Asụsụ adịgboroja

asụsụ ụgha bụ asụsụ ndị a kọrọ na ha dị na ọrụ ndị a ma ama, ebe nyocha ndị ọzọ kọrọ na asụsụ ahụ adịghị adị. E gosipụtara na ụfọdụ asụsụ ụgha adịghị adị. Ndị ọzọ nwere obere ihe akaebe na-akwado ịdị adị ha, a chụpụkwara ha na agụmakwụkwọ mgbe e mesịrị. Ndị ọzọ ka na-ejighị n'aka n'ihi obere nnyocha. 

N'okpuru ebe a bụ nnwale nke asụsụ ndị a na-azọrọ na ha dị na isi mmalite a ma ama mana e mechara gbaghaa ma ọ bụ gbaghaa ha. N'ọnọdụ ụfọdụ, a na-achọpụta asụsụ a na-ekwu na ọ bụ asụsụ ọzọ, nke a maara. Nke a bụ ihe a na-ahụkarị mgbe a na-akpọ ụdị asụsụ dị iche iche aha ebe ma ọ bụ agbụrụ.

Ụfọdụ asụsụ ndị a na-ebo ebubo na ha bụ ụgha, dị ka Asụsụ Kukurá nke Brazil ma ọ bụ Asụsụ Taensa nke Louisiana. Ndị ọzọ bụ njehie ziri ezi nke na-adịgide n'akwụkwọ n'agbanyeghị na ndị edemede mbụ doziri ya; ihe atụ nke a bụ Hongote, aha e nyere na 1892 na ndepụta okwu abụọ nke Colonial, otu nke Tlingit na otu nke asụsụ Salishan, nke edepụtara n'ụzọ na-ezighi ezi dị ka Patagonian. E doziri njehie ahụ ugboro atọ n'afọ ahụ, mana ka edepụtara "Hongote" dị ka asụsụ Patagonian otu narị afọ ka e mesịrị na Greenberg (1987). : 133 

N'ihe banyere New Guinea, otu n'ime mpaghara asụsụ dị iche iche n'ụwa, ụfọdụ asụsụ ụgha bụ naanị aha nyocha asụsụ nke e bipụtara data ahụ n'okpuru. Ihe atụ  *, Kia, ,    *, edepụtara dị ka asụsụ Indo-Pacific na Ruhlen 1987; ndị a bụ n'ezie osimiri ndị nyere aha ha na nyocha asụsụ na asụsụ Greater Awyu na Asụsụ Ok nke New Guinea.

## Asụsụ ndị a na-enyo enyo
Asụsụ ndị a na-enyo enyo bụ ndị a na'ejighị n'aka. Ha gụnyere:

* Oropom (Uganda) 
* Nemadi (Mauritania) 
* Rer Bare (Etiopia) - na-adịghịzi adị, ma ọ bụrụ na ọ dị
* Tapeba (Brazil)  - agbụrụ e mepụtara n'oge na-adịbeghị anya, ọ bụghị asụsụ
*  Ogbi Ladakhi - ọ dịghị obodo ga-eji ya mee ihe [1]
* Dek (Cameroon) 

## Akụkọ ụgha dị ka Ethnologue na ISO 639-3 si kwuo
Ihe na-esonụ bụ ndepụta nke koodu asụsụ ISO 639-3 nke lara ezumike nká kemgbe e guzobere ọkọlọtọ ahụ na 2006, nke a haziri site n'afọ ezumike nkwe ahụ malitere; n'ọtụtụ ọnọdụ, a na-etinye arịrịọ mgbanwe maka ịla ezumike nkا n'afọ gara aga. Ọzọkwa gụnyere ndepụta nke asụsụ (na koodu SIL ha) nke pụtara n'otu oge na Ethnologue mana ewepụrụ ya tupu afọ 2006, nke mbipụta mbụ nke ha na-apụtaghị.

Ndepụta ahụ gụnyere koodu ndị lara ezumike nká na ISO 639-3 ma ọ bụ asụsụ ndị e wepụrụ na Ethnologue n'ihi na asụsụ ahụ doro anya na ọ dịghị adị ma enweghị ike ịmata ya na asụsụ dị ugbu a. Ndepụta ahụ anaghị agụnye ihe atụ ebe "asụsụ" na-aghọ ụdị mkpụrụ okwu nke asụsụ ọzọ ma ọ bụ aha obodo ebe a na-asụ asụsụ a maara nke ọma; ndị a bụ ihe atụ nke duplicates, nke a na-edozi na ISO 639-3 site na njikọta koodu. Ọ na-agụnye "asụsụ" nke enweghị ihe akaebe ma ọ bụ nke a na-apụghị ịchọta.  (N'ọnọdụ ụfọdụ, Otú ọ dị, ihe akaebe maka enweghị ya bụ nyocha n'etiti ndị bi n'ógbè ahụ ugbu a, nke na-agaghị amata asụsụ ndị na-adịghịzi adị dịka Ware n'okpuru.) 

