Intersectionality

thumb|300x300px|Nnyocha intersectional na-atụle nchịkọta nke ihe ndị na-emetụta onye ọ bụla na njikọta, kama ịtụle ihe ọ bụla na-anọpụ iche, dịka egosiri ebe a site na iji eserese Venn.
**Intersectionality** bụ klas="mw-redirect cx-link" data-linkid="7" href="./Analytic_frame" id="mwDw" rel="mw:WikiLink" title="Analytic frame">usoro nyocha maka ịghọta etu otu ndị otu na ndị mmadụ si eme ka njikọta pụrụ iche nke ịkpa ókè na ihe ùgwù. Ihe atụ nke ihe ndị a na-agwakọta ma na-agbakọta gụnyere okike, ọkwá, okike, Agbụrụ, ọkwa, mmekọahụ, Okpukpe, nkwarụ, ọdịdị anụ ahụ, na afọ. Ihe ndị a nwere ike iduga ma ike ma mmegbu.

Intersectionality bilitere na mmeghachi omume na ụmụ nwanyị ọcha na ndị ikom na-achịkwa Black liberation movement, na-ekwu maka "mmegbu mgbochi" nke Ịkpa ókè agbụrụ, sexism, na heteronormativity. Ọ na-agbasawanye oke nke mbụ na nke abụọ nke ụmụ nwanyị, nke lekwasịrị anya na ahụmịhe nke ụmụ nwanyị ndị ọcha, cisgender, na ndị nọ n'etiti,  iji tinye ahụmịhe dị iche iche nke ụmụ nwanyị na-acha, ụmụ nwanyị dara ogbenye, Ụmụ nwanyị si mba ọzọ, ma na-achọ ikewapụ onwe ya na ụmụ nwanyị ọcha site n'ịnakwere ahụmịhe na njirimara dị iche iche iche nke ndị inyom. 

Ọ bụ Kimberlé Crenshaw chepụtara okwu ahụ bụ *intersectionality* na 1989.  :&#x3A;&#x200A;385&#x200A; Ọ na-akọwa etu usoro ike na-ejikọta ọnụ si emetụta ndị a na-akparaghị ókè na ọha mmadụ. Ndị na-eme ngagharị iwe na ndị ọkà mmụta na-eji usoro ahụ akwalite ịha nhata na mmekọrịta mmadụ na ibe ya.  Intersectionality na-emegide usoro nyocha nke na-emeso axis ọ bụla nke mmegbu n'otu n'otu. N'ime usoro a, dịka ọmụmaatụ, a pụghị ịkọwa ịkpa ókè megide Ụmụ nwanyị ojii dị ka ngwakọta dị mfe nke misogyny na Ịkpa ókè agbụrụ, mana dị ka ihe dị mgbagwoju anya. Ọ bụ ezie na ọtụtụ ndị na-agụ akwụkwọ na-aghọta intersectionality dị ka mkpuchi nke ọtụtụ njirimara mmekọrịta mmadụ na ibe ya (dịka, agbụrụ, okike, na klas), ebumnuche mbụ bụ inye usoro dị n'ime maka nyochaa usoro mmegbu na ihe ùgwù nke na-ejikọta. Dịka ọmụmaatụ, Ịkpa ókè agbụrụ, ịkpa oke nwoke na nwanyị, ịkpa àgwà, ịkpa iche iche, na ịkwado itinye echiche n'ọrụ maka ikpe ziri ezi nke ọha na eze kama ịdepụta njirimara mmadụ.

Intersectionality enweela mmetụta dị ukwuu n'ịhụ ụmụ nwanyị nke oge a na ọmụmụ nwoke na nwanyị. Ndị na-akwado ya na-atụ aro na ọ na-akwalite ụzọ dị mgbagwoju anya na mgbagwoju eme iji dozie ike na mmegbu, kama inye azịza dị mfe.  Ndị na-akatọ ya na-atụ aro na echiche ahụ sara mbara ma ọ bụ dị mgbagwoju anya,  na-ebelata ndị mmadụ na ihe ndị a kapịrị ọnụ,   a na-eji ya dị ka ngwá ọrụ echiche,   ma sie ike itinye ya n'ọrụ na nyocha. [5]   Ndị ọkà mmụta nke postcolonial na transnational feminist ọmụmụ arụrịta ụka banyere itinye n'ọrụ intersectionality n'ụwa niile 

## Echiche ndị dị mkpa

### Matrik interlocking nke mmegbu
Patricia Hill Collins, onye dere Intersectionality as Critical Social Theory (2019),  na-ezo aka na njikọ dị iche iche nke enweghị nhata nke mmekọrịta mmadụ na ibe ya dị ka "ihe na-emetụta mmegbu na ihe ùgwù" nke jikọtara ọnụ mepụta matrik nke ịchịkwa. Echiche ndị a na-akọwa etu ahụmịhe ndị mmadụ banyere ihe ùgwù na nchụpụ si bụrụ nke a na-akpụzi ọ bụghị naanị site na ọdịiche dị iche iche (dịka, mmasị mmekọahụ, ọkwa, agbụrụ, afọ, wdg), kamakwa site na mmetụta nke mkpakọ na mmekọrịta dị n'etiti ọdịiche ndị a. Mmetụta nke otu ihe, dị ka agbụrụ, nwere ike ịdịgasị iche dabere na ọnụnọ ma ọ bụ enweghị ihe ndị ọzọ, dị ka okike ma ọ bụ klas. : 204 : 204 

### Ịkpa ókè n'ọtụtụ
thumb|Intersectionality na Dyke March na Hamburg, Germany, 2020
Na European Union (EU) na UK, "ọtụtụ ịkpa ókè" na-ezo aka na ịkpa ókè nke na-agụnye ihe karịrị otu nhazi mmekọrịta mmadụ na ibe ya (dịka, okike, agbụrụ, ọkwa, okpukpe, mmekọahụ, wdg). Ụdị ndị a, nke a na-ewere n'oge gara aga dị iche iche dị ka ndị na-akọwa n'onwe ha, a na-abịakwute ugbu a dị ka akụkụ dị iche iche nke njirimara mmadụ, nke a weere dị ka ihe dị iche iche.

### QEchiche Standpoint
Patricia Collins na Dorothy E. Smith akọwaala Echiche Standpoint. Echiche bụ echiche ụwa nke mmadụ. Echiche Standpoint na-atụ aro na ihe ọmụma ọha na eze bụ nke uche, na-adị n'ime ọnọdụ ala nke onye ọ bụla na ọnọdụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya nke e mepụtara ya. : 392 : 392 

## Akụkọ ihe mere eme
Black feminist scholar Kimberlé Crenshaw introduced the concept of intersectionality in two articles published in 1989 and 1991 in the field of legal studies. [1][2][3][1] Intersectionality originated in critical race studies and considers how different forms of oppression (such as racism, sexism, discrimination, homophobia, and so on) can combine and interact to create systems of oppression and privilege that shape the experiences of individuals. Crenshaw used intersectionality to demonstrate how these systems of oppression marginalize minorities in the workplace and society.[1][4]

Ọ bụ ezie na Crenshaw chepụtara okwu ahụ Intersectionality na 1989, ndị ọkà mmụta na-adịbeghị anya ekwuola na intersectionality abụghị echiche kwụ ọtọ kama ọ bụ nke gara n'ihu na-etolite ma tupu ma mgbe iwebata ya gasịrị. Na nyocha 2023 nke mmepe nke echiche ahụ, T. Batista na-arụ ụka na intersectionality enweela mgbanwe dị ịrịba ama dị ka ndị ọkà mmụta tinyeworo ya n'ime ndọrọ ndọrọ ọchịchị, iwu na mmekọrịta ọha na eze ọhụrụ. Akụkọ ahụ na-ekwu na ọ bụ ezie na ụzọ mbụ Crenshaw si na Black Feminist tiori iwu kwadoro iji gosi otú ịkpa ókè agbụrụ na mmekọahụ si arụ ọrụ n'otu oge, ndị ọkà mmụta nke oge a na-arụ ụka na ọ dị mkpa ilekwasị anya na ike nke ike kama ibelata echiche na njirimara.[1] Arụmụka agụmakwụkwọ a na-aga n'ihu agbaghawo ma ogologo ndụ nke nghọta ntọala Crenshaw na ịgbasawanye okwu ndị a na-ekwu ugbu a.[1]

### Ndị na-ebu ụzọ na intersectionality
Ịchụpụ ụmụ nwanyị ojii n'akụkọ ihe mere eme na United States mere ka ọtụtụ ndị Black na narị afọ nke 19 na nke 20 - gụnyere Sojourner Truth, Anna J. Cooper, Maria W. Stewart, Ida B. Wells, na ndị ọzọ - na-ama nchụpụ ha n'akụkọta akụkọ ihe mere eme site na òtù ụmụ nwanyị mbụ, nke ụmụ nwanyị nọ n'etiti  duziri bụ ndị inyom na-acha ọcha bụ otu ụdị ndụ. 

