Arab sign-language family

**Ezinụlọ asụsụ ndị ogbi nke Arab** bụ ezinụlọ nke asụsụ ndị ogbi gbasaara n'ofe Arab Middle East. A mabeghị ókè ọ dị, n'ihi na ọ bụ naanị ụfọdụ asụsụ ndị ogbi dị n'ógbè ahụ ka e jiri tụnyere ya.

Ọrụ atụmatụ asụsụ maka otu Asụsụ Ogbi Arabic ka Kansụl nke Ndị Minista Mmekọrịta Obodo (CAMSA) na-eme, ebe ọtụtụ okwu ndị otu ndị ntị chiri mpaghara kwadoro. Agbanyeghị, ruo ugbu a, naanị akwụkwọ ọkọwa okwu ka chịkọtara; a kọwabeghị okwu gbasara ụtọasụsụ, yabụ enweghị ike iwere nsonaazụ ya dị ka asụsụ.

## Asụsụ
N'adịghị ka asụsụ Arabik a na-asụ, asụsụ ndị ogbi Arabic (ArSL) abụghị diglossic. Nke a pụtara na e nwere otu ụdị asụsụ Arabic nke obodo na-eji, kama ọ bụ ụdị abụọ, ya bụ, colloquial na nke nkịtị, dịka ọ dị n'asụsụ Arabic.

### Ụtọasụsụ
Nhazi ahịrịokwu nke ArSLs dịtụ mfe, yiri nke Arabic a na-asụ na nke a na-ede ede. Enwere ike ịdenye aha otu ahịrịokwu n'usoro okwu dị iche iche, dịka Ngwaa-Ihe-Ihe (V-S-O), Isiokwu-Verb-Ihe (S-V-O), Isiokwu-Verb-Ihe (O-V-S) na Isiokwu-Verb-Ihe-Ihe (V-O-S).

A na-akpọkarị okwu (ugbu a, ọdịnihu ma ọ bụ gara aga) nke ahịrịokwu na mmalite nke ahịrịokwu ahụ, belụsọ mgbe ọ dị mkpa ka agbanwee ha n'oge mkparịta ụka. N'okwu a, enwere ike ịgbanwe oge ahụ gaa n'etiti ma ọ bụ na njedebe nke ahịrịokwu ahụ.

### Okwu
Dịka M.A. Abdel-Fattah, ọkà mmụta asụsụ si kwuo, okwu ArSL nwere ike isite na:

* Okwu mgbazinye  sitere na Yuropu na Amerịka,
* "Ihe Okike"; inwe mmegharị aka dị adị maka okwu ọnụ, ma ọ bụ nke e dere ede ma ọ bụ nke e kwuru n'ọnụ,
* "Ịtụgharị" ihe ma ọ bụ ihe omume anụ ahụ,
* Ịgwakọta ihe ịrịba ama abụọ ma ọ bụ karịa iji mepụta ihe ịrịba ama pụrụ iche, dịka "dọkịta ezé" nke bụ njikọta nke "dọkịta" na "ezé".

Na ArSLs, dịka asụsụ ndị ogbi ndị ọzọ, ihe gbasara okwu ahụ dabere n'ụdị aka ahụ, tinyere ọnọdụ ya na mmegharị ya n'ihe gbasara ahụ ya. Iji nyere aka n'ihe ihe ịrịba ama ahụ pụtara, a na-ejikwa ọdịdị ihu na mmegharị ihu eme ihe.

Ọtụtụ akara dị na ArSL bụ naanị aha na ngwaa, mana maka prepositions na intensifiers, ọ bụ mmezu nke ihe ịrịba ama ahụ nke na-egosi ha abụọ. Dịka ọmụmaatụ, n'asụsụ ndị ogbi nke mba Libya, akara "kwa ụbọchị" gụnyere imetụ imi aka na mkpịsị aka na imeghachi ya ugboro atọ.

Dịka Abdel-Fatteh si kwuo, ụfọdụ okwu dị na ArSL bụ synosigns, antisigns, homosigns na compounds.

