Abụ Ọma

The **Book of Psalms** ( , ; תְּהִלִּים&#x200E;, romanized:&nbsp;*Tehillīm*, lit.&#x2009;&#x27;praises&#x27;

 ; ; , in Islam also called **Zabur**, ), also known as the **Psalter**, is the first book of the third section of the Tanakh (Hebrew Bible) called  ('Writings'), and a book of the Old Testament.

Akwụkwọ Abụ Ọma *Ntụle* 1. *Mkpokọta ukwe Hibru*: Akwụkwọ Abụ Ọma bụ nchịkọta nke abụ na ekpere dị nsọ nke Hibru. 2. *Ọdịnaya*: Ọ nwere Abụ Ọma 150 n'ọdịnala Ndị Juu na Ndị Kraịst nke Ọdịda Anyanwụ, yana Abụ Ọma agbakwunyere na ụka Ndị Kraịst nke Ọwụwa Anyanwụ. * Nhazi* 1. * Nkeji ise*: E kewara akwụkwọ Abụ Ọma n’akụkụ ise, nke ọ bụla ji okwu doxology mechie (abụ otuto). * Ụdị Abụ Ọma* 1. *Ụdị dị iche iche*: 1. Ukwe otuto 2. Mkparịta ụka na nke onye ọ bụla 3. Abụ Ọma nke Eze 4. Abụ Ọma amụma 5. Abụ ọma ekele nke mmadụ 6. Abụ Ọma amamihe 7. Abụ Ọma nke pilgrim

&nbsp;Onye edemede na mkpakọrịta nwoke na nwaanyị nke Abụ Ọma *Njirimara ọdịnala* E kwuru ọtụtụ Abụ Ọma n’aka Eze Devid na ndị ọzọ a kọrọ akụkọ ha na Baịbụl, gụnyere Esaf, ụmụ Kora, Mozis, na Sọlọmọn. *Echere ndị ọkà mmụta* 1. *Arụmụka ndị ode akwụkwọ*: Ndị ọkà mmụta n'oge a na-ajụ maka izi ezi akụkọ ihe mere eme nke njirimara ndị a. 2. * Ihe atụ *: Njirimara nwere ike ịbụ ụzọ ijikọ ederede na ndị ama ama. 3. * Ihe ịma aka nwoke na nwanyị na-akpa*: Ịchọpụta ụbọchị e dere Abụ Ọma siri ike. *Akụkọ akụkọ ihe mere eme* 1. *Abụ Ọma nke Mpụga na Mpụ n’agha*: Ụfọdụ Abụ Ọma na-eche na ọ bụ mgbe ọ gachara. 2. * Akwụkwọ Mpịakọta Osimiri Nwụrụ Anwụ*: Na-atụ aro ka emechabeghị nhazi na ọdịnaya nke Abụ Ọma 90-150 ruo n'etiti narị afọ nke mbụ BC. 3. * Nkà mmụta Septuagint *: Ụfọdụ ndị ọkà mmụta kwenyere na e mechabeghị Abụ Ọma Hibru ruo na narị afọ nke mbụ BC.

Aha asụsụ Bekee nke akwụkwọ ahụ sitere na okwu Grik psalmoi (), nke pụtara 'egwú ngwá egwu', ma site n'ịgbasawanye na-ezo aka na "okwu ndị na-eso egwu ahụ".[9] Aha Hibru ya, Tehillim, pụtara , ebe ọ nwere ọtụtụ otuto na arịrịọ nye Chineke.

## Ọdịdị ya
thumb|Ihe osise nke 1880 Baxter nke Abụ Ọma 23, sitere na magazin Religious Tract Society The Sunday at Home''Sọnde n'Ụlọ''
E kewara Akwụkwọ Abụ Ọma n'akụkụ ise, nke ọ bụla na-ejedebe na doxology (ya bụ, ngọzi). O yikarịrị ka ndị editọ ikpeazụ webatara nkewa ndị a iji ṅomie nkewa ise nke Torah: [10]

### Ihe odide ndị ọzọ
Ederede Abụ Ọma Ọtụtụ Abụ Ọma (116 n’ime 150) nwere ihe ndị e dekwasịrị n’elu, ndị bụ́ utu aha ma ọ bụ isiokwu ndị na-enyekwu ihe ọmụma banyere Abụ Ọma. Edemede ndị a nwere ike ịgụnye: *Ntuziaka egwu* - Ntuziaka maka "onye ndú" ma ọ bụ "choirmaster" - Nkọwa egwu akọwapụtara, dị ka "nwere ụbọ akwara" ma ọ bụ "dị ka lilies si dị" *Ụdị Abụ Ọma* - Ihe ngosi nke ụdị Abụ Ọma, dị ka "Abụ Ọma" ma ọ bụ "abụ" *Akụkọ akụkọ ihe mere eme* - Ntụ aka n'ihe omume ma ọ bụ emume ndị a kapịrị ọnụ, dị ka "Mgbe a raara ụlọ Jehova nye" ma ọ bụ "Maka ihe ncheta" *Odee* - Ngosipụta ndị odee akọwapụtara, gụnyere: - Devid (Abụ Ọma 73) - Esaf (Abụ Ọma 12) - Ụmụ Kora (Abụ Ọma 11) - Solomon (2 Abụ Ọma) - Mozis (1 Abụ Ọma) - Ethan onye Ezra (1 Abụ Ọma) - Heman onye Ezra (1 Abụ Ọma) *Ụdị ochie* - Septuagint, Peshitta, na Vulgate Latin kwuru na ụfọdụ Abụ Ọma sitere n'aka ndị edemede ndị ọzọ, dị ka Hagaị, Zekaraịa, Ezikiel, na Jeremaịa.

### Ọnụ ọgụgụ

Ọdịiche Ọnụọgụgụ Abụ Ọma Ọnụ ọgụgụ nke Abụ Ọma dị iche n'etiti ihe odide Hibru (Masoretic) na Grik (Septuagint). Nsụgharị ndị Protestant na-agbasokarị ọnụọgụ Hibru, ebe ọdịnala Ndị Kraịst ndị ọzọ nwere ike ịdịgasị iche. Ntụnyere ọnụọgụgụ - * Nọmba Hibru (Masoretic) *: Ejiri ya na ntụgharị asụsụ Protestant - * nọmba Greek (Septuagint) *: Ejiri ya na ụfọdụ ọdịnala Ndị Kraịst ndị ọzọ, dị ka Eastern Orthodox na ụfọdụ nsụgharị Katọlik. Mmetụta - * Ọdịiche dị na ọnụọgụgụ *: nwere ike imetụta ntụaka aka na abụ ọma akọwapụtara n'ọdịnala dị iche iche.

* Ihe odide liturgical nke ndị Katọlik, dị ka Roman Missal, na-eji nọmba Grik 
* Nsụgharị ndị Katọlik nke oge a na-ejikarị nọmba Hibru (na-egosi nọmba Grik) 
* Nsụgharị ndị Ọtọdọks nke Ọwụwa Anyanwụ na ndị Katọlik nke Ọwụwarị na-eji nọmba Grik (na-egosi nọmba Hibru) 

Ọdịiche Dị n'Ọgụgụ Abụ Ọma N'etiti Ihe odide Masoret na Septuagint A pụrụ ikwu na ọdịiche dị n'ịgụ nọmba n'etiti ihe odide Masoret (MT) na Septuagint (LXX) bụ mfu nke usoro uri mbụ nke Abụ Ọma. Mfu a nwere ike ịbụ site na iji akwụkwọ nsọ ma ọ bụ nleba anya nke akwụkwọ. Ihe atụ nke Ndịiche 1. *Abụ Ọma nke 9 na 10*: A na-ekwenyekarị na mbụ bụ otu abụ abụ, nke kewara ezighi ezi na MT. 2. * Abụ Ọma nke 42 na 43 *: Gosi myirịta n'isiokwu, usoro ihe atụ, na zere, na-atụ aro na mbụ ha bụ otu abụ abụ. 3. *Abụ Ọma nke 146 na 147*: Ụfọdụ na-arụ ụka na ihe odide Hibru na-agụ ya nke ọma dị ka otu abụ ọma. Ọdịdị uri izizi Ụfọdụ ndị ọkà mmụta agbalịwo iwughachi usoro uri mbụ nke Abụ Ọma, na-akọwapụta abụ ọma mbụ ndị nwere ọtụtụ abụ ọma dị ugbu a. Ihe na-akpata ọnwụ The Pontifical Biblical Commission (May 1, 1910) na-ekwu na mfu nke usoro uri mbụ sitere n'iji akwụkwọ okpukpe eme ihe, nleba anya nke akwụkwọ, ma ọ bụ ihe ndị ọzọ.

