Margaret Fay Shaw

**Margaret Fay Shaw** (9 Nọvemba 1903 - 11 Disemba 2004) bụ onye Scotland na onye America so na ndị ọsụ ụzọ gụrụ Ethnomusicology, onye na-ese foto, onye na-akụkọ ọdịnala, na ọkà mmụta nke ọmụmụ Celtic. A maara ya nke ọma maka ọrụ ya dị ka onye na-agụ egwú ọdịnala na onye na-anakọta akụkọ ọdịnala n'etiti ndị na-asụ Scottish Gaelic na Hebrides, obodo ndị na-asụ asụsụ Canadian Gaelic na Nova Scotia, na n'etiti ndị na-asụ Connaught Irish na Aran Islands. Ya na di ya, onye ọkà mmụta akwụkwọ John Lorne Campbell, Shaw nyere aka tọọ ntọala maka ma Scottish Gaelic Renaissance nke oge a na mweghachi asụsụ nketa site na iji agụmakwụkwọ Scottish Gaeic.

## Oge ọ malitere
Onye bụ nwa ikpeazụ n'ime ụmụnne nwanyị ise, a mụrụ Shaw na "nnukwu ụlọ" ezinụlọ ya,  nke e ji brik ndị e mere n'ụlọ wuo na 1829,  na Glenshaw, Pennsylvania. 

Nnukwu ụlọ ahụ guzo n'ala ebe ezinụlọ Shaw bi, ebe ọ bụ na nna nna nna ya, onye na-akpụ ihe ígwè na Scotland bụ John Shaw, kpọọrọ ụmụ ya nwoke anọ kwaga United States na 1782, wee wuo ebe mbụ a na-akpụ ígwè n'ebe ọdịda anyanwụ nke Ugwu Allegheny. John Shaw mechara kewaa ala ya n'etiti ụmụ ya nwoke ma nye mpaghara ndị gbara ya gburugburu aha nna ya.

Nna nna nna Margaret, Thomas Wilson Shaw, Sr., biri ndụ ruo afọ iri itoolu na isii ma na-akọkarị akụkọ mgbe ọ kara nká banyere otu nna ya si bulie ya n'ubu ya ka ọ hụ George Washington na-agba ịnyịnya ọcha n'oge ọ gara njem nleta na Pittsburgh.

Nna nna Shaw, Thomas Wilson Shaw, Jr., jere ozi dị ka dọkịta na-awa ahụ na Union Army n'oge Agha nke Gettysburg ma mesịa rụọ ọrụ dị ka dọkịta ime ime ógbè, na-arụ ọrụ n'etiti ndị si mba ọzọ bịa n'ụlọ ọrụ mgbanwe ígwè dị na Pittsburgh,  ọ bụ ezie na nnukwu akụkụ n'ime akụ na ụba ezinụlọ Shaw sitere na itinye ego Canny n'otu ụlọ ọrụ ahụ. 

Nna Shaw bụ onye gụsịrị akwụkwọ na Rensselaer Polytechnic Institute na injinia owuwu ụlọ Henry Shaw. Ọ chọsiri ike ịghọ onye na-ese ihe, mana nna ya gbochiri nrọ ya ahụ, onye "na-ewere ndị na-ese ihe dị ka Ndị Bohemia na-eyi jaket velvet yana eriri olu na-awụda awụda, nke nne na nna ha na-akwado". Henry Shaw kama, ghọrọ onye na-anakọta ihe osise, ebe ihe na-atọ ya ụtọ ime bụ ịkanye ihe osise n'ime ihe. N'afọ ndị sochirinụ, "ihe kachasị amasị ya bụ ịhụ ihe ngosi mba ụwa nke ihe osise nke na-abata n'Ọ́banka Carnegie otu ugboro n'afọ".

Nne Margaret bụ Fanny Maria Patchin  bụ "onye New England Yankee", onye ndị nna nna ya bụ Ndị Puritan rutere na Colony nke Connecticut na 1640 ma mesịa kwaga Bennington, Vermont. Margaret mechara cheta nne ya dị ka nwanyị nke "nzụlite na ikike nke uche bụ ihe ndị dị mkpa" na onye "chọtara akụ na ụba, na-enweghị uche pụrụ iche, nke siiri ndị Pittsburgh ike iwere. Mana o nwere uche yiri nke nna m na ụtọ na n'akwụkwọ".