*  Synosign bụ akara abụọ dị iche iche nwere otu ihe ha pụtara. Na ArSL, ihe ndị a adịghị ahụkebe. Ihe atụ nke synosign dị na asụsụ Jordanian Ogbi, ebe a pụrụ ime akara maka 'nwa agbọghọ' n'ụzọ abụọ dị iche iche.
* Ihe nnọchianya bụ akara abụọ kwekọrọ na okwu ndị dị iche iche; akara abụọ ahụ nwere mmegharị dị iche iche. Ihe atụ nke ihe nnọchianya ndị na-emegide ihe bụ akara maka "ụtụtụ" na "abalị", ebe akara maka "abalị" bụ mmegharị n'azụ akara maka "ụtụtụ."
* Homosigna bụ akara ngosi enwere ike iji maka ọtụtụ okwu, nkọwa ya dabere na isiokwu mkparịta ụka ahụ.
* Ihe mejupụtara bụ ihe nrịbama ndị na-eji ihe nrịbama abụọ ma ọ bụ karịa dị adị egosipụta echiche. Okwu ndị a ga-eji ihe nrịbama eme ihe anaghị enwe akara ndị kwekọrọ na ha. Dịka ọmụmaatụ, a ga-achọ ka e jikọta ihe ịrịba ama maka "dọkịta" na "ezé" iji bịanye aka na "dọkịta ezé."

## Ụdị dị iche iche
N'agbanyeghị na e nwere ọtụtụ ụdị asụsụ ogbi na Middle East n'okpuru "Asụsụ Ogbi Arabic" sara mbara, o yighị ka asụsụ ndị a ọ bụla nwere njikọ na ibe ha. N'ime asụsụ mba ndị nwere ike ịnwe njikọ bụ ndị a, edepụtara n'usoro mkpụrụedemede:

### Asụsụ Ogbi nke Ndị Ijipt
Ndị ogbi nọ n'Ijipt na-eji Asụsụ Ndị Ogbi nke Ijipt eme ihe.

### Asụsụ Ndị Ogbi Emirati
Asụsụ Ndị Ogbi Emirati bụ asụsụ ndị ogbi e ji otu aka mee maka ndị ntị chiri na UAE.

### Asụsụ Ogbi nke Iraq
Ndị ogbi nọ na Iraq na-eji Asụsụ Ogbi nke Iraq eme ihe.

### Asụsụ Ndị Ogbi nke Kuwait
Asụsụ Ndị Ogbi nke Kuwait bụ asụsụ ndị ogbi nke ndị Kuwait na-anaghị anụ ihe nke ọma na-asụ.

### Asụsụ Arabic nke Levantine
Ndị bi na mpaghara Levant na-eji Asụsụ Ogbi nke Levantine, gụnyere Asụsụ Ogbi nke Jordan (LIU) na Asụsụ Ogbi nke Palestine, tinyere ndị ọzọ.

### Asụsụ Ogbi nke Libia
Asụsụ Ogbi nke Libya bụ asụsụ ndị ogbi nke obodo ndị ntị chiri na Libya.

### Asụsụ Ogbi Oman
Asụsụ Ogbi Oman

### Asụsụ Ogbi nke Qatar
Asụsụ Ndị Ogbi nke Qatar bụ asụsụ ndị ogbi nke otu ndị ntị chiri na Qatar.

### Asụsụ Ndị Ogbi nke Saụdi
Ndị ntị chiri na Saudi Arabia na-eji Asụsụ ndị ogbi nke Saudi.

### Asụsụ Ogbi nke Yemen
Asụsụ Ogbi Yemeni bụ asụsụ ogbi e ji eme ihe na Yemen.

Asụsụ ndị ọzọ dị n'ógbè ahụ yiri ka ha enweghị njikọ. Asụsụ Ogbi Moroccan sitere na Asụsụ Ogbi nke Amerịka, ebe Asụsụ Ogbi nke Tunisia sitere na Asụsụ Ogbi nke Itali. E nwere ọtụtụ asụsụ ndị ogbi nke obodo ahụ Asụsụ ndị ogbi nke mba Sudan nke na-anaghị enwe njikọ ọ bụla, e nwekwara ọtụtụ asụsụ Arab ndị ọzọ asụsụ ndị ogbi obodo na mpaghara ahụ, dịka Asụsụ Ndị Ogbi Al-Sayyid Bedouin na Asụsụ Ndị Ogbi Ghardaia, nke na-anaghị ejikọta ya na asụsụ mba.

