Origin stories of the Goths

Enwere ọtụtụ akụkọ mmalite nke ndị Gothic nke ndị edemede Latin na ndị Gris dekọrọ na njedebe oge ochie (ihe dị ka narị afọ nke 3-8 AD), na ndị a dị mkpa ọ bụghị naanị na ọmụmụ akwụkwọ, kamakwa iji gbalịa ịmaliteghachi akụkọ ihe mere eme nke Goths, na ndị ọzọ a kpọtụrụ aha na akụkọ ndị a.

Akụkọ mbụ banyere mmalite Gothic sitere na nkọwa Akwụkwọ Nsọ, na echiche na Goth nwere njikọ na ndị mmadụ biri na mbụ n'otu mpaghara ahụ n'ebe ugwu nke Oké Osimiri Ojii na Lower Danube, karịsịa Getae, na ndị Sitia. Akụkọ atọ kachasị mkpa dị ndụ nke Goths n'oge ochie bụ nke Jordanes, Isidore nke Seville, na Procopius, ọ bụ ezie na Jordanes lekwasịrị anya karịsịa na akụkọ ihe mere eme nke ezinụlọ Amal, na Procopius lekwasịrị anya na mmalite mmalite karịa abụọ ndị ọzọ.

A na-ekewa Jordanes 'Getica n'etiti ihe atụ kachasị mkpa nke origo gentis (mmalite nke ndị mmadụ) ụdị akwụkwọ dị ka ihe atụ nke ọkọ akụkọ ihe mere eme Herwig Wolfram ghọtara, ma a na-ajụ ma a ga-akọwa ụdị a dị ka ụdị ihe atụ, dịka Walter Goffart, n'ihi obi abụọ na ndị edemede ghọtara onwe ha na-agbaso usoro omenala nkekọrịta..[1]

## Ndị Goth dị ka ndị Scythians, ndị Getae na ụmụ Magog
Ndị Goth, na ndị ọzọ Gothic dị ka ndị Gepids, biri n'ebe ugwu nke ókèala alaeze ukwu Rom na Lower Danube n'ógbè nke bụbu ebe obibi nke Getae, Dacians, na Sarmatians, na ogologo oge tupu mgbe ahụ site na ndị Scythians. Akụkọ niile dị ndụ banyere mmalite Gothic gụnyere ihe ndị jikọtara ndị Goth na ọ dịkarịa ala ụfọdụ n'ime ndị bi na "Scythia".

Ka ọ dị na ọkara mbụ nke narị afọ nke atọ, Dexippos, onye akụkọ ihe mere eme ya dị naanị na iberibe, zoro aka na ndị Goth nke oge ya dị ka ndị Scythians, ọ bụ ezie na site na iberibi ndị dị ndụ, o bughị n'obi ikwu na ndị Scythian niile nwere otu mmalite.[2][3]

Nkọwa mbụ dị ndụ nke na-ejikọta ndị Goth na ndị Scythians ma ọ bụ Getae bụ nke ndị ọkà mmụta Ndị Kraịst oge ochie, Ambrose (ihe dị ka 340-397), Orosius (ihe dị hi 375-420) na Jerome (ihe dị nga 347-420). Ambrose jiri ndị Scythians na ndị Goth tụnyere Gọg na Magog nke Bible, ndị na-eme ihe ike na-abịa site n'ebe ugwu, ebe e nwere agwaetiti.[4]

Ambrose, na *De Fide* II.xvi ya kọwara na "Gog" onye na-achị "Magog" nke a kpọtụrụ aha n**Akwụkwọ Ezikiel'' nọchitere anya "ndị Goth" (hoc est Gothis), dị ka isiokwu nke amụma na Bible nke onye mwakpo si n'ebe ugwu, onye ga-abịa n'elu ịnyịnya dị ka ndị agha dị ike, ma merie ya. Gọg na Magog nwekwara njikọ na agwaetiti n'ihi na Chineke ga- "eziga ọkụ na Magog, na n'etiti ha ndị bi n'amaghị ama n'àgwàetiti ahụ". [5]

