Central Solomon

Asụsụ Central Solomon bụ asụsụ Papua anọ a na-asụ na steeti Solomon Islands. 

Asụsụ anọ ahụ, edepụtara site n'ebe ugwu ọdịda anyanwụ ruo n'ebe ndịda ọwụwa anyanwụ.

* Bilua nke Vella Lavella na agwaetiti Ghizo,
* Touo (nke a makwaara dị ka *Baniata) * nke Rendova Island,
* Lavukaleve nke Russell Islands, na
* Savosavo nke Savo Island.

## Nchịkọta
Asụsụ anọ nke Central Solomon bụ nke Wilhelm Schmidt chọpụtara dị ka ezinụlọ na 1908. Asụsụ ndị ahụ nwere njikọ chiri anya, ihe akaebe maka mmekọrịta ha pere mpe. Dunn na Terrill (2012) na-arụ ụka na ihe akaebe okwu na-apụ n'anya mgbe ewepụrụ okwu ndị a gbazitere n'Oceanic. Ross (2005) na Pedrós (2015), Otú ọ dị, na-anabata njikọ, dabere na myirịta dị n'etiti nnọchiaha na ụdị ụtọ asụsụ ndị ọzọ.

Pedrós (2015) na-atụ aro, n'ụzọ na-anwa, na alaka nke ezinụlọ dị ka ndị a:

; Solomọn nke etiti

* Lavukaleve-Touo
* Savosavo-Bilua

Savosavo na Bilua, n'agbanyeghị na ha bụ asụsụ kachasị anya na mpaghara, ha abụọ kewara n'oge na-adịbeghị anya karịa Lavukaleve na Touo dị ka Pedrós si kwuo.

Palmer (2018) na-ele ihe akaebe maka Central Solomons anya dị ka nnwale ma na-ekwe nkwa.

Nnyocha kọmputa na-akpaghị aka (ASJP 4) nke Müller et al. (2013)  jikọtara Touo, Savosavo, na Bilua ọnụ. A gụnyeghị Lavukaleve. Otú ọ dị, ebe ọ bụ na a na-emepụta nyocha ahụ na-akpaghị aka, ìgwè ahụ nwere ike ịbụ n'ihi mgbazinye okwu ma ọ bụ ihe nketa mkpụrụ ndụ ihe nketa.

## Nkọwapụta nke aha
Pedrós (2015) rụrụ ụka maka ịdị adị nke ezinụlọ site na iji nnọchiaha na okike ndị ọzọ, mmadụ na ọnụọgụgụ mee ihe, dabere na ịdị adị nke njikọta nkịtị n'etiti onye nke abụọ na-abụghị otu na nke gụnyere mmadụ niile. Ọ na-arụgharị n'ime maka ụdị nnọchiaha nke asụsụ ọ bụla, wee tụọ aro ka e wughachi ụfọdụ n'ime aha nke ezinụlọ a na-ekwu na ha bụ. Nhazigharị bụ ndị a:

## Ọnụ ọgụgụ
Nọmba Solomon nke etiti site na Pedrós (2015):

Dị ka ntụnyere na-egosi, ihe akaebe okwu maka njikọ nke asụsụ anọ ahụ pere mpe.

## Ntụnyere nke okwu
Okwu ndị na-esonụ sitere na Tryon & Hackman (1982),  dịka edepụtara na nchekwa data Trans-New Guinea.  Ihe ndekọ Savosavo sitere na ihe ndekọ Claudia Wegener.

Okwu ndị e depụtara bụ nsụgharị yiri ibe ha, na-enweghị ihe ọ bụla na-ekwu ma ha bụ ndị ikwu ma ọ bụ na ha abụghị. Ọ bụrụ na mmadụ ewepụta okwu ndị doro anya sitere n'asụsụ Oceanic (dịka batu, *Vatu* maka "isi", *susu* maka "obi"), ọnụ ọgụgụ nke ndị nwere ike ịbata n'ofe ụdị anọ a doro anya dị ala.

## Nchịkọta okwu
Asụsụ niile nke Central Solomon nwere Usoro okwu SOV ma e wezụga Bilua, nke nwere Usoro okwu SVO n'ihi mmetụta Oceanic.

## Njikọ na ntụaka

### Hụkwa

* Asụsụ ndị Papua
* Asụsụ Temotu, Oceanic mana nwere mmetụta siri ike nke Papua Asụsụ Reefs-Santa Cruz
** Asụsụ ndị dị n'elu ugwu

### Akwụkwọ

* [Ihe e dere n'ala ala peeji] *Ọdịdị Phylogenetics na Nrụzigharị nke Akụkọ Asụsụ Ochie*. Science magazine, 23 Septemba 2005, Mpịakọta. 309, peeji nke 2072.
* Greenhill, Simon J. & Robert Forkel. (2019). lexibank/tryonsolomon: Solomon Islands Languages (Version v3.0) [Data set]. Zenodo : 
* [Ihe e dere n'ala ala peeji] "Arụmụka ọhụrụ maka ezinụlọ Central Solomons dabere na ihe akaebe sitere na morphemes pronominal". Oceanic Linguistics, Vol. 54, Nke 2 (358-395).
* [Ihe e dere n'ala ala peeji] "È nwere East Papuan phylum? Ihe akaebe sitere na nnọchiaha", na The boy from Bundaberg. Ọmụmụ asụsụ Melanesian iji sọpụrụ Tom Dutton, ed. site n'aka Andrew Pawley, Malcolm Ross na Darrell Tryon: 301-322. Canberra: Asụsụ Pacific.
* [Ihe e dere n'ala ala peeji] "Nkọwa dị ka nchọpụta mbụ maka ịhazi asụsụ Papuan", na akụkọ ihe mere eme nke ọdịbendị, asụsụ na akụkọ ihe dị ndụ nke ndị na-asụ asụsụ Papuan, ed. site n'aka Andrew Pawley, Robert Attenborough, Robin Hide na Jack Golson: 15-65. Canberra: Asụsụ Pacific.

### Edensibia

### Njikọ mpụga

* Central Solomons asụsụ nchekwa data na TransNewGuinea.org
* Ndepụta okwu nke Central Solomons (Austronesian Basic Vocabulary Database) 
Otú:Pages with unreviewed translations