Marielle Franco

**Marielle Franco (   ; amuru Marielle Francisco da Silva, 27 Julaị 1979[1] - 14 Maachị 2018) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Brazil, ọkà mmụta mmekọrịta ọha na eze, onye na-ahụ maka ụmụ nwanyị, onye na-elekọta mmadụ na onye na-akwado ikike mmadụ.[2]  Franco jere ozi dị ka onye ndụmọdụ obodo nke Municipal Chamber nke Rio de Janeiro maka Socialism and Liberty Party (PSOL) site na Jenụwarị 2017 ruo mgbe e gburu ya.**

N'abalị iri na anọ n'ọnwa Machị afọ 2018, mgbe ha nọ n'ụgbọala mgbe ha kwusịrị okwu n'ebe ugwu Rio de Janeiro, a gbagburu Franco na onye ọkwọ ụgbọala ya ọtụtụ ugboro  ma gbuo ha site n'aka ndị ogbu mmadụ abụọ  na-eme njem n'ụmụala ọzọ. Franco bụ onye nkatọ n'ezoghị ọnụ maka obi ọjọọ ndị uwe ojii na igbu mmadụ na-abụghị ikpe,[1] yana ntinye aka gọọmentị etiti nke February 2018 nke onye isi ala Brazil bụ Michel Temer mere na steeti Rio de Janeiro nke butere ibuga ndị agha n'ọrụ ndị uwe ojii.[2]  [3] [4]  Na Machị 2019, e jidere mmadụ abụọ bụbu ndị uwe ojii ma bo ya ebubo igbu ọchụ nke Marielle  Franco.

## Ndụ mbido
A zụlitere Franco na Maré, ogige dị n'ebe ugwu Rio de Janeiro, ebe ọ bikwa ihe ka ukwuu n'oge ndụ ya, wee malite ịrụ ọrụ iji nye aka n'inweta ego ezinụlọ na 1990 mgbe ọ dị afọ 11.  O nwere nwanne nwanyị, Anielle.

Marielle mụrụ nwa mbụ ya na naanị nwa ya na 1998 mgbe ọ dị afọ 19.  Franco zụlitere nwa ya nwanyị n'enweghị enyemaka nna ya ma rụọ ọrụ dị ka onye nkuzi ụlọ akwụkwọ ọta akara na ụgwọ ọrụ kacha nta.

N'afọ 2004, Franco, onye n'oge ọrụ ya na-alụ ọgụ maka ikike LGBT, malitere mmekọrịta ịhụnanya na Mônica Benício.  Na 2017, di na nwunye ahụ kpebiri ịkwaga na mpaghara Tijuca na Luyara, ada Marielle.  A haziri agbamakwụkwọ ha na ngwụcha afọ 2018. 

## Agụmakwụkwọ
N'afọ 2000, ọ malitere ọmụmụ ihe ya tupu mahadum.  Mgbe ọnwụ nke enyi ya site na mgbọ furu efu na 2000, Franco malitere ịrụ ọrụ na mmegide maka ihe ndị ruuru mmadụ.

Na 2002, ọ banyere Mahadum Pontifical Catholic nke Rio de Janeiro na scholarships wee gaa n'ihu na-arụ ọrụ ma na-azụ nwa ya nwanyị ka ọ na-arụ ọrụ ruo maka nzere na sayensị mmekọrịta. O mechara nweta nzere masta na nchịkwa ọha na eze na Mahadum Fluminense Federal .  Akwụkwọ edemede ya (nke akpọrọ "UPP: The Reduction of the Favela to Three Letters") metụtara mmemme mmanye iwu iji weghachite nchịkwa nke favelas nke Rio n'aka ndị òtù.  

## Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị
áká_ịkẹngạ|thumb|Marielle Franco n'ọnwa Ọgọstụ 2016
Malite na 2007, Franco rụrụ ọrụ dị ka onye ndụmọdụ maka onye nnọchi anya steeti Marcelo Freixo, wee chịkọta kọmitii ndị omebe iwu steeti maka nchekwa nke ikike mmadụ na ụmụ amaala.[1][2]  Ọ rụkwara ọrụ maka òtù ọha mmadụ, gụnyere Brazil Foundation na Maré Center for Solidarity Studies and Action . 

N'afọ 2016, Franco gbara ọsọ maka oche na kansụl obodo Rio de Janeiro na ntuli aka ime obodo.  Dị ka nwanyị ojii na nne na-alụbeghị di site na favelas, Franco mere onwe ya onye nnọchi anya na onye na-agbachitere ụmụ nwanyị ojii dara ogbenye na ndị si na faveles. Na ihe karịrị vootu 46,500, Franco bụ otu n'ime ndị nnọchiteanya 51 a họpụtara, na-enweta vootu nke ise kachasị elu n'ime ihe karịrị 1,500.  

