open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
May De Silva

**May De Silva** (Amụrụ n'ihe dị ka n'afọ ) bụ onye ọkachamara na njikwa Seychelles nke na-eje ozi ugbu a dị ka Kọmishọna nke Kọmitii Anti-Corruption Seychelles kemgbe ọnwa Machị 16, 2017.

A mụrụ ya ma zụlite ya na Anse Royale, Mahé. Ọ bụ onye gụsịrị akwụkwọ na Mahadum Ulster ebe ọ nwetara akara ugo mmụta postgraduate ya mgbe ọ gụsịrị Management na Executive Leadership. Ọ bụ onye otu International Boards na Panels dị iche iche gụnyere Gender Advisory Panel na Office of the First and Deputy First Minister of Northern Ireland, Belfast City Council for Good Relations Partnership ma ọ bụkwa onye isi oche nke Strategic Women's Reference Group nke Northern Ireland Policing Board. N'ụbọchị 16 Machị 2017, ọ nọchiri Lucy Athanasius dị ka Chief Executive Officer nke Anti-Corruption Commission Seychelles mgbe Danny Faure, Onye isi ala nke Republic of Seychelles, họpụtara ya. N'ọnwa Julaị 2020, a họpụtara Ms De Silva na Commission of Inquiry of the liquidation of the former Plantation Club Hotel nke onye bụbu onye isi oche nke ụlọ ikpe mkpegharị ikpe, Justice MacGregor na Auditor General, Maazị Gamini Herath na-eduzi. Ms De Silva bụkwa onye otu Seychelles National Committee of the Anti-Money Laundering and Counter Financing of Terrorism - nke a họpụtara n'ọnwa Febụwarị 2019.

N'ọnwa Eprel afọ 2021, ọrụ Ms De Silvaʹs gbanwere site na onye isi oche gaa na Kọmishọna nke Kọmitii Anti-Corruption Seychelles nke weghaara ikike ọhụrụ nke ilekọta Kọmitii Omume Ndị Ọchịchị. 

N'okwu ikpe dị elu, De Silva duziri nyocha nke onye bụbu minista Dolor Ernesta.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Akudo Sabi

**Akudo Sabi** (amụrụ (1986-11-17) ) bụ nwanyị Naịjịria na-agbachitere bọọlụ. Ọ bụ otu n'ime ndị otu egwuregwu bọọlụ ụmụ nwanyị nke Naịjirịa na 2004 Summer Olympics . A họpụtara ya maka FIFA U-19 Women's World Championship All-Star Team na 2004. N'ọkwa klọb ọ gbara bọọlụ maka Bayelsa Queens.

## Hụkwa

* Naịjirịa na 2004 Summer Olympics

## Ihe odide

Òtù:Ndị Igbo
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Rofiat Sule

**Rafiat Folakemi Sule** (amụrụ n'Ubọsi atọ n'ọnwa Ọgọstụ n'afọ 2000), bụ onye Naijiria na-agba bọọlụ nke na-agba ọsọ dị ka onye na-aga n'ihu na klọb maka A.S.D. Pink Sport Time nke dị na Bari, na Serie A. Ọ na-eyi agba nke Rivers Angels, ọ bụkwa onye kacha gbaa bọọlụ na league maka oge abụọ n'usoro. A kọwawo ya dị ka "onye nwere nkà na ụzụ" nke nwere anya dị nkọ maka ihe mgbaru ọsọ site n'ebe niile.

## Ọrụ klọb
N'ọnwa Meẹ afọ 2015, Sule kwughachiri nkwenye ya zuru oke na ikike nke ndị otu ya na onye njikwa ya na oge na-aga n'ihu. O kwuru na o kwenyesiri ike na Bayelsa Queens ga-emechi oge ahụ n'ọnọdụ dị mma. N'oge afọ 2015, Sule gbara goolu iri na otu na league na goolu abụọ na Federations Cup. Ọ raara buutu ọla edo ya nye nna ya nwụrụ anwụ na ndị otu ya maka mkpali ahụ, na-akọwa onyinye ahụ dị ka ihe bịara na mberede na dị ka ihe ịrịba ama na ọ nọ n'ụzọ ziri ezi iji mezuo nrọ ya. Sule weere ya dị ka ihe na-egosi mbọ ndị otu ya na-agba. N'afọ 2016, arụmọrụ ya maka Bayelsa Queens mere ka a họpụta ya maka onye ọkpụkpọ nke ọnwa May 2016. Na Machị 2017, Rivers Angels bịanyere aka na Sule n'akụkụ, Cecilia Nku, Halimatu Ayinde na Tochukwu Oluehi.

