2025 Mokwa flood

N'abalị iri abụọ na asatọ n'ọnwa Mee afọ 2025, nnukwu mmiri ozuzo kpatara rikpuru obodo ahịa Mokwa na Steeti Niger, Naịjirịa, na-akpata nnukwu mmebi. Ndị ọrụ kwuru na idei mmiri ahụ gburu ma ọ dịkarịa ala mmadụ 500 ma kwado na ihe karịrị mmadụ 600 furu efu. Ọ dịkarịa ala mmadụ 200 merụrụ ahụ na idei mmiri ahụ bibiri ihe karịrị ụlọ 4,000. 

## Ihe ndị mere n'oge gara aga

### Mokwa
Mokwa bụ obodo ahịa dị na Steeti Niger nke nwere ọnụ ọgụgụ ndị bi na ya dị 416,600 ka ọ na-erule afọ 2022. Ogologo ókèala ndịda nke Ógbè Gọọmentị Obodo (LGA) sitere na Osimiri Niger site na Ọdọ Mmiri Jebba n'ebe ọdịda anyanwụ gafere njikọ nke Osimiri Kaduna n'ebe ọwụwa anyanwụ. Kwara Steeti na Kogi Steeti gafere Niger site na LGA. Okporo ụzọ A1 gafere Niger na Gana ruo Jebba na Kwara Steeti. Mokwa bụ isi ebe nzukọ ebe ndị ahịa si n'ebe ndịda na-azụta nri n'aka ndị ọrụ ugbo nọ n'ebe ugwu.

### Idei Mmiri na Naịjirịa
Ide mmiri na **Naịjirịa** aghọwo ihe na-eme kwa afọ nke na-ewe ndụ mmadụ ma na-ebibi ọtụtụ ihe onwunwe. N'afọ 2024, idei mmiri na Naịjirịa gburu ihe karịrị mmadụ 1,200, merụọ ma ọ dịkarịa ala mmadụ 2,712 ndị ọzọ ahụ, ma chụpụ nde mmadụ 1.2  .

Idei mmiri gara aga na Mokwa na 16 Eprel 2025, nke mmiri si na mmiri Jebba Hydroelectric Power Station, gburu mmadụ iri na atọ, gụnyere mmadụ atọ nọ n'Ụgbọ mmiri nke Dam n'osimiri jupụtara na mmiri, ma bibie Ubi paddy. Idei mmiri ahụ metụtara ihe karịrị ndị ọrụ ugbo 5,000 n'oge ọkọchị gafee Niger State na Kwara State, na-emetụta ihe karịrị 10,000 hectare (25,000 acres) nke ugbo paddy na Mokwa naanị na atụmatụ mfu akụ na ụba na ọtụtụ ijeri naira. Ndị ọrụ ugbo si Kebbi State, Sokoto State, Katsina State na Kano State nwekwara mmetụta. Akụkọ na-egosi na ọdachi ahụ chụpụrụ ihe karịrị mmadụ 6,400, bibiri ụlọ akwụkwọ 45, ụlọ ọrụ ahụike 44, ma mee ka àkwà mmiri Eppa daa, na-egbochi obodo enyemaka ngwa ngwa. Idei mmiri ahụ bụ nke isii nke mmiri si n'ọdọ mmiri ahụ wepụta kpatara. Nchịkwa mmiri na-aga n'ihu na-abụ ihe na-eme ugboro ugboro na ihe ize ndụ metụtara idei mmiri.
thumb|Map site na Emergency Response Coordination Centre (ERCC) na-egosi mmiri ozuzo gbakọtara n'etiti 27 Mee na 5 June na 6.00 UTC na ebe idei mmiri na-acha ọbara ọbara.
Ide mmiri bidoro na **28 Mee 2025**, mgbe ọtụtụ awa nke **oke mmiri ozuzo** dara n’obodo ahụ na mpaghara ndị gbara ya gburugburu. Ide mmiri ahụ jupụtara n’obodo ahụ ma were kpọọ ụlọ ndị mmadụ, tinyere ndị bi n’ime ha, ma kwa ụgbọala, gụnyere **ụgbọala tankị mmanụ**.. Àkwà mmiri Mokwa dara na 28 Mee, na-ahapụ ndị ọkwọ ụgbọala na-akpaghasị ma na-akpasu ndị na-agagharị na ọrụ akụ na ụba gafee mpaghara ahụ. Àkwà mmiri ọzọ na ụzọ abụọ dakwara. A na-asa ndị mmadụ n'osimiri Niger. A chọrọ ndị na-egwu ala iji wepụ ozu ndị tọrọ n'okpuru iberibe ihe. Dị ka Ụlọ Ọrụ Naịjirịa Naịjirị si kwuo ma mesịa bụrụ nke osote Gọvanọ Yakubu Garba kwadoro,  mpaghara Tiffin Maza na Auguwan Hausawa nke Mokwa kacha emetụta ya.  Ndị ọchịchị kwuru na ọrụ nchọta na nnapụta ka na-aga n'ihu ka ọ na-erule Mee 30 ma ọtụtụ ndị mmadụ ka nọ n'ihe ize ndụ. Ndị ọrụ gọọmentị ime obodo kwuru na mgbada mmiri n'obodo dị nso [nkọwa dị mkpa] mere ka ọnọdụ ahụ ka njọ.

