Ememme Adae Kese

**Adae Kese Festival** ("nnukwu izu ike") bụ ihe dị mkpa n'agbanyeghị ememe a na-adịghị ahụkebe n'etiti Ashantis na Ghana. Enwere isi oge abụọ maka mmemme a: otu bụ Awukudae, nke ọzọ bụ Akwasidae.  Ọ na-akwalite mmezu nke ala-eze Asante .   Emere ya nke mbụ iji nweta ọkwa ọchịchị nke ndị mmadụ, mgbe agha ahụ gasịrị na ndị Ashantis nwere nnwere onwe, n'agha Feyiase nke ha busoro ndị Denkyira agha .  Ọ bụkwa oge a na-eme emume nchacha nke Odwira n'ụlọ arụsị nke mmụọ ndị nna ochie. N'ozuzu, nke a na-adaba n'oge owuwe ihe ubi nke *ji*, ya mere ndị Europe na-akpọkwa ememe ahụ "omenala Yam" . [6] Ndị mmadụ na-eme ya kwa izu abụọ dịka kalenda nke Akan si dabere na okirikiri nke ụbọchị iri anọ na abụọ na ọnwa itoolu na kalenda ha.  A na-eme mmemme a ka ọ bụrụ emume nsọtụ nke ihe ndị a rụzuru na ihe dị ịrịba ama nke ndị obodo Ashanti .  Ememme a bụ ụbọchị ezumike n'ihi ya amachibidoro ịrụ ọrụ n'ụbọchị ahụ. 

## Ememe
Ọ bụ ememme mmechi kwa afọ nke kalenda Akan, ememme Adae nke itoolu (nke na-eme kwa izu isii). Adae Kese na-ebute Afọ Ọhụrụ, nke nwere ụbọchị dị n'etiti Julaị na Ọktoba, n'agbanyeghị na ụfọdụ ndị Akan dị ka Akim, Akwamu, na Ashanti na-eme afọ ọhụrụ na Jenụwarị. A na-emekwa ya n’Obí Manhyia . Ọ gụnyere emume ndị a na-achọ ime ka mmụọ nke ọnụ ụlọ eze dị ọcha site n'aka ndị ezinụlọ eze na ndị ukwu ndị ọzọ. 

## Akụkọ ihe mere eme
Omenala ime ememme a bịara pụta ìhè n’agbata afọ 1697 na 1699 bụ́ mgbe e nwetara ọchịchị maka ndị Ashante mgbe agha nnwere onwe gasịrị, Agha Feyiase, megide ndị Denkyira .  Emere ememme ahụ ka e mechara guzobe Golden Stool (ocheeze) na 1700. A na-eme ya iji gosi akara dị ịrịba ama na akụkọ ihe mere eme nke Alaeze Ashante. Ememme ahụ bụ oge idowe ozu ndị eze nwụrụ anwụ nsọ; E debere ozu ndị ahụ n'otu ebe a na-eli ozu dị nsọ nke Bantama, bụ́ ógbè ndị eze dị na Kumasi . Adae Kese wetara njikọ na ọkwa okwukwe na ịdị n'otu n'etiti ndị dị ndụ na ndị mmụọ nna ochie. N'oge mbụ ya, ememme a nwekwara mmetụta ịchụ àjà, ma mmadụ ma anụmanụ. A na-ebu ụzọ mee ememme ahụ na Hemmaa, nke dị nso n’obí eze nke dị nso n’ebe a na-edebe ụlọ ndị nna ochie nke ndị eze. Akụkụ nke abụọ na nke dị mkpa nke ememme ahụ bụ na Bantama, nke bụkwa ebe ikpeazụ ili ndị eze Asante, nke a na-akpọkwa ya dị ka "ememme Bantama a ma ama" n'ihi na àjà ndị a na-achụ dị ukwuu., site n’ịkụ nkụ, ndị mmadụ na-ezo n’ihi ụjọ na a pụrụ ịhọpụta ha maka àjà mmadụ, dị ka akụkụ nke ememe atụrụ, metụtakwara ma ọ̀ bụ àjà mmadụ metụtara ma ọ bụ na ọ ghara, bụ isiokwu a na-arụrịta ụka bụ na ndị obodo Africa weere emume ndị a dị ka "mmekọrịta n'etiti ndị dị ndụ na ndị nwụrụ anwụ. " [7]

## Omenala
Ememme Adae Kese na-esokwa otu emume Adae, mana, ihe dị iche na emume emume bụ na onye isi na-eburu atụrụ e ji achụ àjà na Stool . [8] A na-eme mmemme ịsa ọcha nke Odwira n'oge Adae Kese n'ụlọ arụsị nke mmụọ ndị nna ochie. N'ozuzu, nke a na-adaba n'oge owuwe ihe ubi nke ji, ya mere ndị Europe na-akpọkwa ememe *Yam omenala* . [8] A na-eme ememe n'oge a iji kelee chi na ndị nna nna maka ezigbo owuwe ihe ubi. A na-eji oge ahụ eme ihe n'èzí ji ọhụrụ.

Kwa afọ ise, Adae Kese Festival bụ onye isi ọchịchị nke Asante na isi obodo Kumasi, Asanteman, na-anọkwa izu abụọ.  Dị ka ememe obodo, ọ na-agụnye ọtụtụ obodo na obodo nta, n'ime mpaghara ọdịnala a maara dị ka *Odwira*,  na-ejikọta Ashanti site na ụdị ndụ niile ( *Odwira* pụtara ime ka ọ dị ọcha), onye na-aga ma nabata ememe ahụ.  Asantehene, onye na-achị Kumasi, na-ejide durbar nke ndị isi na ndị eze ha n'oge a mgbe ha niile ga-ezuru oke. Ịgba egwu na-akụ ụda bụ akụkụ nke ihu akwụkwọ. Ememme a bụkwa oge ndị mmadụ na-ekwe nkwa ntụkwasị obi ha n'ebe eze Ashante dị ugbu a nọ. A na-enye ụfọdụ ndị ruru eru ihe nrite n'oge a. Eze me-kwa-ra ememe nzuzo nke-uku n'ime-ulo obí ya, ya na ndi-orù-eze-ya, na ndi-isi-ya. 

## Nkọwa na Drum na-ekwu okwu

## Hụkwa

* Ememme Adae
* Akwasidae Festival
* Ememme Ashanti Yam
* Awukudae Festival

## Ntụaka

## Akwụkwọ akụkọ

* 
*