Na mgbakwunye na ịzụlite ya dị ka onye Presbyterian,  a kọrọ na ndị mụrụ Margaret nwere ịhụnanya na nlebara anya  ma, n'agbanyeghị na a machibidoro ya na mbụ imetụ ngwá egwú ahụ aka, Margaret zụlitere mmasị dị ukwuu na egwu site na nwata mgbe ọ mụtara ịkpọ piano. 

Ndị Afrịka Amerịka na-ejere nne na nna ya ozi, ezinụlọ Nash, rụkwara ọrụ dị mkpa n'oge ọ bụ nwata, bụ ndị na-akọkarịrị ya akụkọ site na ọdịnala ezinụlọ ha, nke gbatịrị ruo n'ugbo ohu dị na Virginia na tupu nke ahụ na Naịjirịa. Akụkọ ọdịnala ndị Irish banyere Celtic Otherworld nke e kesara n'oge nleta ogologo oge nke nwanyị Irish na-eme njem, onye Margaret maara naanị dị ka "Irish Kate", masịrị echiche ya mgbe ọ bụ nwata n'ebe ọ dịkwa ukwuu.

Mgbe nne na nna ya nwụsịrị mgbe ọ dị afọ iri na otu, ọ kwagara Scotland dị ka onye nọ n'afọ iri na ụma wee gaa ụlọ akwụkwọ naanị ụmụ nwanyị bụ St Bride dị na Helensburgh, na nsi nso Glasgow. Shaw mechara cheta na onye nkuzi asụsụ French ya na St. Bride's bụ nwa afọ Aberdeenshire, "na onye a ga-akpọ taa nnukwu Onye mba Scotland". N'ihi nke a, onye nkuzi French ahụ n'otu mgbe nyere ụmụ akwụkwọ ya iwu ka ha see ihe osise iji soro Nkwupụta nke Arbroath, nke a kwụnyere na mgbidi klasị ruo mgbe onye isi ụlọ akwụkwọ ahụ tụrụ egwu ma nye iwu ka e wepụ ha.

Ime ngosi egwu mbụ nke abụ Gaelic ọ nụrụ bụ n'oge emume egwu pụrụ iche e mere na St. Bride's site n'aka onye nchịkọta abụ a ma ama Marjory Kennedy-Fraser,  "onye", dị ka Robert Perman si kwuo, "mere ka ọ bụụrụ ya ọrụ bụ ịnakọta abụ Gaelic na Hebrides ma na-abụ abụ ndị ahụ n'ụdị nke ya n'asụsụ Bekee"

Shaw mechara dee banyere egwu a na-agbanwe ndụ, "Dị ka nwatakịrị, amụtala m egwu Scots na ole na ole nke Robert Burns', mana ndị a ọ bụrụ dị ọhụrụ kpamkpam. Ikwere na achọtara ha na Hebrides ma n'amatụbeghị m ihe ọ bụla banyere ha! Mana enwere m ihe na-adịghị mma, enwere m mmetụta; enwere ihe ọzọ dị na abụ ndị a. Ọ bụrụ na enwere m ike ịga n'àgwàetiti ndị ahụ dị anya ma nụ ndị na-abụ abụ ahụ n'onwe m!" 

## Ọkà mmụta n'egwú
Mgbe ọ na-agụ akwụkwọ na Mahadum New York, ọ laghachiri Scotland n'afọ ndị 1920 ma nwee nnukwu obi ụtọ ịnụ abụ ndị ọ nụrụ na St. Bride's, mana ndị na-asụ asụsụ Gaelic bụrụ abụ ahụ n'asụsụ Gaelic mbụ.

Mgbe ọrịa nkuji okpụkpụ mebiri atụmatụ ya ịbụ onye na-eme ihe nkiri ịkpọ piano,  Agbamume nke Nadia Boulanger yana Eileen Costello mere ka Shaw gafere nke yiri ezinụlọ ya nnukwu egwu, site na ọmụmụ ọgwụ gaa n'isi ọmụmụ ọhụrụ bụ ethnomusicology wee malite ịnakọta abụ ọdịnala oge niile.  Ọ ghọtara ka oge na-aga na ọmụmụ nke egwu oge ochie emeghị ka ọ dị njikere maka ịnakọta egwu site n'aka ndị na-agụ egwú ọdịnala n'asụsụ Celtic, ndị usoro ha na-eji usoro dị iche iche nke ibe, ụda, na ụdị.

