Jonathan Moyo

**Jonathan Nathaniel Mlevu Moyo** (amụrụ 12 Jenụwarị 1957) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Zimbabwe onye jere ozi na gọọmentị Zimbabwe dị ka onye minista na-ahụ maka agụmakwụkwọ ka elu site na 2015 ruo 2017. Ọ bụbu onye minista mgbasa ozi na mgbasa ozi site na 2000 ruo 2005 na ọzọ site na 2013 ruo 2015. A họpụtara ya ka ọ bụrụ onye isi. Ụlọ Nzukọ nke Zimbabwe dị ka onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị nọọrọ onwe ya na 2005 na 2008. A na-ewere ya dị ka onye isi ụkpụrụ nke AIPPA na POSA iwu mgbochi.

## Oge ọ malitere
Ọ bụ nne ya zụlitere ya, mgbe nna ya anọghị ya. Aha nna ya bụ Melusi Job Mlevu. Nna ya bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị na ebubo na egburu ya na 22 Jenụarị 1983, n'oge ogbugbu Gukurahundi. Jonathan Moyo gara ụlọ akwụkwọ praịmarị ya na ụlọ akwụkwọ praemmarị Mbiriya dị na Tsholotsho North na ụlọ akwụkwọ sekọndrị ya dị na ụlọ akwụkwọ dị elu Mpopoma . 

## Kenya
Na 1993 ọ bụ onye isi mmemme maka Ford Foundation na Nairobi. Ọ hapụrụ n'okpuru igwe ojii ka e boro ya ebubo na o zuuru US $ 88,000 n'aka ụlọ ọrụ ahụ. Ka ọ na-erule afọ 2018, a ka na-ebo ya ebubo na Kenya.

## Saụt Afrịka
Na Jenụwarị 1998 ọ kwagara South Africa, na Mahadum Witwatersrand (WITS) iji rụọ ọrụ n'ọrụ akpọrọ Ọdịnihu nke African Elite nke WK Kellogg Foundation na-akwado. WITS mechara kwuo na ya ejirila akụkụ nke 100 nde rand onyinye nyocha maka ọrụ ahụ gbanahụrụ. N'October 2006 Moeletsi Mbeki, nwanne nwanne nke onye isi ala South Africa Thabo Mbeki, na Mahadum Witwatersrand dị iche iche tinyere akwụkwọ maka iwu ka a tụọ Jonathan Moyo mkpọrọ oge ọzọ ọ gara South Africa.

## Zimbabwe
Dị ka ọnụ na-ekwuchitere ZANU-PF, ọ kọwara ntuli aka 2000, nke Movement for Democratic Change (MDC) meriri ọtụtụ oche, dị ka "ịkpọ oku" na "nnyocha eziokwu maka anyị".

### Minista nke Ozi na Mgbasa Ozi (2000-2005)
N'oge ọ nọ n'ọkwa n'afọ 2000 ruo n'afọ 2005, o mepụtara ma gbachitere, site n'enyemaka Patrick Chinamasa, Iwu Ọrụ Mgbasa Ozi (BSA) (2001), Iwu Ụlọ Ọrụ Mgbasụsa Ozi (Commercialisation) (2003),  Inweta ozi na nchekwa nke iwu nzuzo (AIPPA) (2002), Iwu Ọha na Nchebe Ọha (2002), na Iwu Mgbasa Ozi Mgbasa Ozi Zimbabwe (Commercialisation) (2003). Nke a mere ka a katọrọ ya na ọ na-awakpo nnwere onwe ikwu okwu.

Mgbe Moyo wetara AIPPA na nzuko omeiwu, onye isi oche nke kọmitii iwu nke ndị omeiwu, Dr Eddison Zvobgo, kwuru, "Enwere m ike ikwu n'enweghị mgbagha na iwu a, n'ụdị mbụ ya, bụ nke kachasị gbakọọ na mkpebi siri ike megide nnwere onwe anyị nke ndị ọchịchị kwadoro. Iwu, n'ime afọ 20 m jere ozi dị ka Minista Minista."

Kemgbe a chụpụrụ ya na gọọmentị, ọ gọnahụrụ ma jụ kpamkpam na ọ bụ ya chepụtara iwu ndị a.   &#x5B;**'&#x5D;</sup>

Dị ka Minista nke Ozi, Moyo lụrụ ọgụ onwe onye na nke gọọmentị na mgbasa ozi site na July 2000 ruo 2005, mgbe a chụpụrụ ya na ZANU-PF.