E bipụtara nọmba amaokwu mbụ na 1509. Omenala dị iche iche dị ma ọ bụrụ na itinye isi okwu mbụ n'ime ọnụ ọgụgụ ma ọ bụ na ọ bụghị. Nke a na-eduga na ọnụ ọgụgụ na-agbanwe agbanwe na abụ ọma 62, na mgbagwoju anya nke 1, mgbe ụfọdụ ọbụna amaokwu 2.

### Abụ Ọma ndị ọzọ
Septuagint, nke dị na chọọchị Ọtọdọks nke Ọwụwa Anyanwụ, gụnyere Abụ Ọma 151; a chọtara nsụgharị Hibru nke a na *Akwụkwọ Mpịakọta Abụ Ọma* nke Akwụkwọ Mpịakọta Oké Osimiri Nwụrụ Anwụ. Ụfọdụ nsụgharị nke Peshitta (Bible e ji mee ihe na Chọọchị Syriac karịsịa na Middle East) gụnyere Abụ Ọma 152-155. E nwekwara Abụ Ọma nke Solomọn, nke bụ abụ ọma 18 ọzọ sitere na ndị Juu, ma eleghị anya e dere ya na Hibru, mana ọ dị naanị na nsụgharị Grik na Syriac. Ihe ngosi ndị a na ihe ndị ọzọ na-egosi na a họọrọ nchịkọta nke Ndị Kraịst na ndị Juu nke 150 abụ ọma site na usoro sara mbara.

## Up noỤdị ndị bụ isi
Ọrụ nkatọ nke Hermann Gunkel na abụ ọma ahụ chọrọ inye ọnọdụ ọhụrụ na nke bara uru iji kọwaa abụ ọma ọ bụla - ọ bụghị site n'ile anya n'ihe odide ha n'ime Abụ Ọma (nke ọ na-ahụghị dị ka ihe dị mkpa), kama site n'ịchịkọta abụ ọma nke otu ụdị () site na Psalter dum. Gunkel kewara abụ ọma n'ụdị ise:

### Abụ Ọma
Ukwe Ukwe bụ abụ otuto na-eme ememe Chineke na: 1. Okike 2. Akụkọ ihe mere eme Njirimara: 1. Kpọọ otuto 2. Ihe kpatara otuto 3. Nkwughachi nke oku Ngalaba dị n'okpuru 1. *Abụ Ọma nke Eze*: Ime ememe ọchịchị Jehova 2. *Zion Abụ Ọma*: Na-eto ugwu Zaịọn, ebe obibi nke Chineke 3. *Abụ ndị nwere isiokwu pụrụ iche*: Mweghachi (Abụ Ọma 126) ma ọ bụ ikpe (Abụ Ọma 82)
áká_ịkẹngạ|thumb|E gosipụtara Devid na-enye abụ ọma iji kpee ekpere maka nnapụta na ihe osise osisi a nke Julius Schnorr von Karolsfeld sere na 1860.
Abụ ákwá obodo bụ abụ ọma nke mba ahụ na-akwa arịrị maka ọdachi obodo.[22] Ma mkpesa obodo ma nke onye ọ bụla na-agụnye ihe ndị a:

# Adreesị Chineke,
# nkọwa nke nhụjuanya,
# ọbụbụ ọnụ nke onye na-ahụ maka nhụjuanya,
# mkpesa nke enweghị ihe ọ bụla ma ọ bụ ikweta ikpe ọmụma,
# arịrịọ maka enyemaka Chineke,
# okwukwe na nnata ekpere Chineke,
# atụmanya nke nzaghachi Chineke, na
# abụ ekele.  [24]

N'ozuzu, enwere ike ịmata ọdịiche dị n'otu n'otu na nke obodo site na iji otu "M" ma ọ bụ ọtụtụ "anyị". Otú ọ dị, "M" nwekwara ike igosipụta ahụmịhe onwe onye nke na-egosipụta obodo dum.[25]
áká_ịkẹngạ|thumb|E gosipụtara Devid dị ka onye na-abụ abụ n'ihe osise osisi a na 1860 nke Julius Schnorr von Karolsfeld sere
Abụ Ọma Ndị EzeAbụ Ọma nke Eze Royal Psalms na-ekwu okwu dị ka: 1. Ọchịchị 2. Alụmdi na nwunye eze 3. Agha Njirimara Ọ dịghị onye kwuru kpọmkwem ndị eze; Amabeghị mmalite na ojiji ha. Njikọ Ọ Pụrụ Ime na Alaeze Chineke Abụ Ọma 93-99 mesiri ọchịchị Chineke ike, nke nwere ike jikọta ya na ememe a na-eme kwa afọ nke na-eme ememe ọchịchị Jehova.

### Ịkwa ákwá n'otu n'otu
Abụ ákwá nke ọ bụla bụ abụ ọma na-eru uju ọdịnihu nke onye na-ede abụ. Ọ bụ ụdị abụ ọma a na-ahụkarị, ha na-ejikarị arịrịọ Chineke, na-esote mkpu n'onwe ya na arịrịọ maka enyemaka, ma na-ejedebe na nkwupụta obi ike.[22] to

### Abụ Ọma nke Onye Ọ bụla
Na mgbakwunye na ụdị ise ndị a, Gunkel makwaara ọtụtụ obere ụdị abụ ọma, gụnyere:

* abụ ọma ekele nke obodo, nke mba ahụ dum kelere Chineke maka nnapụta.
* amamihe abụ ọma, na-egosipụta Akwụkwọ amamihe nke Agba Ochie;
* Abụ ọma njem ala nsọ, nke ndị njem ala nsọ na-abụ mgbe ha na-aga Jeruselem.
* ọnụ ụzọ mbata na liturgies amụma; na
* otu ìgwè nke abụ ọma a gwakọtara agwakọta nke a na-enweghị ike ịnye ya na ụdị ọ bụla.[28]

## Ihe ndị mejupụtara ya

### Mmalite ya
thumb|Devid na-ede Abụ Ọma, Paris Psalter, narị afọ nke 10
]Ihe odide Abụ Ọma na Okwu Ofufe Ẹkewet Psalm ke nsụhọde n̄kaha isua ikie ition, ọtọn̄ọde ke ọyọhọ isua ikie 10 M.E.N. (Psalm 29) tutu esịm ini emi ẹkedude ke ntan̄mfep (narị afọ nke ise TOA ma ọ bụ mgbe e mesịrị). Ihe ka ọtụtụ sitere na Juda, nke e jikọtara ya na Ụlọ Nsọ Jerusalem, ikekwe na-eje ozi dị ka ihe odide okpukpe n'oge ofufe. Ọ bụ ezie na edoghị nkọwapụta nke ọma, ụfọdụ Abụ Ọma na-egosi ọrụ ha: Ihe omume Liturgical 1. Usoro na àjà ("duo ndị njem na alaka na mpi nke ebe ịchụàjà") 2. Ihe nsure ọkụ na-esi ísì ụtọ (“Ka agụ ekpere m dị ka ihe nsure ọkụ n’ihu gị”) Ihe ọ pụtara Njikọ nke Abụ Ọma na ofufe nke Ụlọ Nsọ na-emesi ọrụ ha ike na ndụ okpukpe nke Israel oge ochie, na-enye otuto, arịrị, na amamihe n'ime usoro okpukperechi.