N'okwu 1851 ya "Ọ bụghị m nwanyị?" Onye ọbịa Eziokwu kwuru site n'echiche agbụrụ ya dị ka onye bụbu ohu na-akatọ echiche ndị dị mkpa gbasara ịlụ nwanyị.[1] Ọ kọwapụtara ọdịiche dị n'etiti mmeso a na-emeso ụmụ nwanyị ọcha na ndị ojii n'ime ọha mmadụ, na-arụ ụka na a na-elekarị ụmụ nwanyị ọcha anya dị ka ndị na-emetụ n'ahụ na ndị dị nro, ebe a na-ele ụmụ nwanyị ojii anya dị ka ndị obi ọjọọ na ndị a na-emegbu ma na-erigbu ha. Ọtụtụ ndị inyom na-acha ọcha n'oge ahụ jụrụ nzọrọ ndị a, nke butere nkwutọ na-arịwanye elu nke mmegbu nke ụmụ nwanyị ojii chere ihu.[2]

Ndị edemede na ndị na-eche echiche dị ka Cooper, Stewart, Wells, Stuart Hall, na Nira Yuval-Davis kwusiri ike na njikọ dị n'etiti agbụrụ agbụrụ na mmegbu nwoke na nwanyị, na-egosipụta mmekọrịta.[1][2] N'edemede ya na 1892 "Ụlọ Ọrụ Na-ahụ Maka Ndị Agba", Cooper gosipụtara ụmụ nwanyị ojii dị ka ihe dị mkpa maka mgbanwe mmekọrịta ọha na eze, na-emesi nghọta pụrụ iche ha nwere banyere ọtụtụ ụdị mmegbu.[1][3] N'akwụkwọ ya A Voice from the South (1892), Cooper kwusiri ike mkpa ọ dị ịtụle "agbụrụ dum" site n'ilekwasị anya na ahụmahụ nke ụmụ nwanyị ojii. Cooper rụrụ ụka na mmegbu ha abụghị agbụrụ ma ọ bụ okike kama ọ bụ ngwakọta dị mgbagwoju anya nke abụọ ahụ.[1][4]

W. E. B. Du Bois kwuru na usoro agbụrụ, klas, na mba nwere ike ịkọwa akụkụ ụfọdụ nke akụ na ụba ndọrọ ndọrọ ọchịchị Black. Patricia Hill Collins dere, sị: "Du Bois hụrụ agbụrụ, ọkwa, na mba ọ bụghị n'ụzọ bụ isi dị ka ụdị njirimara onwe onye kama dị ka usoro mmekọrịta mmadụ na ibe ya nke kpụrụ ndị Africa America ohere ịnweta ọnọdụ, ịda ogbenye, na ike".  Du Bois hapụrụ okike site na echiche ya ma were ya dị ka ụdị ọdịdị onwe onye.[34] N'afọ 1947, Pauli Murray jiri ahịrịokwu "Jane Crow" kọwaa ihe ịma aka ndị inyom ojii na-eche ihu na Jim Crow South.

### Ugboro nke Abụọ nke Ụmụ nwanyị
Patricia Hill Collins na-akọwa ọtụtụ ndị na-akwado Black, Asian American, Latina, Indigenous, na Chicana feminism na-arụsi ọrụ ike na North America n'etiti afọ 1960 na 1980 dị ka ngwá ọrụ na mmepe nke intersectionality. N'afọ ndị 1970 na 1980, ọtụtụ ndị na-abụghị ndị ọdịda anyanwụ na-ahụ maka ụmụ nwanyị na-acha ọbara ọbara kwupụtakwara echiche yiri nke intersectionality, dị ka Awa Thiam, Chandra Talpade Mohanty, Gayatri Chakravorty Spivak, Chela Sandoval, na ndị ọzọ.

N'afọ 1974, otu ìgwè ndị Black na-ahụ maka ụmụ nwanyị haziri Combahee River Collective na Boston, Massachusetts, na nzaghachi maka ihe ha chere na ọ bụ nkewapụ site na ụmụ nwanyị ọcha na ndị nwoke na-achịkwa Black liberation movement, na-ekwu maka "mmegbu mgbochi" nke ịkpa ókè agbụrụ, ịkpa ókè nwoke na nwanyị na heteronormativity. Ìgwè ahụ mepụtara echiche nke "n'otu oge": mmetụta nke agbụrụ, ọkwa, okike, na mmekọahụ n'otu oge, nke mere ka ndụ ndị otu ahụ na nguzogide ha megide mmegbu. The Combahee River Collective kwalitere nghọta nke ahụmịhe ndị Africa na America nke na-ama nyocha ndị na-apụta site na ndị isi ojii na ndị nwoke na-ahụ maka mmekọrịta mmadụ na ibe ya, yana ndị sitere na cisgender, ndị ọcha, ndị nọ n'etiti, ndị inyom heterosexual.

In *DeGraffenreid v. General Motors* (1976), Emma DeGraffenreid and four other Black female auto workers alleged compound employment discrimination as Black women resulting from General Motors' seniority-based system of layoffs. The courts weighed the allegations of race and gender discrimination separately, finding that the employment of African-American men in the factory disproved racial discrimination, and the employment of white women in the offices disproved gender discrimination. The court declined to consider compound discrimination, and dismissed the case. Crenshaw said that in cases such as this, the courts have tended to ignore Black women's unique experiences by treating them as only women or only Black.

N'afọ 1988, Deborah K. King bipụtara edemede "Multiple Jeopardy, Multiple Consciousness: The Context of a Black Feminist Ideology". N'ime ya, King na-ekwu maka ihe ghọrọ ntọala maka intersectionality n'oge na-adịghị anya, na-ekwu, "Ndị inyom ojii amatala ọnọdụ pụrụ iche nke ndụ anyị na United States: ihe anyị na ụmụ nwanyị niile, yana njikọ ndị jikọtara anyị na ụmụ nwoke nke agbụrụ anyị".

### ''Ịkwụsị njikọ agbụrụ na mmekọahụ''
N'afọ 1989, Kimberlé Crenshaw chepụtara okwu ahụ bụ *intersectionality* dị ka ụzọ isi nyere aka kọwaa mmegbu Ụmụ nwanyị Africa-America na edemede ya bụ Demarginalizing the Intersection of Race and Sex: A Black Feminist Critique of Anti-discrimination Doctrine, Feminist Theory and Antiracist Politics .  Okwu Crenshaw arịgoola n'ihu mkparịta ụka mba banyere ikpe ziri ezi agbụrụ, ndọrọ ndọrọ ọchịchị njirimara, na ndị uwe ojii - ma kemgbe ọtụtụ afọ enyerela aka ịkpụzi mkparịta ụka iwu. N'ọrụ ya, Crenshaw na-atụle Ụmụ nwanyị ojii, na-arụ ụka na ahụmịhe nke ịbụ nwanyị ojii enweghị ike ịghọta n'okwu na-adabere na ịbụ onye ojii ma ọ bụ nwanyị. Kama nke ahụ, ọ ga-agụnye mmekọrịta dị n'etiti njirimara abụọ ahụ, nke, ọ na-agbakwụnye, kwesịrị ime ka ibe ya sikwuo ike.

Iji gosi na ụmụ nwanyị nwere agba nwere ahụmahụ dị iche iche site n'aka ndị inyom ọcha, Crenshaw na-enyocha ime ihe ike n'ime ụlọ na mmeko nwoke na-eme n'ime ụmụ nwoke, nke ụmụ nwanyị na-acha agba na-enweta na nchikota nke ịkpa ókè agbụrụ na mmekọahụ. Ọ na-arụ ụka na n'ihi na okwu ndị e mere iji na-ekwu banyere agbụrụ ma ọ bụ mmekọahụ anaghị ekwu okwu abụọ n'otu oge, n'ihi ya, a na-ewepụ ụmụ nwanyị nwere agba na ha abụọ.[1] Edemede " Mmekọahụ, ikpe ziri ezi na mmekọrịta mmadụ na ibe ya "nke Jeff Hearn, Sofia Aboim, na Tamara Shefer jikọtara ya na echiche Crenshaw nke intersectionality.[2] Crenshaw na-arụ ụka na ihe owuwu ike na-eleghara ụzọ agbụrụ na okike si jikọta ọnụ. Nke a na-emepụta ụdị pụrụ iche nke mwepu maka ụmụ nwanyị agba. N'otu aka ahụ, ibe ahụ na-akatọ mbọ ikpe ziri ezi maka mmekọahụ zuru ụwa ọnụ maka ịba ụba agbụrụ na ahaghị nwoke na nwanyị, ọkachasị mgbe ndị na-eme ihe nkiri Global Northern na-egosi ndị ogbenye, ụmụ nwanyị ojii bi na Global South dị ka "enweghị enyemaka." Okwu abụọ a na-emetụta otu esi ekwu otu ndị a kpapụrụ iche, kama ikwu maka ha. 

