Onyinye Otu Narị Afọ Naịjirịa

Nigeria Centenary Awards bụ emume nturu ugo e mere n'afọ 2014. E weputara ihe nrite a dị ka akụkụ nke mmemme narị afọ nke Naijiria na 2014. Ọ bụ gọọmentị Federal Republic of Nigeria haziri ya wee mee ya iji kweta na ime emume mbọ ndị a ma ama bụ ndị metụrụ aka na uto, ịdị n'otu, na mmepe obodo n'akụkụ dị iche iche. Ihe nrite a kwanyere otu narị mmadụ n'otu n'otu maka ntinye aka ha na-akwalite ọganihu na ịdị n'otu nke Naijiria

Emume mmeri nke emere na 28 Febụwarị 2014 hụrụ Onye isi ala Goodluck Jonathan na-enye 100 onyinye na mmadụ - ihe karịrị 50 na-eme ihe ọchị - ndị mere akara ha na 100 afọ mbụ nke Naịjirịa.

## Ụdị onyinye
A na-ekewa onyinye ndị ahụ dabere na ngalaba na isiokwu iji mee ka onyinye dị iche iche nke ndị nnata nyere pụta ìhè. Nke ọ bụla ghọtara ihe ndị pụrụ iche ọ rụzuru na nraranye pụrụ iche n'otu mpaghara mmetụta. E nwere ụdị iri na abụọ n'ime ha niile:

* Ndị dike nke ọgụ maka nnwere onwe Naịjirịa / ndị isi ndọrọ ndọrọ ọchịchị
* Ndị ọsụ ụzọ na oku / ọrụ ọkachamara
* Ndị ọsụ ụzọ na azụmaahịa na ụlọ ọrụ
* Ndị na-akwalite mgbanwe ọchịchị onye kwuo uche ya na Naịjirịa
* Ndị dike na asọmpi egwuregwu ụwa
* Ndị ọrụ gọọmentị nwere ọganihu
* Ndị ọchụnta ego nwere ọganihu n'oge a
* Ndị ọkà mmụta a ma ama
* Ndị na-ese ihe, ndị na-ede akwụkwọ na ndị nta akụkọ a ma ama n'ụwa niile
* Obi ike pụrụ iche na mmụọ ihu ọha
* Ndị na-akwalite ịdị n'otu, ịhụ mba n'anya na mmepe mba
* Ọrụ nlereanya n'ịkwalite udo na ịdị mma. 

## Ememe na mmata
Ememe nturu ugo a mere n'ụlọ oriri na ọṅụṅụ nke Presidential Villa na Fraịde, 28 February 2014, ma soro ndị mmadụ asaa n'ime ndị isi ala Naijiria dị ndụ n'oge ahụ: Yakubu Gowon, Chief Olusegun Obasanjo, Alhaji Shehu Shagari, Gen. Muhammadu Buhari, Gen. Ibrahim Babangida, Chief Ernest Shonekan, na Gen. Abdusalami Abubakar.[1] Ndị bịaranụ bụ Onye isi ala Joyce Banda nke Malawi; onye ogbo ya nke Sierra Leone, Ernest Bai Koroma; nakwa osote onye isi ala Kenya.

## Ndị a ma ama na-anata ya
Ezinụlọ atọ nwetara ọrụ pụrụ iche nke inwe ndị otu abụọ nke ọ bụla nyere. Otu n'ime ha bụ ndị Lugard - Frederick, Gọvanọ-Jenal nke Naijiria, na nwunye ya Flora. N'otu aka ahụ, Ransome-Kutis nwere ndị nnata abụọ: nwanyị ndú ndọrọ ndọrọ ọchịchị, Funmilayo na nwa ya nwoke, onye malitere Afrobeat, Fela. Ọzọkwa, ụmụnne Yar"Adua, nke gụnyere Shehu Musa, onye ọchịagha ndị agha na onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị, na nwanne ya nwoke nke obere Umaru, onye jere ozi dị ka naanị onye isi ala Naịjirịa nwụrụ mgbe ọ nọ n'ọchịchị.