Na 2017 Ladies in Sports conference, a na-asọpụrụ Sule maka arụmọrụ ya dị ịrịba ama n'oge oge gara aga.

Ọ sonyeere ndị otu Italian Serie A.S.D. Pink Sport Time nke dị na Bari n'ọnwa Ọgọst 2020.

## Ọrụ mba ụwa
N'ọnwa Febụwarị afọ 2018, a kpọrọ Sule ka ọ bịa n'ogige ndị otu mba Naịjịria n'ihu iko WAFU na Côte d'Ivoire, mana ọ banyeghị na ndepụta ndị otu ikpeazụ.

## Nsọpụrụ

* Onye kacha gbaa bọọlụ n'afọ 2015
* Onye kacha gbaa bọọlụ n'afọ 2016
* Nigeria Pitch Awards - Onye egwuregwu kacha baa uru na 2016 Nigeria Women Premier League

## Ihe odide

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Jane Manganye

**Jane Manganye** bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị South Africa nke jere ozi dị ka onye otu South African National Assembly kemgbe Mee, na afọ 2019, na n'oge gara aga site na Mee 2009 ruo Mee, na afọ 2014. Ọ bụ osote onye isi oche nke North West Provincial Legislature site na Mee, na afọ 2014 ruo Mee, na afọ 2019. Manganye bụ onye otu African National Congress .

## Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị
Onye otu African National Congress, a họpụtara Manganye ka ọ bụrụ onye omebe iwu nke mba na ntuli aka nke afọ 2009. N'oge mbụ ya, ọ bụ onye otu Portfolio Committee on Water Affairs and Environmental Affairs; Ad Hoc Committee on Coordinated Oversight on Service Delivery; na Portfolio Committee for Tourism. Ọfịs ndị omeiwu ya dị na Rustenburg.

N'afọ 2013, a họpụtara ya ka ọ bụrụ onye isi oche nke African National Congress Women's League.

A họpụtara Manganje ka ọ bụrụ onye omeiwu North West Provincial na ntuli aka nke afọ 2014. Mgbe ndị omeiwu zukọrọ ọzọ, a họpụtara ya ka ọ bụrụ osote ọkà okwu.  Ọzọkwa n'afọ 2014, ndị isi ANC nke mpaghara ahụ tụrụ anya na ọ ga-eme mkpọsa maka Bathabile Dlamini ka ọ bụrụ onye isi ala nke ụmụ nwanyị. Kama nke ahụ, Manganye mere mkpọsa maka Angie Motshekga nọ n'ọkwa, nke mere ka ewepụ ya dị ka onyeisi oche nke asọmpi ụmụ nwanyị nke mpaghara ahụ.

N'ọnwa Disemba, na afọ 2017, ndị isi mpaghara ANC yiri egwu ịkpọghachi ya n'ọkwa osote ọkà okwu, ma ọ bụrụ na ọ kwụsịrị. Manganye kwuru na a na-achụpụ ya n'ihi nkwado ya maka onye osote onye isi ala nke ANC Cyril Ramaphosa. Alaka ANC nke mpaghara ahụ "n'ụzọ dị ukwuu" kwadoro mkpọsa Nkosazana Dlamini-Zuma. Ndị isi mpaghara gọnahụrụ ebubo ya. Ọ nọgidere na-abụ osote ọkà okwu ruo na njedebe nke oge.

Manganye laghachiri na National Assembly mgbe ntuli aka afọ 2019 gasịrị. Ọ na-eje ozi ugbu a na Kọmitii Portfolio na Social Development.

## Ebenside


## Njikọ mpụga

* Ms Jane Manganye at People's Assembly
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Berenice Sinexve

**Berenice Sinexve** bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị South Africa na onye otu African National Congress (ANC). Ọ bụ onye otu Northern Cape Provincial Legislature na MEC (Member of the Executive Council) maka Egwuregwu, Nkà na Ọdịbendị site na Mee, afọ 2019 ruo Juun, afọ 2020.