Dị ka Arne S. Christensen si kwuo, otu onye na-ebute ụzọ n’usoro Ambrose si nhata ndị Goth na Gọg na Megọg nke Akwụkwọ Nsọ bụ Josephus (nwụrụ ihe dị ka 100), bụ́ onye ji ndị Sitia tụnyere ụmụ Megọg nke Akwụkwọ Nsọ, bụ́ ndị ọ ghọtara dị ka mmadụ, ọ bụghị mba. Nke a gbadoro ụkwụ na akụkụ Akwụkwọ Nsọ [6]. Mmekọrịta dị n'etiti Jenesis Megọg nke nna ochie a, na Gọg ahụ e buru n'amụma sitere n'Ezikiel, onye chịrị obodo aha ya bụ Megọg, ma ọ bụ "Gog na Megọg" sitere na narị afọ nke mbụ AD Akwụkwọ amụma amụma, ka e mere nke ọma na Jerome. Nke a meghere ụzọ maka ndị edemede ndị ọzọ iji jikọta ndị Goth, dị ka ndị Sitia, na nna ochie nke ndị Sitia dị ka Josephus kọwara, ọ bụ ezie na Jerome n'onwe ya emeghị nke a..[7]

Orosius so n'ime ndị edemede oge mbụ iji jiri ndị Goth tụnyere ndị Scythians, na-edepụta ha na Ndị Hun na Ndị Alans dị ka "ndị Scythian" nke oge ya.[3]

Jerome, dị ka Orosius onye ya na ya dịkọrọ ndụ, jiri ndị Goth tụnyere ndị Getae mbụ, mana o jighị ha tụnyere Gọg na Magog.[4] Jerome kwuru na ndị ọkà mmụta bu ya ụzọ na Orosius mere usoro a.[8] Otú ọ dị, Saint Jerome jụrụ usoro a nke ndị Goth na Gọg na Magog. [9]  (Ka o sina dị, Herwig Wolfram kwenyere na site na nkwupụta a "ọ ga-abụ na o chepụtara njirimara nke ndị Goth dị ka ndị Getae". [3]) Onye ha na ya dịkọrọ ndụ, [[Augustine nke Hippo|Saint Augustine]], kwuru na ekwesighi ịgụ Gog na Magog dịka Ambrose nwere, dị ka ndị Goth, mana a na-ahụ ha dị ka ndị na-anọchite anya ndị mmadụ n'ụwa niile, ọ bụghị otu ndị na-eme ihe ike.[8]

Onye edemede ọzọ na ngwụcha narị afọ nke anọ nke na-akpọkarị ndị Goth "Getae" bụ onye na-ede uri Claudian (nwụrụ n'ihe dị ka 404). 

Ka oge na-aga, Isidore nke Seville (nwụrụ n'afọ 636), n**Akụkọ ihe mere eme nke ndị Goth*, tụrụ aro na njikọ nke ndị Gọts na Magog na *Ezikiel* ga-abụrịrị na ndị edemede gara aga weere ya n'ihi ọdịdị dị n'etiti "Gog" na "Gọts". N'otu aka ahụ, o kwuru na okwu maka ndị Scythian (*Skuthoi* na transliterated Greek), n'onwe ya dịkwa ka aha ndị Goth (*Guthoi*). Isidore ahụghị myirịta ndị a nke aha dị ka ihe na-eduga n'ụzọ ụgha, na-ekwere na ndị a gosipụtara ezi mmalite nke ndị Goth.[11]

== Procopius ==
Procopius kpọrọ Goths "Getae" na-enyeghị ihe ziri ezi maka nke a. N'ụzọ na-adịghị ahụkebe, ọ zere iji okwu Scythian maka ndị Goth, bụ́ nke o ji mee ihe dị ka okwu n'ozuzu ya. Kama, o kwusiri ike na ndị Gothic, n'etiti ndị ọ depụtara ọ bụghị nanị ndị Goth kamakwa Gepids na Vandals, bụ ndị ndị edemede mara dị ka ndị Sarmatians, na kwa, n'ihu azụ, dị ka Melanchlaeni a na-amaghị nke ọma ma ọ bụ "mkpuchi ojii". Herodotus akọwaworị ndị ikpeazụ ndị a kpọmkwem dị ka ndị na-abụghị ndị Sitia, bụ́ ndị bibuburu ebe dị anya na ndị Gris, karịa ndị Sitia nke oge ya. Procopius kwuru na ụfọdụ ndị mmadụ na-akpọ ndị Gothic "ndị Getan". Ha niile yiri nke ahụ, Arian site n'okpukpe (na narị afọ nke isii) ma na-asụ asụsụ Procopius mara dị ka Gothic..[12]

