . [9] N'otu oge ahụ, o chere na ọ ga-ekwe omume na ọchịchị Achaemenid kwadoro ofufe Anu, na-ele ya anya dị ka ụzọ isi kpachie mmetụta Babilọn na ndị isi ya nwere n'ahụ́ ndị bi n'obodo ndị ọzọ dị na Mesopotemia. [197] Atụpụtala njikọ yiri nke ahụ n'ihe gbasara Anu na Zeus [31] mana ọ ka na-ejighị n'aka. [142] Beaulieu kama na-atụ aro na ịrị elu Anu bụ akụkụ nke mmụọ nsọ site na netwọk mmekọrịta mmekọrịta dị n'etiti ya, Anshar, bụ onye a na-efekwa ofufe na Uruk, na chi Ashur nke Asiria, onye nọ na Asiria nwere ike ịmata ya na nke ikpeazụ. [23] Otú ọ dị, Julia Krul na-akọwa na ọ dịghị ihe doro anya na Anshar ghọtara n'ezie dị ka Ashur na Uruk, ma ọbụghị na ndị ụkọchukwu obodo weere ya dị ka ụdị Anu. [181] Beaulieu n'onwe ya na-ekweta na ọtụtụ ihe akaebe nke nwere ike ịkwado echiche ya nwere ike na-egosi naanị na elu nke Assur na Anu dabere na ụdị ndị dịbu adị, dị ka nkà mmụta okpukpe gbadoro ụkwụ na Enlil. [198] Ebe ọ bụ na n'oge Neo-Babilọn a manyere Uruk ịnakwere nkà mmụta okpukpe nke Babilọn, ọ pụkwara ịbụ na a na-ahụ elu Anu dị ka ngosipụta nke njirimara obodo. [9] N'otu oge ahụ, ọ gaghị ekwe omume na òtù nzuzo Anu ọhụrụ ahụ e mere ka ọ bụrụ ụkpụrụ na nkà mmụta okpukpe Babilọn na ọbụna ọtụtụ ememe na ememe nke Anu nwere ike ịbụ nke e mere ka nke Marduk. [199] A na-amakwa ihe atụ nke idegharịgharị ihe ndị a raara nye Marduk ma ọ bụ Enlil iji dabara n'ofufe Anu ọhụrụ. [200] Akụ nke ndị ọkà mmụta okpukpe na ndị oge ochie na-arụ ọrụ na mbuli Anu bụ ndepụta chi, dị ka An = Anum, nke nyere ihe akaebe dị mkpa iji kwado ma mgbanwe a na ihe atụ ndị ọzọ nke nhazigharị obodo pantheon. [21] O yikarịrị ka mmasị na-eto eto na mbara igwe na ịgụ kpakpando n'etiti ndị ụkọchukwu nwekwara òkè. [201]

Ọ bụ ezie na e chere na ọrụ okpukpe na Uruk gara n’ihu n’oge Seleucid ikpeazụ na n’oge ndị Parthia mbụ, ọkụ mechara bibie akụkụ buru ibu nke ogige Bīt Rēš. [202] E wughachiri ya dị ka ebe e wusiri ike, ebe e wuru obere ụlọ nsọ n'akụkụ ya n'oge Parthia, o yikarịrị ka a naghị efe chi Mesopotamia ofufe n'ebe ahụ. [202] Dị ka ihe odide Grik e dere na 111 OA si kwuo, chi a na-efe ofufe na Uruk ná mmalite narị afọ mbụ bụ ihe àmà na-egosi na a maghị Gareus, bụ́ onye e wuru ụlọ nsọ ya n'oge ọchịchị Vologases nke Mbụ nke Parthia n'ụdị mba ọzọ yiri ụlọ ndị Rom . [203] Ihe odide cuneiform ikpeazụ sitere na saịtị ahụ bụ mbadamba ihe nke mbara igwe nke e dekọrọ na 79 ma ọ bụ 80 OA, ikekwe nke ikpeazụ cuneiform e dere n'oge ochie. [204] A na-eche na ndị ikpeazụ fọdụrụ n'okpukpe na omenala Uruk furu efu n'oge mmeri Sasanian meriri Mesopotemia, n'agbanyeghị na ofufe nke chi ọ bụla nwere ike ịbụ na ịde akwụkwọ cuneiform karịrị akarị. [204]