## Ebenside


## Njikọ mpụga

* Nzukọ Ndị Mmadụ nke Bernice Sinxeve
* Profaịlụ ndị omeiwu nke Northern Cape Provincial. E debere ya na 12 June 2020.

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Primrose Sonti

**Nokulunga Primrose Sonti** (amụrụ n'ụbọchị mbụ n'ọnwa Ọktoba n'afọ 1961) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị South Africa si North West onye na-eje ozi dị ka onye otu National Assembly of South Africa maka Economic Freedom Fighters kemgbe Mee n'afọ 2014. Sonti bụbu onye otu African National Congress.

## Mbido ndụ na agụmakwụkwọ
A mụrụ Nokulunga Primrose Sonti na 1 Ọktoba na afọ 1961 na Gqaqala settlement, Tsolo, na Cape Province gara aga. Ọ bụ nwa mbụ n'ime ụmụ isii. E debara aha ya na Nqamakwe Jongabantu Secondary School na Nqarakwe mana ọ gụchaghị akwụkwọ. Sonti enweghịkwa agụmakwụkwọ dị elu. O buru ụzọ rụọ ọrụ na ụlọ ọrụ akpụkpọ ụkwụ na Butterworth tupu ya ezute di ya. Ha kwagara Wonderkop na North West na afọ 1995.

## Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị
Sonti bụ onye isi na African National Congress na Wonderkop ruo mgbe ọ guzoro dị ka onye na-azọ ọkwa onye kansụl mpaghara maka mpaghara Marikana na ntuli aka gọọmentị ime obodo nke afọ 2011. N'ihi nsogbu, ọ gbara arụkwaghịm na ANC.

Sonti rụkwara ọrụ dị ka onye na-arụ ọrụ n'ụgbọ mmiri n'ebe a na-egwupụta ihe n'èzí Mooinooi. N'ọnwa Ọgọstụ n'afọ 2012, ogbugbu Marikana mere ebe ndị uwe ojii gbagburu ndị na-egwupụta ihe na Lonmin 34. Na mbụ, e mehiere ya dị ka otu n'ime ndị inyom di ha nwụrụ. Ya na Thumeka Magwangqana guzobere otu nkwado maka ndị inyom di ha nwụrụ a na-akpọ "Sikhala Sonke" (Anyị na-ebe ákwá ọnụ). O mechara gbaa arụkwaghịm n'ọrụ ya. N'ọnwa Julaị afọ 2013, onye isi oche nke otu ndị ntorobịa nke ANC Julius Malema, chụpụrụ, guzobere Economic Freedom Fighters. Malema kpọrọ Sonti ka ọ sonye n'òtù ahụ. N'afọ 2017, o gosipụtara na ihe ngosi Strike A Rock, nke gosipụtara ihe si na ogbugbu ahụ pụta na nguzobe nke otu nkwado ahụ.

### Ọrụ omeiwu
A họpụtara Sonti ka ọ bụrụ onye omeiwu mba ahụ na Mee 2014. Ọ malitere ọrụ dị ka onye omeiwu na 21 Mee, na afy 2014 ma kenye ya ọrụ na Kọmitii Portfolio na Ọrụ Ọha na June. N'oge arụmụka ndị omeiwu na Machị, na afọ 2015, ọ kpọrọ Onye isi ala Jacob Zuma "enweghị obi" na "onye ohi" ma gwa ya ka ọ gbaa arụkwaghịm maka omume ya na ogbugbu Marikana. A gwara ya ka ọ wepụ nkwupụta ya mana ọ jụrụ. N'ọnwa Juun afọ 2015, ọ ghọrọ onye otu Portfolio Committee on Social Development.

Mgbe ntuli aka nke afọ 2019 gasịrị, Sonti malitere ọrụ maka oge nke abụọ ya na 22 Mee, na afọ 2019. N'ọnwa Juun afọ 2020, a họpụtara ya na Kọmitii Portfolio na Women, Youth and Persons with Disabilities.