O ji obi ụtọ na afọ ojuju gbaa ya ume mgbe Chief Justice Gubbay gbara arụkwaghịm mgbe Joseph Chinotimba na ụlọ ọrụ ya yiri ya egwu. Mgbe e mechiri Daily News, o kwuru na "The Daily News bụ onye ọchịchị iwu kwadoro nke ọ na-ekwusa kemgbe 1999." 

N'ime nanị afọ asaa, Moyo si n'ịbụ onye na-akatọ ọchịchị Robert Mugabe n'ụzọ siri ike gaa n'ịbụ onye na-agbachitere ya nke ukwuu wee bụrụkwa otu n'ime ndị na-akatọ ya, eziokwu nke na-eme ka ọ bụrụ ihe omimi nye ọtụtụ ndị Zimbabwe. Ndị nyocha na ndị na-ekiri ihe nkiri na ndị nkịtị akpọọla ya dị ka onye nwere ohere n'ihi omume a na-agbagwoju anya, gụnyere George Charamba, enyi ya mbụ na onye jikọrọ ya. O kwuru, sị: "M na-akatọ amụma gọọmentị mgbe niile. Anọ m na gọọmentị ihe karịrị afọ ise. Tupu mgbe ahụ, abụ m onye nkatọ."

Ọ bụ otu n'ime ọtụtụ ndị a na-anaghị ekwe ka ha gaa United States n'ihi na gọọmentị US kpebiri na ọ rụsiri ọrụ ike imebi ọchịchị onye kwuo uche ya na Zimbabwe.

=== Mgbagha ọchịchị nke afọ 2017 na ihe si na ya pụta ===
Na 19 Nọvemba 2017, ndị kọmitii etiti pati ahụ chụpụrụ Moyo na ZANU–PF. Ndị ndọrọ ndọrọ ọchịchị G40 ndị ọzọ a ma ama, gụnyere Grace Mugabe, Savior Kasukuwere, Patrick Zhuwao, Ignatius Chombo, Walter Mzembi, Shadreck Mashayamombe, Makhosini Hlongwane, Innocent Hamandishe, Samuel Undenge, na Sarah Mahoka ka chụpụrụ na pati ahụ.[1] Moyo gbapụrụ na mba ahụ ka ewepụrụ ya. ma site n'ebe a na-amaghị ama o yiri egwu ''Ịwụfu ọbara'' ma ọ bụrụ na e weghachighị Mugabe n'ọchịchị.

Ọbụna mgbe ọ bụ minista, e boro Moyo ebubo nrụrụ aka,  ma na-esochi nchọpụta nchụpụ ya.  Ebubo ndị bụ isi bụ na Moyo jiri ego Zimdef (Zimbabwe Manpower Development Fund) mee ihe n'ụzọ na-ezighị ezi maka nkwado ndọrọ ndọrọ ọchịchị na mpaghara ya nke Tsholotsho.   N'ịgbachitere onwe ya, Moyo kwuru na ọ tọghataghị ego ahụ maka ojiji nke ya, nakwa na Tsholotsho, ebe ọ bụ otu n'ime mpaghara Zimbabwe kacha daa ogbenye, kwesịrị ịdị ukwuu.

== Tsholotsho ==
Ọrụ ebere ya, gụnyere mmemme mmụta na nkwado maka egwuregwu ruo ọtụtụ afọ, enwetala Moyo ebe a na-akwanyere ùgwù na Tsholotsho, mpaghara ezinụlọ ya. Ọrụ ebere a mụbara n'ime ụbọchị ndị na-eduga na ntuli aka ndị omeiwu nke March 2005, eziokwu nke ndị nkatọ chere mere mmeri ya maka oche ndị omeiwu na mpaghara ahụ bụ ihe a na-apụghị izere ezere.

Na-eduga na nzukọ pati nke afọ 2004, o nwere nzukọ na-abụghị nke gọọmentị na Tsholotsho, nke ndị isi ndọrọ ndọrọ ọchịchị Zanu-PF gụnyere ndị isi oche isii nke mpaghara, Minista Ikpe ziri ezi Patrick Chinamasa, na onye ndú ndị agha, Joseph Chinotimba. Ebumnuche ya bụ ịlụ ọgụ n'otu n'ime oche abụọ nke osote onye isi ala mgbe ọnwụ Simon Muzenda na nso nso a na 20 Septemba 2003, nke a na-ahụ dị ka steepụ na-aga n'ihu na ọkwa onye isi ala n'ihi na Mugabe lara ezumike nká na 2008.

