New Yam Festivals in Nigeria

**Ji** bụ nri a na-eri n'Ebe Ọdịda onye Afrịka na mpaghara ndị ọzọ a na-hazi dị ka ihe kpatara na-eto kwa afọ ma ọ bụ nke na-eto eto.  [1] [2] [2] [3] Ihe mmụta nke nta ka ọ bụrụ na ọ bụrụ na ọ bụrụ na ọ bụrụ na ọ bụrụ na ọ bụrụ na ọ bụrụ na ọ bụrụ na ọ bụrụ na ọ bụrụ na ọ bụrụ na ọ bụrụ na ọ bụrụ na ọ bụrụ na ọ bụrụ na ọ dị mkpa, na-eme emume New Yam ma na-eme, na-eme ka a na-achọ June.

Iji ghọta emume New Yam nke ọma, anyị ga-ebu ụzọ ghọta ihe mere emume a ji eme emume ahụ na steeti, obodo na obodo ọ bụla na Naịjirịa.

N'ozo ihe mere eme, a na-ewere Yam dị ka otu n'ime ihe were ndị dị mkpa ma ọ bụ ndị nkuzi mkpa na-abụ ebe a na-akụ ya na steeti niile, onye ọ elala nọ n'obodo nwere ikike.  nkwakọba ihe nke Yam ka masịrị n'etiti ndị na-agụ akwụkwọ n'obodo ahụ.  A na-agụ Yam dị ka ihe ụmụaka nri nri.  A na-akpọrọ ihe nke ọma na ụgbọ ma bụrụ otu n'ime nri ndị a dị njikere ka egosi mgbe nwoke na-achọ aka ike n'alụmdi na nso.[1]  A na-emekarị emume a n'etiti Ndị Igbo n'ihi Echiche ime echiche dị iche iche gbara Yams gburugburu, dị ka ndị nna nna kwuru site na ndị gara n'ihu ruo taa.[2]  Yams bụ ihe omume a na-akụ kwa afọ, ọ bụ ebe na a na-ewere ha mgbe ụfọdụ dị ka ihe mere na-adịgide n'ihi usoro ndụ ha.  Ya mere.  Ọzọkwa, a na-ekwu na ọ bụ ihe akụkọ iwu iri Yam ọhụrụ tupu emee ahụ n'ihi na ọ bụ ụzọ isi mee ka chi na ike nke owuwe ihe ubi na chi nke ụwa nwee obi ụtọ ma na-ekele ha maka owuwe.  ihe omume bara nna.  Site n'ime nke a, chi ga-enwe obi ụtọ ma weta owuwe ihe ubi ka mma n'oge ọhụrụ.

Na Benin, Naịjirịa, ọ bụ ihe ọma na akụkọ dị mkpirikpi banyere Ememme Yam Ọhụrụ dị ka emere na Benin ọtụtụ narị afọ gara aga ka dị: ROTH (1903: 76) kwuru banyere ndị a n'oge na-adịghị anya mgbe mbibi nke Alaeze Ukwu Benin gasịrị. Nke mbụ n'ime ndị a na-ekwu na emume a na-eme na mmalite nke owuwe ihe ubi yam, a na-enye eze ite ụrọ, nke nwere ala, na yam ochie (ya bụ, otu sitere na oge gara aga) nke ọ kụrụ n'ime ite ahụ. N'oge ịgba egwú na oriri na ọṅụṅụ na-esote, a na-eji ihe yiri ya dochie ite a, nke nwere yam ọhụrụ mepụtara nke ọma, nke a na-emesị nye ndị mmadụ, ikekwe dị ka ihe ịrịba ama nke ike anwansi nke eze n'elu ihe ọkụkụ. A na-ewere mmụba n'etiti tubers abụọ ahụ iji gosipụta oke owuwe ihe ubi nke a pụrụ ịtụ anya ya.