Crenshaw na-enyocha ọtụtụ ikpe ndị na-egosipụta echiche nke intersectionality ndọrọ ndọrọ ọchịchị na otú iwu mgbochi ịkpa ókè siri bụrụ akụkọ ihe mere eme, dị ka DeGraffenreid v. General Motors, Moore v. Hughes Helicopter Inc., na Payne na Travenol. Ihe abụọ bụ ihe a na-ahụkarị, n'etiti ndị ọzọ, n'okwu ndị a: nke mbụ, enweghị ike nke ụlọ ikpe ọ bụla iji ghọta nke ọma njirimara nke onye na-agba akwụkwọ, na ikike dị nta nke ndị na-ekpe ikpe na-arụrịta ụka n'ihi ihe mgbochi iwu kere site na iwu mgbochi ịkpa ókè, dị ka Title VII nke Civil Rights Act nke 1964.[1]

## Ọganihu
 
Ebumnuche nke *intersectionality* bụ iji mee ka ihe dị iche iche na-elegharakarị anya site na echiche ụmụ nwanyị na mmegharị ahụ. A na-eleghara ahaghị nhata agbụrụ anya n'ụzọ dị ukwuu site na ụmụ nwanyị nke mbụ, nke na-echegbu onwe ya banyere inweta nha nhata ndọrọ ndọrọ ọchịchị n'etiti ndị ọcha na ụmụ nwanyị ọcha, : 59-60 na nke abụọ, nke chọrọ iwepụ ịkpa ókè nwoke na nwanyị metụtara ebumnuche ụlọ nke ụmụ nwanyị.  Ugboro atọ nke ụmụ nwanyị - nke pụtara n'oge na-adịghị anya mgbe e chepụtara okwu intersectionality - gbalịrị idozi enweghị nlebara anya e nyere agbụrụ, ọkwa, mmasị mmekọahụ, na njirimara nwoke na nwanyị n'ime òtù ụmụ nwanyị mbụ. : 72–73 &#x3A;&#x200A;72–73&#x200A;

A malitere iji okwu ahụ mee ihe n'ọtụtụ ebe n'afọ ndị 1990, ọkachasị mgbe ọ na-esote mmepe nke ọrụ Crenshaw site n'aka onye na-ahụ maka mmekọrịta mmadụ na ibe ya Patricia Hill Collins. Collins na-ekwu na okwu Crenshaw dochiri ihe mbụ ya "echiche ụmụ nwanyị ojii", ma "bawanye uru nke echiche ya site na ụmụ nwanyị Africa America na ụmụ nwanyị niile". : 61 Collins chọrọ ịmepụta usoro iji chee echiche banyere intersectionality, kama ịgbasawanye na echiche ahụ n'onwe ya. Ọ chọpụtara ngalaba atọ dị mkpa nke ọmụmụ ihe n'ime intersectionality: otu na-emeso ndabere, echiche, okwu, esemokwu, na arụmụka n'ime Intersectionalité; nke ọzọ na-achọ itinye intersectionnality dị ka atụmatụ nyocha iji nyochaa otu ụlọ ọrụ mmekọrịta dị iche iche nwere ike isi mee ka enweghị nhata mmekọrịta mmadụ na ibe ya; na otu nke na-eji intersectionility eweta mgbanwe mmekọrịta mmadụ na eze site na atụmatụ ikpe ziri ezi.

Ọ bụ ezie na intersectionality malitere site na nyocha nke mmekọrịta dị n'etiti mmegbu nwoke na nwanyị na mmegbu agbụrụ, na mmegbu nke classist na homophobic / biphobic mgbe ụfọdụ gụnyere, echiche ahụ agbasawo iji kpuchie ụdị mmegbu ndị ọzọ. Tụkwasị na nke a, a na-eji intersectionality eme ihe iji dozie ọdịiche dị n'etiti ụmụ nwanyị na-acha ọbara ọbara ọbụna gbasara ahụmịhe ha na-emekọ ihe dịka ịkpa ókè agbụrụ. Dịka ọmụmaatụ, ụmụ nwanyị Eshia America kọrọ ahụmahụ intersectional nke mere ka ha dị iche na ụmụ nwanyị ndị ọzọ na-acha ọbara ọbara yana ụmụ nwoke Eshia. Gloria Wekker na-ekwu na ọrụ Chicana nke Gloria E. Anzaldúa dị mkpa n'ihi na "ụdị ndị dị adị maka njirimara anaghị emeso ya n'ụzọ dị iche ma ọ bụ n'ụzọ pụrụ iche, mana a na-ezo aka mgbe niile n'ihe gbasara ibe ha".

### Ọkwá dị iche iche
N'ebe ndịda Eshia, ndị na-ahụ maka ụmụ nwanyị Dalit ejirila nyocha intersectional mee ka ọ pụta ìhè na ụmụ nwanyị Dalis na-eche ihu, ndị na'ahụ ma ịkpa ókè dabere na ịkpa ókè na ịkpa oke. Ndị ọkà mmụta dị ka Thenmozhi Soundararajan na-arụ ụka n'ọrụ ha dị ka The Trauma of Caste na usoro ụmụ nwanyị na-elegharakarị mmegbu ndị a na-agbakọta anya, na-akpọ maka nyocha dị iche iche nke na-amata ọkwa dị ka isi axis nke enweghị nhata.

### Klas
Collins ejirila usoro ụmụ nwanyị Marxist tinye ụkpụrụ intersectional n'ọrụ iji mụọ ịda ogbenye nke ụmụ nwanyị ojii na ihe ọ na-akpọ "ọrụ / ezinụlọ". N'isiokwu ya nke afọ 2000 "Black Political Economy", ọ na-atụ aro na njikọ nke niile="Consumer racism">Ịkpa ókè agbụrụ, ọkwa nwoke na nwanyị, na ọghọm n'ahịa ọrụ nwere ike ịdabere na ahụmịhe pụrụ iche nke ụmụ nwanyị ojii - dị ka mgbochi nke mgbanwe akụ na ụba nke ụmụ nwanyị Black n'ihi ihe nketa na iwu mgbochi ngwakọta. :: 506  Chiara Bottici etinyewokwa akụkụ nke anarcha-feminism iji gbochie nkatọ na intersectionality ezughi oke ma ọ bụ ghara ịmata *kpọmkwem* nke mmegbu ụmụ nwanyị, na-ekwu "na enwere ihe a kapịrị ọnụ banyere mmegbu ụmụ agbọghọ nakwa na iji lụso ya ọgụ ị ga-alụso ụdị mmegbu ndị ọzọ ọgụ".

### Ọchịchị ndị mmadụ na-achị mba ọzọ
Na Latin America, Maria Lugones webatara echiche nke "nchịkwa nke okike" iji chọpụta otú akụkọ ihe mere eme nke okike si jikọta agbụrụ, okike, na klas, na-emepụta ụdị mmegbu pụrụ iche maka ụmụ nwanyị ụmụ amaala na ụmụ Afrịka. Ọrụ ya na-ekpughe ịmanye ụkpụrụ okike nke Eurocentric n'oge ọchịchị ndị ọchịchị, nke na-eme ka njirimara okike na usoro mmekọrịta mmadụ na ibe ya ghara ịdị n'Ebe Ọdịda Anyanwụ. Mara Viveros Vigoya na-enyekwa echiche Latin America nke na-atụle mkpa ọ dị idozi ọchịchị ndị ọchịchị dị ka akụkụ nke usoro intersectional.

## Ụdị ya
Na "Mapping the Margins: Intersectionality, Identity Politics, and Violence Against Women of Color", Kimberlé Crenshaw depụtara ụdị atọ nke intersectionalidad iji kọwaa ihe ike ụmụ nwanyị na-ahụ: nhazi, ndọrọ ndọrọ ọchịchị, na nnọchiteanya. A ka na-eji usoro ndị a eme ihe taa.

