Bella Galhos

thumb|Bella Galhos (2020)
**Bella Galhos** (amụrụ 1972) bụ onye bụbu onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị East Timorese n'oge ndị Indonesian na-arụ East Timor ma bụrụ onye ntụgharị okwu, onye ndụmọdụ onye isi ala, onye na-akwado ikike mmadụ na onye na-ahụ maka gburugburu ebe obibi kemgbe nnwere onwe na 2002.

## Ndụ mbido
A kọrọ na nna Galhos nwere ụmụ 45 site na ụmụ nwanyị 18 dị iche iche. Mgbe ndị agha Indonesia wakporo East Timor na 1975, ha jidere nna ya na ụmụnne ya, nna ya resịrị ya onye agha mgbe ọ dị afọ atọ maka dollar ise, n'ihi na o nwere "nwoke, onye na-achịkwa". Mgbe ogologo mkpọsa nke nne ya gasịrị, e weghachiri Galhos n'ezinụlọ ahụ. Ọ kọrọ akụkọ ihe mere eme nke ime ihe ike mmekọahụ n'aka ndị òtù ezinụlọ na ndị ọchịchị Indonesia mgbe nke ahụ gasịrị.

Mgbe ọ dị afọ iri na isii, Galhos sonyeere ndị na-ahụ maka nnwere onwe Timorese, site na "ihu nzuzo" nke ndị na-eto eto na-eme ihe. N'afọ 1991, e gburu ọtụtụ ndị enyi Galhos na ogbugbu Santa Cruz, nke nwanne nna ya Constâncio Pinto haziri.N'ihi ya, ọ dịrị ndụ afọ atọ n'okpuru njirimara dị iche dị ka onye ọrụ abụọ na-arụkọ ọrụ na ndị ọchịchị Indonesian.  N'afọ 1994, a họpụtara ya ka ọ bụrụ onye so na mmemme mgbanwe ndị ntorobịa na Canada na Canada World Youth.  N'ebe ahụ, ọ rịọrọ maka mgbaba ozugbo.  Mgbe East Timor nwechara onwe ya, Galhos gụrụ gbasara akparamaagwa na Mahadum Hawaii. 

## Mgbalị nnwere onwe na Canada
Mgbe Galhos tinyere akwụkwọ ma nata ọnọdụ onye gbara ọsọ ndụ na Canada, ọ gbara mbọ maka ikike mmadụ na East Timor na East Timor Alert Network dị ka otu n'ime ndị nnọchi anya Canada abụọ nke National Council of Maubere Resistance. O sonyere n'ọtụtụ ihe omume lobbying mba ụwa n'ime na n'èzí Canada n'ime afọ ndị a.

Na Jenụwarị 1996,Benjamin Parwoto, onye nnọchiteanya Indonesia na Canada, chọtara nne Galhos ma gwa ya ka ọ mechie ọnụ nwa ya nwanyị.  Ihe omume ahụ kpatara mkpesa ọha na eze na Ngalaba Na-ahụ Maka Mpụga Canada baara onye nnọchianya ahụ mba.

## Ọrụ mgbe nnwere onwe gasịrị
Mgbe njedebe nke ndị Indonesia bi na 1999, ọ laghachiri East Timor ịrụ ọrụ maka United Nations Mission na East Timor. N'afọ 2012, Galhos ghọrọ onye ndụmọdụ ọha na eze nke Onye isi ala Taur Matan Ruak. N'afọ 2017, ọ gbara arụkwaghịm n'ọrụ ndụmọdụ.   &#x5B;**&#x5D;

Galhos hiwere Leublora Green Village (LGV) na Maubisse, yana ụlọ akwụkwọ gburugburu anaghị akwụ ụgwọ (Leublora Green School)[1].  Nke a na-agụnye otu ndị inyom na-arụ ọrụ ugbo na ụlọ oriri na ọṅụṅụ organic.  Ihe oru ngo a bu ikwalite ikike nha anya maka umu nwanyi na mmata gburugburu ebe obibi na obodo East Timorese.[1][2][3]  O meela okwu TED Dili banyere okwu gụnyere ime ihe ike megide ụmụ nwanyị dịka akụkụ nke mkpọsa nwanyị na East Timor.   

Galhos bụ onye a ma ama na-agba mbọ maka Ikike LGBT+ na East Timor. Na CODIVA (Coalition on Diversity and Action) Pride Event 2016 (nke mbụ n'ụdị ya na East Timor), Galhos ghọrọ nwanyị mbụ na East Timor pụtara n'ihu ọha dị ka nwoke na nwanyị. N'afọ 2017, Galhos bụ onye na-ahazi njem mpako mbụ na Dili, nke mmadụ 500 bịara. Ya na onye ọrụ ibe ya na ọkachamara na mmepe Iram Saeed, Galhos guzobere otu LGBTQ Arcoiris (Portuguese for rainbow). 

## Nsọpụrụ na ihe nrite

* Nwaanyị nke Obi Ike 1999 (National Action Committee on the Status of Women, Canada) 
* Onyinye Nnwere Onwe na Ihe Ndị Ruuru Mmadụ nke UN 2003
* Onye mmegide nke ụlọ ọrụ ụwa 2015
* Ihe nrite Dalai Lama's Unsung Hero, 2017 
* Ndepụta 100 Ụmụ nwanyị nke BBC, 2023.

## Mbipụta

* Iram Saeed na Bella Galhos: Akụkọ nyocha banyere ndụ nke ụmụ nwanyị na ụmụ nwoke na ụmụ nwoke Transgender na Timor-Leste, ASEAN SOGIE Caucus, East Timor, 2017.

## Hụkwa

* Ikike LGBT na East Timor

## Ntụaka

 
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