Dị ka ọdịnala ndị Juu si kwuo, ọ bụ Onye Mbụ (Adam), Melchizedek, Abraham, Mozis, Devid, Solomọn, Heman, Jeduthun, Asaph, na ụmụ atọ nke Kora dere Akwụkwọ Abụ Ọma.[33] Dị ka Abraham ibn Ezra si kwuo, ndị Men of the Great Assembly dere akwụkwọ ahụ n'ikpeazụ.[34]

### Mmetụta
Ụfọdụ n'ime abụ ọma na-egosi mmetụta sitere na ederede ndị ọzọ sitere na mpaghara ahụ; ihe atụ gụnyere ederede Ugarit dị iche iche na Enūma Eliš nke Babilọn. Mmetụta ndị a nwere ike ịbụ nke yiri ma ọ bụ nke dị iche. Dịka ọmụmaatụ, Abụ Ọma nke 29 nwere ihe jikọrọ ya na uri okpukpe na isiokwu ndị Kenan. Robert Alter na-ekwu na adreesị a gwara "ụmụ Chineke" na mbido "[bụ] echiche kachasị mma banyere [dị ka] ndụ akwụkwọ ndụ nke akụkọ ifo nke ọtụtụ chi" mana na "okwukwe na ha... yighị ka ndị odeakwụkwọ nke mepụtara *Abụ Ọma* nwekọrọ".[is][as][35] A na-ahụ ọdịiche dị n'etiti nkà mmụta okpukpe nke Psalmist na okpukpe ndị gbara ya gburugburu nke ọma na Abụ Ọma 104:26,  ebe akụkọ ifo nke chi oké osimiri dị egwu - dị ka Tiamat nke Babilọn, Yam nke Kenan na Leviathan nke pụtakwara na Bible Hibru - bụ "ebelata anụ ụlọ mmiri nke YHWH nwere ike igwu egwu".[37]

Abụ Bible nke Abụ Ọma na-eji parallelism dị ka usoro uri ya bụ isi. Parallelism bụ ụdị symmetry nke na-eme ka echiche dị iche iche, otu okwu, amplification, ugboro ugboro, ma ọ bụ mmegide. Nkwekọrịta yiri ya na-agụnye ahịrị abụọ na-egosipụta otu echiche ahụ. Ihe atụ nke otu okwu:

### Ihe omume nchịkọta akụkọ
thumb|Abụ Ọma nke 11 na narị afọ nke itoolu nke Utrecht Psalter, ebe ihe osise nke ederede na-abụkarị nke nkịtị.
NoỌtụtụ ndị ọkà mmụta kwenyere na edepụtara Abụ Ọma n'otu n'otu ka ọ bụrụ otu nchịkọta n'oge Ụlọ Nsọ nke Abụọ.  Ọ dịla anya a ghọtara na nchịkọta ahụ nwere akara nke ozi dị n'okpuru ma ọ bụ metanarrative, mana na ozi a zoro ezo, dịka Augustine nke Hippo kwuru, "N'uche m, usoro nke Abụ Ọma yiri ka ọ nwere ihe nzuzo nke ihe omimi dị ike, mana ekpughereghị m ihe ọ pụtara" (*Enarr*. na Abụ Ọma 150:1). Ndị ọzọ kwuru na e nwere njikọ - ya bụ, Abụ Ọma ndị dị n'akụkụ ya na-ekerịta okwu na isiokwu ndị yiri ya. Ka oge na-aga, usoro a mepụtara ka ọ bụrụ na a ghọtara isiokwu ndị dị mkpa nke ìgwè abụ ọma dum.

N'afọ 1985, akwụkwọ Gerald H. Wilson's The Editing of the Hebrew Psalter tụrụ aro - site na nchịkọta ukwe ndị ọzọ nke Near Eastern oge ochie - na abụ ọma na mmalite na njedebe (ma ọ bụ "mkpịsị") nke akwụkwọ ise nke Abụ Ọma nwere ihe dị mkpa, nke kwekọrọ karịsịa na ntinye nke abụ ọma ndị eze. O kwuru na e nwere ọganihu nke echiche site na ihe isi ike site na isi nke nchịkọta ahụ na ọdịda doro anya nke ọgbụgba ndụ na Abụ Ọma 89, na-eduga na nkwekọrịta otuto na njedebe. O kwubiri na edere nchịkọta ahụ ka ọ bụrụ ihe atụ nke ọdịda nke Ọgbụgba ndụ Devid, na-agba Izrel ume ịtụkwasị Chineke obi naanị n'ọdịnihu na-abụghị nke Mesaịa. Walter Brueggemann tụrụ aro na ebumnuche nchịkọta akụkọ dị n'okpuru na-elekwasị anya na amamihe ma ọ bụ nchegbu amamihe, na-ekwu maka otu esi ebi ndụ nke okwukwe. Abụ Ọma nke 1 na-akpọ onye na-agụ ya ndụ nrubeisi; Abụ Ọma nke 73 (abụ ọma crux nke Brueggemann) na-eche nsogbu ihu mgbe ikwesị ntụkwasị obi Chineke dị na obi; Abụ Ọma 150 na-anọchite anya mmeri okwukwe mgbe a na-eto Chineke ọ bụghị maka ụgwọ ọrụ ya kama maka ịdị adị ya. N'afọ 1997, David. C. Mitchell's The Message of the Psalter were ahịrị dị iche. N'ịdabere n'ọrụ Wilson na ndị ọzọ,  Mitchell tụrụ aro na Psalter gosipụtara oge eschatological dị ka nke Zakariya 9-14 .  Ihe omume a gụnyere nnabata nke Izrel a chụgara n'ala ọzọ site n'aka eze di ya nwụrụ; nguzobe alaeze ya; ọnwụ ya na-eme ihe ike; Izrel gbasasịrị n'ọzara, gbakọta ma nọrọ n'ihe ize ndụ ọzọ, wee napụta ya site n'ike mmụọ, onye guzobere alaeze ya na Zaịọn, weta udo na ọganihu n'ụwa ma nata nsọpụrụ nke mba.

Echiche Atọ na Abụ Ọma Echiche atọ dị iche iche banyere Abụ Ọma bụ: 1. * Echiche David nke Na-abụghị nke Wilson* 2. * Echiche Amamihe nke Brueggemann* 3. * Echiche Eschatological-Mesaịa nke Mitchell* Evolution nke Echiche - * Mgbanwe nke Wilson *: Tupu ya agafee na 2005, Wilson tụgharịrị n'ọnọdụ ya iji tụlee ihe ọ pụtara na Mesaịa ahụ n'Abụ Ọma. - *Mgbanwe nke Mitchell*: Echiche Mitchell na-anọgide na-agbanwe agbanwe, na-emesi ike ugbu a na mkpa okwu ahụ dị n'igosi ngbanwe na mmepe akụkọ ihe mere eme nke Abụ Ọma na eschatology. Mkparịta ụka na-aga n'ihu Echiche ndị a na-aga n'ihu na-akpụzi arụmụka ndị ọkà mmụta na nkọwa nke Abụ Ọma, na-egosipụta ụzọ dị iche iche iji ghọta ihe ha pụtara na mkpa ha pụtara.

Ihe a chọpụtara n’akwụkwọ mpịakọta Abụ Ọma Akwụkwọ James VanderKam, "Akwụkwọ Mpịakọta Osimiri Nwụrụ Anwụ Taa," na-enyocha nnukwu akwụkwọ mpịakọta Abụ Ọma sitere na Qumran, 11QPs(a), na-ekpughe: 1. * Nkwụsi ike nke Abụ Ọma nke 1-89 *: O yikarịrị ka ọ̀ gbaziri abụ ọma ndị a ná mmalite narị afọ nke mbụ TOA. 2. * Ọdịiche dị n'Abụ Ọma 90-150*: Ọdịiche dị na nhazi na ọdịnaya na-egosi na nchịkọta a mechara n'etiti narị afọ nke mbụ TOA. Mmetụta Nyocha Peter Flint na-atụ aro: 1. *Mbipụta Ọgụgụ Ọgụgụ*: Mbipụta atọ dị iche iche nke Psalter ekesara n’oge nke Ụlọ Nsọ nke Abụọ. 2. *Masoretic Version*: A gbara akaebe n'etiti akwụkwọ mpịakọta ndị dị na Masada.