## Ndụ onwe onye
Sonti lụrụ di na nwunye n'oge gara aga. O nwere otu nwa nwanyị na ụmụ ụmụ atọ.

## Ebenside


## Njikọ mpụga

* Ms Nokulunga Primrose Nzukọ Ndị Mmadụ
* Marikana na-ebipụta obodo
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Mmabatho Mokause

**Mmabatho Olive Mokause** bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị South Africa na-eje ozi dị ka onye nnọchi anya na-adịgide adịgide na National Council of Provinces site na Northern Cape kemgbe Machị na afọ 2020. Ọ bụ onye otu Economic Freedom Fighters (EFF). Mokause bụ onye otu Northern Cape Provincial Legislature site na Mee 2014 ruo Eprel, na afọ 2015. A họpụtara ya ka ọ bụrụ onye omebe iwu nke South Africa, ụlọ nke dị ala nke ụlọ omebe iwu, n'ọnwa Eprel afọ 2015 ma jee ozi n'ụlọ ahụ ruo Jenụwarị afọ 2018. Mgbe ntuli aka nke Mee, na afọ 2019 gasịrị, ọ laghachiri na National Assembly, mana ọ gbara arụkwaghịm na Septemba. Na Machị na afọ 2020, a họpụtara ya ka ọ nọchite anya EFF n'ụlọ elu.

## Ndụ na ọrụ
Mokause bụ onye bi na Kuruman na Northern Cape .

Mokause bu onye otu ndi Economic Freedom Fighters site mbe amalite ya ma nwe nye ya ọkwa onye ga arụ na inaugural Central Command Team, na ebe dị elu ana eme iwu. She was elected to the Northern Cape Provincial Legislature in the 2014 general election held on 7 May dika otu n'ime onye na anochite anya na ofis, dika onye Member of the Provincial Legislature (MPL) na 21 Mee, na afọ 2014.

N'ọnwa Nọvemba afọ 2014, a wakporo Mokause mgbe ọ na-aga nzukọ mpaghara EFF na Northern Cape.

N'ọnwa Eprel afọ 2015, ọ gbara arụkwaghịm dị ka onye MPL ka a na-etinye ya na Nzukọ Ndị Omeiwu. A ṅụrụ ya iyi dị ka onye otu National Assembly na 21 Eprel na afy2015. N'ọnwa Ọktoba na afọ 2017, *onye na-akpọ* ahịa Diamond Fields kọrọ na ndị isi EFF nyere Mokause iwu ka ọ "gba arụkwaghịm ozugbo" n'ụlọ omebe iwu. Ọ gbara arụkwaghịm n'ụbọchị mbụ n'ọnwa Jenụwarị afọ 2018.

Otú ọ dị, Mokause laghachiri na National Assembly mgbe ntuli aka Mee, na afọ 2019 gasịrị. Ọ rụrụ ọrụ dị ka onye omeiwu ihe na-erughị ọnwa anọ tupu ọ gbaa arụkwaghịm na 9 Septemba. Na nnọkọ ntuli aka mba nke pati ahụ na Disemba, na afọ 2019, a họpụtara ya ọzọ dị ka onye otu Central Command Team. A ṅụrụ ya iyi dị ka onye otu National Council of Provinces, ụlọ elu, na Machị, na afọ 2020 wee mejupụta oche nke Poppy Koni gbara arụkwaghịm.

## Ebenside


## Njikọ mpụga

* Mmabatho Olive Mokause Nzukọ Ndị Mmadụ
* Ms Mmabatho Olive Mokause Nzukọ Ndị Omeiwu nke South Africa
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Jabulile Mkhwanazi

**Jabulile Cynthia Nightingale Mkhwanazi** (amụrụ na 27 Febụwarị na afọ 1975) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị South African National Congress na-eje ozi dị ka onye otu National Assembly of South Africa site na KwaZulu-Natal kemgbe afọ 2019.

## Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị
Mkhwanazi jere ozi dị ka onye nnọchi anya African National Congress (PR) na Newcastle Local Municipality.

### Ndọrọ ndọrọ ọchịchị
Maka ntuli aka n'ozuzu na Mee 8, na afọ 2019, Mkhwanazi bụ onye nke iri na abụọ na ndepụta nke ANC nke ndị na-azọ ọkwa National Assembly si KwaZulu-Natal. ANC meriri oche mpaghara 24 na KwaZulu-Natal ma họpụta Mkhwanazi na National Assembly. A ṅụrụ ya iyi n'ọkwa na Mee 22, n'oge nnọkọ mbụ nke National Assembly na-esote ntuli aka ahụ. Mkhwanazi ghọrọ onye otu Portfolio Committee on Public Enterprises na 27 Juun, na afọ 2019.