Koodu SIL bụ akara dị elu; koodu ISO bụ akara dị ala. Ozugbo  lara ezumike nká, a naghị eji koodu ISO 639-3 mee ihe ọzọ. Koodu SIL ndị lara ezumike nká tupu afọ 2006 nwere ike ịbụ na ejirila ya mee ihe ọzọ ma ọ bụ nwee ike ịpụta ọzọ dị ka koodu ISO maka asụsụ ndị ọzọ.

### E wepụrụ ya na Ethnologue, 12th ed., 1992

*  (PNG) []
*  (Brazil) []
*  (PNG) []
* ,  (Brazil) []
*  () []
*  (PNG) []
*  (Mexico) [] – added to *Ethnologue* 1988 by mistake due to a misunderstanding, removed in 1992. No evidence that it ever existed.
*  Senoufo [] – the Tyeliri are a caste of leather workers, and do not have their own language
*  []
*  [] – name of an ethnic group that speaks Yongkom [yon]

### E wepụrụ ya na Ethnologue, 13th ed., 1996

* (PNG) [ ] - akọwapụtara dị ka "onye nọpụrụ iche na-achọ nyocha" na mbipụta nke iri na abụọ.  

* Luna' [ ] 
* Asụsụ Ogbi nke Rennellese [] - usoro akara ụlọ, ọ bụghị asụsụ zuru ezu [1] 
* Ọ dịghị ihe [na-achị ]  
* []  
* [ ] - enweghị ihe akaebe doro anya na asụsụ ahụ adịtụghị.  

### Ọ lara ezumike nká na 2018

* []  - enweghị ihe akaebe doro anya na asụsụ ahụ dị.  
* Mediak [ ]  
* - aha agbụrụ  

### Ọ lara ezumike nká na 2019

* []  
* [ ] - duplicate nke Kriang [ ]   
* [ ] - Meena, agbụrụ na aha ọkwá dị iche iche na India  

### Ịla ezumike nká na 2020

* []  
* [ ayy]  
* [ ]  
* [ ]   
* [ cca]  
* [ ]  
* []  
* Eastern Karnic [ ]  
* [ ]  
* []  
* Palpa [ ] 
* []  

### Ọ lara ezumike nká na 2021

* - cx-link" data-linkid="160" href="./Bikaru_language" id="mwAxY" rel="mw:WikiLink" title="Bikaru language">Bikaru [bic] - nke e debere dabere na elicitation na-adịghị mma nke Bisorio nkịtị 

### Ọ lara ezumike nká na 2022

* [ ]  
* [ pii]  
* Judeo-Tunisian Arabic [ ] - duplicate nke Tunisian Arabic [aeb] 

### Ọ lara ezumike nká na 2023

* &#x2D;-ignore="true" id="mwAzU">Tupí [ ] - duplicate nke Tupinamba [tpn]  
* &#x2D;-ignore="true" id="mwAz4">Karipúna [kgm] - nke yiri Palikur [plu]  
* &#x2D;-ignore="true" id="mwA0c">Khoibal [ ] - duplicate nke Khakas [kjh]  
* [ ]  
* Parsi [ ] 

## Akụkọ ụgha dị ka ''Glottolog'' si kwuo
*Glottolog*, nke a na-elekọta na Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology na Leipzig, na-ekewa ọtụtụ asụsụ, ụfọdụ nwere koodu ISO 639, dị ka ụgha / enweghị ihe akaebe na mgbakwunye na ndị ISO lara ezumike nká. Ndị a gụnyere:

## Ihe odide na ihe odide
ezumike nká na ISO 639-3 ma ọ bụ asụsụ ndị e wepụrụ na Ethnologue n'ihi na asụsụ ahụ doro anya na ọ dịghị adị ma enweghị ike ịmata ya na asụsụ dị ugbu a. Ndepụta ahụ anaghị agụnye ihe atụ ebe "asụsụ" na-aghọ ụdị mkpụrụ okwu nke asụsụ ọzọ ma ọ bụ aha obodo ebe a na-asụ asụsụ a maara nke ọma; ndị a bụ ihe atụ nke duplicates, nke a na-edozi na ISO 639-3 site na njikọta koodu. Ọ na-agụnye "asụsụ" nke enweghị ihe akaebe ma ọ bụ nke a na-apụghị ịchọta. (N'ọnọdụ ụfọdụ, Otú ọ dị, ihe akaebe maka enweghị

## Njikọ mpụga

*