## Ihe si na ya pụta
Ndị ndọrọ ndọrọ ọchịchị steeti Niger Joshua Audu-Gana na Saba Ahmed Umaru kwupụtara na July na idei mmiri ahụ gburu mmadụ 500 ma merụọ ma ọ dịkarịa ala mmadụ 200 ndị ọzọ ahụ. Onye osote onyeisi oche nke Gọọmentị Obodo Mokwa, Musa Kimboku, kwuru na mbọ nnapụta akwụsịla n'ihi na ndị ọchịchị ekwenyeghị na onye ọ bụla ka dị ndụ. NEMA kọwara idei mmiri ahụ dị ka otu n'ime ihe kachasị njọ n'akụkọ ihe mere eme nke steeti ahụ. Onye na-anọchite anya onye isi nchịkwa nke NEMA, Ibrahim Hussaini kwupụtara na 1 June 2025, na a chọtara ihe karịrị ozu 153 n'okpuru àkwà mmiri Mokwa n'ihi ebili mmiri ma lie ha.

NEMA kwuru na mmadụ 3,534 gbara ọsọ ndụ ebe ụlọ ọrụ mgbasa ozi obodo kọrọ na ọ dịkarịa ala 5,000.   Ndị a chụpụrụ n'ụlọ ha na-eche ihe ize ndụ ahụike na-arịwanye elu ihu site na ọgbụgbọ na ọgbụgba na ọrịa na-edozi ahụ. Ihe owuwu ndị dị oke egwu na ihe karịrị 10,000 hectare (25,000 acres) nke Ubi paddy na ubi ubi ubi emebiwokwa, na-emetụta usoro nri mpaghara.   Idei mmiri ahụ bibiri ihe onwunwe ruru ọtụtụ nde naira.  A kọrọ na otu puku mmadụ furu efu,  gụnyere otu ezinụlọ nke mmadụ iri na abụọ ebe naanị mmadụ anọ nọ na 100 ụmụaka niile si na madrasa.   E mechara gbanwee ọnụ ọgụgụ ndị na-efu efu ka ọ bụrụ ihe karịrị 600 ka e gosipụtara na mmadụ 500 anwụọla. Ihe karịrị ụlọ 4,000 mebiri. NEMA nyere nri na ihe enyemaka ndị na-abụghị nri gụnyere osikapa, blanket, na Mat. 

## Mmeghachi omume
Senetọ Sani Musa zigara gọọmenti na ndị Niger State ozi nkasi obi sitere n’obi ya n’ihi ide mmiri ahụ na obodo ndị gbara ya gburugburu, ma nye onyinye nke naịra nde iri ise (₦50,000,000) na ọtụtụ ụgbọala juru n’ngwa nri, gụnyere osikapa, acha (millet) na ọka (maize) nye ezinaụlọ ndị chụpụrụ n’ụlọ ha na ndị mmadụ na-adịghị ike n’akụkụ ebe metụtara.. Onye isi ala Bola Tinubu mere ka National Emergency Response Centre rụọ ọrụ ma zipụ ụlọ ọrụ gọọmentị etiti. E nyere ihe enyemaka na ebe mgbaba nwa oge. Ụlọ ọrụ Naịjirịa Hydrological Services Agency ekwughị ozugbo mmiri ozuzo ole dara mgbe etiti abalị Thursday gasịrị. **Mohamed Adow**, onye nduzi nke **Power Shift Africa**, think tank dị na **Kenya**, kpọrọ ya “*irony obi ọjọọ*” na ụfọdụ akụkụ Afrịka nwere ike “icha akọrọ nke ukwuu, ma mesịa taa ahụhụ site n’ide mmiri na-ebibi ndụ na ihe oriri mmadụ na-ebi na ya,” ma kwuo na, “Ide mmiri jọgburu onwe ya na Naịjirịa bụ ihe ncheta ọzọ na Afrịka guzo n’ahịrị mbụ nke nsogbu mgbanwe ihu igwe.” A nyere ihe karịrị **naịra ijeri atọ (₦3,000,000,000)** na ihe enyemaka ndị ọzọ n’ime **izu abụọ** iji nyere ndị metụtara nsogbu aka.[23]

## Hụkwa

* Idei mmiri nke Naijiria n'afọ 2025
* Idei mmiri nke Naijiria na 2024
* Idei mmiri nke steeti Borno
* Idei mmiri nke 2024 na Lekki

## Ihe odide