O mechara bịa South Uist, nke o mechara cheta, "N'ime *agwaetiti* niile m garala, e nwere ihe gbasara South Uist nke meriri m; ọ dị ka mụnwa ịhụ n'anya; ọ bụ agwaetiti ahụ m chọrọ ịlaghachi. N'ezie, anọghị m na-achọ agwaetiti: Ana m achọ ụzọ m ga-esi bie ndụ m" 

Mgbe ọ nọ na Lochboisdale, abụ ụmụnne ya nwanyị abụọ, Mairi na Peigi MacRae, mere ya obi ụtọ. Ha gwara ya na ọ bụrụ na ọ bịa ileta ụlọ ojii mbụ ahụ na croft ha dịpụrụ adịpụ, ha ga-akụziri ya abụ niile ha maara. N'ịbụ onye abụ ha dọtara mmasị ya, ya na ha biri afọ isii sochirinụ wee bụrụ ezigbo enyi ha. N'oge a, o dekọrọ ọtụtụ ozi gbasara abụ na akụkọ ha maara.

Shaw mechara cheta, "Okwu ndị ahụ bụ ihe kachasị mkpa maka ndị na-agụ egwú; ụda ya bụ naanị ụgbọ ịnyịnya na-ebu okwu ndị ahụ. Amụtara m ozugbo na Màiri MacRae; na n'agbanyeghị etu olu si gbakaa ma ọ bụ dị njọ n'ịbụ abụ, okwu ndị ahụ ga-adị ọcha kpamkpam, ka onye ọ bụla na-ege ntị nweta uri dị na ya. Mgbe ahụ, m bịara chee otú nke a si dị oke mkpa nye ndị na-abụ abụ ịmara na a ga-anụrịrị okwu ahụ, na ha kwesịrị ịhụ uri ahụ n'anya. " 

E mechara bipụta ọtụtụ n'ime ozi Shaw nwetara n'aka ụmụnne nwanyị MacRae n'akwụkwọ ya Folksongs yana Folklore of South Uist . 

Foto Shaw gosipụtara ndụ n'ọrụ nke ụmụ nwanyị na South Uist, ndị rụrụ ọrụ dị mkpa n'ezinụlọ ha na akụ na ụba mpaghara.

## Ndụ onwe onye
Ọrụ foto Shaw dọtara uche John Lorne Campbell. Ọ bịara South Uist ịchọ enyemaka ya na mmepụta nke akwụkwọ banyere Barra ọ na-arụ ọrụ na ya mgbe ahụ , yana Compton Mackenzie.

N'otu mgbede mmiri na-ezo n'afọ 1934, onye njikwa ụlọ oriri na nkwari Lochboisdale dị na South Uist kọwara Campbell nye Margaret Fay Shaw n'ụdị usoro Scotland dị ka "Young Inverneill". Campbell mechara cheta, "Dị ka ọ na-emekarị, anyị adịghị onwe anyị nso na mbụ, mana anyị matara onwe anyị ma anyị na-arụ ọrụ n'otu obere ụwa. "

Mmekọrịta ha ji nwayọ ma dị njọ, mana na Machị 1935, Shaw kpọtara Campbell izute ezinụlọ ya na Glenshaw, Pennsylvania. O mechara cheta na ọ nọrọ n'oge niile ahụ ọ gara nleta ahụ na-achụ urukurubụba n'oké ọhịa dị nso ebe ahụ ma ọ bụ na-ede akwụkwọ na isiokwu n'ime ụlọ ya. Ezinụlọ Shaw kpebiri na Campbell agaghị enwe mmasị n'ebe Margaret nọ ma ọ dịghị onye ọ wụrụ akpata oyi n'ahụ karịa ya mgbe Campbell gwara ya ka ọ lụọ ya n'ụbọchị ikpeazụ nke nleta ya.