## Nsụgharị UK na US
Royal Maids haziri na Nigeria Centenary U.S. Awards (NCUSA) na mmekorita ya na Consulate General of Nigeria na New York City, ihe omume a mere na Septemba 27, 2014. NCUSA ghọtara ihe ndị pụtara ìhè n'ofe mpaghara dị iche iche, na-egosipụta ntinye aka na mmetụta nke ndị na-asọpụrụ n'ime mpaghara ha.[1][2]. Na United Kingdom, Nigeria Centenary Awards UK chetara mmezu nke ndị Naijiria 100 kacha dị ịrịba ama bụ ndị metụrụla aka na mpaghara UK. Ememe a, nke emere na East London's Waltham Forest Town Hall na June 27, 2014, nke Ben TV na mmekorita ya na Nigeria High Commission haziri..

## Nkatọ nke onyinye ndị ahụ
Ihe nrite narị afọ nke Nigeria chere nkatọ ihu, na nchegbu bilitere banyere usoro nhọpụta na itinye ndị mmadụ n'otu n'otu na ndepụta ndị a na-asọpụrụ. Ndị nkatọ tụrụ aro na izi ezi ndọrọ ndọrọ ọchịchị metụtara nhọrọ ahụ, na-ajụ nsọpụrụ na-akpaghị aka enyere onye ọ bụla duziri Naijiria, na-eme ka idu ndú na nkwenye ozugbo dị ka dike mba. E nwere nchedo banyere nhọrọ nke ndị na-enweta onyinye site na ọdọ mmiri nke ihe karịrị nde mmadụ 160, na-eme ka ihe ịma aka nke ịnakọta nkwenye na naanị mmadụ 100. Ụfọdụ ndị nkatọ kwuru na ọdịiche dị na ngalaba, na-ekwu maka enweghị nkwekọ na nnọchite anya nke ndị ọkà mmụta na ndị na-ese ihe. A na-enyo ihe mejupụtara ụdị ụfọdụ enyo, na-eju anya maka enweghị ndị mmadụ ụfọdụ na itinye ndị ọzọ n'ime ìgwè ndị yiri ka ha na-ekwekọghị. N'ụzọ doro anya, nkatọ ahụ lekwasịrị anya n'ịhapụ ndị ama ama dị ka Colonel Adekunle Fajuyi na ndị ọsụ ụzọ egwuregwu dị ka Hogan Bassey na Emmanuel Ifeajuna. A na-akpọkwa arịrịọ maka itinye ndị ọchịchị ọdịnala nwere mmetụta na ndị isi ndọrọ ndọrọ ọchịchị ọsụ ụzọ, ndị a na-ewere na ha enweghị. Ọzọkwa, a na-enwe nchegbu banyere ihe na-ezighị ezi n'ime akwụkwọ ahụ. Njehie na nhazi, ntinye aha, na nkọwa akụkọ ihe mere eme mere ka a nwee obi abụọ banyere ịdị omimi nke usoro nhọpụta na ntụkwasị obi nke akwụkwọ ahụ n'onwe ya. Ụfọdụ ihe odide yiri ka ha na-elekwasị anya na nkọwa onwe onye na-enweghị njikọ na uru ndị mmadụ, na-ewelite ajụjụ banyere ebumnuche dị n'azụ ntinye dị otú ahụ. Ndị nkatọ kwuru na akwụkwọ ahụ egosighi na akụkọ ihe mere eme na ihe ndị dị iche iche nke Naịjirịa, na-ekwusi ike na mkpa ọ dị nlezianya na izi ezi n'ịchịkọta ihe ndekọ ndị dị otú ahụ maka ndị ga-abịa n'ọdịnihu na mba ụwa.

Ezinụlọ nke onye nwụrụ anwụ M.K.O Abiola, Gani Fawehinmi, na onye isi afrobeat, Fela Anikulapo Kuti, jụrụ onyinye ndị nna ha nwụrụ anwụ. 

## Hụkwa

* Iwu nke Federal Republic

## Edemsibia