## Egwú oge ochie nke Abụ Ọma
Edere Abụ Ọma ọ bụghị naanị dị ka uri, kama dị ka abụ maka ịbụ abụ. Dị ka onye na-akọwa Bible Saadia Gaon (882-942) onye jere ozi na geonate nke ndị Juu Babilọn si kwuo, Ndị Livaị na-abụ abụ ọma na mbụ n'ụlọ nsọ ahụ, dabere na ihe e nyere iwu maka abụ ọma ọ bụla (usoro ndị na-abụ egwú, oge na ebe a họpụtara, ngwá egwú e ji mee ihe, ụzọ e si gbuo ya, wdg), mana onye ọ bụla kwere ka ọ bụla gụọ ya na mberede n'oge ọ bụla na ebe ọ bụla.[49] Ihe karịrị otu ụzọ n'ụzọ atọ nke abụ ọma ndị a na-ezigara Onye Nlekọta Egwú. Ụfọdụ abụ ọma na-agba onye na-efe ofufe ume ịbụ abụ (dịka Pss. 33:1-3; 92:1-3; 96:1-3; 98:1; 101:1; 150). Ụfọdụ isi okwu na-egosi ngwá egwú ndị a ga-akpọ abụ ọma (Pss. 4, 5, 6, 8, 67). Ụfọdụ na-ezo aka na ndị Livaị bụ ndị bụrụ otu n'ime abụ asatọ, otu n'etiti ha bụ nke a maara dị ka "nke asatọ" (Hibru: *sheminit*) (Pss. 6, 12). [50] Ndị ọzọ na-echekwa aha maka ụdị ọwụwa anyanwụ oge ochie, dị ka *ayelet ha-shachar* (hind nke chi ọbụbọ; Ps. 22); *shoshanim* / *shushan* (lilies / *lily*; Pss. 45; 60), nke a na-ekwu na ọ na-akọwa otu abụ;  ma ọ bụ ʻalmuth / *<nowiki/>'Alamoth*' (mute; [1] Pss.[51] 9, 46), nke, dị ka Saadia Gaon si kwuo, bụ "abụ na-adịghị ekwu okwu, nke fọrọ nke nta ka ọ bụrụ nke a na-adịghị anụ".[53]

N'agbanyeghị echiche a na-anụkarị na egwu oge ochie ha furu efu, ụzọ isi wughachi ya ka dị. A na-echekwa akụkụ nke abụ ọma ụlọ nsọ n'ụlọ nzukọ oge ochie na abụ chọọchị, ọkachasị na *tonus peregrinus* melody na Abụ Ọma 114.  A na-eji ihe ịrịba ama Cantillation, iji dekọọ abụ a na-abụ abụ, kemgbe oge ochie; enwere ike ịchọta ihe akaebe nke ha n'ihe odide nke akwụkwọ mpịakọta kachasị ochie nke Abụ Ọma na Akwụkwọ Mpịakọta Oké Osimiri Nwụrụ Anwụ ma dịkwuo ukwuu n'ihe ederede Masoretic, nke sitere na mmalite oge etiti na ndị odeakwụkwọ Tiberian kwuru na ha na-adabere n'ọrụ ha na ihe ịrịbaanya nke oge ụlọ nsọ.  (Lee 'Song of the Vine' nke Moshe ben Asher na Codex Cairensis). 

E meela ọtụtụ mgbalị iji kọwaa cantillation Masoretic, mana nke kachasị "ihe ịga nke ọma" bụ nke Suzanne Haïk-Vantoura (1928-2000) na nkeji iri na ise ikpeazụ nke narị afọ nke 20. Nrụzigharị ya na-eche na ihe ịrịba ama na-anọchite anya ogo nke ọkwa egwu dị iche iche - ya bụ, ihe edeturu n'otu n'otu - nke na-eme ka ọ ghara ịdị n'otu na omenala ndị ọzọ dị ugbu a, ebe ihe ịrịbaanya na-anọchi anya ihe ndị na-abụ abụ; ọ naghị echebara ịdị adị nke usoro ochie nke akara, dị ka usoro Babilọn Ndị Palestine. Ya mere, ndị ọkà mmụta egwu ajụla echiche Haïk-Vantoura, na nsonaazụ ya na-enyo enyo, na usoro ya ezighị ezi. N'agbanyeghị nke a, Mitchell agbachitere ya ugboro ugboro, na-egosi na, mgbe a na-etinye ya na cantillation Masoretic nke Abụ Ọma 114, ọ na-emepụta abụ a na-amata dị ka *tonus peregrinus* nke ụka na ụlọ nzukọ. Mitchell gụnyere ederede egwu nke abụ ọma ụlọ nsọ nke Abụ Ọma 120-134 na nkọwa ya na Songs of Ascents.

## Echiche banyere nkewa n'ime akwụkwọ ise
N'ime "The Flow of the Psalms", O. Palmer Robertson na-etinye usoro isiokwu n'ime akwụkwọ ise nke Abụ Ọma, na-akọwa njirimara na nkwenye pụrụ iche: 

Akwụkwọ 2: Nkwurịta okwu - N'agbanyeghị mmegide na-aga n'ihu, akwụkwọ a na-egosipụta mgbasa ozi ọbụna na ndị iro Chineke. Aha a na-akpọkarị Chineke na-agbanwe ka ọ bụrụ Elohim, ọkachasị mgbe ị na-agbaziri akụkụ dị iche iche site na Akwụkwọ 1. Robertson na-atụ aro na Akwụkwọ 2 nwere ike ịnwe mmalite nke Northern Kingdom.

Akwụkwọ nke 3: Mbibi - N'ịbụ nke e ji mmeri nke Jerusalem mara, akwụkwọ a nwere olileanya maka Jekọb na Josef, ikekwe na-anọchi anya alaeze ndịda na nke ndịda. Okwu ndị dị ka "ịtụkwasị Chineke obi" na-ebelata.

Akwụkwọ nke 5: Nkwụsị - Robertson na-atụ aro na Abụ Ọma nke Ascension na Hallel Abụ Ọma bụ ihe ndị e dere mgbe a chụgara ha n'ala ọzọ, na-egosi njedebe nke isiokwu na echiche

## Isiokwu na ogbugbu
Ọtụtụ abụ ọma n'otu n'otu na-agụnye otuto Chineke maka ike ya na obiọma ya, maka okike ya nke ụwa, na maka omume nnapụta ya gara aga maka Israel. Ha na-eche ụwa ebe onye ọ bụla na ihe niile ga-eto Chineke, Chineke ga-anụkwa ekpere ha ma zaghachi. Mgbe ụfọdụ, Chineke "na-ezo ihu ya" ma jụ ịzaghachi, na-ajụ (maka onye na-ede abụ) mmekọrịta dị n'etiti Chineke na ekpere nke bụ echiche dị n'okpuru Akwụkwọ Abụ Ọma.[60]

A na-akpọ ụfọdụ abụ ọma *maskil* (ma ọ bụ *maschil*), nke pụtara 'ihe ọmụma' ma ọ bụ 'okwu amamihe', n'ihi na ha na-enye amamihe. Ihe a ma ama n'ime ndị a bụ Abụ Ọma 142 nke a na-akpọ mgbe ụfọdụ "Maskil nke Devid"; ndị ọzọ gụnyere Abụ Ọma 32 na Abụ Ọma 78. 

Iji Abụ Ọma eme ihe na Liturgy ndị Juu Abụ Ọma bụ akụkụ dị mkpa nke ofufe na ọdịnala ndị Juu. Ekpere kwa ụbọchị 1. *Shacharit*: A na-agụ abụ ọma n’ekpere ụtụtụ, gụnyere Abụ Ọma nke 30, 100, na 145-150. 2. *Ashrei (Abụ Ọma 145)*: A na-agụ ya ugboro atọ kwa ụbọchị yana amaokwu ndị ọzọ. 3. *Shir Shel Yom*: A na-agụ otu abụ ọma ma e kpechaa ekpere ụtụtụ ụbọchị ọ bụla n'izu. Oge pụrụ iche 1. *Ọtụtụ Abụ Ọma na Liturgy*: Abụ ọma jikọtara n'ekpere na omenala ndị Juu. 2. *Shabbat*: A na-agụ abụ ọma ndị akọwapụtara n'oge Kabbalat Shabbat na ekpere Shabbat. 3. *Elul to Hoshanah Rabba*: A na-agụ Abụ Ọma nke 27 ugboro abụọ kwa ụbọchị. 4. *Chanukkah*: Ụfọdụ obodo na-agụ Abụ Ọma 30 kwa ụbọchị ka Shacharit gachara. Mkpa Abụ ọma bụ isi na omenala ndị Juu, na-egosipụta njikọ siri ike na akụkụ Akwụkwọ Nsọ na obodo.

