Mahadum Afe Babalola

**Mahadum [[Afọ Babalola|Afe Babalola]]** (**ABUAD**) bụ mahadum nnyocha onwe onye dị na Ado-Ekiti, Ekiti State, Nigeria .  Ọ bụ onye ọka iwu na onye ọrụ ebere, Afe Babalola, guzobere ya n'afọ 2009. Mahadum Afe Babalola na-enye agụmakwụkwọ na kọleji asaa: Sayensị, Iwu, Injinia, Sayensị Ọha na Nchịkwa, ọmụmụ ọgwụ na Sayensị Ahụike, Ọgwụgwọ na Ọmụmụ postgraduate.

Kọleji Injinịa ya nke e wuru n'ala dị hekta atọ na ọkara ka e kwuru na ọ bụ otu n'ime ndị kasị ukwuu n'Africa. Onye bụbu onye isi ala Goodluck Jonathan meghere kọleji ahụ.

## Ogige ndị dị na ya
Mahadum ahụ nwere otu isi ụlọ akwụkwọ nke dị na Ado-Ekiti, Ekiti State, Nigeria. Ogige ahụ dị n'akụkụ dị ugwu ugwu nke obodo ahụ kpọmkwem n'ihu Federal Polytechnic Ado-Ekiti.

Ogige ahụ nwere kọleji isii, otu ụlọ akwụkwọ postgraduate, ụlọ nzukọ, ụlọ ọgwụ nkuzi maka ụmụ akwụkwọ ahụike, ụlọ obibi ụmụ akwụkwọ na ndị ọrụ, ụlọ egwuregwu, na ebe enyemaka ndị ọzọ dị ka ụlọ nri maka ndị ọrụ na ụmụ akwụkwọ, ebe ịsa ákwà, ebe a na-eme achịcha, na ụlọ ọrụ nhazi mmiri. 

**Mahadum Afe Babalola** nwere aha ọma maka ịbụ otu n'ime mahadum ole na ole nke Naijiria malitere ọrụ agụmakwụkwọ n'ogige isi ụlọ akwụkwọ ndigide ya. Otú ọ dị, n'ihi ihe National University Commission chọrọ na ụlọ akwụkwọ ahụ ga-enwerịrị ụlọ ọgwụ nkuzi na-arụ ọrụ, e nwere nkwekọrịta nghọta ya na gọọmentị etiti Naijiria iji Federal Medical Center (FMC) Ido-Ekiti, Ekiti State dị ka ụlọ ọgwụ nkuzi ya ruo oge dị afọ iri malite na Ọktoba 2014. 

## Gbasara Agụmakwụkwọ

### Ihe achọrọ maka nnabata
Ihe achọrọ maka ụlọ akwụkwọ ahụ dịgasị iche n'etiti kọleji dị iche iche dịgasị na ya. Otú ọ dị, dị ka ọ dị na mahadum Naijiria niile, maka mmemme agụmakwụkwọ nke mbụ, a chọrọ ka onye chọrọ ịbata nwee ọ dịkarịa ala nzere 5 na subjeetị ndị dị ka mgbakọ na mwepụ, asụsụ Bekee na atọ ndị ọzọ metụtara usoro ọmụmụ ahụ chọrọ ịgbaso. A chọrọ ka nwa akwụkwọ ahụ gafee ule Unified Tertiary Matriculation Examination (UTME) nke Joint Admission and Matriculation Board JAMB na-ahazi, mgbe nke ahụ gasịrị, a na-atụ anya na a ga-agba onye ahụ chọrọ ịbata ajụjụ ọnụ, ya na ndị ọrụ agụmakwụkwọ nke kọleji ahụ ọchọrọ ịga na ya tupu e nye ya. Mahadum ahụ na-enyekwa ohere maka ụmụ akwụkwọ na-achọ ịgafeta site na mahadum ọzọ ma ọ bụ nwetarala ma ọ bụghị emume Advanced Level, ọ bụrụ usoro ntọala nzere. Ọkwa a ga-anabata ha na ya bụ kọleji ga-ekpebi ma dịgasịkwa iche iche n'etiti ha.

