Ọkụ Ndịda Ọwụwa Anyanwụ Eshia nke afọ 2010

**2010** Southeast Asia haze bụ nsogbu mmetọ ikuku nké metụtara ọtụtụ mba ndịda ọwụwa anyanwụ Asia dị ka Indonesia, Malaysia na Singapore na Ọktoba 2010.

Nke a mèrè n'ogè ọkọchị n'ọnwa Ọktoba mgbè ndị Indonesian obere ndị nwe ala bi na mpaghara Dumai na Bengkalis, na mpaghara Riau nkè Sumatra, na-agbanye ọkụ ọhịa n'ụzọ iwu na-akwadoghị. Ndị ọrụ ugbo a na-eji usoro ịkpụcha na ọkụ eme ihe iji kpochapụ ala ngwa ngwa màkà ohere ọrụ ugbo n'ọdịnihu.

N'abalị iri na asatọ na Ọktoba, ọnụ ọgụgụ hotspot na Sumatra ruru narị atọ na iri ise na asatọ.

N'ihi usoro ihu igwe El Nino, ifufe ọdịda anyanwụ buuru anwụrụ ọkụ gaa na mba ndị agbata obi Indonesia na-eme ka ikuku dị na Malaysia na Singapore na-agbada n'ébé dị mmá ruo n'ébé na-adịghị mmá ruo ọtụtụ ụbọchị. Ọnọdụ gbara ọchịchịrị abụghị naanị na ọ kpatara mbelata nke ikuku kamakwa ọ kpatara ọhụụ na-adịghị mmá, ọtụtụ mmechi ụlọ akwụkwọ na Malaysia na ọtụtụ ọrịa iku ume.

N'ogè ahụ n'afọ ahụ, ikuku ikuku e dekọrọ na Singapore bụ nké kachasị njọ ọ dị kemgbe 2006.

JN'agbanyeghị na ndị minista zutere otu izu tupu nsogbu ahụ màkà nzukọ nke isii nke nkwekọrịta Association of Southeast Asian Nation (ASEAN), ébé a tụlere okwu gbásárá alụlụ na ụzọ iji dozie ọkụ ọhịa, gọọmentị Indonesia enweghị ike ịchịkwa ma mee ka iwu gbásárá igbu osisi n'ụzọ iwu na-akwadoghị. Nke a mèrè ka Indonesia chee ọtụtụ nkatọ site na mba ndị gbara ya gburu-gburu ihu.

N'abalị iri abụọ na anọ nà Ọktoba 2010, ọnọdụ mmiri ozuzo laghachiri Indonesia nke nyeere aka belata mmepụta nkè alụlụ ma nye enyemaka na ọkwa ikuku.

## Ihe Ndị Na-akpata ya
 
Ọkụ ọhịa na-abụkarị ndị ọrụ ugbo na-akwụsị n'ụzọ iwu na-akwadoghị bụ ndị na-eji usoro ịkpụcha na ọkụ ọkụ iji kpochapụ nnukwu ébé peat na ala màkà ohere ịkụ osisi n'ọdịnihu dị ka mmanụ nkwụ na osisi pulp. Ọ bụ ezie na ọ bụ iwu na-akwadoghị iji kpochapụ ala site na iji usoro slash na ọkụ na Indonesia, ndị nwe obere ala na-ahọrọ ileghara iwu ányá ma gaa n'ihu na omume a n'ihi uru akụ na ụba na gburu-gburu ébé obibi ya. Ọ bụghị naanị na usoro ịkpụcha na ọkụ na-arụ ọrụ nke ọma ma na-efu ego, a na-ekwere na ọ bara uru màkà mmepụta ihe ọkụkụ na uto. Site na usoro ịkpụcha na ọkụ, a na-emepụta ntụ ma jiri ya mee ihe dị ka fatịlaịza site n'aka ndị nwe ala n'ihi ikike ya ịkwalite ihe oriri ala, dozie ọkwa pH ala, kpochapụ ihe na-egbu egbu ya nà igbochi uto nke ahịhịa. Ọzọkwa, dị ka a maara ụzọ ndị ọzọ a na-eme ka ala dị oke ọnụ ma ghara ịba uru, ndị ọrụ ugbo na-elegharakarị iwu ahụ ányá ma gaa n'ihu na ọrụ igbu osisi n'ụzọ iwu na-akwadoghị.

## Mba ndị metụtara

### Malaysia
Igwe ojii nke anwụrụ ọkụ siri ike sitere na ọkụ ọhịa na Indonesia gafere n'ụsọ oké osimiri ọdịda anyanwụ Malaysia na-emetụta isi obodo Malaysia, Kuala Lumpur na mpaghara ndị ọzọ dị ka Malacca na Johor. Muar, obodo dị n'ụsọ oké osimiri dị na Johor, nwere Air Pollution Index (API) dị ize ndụ nke 432 mgbè ikuku dị na Malacca mebiri ruo API na-adịghị mma nke otu narị na isii. Nke a mèrè ka ụlọ ọgwụ gọọmentị na ụlọ ọgwụ dị íchè íchè nọrọ na njikere iji kwado oke ọrịa iku ume metụtara anwụrụ ọkụ.