O. Palmer Robertson na-ekwu na ọtụtụ n'ime Abụ Ọma na-emetụta isiokwu nke ọnwụ ma na-ekwu "A pụrụ ịghọta nkwubi okwu a na-enweghị isi na ndụ mmadụ ọ bụla naanị n'ihe gbasara egwu mbụ nye mmadụ mbụ: 'n'ụbọchị ị ga-eri ya ị ga-anwụ n'ezie.'"  Robertson gara n'ihu na-ekwu, "Ntụmanya sitere na mgbapụta na-eme ka ili ahụ merie ihe a na-apụghị izere ezere. Onye na ọ dị mkpa maka nnapụta zuru oke. "

## Nkọwa na mmetụta e mesịrị
thumb|David Na-akpọ ụbọ akwara site na Jan de Bray, 1670
thumb|Ihe odide Hibru nke Abụ Ọma 1:1-2
thumb|Otu nwoke onye Juu na-agụ Abụ Ọma 119 na Mgbidi Ọdịda Anyanwụ.
Abụ ọma n'otu n'otu bụ ukwe na mbụ, nke a ga-eji mee ihe n'oge dị iche iche na ebe dị nsọ dị iche iche; mgbe e mesịrị, e dere ụfọdụ n'ime akwụkwọ akụkọ, ma nwee ike ịghọta ha n'ime abụ ọma dị iche iche (dịka, Abụ Ọma 123 dị ka otu n'ime Abụ Ọma nke Ascension); n'ikpeazụ, enwere ike ịghọta abụ ọma n'ime Psalter n'ozuzu ya, ma ọ bụ ịkọ akụkọ ndụ Devid ma ọ bụ inye ntụziaka dị ka Torah. N'ọdịnala ndị Juu na nke Ndị Kraịst, a na-eji abụ ọma eme ihe dị ka ekpere, ma ọ bụ nke otu onye ma ọ bụ obodo, dị ka ngosipụta ọdịnala nke mmetụta okpukpe.[67]

### Nkọwa
Ọtụtụ ndị edemede ekwuola maka abụ ọma ndị ahụ, gụnyere:

* Hilary nke Poitiers
* Augustine nke Hippo
* Saadia Gaon
* Salmon ben Jeroham
* Yefet ben Ali
* Rashbam
* Abraham ibn Ezra
* David Kimhi
* Obadiah Sforno
* Joseph Gikatilla[77] 
* Joseph Kara
* Benjamin ben Judah
* Rashi
* Menachem Meiri
* Isaiah di Trani
* Thomas Aquinas
* John Calvin
* Emmanuel (aha njirimara), Jewish Commentary on the Psalms.
* Isaac Satanow

### Ojiji na ememe ndị Juu
Ụfọdụ n'ime utu aha ndị e nyere Abụ Ọma nwere nkọwa ndị na-atụ aro iji ha eme ihe n'ofufe:

* Some bear the Hebrew description *shir* (; Greek: ). Thirteen have this description. It means the flow of speech, as it were, in a straight line or in a regular strain. This description includes secular as well as sacred song.
* Fifty-eight Psalms bear the description *mizmor* (; ), a lyric ode set to music; a sacred song accompanied with a musical instrument.
* Psalm 145 alone has the designation *tehillah* (; ), meaning a song of praise; a song the prominent thought of which is the praise of God.
* Thirteen psalms are described as *maskil* ('wise'): 32, 42, 44, 45, 52–55, 74, 78, 88, 89, and 142. Psalm 41:2, although not in the above list, has the description *ashrei maskil*.
* Six Psalms (16, 56–60) have the title *michtam* (, 'gold'). Rashi suggests that *michtam* refers to an item that a person carries with him at all times, hence, these Psalms contain concepts or ideas that are pertinent at every stage and setting throughout life, deemed vital as part of day-to-day spiritual awareness.
* Psalm 7 (along with Habakkuk chapter 3) bears the title  *shigayon* (). There are three interpretations: (a) According to Rashi and others, this term stems from the root *shegaga*, meaning "mistake"—David committed some sin and is singing in the form of a prayer to redeem himself from it; (b) *shigayon* was a type of musical instrument;  (c) Ibn Ezra considers the word to mean "longing", as for example in the verse in Proverbs 5:19 *tishge tamid*.

Iji Abụ Ọma eme ihe na Liturgy ndị Juu Abụ Ọma bụ akụkụ dị mkpa nke okpukperechi na ọdịnala ndị Juu. Ekpere kwa ụbọchị 1. *Shacharit*: A na-agụ abụ ọma n’ekpere ụtụtụ, gụnyere Abụ Ọma nke 30, 100, na 145-150. 2. *Ashrei (Abụ Ọma 7)*: A na-agụ ya ugboro atọ kwa ụbọchị, ya na amaokwu ndị ọzọ. 3. *Shir shel yom*: A na-agụ otu abụ ọma ma e kpechaa ekpere ụtụtụ ụbọchị ọ bụla n'izu. Oge pụrụ iche 1. *Ụbọchị Izu Ike*: A na-agụ abụ ọma kpọmkwem n'oge Kabbalat Shabbat na ekpere izu ike. 2. *Elul to Hoshanah Rabba*: A na-agụ Abụ Ọma nke 27 ugboro abụọ kwa ụbọchị. 3. *Chanukkah*: Ụfọdụ obodo na-agụ abụ 30 kwa ụbọchị ka Shacharit gachara. Ihe ọ pụtara Abụ ọma gbanyere mkpọrọgwụ n'ọdịnala na okpukpe ndị Juu, na-egosipụta njikọ siri ike na akụkụ Akwụkwọ Nsọ na obodo.

Mgbe onye Juu nwụrụ, a na-edebe elekere n'elu ozu ahụ ma na-agụ *tehillim* (Abụ Ọma) mgbe niile site na anyanwụ ma ọ bụ ọkụ kandụl, ruo mgbe a ga-eli ozu. N'akụkọ ihe mere eme, ndị ezinụlọ ga-eme elekere a, na-emekarị n'oge na-adịghị anya, mana n'omume nke oge a, onye ọrụ nke ụlọ olili ozu ma ọ bụ *chevra kadisha* na-enye ọrụ a.

Ọtụtụ ndị Juu na-emechi Akwụkwọ Abụ Ọma kwa izu ma ọ bụ kwa ọnwa. Kwa izu, ụfọdụ na-ekwukwa Abụ Ọma metụtara ihe omume nke izu ahụ ma ọ bụ akụkụ Torah a na-agụ n'izu ahụ. Na mgbakwunye, ọtụtụ ndị Juu (karịsịa Lubavitch, na Ndị Chasidim ndị ọzọ) gụrụ Akwụkwọ Abụ Ọma dum tupu ozi ụtụtụ, na Ụbọchị Izu Ike tupu ọnwa ọhụrụ apụta.

A na-ele ịgụ abụ ọma anya n'omenala ndị Juu dị ka ihe na-eme ka Chineke nwee ihu ọma. N'ihi ya, a na-agụkarị ha n'oge nsogbu, dị ka ịda ogbenye, ọrịa, ma ọ bụ ihe ize ndụ anụ ahụ; n'ọtụtụ ụlọ nzukọ, a na'agụ abụ ọma mgbe ozi maka nchekwa nke steeti Israel gasịrị. Sefer ha-Chinuch  na-ekwu na emere omume a ọ bụghị iji nweta ihu ọma, dị ka nke a, kama iji kụnye nkwenye na Divine Providence n'ime uche mmadụ, n'ụzọ kwekọrọ n'echiche Maimonides n'ozuzu ya na Providence.  (N'ụzọ yiri nke ahụ, ngwaa Hibru maka ekpere, *hit*palal**' התפלל, bụ n'ezie ụdị nke palal פלל, itinye aka, ịrịọ arịrịọ, ikpe ikpe. Ya mere, "ikpe ekpere" na-enye echiche nke "ikpe onwe onye ikpe": n'ikpeazụ, ebumnuche nke ekpere - ''tefilah'' Hyplaלה - bụ ịgbanwe onwe anyị.) 