### Njikọ nke ihe owuwu
Intersectionality nke ihe owuwu na-atụle otú ndị mmadụ si bụrụ ndị a na-ewepụ site na mmetụta jikọtara ọnụ nke ụdị dị iche iche na-ekpuchi ma na-eme ka ụdị nke usoro, ụlọ ọrụ, na enweghị nhata nke ihe owuwe ihe ubi sie ike.  :&#x3A;&#x200A;797&#x200A; : Crenshaw na-eji usoro a nyochaa nhazi nke ịkpa ókè agbụrụ, na ịkpa ókè nwoke na nwanyị nke jikọtara iji mee ka ụmụ nwanyị na-acha ọbara ọbara bụrụ ndị na-adịghị ike maka ime ihe ike n'ụlọ na ndina n'ike, yana otu ọdịda ịnakwere mkpuchi nke ihe ndị a si mee ka ụmụ agbọghọ dị otú ahụ tinye aka na-ezughị ezu.   : 797 

N'afọ 2020, Alesha Durfee jiri usoro nhazi intersectional nyochaa enweghị ike nke ndị "na-enweghị ọtụtụ ndị a na-achụpụrụ", dị ka ụmụ nwanyị na-acha ọbara ọbara, itinye akwụkwọ, nweta, ije ozi, ma mee ka iwu nchebe n'ọnọdụ ime ihe ike n'ụlọ, ma tụọ aro na usoro ndị dị n'ebe ahụ mepụtara enweghị nhata nke ọha na eze. Durfee kwuru na ihe ndabere maka enweghị nhata dị otú ahụ bụ "iwu na usoro dabere na echiche na-ekwesịghị ekwesị banyere ndị mmadụ n'otu n'otu" nke na-adịghị akọwa mgbagwoju anya nke ahụmịhe ha. N'afọ 2021, otu ìgwè ndị na-eme nchọpụta na-eji usoro nhazi nke intersectional chọpụtara na mmetụta nke ịkpa ókè agbụrụ, ịkpa ókè nwoke na nwanyị, na enweghị nhata ego na nlekọta ahụike US dịgasị iche iche n'ofe mba ahụ mana a na-ejikọta ya na ahụike na-adịghị mma na ụmụ nwanyị ojii.

Intersectionality ndọrọ ndọrọ ọchịchị na-atụle otu ndị na-eme ihe ma ọ bụ òtù ndọrọ ndọrọ ọchịchị nwere ike isi wepụ ndị nwere ọtụtụ njirimara na-agwakọta site na ilekwasị anya na "ihe a na-ekwu na ọ bụ zuru ụwa ọnụ, otu ụzọ" nke na-ewepu ha ma ọ bụ na-eleghara ma ọ bụ belata mgbagwoju anya nke ahụmịhe ha. :&#x3A;&#x200A;800&#x200A;  Ndị inyom ojii dị ka Crenshaw na Deborah K. King ejirila mmekọrịta ndọrọ ndọrọ ọchịchị nyochaa nkewa nke okwu agbụrụ na nke metụtara okike n'ime òtù ndị na-emegide ịkpa ókè agbụrụ na ụmụ nwanyị, nke chọrọ ka ụmụ nwanyị na-acha ọbara ọbara buru ihe gbasara ha ụzọ dị ka "ndị na-acha odo odo" ma ọ bụ "ụmụ nwanyị", kama igosipụta na ha abụọ bụ Kemgbe ahụ, a na-etinye usoro a n'ọrụ iji tụlee njikọ ndị ọzọ, dị ka klas, mmekọahụ, na nkwarụ. 

Sameena Azhar et al. akọwawo na ndị Asia America nọ n'okpuru echiche ụgha na ha 'nwere onwe ha pụọ n'agbụrụ, mmekọahụ, na ịkpa ókè agbụrụ. Ha na-atụ aro na àgwà ndị a, nke na-arụ ọrụ na mmekọrịta ọha na eze na ndọrọ ndọrọ ọchịchị, na-eme ka ahụmahụ ndị Asia America nke ịkpa ókè agbụrụ ghara ịbụ nke ziri ezi. Ha na-atụ aro na echiche stereotypes nke ndị Eshia America bụ ndị na-emepụta mmekọahụ ha "n'ụzọ na-emebi ụkpụrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị na nke ọha mmadụ" na-emetụta ndị nwoke na ndị nwanyị America Asia n'ụzọ dị iche. Dịka ọmụmaatụ, a na-ahụkarị ụmụ nwanyị Asia America dị ka ndị a na-achọsi ike na inwe mmekọahụ gabigara ókè, ebe a na-ele ndị ogbo ha anya dị ka nwoke na-enwe mmekọahụ.[1][2]

Nnọchite anya n'etiti bụ ọmụmụ ka e si egosipụta njirimara ndị na-emekọrịta ihe (dịka, agbụrụ, okike, klaasị, mmekọahụ) n'okwu ọdịnala na mgbasa ozi, yana otu nke a si emepụta ma ọ bụ na-ewusi usoro mkpakọrịta nwoke na nwaanyị ike.[1] Crenshaw ji usoro a wee nyochaa ka e si wezuga ihe nnọchianya nke ụmụ nwanyị ojii na omenala a ma ama.[2] Nnyocha e mere na-esote na nnọchite anya na omenala ndị a ma ama ejirila usoro mba ụwa.[3][4]

N'inyocha ihe nkiri na telivishọn, a na-atụ aro na a na-egosipụtakarị ụmụ nwanyị ndị na-acha agba dị ka ndị na-enwe mmekọahụ, "ndị na-egbu mmadụ," ma ọ bụ ndị na-edo onwe ha n'okpuru - dị ka "Latinas na-ekpo ọkụ," "ndị Asians na-ekpo ọkụ," "ụmụ nwanyị ojii na-ewe iwe" - nke na-ehichapụ ihe mgbagwoju anya zuru oke nke njirimara ọha mmadụ na ụkpụrụ (dị ka okike, agbụrụ, na klas), na ọbụna ndị a na-eme ihe ike megide ụmụ nwanyị. [1] Dị ka ọ dị na mkpọsa ndị ọzọ, "ịgba nwanyị na ime ihe ike" na-emezu nzube dị ike.[2] [Ibe achọrọ] [ibe achọrọ]

Na nyocha ha gbasara mgbasa ozi mgbasa ozi, gụnyere ihe karịrị nde akụkọ abụọ Fox News na New York Times bipụtara n'etiti 2000 na 2022, Elliot Ash na ndị ọzọ chọpụtara na akụkọ gbasara ụmụ nwanyị nwere agba, ndị LGBTQ + na ndị otu ndị ọzọ na-eji ihe anya na-akpali akpali ma ọ bụ stereotypical lens, na-eleghara ọnọdụ ọha mmadụ ma ọ bụ ahaghị nhata, na ịkọ nkọ. Ha chọpụtara na mpụ, ịsa ọcha, na mwakpo megide ndị kwabatara, ndị nne na nna nanị ha na-azụ ụmụ, na ndị transgender bụ ihe a na-ahụkarị, bụ́ nke ha chọpụtara na o nyere aka mee ka echiche sara mbara banyere obodo ndị a dịpụrụ adịpụ.[1] N’ihe banyere ime ihe ike n’ezinụlọ, Timothy Laurie na Hannah Stark kwukwara ihe dị iche n’ihe nnọchianya nke ndị a na-emegbu na ndị na-eme ihe ọjọọ, sị: “A na-ahụkarị ụmụ nwanyị ọcha, ndị nọ n’etiti, na ndị ọcha ka ha na-emeghachi omume n’usoro mmegbu, ebe a na-ahụkarị ụmụ nwanyị ojii, ụmụ amaala, na ndị na-arụ ọrụ ọrụ dị ka ndị na-akpagbu.” [2]

### Ụdị ndị ọzọ

#### Njikọ atụmatụ
Marie-Claire Belleau akpọọla oku maka "intersectionality" iji kwalite mmekọrịta n'etiti ụmụ nwanyị si n'agbụrụ dị iche iche.[1] : 51 Ọ na-ezo aka na omenala dị iche iche na ọha mmadụ na-emepụta ụdị dị iche iche. N'iji Québécois nat-cult mee ihe dị ka ihe atụ, Belleau na-arụ ụka na ọtụtụ òtù nzuzo na-enwe ọnụ ọgụgụ na-enweghị njedebe nke njirimara n'ime onwe ha, na-arụ ụka na e nwere ụzọ na-adịghị agwụ agwụ nke ndị inyom si n'agbụrụ dị iche iche nwere ike isi na-arụkọ ọrụ ọnụ site na intersectionality, nakwa na mmekọrịta ndị a nwere ike inye aka mee ka ọdịiche dị n'etiti "ndị ọchịchị" pụta.[1] : 54 Belleau na-arụ ụka na, site na intersectionality echiche, ndịiche dị n'ime nat-ofufe feminism bụchaghị eluigwe na ala ma ọ bụ zuru ụwa ọnụ, kama ka a ga-aghọta n'ihi na-elekọta mmadụ ọnọdụ. Ọzọkwa, arụmọrụ ụmụ nwanyị ndị a abụghị ihe pụrụ iche. Kama, ha bụ atụmatụ.[1]

