Mmetụta okike na ahụike uche

Ikpughe okike na ahụike uche na-ezo aka na njikọ dị n'etiti onye na-emekọrịta ihe na gburugburu ebe obibi na mmetụta ya na ahụike ọgụgụ isi nke onye ahụ. Ọtụtụ ọmụmụ elela mmekọrịta dị n’etiti okike na ahụike anya, site n’ịtụle ụdị ikpughe dị iche iche dịka ịga ije, ịnọ n’oké ọhịa ma ọ bụ n’ebe nwere mmiri (dịka ọdọ mmiri ma ọ bụ osimiri), yana ịga ije n’ogige ntụrụndụ, wdg.

## Ahụike uche na mmetụta mmetụta uche
A kọwawo ahụike uche dị ka ọnọdụ nke ọdịmma uche nke na-enyere ndị mmadụ aka ịnagide nrụgide nke ndụ, ghọta ikike ha, mụta nke ọma ma rụọ ọrụ nke ọma, ma nye aka na obodo ha. Nnyocha gbasara ikpughe na gburugburu ebe obibi egosila na ịdị na okike na-enyere aka ime ka ahụike uche sie ike, site n’ụzọ dị iche iche dịka ime ka nrụgide belata na imeziwanye ọnọdụ obi.

Nnyocha na-egosi na mmetụta ahụike uche nke okike dị mma n'ofe afọ niile. Banyere ụmụaka, na Denmark, e mere nnyocha n'ime afọ iri na asatọ nke nyochara ntụnyere dị n'etiti ụmụaka dị afọ 0-10 bi na mpaghara ndị nwere ohere ahịhịa ndụ na ụmụaka sitere na ọkwa dị ala nke ikpughe na ohere ahịhi ndụ. Achọpụtara na ụmụaka si n'ọkwa dị elu nke oghere ahịhịa ndụ nwere pasentị iri ise na ise nke obere ihe ize ndụ nke ịrịa ọtụtụ Nsogbu uche, dị ka ịda mbà n'obi, schizophrenia, nsogbu ọgwụ, nsogbu iri nri, na nsogbu ọnọdụ uche. N'otu aka ahụ, nnyocha ọzọ e mere n'obodo anọ dị na Europe chọpụtara na ndị okenye nwere ọkwa dị ala nke ikpughe gburugburu ebe obibi n'èzí n'oge ha bụ nwata nwere ahụike uche dị njọ ma e jiri ya tụnyere ndị okenye nwere oke ikpughe na gburugburu ebe obibi. Nnyocha UK nke afọ 10 chọpụtara na ma akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ nke ebe obibi ndị mmadụ (n'ime 300m nke ụlọ ha) na ohere ha nwere maka oghere akwụkwọ ndụ akwụkwọ nri na nke na-acha anụnụ anụnụ dị nso (dị ka ogige ntụrụndụ, ọdọ mmiri na ụsọ mmiri) belatara ihe ize ndụ nke nchegbu na ịda mbà n'obi. Na mgbakwunye, enwere mmetụta na-eweghachi site na okike nke na-akwado ahụike uche na ọdịmma maka ndị agadi. Nnyocha na-egosi na mmekọrịta nke ndị okenye na okike nwere ike ijikọta ya na ọnọdụ uche ka mma, mbelata ohere nke ịda mbà n'obi, mbelata nrụgide na ọrụ ọgụgụ isi ka mma.

A chọpụtala na oghere ahịhịa dị nso n'ụlọ nwere njikọ na ụfọdụ omume ndị nwere ihe ize ndụ ahụike, dị ka ịṅụ sịga na ịṅụ mmanya na-aba n'anya, na ịga n'ebe okike mgbe niile ejikọtara ya na obere ịṅụ sịgar. Nsonaazụ nke ọmụmụ ndị dị otú ahụ na-egosi na ịbawanye ebe obibi na nleta na okike nwere ike ịbụ usoro na-ekwe nkwa maka ibelata omume ihe ize ndụ ahụike.

