Jane Aceng

**Jane Ruth Aceng** (amụrụ na 11 Mee na afo 1968), bụ onye Uganda na-ahụ maka ụmụaka na onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Ọ bụ Minista nke Ahụike na Cabinet nke Uganda. A họpụtara ya n'ọkwa ahụ na 6 June na afo 2016. Tupu nke ahụ, site na June 2011 ruo June na afo 2016, ọ rụrụ ọrụ dị ka Director General of Medical Services na Ministry of Health nke Uganda.

## Mmalite na agụmakwụkwọ
A mụrụ Aceng na 11 Mee na afo 1968. Ọ gara ụlọ akwụkwọ praịmarị Shimoni na Kampala, isi obodo Uganda. Ọ gụrụ akwụkwọ na Nabisunsa Girls Secondary School maka agụmakwụkwọ ya na nke Advanced Level. O nwere Bachelor of Medicine na Bachelor of Surgery, Master of Medicine na Pediatrics, na Master of Public Health, niile sitere na Makerere University College of Health Sciences. O nwekwara diplọma na Health Systems Management nke Galilee International Management Institute nyere, na Israel.

## Ọrụ
Aceng malitere ije ozi dị ka onye ọrụ ahụike na ngalaba ahụike. N'oge a họpụtara ya dịka onye isi nchịkwa nke ọrụ ahụike, ọ na-eje ozi dị ka onye isi nchịk nke Lira Regional Referral Hospital.

## Ihe ndị ọzọ a na-atụle
Aceng bụ onye otu ndị nduzi nke Infectious Diseases Institute. Ọ rụkwara ọrụ dị ka onye otu bọọdụ nke Uganda National Medical Stores, ngalaba na-ahụ maka ịzụta ọgwụ na nkesa nke ngalaba ahụike, site na afo 2005 ruo na afo 2016.

### Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị
N'ọnwa Julaị na afo 2020, Dr Jane Ruth Aceng kwupụtara ebumnuche ya ịzọ ọkwa onye nnọchi anya ụmụ nwanyị maka mpaghara Lira, na Nzukọ Ndị Omeiwu nke iri na otu (na afo 2021 ruo na afo 2026). Ọ na-ezube ịgba ọsọ na tiketi ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke National Resistance Movement.

## Arụmụka
Ka ọ na-erule n'afọ 2014, mgbanwe atọ dị na usoro ahụike mba malitere ịbịakọta na ọkwa nke nsogbu. 

* Uganda nwere ọ dịkarịa ala ụlọ akwụkwọ ahụike nke ọha na eze na nke onwe, na-agụsị akwụkwọ ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ndị dọkịta 500 kwa afọ. Tupu ha enweta akwụkwọ ikike ahụike ha, dọkịta ọ bụla ga-agafe ọnwa 12 nke nlekọta siri ike n'okpuru onye ndụmọdụ dọkịta ma ọ bụ onye na-awa ahụ.
* N'ihi ụgwọ ọrụ dị ala, ngwá ọrụ mebiri emebi, enweghị ihe onwunwe gụnyere ọgwụ na ebe ọrụ dị njọ, ọtụtụ ndị ndụmọdụ ahụike na ịwa ahụ na Uganda ahapụla ịrụ ọrụ na gburugburu ebe ka mma na mba ndị ọzọ.
* Obere mmefu ego ahụike nke mba ahụ na-ahapụ ngalaba ahụike na ego ezughi ezu iji kwụọ ndị ndụmọdụ ole na ole fọdụrụ, ndị isi ụlọ (SHOs) ọzụzụ ịghọ ndị ndụmọdụ, na ọnụ ọgụgụ na-arịwanye elu nke ndị na-arụ ọrụ ka ha wee nwee ike inweta ikikere.