== Jọdanes ==
Dị ka akụkọ ndị ochie, *Getica* nke Jordanes na-ejikọta ndị Goth na ndị Getae, ma kwenyere na ha sitere na ndị Scythians, nwere mmalite oge ochie n'ebe ugwu. Maka nhazi ya nke ndị Getae na ndị Goth, ọbụlagodi na aha ọrụ ya, o kwuru n'ụzọ doro anya ikike Orosius.[13] Jordanes gụrụ Josephus ma o doro anya na ọ hụrụ akụkọ ya banyere mmalite nke ndị Scythian dị ka ụmụ nke Magog nke Akwụkwọ Nsọ na *Jenesis* dị ka ihe kwekọrọ na akụkọ nke ya, ọ bụ ezie na ọ jụrụ ihe mere Josephus ejighị kpọọ ndị Goth aha kpọmkwem ma kwurịta mmalite ha. 

N'adịghị ka akụkọ mmalite Gothic ndị ọzọ, Jordanes kpọrọ ma ọ dịkarịa ala ebe abụọ a kapịrị ọnụ n'ebe ugwu ebe ndị nna nna nke ndị Goth biri ihe karịrị otu puku afọ tupu mgbe ahụ.

Ndị ọkà mmụta ejighị n'aka banyere mmalite doro anya nke nkọwa dị iche iche nke akụkọ mbata nke Jordanes, ma na-arụrịta ụka ókè ezigbo akụkọ Gothic ma ọ bụ ọmụmụ nke ndị edemede Ndị Kraịst na ndị ọgọ mmụọ nwere ike imetụta ya. Jordanes n'onwe ya, n'okwu mmalite nke *Romana* na *Getica* ya, kwuru na ọrụ ya nke ide *Getica* gụnyere ịgụ nke mbụ nke furu efu ugbu a, na nke ka ukwuu (12 mpịakọta) akụkọ ihe mere eme nke ndị Goth nke Cassiodorus dere, na Ịtali. N'ezie, otu enyi ya gwara ya ka ọ belata ya. O kwuru na ọ nwere ike ịnweta ya ụbọchị atọ.

N'oge Jordanes, ndị Goth biri na ma ọ bụ nso alaeze ukwu Rom n'onwe ya. Ọ kọrọ ọtụtụ ala nna nna ya n'akụkọ njem ya nke were ihe karịrị ọtụtụ puku afọ.

=== Scandza ===
 
Akụkụ mmeghe nke *Getica'' na-emepụta nnukwu ntụgharị banyere nnukwu agwaetiti dị n'ebe ugwu nke Oké Osimiri Baltic nke a maara dị ka "Scandza" na Jọdan. Ndị ọkà mmụta nke oge a ghọtara na ọ bu n'obi ala Scandinavia. Dị ka Jordanes si kwuo (IV 25, XVII 94), ndị Goth hapụrụ agwaetiti a n'ụgbọ mmiri abụọ, tinyere otu ụgbọ mmiri nke Gepids, afọ 2030 tupu 540, ma ọ bụ 1490 BCE.[15]

Jordanes, nke o doro anya na akụkọ Bible mbụ nke sitere na mmalite Scythian, mepụtara akụkọ nwere mmetụta na ngalaba a ebe Scandza bụ "ụmụ nke mba", na-azọrọ na ọtụtụ mba agbasaala site n'ebe ahụ n'ọnụ ọgụgụ buru ibu. O nyekwara ndepụta dị ịrịba ama nke ndị Jordanes kwenyere na ha biri na Scandza n'oge ya. A tụwo aro na ya (dị ka onye ya na ya dịkọrọ ndụ Procopius, na Cassiodorus mbụ) nwere mmasị ịnakọta ozi gbasara mpaghara ugwu.

Enwere ike ịchọta aha "Scandza" na ndị ọkà mmụta ọdịdị ala Gris dị ka Pliny the Elder na Ptolemy, Jordanes kwukwara n'ụzọ doro anya na o jirila isi mmalite ndị dị otú ahụ mee ihe. Nke a na-eme ka o kwe omume na Jordanes jiri aha sitere na ọgụgụ nke ndị edemede Rom na ndị Gris, iji gbakwunye nkọwa na echiche ochie nke mmalite ugwu maka ndị Scythians.