A katọrọ ya nke ukwuu na nzukọ Zanu-PF, ya na ndị ọzọ bịara. [[Joice Mujuru|Joyce Mujuru]] meriri osote onye isi oche na nzukọ pati ahụ.

Mkpebi sochiri nke wepụrụ oche Tsholotsho na ntuli aka ndị omeiwu nke afọ 2005 maka ụmụ nwanyị na-azọ ọkwa ka a tụgharịrị n'ọtụtụ ebe dịka ịta ndị haziri nzukọ na-akwadoghị, ọkachasị Moyo ahụhụ.

N'ọnwa Febụwarị afọ 2005, Moyo debanyere aha ya ka ọ bụrụ onye nweere onwe ya maka oche ahụ. Ime nke a mere ka iwe nke Mugabe, onye chụpụrụ ya na pati na kansụl. Ọ meriri oche ahụ na ntuli aka, nke e mere na 31 Machị.

N'ịguzo ọzọ dị ka onye nweere onwe ya, a họpụtara Moyo ọzọ n'Ụlọ Nzukọ site na mpaghara [[Tsholotsho North]] na Ntuli aka ndị omeiwu nke March 2008. O nwetara vootu 3,532 ma merie onye MDC Mgezelwa Ncube, onye nwetara vootu 3,305, yana onye Zanu-PF Alice Dube, onye natara vootu 2,085. Ọ bụ onye mbụ nwere onwe ya na Zimbabwe meriri ntuli aka ọzọ. Ndị isi MDC ewepụtaghị onye ga-azọ ọkwa ọchịchị na mpaghara a n'ịghọta na mmeri Moyo ga-adị mma n'ọgụ a na-ewepụ Mugabe n'ọchịchị. Otú ọ dị, n'oge na-adịghị anya Moyo meriri, ọ malitere iwere potshots na MDC ma gbachitere n'ihu ọha ma kwado Mugabe n'akwụkwọ akụkọ. Ụfọdụ na-ekwu na ọ na-achọ ka ọ nọrọ n'ọchịchị, ihe na-emeghị.

Onye MDC-T's Roselene Nkomo meriri Moyo na mpaghara Tsholotsho North na ntuli aka nke mere na 31 Julaị 2013. Moyo gbalịrị ịmanye site na ịgụta vootu mana a gbochiri mgbalị ya mgbe onye ọka ikpe nke Ụlọikpe Kasị Elu nke Bulawayo bụ Lawrence Kamocha machibidoro ndị Zimbabwe Electoral Commission (ZEC) ka ha ghara ịgụta voolu na mpaghara ahụ n'enweghị iwu dị otú ahụ site n'Ụlọikpe Electoral na mmechi nke itinye akwụkwọ nyocha. N'agbanyeghị mmeri Moyo, Mugabe họpụtara ya dị ka Minista nke Ozi na 10 Septemba 2013. 

Mugabe katọrọ Moyo nke ukwuu na June 2014, na-ekwu na Moyo bụ "na-akụ mkpụrụ nke nkewa" na ZANU-PF site n'ịwakpo ndị mmegide ya n'ime pati ahụ site na mgbasa ozi. Dị ka Mugabe si kwuo, Moyo ahọpụtala ndị editọ akwụkwọ akụkọ nwere ọmịiko na mmegide ahụ. Mugabe kwusiri ike na ndị otu pati ekwesịghị ịbụ ndị iro na esemokwu "ekwesịghị ime ka ị chọọ ịwakpo ha n'akwụkwọ akụkọ".

Mgbe afọ abụọ dị ka Minista nke Ozi, na mgbe o meriri ntuli aka na Bulawayo na 6 June 2015, a kpọgara Moyo n'ọkwa Minista nke agụmakwụkwọ dị elu na nke dị elu na 6 July 2015.  N'ọnọdụ ahụ, o nwere ikike n'elu ego Zimdef nke o ji mee ihe maka ebumnuche dị iche iche na Tsholotsho gụnyere ịkwụ ụgwọ maka nzukọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị Zanu PF na ịzụta ịnyịnya ígwè ọ na-ekesa ndị ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị.

== Mmụta ==
Moyo gara Mahadum nke Zimbabwe na Mahadum of Southern California . O nwere nzere Bachelors (BSc) na nzere PhD na Public Policy na nzere masta na Public Administration.