## Ndị na-eme emume

* Igbo
* Okpe Kingdom  Dị ka ọdịnala Opke si kwuo n'ihe dị ka elekere 6:30 nke ụtụtụ, ndị bi n'ala ahụ ma ndị India ma ndị na-abụghị ụmụ amaala gbakọtara n'obí nke Olopke nke Okpe iji sọpụrụ ya ma chọọ ya na ezinụlọ ya arịrịọ.  ọ na-amalite site na ọkwa ụbọchị 13 nye obodo ahụ dum mgbe mkparịta ụka dị n'etiti Eze na ndị isi ya. Nkwupụta ahụ ga-agafe n'elekere ise nke ụtụtụ n'ụbọchị nke iri na atọ. A na-akpọ emume ahụ Wasigbeenile, 'Ekele maka ilekọta m.  A machibidoro ndị bịara abịa na ndị inyom a mụrụ n'oge ahụ ka ha ghara ịga emume ahụ. Omenala ahụ malitere n'ụzọ iwu mgbe eze si n'ime ụlọ nke obí ya pụta na uwe ọcha ma sonyere onyeisi ya bụ ndị yi uwe ọcha niile. eze na-eduga ngagharị na ndị isi na-akụ ọkpọ ma na-agba egwú site n'obí eze gaa n'ámá obodo. Ngagharị ahụ na-ewe ihe dị ka nkeji iri itoolu iji rute n'ogige obodo ahụ ma na-ekpe ekpere ogologo maka ọdịmma nke ụmụaka niile nọ n'ala ahụ ma n'ụlọ ma na mba ofesi. ngagharị ahụ laghachiri n'obí eze maka "ememe iri yam".  Ememe a bụ omenala ochie na ụzọ isi kelee Chineke maka ilekọta ndị mmadụ.
* Nollywood New Yam Festival - Abuja   
* Ife New Yam Festival.  Owuwe ihe ubi nke New Yam na-emekarị n'oge July na August nke afọ ọ bụla. Oni nke Ife Oba Adeye Enitan Ogunwusi 
* Obodo Ekinrin-Adde 
* Obodo Ogidi 

## Obodo
Okpe bụ Obodo Edo na Akoko-Edo na steeti Edo.  A mara obodo ahụ maka nnukwu emume nke emume yam ọhụrụ, nke a na-eme na Julaị ọla n'obodo ahụ.  N'ihe dị ka ụbọchị iri na atọ maka emume ahụ, Olokpe (Eze) na ndị isi ya bụ ndị otu kọmitii maka emume a na-agwa ndị obodo ọhụrụ mmelite ma ọ bụ ọgwụgwọ na emume ahụ.  Mgbe nke a ọma, Eze ahụ ike ekele ya n'alaeze ahụ dum site na ụgbọ égbè nke ndị mmadụ na-anụ n'ebe dị anya na nso.  Ụda ndị ahụ bu ozi 'Wasigbeenile', nke ọma, 'ekele unu niile maka ilekọta m nke ọma n'afọ a na-agafe agafe". Ndị mmadụ na-eji okwu a ekele onwe ha n'ụbọchị niile..

N'ụbọchị mbụ nke emume ahụ, ndị mmadụ na-eleta obí eze na ndị nna dị ka anụ ndị dị iche iche, ewu tubers yam wdg dị ka akara akara ngosi maka ocheeze eze.  N'ụbọchị ahụ, Eze na ndị isi ya na-elu n'obí eze na-eyi uwe ọcha.  Ha gara Ebe Nsọ aanọ (nke a na-akpọ ebe ndị nna) iji nye ekpere na-achọ maka owuwe ihe ubi ka mma na awụ ndị na-amị amị.  Ememe ahụ gara n'ihu mgbe e gosiri n'ọma aha obodo ahụ na okwu iji dozie nsogbu obodo nke Olokpe nyere yana ndị ọbịa ndị ọzọ na ndị a ma si n'obodo ahụ..

### Nollywood New Yam Festival - Abuja
Abuja, isi obodo nta, dị n'etiti Naijiria.  [1] N'oge emume ọhụrụ ya, nke a na-eme emume Igbo, a na-ekwu na yam bụ otu n'ime ụzọ isi akụ na-ama mmadụ.  N'oge emume ahụ, a na-enye ndị mmadụ ụdị yam dị iche iche na ofe dị iche iche iji mee emume.[2][3]  Ihe a ma ama n'etiti emume a na isi obodo Federal bụ Nollywood New Yam Festival & Awards kwa afọ, nke a na-akpọzi Nollywood Cultural Heritage Festival ma ugbu a na akara ya nke iri na abụọ maka Nọvemba, 2024.

### Ekinrin-Adde
Obodo Ekinrin-Adde dị na North egwuregwu Nigeria, Kogi Steeti kpọmkwem.

### Ikere Ekiti
Obodo Ikere dị na Ekiti Steeti, South western Nigeria .  [1] ebe a na-eme emume yam kwa afọ.[2]  A na-akpọ emume ahụ Odun Ijesu n'asụsụ Yoruba (emume iri yam) ma a na-eme ya iji kelee orisha maka uto nke ala na maka ikpu egwu ha n'oge osisi gara aga.  Emume a na-egosi ngosi ka a na-akpa ndị na-agụabụ na ndị na-agba na ekpere maka Ogoga, Eze nke obodo ahụ, onye a mara dị ka onye na-egosi ezi ihu ọma maka Ikere, iji nwee ogologo  ụdị maka obodo ahụ ịhụ ka ukwuu.[3]  A na-eme ọtụtụ ihe omume mmegharị nta, ịgba égbè na mgbochi nke okpueze niile Oba yi.  Oba na-eyi uwe omenala a mara ka Aso Oke na okpueze ọcha ya mgbe a na-eji beads dị iche iche iche Oloris (ndị na-enye Eze) mma ma ha na-agba egwu n'ihu Eze.  