Dị ka onye otu kansụl obodo, Franco lụsoro ime ihe ike megide ụmụ nwanyị, maka ikike ọmụmụ, na maka ikike nke ndị bi na favela. Ọ bụ onye isi oche Kọmịshọna Nchekwa ụmụ nwanyị wee guzobe akụkụ nke kọmitii mmadụ anọ na-enyocha ntinye aka gọọmentị etiti na Rio de Janeiro.[1][2]  Na-arụ ọrụ na Rio de Janeiro Lesbian Front, Franco wepụtara ụgwọ iji mepụta ụbọchị ịhụ nwanyị nwere mmasị nwanyị na Rio de Janeiro n'August 2017, mana e meriri ụgwọ ahụ site na votu nke 19–17. 

## Ụbọchị Ikpeazụ na igbu ọchụ
áká_ịkẹngạ|thumb|E Mmeri ngagharị iwe na Vitória iji sọpụrụ ncheta Marielle Franco na Anderson Pedro Gomes.
thumb|300x300px|Ngagharị iwe na Machị 2019 na-akpọ maka ikpe ziri ezi maka Marielle megide ndị gburu ya
Na 13 Maachi 018, Franco kwuru na Twitter megide ime ihe ike ndị uwe ojii na Rio de Janeiro: "Ogbugbu ọzọ nke otu nwa okorobịa nwere ike ịnyere ndị uwe ojii aka. Matheus Melo na-ahapụ ụka mgbe e gburu ya, ole ndị ọzọ ga-enwerịrị.  anwụ ka agha a kwụsị?" 

N'echi ya, Franco gara mkparịta ụka gburugburu nke akpọrọ "Young Black Women Moving [Power] Structures" (Portuguese: Jovens Negras Movendo Estruturas).  N'ihe na-erughị awa abụọ mgbe ọ hapụsịrị tebụl gburugburu, ndị ikom abụọ na-anya ụgbọala ọzọ gbagburu ya na onye ọkwọ ụgbọala ya, Anderson Pedro Gomes. Ndị ikom ahụ gbara ha égbè itoolu, anọ n'ime ha kụrụ Franco - atọ n'isi na otu n'olu. Onye ọrụ mgbasa ozi Franco nọ n'akụkụ ya n'oche azụ ma merụọ ahụ, mana ọ lanarịrị.

Marcelo Freixo, onye otu ndị omeiwu nke Rio de Janeiro site na PSOL nke bịara n'ebe ahụ n'oge na-adịghị anya mgbe ọ nụrụ banyere ogbugbu ya, kpebiri na a tụgharịrị ya n'ụzọ doro anya. Dị ka ndị uwe ojii Rio de Janeiro si kwuo, ntụziaka nke égbè itoolu na-akwado echiche ahụ bụ na e gburu Franco.[1]  Mgbọ ndị ahụ gburu Franco sitere na otu ndị uwe ojii gọọmenti etiti zụtara na Brasília na 2006;[2] Mịnịsta na-ahụ maka nchekwa ọhaneze Raul Jungmann mechara kwuo na e zuru ha n'ebe nchekwa akwụkwọ ozi dị na Paraíba,[3] mana ndị ozi ahụ mechara.  weghaara nkọwa a ka Post Office gọnarịrị ya n'ihu ọha.

Na Jenụwarị 2019, ndị uwe ojii jidere Ronald Paulo Alves Pereira ma nye iwu maka Adriano Magalhães da Nóbrega, ndị a na-enyo enyo na ogbugbu Franco. Onye ọ bụla a na-enyo enyo natara nsọpụrụ site n'aka nwa nwoke nke onye isi ala Jair Bolsonaro Flávio Bolsonaro na mbido afọ 2000. Nwunye Nóbrega na nne ya ka na-arụ ọrụ n'ọfịs Flávio Bolsonaro na 2018. 

N'ọnwa Machị 2019, ndị uwe ojii jidere mmadụ abụọ a na-enyo enyo, ndị bụbu ndị uwe ojii ndị agha a na-ekwu na ha na Ndị agha na-eche nche, maka ogbugbu ahụ. Tupu e jide ha, ndị a na-enyo enyo abụọ ahụ nwere foto ha na onye bụbu onye isi ala Jair Bolsonaro, otu n'ime ha bụ onye agbata obi ya n'otu ụlọ elu dị oké ọnụ ahịa na Rio. Na Nọvemba 2019, na-esochi akụkọ gbapụrụ agbapụ na Onye isi ala Bolsonaro akpọtụrụla otu n'ime ndị isi a na-enyo enyo na agbapụ ahụ, ọtụtụ ụlọ ọrụ mgbasa ozi Brazil kọrọ na ndị uwe ojii na-enyocha njikọ nwere ike na nwa ya nwoke nke abụọ, Carlos na ikpe ahụ.[1]  ]  Na 2020, Gọvanọ Rio de Janeiro Wilson Witzel n'oge ahụ kwetara itinye aka na nyocha nke ọnwụ ya na telivishọn.