Na June 1935, Reverend Calum MacLeod jikọrọ Campbell na Shaw n'ụlọ John Knox Presbyterian Church dị na Glasgow. Ọ dịghị ezinụlọ ọ bụla bịara, ọ bụ enyi ezinụlọ ha Fred Moir nyefere nwanyị ahụ n'aka di ya. Site na nrụgide nke nwoke ahụ na-alụ nwanyị ọhụrụ, emere emume ahụ n'Asụsụ Scottish Gaelic, nwanyị ahụ a lụrụ ọhụrụ mechara kudaa obi n'ịmara na ọ ga-ekwu naanị "Tha" ("Ee"). Ndị Campbell nọrọ obere ezumike alụmdi na nwunye ha dị mkpụmkpụ na Lofoten na Vesteraalen Islands nke Norway tupu ha alaghachi Scotland.

## Onye na-eme ka asụsụ dịghachi ndụ
N'afọ 1937, ndị Campbell ji Ediphone gaa Nova Scotia iji dekọọ akụkọ ọdịnala Gaelic nke Canada yana ndị na-agụ egwú ọdịnala. Ndị Campbells nọrọ izu isii na Cape Breton tupu ha agafee Antigonish County, ebe ha jiri Ediphone dekọọ n'elu wax cylinders egwu na ballads ọdịnala Gaelic dị iri itoolu na ise, egwuregwu abụọ, egwu mpaghara asaa, na egwu atọ nke onye dere ha gụrụ. Ndị Campbells mekwara ka Jonathon G. MacKinnon , onye bụbu onye nchịkọta akụkọ nke akwụkwọ akụkọ *Mac-Talla*, kọwaa ndị ha bụ nye Gabriel Syllibuy, onye isi nke ndị obodo Cape Breton bụ Mi'kmaq. Ndị Campbell dere Syllibuy dị ka ọ kọwara, n'Asụsụ Mikmaq, akụkọ sitere na ọdịnala a kọrọ n'ọnụ banyere mbata nke Ndị Gael mbụ na mpaghara ahụ. Ndị Campbells dekọkwara Ndị Mi'kmaq ndị ọzọ na-abụ abụ Katọlik na Mikmaq.

E mechara degharịa egwu ndị ahụ dị n'asụsụ Gaelic nke Canada nke ndị Campbells dekọrọ na Nova Scotia gaa n'ime akara egwu site n'enyemaka nke onye egwu ọdịnala Irish na onye nchịkọta egwu Seamus Ennis ma bipụta ha na mpịakọta 'Songs Remembered in Exile: Traditional Gaelic Songs from Nova Scotia Recorded in Cape Breton and Antigonish County in 1937', nke nwéré akụkọ nke Ihe kpatara ọpụpụ Highland, 1790-1835.

Ha biri na Barra ruo mgbe ndị Campbell banyere n'ụgwọ ogologo oge iji zụta agwaetiti Hebridean nke Canna na 1938. 

Mgbe ọ natasịrị ikike ijikwa ụlọ Canna n'oge obere oge di ya nwere nghasa ụbụrụ mere ka e dowe ya otu ebe, Shaw sooro di ya banye na Chọọchị Katọlik na Scotland afọ ole na ole mgbe ọ tọghatara ukwe ya na 1946. Mana ọ na-ekwusi ike mgbe niile na a ga-abụ abụ Presbyterian kachasị amasị ya n'Asụsụ Bekee site na nwata, dị ka Christ the Lord is Risen Today nke Charles Wesley, n'oge Low Mass na St Columba's R.C. Church upon Canna, na nghọta nke ndị na-asụ Gaelic n'àgwàetiti ahụ.

N'afọ 1949, Shaw nwere nzukọ ihu na ihu ogologo oge n'ime ụlọ egwu Boosey na Hawes dị na London ma kpọọ ọtụtụ n'ime ihe ndekọ ya o mere mgbe ọ gara leta onye na-ede egwu Hungary Zoltan Kodaly.

Mgbe ọtụtụ afọ nke ilekọta di ya n'oge ọtụtụ nsogbu ahụike uche ya gasịrị, Shaw mechara chọta oge zuru ezu iji mezue ọrụ ndụ ya: Folksongs And Folklore Of South Uist, nke Routledge & Kegan Paul bipụtara na 1955. Ray Perman akọwaala mpịakọta ahụ, nke ọ bụ n'ike ya ka e "nyere Shaw nzere nsọpụrụ anọ",  site na Mahadum nke Edinburgh, Aberdeen, St Francis Xavier, na Mahadum Mba Ireland,  dị ka "nhọrọ nke abụ ndị ọ wepụrụ, gụnyere abụ ndị na-eto South Uist, abụ ịhụnanya, abụ ịrahụ ụra, abụ ákwá, abụ ndị a chụfuru achufu, abụ ndị a na-agụ ma a na-agba egwu ma ọ bụ na-arụ ọrụ, dị ka abụ na-agba mmiri ara, abụ mfịkọ eriri e ji àkwá ákwà na abụ ndị e jị achọ ákwà mma. Ọ gụnyekwara akụkọ na kụkọ ije ndụ dị iche iche, ekpere, ilu, ọgwụ mgbọrọgwụ na mkpa akwụkwọ, ọtụmọkpọ na ụdị nri dị iche iche.