== Nhọpụta ==

* Onye nkuzi - Ngalaba nke Ọmụmụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị na Nchịkwa, Mahadum nke Zimbabwe (1988-1993)   
* Onye isi mmemme - Ford Foundation (1993-1997)   
* Prọfesọ Nleta - Mahadum Witwatersrand (Jenụwarị 1998 - Julaị 2000)   
* Ọnụ na-ekwuchitere - Kọmitii Iwu, Gọọmentị nke Zimbabwe (1999-2000)   
* Onye isi mkpọsa ntuli aka - Zimbabwe African National Union - Patriotic Front (2000)   
* Minista nke Ozi - Gọọmentị nke Zimbabwe (July 2000 - February 2005)   
* Onye otu - Central Committee, Zimbabwe African National Union - Patriotic Front (July 2000 - December 2004)   
* Onye omeiwu nwere onwe ya maka Tsholotsho mgbe o meriri ZANU (PF) na ndị mmegide MDC na ntuli aka ndị omeiwu nke March 2005; a họpụtara ya ọzọ dị ka onye omeiwu nwereonwe na 2008
* Onye otu ZANU PF (2011 - 2017) 
* Minista nke Ozi - Gọọmentị nke Zimbabwe (September 2013 - July 2015) 
* Minista nke agụmakwụkwọ dị elu na nke dị elu, sayensị na mmepe teknụzụ - Gọọmentị nke Zimbabwe (July 2015 - November 2017) 

== Nkatọ ==
A katọrọ Moyo ma kwara ya emo maka ọrụ ya n'oge ọ bụ Minista nke Ozi na Mgbasa Ozi.

N'afọ 2005, onye nta akụkọ na onye ọrụ ugbo Asher Tarivona Mutsengi, mgbe ahụ bụ onye ndú ụmụ akwụkwọ na Mahadum Solusi, katọrọ Moyo na-ekwu "... ọ ga-adaba na akụkọ ihe mere eme nke akụkọ ihe mere eme dị ka onye ozi nke na-enweghị nchekwube na maka ịwụsa vitriol megide ndị na-emegide ya, ya. ịzụ ahịa na South Africa nke ụkọ nri, na-akpata enweghị ọrụ nye ọtụtụ ndị nta akụkọ na mmasị maka mgbasa ozi na-enweghị isi." Ọ gara n'ihu kwuo, sị, "... nyocha ikpeazụ m bụ na ọ na-aga n'ebe ugwu na atụmanya ndọrọ ndọrọ ọchịchị ya ọbụna ma ọ bụrụ na ọ merie oche Tsholotsho nke ọ na-azọ maka onwe ya bụ ihe siri ike. O nwere ike ịbụ onye na-atụgharị uche. ma nwee ọgụgụ isi dị ka ụfọdụ na-ekwu, mana anaghị m edebanye aha na nke ahụ n'onwe m.

Innocent Madawo, onye nta akụkọ Zimbabwe na onye na-ede akwụkwọ akụkọ maka akwụkwọ akụkọ Toronto Sun kwuru n'ajụjụ ọnụ banyere Moyo, "Ọ bụrụ na ọ bụghị maka Jonathan Moyo, agaghị m anọ ebe a ma ejiri m n'aka na ọ bụghị naanị m na-eche nke a. Ọbụna ndị ezigbo prọfesọ ahụ nwere ihu ọma, amaara m n'ezie na ha onwe ha na-eburu ibu ma ugbu a, ihere na ha maara ya.

=== Onye na-ede akwụkwọ akụkọ ===
N'oge na-adịbeghị anya kemgbe ya na Mugabe kewapụrụ onwe ya, Jonathan Moyo edewo akwụkwọ maka ụfọdụ akwụkwọ akụkọ n'ịntanetị na-akatọ ọchịchị Mugabe. N'ụzọ na-eju anya, ọtụtụ n'ime ndị na-edezi akwụkwọ ndị a bụ ndị iwu mgbasa ozi kwadoro ma ọ bụ kwadoro ma ọ bụ kwadoro n'oge ọ dị ka onye ozi mgbasa ozi. Ọ dị ka a nabatara ya ma nye ya ikpo okwu iji gosipụta iwe ya na gọọmentị Mugabe.

== Ikpe Wikileaks ==
N'ọnwa Mee afọ 2011, Moyo gbara Daily News akwụkwọ maka US $ 60,000 maka ibipụta akụkọ gara aga banyere nchụpụ ya na Zanu-PF n'afọ 2005. Ọ laghachiri mgbe e mesịrị. N'ọnwa Septemba, ọ gbara akwụkwọ ọzọ, n'oge a maka akụkọ 6 Septemba nke kwuru na 2007 US diplomatic cable nke Moyo kwupụtara nkwado maka mmachibido iwu megide Onye isi ala Robert Mugabe. N'otu isiokwu na-esote n'ụbọchị na-eso ya, ọ kọrọ na Moyo tụrụ aro ndị isi otu ahụ ga-abụ ndị a ga-elekwasị anya na ntaramahụhụ.

