Ememme Papa Nantwi

**Ememme Papa Nantwi** bụ mmemme kwa afọ nke ndị Kumawu na mpaghara Sekyere East na mpaghara Ashanti nke Ghana na-eme n'ọnwa Maachị kwa afọ.  Ọ bụ mmemme omenala ndị Ashantis niile na-echeta n'agbanyeghị na mmemme omenala na-eme na Kumawu. A na-eji ememme ahụ echeta mmụọ obi ike na ịchụ onwe onye n'àjà nke nna nna ha ukwu, Nana Tweneboa Kodua (I) bụ onye a na-ekwu na o nyere ndụ ya ka e jiri chụọ àjà iji nyere ndị Ashantis aka imeri ndị *Denkyiras*, bụ ndị na-achị ha. 

## Nzụlite akụkọ ihe mere eme
A na-echeta ememme ahụ iji gosi ihe omume mere na ndụ nke Alaeze Ashanti n'oge ọchịchị Otumfuo Osei Tutu I.  Omenala ọnụ n'etiti ndị Kumawu bụ na Denkyiras, bụ ndị na-achị Ashantis., nọgidere na-akpagbu ha, na-eji ike nara ala ha, ugbo, ndị nwunye na ihe onwunwe ha. N’ihi ya, Eze Ashanti mbụ, Otumfuo Osei Tutu nke Mbụ mere nnukwu mbọ iji mee ka ndị ezinụlọ Akan asaa ahụ lụso ọgụ maka nnwere onwe na Denkyiras. Mgbe ajụjụ ime mmụọ sitere n'aka chi ndị Akan na ndị nna ochie site n'aka onye ndu ime mmụọ na onye ndụmọdụ maka Otumfuo Osei Tutu I, Okomfo Anokye, achọpụtara na ndị Ashantis nwere ike imeri Denkyiras naanị mgbe otu onye n'ime ndị isi nyefere onwe ya ka ọ bụrụ emume. chụọ aja. N'ihi oke ịhụ mba n'anya na obi ike, Nana Tweneboa Kodua I ji obi ya guzo ọtọ wee gwa eze Ashanti na ya dị njikere ịnwụ iji nyere alaeze Ashanti e hiwere ọhụrụ aka iji nweta nnwere onwe n'aka ndị Denkyiras. 

Bere a na Nana Tweneboa Kodua I no, Ashantifo a na wɔwɔ Ashantifo no fii ase hwehwɛɛ Denkyira no, na Okomfo Anokye reka asɛmpa no. Ọnwụ ya, ebe a na-ewere dị ka ike ime mmụọ maka ntọhapụ nke alaeze Ashanti n'aka ndị Denkyiras, chụpụrụ Eze Ashanti, Otumfuo Osei Tutu I nye iwu na kwa afọ, a ga-eme ememe iji cheta nnukwu ọrụ a nke Nana Tweneboa Kodua. I.  Nke ka mkpa, a na-eji ememme ahụ kụziere ndị otu obodo mkpa ọ dị igosipụta ịhụ mba n'anya, obi ike, na mmụọ achọghị ọdịmma onwe onye chọrọ maka mmepe obodo Ghana. 

## Ememe
N'uhuruchi nke ememe ahụ, a na-eme ihe mgbakwasị ụkwụ pụrụ iche n'elu stool ojii nke a kwenyere na ọ bụ ebe nchekwa maka mkpụrụ obi nke ndị eze Ashanti niile nwụrụ anwụ debere na Nkonyafie. Ọzọkwa, a na-achụ àjà n'otu ebe dị n'ebe nsọ anụ ọhịa Bomfobiri na mmiri mmiri ebe a kwenyere na ndị nna nna Kumawu bi.  A na-achụ àjà ndị a iji gwa ndị nna ochie nke ememe ahụ ka a na-echeta na nke ọma iji rịọ maka nduzi ime mmụọ ha, enyemaka na ọnụnọ maka ememe ememe na-aga nke ọma. Mgbe emechara udo na mmemme ime mmụọ nke ndị nna nna, a na-eme asọmpi obi ike n'obí eze ma ọ bụ n'ebe ọ bụla a họpụtara ahọpụta ebe a na-eme mmemme durbar. A na-egbu nnukwu ehi. A na-etinye ehi ahụ nwụrụ anwụ n'ọgbọ egwuregwu mepere emepe ebe a na-eme mmemme durbar n'etiti puku mmadụ ndị Kumawu, ndị si obodo Ashanti gbara agbata obi yana ndị ọbịa. A na-emepụta ụzọ nke na-eduga n'ebe ehi ahụ e gburu egbu dị ebe a na-eme ka ndị nwere obi ike gbutuo anụmanụ ahụ ma soro ya gaa n'ebe a kara aka n'etiti ọtụtụ ihe na-eti ìgwè mmadụ ji ụtarị. Ọ bụrụ na mmadụ nwere ike igbutu akụkụ nke ehi ahụ e gburu egbu ma nwee ike iziga ya n'ebe a kara aka n'agbanyeghị ihe a kụrụ ya, a na-ewere ya dị ka onye nwere obi ike na obi ike. Ọ na-eweghara anụ ehi e gbuturu, onye isi Kumawu na-enye ya. 

Asọmpi ndị ọzọ dịka asọmpi nri, asọmpi ịgba egwu na egwu egwu, asọmpi ịma mma yana mkpocha gburugburu ebe obibi na ọrụ ịkụ osisi ka a na-eme n'oge emume ncheta ahụ.

## Ntụaka