N'afọ 2019, o nwere ọnụọgụ 88% nke ndị bịara kọmitii dị ka onye omeiwu (14 nzukọ n'ime 16) na afọ 2020, o nwere ọnọdụ 92% nke ndị bịara na kọmitii (24 nzukọ n'etiti 26).

## Ebenside

## Njikọ mpụga

* Profaịlụ na Nzukọ Ndị Omeiwu nke South Africa

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Òtù:Ọmụmụ afọ 1975
Òtù:Ndị Zulu
Nobulumko Nkondlo

Nobulumko Degracia Nkondlo bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị South African National Congress onye jere ozi dị ka onye otu Western Cape Provincial Parliament kemgbe Nọvemba, na afọ 2016. Ọ nọchiri onye bụbu onye isi mpaghara ANC bụ Marius Fransman.

## Ihe ndị mere n'oge gara aga
A mụrụ ya na Gugulethu, Cape Town, ọ gụsịrị akwụkwọ na Guguleshu Comprehensive High School. Nne ya na-arụ ọrụ dị ka onye na-arụ n'ụlọ. Nkondlo nwere nzere na njikwa ọha na eze na ọrụ. O nwekwara otu nwa nwanyị.

## Ndọrọ ndọrọ ọchịchị
Nkondlo bụ onye otu African National Congress . A họpụtara ya ka ọ bụrụ onye isi oche mpaghara nke otu ndị ntorobịa na afọ 2004 ma jee ozi n'ọkwa ahụ ruo afọ 2006. N'agbata afọ 2006 na afọ 2009, ọ rụrụ ọrụ dị ka onyeisi oche nke National Youth Commission. Nkondlo bụ nwanyị mbụ bụ onyeisi oche nke kọmitii ahụ.

Tupu ọ ṅụọ iyi dị ka onye otu Western Cape Provincial Parliament, ọ rụrụ ọrụ dị ka onye nduzi nke mgbanwe na ndị ntorobịa na Ngalaba Ụlọ Ọrụ Ọha nke Mba. N'abalị itoolu n'ọnwa Nọvemba n'afọ 2016, a ṅụrụ ya iyi dị ka onye MPP. Ọ nọchiri Marius Fransman, onye gbara arụkwaghịm mgbe onye na-enyere ya aka boro ya ebubo iyi egwu mmekọahụ. A họpụtara Nkondlo ọzọ maka oge nke abụọ dị ka onye omeiwu mpaghara na Mee na afọ 2019.

## Ebenside


## Njikọ mpụga

* Nobulumko Degracia Nkondlo at People's Assembly
* 
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Sasekani Manzini

**Sasekani Janet Manzini** (amụrụ na 13 Mee, na afọ 1979) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị South Africa nke na-eje ozi ugbu a dị ka MEC maka ahụike na gọọmentị mpaghara Mpumalanga, nke a họpụtara na Julaị, na afọ 2018 yana ọnụ na-ekwuchitere mpaghara nke African National Congress (ANC) na Mpumalanga. A họpụtara ya ka ọ rụọ ọrụ na kọmitii ntụziaka mpaghara nke ANC (PEC) na Disemba, na afọ 2015 site n'ọkwa odeakwụkwọ nke African National Congress Youth League (ANCYL). Manzini jere ozi dị ka MEC maka Ngalaba Ọrụ Ọha, Okporo ụzọ na Njem nke mpaghara site n'Ogost, na afọ 2016 ruo Julai, na afọ 2018. Ọ bụ onye otu Mpumalanga Provincial Legislature kemgbe Febrụwarị, na afọ 2016.

## Oge ọ malitere
A mụrụ Manzini na 13 Mee na afọ 1979 na Madras Village na mpụga Bushbuckridge na mpaghara Transvaal, ugbu a Mpumalanga. Ọ gara ụlọ akwụkwọ sekọndrị Orhovelani . O mechara nweta asambodo post-matric na ahịa na ọchịchị obodo.

## Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị
Manzini sonyeere ANC na ndị ntorobịa ya mgbe ọ na-eto eto. A họpụtara ya ka ọ bụrụ onye kansụl obodo nke Bushbuckridge Local Municipality ma jee ozi dị ka onye otu kọmitii onye isi obodo (MMC). E mechara họpụta ya ka ọ bụrụ odeakwụkwọ mpaghara nke otu ndị ntorobịa ANC na Mpumalanga.