#### Mmekọrịta mba dị iche iche
Feminists na feminists akatọla intersectionality dị ka Western, gụrụ akwụkwọ, ụlọ ọrụ mmepụta ihe, ọgaranya, na onye kwuo uche (WEIRD) [1] echiche nke na-ewepụ ahụmahụ ụmụ nwanyị.[2][3] Ndị na-ahụ maka nwanyị na-arụ ọrụ iji chegharịa echiche Western nke mmekọrịta mmadụ na ibe ya, nke na-eche na ụmụ nwanyị niile na-ekerịta mmegbu nwoke na nwanyị na agbụrụ.[2][4] Shelly Grabe chepụtara okwu intersectionality iji kọwaa echiche sara mbara nke intersectionality. Grabe na-ede, "Intersectionality na-etinye ego na njikọ dị n'etiti okike, agbụrụ, mmekọahụ, mmegbu akụ na ụba, na usoro mmekọrịta ọha na eze n'ihe gbasara ọchịchị alaeze ukwu ma ọ bụ akụkọ ihe mere eme na usoro ndọrọ ndọrọ ọchịchị ụwa."[5]

Ma ụmụ nwanyị nọ na mba ndị ọzọ dị njikere ilebara "mkpagbu mgbagwoju anya na ọtụtụ ụdị nke nguzogide". [1] [2] Vrushali Patil rụrụ ụka na intersectionality kwesịrị ịnakwere owuwu nke agbụrụ na omenala. Banyere mmetụta nke steeti ahụ na-ewu njirimara, Patil na-arụ ụka, sị: "Ọ bụrụ na anyị anọgide na-eleghara ihe omume ndị na-agafe agafe anya ma ghara itinye mba ahụ na mpụta ya n'ime usoro mba, nchọpụta anyị ga-anọgide na-ejikọta ya na ọnọdụ dị ugbu a na oge." [3]

N'ịgbasawanye echiche ndị a zuru ụwa ọnụ na nke colonialist, ọkà ihe ọmụma Charles W. Mills ekwuola na nkà ihe ọmụma ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke ọdịda anyanwụ ewepụla agbụrụ na colonialism, na-akpọ maka "mchụpụ" nke echiche libertarian iji lebara ọchịchị ụwa anya.[1] N'otu aka ahụ, ndị na-enye aka na Gary Craig's Handbook on Global Social Justice na-arụ ụka na ụzọ dị n'etiti etiti ga-edozi usoro zuru ụwa ọnụ nke ahaghị nhata dịka akụkọ ihe mere eme, agbụrụ, na klas, iji nweta ikpe ziri ezi.[2] N'ịkọwapụta echiche a, Marc Aziz Michael egosila, na-adọta ụmụ nwanyị STEM ndebanye aha na data nkà na mba Arab, na ọbụna mgbe a na-etinye axes nke echiche na echiche Western, a na-ahụkarị ha dị ka nchịkọta mmegbu, kama ịbụ ụzọ nke nnwere onwe na nguzogide.[3].

A kwalitela ma katọọ ntinye nke intersectionality na esemokwu Israel na Palestine. Otu ụmụ nwanyị akwadola mkpebi "Boycott, Divest, Sanction" (BDS) dabere na nrụrụ aka. National Women's Studies Association iji tụlee mkpebi BDS na ogbako na-abịanụ \". "}}" id="cite_ref-91" rel="dc:references" typeof="mw:Extension/ref">[1] Na 2015, National Women's Studies Association kwalitere mkpebi nke na-akpọ maka "mkparịta ụka na-aga n'ihu na nzaghachi nke mba ụwa, nke na-elekwasị anya na nzaghachi nke mba ụwa, nke na-emegide B. nyocha na njikọ dị n'etiti ndị ọchịchị na òtù zuru ụwa ọnụ kpebisiri ike ịkwatu ha ". [1]

Otú ọ dị, ndị ọzọ na-agbagha iji mba ụwa na-emekọrịta ihe, na-arụ ụka na ọ bụ usoro ndọrọ ndọrọ ọchịchị kama ịbụ ngwá ọrụ nyocha na-anọpụ iche.[1] Na 2016, onye na-ede akwụkwọ akụkọ Inside Higher Ed Cary Nelson dere na ikpe na-ezighị ezi "na-eme n'akụkụ dị iche iche nke ụwa n'ọnọdụ dị iche iche n'okpuru usoro ndọrọ ndọrọ ọchịchị dị iche iche," ebe ọ bụ na "mmekọrịta ọ bụla na-abụkarị naanị n'uche onye na-ekiri ma ọ bụ n'okwu ndọrọ ndọrọ ọchịchị." Na 2019, intersectionality bụ "karịa echiche nyocha nke na-enyere aka ijide eziokwu mmekọrịta na ụba na mgbagwoju anya ya; ọ bụkwa usoro ndọrọ ndọrọ ọchịchị, na-atụ aro na ọ na-akwado ohere nke "ụlọ ahịa otu nkwụsị maka Israel" dịka ngwọta ikpeazụ.[2][3]

## Europe
Ihe akaebe na-egosi na n'ime Europe enwere ọdịiche dị n'etiti ndị na-arụ ọrụ na-acha ọcha na ndị na-acha anụnụ anụnụ, na ọkwa ha na-etinye aka na ndọrọ ndọrọ ọchịchị, na ndị ikom na-acha ọcha na-egosi ọkwa kachasị elu nke itinye aka na ndọrọ ndọrọ ọchịchị ebe n'akụkụ nke ọzọ nke ụdị ahụ bụ ụmụ nwanyị na-acha ọcha.[1]. A na-ahụ ụmụ nwanyị nọ na Europe ka ndị nwere ntụkwasị obi ndọrọ ndọrọ ọchịchị dị ala, karịsịa ndị na-enweghị ike inweta ọkwa agụmakwụkwọ dị elu ma ọ bụ na-arụ ọrụ na-acha anụnụ anụnụ.[1]

Akụkụ dị mkpa nke intersectionality Europe na-emetụta ọnọdụ mbata na ọpụpụ nke ndị mmadụ n'otu n'otu. Ndị Europe na-esi n'akụkụ ụwa nile kwaga n'ọnọdụ dịgasị iche iche nke nwere ike ma ọ bụ ghara ịmanye ha ịgbapụ n'ụlọ ha n'ihi alụmdi na nwunye haziri ahazi ma ọ bụ esemokwu n'ime.[1] Ọnọdụ ndị a site n'okike na-eme ka ndị a bụrụ ndị na-adịghị ike n'ihi na ha nọ n'ebe a na-amaghị ama na ha enweghị obere ihe iji kwado onwe ha. Ọnụ ọgụgụ ahụ na-adịgasị iche site n'afọ ruo n'afọ, n'ihi na enwere ọnụ ọgụgụ dị ukwuu nke ụmụaka na-akwaga mba ọzọ.[1] Nke a bụ n'elu akụkọ banyere ịkpa ókè agbụrụ, Islamophobia na izugbe mgbochi mbata mba n'ihe fọrọ nke nta ka ọ bụla larịị nke European ọha mmadụ.[2]

Nnyocha na Europe nke jiri intersectionality mee ihe dị ka usoro nduzi enyewo aka n'ịghọta nke ọma banyere ime ihe ike dabere na nwoke na nwanyị, na-egosi na ọ naghị eme na iche iche nakwa na enwere ike ịtụ anya ma dozie usoro ya. Ime ihe ike dabere na nwoke na nwanyị anaghị emetụta ndị otu niile n'otu ụzọ ahụ. Ndị mmadụ ụfọdụ na-enwekwu nsogbu ọ bụghị naanị n'ihi ọnọdụ ha n'otu n'otu kamakwa n'ihi ihe ndị metụtara ọha na eze na ụlọ ọrụ.

## Ngwa
 
A na-etinye intersectionality n'ọtụtụ ngalaba site na ndọrọ ndọrọ ọchịchị,   agụmakwụkwọ   nlekọta ahụike, [4]  na ọrụ, na akụ na ụba. [5] Ndị ọkà mmụta nke intersectionality akwadowokwa maka iji ya mee ihe n'ọtụtụ ebe.   E meela obere nnyocha dị mma iji kwado ma ọ bụ mebie ojiji nke intersectionality, n'ihi itinye echiche na nsogbu na usoro. A na-ejikarị intersectionality eme ihe na nyocha nke ụmụ nwanyị na nke mmekọrịta mmadụ na ibe ya iji nyochaa otu njirimara ndị dị ka agbụrụ, okike, klas, na mmekọahụ si eme ka ahụmịhe nke ịkpa ókè na ihe ùgwù na ọha mmadụ.