Tupu Ọgọstụ 2012, NEA nyere mmelite PSI awa 24 na ikuku ikuku na Singapore otu ugboro n'ụbọchị na 4pm. Kemgbe ahụ, NEA amụbawo ugboro ole mmelite PSI si otu ugboro n'ụbọchị ruo ugboro atọ n'ụbọchị na mbido PS I kwa elekere n'ọnwa Juun n'afọ 2013 màkà nnọchiteanya ziri ezi nke ikuku dị na Singapore.

## Mmetụta ọjọọ

### Ọnọdụ akụ na ụba
N'ihi anwụrụ ọkụ na-agafe ókèala, a pụrụ ịhụ mbelata nke pasentị ndị njem nleta na-eleta mba ndị metụtara n'ogè ndị a n'ihi mmetọ ikuku. N'ogè nsogbu a, a na-enyekarị ịdọ áká ná ntị njem iji dọọ ndị njem nleta áká ná ntị banyéré mmebi nke ikuku na enweghị ányá.

### Ahụike
Dị ka mba ndị dị ka Malaysia na Singapore anaghị emetụta ikuku na-agafe ókèala n'afọ niile, mànà ọ na-abụkarị naanị n'oge ọnwa ụfọdụ n'afọ màkà obere ógè, ndị bi na mba ndị ahụ metụtara na-enwekarị mmetụta ahụike dị mkpirikpi nke ikuku na-eweta kama mmetụta ogologo ógè. Ndị na-ahụ obere ógè nwéré ike ịnwe mgbaàmà dịka iwe n'anya, imi na akpịrị n'ihi ụzarị ụzarị.

### Gburugburu ebe obibi
Oké ọhịa Indonesia bụ ébé obibi nke ihe karịrị puku atọ anụmanụ na ụdị osisi dị ka Sumatran Tigers, Komodo dragons na orangutans. Mbibi nke oké ọhịa site n'omume ọkụ ọ bụghị naanị na ọ na-eweta ọtụtụ ihe na gburu-gburu ébé obibi dị ka mbuze ala, mmetọ mmiri, okpomọkụ ụwa na mgbanwe ihu igwe kamakwa ọ na-eyi ndụ nke ọtụtụ ụdị anụmanụ egwu na-eme ka ọtụtụ n'ime ha nọrọ n'ọnụ ọnwụ.

## Nzọụkwụ mgbochi

### Ime ka ọchịchị sie ike
Mgeèa na-ekwu maàkànsogbu gbaásáráụfụfụ na-agafe ókèala na igbu osisi n'ụzọ iwu na-akwadoghị, enweghị ngwọta ngwa ngwa ma ọ bụ nke dị mkpirikpi maka nsogbu a. Iji gbochie oke na mmetụta nke alụlụ, Indonesia ga-ebu ụzọ mee ka gọọmentị ya sikwuo ike site na itinye iwu na ụkpụrụ siri ike gbaásáráịnweta ala na njikwa. Ọ bụ ezie na iwu na ụkpụrụ ndị dị ka inweta asambodo na ikike maàkàiwepụ ebumnuche ala dị, iwu ndị a ka na-adaba n'ụzọ na-adịghị mmaán'ihi mmejuputa iwu na ndị ọrụ gọọmentị rụrụ arụ na Indonesia.

### Nkwekọrịta ASEAN
N'abalị iri na atọ n'Ọktoba 2010, e mèrè nzukọ nke isii nke ASEAN ebe a tụlere nsogbu ihu igwe na-agafe ókèala. Mba ndị dị ka Singapore na Malaysia kwere nkwa ịkwado ma nyéré Indonesia aka n'ọgụ ya megide igbu osisi n'ụzọ iwu na-akwadoghị na ọkụ ọhịa.

### Agụmakwụkwọ
Agụmakwụkwọ nke ndị nwe obere ala dị mkpà màkà ọganihu dị ịrịba ama na alụlụ na-agafe ókèala. Ọ bụ ezie na gọọmentị Indonesia amachibido ikpocha ala site na iji usoro ịwa na ọkụ, ndị ọrụ ugbo na-elegharakarị iwu ányá ma na-aga n'ihu na-ekpocha ala n'ụzọ iwu na-akwadoghị site na iji omume ọkụ. Nké a bụ n'ihi ike na-adịghị ike nke mmanye iwu na enweghị mmasị ịgbanwe dabere na nkwenkwe siri ike.

Ọ bụ ezie na gọọmentị Indonesia agbalịala ịkụziri ma kpalie ọha na eze ka ha nabata ụzọ ndị ọzọ na-ekpocha ala na-enweghị ọkụ, ọtụtụ ndị nwe ala ka kwenyere na uru nké usoro ịkpụcha na ọkụ ka karịrị ọnụahịa nké usoro mkpocha ala n'enweghị ọkụ. N'ihi ya, Indonesia etinyela ihe mkpali n'ụdị ụgwọ ọrụ na enyemaka nyé ndị dị njikere ịnakwere ụzọ ndị ọzọ na-enweghị ọkụ na ndị na-agbaso iwu ọkụ ọkụ nké Indonesia. Dịka ọmụmaatụ, a na-akwụ ndị na-ere obere ego ụgwọ ma ọ bụrụ na ha jisiri ike nwee otu afọ n'enweghị ọrụ ọkụ na-enweghị ikike.

## Edensibia

Òtù:Pages with unreviewed translations