A ṅụrụ ya iyi dị ka onye otu Mpumalanga Provincial Legislature na Febụwarị 2016. N'ọnwa Ọgọstụ, na afọ 2016, onye isi ala David Mabuza họpụtara ya dị ka MEC maka Ọrụ Ọha, Okporo ụzọ na Njem.

Onye isi ala Refilwe Mtsweni-Tsipane mere Manzini MEC ahụike ọhụrụ na Julaị na afọ 2018 mgbe ndị mmegide Democratic Alliance (DA) mere mkpesa banyere arụmọrụ nke Health MEC Gillion Mashego, onye e mere MEC ọhụrụ nke Public Works. Manzini laghachiri n'ọkwa nke Health MEC mgbe ntuli aka South Africa nke Mee, na afọ 2019 gasịrị mgbe a họpụtara Mtsweni-Tsipane ka ọ gaa n'ihu dị ka onye isi ala nke Mpumalanga. A họpụtakwara Manzini maka oge mbụ ya zuru oke dị ka MPL.

## Ebenside


## Njikọ mpụga

* Sasekani Janet Manzini at People's Assembly
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Òtù:Ọmụmụ afọ 1979
Anroux Marais

**Anroux Johanna Marais** (née Du Toit; amụrụ na 8 Disemba, na afọ 1956) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị South Africa nke Democratic Alliance (DA). Ọ na-eje ozi dị ka Mịnịsta na-ahụ maka ọdịbendị na egwuregwu na Western Cape Provincial kemgbe afọ 2015. Ọ bụ onye otu Western Cape Provincial Parliament kemgbe afọ 2004.

## Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị
Marais jere ozi dị ka onye kansụl obodo Cape Town site na afọ 2000 ruo 2004. A họpụtara ya ka ọ bụrụ onye omeiwu nke Western Cape Provincial n'afọ 2004. A họpụtala Marais ugboro atọ: na afọ 2009, afọ 2014 na afọ 2019.

Marais abụwo onye otu kọmitii dị iche iche n'oge ọ nọ na Nzukọ Ndị Omeiwu nke Provincial. Ọ rụrụ ọrụ zuru oke na Kọmitii Na-ahụ Maka Ihe Omenala na Egwuregwu. Ọ rụkwara ọrụ dị ka Onye isi oche nke Kọmitii Na-adịgide adịgide na Ahụike na Mmepe Ọha.

N'ọnwa Eprel afọ 2015, Minista na-ahụ maka ọdịbendị na egwuregwu, Theuns Botha, kwupụtara ezumike nká ya na Gọọmentị Provincial nke Western Cape. Praịm Minista Helen Zille họpụtara Marais dị ka Minista Provincial ọhụrụ, ọ malitekwara ọrụ na 24 Eprel, na afọ 2015.

N'ọnwa Mee afọ 2015, a họpụtara Marais ọzọ n'enweghị onye na-emegide ya maka oge nke abụọ dị ka onyeisi oche nke Provincial Caucus nke Democratic Alliance.

N'ọnwa Mee 2019, onye isi ala a họpụtara ọhụrụ bụ Alan Winde jidere Marais dị ka Minista Provincial nke Cultural Affairs na Sport.

## Ndụ onwe onye
Marais lụrụ onye omeiwu DA, Erik Marais.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Ibubeleye Whyte

**Ibubeleye Whyte** (amụrụ na 9 Jenụwarị 1992 na Enugu, Naijiria) bụ onye na-agba bọọlụ Naijiria nke na-agbachitere ndị na-agba ọsọ ugbu a ma na-agba egwu ugbu a maka Rivers Angels na Njikọ Ụmụ nwanyị Naijiria na otu egwuregwu bọọlụ ụmụ nwanyị Naijịria.

## Ọrụ mba ụwa
Whyte mere nke mbụ ya na mba ụwa na 2012 FIFA U-20 Women's World Cup na mmeri 2-1 na Japan U-20. Ọ bụkwa otu n'ime ndị okenye na African Women's Championship nke 2012 na ndị mmẹri nke 2014. N'ọnwa Mee afọ 2015, a kpọrọ ya ka ọ bụrụ otu n'ime ndị otụ Naịjirịa na 2015 FIFA Women's World Cup .