Ụmụ nwanyị nwere nkwarụ na-enweta ime ihe ike n'ụlọ ugboro ugboro na ọnụ ọgụgụ dị elu karịa ndị na-emegbu ha. Ndị ọrụ nlekọta ahụike na ndị nlekọta na-eme mmegbu na-emekarị, na ụmụ nwanyị nwere nkwarụ nwere nhọrọ ole na ole maka ịgbanarị ọnọdụ mkparị ahụ.[1] Enwere omenala "ịgbachi nkịtị" gburugburu ụmụ nwanyị na nkwarụ, nke na-egbochi ọha na eze ịghọta na mmegbu a na-enwe n'etiti ndị nwere nkwarụ na-eduga na-eleghara mmegbu anya mgbe ha zutere ya.[2]. Nke a nwere ike bute ike na-enweghị isi na mwepu nke ndị nwere nkwarụ, na-etinyekwa ụmụ nwanyị nwere nkwarụ n'ọnọdụ ebe enwere ike ime n'ihu ma ọ bụ karịa.[1]

### Mmụta
Mkpakọrịta na agụmakwụkwọ gụnyere ịtụle ọtụtụ akụkụ nke njirimara ndị mmadụ iji bulie ohere, dị ka asụsụ, ụdị mmụta, na nkwarụ. Laura Gonzales na Janine Butler na-arụ ụka na ụzọ njikọ aka nwere ike inye aka belata mmetụta nke adịghị ike na gburugburu ebe mmụta.[1] Dịka ọmụmaatụ, nyocha nke Gonzales na Butler nwetara uru site n'itinye asụsụ abụọ, mgbanwe maka nkwarụ, na itinye isiokwu ndị na-abụghị omenala n'ọrụ ederede ha.[1] Ndị ode akwụkwọ Collin Lamout Craig na Staci Maree na-atụ aro na enwere uru dị na intersectionality na-enyere aka ịkwalite nnabata na nghọta na agụmakwụkwọ.[2]

N'ime ụlọ ọrụ agụmakwụkwọ, nyocha Sandra Jones banyere ụmụ nwanyị na-arụ ọrụ na agụmakwụkwọ na-atụle meritocracy n'ime ọha mmadụ niile, mana ọ na-ekwu na agbụrụ na ike ndị ọzọ na-emegbu ya na-eme ka ọ dị mgbagwoju anya.

Enwere ike itinye usoro ahụ n'ụzọ dị iche iche n'ofe otu. Na ngalaba ọrụ ebere UK, Ashlee Christoffersen chọpụtara echiche ise dị iche iche gbasara njikọta. A na-achọta "Intersectionality" na mpaghara iwu, ebe a na-eche na intersectionality dị ka iwu nke na-emeghe maka uru nke dum karịa otu otu. "Ịha nhata" na-emetụta okwu ndị na-emetụta ọtụtụ mmadụ. "Multi-strand intersectionality" na-anwa ịtụle otu dị iche iche mgbe ị na-eme mkpebi, mana ọ naghị ele otu ahụ anya dị ka otu ihe ma ọ bụ otu ihe na-elekwasị anya maka okwu maka otu otu. "Intersectionality" na-ahụ otu ụdị njirimara, dị ka okike, dị ka ihe kachasị mkpa, ebe a na-atụle akụkụ ndị ọzọ nke njirimara mgbe ụfọdụ, na ụdị njirimara dị iche iche na-ahụ mgbe ụfọdụ ka ọ na-emebi njirimara. "Mpaghara nke njirimara" na-atụle njikọ nke njirimara, ma ọ dịghị njirimara akọwapụtara dị ka ihe dị mkpa. N'ụzọ dị otú a, a na-eche mgbe ụfọdụ na ọ bụrụ na mmadụ na-emeso àgwà ndị kachasị njọ, usoro ahụ ga-arụ ọrụ maka mmadụ niile. Christoffersen akpọtụla ụfọdụ n'ime nkọwa ndị a nke intersectionality dị ka "mgbakwunye" ebe a na-eche na ahaghị nhata dị ka agbakwunyere na wepụ.[1]

Na United States, nyocha ahịa ọrụ na-egosi na enwere ahaghị nhata akụ na ụba n'ihi agbụrụ na okike, gụnyere maka ụmụ nwanyị America America.[1] : 506-507 N’akwụkwọ nke Esther Chow et al., bụ́ onye dere, sị: “Mmetụta nke ndị nna ochie na echiche ọdịnala banyere okike na ezinụlọ pụtara ìhè na ndụ ndị ọrụ China na-akwaga mba ọzọ, ndị ọrụ mmekọahụ na ndị ahịa ha na South Korea, na ndị inyom India di ha nwụrụ, kamakwa ndị Ukraine na ndị ikom Australia nọ n’ụwa ọhụrụ.” [2]

### Nlekọta ahụike
A na-eji mmekọrịta dị ka usoro dị oke egwu na nlekọta ahụike, dị ka n'ịgbasa okwu gbasara ikpe ziri ezi ịmụ nwa, ebe njikọ nke agbụrụ, klaasị, na okike na-emetụta ịnweta nlekọta ahụike na atụmatụ ezinụlọ maka ụmụ nwanyị agba. Nleba anya nke ọma na-ekpughe ọnụ ọgụgụ na-enweghị oke nke ọnwụ nne n'etiti ụmụ nwanyị ojii na United States. Ụmụ nwanyị ojii na-enweta ọnụ ọgụgụ dị elu nke ọnwụ metụtara afọ ime, n'agbanyeghị njikwa maka mkpuchi, ego, na ọkwa agụmakwụkwọ. Nnyocha ejikọtala ọdịiche ndị a na ịkpa ókè agbụrụ na mkparị n'ime usoro nlekọta ahụike. E gosiputara ndị na-ahụ maka ahụike ka ha ghara ịkọ akụkọ mgbu na igbu oge ma ọ bụ ọgwụgwọ ụmụ nwanyị ojii, ọkachasị na nlekọta nne na njikwa mgbu.[1][2]

Ndị na-agba agba, n'ozuzu, na-enwekarị ọgwụgwọ dị iche iche na usoro nlekọta ahụike. Dịka ọmụmaatụ, na ngwa ngwa nke 9/11 gasịrị, ndị nchọpụta kwuru na ịdị arọ nwa dị ala na nsonaazụ ahụike ndị ọzọ dị njọ n'etiti ndị Alakụba na ndị Arab America, nchọpụta ha jikọtara ya na ịkpa ókè agbụrụ na okpukpe na-abawanye n'oge ahụ.[1]. Ụfọdụ ndị na-eme nchọpụta atụwo aro na atumatu mbata na ọpụpụ nwere ike imetụta nsonaazụ ahụike site na usoro dịka nrụgide, ihe mgbochi na ịnweta nlekọta ahụike, na ndị na-achọpụta ahụike.[2].

Ihe ndị na-ekpebi ahụike, dị ka nchekwa nri, ịnweta ikuku na mmiri dị ọcha, nkwụsi ike ụlọ, na ọnọdụ ọrụ, nwekwara ike inwe mmetụta dị ukwuu na nsonaazụ ahụike,  ọkachasị maka obodo ndị a na-akparaghị ókè.  Ịkpa ókè agbụrụ gburugburu ebe obibi,  ụdị ịkpa ókè agbamakwụkwọ usoro ebe obodo ndị na-acha uhie uhie na-ebu ibu nke ihe ize ndụ gburugburu ebe obibi n'ụzọ na-ekwesịghị ekwesị, na-enye aka n'ọnụ ọgụgụ dị elu nke ụkwara ume ọkụ, ọrịa kansa, na ọrịa ndị ọzọ na-adịghị ala ala. Okpomọkụ na-arị elu na ọdachi ndị na-emere onwe ha n'ihi mgbanwe ihu igwe na-emetụtakwa ndị mmadụ nwere obere akụ na ụba na ohere nlekọta ahụike.

Usoro ọgwụgwọ akụkọ ihe mere eme na-aga n'ihu na-emepụta ọdịiche ahụike taa. Ọmụmụ ihe ọmụmụ Tuskegee Syphilis, nke gọnarịrị ọgwụgwọ nye ndị ikom ojii na-enweghị nkwenye ma ọ bụ ihe ọmụma ha, mmeso mmanye nke ụmụ amaala America na ụmụ nwanyị Latina, òtù eugenics, [1] ịkpa ókè agbụrụ na agbụrụ, na ntinye nke mmemme ahụike na ahụike ọha na eze, [2] bụ ihe atụ niile nke ọdịiche ahụike. Omume ndị a emewo ka enweghị ntụkwasị obi na ụlọ ọrụ nlekọta ahụike n'etiti obodo ndị kewapụrụ iche. Tụkwasị na nke ahụ, nchọpụta ahụike ewepụla ndị nwere agba, ndị inyom, na ndị nwere nkwarụ na ule nlekọta ahụike, na-eme ka ọdịiche dị na ihe ọmụma banyere otú ọgwụgwọ dị iche iche si emetụta ndị a.[3] Ụkpụrụ a na-aga n'ihu na-egosipụta n'ọtụtụ nyocha nyocha ma na-enye aka na enweghị nha anya ahụike na-adị taa.

