Deasún Breatnach

Deasún Breatnach (2 Disemba 1921 - 3 Ọktoba 2007) bụ onye akụkọ akụkọ Irish, onye ode akwụkwọ akụkọ.  O dere uri Irish, akụkọ ifo, ntụgharị asụsụ akụkọ ifo.

## Oge ọ malitere
A mụrụ Deasún Breatnach na Rathmines, Dublin, [1] ikekwe Belgrave Square, na 2 Disemba 1921. Aha ya bụ Francis Xavier Desmond Walsh, nke a makwaara dị ka "Des".  Nne m bụ Gertrude (née Andrews) nke Kevin Walsh, onye ọka iwu.  Ọ bụ nwa mbụ, ọ bụ otu n'ime ụmụnne abụọ nke nwanne m nwanyị.  Nna nna m bụkwa onye ọka iwu kwadoro Charles Stewart Parnell, James J. Walsh, onye nọchitere anya abụọ n'ime ndị Invincibles, gụnyere Lord Frederick Cavendish na Thomas Henry Burke.  Abụ m onye na-akwado John Redmond, bụ́ onye duru ndị agha Britain rụọ ọrụ na France n’oge Agha Ụwa Mbụ.  Breatnach bụ ụdị Irish nke nwa okorobịa, Deasún Breatnach.  Ọ gara kọleji Belvedere, Dublin, ruo mgbe nna ya nwụrụ na 1934, mgbe nke ahụ gasịrị, ọ nweghị ike ịkwụ ụgwọ akwụkwọ wee kwaga Newbridge, County Kildare.  Breatnach kọwara m, "Enyi m hụrụ n'anya."".

## Ọrụ mmalite
Ọ pụghị ịga mahadum n'ihi ọnọdụ ezinụlọ ya, mgbe ọ hapụrụ ụlọ akwụkwọ ebe obibi, ndị ọrụ nchekwa obodo kpọrọ ya.  N'oge ihe mberede Irish n'oge Agha Ụwa nke Abụọ, Breatnach jere ozi dị ka Battalion nke 18.  Abụ m onye isi, na m na-ahụ maka magazin Fort na Phoenix Park mgbe niile.  Ọ malitere ọrụ ide ihe mgbe a gwara ya ka ọ dee akwụkwọ akụkọ maka ndị agha, The Spearhead, aha mbụ ya, "Adeste fidelis" nke e bipụtara na The Irish Times na December 1944. Mgbe ọ na-eje ozi agha, o dere otu isiokwu na-agbachitere nnwere onwe Irish maka New York Herald Tribune n'okpuru nchịkọta akụkọ nke Rex Mac Gall.  O dere ntụlegharị nke ihe nkiri ahụ maka Ailtirí nke hAiséirghe, Aiséirighe, nke 1945.

Na May 1946, ọ gara ụgbọ elu na Spain, zụta tiketi maka ụgwọ ahụ mgbe ọ hapụrụ ndị agha.  Ndị na-ahụ maka njem nlegharị anya Spanish na-arụ ọrụ maka Radio America na Tangier, Morocco.  Ọ lụrụ Maria de la Piedad Lucila Hellman de Menchaca na July 31, 1947. Ọ bụ Lucy Bhreatnach.  ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke asụsụ ahụ kpaliri Breatnach ime mkpebi inye asụsụ Irish nkọwa miri emi.  A mụrụ ya na Spen.  A zụlitere m nườn ha niile, nườn mộc ise na nwa ồmọi, nọnọn ha niile, a na m asụ Spanish na Irish.  Na 1949, ezinụlọ ahụ kwagara Dublin, bụ ebe ha hiwere Gaelscoil mbụ, ụlọ akwụkwọ asụsụ Irish, Scoil Lorcáin na Blackrock Town Hall.  Ọ bụghị steeti na-akwado ụlọ akwụkwọ a, ọ bụghịkwa okpukperechi.  O mechara sonye na nguzobe nke Gaelscoil nke abụọ, Coláiste Cualann, mana o nweghị ihe ịga nke ọma..

## Ọrụ ya mgbe e mesịrị
Breatnach dere maka gị The Irish Times, Sunday Review, Irish Independent nke Séala Éireann.  O kwuru banyere ahụmahụ Spain nwere na mba Arab, na n'afọ 1950, o nyekwara okwu redio banyere ihe mere n'oké osimiri.  Ọ kaara m mma ide akwụkwọ n'okpuru Rex Mac Gall (MacGall), kamakwa n'okpuru Dara Mac Dara nke Mac Lir mgbe ọ na-ede banyere isiokwu ndọrọ ndọrọ ọchịchị.  Akwụkwọ ndị ọzọ dị gị nwere gụnyere akwụkwọ akụkọ Irish Farmers' Journal, Inniu, Feasta, na An Timire.  Ọ bụ onye nchịkọta akụkọ nke The Irish Press, na onye nchịkọta akụkọ nke Irish Independent . 