### Mmeghachi omume
thumb|Mural "Marielle Franco" na Berlin-Kreuzberg
Ọtụtụ puku mmadụ gbagoro n'okporo ụzọ na ngagharị iwe a haziri ahazi na Brazil, ma Amnesty International na Human Rights Watch katọrọ ogbugbu ya.[1][2]  Na United States, ndị ọkà mmụta nwanyị ojii bipụtara nkwupụta na-asọpụrụ Marielle dị ka "onye ọzọ nwụrụ anwụ" maka Movement for Black Lives .

Onye nta akụkọ Glenn Greenwald, onye di ya David Miranda bụ onye otu City Council n'oge ogbugbu ya ma bụrụ ezigbo enyi Franco,   depụtara ihe ọ kpọrọ "ihe kachasị mkpa iji kpuchie" gbasara ogbugbu Franco na-ekwu:"Ọrụ ya na-enweghị nkwụsị na obi ike megide ndị uwe ojii na-enweghị iwu, mmegide ya na ntinye aka ndị agha, na, nke kachasị egwu, ike ya na-eto eto dị ka nwanyị ojii, nwoke na-edina nwoke ibe ya si favela na-achọ ịghara isonye na usoro ike Brazil, kama imebi ya. "Ogbugbu abụọ nke Marielle na onye ọkwọ ụgbọala ya bụ Anderson bụ isiokwu nke nkatọ n'ofe ndọrọ ndọrọ ọchịchị na Brazil. Ndị niile na-azọ ọkwa onye isi ala na Brazil n'oge mkpọsa 2018 katọrọ mpụ ahụ, ma ewezuga onye isi ala mbụ Jair Bolsonaro, onye jụrụ ikwu okwu ugboro ugboro n'okwu ahụ;[1] mkpọsa ya boro ebubo na echiche ya n'okwu a ga-abụ nnukwu esemokwu, n'agbanyeghị na ọ bụ mkpọsa kacha lekwasị anya na okwu nchekwa tupu ụbọchị ntuli aka.

N'afọ 2022, Onye isi ala Lula kwupụtara nhọpụta nke nwanne ya nwanyị, Anielle Franco, dịka onye minista nke nhata agbụrụ. 

## Ihe Nketa
E mere ogbako nka dijitalụ na Nairobi, Kenya nke akpọrọ "Portraits of Marielle: Creating Bridges between Kenya and Brazil" na ndị na-eto eto na-ese ihe na Kenya na-ekere òkè, a na-egosikwa ihe osise ahụ na Maré Museum na Rio de Janeiro na 10 Nọvemba 2018. 

Amnesty International tinyere aha Franco na mgbasa ozi ya maka ndị dere maka ikike mmadụ ma tụfuo ndụ ha,[1] mgbe emelitere na ụtụ n'ịntanetị depụtara Franco n'ime ihe karịrị 400 ndị na-akwado ikike mmadụ maka ụmụ nwanyị site na Association for Women's Rights in Development. 

Globoplay wepụtara usoro ihe omume a kpọrọ Marielle - O Documentário na 13 Machị 2020. 

Version 19 nke antiX, Nkesa Linux dabere na Debian Stable, a na-akpọ aha Marielle Franco.

## Ndụ onwe onye
Franco gosipụtara na ọ bụ nwoke na nwanyị. N'afọ 2017, ya na onye mmekọ ya, Monica Tereza Benicio, na nwa ya nwanyị dị afọ iri na asatọ, Luyara Santos kwagara n'ógbè Rio de Janeiro nke Tijuca. Marielle na Monica zutere n'oge njem ha na ndị enyi ha mgbe ha dị afọ 18 na 24, n'otu n'otu.Ha na-akpa kemgbe afọ 13, n'agbanyeghị na mmekọrịta ahụ na-akwụsịkarị n'ihi anabataghị ezi na ụlọ ha na ndị enyi ha.  N'oge nkwụsịtụ ahụ, Monica na ndị inyom na ndị ikom ndị ọzọ na Marielle na ndị ikom ndị ọzọ nwere mmekọrịta.[1]  Franco na Benicio nọ na-eme atụmatụ ịlụ na Septemba 2018 . 

## Hụkwa

* Ndepụta nke igbu ọchụ § Brazil

## Edensibia

## Njikọ mpụga

* Mgbasa ozi metụtaraMarielle Francona Wikimedia Commons
* Marielle  Monica: ndị na-eme ngagharị iwe LGBT na-eguzogide Brazil nke Bolsonaro na , site na The Guardian
Òtù:Pages with unreviewed translations