Isi mmalite nke ozi gbasara akụkọ ifo okike Sumerian bụ okwu mmalite nke uri epic *Gilgamesh, Enkidu, na Netherworld*,  [206] nke na-akọwa n'ụzọ dị nkenke usoro nke okike: na mbụ, e nwere naanị Nammu, oké osimiri mbụ. . [207] Mgbe ahụ, Nammu mụrụ An (aha Sumerian maka Anu), mbara igwe, na Ki, ụwa. [207] An na Ki na ibe ha na-akpa, na-eme ka Ki mụrụ Enlil, chi nke ikuku. [207] Enlil kewapụrụ An na Ki wee buru ụwa dịka ngalaba ya, ebe An na-ebupụ elu igwe. [208]

Abụ ahụ *Inanna na-ewere iwu nke Eluigwe* bụ ihe na-ekewasị oke, mana dị mkpa, akụkọ banyere mmeri Inanna meriri temple Eanna na Uruk. [147] Ọ na-amalite na mkparịta ụka dị n'etiti Inanna na nwanne ya nwoke Utu nke Inanna na-akwa arịrị na ụlọ nsọ Eanna adịghị n'ime ngalaba ha wee kpebie ịzọrọ ya dị ka nke ya. [147] Ihe odide ahụ na-aghọwanye nkewa n'oge a na akụkọ ahụ, [147] ma ọ dị ka ọ na-akọwa ụzọ siri ike ya gafere n'ala ala mmiri iji ruo n'ụlọ nsọ, ebe onye ọkụ azụ na-agwa ya ụzọ kacha mma isi ga. [147] N'ikpeazụ, Inanna rutere An, bụ onye na-awụ akpata oyi n'ahụ n'ihi mpako ya, ma n'agbanyeghị nke ahụ kwetara na ya enweela ihe ịga nke ọma nakwa na ụlọ nsọ bụzi ngalaba ya. [147] Edemede mechie na ukwe na-akọwa ịdị ukwuu Inanna. [147] Akụkọ ifo a nwere ike ịnọchite anya chi jiri n'ehihie n'ikike nke ndị nchụaja nke An dị na Uruk na inyefe ndị ụkọchukwu nke Inanna ike. [147]

N'ihe nkiri sitere na Akkadian *Epic of Gilgamesh*, nke e dere na ngwụcha narị afọ nke abụọ BC, ada Anu Ishtar, Semitic East nke ya na Inanna, gbalịrị ịrata dike Gilgamesh . [215] Mgbe Gilgamesh tụpụrụ ọganihu ya, [215] Ishtar ji iwe gaa eluigwe wee gwa Anu na Gilgamesh kparịrị ya. [215] Anu jụrụ ya ihe kpatara na ọ na-eme mkpesa na ya kama ihu Gilgamesh n'onwe ya. [215] Ishtar choro ka Anu nye ya oke-ehi nke elu-igwe [215] wee ṅụọ iyi na ọ bụrụ na o nyeghị ya ya, na ọ ga-akụrisị ọnụ ụzọ okpuru ọchịchị ma mee ka ndị nwụrụ anwụ rie ihe dị ndụ . [215] Anu nyere Ishtar ehi nke eluigwe, Ishtar zigakwara ya ka ọ wakpo Gilgamesh na enyi ya Enkidu . [216] Ihe nkiri sitere na Ugaritic *Epic of Aqhat* nke chi nwanyị dike Anat chere isi chi El ka ọ rịọ ikike igbu dike ahụ mgbe ọ baara ya mba mgbe ọ rịọrọ ụta ya ka atụnyere akụkụ a nke *Epic* . *nke Gilgamesh* . [217]