## Mmetụta nghọta
Cognition na-ezo aka n'ụdị niile nke ihe ọmụma na mmata, dị ka ịghọta, ịtụ ime, icheta, iche echiche, ikpe, iche n'echiche, na idozi nsogbu. N'ihi ma nchọpụta njikọ na nke nnwale, achọtawo njikọ dị mma n'etiti gburugburu ebe obibi na ikike nghọta. Ụfọdụ n'ime uru ndị bụ isi ọmụmụ ahụ chọtara bụ imeziwanye arụmọrụ ncheta na-arụ ọrụ, nlebara anya ka mma, mgbanwe nghọta, na ọrụ nchịkwa nlebara aha. N'ụzọ dị iche, a na-ejikọta ikpughe na gburugburu obodo na ụkọ nlebara anya.

Oge dị mkpirikpi nke ikpughe okike nwekwara ike ịkpata uru ọgụgụ isi, gụnyere ikpughe naanị site na foto. Nnyocha nchịkwa nlebara anya nke ndị nyocha nọ n’Australia mere nyere ụmụ akwụkwọ kọleji iwu ka ha sonyere n’ọrụ na-achọ nlebara anya, ọrụ nke chọrọ ka ha pịa igodo kọmputa mgbe nọmba ụfọdụ pụtara na ihuenyo. N’etiti ọrụ ahụ, e nyere ndị sonyere obere ezumike nke ihe dị ka sekọnd 40, mgbe ụfọdụ ha na-ele obodo nwere elu ụlọ ahịhịa ndụ, ma mgbe ụfọdụ elu ụlọ nkịtị.  Nsonaazụ gosiri na ndị lee elu ụlọ nwere ahịhịa ndụ mere obere njehie ma wepụta nzaghachi na-agbanwe ngwa ngwa, ma e jiri ya tụnyere ndị lee elu ụlọ nkịtị. Mgbanwe ndị dị otú ahụ n'ilebara anya nwere ike igosipụta, dịka ọmụmaatụ, otu ụmụ mmadụ si aghọta oge na okike ma e jiri ya tụnyere gburugburu obodo ukwu.

Na mgbakwunye na ikpughe ihe oyiyi nke okike, ọtụtụ ọmụmụ nnwale ejirila ụdị ihe dịgasị iche iche dị ka ụda na ikpughere ụwa n'ezie. Nnyocha ndị a atụwo arụmọrụ ọgụgụ isi nke ndị sonyere mgbe okike gosipụtara na e jiri ya tụnyere gburugburu obodo. Mmetụta dị ịrịba ama nke a chọpụtara mgbe niile na gburugburu ebe obibi bụ mmelite na ncheta na-arụ ọrụ. A chọtara nke a n'ụzọ na-aga n'ihu site na ọrụ azụ azụ dijitalụ, nke a gwara ndị sonyere ka ha kwughachi usoro nke nọmba (nke dịgasị iche n'ogologo) n'usoro azụ. N'otu aka ahụ, ndị sonyere na gburugburu ebe obibi mere ka arụmọrụ ha dịkwuo mma.

## Ogige ntụrụndụ obodo na ahụike uche
Ọ bụ ezie na ọtụtụ mkparịta ụka gbasara mmetụta ikpughe okike na ahụike uche na-elekwasị anya n’ụwa okike nke dịpụrụ adịpụ ma ọ bụ n’akụkụ obodo, ọ dịkwa mkpa ịmara na ọbụna ikpughe ihe okike n’obodo ukwu nwere ike inwe nnukwu uru maka ahụike na ọdịmma mmadụ. Karịsịa, ogige ntụrụndụ ndị dị n’obodo egosila na ha nwere mmetụta dị mma n’ahụike uche ndị bi na mpaghara ahụ — dịka ọmụmụ si kwuo, ahụike uche nke ndị bi ihe dị ka 800m (ma ọ bụ ihe na-erughị 1.6km) site na ogige ntụrụndụ gosipụtara akara 4.5 ka mma ma e jiri ya tụnyere ndị bi ihe dị ka 400m n’akụkụ ogige ntụziaka

## Hụkwa

* Ecopsychology
* Ọgwụgwọ okike
* *Shinrin-yoku*
* Ogige ọgwụgwọ

## Edensibia