=== Ekpere Ndị Kraịst na ofufe ===
Ihe odide Agba Ọhụrụ na-egosi na Ndị Kraịst mbụ jiri Abụ Ọma na ofufe, Abụ Ọma anọgidewo na-abụ akụkụ dị mkpa nke ofufe n'ọtụtụ Chọọchị Ndị Kraịst. Chọọchị Ọtọdọks nke Ọwụwa Anyanwụ, Katọlik, Presbyterian, Lutheran na Anglịkan ejirila abụ ọma mee ihe mgbe niile, yana usoro maka ịgụghachi ha niile ma ọ bụ ọtụtụ n'ime ha n'ime otu izu ma ọ bụ karịa. Na narị afọ ndị mbụ nke Chọọchị ahụ, a tụrụ anya na onye ọ bụla na-achọ ịbụ bishọp ga-enwe ike ịgụghachi Psalter dum site na ncheta, ihe ha na-amụtakarị na-akpaghị aka n'oge ha bụ ndị mọnk. Ndị Kraịst ejirila eriri Pater Noster nke nwere ihe 150 kpee ekpere maka Psalter dum.

Pọl onyeozi hotara abụ ọma (karịsịa [[Psalm 53|53]]" href="./Psalm_14" id="mwA9g" rel="mw:WikiLink" title="Psalm 14">Abụ Ọma 14 na 53, nke fọrọ nke nta ka ọ bụrụ otu) dị ka ihe ndabere maka echiche ya banyere mmehie mbụ, ma gụnye akụkụ Akwụkwọ Nsọ dị na Epistle to the Romans, isi nke 3.

Ọtụtụ òtù Protestant na-agbaso omenala na-abụ naanị Abụ Ọma (ụfọdụ ụka na-abụkwa obere ukwe ndị a hụrụ n'ebe ndị ọzọ na Bible) n'ofufe, ma ha anaghị anabata ojiji nke ukwe ọ bụla na-abụghị nke Bible; ihe atụ bụ Reformed Presbyterian Church of North America, Presbyterien Reformed Church (North America) na Free Church of Scotland (Continuing).

* [[Abụ Ọma 22|Abụ Ọma nke 22]] dị ezigbo mkpa n'oge Lent dị ka Abụ Ọma nke okwukwe na-aga n'ihu n'oge ule siri ike.
* [[Abụ Ọma 23|Abụ Ọma nke 23]], ''Onyenwe anyị bụ Onye Ọzụzụ Atụrụ m'', na-enye ozi nkasi obi ozugbo ma họrọ ya maka ozi olili ozu ụka, ma ọ bụ dị ka ọgụgụ ma ọ bụ n'otu n'ime ọtụtụ ntọala ukwe a ma ama.
* Abụ Ọma nke 51, ''meere m ebere O Chineke'', nke a na-akpọ ''Miserere'' site na okwu mbụ na nsụgharị Latin ya, na Liturgy na Hours nke Chineke, na sakramenti nke nchegharị ma ọ bụ nkwupụta, na n'ọnọdụ ndị ọzọ.
* A na-ahụ Abụ Ọma nke 82 n'Akwụkwọ Ekpere Dị n'Otu dị ka okwu olili ozu.
* Abụ Ọma 137, N'akụkụ osimiri Babilọn, n'ebe ahụ ka anyị nọdụrụ ala wee bere ákwá, Chọọchị Ọtọdọks nke Ọwụwa Anyanwụ na-eji ukwe a n'ime izu ole na ole tupu Lent dị ukwuu.
* Abụ Ọma nke 145 nke aha ya bụ 'A psalm of praise', bụ abụ otuto na abụ ọma ikpeazụ nke Devid. A na-ejikarị amaokwu sitere na ya eme ihe n'ọtụtụ abụ ofufe nke oge a ma ọtụtụ ndị isi ofufe nke oge ahụ na-agụ ya na ozi.

Imam-ud-Din Shahbaz (1845-1921), onye na-ezisa ozi ọma Punjabi na onye na-ede uri, mepụtara nsụgharị metric mbụ nke Abụ Ọma na Punjabi, nke a maara dị ka Punjabi Zabur. Ruo otu narị afọ, a na-eji Punjabi Zabur eme ihe dị ka akụkụ dị mkpa nke ịbụ abụ na otuto n'ọtụtụ Chọọchị Urdu na Punjabi gburugburu ụwa.   <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;**'&#x5D;

Ọzọkwa, abụ ọma na-abụkarị ihe na-akpali ọtụtụ n'ime Egwú ofufe nke oge a ma ọ bụ nke oge a n'ụdị dịgasị iche iche. Abụ ụfọdụ dabere kpamkpam na otu abụ ọma ma ọ bụ abụ ọma, ọtụtụ na-ehota kpọmkwem site na Akwụkwọ Abụ Ọma (na akụkụ ndị ọzọ nke Bible). 

Ndị Kraịst Ọtọdọks na ndị Katọlik Grik (Ndị Katọlik Ọwụwa Anyanwụ na-agbaso ememe Byzantium) emeela abụ ọma ka ọ bụrụ akụkụ dị mkpa nke ekpere ụlọ ọrụ na nke onwe ha. Nsụgharị gọọmentị nke Psalter nke Chọọchị Ọtọdọks ji mee ihe bụ Septuagint. Iji mee ka ọgụgụ ya dịkwuo mfe, a na-ekewa Abụ Ọma 150 n'ime **'kathisma**' 20 (Grik: , Slavonic: кафизмы, ; lit. "ebe obibi") na kathisma ọ bụla (Grik, κάθισμα; Slavonic - каѳисма, ) ka a na-agbakwa n'ime atọ (Grik) (Grik. στάσεις, staseis lit. "ọnọdụ", bụrụ στάσις, *stasis*), nke a na-akpọ ya n'ihi na ndị kwesịrị ntụkwasị obi guzo na njedebe nke ọ bụla maka otuto nke ọ bụla na-anọ na-anọgide na nsọpụrụ nye Nna ....

Na Vespers na Matins, a na-agụ *kathismata* dị iche iche n'oge dị iche iche nke Afọ liturgical na ụbọchị dị iche iche iche nke izu, dị ka kalenda Chọọchị si dị, nke mere na a na-amụ abụ ọma 150 niile (20 *kathismata*) n'ime otu izu. N'oge Lent dị ukwuu, a na-amụba ọnụ ọgụgụ *kathismata* ka a na-agụ Psalter dum ugboro abụọ n'izu. Na narị afọ nke iri abụọ, ụfọdụ Ndị Kraịst nkịtị amalitela ịgụ Abụ Ọma n'ụbọchị izu, na-ekpe ekpere n'akwụkwọ ahụ dum n'ime izu anọ.

Ewezuga ọgụgụ *kathisma*, Abụ Ọma na-ewere ọnọdụ dị mkpa na ozi ọ bụla ọzọ nke Ọtọdọks gụnyere ozi nke awa na liturgy nke Chineke. Karịsịa, a na-eji Abụ Ọma nke 50 eme ihe n'ọtụtụ ebe. A na-eji iberibe Abụ Ọma na amaokwu ọ bụla mee ihe dị ka *Prokimena* (nkwupụta maka ọgụgụ Akwụkwọ Nsọ) na Stichera. Akụkụ ka ukwuu nke Vespers ka ga-abụ abụ ọma ọbụlagodi na a ga-eleghara kathisma anya; Abụ Ọma 118, "Abụ Ọma nke Iwu", bụ isi ihe dị n'Ụtụtụ na Satọdee, ụfọdụ Sọnde, na ozi olili ozu. A na-agụ akwụkwọ Abụ Ọma dum n'olu dara ụda ma ọ bụ na-abụ abụ n'akụkụ onye nwụrụ anwụ n'oge na-eduga n'ememe olili ozu, na-egosipụta ọdịnala ndị Juu.

