Jan Filip (onye ụkọchukwu)

thumb|Jan Filip
Jan Filip (amụrụ 9 Disemba 1911 na Přibyslav; nwụrụ na 21 Nọvemba 1971 na Kratonohy, na nso Hradec Králové) bụ onye ụkọchukwu Czech, dọkịta nkà mmụta okpukpe, prọfesọ, ode akwụkwọ, Esperantist, na onye dere akwụkwọ..

## Ndụ
A mụrụ ya na ezinụlọ Francisko Filip, nwa Přibyslav, onye nwere ụmụ anọ ọzọ: ụmụnne Jan Wenceslao, ụmụnne nwanyị Francisko, Karla na Maria.  Mgbe afọ anọ gachara, a mụrụ nwanna ọzọ aha ya bụ Karlo.  Jan Filip bụ enwe Přibyslav mgbe ọ bụ nwata, ọ gara ụlọ akwụkwọ praịmarị.  Ọ kpọbatara ya n'ụlọ akwụkwọ sekọndrị, ebe ọ buuru onye na-edikọba ya dị mma na 1931. Na Hradec Králové, ọ mụrụ seminarị ndị nchụàjà, na 1936, ọ ghọrọ onye nchụàjà.  O mere emume Mkpụrụ mbụ nke obodo ahụ bụ Přibyslav.

Ọ ghọrọ onye nchụàjà Jičín.  Mgbe otu afọ gachara, ọ bụ onye nchịkwa nke parish nke Nová Ves nad Popelkou.  Ruo otu afọ, ọ bụ onye ụkọchukwu Kutná Hora na n'ikpeazụ, ọ kụziiri okpukpe, akụkọ ihe mere eme, na Latin maka ndị nkụzi ụlọ akwụkwọ sekọndrị ruo afọ isii, nakwa na Kutná Hor.  Ọ gụrụ akwụkwọ otu afọ n’ụlọ akwụkwọ sekọndrị dị na Dvůr Králové, afọ ọzọ n’ụlọ akwụkwọ sekọndrị dị na Jičín, na afọ atọ ọzọ n’ụlọ akwụkwọ sekọndrị na Náchod.

Na 1950, na mmalite nke usoro ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke ọchịchị Kọmunist, ọ mụtara mkpa nlekọta anụ ụlọ.  O nyere nlekọta pastor afọ asatọ na Přibyslav, ọnwa anọ na Veliš, afọ anọ na Chleny, afọ anọ na Letohrad, afọ asatọ na Kratonohy, nso Hradec Králové, o wee nwụọ..

## Esperanto
Filip, onye dị afọ asatọ nwere nkà, mụtara Esperanto na 1921. Na 1925, mgbe ọ nọ na klas nke atọ, ọ malitere ide akwụkwọ ọkọwa okwu Esperanto-Czech.  Mgbe afọ atọ gasịrị, ọ dechara nchịkọta akwụkwọ ahụ, site n'enyemaka nke nwanne ya nwoke Karel Filip, n'agbanyeghị na ọ bụ afọ abụọ ọzọ ka e bipụtara akwụkwọ 1930, ọ ghọrọ onye edemede akwụkwọ a ma ama n'ụwa.  E bipụtara mbipụta nke abụọ na 1947, e bipụtara mbipụta nke abụọ na 1987. Czech-Esperanto dictionary, nke Karel dere bipụtara, bipụtara na Prague na 1958, peeji nke 550 nke 450..

Ebipụtala ntụgharị asụsụ na mkpokọta egwu ndị Czech na Esperanto ugboro abụọ.  Mgbe m nọ n'ụlọ akwụkwọ sekọndrị na Prague, òtù mba ụwa nke Esperantists mara ọkwa asọmpi maka edemede kacha mma banyere Virgin Mary na Esperanto.  Ntinye mbụ nke asọmpi ahụ bụ naanị ihe atụ, ma ọ bụghị mara mma: ụyọkọ Roses ọcha, nke onye mmeri ga-etinye n'ụkwụ nke onyinyo nke Virgin Mary nke Lourdes.  Jan Filip, mgbe ọ nọ naanị na Prague, nwetara akwụkwọ ozi mbụ ya.  N'agbanyeghị na ọ họọrọ Lourdes n'onwe ya, ụlọ akwụkwọ ahụ ekweghị ya mee otú ahụ, ndị nnọchiteanya nke Klubo de canzaj Espertoj tinyere ụyọkọ ọcha Roses n'ụkwụ nke Virgin Mary nke Lourdes.  N'oge na-adịbeghị anya, a maara na Czech Esperantist Jan Filip bụ onye nkụzi Esperanto.