Site na 1958 ruo 1960, ọ kuziri Irish na Trinity College Dublin (TCD), ebe David Greene kuziri Máirtín Ó Cadhain.  Ọ ka mma iji Irish karịa Bekee, na m na-ebipụta akwụkwọ ụmụaka.  Ọ malitere inwe mmasị na William Bedell, ma dee The Best of the English: nkenke akụkọ ndụ na ọrụ nke bishọp nke Kilmore, William Bedell (1971).  Na 1993, e nyere ya M.Litt.  Saịtị TCD, edemede nke "An Púca", emesịa bipụta ya na Chugat na Púca (1994).  O dere ma súradia uri saịtị nke Spanish, Italian nke Latin, nke Danta amadóra bipụtara (1998).  Agụnyere akụkọ asụsụ Irish dị iche iche n'usoro ọmụmụ ụlọ akwụkwọ Irish.  Breatnach dekwara egwu, including a performance on the dead of Bloody Sunday, spirited by "An Ghailseach".

Ọ na-arụsi ọrụ ike, ọ na-arụsi ọrụ ike na Conradh na Gaeilge, karịsịa na ọrụ mmekọrịta.  Ọ bụ Aran Islands nke Connemara ma a bịa na Irish.  Ọ bụ onye na-akwado asụsụ Irish n'akụkụ niile nke ndụ ya, gụnyere webụsaịtị ụlọ ọrụ mkpuchi ụgbọ ala ya, na-eduga n'esemokwu dị ogologo oge gbasara ụdị akwụkwọ Bekee naanị.  Enwere ike ịpụpụ gị n'ịkwụ ụtụ ụgbọ ala ma ọ bụrụ na ịnweghị asambodo asụsụ Irish.  Ọtụtụ òtù na-asụ Irish kwadoro ya, mgbe a tụrụ ya mkpọrọ ruo ọtụtụ ụbọchị n'April 1966 na Mountjoy House, bụ́ onye nyere ego ahụ.  O mechara kwụọ ụgwọ ụtụ isi.

Onye Republican ogologo oge, ọ bụ onye otu Wolfe Tone Society, nke na-akwado Republic Republic na socialism omenala.  Ọ bụ onye na-emegide nnwere onwe nke Ireland.  N'ememe ncheta Ista Rising nke 1966, ìgwè nke abụọ nke ndị na-asụ Irish kpọrọ Misneach iji mee mkpesa megide ọdịda nke steeti Irish imezu ebumnuche nke nkwupụta 1916 otu ahụ kwagara GPO, Ụlọ Nzukọ Liberty na Ogige Ncheta ọhụrụ, na mgbasa ozi mba ụwa kpuchiri mkpesa ahụ.  O dere maka United Irishman na 1960, site na 1973 ruo 1974 ọ bụ onye nchịkọta akụkọ An Phoblacht mgbe Éamonn Mac Thomáis a tụrụ mkpọrọ, na site na 1977 ruo 1979. Site na 1986, o dere akwụkwọ akụkọ Saoirse.  Ọ bụ megidere Good Friday Agreement, nke nwunye Lucilita tinyere aka na mkparita uka.

N'otu oge ahụ, Breatnach bụ onye na-akwado ikike mmadụ n'ụwa nile, karịsịa megide ọchịchị ndị dị na South America.  Ha abụọ kwadoro nwata nwoke ahụ bụ Osgur ma were ogologo oge wepụ nsogbu ahụ gbasara ụgbọ oloko.  Ọ bụ onye nchoputa nke Irish Republican Socialist Party (IRSP).  Ume nke moto Neurone Disease Association of the Pipers' Club.  Ọ kaara m mma ịnọnyere gị mgbe m dị afọ iri asaa.

## Ọnwụ
Breatnach nwụrụ ụbọchị 2 mgbe nwunye ya nwụsịrị, n'ụbọchị olili ozu ya, 3 Ọktoba 2007. E nyere ozu ya na sayensị ahụike.

## Akwụkwọ ndị a họọrọ

### Akwụkwọ

* *The Best of the English: Akụkọ dị mkpirikpi banyere ndụ na ọrụ nke bishọp nke Kilmore, William Bedell* (1971) 
* *Chugat na Púca* (1994) 
* Galar na Họgụ na-eme ihe nkiri (1999) 
* *Gríscíní saillte* (2001) 

### Abụ uri

* *Danta amadóra* (1998) 

### Akwụkwọ ụmụaka

* Otu onye Arabach (1960) 
* N'afọ 1962, a na-akpọ ya
* Otu buama nke mba (1962) 
* *Ịdị mma* (1963) 
* Otu *Gasúr na chaill na ghoile* (1984) 

## Ihe odide