### Ịkwaga mba ọzọ
Òtù Na-ahụ Maka Amụma Africa America (AAPF) akwadola maka ụzọ njikọ aka maka iwu mbata na ọpụpụ, na-atụle ihe ndị dị ka agbụrụ, ọnọdụ alụmdi na nwunye, na okike. AAPF na-arụ ụka na ụmụ nwanyị na-akwaga mba ọzọ na-abụkarị ndị mmekọ nke ndị di na nwunye bụbu ụmụ amaala, ma ndị inyom dị otú ahụ enweghị ike ịgba alụkwaghịm maka afọ abụọ ma ọ bụrụ na ha na-achọ ebe obibi na-adịgide adịgide. Dị ka AAPF si kwuo, iwu dị ugbu a gụnyere "ọ dịghị ndokwa ọzọ maka ụmụ nwanyị a na-eti ihe bụ ndị na-echekarị ihe ize ndụ nke mmerụ ahụ dị njọ na ọnwụ n'otu aka, ma ọ bụ nchụpụ n'aka nke ọzọ".[1]

### Nkà na ụbụrụ
Ndị na-eme nchọpụta nọ n'ihe gbasara akparamaagwa na-amụ gbasara mmekọrịta mmadụ na ibe ya kemgbe 1950. [1] Mmetụta ndị a jikọtara ọnụ dabere na ọmụmụ nke ajọ mbunobi, heuristics, stereotypes, na ikpe. Ndị ọkà n'akparamàgwà mmadụ agbatịwo ọmụmụ banyere ajọ mbunobi nke uche na akụkụ nke ọgụgụ isi na akparamàgwà omume. Nchọpụta ahụ bụ na uche onye ọ bụla nwere echiche nke ya n'ime mkpebi na mkpebi ndị na-echebe ọnọdụ ahụ site n'izere mgbanwe na ịṅa ntị na echiche ndị na-abụghị nke ha. [1] Mmetụta mmekọrịta mmadụ na ibe ya na-emetụta ọtụtụ mgbanwe, ọ bụ ezie na mmetụta onye ọ bụla sitere na ọnọdụ bụ nke a kacha mụọ. N'ihi ya, ndị ọkà n'akparamàgwà mmadụ anaghị akọwa mmetụta mmekọrịta ọha na eze dị ka okike na agbụrụ dị ka ihe ọ bụla na-erughị ma ọ bụ na-erughị mmetụta ọ bụla ọzọ. Tụkwasị na nke ahụ, a pụrụ ịtụle mmegbu mgbe a na-ele ya anya n'ozuzu ya.

Ọ bụrụgodị na a kọwapụtara mmegbu kpọmkwem, echiche ndị mmadụ n'otu n'otu ga-eme ka o sie ike ile ụfọdụ ndị ma ọ bụ ìgwè mmadụ anya dị ka ndị a na-emegbu emegbu. Dị ka ihe atụ, a na-ele ndị isi ojii anya dị ka ndị omekome, na-eme ka ọ na-esiri ha ike inweta ọrụ karịa ndị ọcha. Otú ọ dị, a na-ele ndị ikom ojii na ndị ikom na-enwe mmekọahụ anya dị ka ndị na-adịghị emerụ ahụ, nke na-eme ka ohere ha nwere nweta ọrụ na ịkpata ego, ọ bụ ezie na ndị ikom na-enwe mmekọahụ na-enweghị ọganihu ọha na eze. Echiche nke ndị ikom na-enwe mmekọahụ na ụmụ nwoke dị ka ndị na-adịghị njọ na-enyere ndị isi ojii aka izere ebubo mpụ.[1] Ọtụtụ nchọpụta omume egosila na inwe ọtụtụ njirimara akpọchiri ma ọ bụ mebiri emebi nwere mmetụta ndị na-abụghị mgbakwunye, ma ọ bụ ọbụna mkpokọta, kama, na-emekọrịta ihe n'ụzọ dị mgbagwoju anya.[2][3]

Otu n'ime isi okwu na-emetụta nyocha nke intersectionality bụ nsogbu iwu. Ihe owuwu bụ ihe ndị ọkà mmụta sayensị na-eji ewu blọk nghọta n'ime ngalaba ọmụmụ ha. Ọ dị mkpa n'ihi na ọ na-enye anyị ihe ị ga-atụle. Dị ka e kwuru na mbụ, ọ na-esiri ike ịkọwa mmegbu na, kpọmkwem, mmetụta nke ịbụ onye a na-emegbu emegbu na ụzọ ụdị mmegbu dị iche iche nwere ike isi na-emekọrịta ihe dị ka ihe owuwu. Ka nkà mmụta uche na-eto ma na-agbanwe ikike ya ịkọwa ihe owuwu, nyocha a ga-emeziwanye.

### Mgbanwe
Iji nye ọgwụ mgbochi zuru oke, redressive, na ihe mgbochi, ndị ọkàikpe n'ụlọ ikpe na ndị ọzọ na-arụ ọrụ na usoro Ngwọta esemokwu na-eburu n'uche akụkụ dị iche iche.

### Ọrụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya
N'ọhịa nke ọrụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya, ndị na-akwado intersectionality na-ekwu na ọ gwụla ma ndị na-enye ọrụ na-eburu intersectionnality n'uche, ha ga-abachaghị uru maka akụkụ dị iche iche nke ndị mmadụ, dị ka ndị na-akọ ihe ike n'ụlọ ma ọ bụ ndị nwere nkwarụ nke mmegbu. Dabere na echiche intersectional, omume nke ndị ndụmọdụ Ime ihe ike n'ụlọ na United States na-agba ụmụ nwanyị niile ume ka ha kọọrọ ndị na-emegbu ha na ndị uwe ojii abaghị uru n'ihi akụkọ ihe mere eme nke Obi ọjọọ ndị uwe ojii na-akpali agbụrụ, ndị ndụmọdụ ahụ kwesịrị ime ka ndụmọdụ ha nye ụmụ nwanyị na-acha ọbara ọbara.

### Akụkụ ndị ọzọ
A na-ejikwa intersectionality mee ihe na ọmụmụ anụmanụ na akwụkwọ ecofeminist, ọkachasị n'ịtụle etu mmeso anyị na-emeso ụmụ anụmanụ na gburugburu ebe obibi si emetụta ndị mmadụ.   Dịka ọmụmaatụ, a pụrụ ịghọta ọrụ ugbo ụlọ ọrụ ọ bụghị naanị dị ka nsogbu nke ọdịmma anụmanụ kamakwa dị ka nsogbu ikpe ziri ezi gburugburu ebe obibi, ikike ndị ọrụ, na ahụike ọha na eze nke nwere ike imetụta obodo na ndị a na-akparaghị ókè.

## Nzaghachi

### Nkà mmụta
thumb|Ìgwè mmadụ na-eme ngagharị iwe Black Lives Matter na 2015. Isi ihe a na-elekwasị anya bụ ụmụ nwanyị ojii anọ, otu na-ejide ihe ịrịba ama.
Ọtụtụ ndị na-ahụ maka nwanyị enyela nnukwu onyinye na echiche nke intersectionality. Ndị na-ahụ maka nwanyị ojii, karịsịa, ekwuola na ịghọta mmekọrịta dị n'etiti dị mkpa iji nweta ikpe ziri ezi nke ndọrọ ndọrọ ọchịchị na nke ọha na eze na imeziwanye usoro mmekọrịta ọha na eze na-emegbu ndị mmadụ.[1]. Beverly Guy-Sheftall na-arụ ụka na "ụmụ nwanyị ojii na-enweta ụdị mmegbu na nhụjuanya pụrụ iche na mba a, nke bụ ịkpa ókè agbụrụ, mmekọ nwoke na nwanyị, na ịkpa ókè dabeere na agbụrụ na njirimara nwoke na nwanyị na ohere ha nwere ohere akụ na ụba"[2]. Stephanie A. Shields na-arụ ụka na akụkụ ọ bụla nke njirimara mmadụ "na-eje ozi dị ka ụlọ ọrụ ọha na eze, na-ewusi ike, na-agba ume, na-eme onwe ya ka ọ bụrụ nwa amaala". Ọta na-arụ ụka na otu akụkụ enweghị ike ịdị iche, kama "na-ewere ihe ọ pụtara dịka otu n'ihe gbasara nke ọzọ"[3].

