Ala mmiri Hadejia-Nguru

[áká_ịkẹngạ|thumb|300x300px| Ebe mgbada [Yobe River|mmiri Yobe na-egosi ebe ala mmiri Hadejia-Nguru dị]]
Ala mmiri Hadejia-Nguru dị na Yobe State na ugwu Nigeria, nke ịkpọ mmiri mmiri Nguru, dị mkpa na gburugburu ebe obibi na akụ na ọnọdụ.  A na-eyi ha egwu site na mbelata mmirika n'afọ ndị na-adịbeghị anya, ọnụ ọgụgụ na-azụ elu na ọnụ ọgụgụ na-arụ ọrụ ọrụ mmiri mmiri.

## Geography
Ala mmiri dị na okpuruokpuru Yobe-Komadugu nke Chad Basin .  E hiwere ha ebe osimiri Hadejia na Jama'are na-ezukọ n'ahịrị ahịrị ajị nke oge ochie dị na mgbago ugwu ihie ruo ndị egwuregwu egwuregwu wee gbaba n'ọtụtụ ọwa.  six Yobe na-ahọpụta ha nke na-awụga n’ebe ihe mmalite ruo ɔdɔ mmiri Chad .  Ha dị n'etiti Savanna Sudan nke dị na nrida na Sahel ịkụ nkụ n'ebe ugwu.  Ụfọdụ n'ime ala bụ idei mmiri na-adịgide adịgide, ebe a na-enwe ndị ọzọ na-achịkwa ikike n'oge udu mmiri (August na September).  [1] Mmiri mmiri kwa afọ na-adị n'etiti 200 na 600 mm, n'oge mbubreyo May-September.  [2] N'otu oge, ala mmiri nwere ike kpuchiri ihe ruru puku atọ km2 .  N'etiti 1964 na 1971 ụmụaka 2,000 Imiri rikpuru kilomita 2 .  Site na 1983 agha 900 Imiri rikpuru kilomita 2, na ihe na-agha 300 idei mmiri rikpuru kilomita 2 n'afọ mmiri mmiri nke 1984 

## Ecology
thumb|Circus macrourus
Ala mmiri Hadejia-Nguru dị na isi ala mmiri Ramsar dị mkpa mba ụwa .  Ọdọ Mmiri Nguru na mmiri Marma Channel (58,100 ha) ka ahapụtara saịtị Ramsar .  Ala mmiri dị mkpa maka mmiri mmiri, ma maka ụdị ozuzu na maka oyi na ngafe Palearctic waterbirds.  Akọ ezinụlọ mmiri e mere dị iche n'etiti 200,000 na 325,000.  A hụla ụdị 377 n'ime ala mmirika, ịhụ mgbe ụfọdụ nke pallid harrier na-eyi egwu na nnukwu ụdị snipe .   

Ngalaba Bade-Nguru Wetland nke Chad Basin National Park na-ekpuchi 938 km2 nke ala mmiri.  [1] Ihe nchekwa oke nchekwa ise, ebe nchekwa nri, na saịtị Ramsar na-echekwa nke ala mmiri mmiri.  Site na iju mmiri na-abụ na ọnụ ọgụgụ mmadụ na-abụ, gburugburu ebe obibi na-emebi emebi na ọdịdị na-eto eto n'etiti ụmụ mmadụ na anụ kara.  Ndị ọrụ ugbo akụrụngwa iji gbuo ihe kpatara na-bibi Quelea quelea, na-egbu ụdị ndị na-azụ ndị ezubere iche.  A na-akọkwa ala pere mpe ugbu a, a na-emebikwa osisi ndị dị n'ime oke ike 

## Akụ na ụba
mgbaàmà a na-akwado ihe dị ka nde mmadụ 1.5 ndị ​​ọrụ ugbo, ndị edemede na ndị ọkụ azụ .  [1] Ala mmiri mmiri na-akwado ọrụ ugbo osikapa n'oge mmiri, ọrụ ugbo na-akpata idei mmiri na iwu ugbo n'oge ọkọchị site na iji ogbugba mmiri.  Ihe omume na-agụnye ose na ọka wit.  Ala mmiri mmiri na-akwado ndị ọkụ azụ, bụ́ ndị na-arụkarịkwa ọrụ ugbo, na-enye osisi ọkụ na akwụkwọ e ji nri ute na ụdọ.  Ala ahụ bụkwa ehi ndị Fulani na-ata nri 

## Okwu
Ala mmiri mmiri na-ata ụgbọ site na oke ọkọchị na- ikike elu n'afọ ndị na-adịbeghị anya.  ụdị 1980s, iji obere pọmpụ mmiri na-enye eserese na-azụ ala a ga-eji ọrụ ugbo, na-ebute ụzọ na ndị na-achị ehi na ndị maka nwe ala 

Ugbo mmiri na-eyi egwu na ọ ga-adị n'ime ala mmiri, mmiri mmiri Tiga na Challawa Gorge Dam, bụ nke na-achịkwa ọtụtụ mmiri na-eru n'osimiri Hadejia ugbu a wee obia idei mmiri n'oge na  oke mmiri.  A na-eche na mmiri mmiri Tiga dị n'osimiri Kano ọgbara idei mmiri ihe dị ka nri atọ na iri ise km2 .  [1] Ewubere otu mmiri mmiri n'osimiri Hadejia nke dị nso na ala mmiri mmiri maka ọrụ mmiri, nke arụchara n'afọ 1972, nke mekwara ka idei mmiri pụta.  Ihe ọzọ Kafin Zaki a nwere n'osimiri Jama'are nwere ike bute ihe iyi egwu ọzọ.  [2] N'ihi ihe ndị a, mpaghara ọrụ ugbo na ala ịtagharị na ɔdɔ mmiri azụ dị mkpa akpowo n'ikiri ọwa mmiri nke mmiri Typha na-akpa ike gbochiri, ma ọ bụ na mmiri jujuru ya.  

## Hụkwa

* Osimiri Hadejia

## Njikọ mpụga

* GE Hollis, WM Adams & M. Aminu-Kano *The Hadejia-Nguru Wetland-Environment, Economy and Sustainable Development of a Sahelian Floodplain Wetland* . 1993. ( ibe ọdịnaya )

## Ntụaka