N'okwu akụkọ ifo Adapa, nke a na-agbapụta na mbụ n'oge Kassite, Anu hụrụ na ifufe ndịda anaghị efe n'ala ruo ụbọchị asaa. [218] Ọ jụrụ *sukkal* ya Ilabrat ihe kpatara ya. [218] Ilabrat zara ya bụ n'ihi na Adapa, onye ụkọchukwu Ea (East Semitic kwekọrọ na Enki) na Eridu, agbajiwo nku ifufe nke ndịda. [218] Anu choro ka a kpọkọta Adapa n'iru ya, [218] ma, tupu Adapa apụọ, Ea dọọ ya aka ná ntị ka ọ ghara iri nri ọ bụla ma ọ bụ ṅụọ mmiri ọ bụla chi na-enye ya, n'ihi na nri na mmiri na-egbu egbu. . [219] Adapa rutere tupu Anu wee gwa ya na ihe mere o ji gbajie nku ifufe ndịda bụ n'ihi na ọ na-akụ azụ maka Ea na ifufe ndịda kpatara oké ifufe, nke mere ka ụgbọ mmiri ya kpuo. [220] Ndị nche ọnụ ụzọ Anu Dumuzid na Ningishzida na-ekwu maka Adapa. [220] Nke a na-eme ka iwe dị Anu wee nye iwu ka e nye Adapa nri na mmiri anwụ anwụ ka ọ bụrụ ụgwọ ọrụ, kama nri na mmiri ọnwụ. [220] Adapa, otu ọ dị, na-agbaso ndụmọdụ Ea wee jụ nri. [220] Akụkọ banyere Adapa bụ ndị odeakwụkwọ hụrụ n'anya, bụ ndị hụrụ ya dị ka onye malitere ahia ha [221] na nnukwu plethora nke mbipụta na ọdịiche dị iche iche nke akụkọ ifo ka a chọtara n'ofe Mesopotemia, na-agbasa oge dum nke akụkọ ihe mere eme nke Mesopotemia. [222] E tụnyere akụkọ gbasara mpụta Adapa n’ihu Anu tụnyere akụkọ ndị Juu mechara gbasara Adam na Iv, nke e dekọrọ n’akwụkwọ Jenesis . [223] N’otu aka ahụ Anu manyere Adapa ka ọ laghachi n’ụwa mgbe ọ jụrụ iri nri anwụghị anwụ, Jehova n’akụkọ Akwụkwọ Nsọ chụpụrụ Adam n’ogige Iden ka ọ ghara iri mkpụrụ sitere n’osisi nke ndụ. . [224] N'otu aka ahụ, a na-ahụ Adapa dị ka ihe atụ maka ndị ụkọchukwu niile; [224] ebe ewepụtara Adam n'ime Akwụkwọ Jenesis dị ka ihe atụ nke mmadụ niile. [224]