Ọtụtụ alaka nke Ọtọdọks nke Ọwụwa Anyanwụ na ndị Katọlik nke Ọwụba Anyanwụ ndị na-agbaso otu n'ime emume ndị Ọwụwa anyanwụ ga-abụ abụ ọma dum n'ime otu ụbọchị n'oge Ọfịs Kwa Ụbọchị. Omume a na-aga n'ihu na-abụ ihe Ndị mọnk chọrọ na chọọchị ndị dị n'Ebe Ọwụwa Anyanwụ.

#### Ojiji ndị Katọlik
thumb|A singing and dancing David leads the Ark of the Covenant, .
Abụ Ọma abụwo akụkụ dị mkpa nke liturgy Katọlik. Liturgy of the Hours na-elekwasị anya n'ịbụ abụ ma ọ bụ ịgụghachi abụ ọma, na-eji usoro abụ a maara dị ka ụda abụ ọma. Ndị Katọlik oge ochie jiri Abụ Ọma mee ihe n'ọtụtụ ebe n'ekpere ha; Otú ọ dị, ka ihe ọmụma nke Latịn (asụsụ nke Roman Rite) ghọrọ ihe a na-adịghị ahụkebe, omume a kwụsịrị n'etiti ndị na-amaghị. Otú ọ dị, ruo na njedebe nke Middle Ages, ọ bụghị ihe a na-amaghị ama ka ndị nkịtị sonye n'abụ nke Little Office of Our Lady, nke bụ nsụgharị dị mkpirikpi nke Liturgy of the Hours na-enye usoro kwa ụbọchị nke abụ ọma iri abụọ na ise a ga-agụ, na abụ ọma itoolu ndị ọzọ kewara gafee Matins.

Ọrụ Bishọp Richard Challoner n'inye ihe ofufe n'asụsụ Bekee pụtara na ọtụtụ n'ime abụ ọma ndị ahụ maara ndị Katọlik na-asụ Bekee site na narị afọ nke iri na asatọ gaa n'ihu. Challoner sụgharịrị Little Office dum n'asụsụ Bekee, yana Sunday Vespers na Compline kwa ụbọchị. O nyekwara Abụ Ọma ndị ọzọ dịka 129/130 maka ekpere n'akwụkwọ nsọ ya. A makwaara Bishop Challoner maka imezigharị Bible Douay-Rheims, a na-esikwa n'ọrụ a sụgharịa nsụgharị ndị o ji mee ihe n'akwụkwọ nsọ ya.

Ruo mgbe Nzukọ nke Abụọ nke Vatican, a na-agụ abụ ọma n'otu izu ma ọ bụ, nke a na-adịghị ahụkebe (dị ka ọ dị na Ememe Ambrosian), usoro izu abụọ. A na-eji atụmatụ dị iche iche nke otu izu: ọtụtụ Ndị ụkọchukwu ụwa-agbaso nkesa Rom, ebe ndị ụkọchị na-agbasoro nke St Benedict, naanị ọgbakọ ole na ole (dị ka Benedictines nke St Maur ) na-agbanye ndokwa onwe onye. Breviary nke e wepụtara na 1974 kesara abụ ọma n'ime izu anọ. Ojiji ndị mọnk na-adịgasị iche iche. Ụfọdụ na-eji usoro izu anọ nke ndị ụkọchukwu ụwa, ọtụtụ na-ejigide usoro otu izu, ma ọ bụ na-agbaso atụmatụ St Benedict ma ọ bụ nke ọzọ nke ha chepụtara, ebe ndị ọzọ na-ahọrọ ndokwa ndị ọzọ.

E nyekwara nkwado gọọmentị maka ndokwa ndị ọzọ nke a na-agụghachi Psalter zuru ezu n'otu izu ma ọ bụ izu abụọ. Usoro ndị a na-ejikarị usoro okpukpe Katọlik na-atụgharị uche, dị ka nke Ndị Trappist. [Ihe odide ala peeji]

* ozugbo (onye ọ bụla na-abụ abụ ma ọ bụ na-agụ abụ ọma ahụ dum);
* antiphonally (ndị ukwe abụọ ma ọ bụ akụkụ nke ọgbakọ na-abụ abụ ma ọ bụ na-agụghachi amaokwu ma ọ bụ ahịrịokwu); na
* na-azaghachi (onye na-agụ egwú ma ọ bụ ndị na-agụ abụ ma ọ bụ na-agụghachi amaokwu mgbe ọgbakọ na-abụ abụ ma ọ na-agụpụta nzaghachi e nyere mgbe amaokwu ọ bụla gasịrị).

Iji Abụ Ọma na Liturgy *Mgbanwe akụkọ ihe mere eme* 1. *Adalata*: Ojiji nke Abụ Ọma zuru ezu n'ime akwụkwọ nsọ na-ebelata ka oge na-aga. 2. *Ntụteghachi*: Nzukọ Vatican nke abụọ dugara na mweghachi nke akụkụ Akwụkwọ Nsọ dị ogologo na Mass. *Abụ Ọma nke Zaghachi* 1. * Okwu Mmalite *: The Roman Missal, post-Vatican II, na-emesi ike ịbụ abụ ma ọ bụ na-agụghachi akụkụ ndị bụ isi nke Abụ Ọma mgbe agụsịrị Mbụ. 2. * Usoro *: A na-abụkarị abụ ma ọ bụ na-agụ ya nke ọma. 3. * Nhọrọ *: Ntuziaka izugbe nke Missal Roman na-enye ohere maka ịgụgharị n'ụzọ ziri ezi.

#### Ojiji Lutheran na Reformed
thumb|Abụ Ọma nke 1 n'ụdị Sternhold na Hopkins version nke a na-ejikarị eme ihe na Anglịkan tupu Agha Obodo England (1628 mbipụta). Ọ bụ site na nsụgharị a ka ndị agha bụrụ abụ tupu ha agaa agha.
Abụ Ọma n'Ofufe Protestant *Abụ Ọma Metrical* 1. * Mmepe *: Mgbe Protestant Ndozigharị gasịrị, e debere ọtụtụ Abụ Ọma ka abụ abụ, nke a maara dị ka abụ metrical. 2. * Jiri n’ofufe *: A na-eji abụ ọma ndị a eme ihe n’abụ ọgbakọ. * Mmetụta nke Calvinism* 1. * Ntinye aka Calvin*: John Calvin sụgharịrị ụfọdụ Abụ Ọma n'asụsụ French maka iji ụka. 2. *Genevan Psalter*: Ntụgharị asụsụ ndị Clément Marot na Théodore de Bèze egosipụtara, nwere egwu sitere n'aka ndị na-agụ egwú dịka Louis Bourgeois. *Ihe atụ ama ama* 1. *Martin Luther*: “Ein feste Burg ist unser Gott” (A Dike Ebe e wusiri ike bụ Chineke Anyị) dabeere n’Abụ Ọma nke 46. 2. *Scottish Psalter*: Ọbụ abụ ama ama. 3. *Isak Watts*: Dere nkọwa gbasara Abụ Ọma. 4. * Akwụkwọ Abụ Ọma nke Bay*: Akwụkwọ mbụ e bipụtara na North America (1640), na-egosipụta ntọala Abụ Ọma.

Ka ọ na-erule na narị afọ nke 20, a na-ejikarị ukwe dochie ha na ụka. Otú ọ dị, Abụ Ọma na-ewu ewu maka ofufe onwe onye n'etiti ọtụtụ ndị Protestant ma ka na-eji ya eme ihe n'ọtụtụ ụka maka ofufe ọdịnala. E nwere omenala n'ebe ụfọdụ ịgụ otu Abụ Ọma na otu isi nke Ilu kwa ụbọchị, nke kwekọrọ n'ụbọchị nke ọnwa.

A ka na-abụ abụ ọma metrical n'ọtụtụ ọgbakọ Reformed.

#### Ojiji Anglican
Na mbido narị afọ nke iri na asaa, mgbe ewepụtara King James Bible, nhazi metrical nke Thomas Sternhold na John Hopkins na-ewu ewu ma nye ya egwu e biri ebi. Nsụgharị a na New Version of the Psalms of David nke Tate na Brady mepụtara na ngwụcha narị afọ nke iri na asaa (lee isiokwu na Metrical psalter) nọgidere bụrụ ụzọ ọgbakọ na-abụ abụ ọma na Chọọchị England ruo na narị afọ nke itoolu.