### Ógbè Vistula
 
Mgbe Scandza gasịrị, Jordanes kwuru na ndị Goth biri n'ógbè dị nso n'osimiri Vistula. Jordanes dere na 1490 BC, eze aha ya bụ Berig duziri ha, n'ụgbọ mmiri abụọ, wee biri n'ebe Jordanes kwenyere na a na-akpọ Gothiscandza n'oge ya. Ndị Gepids, ndị gara n'azụ ha n'ụgbọ mmiri ọzọ, biri n'otu agwaetiti dị na Vistula nke a na-akpọbu Spesis, ma mesịa kpọọ Gepedoius (XVII 96). Dị ka Jordanes si kwuo, ndị Goth biri ebe ahụ maka ọchịchị nke ihe dị ka ndị eze 5, malite n'ihe dị ka 1490 BC - oge ogologo oge tupu Jordanes, na ogologo oge tupu alaeze ukwu Rom adị.[16]

Dị ka Jordanes si kwuo, ndị Goth kwagara iji weghara mpaghara dị n'ụsọ oké osimiri ebe ndị Ulmerugi bi. Ndị ọkọ akụkọ ihe mere eme nke oge a atụwo aro na aha a nwere ike izo aka na Rugii, onye onye edemede Rom bụ Tacitus kọrọ na ọ bi n'ógbè a n'ihe dị ka 100 AD. Otu n'ime ndị agbata obi nke ndị a bụ ndị Tacitus kwuru bụ ndị Gutones, ndị aha ha yiri ụdị ụfọdụ nke aha Goth n'asụsụ nke ha. Ptolemy kwukwara banyere Gutones ndị a ma tinye ha nso na Vistula. Nke a na-ewelite ajụjụ ọzọ ma Jordanes (ma ọ bụ isi iyi ya) mepụtara akụkụ a nke akụkọ ahụ dabere na ọrụ ndị Rom oge ochie.

N'ihe banyere Gutones nke Pliny the Elder, Tacitus na Ptolemy kwuru, ebe Jordan nwere ike na-emegharị ọrụ nke ndị ode akwụkwọ ochie, na-eji usoro oge a na-apụghị ikweta ekweta, ọtụtụ ndị ọkọ akụkọ ihe mere eme kwenyere na e nwere ezigbo njikọ n'etiti ha na ndị Goth. Ọ bụghị naanị aha ahụ, kamakwa ihe akaebe nke ihe ochie kwadoro echiche ahụ. Karịsịa, e nwere myirịta dị n'etiti omenala Vistula Wielbark, nke a kwenyere na ọ gụnyere Gutones, na omenala Chernyakhov nke Ukraine, nke a kwenyere na ọ gụnyere ndị Gothic ndị nna ochie na ndị a maara na Jordanes na ndị ọgbọ ya.

N'etiti ndị ọkà mmụta na-anabata njikọ dị n'etiti Vistula Gutones na Scythia Goths, e nwere echiche dịgasị iche iche banyere nkọwa ndị ahụ. Karịsịa, enwere obi abụọ ma ọnụ ọgụgụ buru ibu nke ndị mmadụ kwagara, ma ọ bụrụ na ọ dị otú ahụ, ma ha nọrọ ọnụ dị ka otu agbụrụ na-aga n'ihu.

Jordanes yiri ka o jikwa ihe ndị e si nweta ihe ndị maara nke ọma n'ebe ugwu mee ihe. Dịka ọmụmaatụ, ọ na-ekwu na Gothiscandza ka nwere otu aha ahụ (IV 25), na agwaetiti Gepid nke Spesis bụ n'oge ya ebe Vividarii a na-amaghị ama bi, bụ ndị ọ kọwara dị ka ngwakọta nke ndị dị iche iche (XVII 96).

