Nnwere Onwe Ghana

***Nnwere onwe Ghana*** bụ ihe ngosi nka Ghana na 2019 Venice Biennale, ihe nka nke mba ụwa na-eme n'oge a nke mba na-anọchi anya onwe ha site na ụlọ ntu obodo na-ahazi onwe ha. Ụlọ mpụta mbụ nke mba ahụ, nke a makwaara dị ka **pavilion Ghana**, bụ nke a na-atụ anya ya nke ukwuu ma kpọọ ya ihe dị mkpa nke Biennale n'ozuzu ya site n'aka ọtụtụ ndị nta akụkọ. Ndị na-ese ihe isii na-ekere òkè — Felicia Abban, John Akomfrah, El Anatsui, Selasi Awusi Sosu, Ibrahim Mahama, na Lynette Yiadom-Boakye — na-anọchite anya afọ ndị na-ese ihe, okike, ọnọdụ, na ugwu, nke onye nlekọta Nana Oforiatta Ayim họpụtara. Ihe ngosi ahụ jikọtara ndị na-eto eto na ndị agadi na-ese ihe n'okirikiri ihe ọkpụkpụ, ịse ihe nkiri, na ihe osise, ma kwusie ike n'okwu ndị a na-ahụkarị n'ofe omenala Ghana mgbe ọchịchị gachara na ma ndị bi ugbu a na ndị mba ọzọ. Ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ nka niile ka enyere ọrụ maka pavilion ahụ. Onye na-ese ụkpụrụ ụlọ David Adjaye chebere pavilion ahụ nwere mgbidi na-acha uhie uhie nke ala ebubata iji gosipụta cylindrical, ụlọ ụrọ nke Gurunsi n'ime oghere ihe ngosi Arsenale nke Biennale. Ụlọ ọrụ na-ahụ maka njem nlegharị anya nke Ghana kwadoro ọrụ a ma nyekwa ya ndụmọdụ site n'aka onye bụbu onye nlekọta Biennale Okwui Enwezor . Ka emechara ihe ngosi ahụ, Mee–Nọvemba 2019, arụrụ ọrụ sitere na ihe ngosi a ka edobere na Accra, isi obodo Ghana.

## ndabere
Venice Biennale bụ ihe ngosi nka afọ abụọ nke mba ụwa emere na Venice, Italy . A na-akọwakarị ya dị ka "Olimpik nke ụwa nka ", ikere òkè na Biennale bụ ihe omume ama ama maka ndị na-ese ihe n'oge a. Ememme a abụrụla ihe ngosi ihe ngosi: ihe ngosi etiti nke onye ntụzi nka nka nke afọ ahụ mebere, paịlụ mba nke mba dị iche iche na-akwado, yana ihe ngosi ndị kwụụrụ onwe ha na Venice. Ndị nne na nna Biennale na-anabatakwa mmemme oge niile na nka ndị ọzọ: ụkpụrụ ụlọ, ịgba egwu, ihe nkiri, egwu na ihe nkiri. 

N'èzí etiti, ihe ngosi mba ụwa, mba dị iche iche na-emepụta ihe ngosi nke ha, nke a maara dị ka pavilions, dị ka ihe nnọchianya mba ha. Mba ndị nwere ụlọ pavilion ha, dị ka 30 dị na Giardini, na-ahụ maka nlekọta onwe ha na ụgwọ ihe owuwu ụlọ. Mba ndị na-enweghị ụlọ ndị raara onwe ha nye na-emepụta ụlọ ebe a na-eme egwuregwu na obodo dum. 

## Nkọwa
Pavilion ahụ, nke dị na Venice Arsenale ụlọ Artiglierie (ọgbọ ogbunigwe),  ka e mere ka ọ gosipụta Ghana n'ụdị ihe eji arụ ọrụ na ihe owuwu nke ewuru ya.  N'ịtụle ụlọ ụrọ, cylindrical nke obodo Gurunsi,  ka e kewara pavilion ahụ n'ime ọnụ ụlọ elliptical site na mgbidi uhie mere nchara nke ala Ghana ebubata. 

N'ime ihe ndị nta akụkọ kọwara dị ka usoro kpakpando niile,   ndị omenkà isii gosipụtara ọrụ na pavilion Ghana. A mara ihe ọkpụkpụ bottletop El Anatsui maka ọnụ ahịa dị elu ha na ọrịre. Felicia Abban bụ onye na-ese foto maka onye isi ala mbụ nke mba ahụ, na onye mbụ na-ese foto foto nwanyị nke mba ahụ. Lynette Yiadom-Boakye, onye na-ese ihe, bụ onye nhọpụta Turner Prize na 2013. A maara John Akomfrah n'ụwa niile maka ihe nkiri ya. Ndị na-eto eto na-ese ihe gụnyere Ibrahim Mahama na Selasi Awusi Sosu. Ọrụ ha na-ekekọrịta isiokwu nke ntinyeghachi, ebe nchekwa na nkwụghachi, na nnochite anya. Ụfọdụ ndị na-ese ihe anaghị ebi na Ghana mana na-ewere obodo ahụ akụkụ nke njirimara ha.  Emebere ndị nka ahọpụtara iji gosipụta ụdị dị iche iche Ghana nwere na okike, afọ, na ọnọdụ.  Ihe ngosi ahụ kwusiri ike na omenala na-ekekọrịta na ndị mba Africa, n'ihi na ọ bụ nanị ọkara nke ndị na-ese ihe na-ebi ugbu a na Ghana.  Ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ nka niile ka enyere ọrụ maka pavilion ahụ. 