### Kọleji ndị agụmakwụkwọ Nke Mbụ
Mahadum a na-agbaso usoro agụmakwụkwọ kọleji ma nwee kọleji isii. Ha bụ Koleji Njinia, Koleji Ọmụmụ ọgwụ na Sayensị Ahụike, Kọleji Sayensị, Kọleji Íwú, Koleji nke sayensị mmekọrịta mmadụ na ibe ya na Nchịkwa, na Kọleji arụmọgwụ. Ụfọdụ n'ime kọleji ndị a na-enye emume postgraduate na ngalaba ụfọdụ.

#### Kọleji Iwu
Kọleji Iwu bụ nke National University Commission (NUC) nke Naijiria kwadoro n'ozuzu. Kọleji ahụ nwere klasị zuru oke, ụlọ nkịtị, ọbá akwụkwọ nwere akwụkwọ akụkọ na isiokwu n'ihe gbasara iwu, na ụlọ ikpe ụmụ akwụkwọ maka ụmụ akwụkwọ iji nwee oge ikpe. E nwere ọtụtụ ụlọikpe ụmụ akwụkwọ na kọleji ahụ nke onye nduzi ndị ọrụ na-akwado, ndị na-alụsa onwe ha dịka ọgụ na nnọkọ ụlọ ikpe. Associate Prọfesọ Elisabeta Smaranda Olarinde (FCAI) bụ onye isi mbụ nke kọleji Iwu ma ka bụrụ onye isi kọleji ahụ ugbu a; ọ bụkwa ya bụ onye isi nchịkwa nwa oge nke mahadum ahụ. Kọleji Iwu, nke a na-ewere dị ka otu n'ime kọleji iwu kachasị mma na Naịjirịa, na-enye ma akara ugo mmụta nke mbụ na nke  abụọ (ọkwa mastas) na iwu 

* LL.B Iwu 

thumb|Kọleji Iwu nke Mahadum Afe Babalola

#### Kọleji Injinia
Ma NUC ma COREN kwadoro kọleji nke injinia n'oge ha mere njem nleta otu izu gaa na kọleji ahụ. Isi ụlọ injinia mahadum ahụ nke nwere ọtụtụ ụlọ nnyocha, ọbá akwụkwọ injinia etiti, ụlọ nkuzi, ụlọ nzukọ, ụlọ ịrụ ọrụ ndị injinia dị n'etiti na ebe ọzụzụ Festo nke iwu kwadoro. A kpọkwasịrị ụlọ injinia ahụ aha onye bụbu onye isi ala Naijiria Dr. Goodluck Jonathan, ma bụrụkwa ya meghere  ya ịrụ ọrụ na 20 Ọktoba 2013 n'oge mmemme nzipu ndị gụcharala akwụkwọ nke mbụ nke mahadum ahụ.  Prọfesọ Israel Esan Owolabi jere ozi dị ka onye isi mbụ nke kọleji injinia; ọ rituru n'ọkwa ahụ na 2015 ma na-arụ ọrụ nkuzi ugbu a na ngalaba injinia eletrik / eletrọniki.

**Ihe omume agụmakwụkwọ**

* B.Eng. Injinia igwe
* B.Eng. Injinia Mechatronic
* B.Eng. Injinia eletrik / eletrọniki
* B.Eng. Injinia mmanụ
* B.Eng. Injinia Civil
* B.Eng. Injinia kemịkal
* B.Eng. Injinia kọmputa
* B.Eng. Injinia Ọrụ Ugbo
* B.Eng. Injinia Biomedical
* B.Eng. Injinia ụgbọelu na nke ụgbọelu

#### Kọleji sayensị
Kọleji nke Sayensị bụ otu n'ime kọleji ndị ọsụ ụzọ nke mahadum ahụ mgbe ụlọ ọrụ Nigerian University Commission (NUC) kwadochara mahadum ahụ. Mahadum ahụ nabatara ụmụ akwụkwọ na mbido na 4 Jenụwarị 2010. 

**Ihe omume agụmakwụkwọ**

* B.Sc. Microbiology
* B.Sc. Ihe Ndị Dị Ndụ Mmadụ
* B.Sc. Biotechnology
* B.Sc. Biochemistry
* B.Sc. Chemistry
* B.Sc. Chemistry nke ụlọ ọrụ
* B.Sc. Sayensị Kọmputa
* B.Sc. Ọdịdị ala.
* B.Sc. Physics na Electronics
* B.Sc. Physics
* B.Sc. Ọgwụ mmanụ
* B.Arch ArchitectureIhe owuwu