### Hurrian
Otu n'ime akụkọ ifo nke ihe a na-akpọ "Kumarbi Cycle" pụtara Anu n'etiti chi ndị metụtara. [122] Ọ bụ ezie na a maara nke ọma site na nsụgharị Hit, akụkọ ifo bụ nke omenala Hurrian, ma etinyere ya na ebe dị na Siria na Mesopotemia, kama Anatolia . [225] Ọ na-ekwu na n'oge gara aga, "eze dị n'eluigwe" bụ Alalu, na Anu mere ihe dị ka onye na-ebu ya, ma ọ dịghị akọwa mmalite nke chi ọ bụla. [226] Mgbe afọ itoolu gachara, Anu nupụrụ isi megide onye isi ya, chụpụ ya n'ocheeze ma mee ka ọ gbaga n'okpuru ụwa. [227] Otú ọ dị, ka afọ itoolu ọzọ gasịrị, onye na-ebu ihe ọṅụṅụ nke ya, Kumarbi, "scion of Alalu," wakporo ya iji weghara onwe ya ọchịchị. [227] Anu nwara ịgbaga eluigwe, mana Kumarbi tara akụkụ amụ Anu wee loda ha. [6] N'ihi ilo akụkụ ime Anu, Kumarbi tụbara nwa Anu Teshub ( Tarḫunna na nsụgharị Hit) na chi abụọ ọzọ, Tashmishu na osimiri Taịgris . [228] Anu na-akwa ya emo maka nke a. [228] E mechara mụọ Teshub site na okpokoro isi nke Kumarbi n'ụzọ Beckman tụnyere ọmụmụ Athena na akụkọ ifo ndị Gris, [229] na ebe echekwabara akụkọ ndị ọzọ nke ọma, a maara na ọ gbanarị mbọ Kumarbi na-agba ibibi ya. . [230]

Ntụ aka na usoro ọmụmụ nke chi dị ka *Enūma Eliš*, na site na mgbakwunye na Anu, a maara site na ihe odide nke Eudemus nke Rhodes, nwa akwụkwọ Aristotle, nke a na-echekwa ọrụ ya dị ka nkwubi okwu nke Damascius nyere, onye edemede neoplatonist nke bi na ya. narị afọ nke isii OA:

A na-arụ ụka na usoro ọchịchị mgbagha nke Chineke kọwara na akụkọ ifo Kumarbi mechara bụrụ ihe ndabere maka akụkọ okike Greek nke akọwara na ogologo uri *Theogony*, nke onye na-ede uri Boeotian Hesiod dere na narị afọ nke asaa BC. [6] Otú ọ dị, Gary Beckman rụtụrụ aka na ọ gaghị ekwe omume na akụkọ ifo abụọ ahụ malitere site n'echiche ndị yiri nke ahụ dị na Mediterenian oge ochie na-ekerịta ọdịbendị omenala (" *koine* ") na Hesiod adabereghị na omenala Kumarbi. [225] N'abụ Hesiod, chi eluigwe nke Ouranos ka a kwaturu ma tụba nwa ya nwoke Kronos n'otu aka ahụ nke Kumarbi kwaturu Anu na akụkọ Hurrian. [233] [6] Kronos ka, n'aka nke ya, kwaturu nwa ya nwoke Zeus . [6] N'otu akụkọ ifo Orphic, Kronos na-ata akụkụ ahụ Ouranos n'otu aka ahụ Kumarbi na-eme Anu. [6] Ka o sina dị, Robert Mondi na-ekwu na Ouranos enweghị ihe ọ pụtara akụkọ ifo nye ndị Gris n'otu aka ahụ na mkpa Anu nwere na ndị Mesopotemia. [234] Kama, Mondi na-akpọ Ouranos "ihe nlegharị anya nke Anu", [138] na-achọpụta na "ewezuga akụkọ ifo nke nkedo, o nwechaghị ihe ọ pụtara dịka ọdịdị mbara igwe ma ọlị, ọ dịghịkwa ejikọtara ya na ọchịchị n'ụzọ ọ bụla. " [138]

N'ọgwụgwụ oge ochie, ndị edemede dị ka Philo nke Byblos nwara itinye usoro nhazi usoro nke ndị Het na akụkọ Hesiodic na akụkọ ifo ndị Kenan, [235] mana mbọ ndị a na-amanye ma na-emegide ihe ọtụtụ ndị Kenan yiri ka ha kwenyere n'ezie. [235] Ọtụtụ ndị Kenan yiri ka hà weere El na Bel ka ha na-achị otu mgbe. [236]
 

## Ntụaka

 

*  
*  
*  
*  
*  
*  
Òtù:Pages with unreviewed translations