Akụkọ banyere kpakpando

thumb|''Uranometria'' nke Johann Bayer na-egosi ìgwè kpakpando Orion. Orion the Hunter bụ akụkọ kpakpando nke ndị Gris oge ochie mepụtara.
Akụkọ gbasara kpakpando ma ọ bụ kpakpando bụ imepụta na ịma mma akụkọ ifo gbasara kpakpando na usoro kpakpando (ụkọ kpakpando na asterisms);  ya bu, akụkọ ifo dabere na kpakpando na usoro kpakpando.A kọwakwara iji kpakpando kọwaa ozizi okpukpe ma ọ bụ ihe ndị mere eme n'akụkọ ihe mere eme dị ka akụkọ kpakpando.  Akụkọ gbasara kpakpando nwere ogologo akụkọ ihe mere eme;  Ọ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ omenala ọ bụla e dekọrọ n'akụkọ ihe mere eme, malitela ihe dị ka afọ 5,500 gara aga, na-eme ya.  Omenala tupu akụkọ ihe mere eme nke oge Paleolithic na Neolithic mere  ya.

## Orion na Scorpius
Otu ihe atụ nke akụkọ kpakpando bụ imepụta akụkọ nke Orion onye dinta na Scorpius the Scorpion site n'aka ndị Gris oge ochie.  Omenala oge ochie a hụrụ ụkpụrụ na-eju anya nke kpakpando na-egbuke egbuke na mbara igwe oyi nke, n'echiche ha, yiri nnukwu dinta, nke ha kpọrọ Orion.N'oge okpomọkụ, ha hụrụ ihe atụ ọzọ na-atụ n'anya nke kpakpando na-egbuke egbuke nke yiri akpị.  Ha chọpụtara na ìgwè kpakpando nke Orion na akpị nọ n’akụkụ ihu eluigwe, ọ dịghịkwa mgbe ahụ ha na mbara igwe n’otu oge.Dị ka otu ìgwè kpakpando na-ebili n'elu mbara ihu ọwụwa anyanwụ, nke ọzọ na-adaba n'okpuru mbara igwe ọdịda anyanwụ, ma mgbe nke ọ bụla dị elu na mbara igwe, nke ọzọ adịghị adị kpamkpam.  Ndị Gris oge ochie chere na a manyere ya ịkọwa ihe a mere site n'ide akụkọ ma ọ bụ akụkọ ifo dabere na ìgwè kpakpando abụọ ahụ.

Akụkọ ahụ bụ na Orion bụ dinta dị ike na nganga nke akpị gbabara.  Orion nwuru site n'agbu akpi, chi edoro ya n'etiti kpakpando.  Ọ bụ ezie na chi egburu akpị ahụ maka ịbọ ọ́bọ̀ maka igbu Orion, e tinyere ya n’etiti kpakpando.  Iji gbochie Orion na akpị ka ha na-ese okwu na-alụ ọgụ na mbara igwe, chi dobere Orion na akpị n'akụkụ ihu igwe, na n'oge dị iche, ka a ghara ịhụ ha abụọ na mbara igwe n'otu oge.

## Andromeda
Ihe atụ ọzọ nke akụkọ kpakpando bụ akụkọ dị n'azụ ìgwè kpakpando Andromeda, nke a makwaara dị ka "nwanyi a kpọchiri agbụ". Andromeda bụ nwa nwanyị nke eze na eze nwanyị nke Etiopia, Eze Cepheus na Cassiopeia. Akụkọ ahụ na-aga na n'ihi na Cassiopeia na-anya isi ọtụtụ ihe ịma mma Andromeda nye ndị Nereids, ụmụ nwanyị Poseidon, na ha mere mkpesa nye nna ha, onye zitere nnukwu anụ mmiri ka ọ bibie ụsọ oké osimiri Etiopia.  Cepheus jụrụ otu onye na-ekwu okwu maka enyemaka wee mata na naanị ụzọ ọ ga-esi zọpụta ala ya bụ ịchụ nwa ya nwanyị n'àjà nye anụ ọhịa Poseidon.

E kere Andromeda agbụ n'otu nkume wee hapụ ya maka anụ ọhịa ahụ. Perseus, dike nke akụkọ ahụ nke ka gburu Gorgon Medusa hụrụ Andromeda na nsogbu ya ma ozugbo, ha abụọ hụrụ onwe ha n'anya. Perseus rịọrọ aha ya ma jụ ịpụ ruo mgbe ọ matara ya, na-agwa ya okwu ruo mgbe ọ kwetara. Andromeda gwara ya aha ya, obodo ya, na ihe mere a tụrụ ya mkpọrọ na nkume. Mgbe ahụ, ọ gakwuuru Cepheus na Cassiopeia, ha wee kpebie na ọ bụrụ na Perseus napụta Andromeda n'aka anụ ọhịa ahụ, ọ nwere ike ịlụ ya. Akụkọ banyere otu o si merie anụ ọhịa ahụ dịgasị iche. Ovid kọwara ogbugbu ya nke anụ ọhịa ahụ dị ka agha ọbara. Akụkọ ndị ọzọ na-ekwu na Perseus gburu anụ ọhịa ahụ site n'enyemaka nke isi Medusa, na-agbanwe anụ ọhịa ahụ ka ọ bụrụ nkume. Andromeda na Perseus lụrụ n'oge na-adịghị anya ka nke ahụ gasịrị, [1] n'agbanyeghị na e kwerelarị ya nkwa nye nwanne nna ya, Fineọs.  N'agbamakwụkwọ ahụ, Finiọs na Perseus nwere esemokwu, Perseus wee jiri isi Medusa tụgharịrị Phineus nkume.

Ekwuru na ìgwè kpakpando ahụ nwekwara mmetụta nke ịgụ kpakpando.  A na-ekwu na nwoke ọ bụla a mụrụ n'otu oge Andromeda kwuru na ọ ga-esi n'oké osimiri bilie ga-abụ onye na-enweghị obi ebere;  ọ gaghị enwe mmetụta mmetụta uche ọbụna n'ihu ndị nne na nna na-eru uju.Ìgwè kpakpando ahụ na-emetụtakwa ọmụmụ nke onye na-egbu ya, nwoke ga-egbu ngwa ngwa maka ego ma jiri obi ya gbuo. Isi mmalite na-akọwa ndị ikom a mụrụ na ịrị elu nke Andromeda dị ka onye na-enweghị mmetụta ọ bụla ma ọ bụrụ na a na-eche Andromeda ihu na nkume ya, dịka Perseus mere ma hụ nwa agbọghọ ahụ n'anya.

## Draco
N'ụzọ dị iche, n'akụkọ ifo ndị Rom, Draco bụ otu n'ime ndị Titans lụsoro chi Olympic agha ruo afọ iri. Minerva gburu ya n'agha ahụ ma tụba ya n'eluigwe.

## Hụkwa

* Ụbọchị nkịta

## Edensibia

* Star Lore: Prehistoric Skywriting
* Akụkọ kpakpando - Ian Ridpath
* Andromeda: Nwanyị A Na-eke Agbụ
* Andromeda
* Ìgwè kpakpando Draco