Na Great Britain, akwụkwọ abụ ọma Coverdale nke narị afọ nke iri na isii ka dị n'etiti ofufe kwa ụbọchị na Katidral na ọtụtụ ụka parish. Akwụkwọ ozi ọhụrụ nke Common Worship nwere abụ ọma ibe ya na Bekee nke oge a.

Nsụgharị nke psalter na American Book of Common Prayer tupu mbipụta 1979 bụ coverdale psalter. The Psalter in the American Book of Common Prayer nke 1979 bụ nsụgharị ọhụrụ, na mgbalị ụfọdụ iji nọgide na-enwe ụda nke abụ ọma Coverdale.

Echiche Islam na amụma na Akwụkwọ Nsọ *Ndị amụma* 1. *Ndị amụma a ma ama*: 1. Abraham (Ibrahim) 2. Moses (Musa) 3. David (Dawud) 4. Jizọs (Aịsa) 5. Muhammad * Akwụkwọ Nsọ* 1. *Akwụkwọ ekpughere*: 1. *Zabur (Abụ Ọma)*: Ekpughere ya nye Devid 2. *Injil (Ozioma)*: Ekpughere ya nye Jisos 3. *Quran*: Ekpughere Muhammad 4. * Akwụkwọ mpịakọta nke Abraham *: Ejikọtara ya na Abraham 5. *Tawrat (Torah)*: Ejikọtara ya na Moses na ndi Israel *Nkwenye* 1. *Mbilite Chukwu*: Ndị Alakụba kwenyere na akwụkwọ nsọ ndị a sitere na Chineke. 2. *Odee*: A na-ewere Chineke dịka onye dere Abụ Ọma (Zabur).

### Ojiji na òtù Rastafari
Abụ Ọma bụ otu n'ime akụkụ ndị a ma ama na Bible n'etiti ndị na-eso ụzọ Rastafari.  Onye na-agụ egwu Rasta bụ Prince Far I wepụtara ụdị abụ ọma ndị ahụ, *Abụ Ọma Maka M*, nke e debere na ndabere reggae sitere na The Aggrovators.

### Ọtụtụ abụ ọma dị ka otu ihe
.Ntọala Abụ Ọma n'ọrụ buru ibu * ndị na-agba ọsọ* 1. * Ntọala Abụ Ọma *: A na-egosipụtakarị abụ ọma na ntọala Vespers, gụnyere ọrụ sitere na: 1. Claudio Monteverdi 2. Antonio Vivaldi 3. Marc-Antoine Charpentier (84 ntọala, H.149-H.232) 4. Wolfgang Amadeus Mozart *Mmasị chọrọ* 1. *Agụnyere Abụ Ọma*: Ejikọtara abụ ọma n'ime ihe ndị Requiem dere, dịka: 1. Johannes Brahms’ German Requiem (Abụ Ọma 126) 2. John Rutter's Requiem (Abụ Ọma 130 na 23)

*  nke Mikołaj Gomółka - 1580
*  (6, 32, 38, 51, 102, 130, 143) nke Orlande nke Lassus dere - 1584
* Psalmen Davids (1619), Symphoniae sacrae I (1629) na Becker Psalter (1661) nke Heinrich Schütz dere
* Chandos Anthems nke George Frideric Handel - 1717-18
* Zwei englisch Psalmen (1842), *Sieben Psalmen nach Lobwasser* (1843), Elijah (1846), na Drei Psalmen (1849) nke Felix Mendelssohn dere
* *Abụ Ọma Iri na asatọ* nke Louis Lewandowski dere - 1879
* Biblické písně nke Antonín Dvořák dere - 1894
*  nke Arthur Honegger dere - 1921
* Symphony of Psalms (38, 39, 150) nke Igor Stravinsky - 1930
* Chichester Psalms nke Leonard Bernstein - 1965
* *Tehillim* nke Steve Reich - 1981
* *Abụ Ọma Anọ* (114, 126, 133, 137) nke John Harbison dere - 1998

### Ntọala nke abụ ọma n'otu n'otu

Ntọala egwu nke Abụ Ọma *Ihe atụ ama ama* 1. *Miserere mei*: Ntọala a ma ama nke Gregorio Allegri nke Abụ Ọma nke 51 (“Meere m ebere, Chineke”) n'ụdị falsobordone. *Ndị na-agụ egwu oge ochie* 1. *Ntọala Abụ Ọma*: Ọtụtụ ndị na-agụ egwú ewepụtala abụ ọma n’egwú, gụnyere: 1. George Frideric Handel 2. Felix Mendelssohn 3. Franz Liszt 4. Johannes Brahms 5. Ralph Vaughan Williams *Egwu ọgbara ọhụrụ* 1. *Abụ Ọma n'egwú nke oge a*: A na-egosi abụ ọma n'ụdị egwu ọgbara ọhụrụ dị iche iche.

* Abụ Ọma pụrụ iche
* Akụkọ ihe mere eme nke egwu n'oge Bible
* Abụ Ọma Ndị Na-eme Ntụgharị Anya
* Abụ Ọma nke iru uju obodo
* Selah
* Zabur
* Akwụkwọ Abụ Ọma nke Geneva
* Pesher

## Ihe edeturu

## Edensibia

## Akwụkwọ

* Encyclopedia n'ịntanetị
** "Psalms" Encyclopædia Britannica Online.
* Ndị Juu
** ịgụ Tehillim - Abụ Ọma na ọtụtụ nkọwa.
** Abụ Ọma (Judaica Press) nsụgharị [na nkọwa Rashi] na Chabad.org
** Ịbanye n'okpuru elu nke Tehillim - Abụ Ọma
** Ịgụ Tehillim - Abụ Ọma n'egwú oge ochie na nkọwa. Ọzọkwa [usoro n'efu](https://web.archive.org/web/20140727094029/http://torahforme.org/files/Learn%20To%20Lein%20Tehilim%20(Taamey%20Emet)%20/) nke na-akụzi otu esi agụ ihe odide cantillation nke Abụ Ọma
* Ndị Kraịst
** 
** 
** Nkọwa Banyere Abụ Ọma nke Gordon Churchyard, na www.easyenglish.bible
** Nkwupụta nke Abụ Ọma site na Wilbert R. Gawrisch
** Nkwupụta nke Abụ Ọma a Forward Movement bipụtara
** [Ihe e dere n'ala ala peeji]  (Ọktoba 1986), The Book of Psalms: In the Authorized Version (illuminated ed.), . 

## Njikọ mpụga

* TehillimForAll ka ha gụọ Abụ Ọma (Tehillim) na ndị ọzọ
* Tehillim Online iji gụọ abụ ọma nke Devid na Hibru ma ọ bụ transliterated.
* Mụta Tehillim Online iji gụọ ma nụ TEHILIM OF THE DAY na Hibru.
* Ịgụ na ntụgharị zuru ezu nke Abụ Ọma 150 niile
* Abụ Ọma sitere n'Akwụkwọ Nsọ Nwụrụ Anwụ (Abụ Ọma 151-154)
* Akwụkwọ Abụ Ọma Audiobook - King James Version
* .org/search?title=Psalms&author=&reader=&keywords=&genre_id=0&status=all&project_type=either&recorded_language=&sort_order=catalog_date&search_page=1&search_form=advanced" rel="mw:ExtLink nofollow">*Abụ Ọma* nke ọha na eze na-ege ntị na LibriVox Nsụgharị dị iche iche 

* Nsụgharị Ndị Juu:
** Chabad.org/article.asp?aid=15770" id="mwCIw" rel="mw:ExtLink nofollow">Tehillim - Abụ Ọma (Judaica Press)  nsụgharị [na nkọwa Rashi] na Chabad.org
* Nsụgharị Ndị Kraịst:
** Akwụkwọ Abụ Ọma - NIV
** Abụ Ọma Grail e degharịrị edegharị (lee: Abụ Ọma Graal) 

### Nkọwa na ndị ọzọ

Otú:Pages with unreviewed translations