#### Kọleji nke Sayensị Mmekorita Mmadụ na Ibe ya na Nchịkwa
Na mbido, na 4 Jenụwarị 2010 mahadum ahụ nabatara ụmụ akwụkwọ na Kọleji nke sayensị mmekọrịta mmadụ na ibe ya na Nchịkwa, ịbụ otu n'ime kọleji ndị ọsụ ụzọ nke mahadum ahụ. Oge agụmakwụkwọ ahụ gara nnọọ nke ọma n'enweghị nsogbu ọbula site na Jenụwarị 4 ruo Ọgọst 2010. Oge agụmakwụkwọ nke abụọ nke mahadum ahụ malitere na Ọktoba 4, 2010, na ihe karịrị ụmụ akwụkwọ otu puku. Ruo ugbu a, mahadum ahụ anọgidewo na-agbaso kalenda agụmakwụkwọ ya n'ụzọ chiri anya nke na-eme ka ụmụ akwụkwọ nwee ike ikpebi ụbọchị ha nwere ike ịmecha mmemme agụmakwụkwọ ha ọbụna tupu ha edebanye aha. Ọ bụ iwu nke mahadum ahụ idepụta rịzọltụ ụmụ akwụkwọ n'ịntanetị n'awa iri abụọ na anọ ka Senate mahadum ahụ kwadochara ya.

**Ihe omume agụmakwụkwọ**

* B.Sc. Ọnọdụ akụ na ụba
* B.Sc. Ịgụ Ego
* B.Sc. Ụlọ akụ na ego
* B.Sc. Nchịkwa Azụmaahịa
* B.Sc. Nlekọta njem na ihe omume.
* B.Sc. Sayensị ndọrọ ndọrọ ọchịchị
* B.Sc. Mmekọrịta Mba Nile na Mmekọrịta
* B.Sc. Udo na Ọmụmụ Agha
* B.Sc. Nnyocha Nzuzo na Nchebe
* B.Sc. Ikpe Ziri Ezi nke Ọha
* B.Sc. Nkwurịta okwu na Mgbasa Ozi
* B.Sc. Ahịa
* B.Sc. Ịchụnta ego
* B.Sc. Sociology

#### Kọleji nke Ọmụmụ Ọgwụ na Sayensị Ahụike
Kọleji ahụ malitere ọrụ n'ọnwa Ọktoba n'afọ 2011 ebe National Universities Commission kwadoro ya.

**Ihe omume agụmakwụkwọ**

* Ọgwụ na ịwa ahụ (M.B.B.S) 
* B.NSc. Sayensị Nọọsụ
* B.MLS. Sayensị nke ụlọ nyocha ahụike
* B.Sc. Anatomy
* B.Sc. Ọdịdị ahụike
* B.Sc. Nri Mmadụ na Nri Ọka
* B.Sc. Ọgwụ na-ahụ maka ọgwụ
* B.Sc. Ahụike Ọha
* Pharm. D Arụmọgwụ 
* B.DS. Ọgwụgwọ Eze
* OD. Ịgwọ anya

#### Kọleji Nká na Ihe Gbasara Mmadụ

**Ihe omume agụmakwụkwọ**

* B. A. Ọrụ nka
* B. A. Asụsụ Bekee
* B. A. Akụkọ ihe mere eme na ọmụmụ mba ụwa
* B. A. Asụsụ

#### Kọleji nke Ọrụ Ugbo

**Ihe omume agụmakwụkwọ**

* B. Agric Sayensị Anụmanụ
* B. Agric Akụ na ụba ugbo
* B. Agric. Mgbasawanye agụmakwụkwọ
* B. Agric. Sayensị ihe ọkụkụ 
* B. Agric. Sayensị Ala
***

### Kọleji postgraduate
Mahadum a na-agbaso usoro agụmakwụkwọ kọleji ma nwee kọleji postgraduate ise dị mkpa. Ha bụ Koleji Njinia, Koleji Ọmụmụ ọgwụ na Sayensị Ahụike, Kọleji Sayensị, Kọleji Íwú na Koleji nke sayensị mmekọrịta mmadụ na ibe ya na Nchịkwa.

## Ihe edeturu n'okpuru ala

## Ịgụrụ Gawa

* "Achọrọ m ibi ndụ karịa afọ 200 - Afe Babalola," The Punch News, 4 Ọgọst 2013.

## Njikọ mpụga

* Ebe nrụọrụ weebụ Mahadum Afe Babalola

Otú:Pages with unreviewed translations