Obodo Ogidi dị na Ijumu, mpaghara ime obodo nke Kogi Steeti.  A maara obodo ahụ maka ikwu na iwu nke nkume ụmụ amaala.  A maara obodo ahụ nke ọma maka ihe mmetụta ya, yam.  Na Ogidi, a na-ewere yam dị ka osisi ọrụ ebube nke na-egosi ya mere oge owuwe ihe ubi nke ọma na-egosi na osisi ndị ọzọ ga-eto eto.  Ihe ndị a niile na-ejedebe na eme kwa afọ nke Ogidi new yam festival.  [1] Dị ka ndị Ogidi si kwuo, a na-eme emume yam ọhụrụ iji nye ekele nye Chineke onye na-enye nwa na ike.  A na-eme ya na ụbọchị ogidi-Ela nke bụ ụbọchị ọdịnala nke ala ahụ, nke na-amalite ụbọchị ole na ole na izu.  Ìgwè ịgba dị dị iche iche na-agagharị n'obodo ahụ na ndị na-ahụ nta na- ịgba égbè iji mee ka a mara ego ndị ahụ na obodo ahụ.  A na-eme emume a maka otu izu na ọtụtụ ihe omume dịka mmemme, ngozi nke yam ọhụrụ, inwe ego na onyẹ.  Ihe omume ndị ọzọ bụ egwuregwu n'efu, egwuregwu ọhụrụ, ọrụ Jumat, njem gaa n'ugwu Oroke Oda na ọkụ ọkụ.  Ememme a mara mma na- nyịn ndị njem si n'obodo na steeti ndị gbara gburugburu dịka Edo, Ekiti, Osun, Lagos wdg.  Ememme ahụ na-amalite site na ndị obodo na-aga n'ihu na obodo Ogidi ebe ego ahụ na'eme ahụ.  A na-eji ejiji mara mma nke na-eme ka gburugburu ebe obibi na-ahụ anya.  Ememme ahụ ahụ kpamkpam mgbe Eze, Rabiu Oladimeji Sule (Ologidi nke ala Ogidi), rutere ebe ahụ.  Akọnọ ya na-iche ọdịdị iche ka mdị ahụ ji obi ụtọ na-ebuli olu ha.  Mgbe ndị Ologidi rutere, a na-ekwe ka mdị dị iche iche nkenyere ndị Olokoro / Olu-Otun-nji na mbụ mgbe ahụ Orotas na ndị ọzọ sochiri.  Mgbe mmị ahụ asị, onye ọ àlà n'ebe ahụ na-esochi iji kwanyere ha nche.[2][3]  Ọzọkwa, ihe ngosi Masquerade na-ewere ọnọdụ site na Igbabolelimin masquerade (masquerade sitere na ụwa ike), Egungun Oniye (masquerad na ábụ́bà), Igunnuko masquerade, Agbo Olode masquerade.  [1] A na-ekerịta nri dị iche iche n'oge ahụ ka ndị mmadụ wee jide na-arụsi ọrụ ike ma na-adị ndụ..

Ndị Igbo a mụrụ dị ka ndị Ibo sitere n'akpịrị ndị edemede nke mbụ.  Ha bụ otu n'ime ndị isi na Naijiria na-eme emume yam ọhụrụ.  Ha na-eme emume ahụ na ibu owuwe ihe ubi ọ ble nke yam ọhụrụ (Iri ji) ma ọ bụ Onwa Asaa (na nke asaa).  LED nke emume a bụ ikele Chineke maka owuwe ihe ubi bara iche maka Yams na ọ dịghị onye a na-atụ anya na ọ ga-enwe ike nke yam ọhụrụ tupu emume ahụ ebe a na-ewere ya dị ka ihe akụkọ iwu.  [1]  Ememe a dị ezigbo mkpa nye ndị ibos ma na-eme ya kwa afọ.  Emume a na-eje ozi dị ka oge ebe ndị obodo ahụ na-a nwere n' mgba iji onwe ha na ndị ha na-ama n'anya ma nwee obi ụtọ ọnụ..

## Ihe odide

Òtù:Igbo cuisine