Ụzọ abụọ n'ụzọ atọ nke ndị nyere aka n'akwụkwọ Shaw bụ ụmụ nwanyị. Otu n'ime ndị a ma ama n'akwụkwọ ahụ bụ St Brigid nke Kildare, onye a na-edekọ ọtụtụ akụkọ, abụ, na omenala obodo maka ya.

N'otu edemede 2004 banyere Shaw maka *The Guardian*, Brian Wilson dere banyere akwụkwọ ahụ, "Ọ bụghị naanị na ọ bụ ihe ngosi nke abụ na ihe ọmụma nke o dere n'oge ọ nọ n'àgwàetiti ahụ, kamakwa nkọwa bara uru nke ndụ na obere obodo crofting n'oge afọ 1930". 

Shaw nwere obi ụtọ karịa maka nzaghachi akwụkwọ ya nwetara site n'aka ọtụtụ ndị na-agụ egwú ọdịnala nke South Uist na ndị na-ebu ọdịnala bụ ndị a chịkọtara ọdịnaya nke akwụkwọ ya site n'aka ha. A "nakwere akwụkwọ ya... dị ka ụkpa ekele ziri ezi maka ọdịbendị na omenala ha". 

Ọbụna nke ka mkpa, ụmụnne nwanyị MacRae bere ákwá ọṅụ ka ha na-agụ akwụkwọ Shaw nke ha. Shaw gara n'ihu cheta ebe ọ na-ekwu na mkparịta ụka ya na onye na-ebu ọdịnala Màiri Anndra, "M ga-ewe iwe nke ukwuu ma ọ bụrụ na n'ezie na m mere ka obi dị onye ọbụla njọ", naanị ka Màiri AnNdra zaghachi ya sị, "Enweghị okwu na-ezighi ezi na nkuku anọ niile nke akwụkwọ ahụ!" 

Tupu ụbọchị ncheta St Columba, 9 Jun 1963, Shaw chọpụtara na Bishọp Stephen McGill nke Catholic Diocese nke Argyll na Isles, onye Glaswegia họọrọ adaeze Anglo-Saxon yana Lolo St Margaret nke Scotland dị ka onye nsọ nke mba, jụrụ ime emume ncheta otu puku afọ na narị anọ na nke mbata St. Columba site na Gaelic Ireland dị ka onye ozi si ala ọzọ nke Ndị Kraịst bịa Scotland. N'ikpebi iji akọ ịma Bishọp aka site na ememe nke ha, Shaw na onye ụkọchukwu parish nke St. Columba's Catholic Church n'elu Canna mere ndokwa maka Mas dị elu nke Tridentine dị nsọ nke Benediction Eucharistic ga-esochi maka ọnụ ọgụgụ dị ukwuu nke ndị njem ala nsọ ji ụgbọ mmiri bịarute site na Rùm, Eigg, na Mallaig.

Mgbe Nzukọ Vatican nke Abụọ gasịrị, Campbell na Shaw kpọrọ nhapụ a hapụrụAsụsụ e ji achụ aja mass bụ Latin Ecclesiastical na mwebata Mas nke Paul VI n'asụsụ obodo. N'ihi ya, ha sonyeere alaka Scotland nke Una Voce, nke ka na-agbasi mbọ ike maka nnweta dị ukwuu nke Mas Tridentine, ozugbo a tọrọ ntọala ya na 1965.

A na-ewere nchịkọta Campbell atọ nke abụ ọdịnala Hebridean, nke e bipụtara n'etiti 1969 na 1981, dị ka ebe nnweta ihe bara uru. Ebe nchekwa ihe ndị ochie nke onwe ha na Canna House bụ ihe bara nnukwu uru karịa maka ndị ọkà mmụta nke Akwụkwọ ọgụgụ Scottish Gaelic, ndị na-eti egwu ọdịnala Scottish, na ndị na-akọ akụkọ ọdịnala.