A na-egosipụta pavilion ahụ na ụzọ abụọ.  Ọnụ ụzọ ya abụọ meghere ihe ọkpụkpụ nke Anatsui na Mahama,  ndị na-ese ihe nwere ọdịiche dị na afọ na ogologo mana ha na-eji ụdị na mgbasa ozi yiri ya.  *Ụwa Anatsui na-awụsa akpụkpọ ahụ ya* (2019), na isiokwu nke gburugburu ebe obibi na mmeghari ohuru nke onwe, nwere nkwudo mgbidi atọ emere site na okpu karama edo edo gbawara agbawa ma were waya ọla kọpa were were waya mee ya, na-ekwu maka mbibi ọla edo na-agba na osimiri Ghana. *Ahịrị kwụ ọtọ nke Mahama site na azu nke akụkọ ihe mere eme 1649* (2016–9), na isiokwu nke ijikọ ọdịnala na ọgbara ọhụrụ, bụ nrụnye dị ka nrụnye nke azụ a na-ese anwụrụ, akwa akwa, osisi na ihe nchekwa, dị ka mapụ na akwụkwọ mmega ahụ., na-ejikọta nkà na ụzụ nke gbanwere ụlọ ọrụ ịkụ azụ Ghana na ihe egwu nke nkà na ụzụ na-ebute na osimiri.   N'ime ime pavilion ahụ bụ ihe osise Yiadom-Boakye na Abban.  Eserese Yiadom-Boakye na-egosi ọnụ ọgụgụ e chepụtara echepụta na oghere ndị na-emepụta ihe, na foto Abban na-acha oji na-egosi onwe ya na ụmụ nwanyị ndị ọzọ na 1960 na 70s.   Ntinye vidiyo nke ọwa atọ nke Akomfrah, *Elephant in the Room – Nocturnes Four* (2019) na Awusi Sosu's *Glass Factory II* (2019) na-eji ihe nkiri uri gosipụta odida obodo Africa mgbe oge ọchịchị gasịrị.  Ọzọ, Akomfrah nwere ahụmahụ jikọtara ya na Awusi Sosu, onye Biennale bụ ihe ngosi mbụ ya na mba ụwa. Ọ bụ ezie na ọrụ abụọ ahụ gosipụtara akụkọ echefuru echefu, nke kewara ekewa, nrụnye Akonfrah na-etinye aka na ime ihe ike n'Ebe Ọdịda Anyanwụ Africa ebe Awusi Sosu lekwasịrị anya na ịrị elu na ọdịda nke ụlọ ọrụ iko na Ghana nwere onwe ya.  Akomfrah kọwara nka dị ka mkparịta ụka ya mere paịlị Venice gbatịpụrụ Ghana n'ime mkparịta ụka kachasị n'ụwa. 

## nnabata
Pavilion ahụ so na Biennale kacha atụ anya,    na ọtụtụ ndị nta akụkọ aha ya bụ pavilion dị ka "mmeri" na pụta ìhè nke Biennale, karịsịa n'ịtụle nkwado omenala ya ma na mba na ndị ọzọ.  *Akwụkwọ akụkọ Art* dere na "echiche mpako na-emetụ n'ahụ" gbajuru na pavilion ahụ.  Mana ọ bụ ezie na ike nka nka dị egwu, *New York Times* atụleghị ihe ngosi ahụ ka ọ bụrụ mkpughe, ọkachasị ebe Anatsui enwetalarị ihe nrite mmeri nke ndụ na 2015 Biennale.  N'ime ọrụ ndị mmadụ n'otu n'otu, *Financial Times* weere na teepu ọhụrụ Anatsui bụ nke kachasị mma nke pavilion.  Ọ bụ ezie na *akwụkwọ akụkọ Art* dere na ihe nkiri atọ nke Akomfrah mere ka isiokwu pavilion dị n'otu,  *Frieze* chere na clichés ya eruteghị ọkwa nke ihe atụ.  N'ime ndị na-ese ihe atọ ahụ, *Artnet News* chọtara ihe osise Yiadom-Boakye na Abban bụ ndị kasị baa ọgaranya, na ihe osise Abban na-enye akụkọ ọhụrụ maka foto studio na West Africa, na mbụ jikọtara ya na Seydou Keïta na Malick Sidibé . Mbipụta ahụ tokwara isi iyi azụ̀ nke Mahama maka ịbụ ihe na-akpali akpali na-enweghị ike imebiga ihe ókè.  Ọ bụ ezie na ndị na-ese ụkpụrụ ụlọ a ma ama na-emepụtaghị ụlọ ntu, *Frieze* chọtara ihe nkiri dị ka afọ nke Adjaye iji mee ka ọ dị mma n'adịghị ka ihe ngosi ọ bụla ọzọ na Venice.  Charlotte Higgins nke *The Guardian* dere na pavilion ahụ gosipụtara mgbanwe dị nro na nguzozi ka ụlọ ọrụ mba Afrịka na-amalite ịsọ mpi ikike akụkọ ihe mere eme nke ụlọ ndị Europe na Biennale, akụkọ ihe mere eme jikọtara ya na colonialism.  Ọ bụ ezie na gọọmentị n'ụwa niile na-ebelata ego nka nka, Ghana guzogidere omume iji nka dị ka ike dị nro nke ndọrọ ndọrọ ọchịchị na ọnọdụ Accra dị ka isi obodo omenala na Africa. Agbanyeghi na Cape Town na Marrakesh nwere akụrụngwa nka siri ike karị, kọntinenti Afrịka enweghị ezigbo ebe ahịa nka ebe akụnụba Ghana na mmefu njem nlegharị anya gara n'ihu na-eto ngwa ngwa. 

## Ntụaka

## Njikọ mpụga

* Official website