Ụfọdụ ndị ọkà mmụta ekwuola na a na-ejikarị njikọ aka megide ụdị ndị ọzọ nke nwanyị.[1][2] Barbara Tomlinson, nke ngalaba mmụta ụmụ nwanyị na Mahadum California, Santa Barbara, akatọọla iji echiche nke etiti alụso ụdị echiche ndị ọzọ ọgụ.[1] Downing na-arụ ụka na intersectionality, dị ka a na-ahụ site na oghere nke Andrea Dworkin's class based radical feminism, na-elekwasị anya nke ukwuu na njirimara na ọdịmma nke otu kama na onye ọ bụla, na-eduga n'echiche dị mfe na nke enweghị mmasị na otu esi ekpebi ụkpụrụ na omume.[2] Iris Marion Young na-atụ aro na a ghaghị ịnakwere ọdịiche dị iche iche iji chọta okwu ikpe ziri ezi nke na-akwalite mmekorita nke na-enyere aka ịgbanwe ọha mmadụ ka mma.[3] Nke a bụ eziokwu karịsịa maka echiche nke National Council of Negro Women (NCNW). [4]

Ọkà mmụta Jennifer Nash na-ekwu na, site na iji usoro Afropessimist, intersectionality nwere ike ime ka ahụmịhe pụrụ iche nke ojii na okike dị larịị site n'imeso ụdị njirimara dị iche iche dị ka otu. [peeji dị mkpa] Nash na-akatọkwa ojiji elu nke intersectionality site na ụfọdụ ụlọ ọrụ na-enweghị idozi ahaghị nhata. [A chọrọ peeji]  

### Uru
N'etiti ndị ọkà mmụta, ndị na-akwado intersectionality na-arụ ụka maka ntinye ya na nnabata nke nuance, ebe ndị nkatọ ya na-arụ ụka na ọ dị mgbagwoju anya ma ọ bụ sara mbara. [1] [2] Ọkà mmụta mmekọrịta ọha na eze Kathy Davis na-arụ ụka na intersectionality gụnyere ọtụtụ ihe na-eme ka ọ bụrụ ngwá ọrụ bara uru na nke bara uru: "Ọ na-akwado mgbagwoju anya, na-akpali mmepụta ihe, ma na-ezere nkwubi okwu ngwa ngwa, na-agba ndị ọkà mmụta nwanyị ume ka ha jụọ ajụjụ ọhụrụ na ịchọpụta ókèala a na-adịghị edozi." [1]

Rekia Jibrin na Sara Salem na-atụ aro na n'ihi na echiche intersectional na-emepụta echiche dị n'otu ma dị mgbagwoju anya nke ndọrọ ndọrọ ọchịchị na-emegide mmegbu, nke a na-emepụta ihe isi ike iji nweta praxis ma na-ebute nnukwu mgbagwoju ụzọ n'otú a ga-esi tinye usoro ahụ n'ọrụ. Dị ka ọ dabeere na Echiche echiche, Lisa Downing na-ekwu na ilekwasị anya na ahụmịhe nwere ike iduga na mgbagha na enweghị ike ịchọpụta ihe kpatara mmegbu.

Brittney Cooper na-arụ ụka na "intersectionality abụghị omume okpukpe anyị" kama na "dị ka ngwá ọrụ echiche na nyocha maka iche echiche banyere ike, intersectionality na-anọgide na-otu n'ime ndị kasị baa uru na ndị dabeere na ngwá ọrụ anyị nwere".[1] N'ịzaghachi ndị nkatọ nke intersectionality bụ ndị na-achọpụta na ọ ezughị ezu, ma ọ bụ ndị na-ekwu na ọ naghị ekwu kpọmkwem mmegbu nke ụmụ nwanyị, Chiara Bottici na-arụ ụka na "enwere ihe kpọmkwem banyere mmegbu nke ụmụ agbọghọ na na iji luso ya ọgụ, ị ghaghị ịlụso "ụdị mmegbu ndị ọzọ niile".[2] Cheryl Townsend Gilkes na Joy James na-arụ ụka na ọ bara uru n'ilekwasị anya na ahụmahụ 4.

Patricia Hill Collins na-ekwukwa na-enweghị Echiche mmekọrịta mmadụ na ibe ya, intersectionality na-ada. Ọ na-ekwu na ebumnuche nke intersectionality ugbu a n'ime agụmakwụkwọ sara mbara dị ka ọrụ nkuzi, na-eduga na nkọwa ya site n'aka ekpe na aka nri. N'ihi ya, intersectionality kwesịrị iwere ọnọdụ dị ka echiche mmekọrịta mmadụ na ibe ya iji kwalite ya dị ka ọzụzụ na dị ka echiche nke enwere ike iji kpochapụ mmegbu usoro.

### Nnyocha
Ọtụtụ ndị ọkà mmụta na-adịbeghị anya, dị ka Leslie McCall, ekwuola na iwebata echiche intersectionality dị mkpa na nkà mmụta mmekọrịta mmadụ na ibe ya nakwa na tupu mmepe nke echiche ahụ, e nwere obere nnyocha nke lekwasịrị anya na ahụmịhe nke ndị mmadụ na-anọ n'okpuru ọtụtụ ụdị mmegbu n'ime ọha mmadụ.

Enweela mbọ na nso nso a itinye njikọ n'etiti n'ime nyocha gbasara nkwarụ, okike, na ịda ogbenye. Dịka ọmụmaatụ, Jacqueline Moodley na Lauren Graham [1] lekwasịrị anya na njikọ nke ndị nwere nkwarụ, ndị ogbenye, ndị nwoke na ndị nwanyị South Africa ịchọta mmetụta dị iche iche nke njirimara na njirimara na agụmakwụkwọ, ego, na nsonaazụ ọrụ. Ọzọkwa, ndị nchọpụta ejirila data sitere na National Equal Employment Opportunity Commission, EEOC, na Americans with Disabilities Act (ADA) Research Project iji nyochaa mmekọrịta dị n'etiti nkwarụ, okike, afọ, agbụrụ, na njirimara onye ọrụ na mkpakọrịta ha nwere nsonaazụ mmegbu n'ebe ọrụ.[2]

Ndị ọzọ na-atụ aro na ịmepụta amụma a na-anwale site na echiche intersectionality nwere ike ịdị mgbagwoju anya. Liam Kofi Bright, Daniel Malinsky, na Morgan Thompson na-atụ aro usoro nke eserese ihe kpatara ya iji nye "nkọwa a na-anwale nke intersectional theory" iji dozie nchegbu dị otú ahụ.
 
Ndị Conservative dị ka onye na-akọwa ihe na-agbaso omenala nke America Ben Shapiro na-atụ aro na intersectionality na-emepụta "usoro nke mmegbu", ebe a na-ahazi ndị mmadụ dị ka "ndị otu onye mmegbu site na ịbụ onye otu otu".

Na mba ụwa, a naghị etinye anya anya intersectional n'isiokwu nke iwu ikike mmadụ. Gauthier de Beco chọpụtara na site na iji oghere intersectional na ndị nwere nkwarụ bụ ndị agbụrụ ma ọ bụ agbụrụ, okike, na afọ ole na ole enweghị ikike mmadụ kwesịrị ekwesị.

Ọkà ihe ọmụma Tommy J. Curry ebipụtawo ọtụtụ ọrụ na-atụ aro na ụmụ nwanyị na-emetụta n'ụzọ na-apụtaghị ìhè, ma si otú ahụ na-adịgide adịgide, echiche ọjọọ nke ndị ikom ojii.[1] Curry na-arụ ụka na Crenshaw's intersectional model dabeere n'echiche nke mmekọahụ nke abụọ, nke sitere na subculture nke ndị na-ekwu banyere mmekọahụ na-arụ ụka na ndị ikom ojii bụ ndị na-edo onwe ha n'okpuru ma na-erigbu mmekọahụ. Na nke a, Curry na-arụ ụka na ozizi nwanyị nke "Double Jeopardy" adịghị mma n'ihi na ndọrọ ndọrọ ọchịchị ụmụ nwanyị na-ekpebi oke. Curry na-arụkwa ụka na nkwubi okwu Crenshaw na Mapping the Margins gbadoro ụkwụ na nkwenye nke nwoke na nwanyị na-eme ihe ike, mmegide mmekọahụ, na ime ihe ike na-egbu egbu.[2]

## Hụkwa
 

## Edensibia

## Ịgụ ihe ọzọ

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Njikọ mpụga

*  
*  
* 
Otú:Pages with unreviewed translations