== Ihe e kwuru ==

=== Ọchịagha ===
"''Perennial wisdom from divine revelation and human experience dictates that all earthly things great or small, beautiful or ugly, good or bad, sad or happy, foolish or wise must finally come to an end. It is from this sobering reality that the end of executive rule has finally come for Robert Mugabe who has had his better days after a quarter of a century in power.''"

=== Agha na mgbasa ozi ===
"''The Daily News bụ onye ọchịchị iwu nke ọ na-ekwusa kemgbe 1999.'' "O kwuru, na-eme emume ma na-eme ka mbibi nke Daily News a ma ama. 

=== Agha n'ụlọ ===
"Ọ bụrụ na ezigbo ọchịchị pụtara na ndị isi ojii ga-adị ndụ ruo mgbe ebighị ebi dị ka ndị ohu na ndị ogbenye na ndị dị ala karịa ndị ọcha, anyị anaghị anabata ya" Na-agbachitere mmemme mgbanwe ala.  <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;**'&#x5D;

"*Good Riddance*" he said after Chief Justice Anthony Gubbay, 68, signed an agreement to go on leave immediately and to retire formally on 1 July 2001 following threats from war veterans led by Joseph Chinotimba.&#x5B;**'&#x5D;</sup>

"Anyị ga-enwetakwa uru nke Chimurenga nke atọ na usoro iwu na Gọọmenti na-atụle ọtụtụ nhọrọ. Ndị a na-akpọ ndị ọrụ ugbo na-acha ọcha na-eme nke ọma bụ ndị ọchịchị ndị ọchịchị na-achị achị mere. Ma nyere ọkwa nkwado ha nwetara na nnukwu traktị. N'ime ala ha nyere n'iwu, nkwubi okwu a na-apụghị ịgbanahụ bụ na ọtụtụ n'ime ala ndị a na-azụ ahịa bụ ndị a na-ejighị n'aka. mmemme anyị maara na ndị ọrụ ugbo na-azụ ahịa bụ ndị na-anọbu n'ala ahụ ajụla inyefe gọọmentị akwụkwọ ikike."

=== Agha ya na ndị mba ọzọ ===
"''Nsogbu anyị na Britain na Australia bụ maka ala anyị weghaara n'aka ndị enyi ha na ndị ikwu ha na-acha ọcha iji kesaa ya na ụmụ amaala ojii nke mba a. ...''" N'ịkọwa ihe mere mmekọrịta anyị na Britain ji bụrụ ihe na-adịghị mma.   <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;**'&#x5D;

"Anyị nọ n'okpuru nrụgide sitere n'aka ndị mba ọzọ na-azọrọ na ha bụ ndị Zimbabwe, mgbe ha bụ ndị iro n'ezie, "Na-agbachitere mkpebi gọọmentị ịghara inye ụlọ ọrụ ndị mba ọzọ ikikere mgbasa ozi. 

"Ana m enwe mmetụta na-ama jijiji mgbe niile na maka ọchịchọ ha niile maka ụkpụrụ nnwere onwe na ụkpụrụ mmepeanya, ndị a (ndị South Africa) bụ ndị ruru unyi. N'ezie, ha bụ ndị ruru unyi na ndị na-enweghị isi. Ugbu a ihe akaebe dị maka onye ọ bụla dị mma ịhụ." N'ịkọwapụta ịzụ ahịa ya na South Africa, mgbe agụụ na-agụ ndị mmadụ na Zimbabwe.

"Ọ dị mkpa ka a gwa ya na Zimbabwe agaghị abụkwa ógbè ọzọ, ọ dịghị mgbe" Ịgwa Tony Blair ka ọ ghara itinye aka na Zimbabwe n'oge ụbọchị ndị na-eduga na ntuli aka onye isi ala nke afọ 2002.

## Ihe odide

## Njikọ mpụga

* ''Onye nọ n'ime'' - Anya Moyo Tsholotsho 
* Ihe odide zuru ezu nke Moyos Nzaghachi maka nchụpụ ya site n'aka Onye isi ala Mugabe

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Òtù:Pages with unreviewed translations