## Nnweta

### Asụsụ Arabic "Ejikọtara Ọnụ"
Iji jikọta Ụwa Arab na otu asụsụ ogbi dị iche nke a pụrụ ịghọta na mpaghara MENA niile, e mepụtara akwụkwọ ọkọwa okwu maka Asụsụ Ogbi Arabic (ArSL) n'afọ 2004 site n'aka Kansụl nke Ndị Minista Mmekọrịta Obodo Arab (CAMSA). Akwụkwọ ọkọwa okwu a nwere njikọta nke akara sitere na ọtụtụ asụsụ ndị ogbi Arab ndị na-enweghị njikọ dịka Asụsụ Ndị Ogbi Ijipt na Asụsụ Ndị Ogbi Jordan.

Ndị ntụgharị okwu ejirila asụsụ Arabic a "Edebere n'usoro" mee ihe n'ụlọ ọrụ akụkọ dịka Al-Jazeera na mgbasa ozi akụkọ ha, gụnyere nkọwa n'otu oge.

Agbanyeghị, ndị ogbi anabatala iwebata ArSL, n'ihi na ọ bụghị asụsụ ndị ogbi nke mba ọ bụla dị na mpaghara ahụ. E nwekwara nnukwu ọdịiche dị n'etiti okwu ndị e ji mee ihe n'ụdị ọkọlọtọ na asụsụ mba. N'ihi ya, ọ na-esiri ndị ntị chiri nọ n'Etiti Ọwụwa Anyanwụ ike ịghọta ụdị Standardized wee jiri ya mee ihe.

### Inweta Ọrụ
Hilde Haualand mere nnyocha mba ụwa na 2009, nke nyochara ohere ndị ntụgharị asụsụ ogbi nwere, tinyere ọzụzụ na nkwado ndị ogbi na-enweta. Nnyocha a gụnyere mpaghara MENA. Mpaghara ndị e nyochachara na nyocha ahụ gụnyere Algeria, Bahrain, Egypt, Iraq, Kuwait, Lebanọn, Mauritania, Morocco, Oman, Palestine, Qatar, Saudi Arabia, Tunisia, UAE na Yemen.

Onye sonyere na nyocha ahụ nke nọchitere anya mba ọ bụla zara ajụjụ ise ee/mba, nke gụnyere:

# Ọ bụrụ na ndị ntị chiri nwere ike ịnweta ọrụ gọọmentị
# Ọ bụrụ na e nwere "ọrụ ntụgharị asụsụ ndị ogbi" n'obodo ha
# Ọ bụrụ na ndị ntụgharị okwu nwere asambodo ntụgharị okwu ọ bụla
# ọ bụrụ na e nwere Usoro Omume maka Ndị Ntụgharị Okwu
# Ọ bụrụ na gọọmentị ga ahụ maka ụgwọ ọnwa ha

Azịza ee nye ajụjụ ọ bụla a na-enye otu isi, ebe isi ise bụ nke kachasị maka mba ọ bụla. Qatar bụ naanị mba dị na nyocha ahụ nwere isi ihe ise, nke pụtara na ha mezuru ihe ise niile e kwuru n'elu gbasara ohere ịnweta. Bahrain na Kuwait zara ajụjụ anọ mbụ ahụ. Oman, Ijipt, Iraq, Saudi Arabia, Tunisia na UAE nwere isi ihe atọ, nke pụtara na ha zara "ee" n'ajụjụ atọ mbụ ahụ. Algeria, Morocco na Lebanon nwetara isi abụọ ebe Yemen nwetara otu isi.

## Edensibia

## Ịgụkwu ihe
*
*Al-Fityani, K., & Padden, C. 2010. Sign Language geography in the Arab world. In D. Brentari (Ed.), *Sign languages: A Cambridge Survey*, 433–450. New York: Cambridge University Press.
* 
*Padden, Carol. 2010. "Sign Language Geography", in Mathur & Napoli, eds, *Deaf around the World*, Gallaudet
* 
*https://www.un.org/esa/socdev/enable/rights/contrib-arab1.htm