Ịmata ụdaolu

Mmetụta ụda bụ akụkụ nke mmata ụda nke ndị na-ege ntị nwere ike ịnụ, mata ma gbanwee ụda, obere akụkụ nke ụda nke na-enyere aka ịmata ọdịiche dị n'etiti akụkụ nke ihe ọ pụtara (morphemes). Ịkewa okwu a na-ekwu "nkịta" n'ime ụdaume atọ dị iche iche, , , na , chọrọ ịmara ụdaume. National Reading Panel achọpụtala na mmata fonemiki na-eme ka ọgụgụ okwu ụmụaka na nghọta ọgụgụ dị mma ma na-enyere ụmụaka aka ịmụta ịpị mkpụrụ. Ịmata ụdaolu bụ ihe ndabere maka ịmụ ụdaolu.

A na-agbagwoju anya ịmara ụdaolu na ịmara ụda olu ebe ọ bụ na ha na-adabere na ibe ha. Ịmata ụdaolu bụ ikike ịnụ na ịchịkwa ụdaolu ọ bụla. Mmụta ụda na-agụnye ikike a, mana ọ na-agụnyekwa ikike ịnụ na ịchịkwa nnukwu ụda, dị ka mmalite na rims na mkpụrụedemede.

## Mmetụta na mmepe ọgụgụ
Nnyocha nke Vickie Snider egosiwo na mmata fonemiki nwere njikọ kpọmkwem na ikike ụmụ akwụkwọ nwere ịgụ akwụkwọ ka ha na-etolite. Mmata ụdaolu na-ewu ntọala maka ụmụ akwụkwọ ịghọta iwu nke asụsụ Bekee. Nke a na-enye ohere ka nwa akwụkwọ ọ bụla tinye nkà ndị a n'ọrụ ma mee ka ọ dịkwuo mma ịgụ ihe na nghọta nke ederede. E nwekwara ọmụmụ na-egosi nke a maka mmụta ụmụ akwụkwọ ịgụ n'asụsụ na-abụghị Bekee. 

## Ntuziaka maka ịmara ụdaolu
Ịmata ụdaolu na-emetụta ikike ịmata ọdịiche na ịchịkwa ụda nke ọ bụla, dị ka , , na  n'ihe gbasara *ụkwụ*. Ihe ndị na-esonụ bụ nkà mmata phonemic a na-ahụkarị na ụmụ akwụkwọ:

* Phoneme isolation: nke chọrọ ịmata ụda nke ọ bụla n'okwu, dịka ọmụmaatụ, "Gwa m ụda mbụ ị nụrụ na okwu ahụ" ().
* Phoneme njirimara: nke chọrọ ịmata ụda a na-ahụkarị n'okwu dị iche iche, dịka ọmụmaatụ, "Gwa m ụda nke bụ otu na igwe kwụ otu ebe, nwa okorobịa na mgbịrịgba" ().
* Mgbanwe foneme: nke mmadụ nwere ike ịgbanwe otu okwu (dị ka "nkịta") n'ime nke ọzọ (dị ka"okpu") site na dochie otu foneme (dị ka ) maka nke ọzọ (). Mgbanwe ụda nwere ike ime maka ụda mbụ (cat-hat), ụda etiti (cat-cut) ma ọ bụ ụda njedebe (cat-cap).
* Nchịkọta ọnụ: Onye nkuzi na-ekwu okwu, dịka ọmụmaatụ, "bọọlụ," na ụmụ akwụkwọ na-ekwu ụda nke ọ bụla, , , na .
* Mgbakwunye ọnụ: Onye nkuzi na-ekwu ụda ọ bụla, dịka ọmụmaatụ, "" na ụmụ akwụkwọ na-azaghachi na okwu, "bọl".
* Ihichapụ ụda: Onye nkuzi na-ekwu okwu, mee ka ụmụ akwụkwọ kwughachi ya, wee gwa ụmụ akwụkwọ ka ha kwughachi okwu ahụ n'enweghị ụda mbụ. Dịka ọmụmaatụ, onye nkuzi nwere ike ịsị "gbaa ugbu a kwuo 'akwụkwọ ego' na-enweghị ", nke ụmụ akwụkwọ kwesịrị iji "ọrịa" zaghachi.
* Onset-rime manipulation: nke chọrọ ikewapụ, njirimara, nkewa, ngwakọta, ma ọ bụ ihichapụ mmalite (otu ụdaume ma ọ bụ ngwakọta nke na-esote ụdaume na ụdaume na-eso), dịka ọmụmaatụ, j-ump, st-op, str-ong.

E nwere ihe omume ndị ọzọ na-eme ka a mara ụda, dị ka dochie ụda, ebe a na-agwa ụmụ akwụkwọ ka ha jiri ụda ọzọ dochie otu ụda; mgbakwunye ụda, ebe ụmụ akwụkwọ na-agbakwunye ụda na okwu; na ịgbanwere ụda, ebe ndị ụmụ akwụkwọ na'usoro nke ụda. Ndị a dị mgbagwoju anya karị mana nyocha na-akwado ojiji nke atọ edepụtara n'elu, ọkachasị nkewa ọnụ na ngwakọta ọnụ.

## Ndị na-amụ asụsụ Bekee
E gosipụtara ntụziaka Phonemic awareness (PA) iji kwado Bekee dị ka asụsụ nke abụọ na mmụta asụsụ mba ọzọ. Nnyocha Johnson na Tweedie (2010) tinyere ntụziaka PA kpọmkwem na ndị na-eto eto Bekee dị ka asụsụ mba ọzọ (EFL) na ime obodo Malaysia. Ụmụaka ndị e nyere ntụziaka PA kpọmkwem nwetara akara ule dị ukwuu karịa otu nchịkwa. PA mere ka ọ dịkwuo ngwa inweta agụmakwụkwọ na nkà mgbakọ na mwepụ dị mkpa n'okwu a. Nnyocha ahụ tụrụ aro na ntụziaka PA kpọmkwem nwere ike inye aka n'imechi oghere agụmakwụkwọ dị n'etiti ụmụaka nọ n'obodo ukwu na n'ime ime obodo.

Ndị okenye na-amụ asụsụ Bekee (ELLs) nwekwara ike irite uru site na ntụziaka PA kpọmkwem. Nnyocha nke ELLs na-asụ Arabic na mmemme Bekee maka ebumnuche agụmakwụkwọ (EAP) gosipụtara mmeri dị ukwuu na njirimara ụdaume ma melite akara ule C mgbe agụmakwụkwọ PA gasịrị, n'agbanyeghị nchegbu nke ndị nchọpụta na ELLs toro eto nwere ike ile ntụziaka PA anya dị ka ụzọ "nwatakịrị".

## Hụkwa

* Nsogbu nhazi nke ịnụ ihe
* Phonics
* Ịmata ụdaolu
* Mkpịsị okwu ndị e ji emepụta
* Spoonerism

## Ihe odide

## Ịgụ ihe ọzọ

* 
* 
* 
* 
* 
*