Elizabeth nke Mbụ

**Elizabeth nke Mbụ** (7 Septemba 1533) 24 Maachị 1603)  bụ Eze Nwanyị nke England na Ireland site na 17 Nọvemba 1558 ruo mgbe ọ nwụrụ na 1603. Ọ bụ eze ikpeazụ na eze kachasị ogologo n'ọchịchị n'Ụlọ Tudor. Ọchịchị ya nke jupụtara n'ihe omume, na mmetụta ya n'akụkọ ihe mere eme na omenala, mere ka oge Elizabeth bụrụ aha.

## Ndụ ya
A mụrụ Elizabeth na 7 Septemba 1533 na London, ọ bụ naanị nwa dị ndụ nke  na nwunye ya nke abụọ, . Mgbe Elizabeth dị afọ abụọ, a kagburu alụmdi na nwunye nke nne na nna ya, e gbuo nne ya, ma kwuo na Elizabeth bụ onye iwu na-akwadoghị. Henry weghachiri ya n'usoro nke ịnọchi ya mgbe ọ dị afọ 10. Mgbe Henry nwụsịrị na 1547, nwa nwanne Elizabeth nke nta bụ Edward VI chịrị ruo mgbe ọ nwụrụ n'afọ 1553, na-enye nwa nwanne nna ya okpueze, Lady Jane Grey, na ileghara nkwupụta nke ndị nne ya abụọ na Elizabeth. 

E wepụrụ uche Edward ngwa ngwa na Katọlik Mary ghọrọ eze nwanyị, wepụrụ Jane. N’oge ọchịchị Meri, a tụrụ Elizabeth mkpọrọ ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ otu afọ n’ihi ebubo na ọ na-akwado ndị nnupụisi Protestant.

Mgbe Mary nwụrụ na 1558, Elizabeth nọchiri anya ocheeze ma malite iji ezi ndụmọdụ chịa. Otu n'ime ihe mbụ o mere dị ka eze nwanyị bụ nguzobe ụlọ ụka Bekee, nke ọ ghọrọ onye ọchịchị kacha elu. Nhazi a, ga-abanye na Chọọchị England. A tụrụ anya na Elizabeth ga-alụ di ma mụọ onye nketa; Otú ọ dị, n'agbanyeghị ọtụtụ mkpakọrịta nwoke na nwaanyị, ọ dịghị mgbe ọ mere. N'ihi nke a, mgbe ụfọdụ, a na-akpọ ya "Virgin Queen". Ọ bụ nwa nwanne nna ya mbụ, James VI nke Scotland, nọchiri ya.

## Banyere ọchịchị ya na gọọmentị
Elizabeth na-emeru ihe n'ókè karịa nna ya na ụmụnne ya. N'okpukpe, ọ na-anabatakarị ya ma zere mkpagbu a na-akpagbu ya. Mgbe popu kwuchara na ya akwadoghị iwu n’afọ 1570, bụ́ nke n’echiche tọhapụrụ ndị Katọlik Bekee site n’ikwenye ya, ọtụtụ nkata gbara ndụ ya egwu, nke e meriri ha nile site n’enyemaka nzuzo nke ndị ozi ya, nke Francis Walsingham na-achị. 

Elizabeth na-akpachapụ anya n'ihe gbasara mba ofesi, na-atụgharị n'etiti ndị isi ike nke France na Spain. O ji obi ya niile kwado ọtụtụ mkpọsa agha na-adịghị arụ ọrụ nke ọma na Netherlands, France, na Ireland. Ka ọ na-erule n'etiti 1580s, England enweghịzi ike izere agha na Spain.

Ka ọ na-etolite, Elizabeth ghọrọ ememe maka ya na-amaghị nwoke. Omenala nke mmadụ tolitere gburugburu ya bụ nke a na-eme na eserese, eserese, na akwụkwọ nke ụbọchị ahụ. Oge Elizabethan bụ onye ama ama maka ihe nkiri bekee na-eme nke ọma, nke ndị na-ede egwuregwu dị ka William Shakespeare na-eduzi, ike nke ndị na-eme njem ụgbọ mmiri Bekee dị ka  na , na maka mmeri nke .

Ka ọ na-erule njedebe nke ọchịchị ya, ọtụtụ nsogbu akụ na ụba na nke agha mere ka ọ daa mbà. Mgbe ọchịchị dị mkpirikpi, nke jọgburu onwe ya nke ụmụnne ya, afọ 44 ọ nọkwasịrị n'ocheeze nyere nkwụsi ike maka alaeze ahụ ma nyere aka mepụta echiche nke mba.

## Ọnwụ ya
Site na mmalite nke ọchịchị Elizabeth, a tụrụ anya na ọ ga-alụ dị. Ọ bụ ezie na e nyere ya ọtụtụ onyinye, ọ dịghị mgbe ọ lụrụ di ma ọ bụ na ọ mụtaghị nwa wee si otú ahụ nwụọ n'enweghị onye nketa. Ọ tụlere ọtụtụ ndị na-achọ ịlụ ruo mgbe ọ dị ihe dị ka afọ 50.

Ọ nwụrụ na 24 Maachị 1603, ọ dị afọ 69 maka ọtụtụ ọrịria.

## Ntụaka

* 
* 
* ;
* 
* Borman, Tracy. *The Stolen Crown: Treachery, Deceit, and the Death of the Tudor Dynasty*. Atlantic Monthly Press 2025. 
* 
*  in 
* 
*