Abduweli Ayup

**Abduweli Ayup** ( Uyghur : ئابدۇۋېلى ئايۇپ; amuru Eprel 1973) bu onye okachamara n’umu akwukwo na onye n’ede uri nke na-aru ulo akwukwo Uyghur na Kashgar, Xinjiang, na ugwu ọdịda anyanwụ China. Uyghur Human Rights Project bipụtara akụkọ ndụ ya na *Resisting Chinese Linguistic Imperialism: Abduweli Ayup na Movement for Uyghur Mother Tongue Based Education* .

Ọ bụ onye na-akwado ikike mmadụ n'asụsụ, ọkachasị ikike maka mgbasa ozi asụsụ na omenala n'etiti ọgbọ dị iche iche. 

## Ndụ
A mụrụ Ayup na Kashgar . Ọ malitere ịmụ akwụkwọ na Mahadum Central maka Mba dị na Beijing na 1992,  gụchara akwụkwọ na ngwụcha afọ 1990. 

Site na Disemba 2005 ruo Juun 2006, Abduweli bụ ọkà mmụta nleta na Mahadum Ankara, Turkey. O mechara nweta ohere agụmakwụkwọ Ford Foundation iji gụọ akwụkwọ na Mahadum Kansas dị na United States, wee gụchaa nzere masta ya na asụsụ na 2011. Mgbe ọ gụchara akwụkwọ, Abduweli laghachiri na Xinjiang wee mepee ụlọ akwụkwọ iji kụzie asụsụ Uyghur, asụsụ nne ya. 

### Njide
Ndị otu nyocha akụ na ụba nke Tianshan District, Ürümqi City nwụchiri Abduweli na Kashgar na Ọgọst 20, 2013, a kwara ya ebubo na o nwetara ego na-ezighi ezi ma na-anakọta ego maka ụlọ akwụkwọ ndị ọ chọrọ ịga. Ya na ya, e jidekwara Dilyar Obul na Muhemmet Sidik Abdurshit, ndị mmekọ abụọ ya na ụlọ akwụkwọ ahụ. Abduweli tara ahụhụ site na ọrịa mgbe ọ nọ n'ụlọ mkpọrọ, ebe a kpọchiri ya ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ọnwa itoolu.  E boro ya ebubo n'ụzọ iwu kwadoro ruo Mee 17, 2014, mgbe a boro ya na ndị mmekọ ya ebubo ịnakọta "onyinye iwu na-akwadoghị" iji kwado ụlọ akwụkwọ ha.  Mgbe ikpe otu ụbọchị gasịrị na Julaị 11, na Ọgọst 21, ụlọ ikpe mara Abduweli na ndị mmekọ ya ikpe maka "ime mpụ nke iji ego ọha eme ihe n'ụzọ na-ezighị ezi".  Dịka ụlọ ikpe si kwuo, Abduweli na ndị mmekọ ya abụọ anabatala ego CNY 590,000 (ihe dị ka $95,000) n'ụzọ iwu na-akwadoghị site n'aka mmadụ 17. N'oge a na-ahazi ikpe, ọ dịghị onye n'ime mmadụ iri na asaa ahụ rịọrọ ka e weghachite ha ego ha. A mara Abduweli ikpe ịga mkpọrọ ọnwa iri na asatọ ma kwụọ ya ntaramahụhụ $13,000. Ndị ọrụ ibe ya na ndị otu na-ahụ maka ikike mmadụ na-ekwu na ntaramahụhụ Abduweli bụ akụkụ nke atụmatụ gọọmentị iji kewapụ ma wepụ asụsụ Uyghur. 

Òtù Asụsụ nke Amerịka  na Kọmitii Ndị Sayensị Nwere Nchegbu  rịọrọ Onyeisiala China ka o nyochaa ọnọdụ e ji jide Abduweli Ayup, ma rịọ arịrịọ maka mmeso ziri ezi dịka iwu mba ụwa siri dị na China.

Ndị na-akwado ya mepụtara ibe Facebook nke na-akwado ikpe ziri ezi maka Abduweli. 

A tọhapụrụ Abduwali na Nọvemba 20, 2014, mgbe ndị mmekọ ya, Dilyar Obul na Muhemmet Sidik, tinyere akwụkwọ mkpesa ha.  Abduweli laghachiri Kashgar wee gaa n'ihu na-akụzi ihe n'ụlọ akwụkwọ ọzụzụ asụsụ nke ndị enyi ya, nke nwunye ya, Miraghul, rụrụ ọrụ mgbe ọ na-anọghị ya.

### Ndụ ná mba ọzọ
Ayup gbapụrụ na China n'ọnwa Ọgọst afọ 2015, buru ụzọ biri na Turkey, ebe o bi na 2018.   Mgbe ọ nọ na Turkey, o hiwere Uyghur Hjelp, nke na-enyere ndị Uyghur aka na Turkey  ma na-edekọ ikpe nke ndị ọkà mmụta Uyghur furu efu. 

Ayup ebiela na Bergen, Norway ya na ụmụ ya abụọ kemgbe afọ 2019.  Ọ na-aga n'ihu na-akụziri ụmụaka Uyghur bi n'obodo ọzọ asụsụ Uyghur. 

Ọ bụ onye Alakụba. 

Na Febụwarị 2025, a ga-ekwu okwu na ogbako UNESCO gbasara teknụzụ asụsụ na Paris . Mgbe a kagburu ngosipụta ya n'oge ikpeazụ, o boro UNESCO ebubo na ọ na-erubere China isi. 

### Ezinụlọ
N'afọ 2017, e buliri nwanne Abduweli Ayup, Erkin Ayup, dị ka onyeisi nlekọta nke Ngalaba Nhazi nke pati Kọmunist nke China n'obodo ya bụ Tokkuzak (Tuokezhake), Kona Sheher County (Shufu). Ọ furu efu n'afọ ahụ, a na-echekwa na e zigara ya n'ogige mkpọrọ dị nso na ọdụ ụgbọ elu Kashgar .  E jidere nwanne ya nwanyị n'otu afọ ahụ. 

A na-ekwu na nwanne nwanyị Ayup, Mihray Erkin, nwụrụ n'ụlọ mkpọrọ gọọmentị na 2020.  

## Mbipụta

### Akwụkwọ

* *Ala Ojii* ; ebipụtara ya n'asụsụ Turkish na Uyghur 
** Nsụgharị Bekee (na-abịa n'afọ 2025), Selkies House Limited 

### Isiakwụkwọ

* 
* 

## Edensibia
site na ọrịa mgbe ọ nọ n'ụlọ mkpọrọ, ebe a kpọchiri ya ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ọnwa itoolu. [1] E boro ya ebubo n'ụzọ iwu kwadoro ruo Mee 17, 2014, mgbe a boro ya na ndị mmekọ ya ebubo ịnakọta "onyinye iwu na-akwadoghị" iji kwado ụlọ akwụkwọ ha. [2] Mgbe ikpe otu ụbọchị gasịrị na Julaị 11, na Ọgọst 21, ụlọ ikpe mara Abduweli na ndị mmekọ ya ikpe maka "ime mpụ nke iji ego ọha eme ihe n'ụzọ na-ezighị ezi". [3] Dịka ụlọ ikpe si kwuo, Abduweli na ndị mmekọ ya abụọ anabatala ego CNY 590,000 (ihe dị
Otú:Mmadụ ndi di ndụ
Otú:Pages with unreviewed translations