Ndị Campbells nyere ụlọ ha na ihe ndị dị n'ime ya nye National Trust for Scotland na 1981, mana Shaw nọgidere na-ebi ebe ahụ ọbụna mgbe di ya nwụsịrị mgbe ha nọ ezumike na Villa San Girolamo dị na Fiesole na Ịtali n'afọ 1996.

## Ọnwụ
Margaret Fay Shaw nwụrụ na Fort William na 2004 mgbe ọ dị afọ otu narị na otu. A mara ọkwa ya na *The Guardian* na, dịka ọchịchọ ya si dị, a ga-eli ya na South Uist. Dị ka Campbell kwuru na Ọchịchọ ya o dere tupu ọ nwụọ, a hapụụrụ Diocese nke Argyll na Isles ego maka Mas Tridentine olili ozu a ga na-eme kwa afọ maka mkpụrụ obi nke Campbell na Shaw. A na-anọgide na-asọpụrụ arịrịọ ahụ kwa afọ site na Una Voce Scotland.

E nyere onyinye maka ọrụ ya nke ọtụtụ ndị chọrọ Shaw, na nzaghachi maka mbipụta 1955 nke Folksongs and Folklore of South Uist na ọrụ Shaw n'inye aka ịkpali mweghachi asụsụ Gaelic nke Scotland, dịka akụkụ nke uri Gaelic na-eto (Scottish Gaelic: Maighread chòir, Bean uasal Eilean Ch Reci) ("Honest Margaret, the noble Lady of the Isle of Canna") sitere na South Uist Bard Fred T. Mac 'ill Iosa (Fred Gillies):

: *An éibhleag Years an gann bha 'n deò*
: *Sheidon na oirre, 's thug i bhò a rithist.*
: *Ọkụ nọ na-anwụ anwụ; ọ na-afụ ya*
: *O mee ka ọ dịghachi ndụ.*

## Ihe Ncheta
N'afọ 2007, ndị ọkà mmụta gbakọtara na nnọkọ iji sọpụrụ ya na South Uist nke a na-akpọ "Gleann na Ceol тарма" ("Glen of the Muses"). Dị ka akụkụ nke ihe omume a, a tọhapụrụ CD nke gosipụtara egwu ọdịnala Shaw chịkọtara. Ọ bụ ezigbo ndị enyi ya abụọ, Paul McCallum na Vivien Mackie dekọrọ ya. N'afọ 2019, echetara Shaw na ihe nkiri Solas, nke onye na-ahụ maka ihe ndekọ ochie nke ụlọ Canna bụ Fiona J Mackenzie mepụtara, nke jiri ihe nkiri a na-ahụtụbeghị anya nke Shaw mere na Hebrides. Ọtụtụ n'ime ihe ndekọ ụda mbụ o mere dị n'ịntanetị na ikpo okwu Tobar an Dualchais . 

N'ọnwa Nọvemba 2022, ọrụ Shaw gosipụtara na ngosi GLEAN na Edinburgh's City Art Centre nke ụmụ nwanyị iri na anọ na-ese foto na-arụ ọrụ na Scotland. Foto na ihe nkiri ndị Jenny Brownrigg haziri bụ nke Shaw, Helen Biggar, Violet Banks, Christina Broom, M.E.M. Donaldson, Beatrice Garvie, Jenny Gilbertson, Isabel Frances Grant, Ruby Grierson, Marion Grierson, Isobel Wylie Hutchison, Johanna Kissling, Isabell Burton-MacKenzie, na Margaret Watkins 

## Akwụkwọ Ndị O Dere

** *Folksongs and Folklore of South Uist* (1955)
** *From the Alleghenies to the Hebrides: An Autobiography* (1993)
** *Eilean: The Photography of Margaret Fay Shaw* (2018)

## Hụkwa

* John Lorne Campbell
* Marjory Kennedy-Fraser

## Edensibịa

## Njikọ Mpụga

* Ụlọ Canna na National Trust for Scotland
* Ihe ndekọ nke Margaret Fay Shaw na Tobar na Dualchais

Otú:Ndị nwụrụ n'afọ 2004
Otú:Pages with unreviewed translations