### Scythia na Lower Danube
 
Tupu ha na Rom ejikọta, Jordanes (V 38) kọwara ndị Goth dị ka ndị kwagara n'etiti akụkụ dị iche iche nke Scythia na Dacia, niile n'ebe ugwu nke Danube na Oké Osimiri Ojii.[17]

* Nke mbụ, Oium, bụ mpaghara na-eme nri nke Scythia ebe ndị Goth lụrụ ọgụ ma merie ndị bi n'ebe ahụ, Spali (ndị Pliny the Elder kwuru na ha bi na ma ọ bụ nso Osimiri Don).  Jordanes kwenyere na ndị Goth bu ụzọ bịa na ndị agha na ezinụlọ n'otu akụkụ na-eme nri nke Scythia, dịka otu ndị. N'ụzọ doro anya, Jordanes na-ekwu na "Oium" bụ aha ha maka Scythia, ma ọ bụ akụkụ a na-eme nri.
* Nke abụọ, ha gbara ọsọ gaa n'ebe dị nso n'Oké Osimiri Azov ("Ọdọ Mmiri Maeotis"). Jordanes na-akọwapụta na mgbe ha merisịrị ndị Spali, ndị Goth gbara ọsọ gaa n'ala nna ha ọhụrụ na Scythia. Jordanes kwuru na akụkụ a nke akụkọ ya kwekọrọ na ọrụ nke onye na-ede akụkọ ihe mere eme nke ndị Goth a na-akpọ Ablabius, na (n'okwu a ma ama) "abụ Gothic oge ochie, nke fọrọ nke nta ka ọ bụrụ akụkọ ihe mere mere eme". Jordanes (V) na-akọwa mpaghara a dị ka ebe Oké Osimiri Azov, n'etiti osimiri Dniepr na Don. N'oge ogologo oge ha nọrọ ebe a, ndị Goth Scythian a na-eche na ha lụsoro alaeze ukwu Ijipt na Middle East ọgụ, na-emepụta alaeze ukwu Median, ụfọdụ ndị Goth ghọrọ ndị nna nna nke Ndị Parthian (V-VI). Ụfọdụ n'ime ụmụ nwanyị Gothic, mgbe a kpọpụrụ ha, ghọrọ Ndị Amazon ma chịa alaeze nke Eshia ruo ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ otu afọ tupu ha alaghachi na ndị Goth (VII).
* Nke atọ, ruo ogologo oge ha biri na Moesia, Thrace na Dacia, ebe ndị dị nso na Lower Danube na Balkans, na ókèala ụwa Graeco-Roman. N'oge a, Jordanes na-ejikọta ndị Goth na akụkọ ihe mere eme Dacians na Getae, ogologo oge tupu oge Jordanes. Ọ na-akọ dịka ọmụmaatụ (IX) na n'oge Agha Trojan, ndị Goth (nke bụ Getae ugbu a) chịrị alaeze na Moesia. A kọwakwara eze Thracian nke narị afọ nke ise BC Sitalces dị ka eze Gothic (X 66). Jordanes na-ekwusi ike (V.39) ọtụtụ ndị eze dị mkpa mere ka ndị Goth mara ihe: Zeuta, Dicineus, na Zalmoxis. A kọrọ Zalmoxis dị ka chi Getic site na Herodotus na narị afọ nke ise BC. Strabo kwenyere na Zalmoxis bụ ohu Pythagoras, ma kpọtụrụ Decaeneus aha dị ka onye na-eso ụzọ Dacian na-ebi n'oge nke eze Dacian Burebista, Jordanes mekwara ka o doo anya na ọ pụtara otu onye ahụ, n'agbanyeghị usoro iheomume na-agaghị ekwe omume. Jordanes kwudịrị na usoro Gothic nke "capillati" ma ọ bụ ndị nwere ogologo ntutu, bụ nke Dicineus a guzobere, nakwa na iwu ndị o mere maka ndị Goth ka dị n'oge ya.
* N'ikpeazụ, Jordanes na-ekwu na ndị Goth laghachiri n'ebe ọwụwa anyanwụ gaa n'ógbè dị n'ebe ugwu nke Oké Osimiri Ojii ("Pontus"). Nke a bụ mpaghara ebe akwụkwọ ndị Rom na ndị Gris na-akọ ha na narị afọ nke atọ na nke anọ.

A naghị ele usoro iheomume nke Jordanes anya dị ka ihe dị adị.

## Ihe edeturu

## Akwụkwọ

Otú:Pages with unreviewed translations