Na 1968, onye Switzerland Esperantist nke sụgharịrị akwụkwọ Madlen's Welsh site na Kratonohy, bipụtara ọtụtụ akwụkwọ ọkọwa okwu Esperanto.  Mgbe nke ahụ gasịrị, e nwere ihe nkiri Switzerland: La Turo Inter Nuboj ("The Tower Between Clouds") nke Fino de la Mondo ("Ọgwụgwụ nke Ụwa").  N’afọ 1970, ọ sụgharịkwara ọtụtụ abụ okpukpe maka ndị Esperantists na ndị Katọlik, bụ́ ndị e ebipụta na Herbortice..

Mgbe e mesịrị, ọ ka ọtụtụ ndị ọzọ mma, ọ kụzikwara ndị na-ege Esperanto banyere Czech Republic.  Ọbụna ndị ọrụ gọọmenti Czech nyere ya ihe nrite pụrụ iche maka izi ihe na Belgium, Netherlands, na Great Britain.

Na mgbakwunye na Esperanto, ọ na-asụ ọtụtụ asụsụ mba ọzọ nke ọma, ebe ọ sụgharịrị uri, akụkọ, na egwuregwu ya. Tụkwasị na nke a, ọ mụtara ihe ndị bụ isi nke ọtụtụ asụsụ ndị ọzọ maka ọmụmụ ya.

## Ikike nwebisiinka nke ụmụnne Filip
thumb|Akụkọ ọnwụ nke Jan Filip
Ọrụ a zuru ezu nke ụmụnne Jan na Karel Filip nwere ikike n'okpuru ikikere Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Czech Republic, dịka ndekọ OTRS 2009072310074867 gosipụtara.  Ị nwere ike ịchọta nkwupụta aka na ndekọ nke Czech Esperanto Association.

## Ọrụ ndị mbụ

* Fino de la Mondo ("Ọgwụgwụ nke Ụwa") (ihe nkiri, setịpụrụ na egwu) 
* La Turo inter Nuboj ("Ụlọ Elu dị n'etiti igwe ojii") (egwuregwu) 
* *[[Kantareto]]* ("Nchịkọta obere abụ") (mbipụta abụọ, abụ ọdịnala na abụ okpukpe) - lee  popolaj kantoj 001
* *[[Velký slovník esperantsko-český]]*
* *[[Velký slovník česko-esperantský]]*
* *[[Mezinárodní řeč a katolíci|M na-akpọrọ na katolíci]]*

## Ọrụ na Czech

* Bělička pro pana profesora (1934, dị ka V. M. Vlček) 
* Bílá sova (1939, dị ka V. M. Vlček) 
* Biely Donja (1948, ya na nwanne ya nwoke Karel) 
* Cestou淘 (1945, ya na nwanne ya nwoke Karel) 
* **Chrám** (1934, dị ka V. M. Vlček) 
* **Konec sveta** (1933 na 1935, dị ka V. M. Vlček) 
* **Křížek na čele** (1939, dị ka V. M. Vlček) 
* **Květy mládí** (1934 na 1936, dị ka V. M. Vlček) 
* **Pomněnka** (1930, dị ka V. M. Vlček) 
* **U Jezulátka** (1941, 1943, 1991) 
* Pri Jezuli Hulk (1948) 
* **Ọ bụ n'oge na-adịghị anya. Obraz z Dobri pronosledování Claieanů**  (1932, dị ka Václav Vlček)  
* **Sestra Anunciata** (1934, dị ka V. M. Vlček) 
* U brány Milosrdných (1937, dị ka V. M. Vlček) 
* Za vznešeným cílem (1944)