N'ihi ya, a na-emegide ụlọ ọrụ ahụike megide ndị SHO na-enweghị ụgwọ ọ bụla na ndị na-arụ ọrụ na-akwụ ụgwọ na-adịghị mma na nke a na-akwụghị ụgwọ. Na mgbalị iji chekwaa ego, Aceng dị ka onye ozi boro ụfọdụ mahadum ebubo na ha gụsịrị akwụkwọ ọtụtụ ndị dọkịta na-adịghị mma, ọ bụ ezie na ma ndị Uganda Medical and Dental Practitioners Council (UMDPC) na East African Community Medical and Dent Practitioner Boards and Councils ekwenyeghị na ya. Ndị a bụ ụlọ ọrụ gọọmentị iwu kwadoro na East African Community nke a na-enye iwu ka ha debe ụkpụrụ nke ọzụzụ ahụike na ezé na ikike dọkịta na ezé.

Ka ọ na-erule n'afọ 2016, ma eleghị anya, ihe kachasị arụmụka n'ime atụmatụ Aceng's bụ ihe ọhụrụ a chọrọ na ndị na-arụ ọrụ na-ewere ule mba ọhụrụ, tupu ngalaba ahụike enwee ike inye ha oghere ọzụzụ. Nke a agabeghị nke ọma na klas 2016/2017, na-akpali ikpe nke na-agafe usoro iwu.

## Ọrụ nyocha
Aceng esonyewo ma bipụta ya n'ọtụtụ ebe n'ọhịa ọgwụ na ụfọdụ n'ime ọrụ ya dị n'okpuru ebe a.

* 2021: Ọrịa iku ume siri ike nke Uganda -Coronavirus 2 (SARS-CoV-2) Ihe nlereanya: Ụzọ Data na-akpali iji mee atụmatụ ihe ize ndụ
* 2020: Ịtụle mmetụta na ọnụahịa nke ihu ihu ihu na ibelata mgbasa nke ọrịa iku ume siri ike-Coronavirus 2 (SARS-CoV-2) na Uganda
* 2020: Onyinye mmemme Family Health Days na ịgba ọgwụ mgbochi nke ụmụaka na-enweghị mgbochi ọrịa na ụmụaka na-enwetaghị mgbochi ọrịa n'oge ịgba ọgwụ mgwọ ọrịa na Uganda
* 2019: Ahụmahụ Uganda na nkwadebe maka ntiwapụ ọrịa Ebola, 2018-2019.
* 2018: Mgbasa nke ihe ndị na-egbochi tetanus na mmeghachi omume nke immunological na-esote ọgwụ mgbochi tetanus toxoid n'etiti ndị ikom na-achọ ọrụ ibi úgwù ọgwụ na Uganda
* 2016: Ọnọdụ Tetanus Mgbe Ọgwụ Ọchịchị Nwoke maka Mgbochi HIV - Ọwụwa Anyanwụ na Ndịda Afrịka, 2012-2015
* 2015: Ntiwapụ nke ọrịa Marburg virus na mpaghara dị iche iche, 2012.
* 2015: Ọ bụ ọkara iko ahụ ma ọ bụ ọkara ihe efu? Nnyocha dị mma na usoro ọgwụgwọ na ihe mgbochi a na-ahụ maka nlekọta ahụike maka ndị ọrịa nwere nodding syndrome na-esote esemokwu n'ebe ugwu Uganda
* 2014: Ọrịa Ebola Viral Hemorrhagic Ntiwapụ na West Africa- Ihe mmụta sitere na Uganda.
* 2013: Nodding syndrome na ụmụ Uganda na-ahụ maka ahụike, ihe oyiyi ụbụrụ na nsogbu: usoro ikpe
* 2005: Rectal artemether na intravenous quinine maka ọgwụgwọ nke ịba ụbụrụ n'ime ụmụaka na Uganda: nnwale ahụike randomized

## Hụkwa

* Nzukọ omeiwu nke Uganda
* Ministri ahụike (Uganda)

## Ebemsidee

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