## Nsọpụrụ

### Mba ụwa

; Naịjirịa

* African Women's Championship (2): 2014,2016

## Ihe odide


## Njikọ mpụga

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Laura Ahtime

**Laura Marie-Thérèse Ahtime** bụ onye isi nke Seychelles National Bureau of Statistics . [1]

Ahtime sonyeere ụlọ ọrụ ahụ tupu ọ nweta akara ugo mmụta mahadum ọ bụla, mgbe ọ rụchara ọrụ n'ebe ahụ ihe dịka afọ atọ ọ gara Mahadum Botswana, ebe ọ gụrụ ọnụ ọgụgụ ruo afọ anọ. Mgbe e mesịrị, ọ nwetara nzere masta na Quantitative Development Economics na Mahadum Warwick, n'okpuru nkwado nke Chevening Scholarship. Mgbe ọ laghachiri na Seychelles National Bureau of Statistics ọzọ mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ, [1] e mechara bulie ya n'ọkwa onye isi nchịkwa, [2] wee bụrụ onye isi nchịk n'afọ 010. Ọ ghọrọ nwanyị mbụ bụ onye isi ụlọ ọrụ ahụ, ọ bụ ezie na n'ozuzu ụlọ ọrụ ahụ "na-achịkwa ụmụ nwanyị nke ukwuu".

N'okpuru nduzi Ahtime, Seychelles, nke n'afọ ndị gara aga ahụghị ọnụ ọgụgụ dị ka ihe dị mkpa, ejirila ọrụ nke ụlọ ọrụ ahụ, site na ụlọ ọrụ gọọmentị na akwụkwọ akụkọ, na mmekọrịta mba ụwa mee ihe nke ukwuu. [1] Ahtime kpaliri Seychelles ịghọ akụkụ nke General Data Dissemination System nke International Monetary Fund, [2] Na ịdebanye aha na Special Data Disseminage Standard nke International Monetario Fund. [3] Ọ bipụtakwara ọnụ ọgụgụ mbụ na atlas nke Seychelles, [3] Ma nyochaa ọnụ ọgụgụ ndị njem nleta Seychelles.

Ahtime bụ onye a họpụtara ahọpụta nke International Statistical Institute . [1]

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Charity Adule

Charity Ogbenyealu Adule (amụrụ na 7 Nọvemba 1993) bụ onye Naịjịria na-agba bọọlụ nke na-agba ọsọ dị ka onye na-aga n'ihu maka klọb Spanish Primera División SD Eibar na ndị otu ụmụ nwanyị Naijiria. Na klọb, ọ gbara bọọlụ maka Rivers Angels, Bayelsa Queens na BIIK Kazygurt.

## Ọrụ

### Ọnọdụ klọb
Adule malitere ọrụ ya na Rivers Angels wee malite mgbe ọ dị afọ iri na anọ na Female Challenge Cup 2006. Oge izizi ya bụ megịde Pelican Stars, nke o mechara kọwaa dị ka egwuregwu a na-echeta nke ọrụ ya. Ọ gbara, Rivers Angels wee bụrụ nke atọ n'ozuzu na asọmpi ahụ.

N'oge opupu ihe ubi nke afọ 2011, ọ hapụrụ Rivers Angels wee sonye na klọb bọọlụ ụmụ nwanyị Bayelsa Queens na Yenagoa. Adule gbara goolu 57 na egwuregwu 40, maka Bayelsa Queens, ma mee ka ọ bịanye aka na nkwekọrịta na ndị mmeri Kazakh BIIK Kazygurt na Septemba 2014. O mere nke mbụ ya maka BIIK na UEFA Women's Champions League na 8 Ọktoba 2014 megịde German FFC Frankfurt .

N'ime afọ ise na BIIK, Adule meriri n'asọmpi ise wee ruo agba nke iri na isii nke 2016-17 UEFA Women's Champions League. N'oge mkpọsa ahụ, ọ gbara goolu megide Wexford Youths, Gintra Universitetas, Verona na Paris Saint-Germain.

Na 19 Septemba 2019, a mara ọkwa Adule dị ka onye ọhụrụ bịanyere aka na SD Eibar nke Spain tupu oge 2019-20.

### Mba ụwa
Adule gbara bọọlụ maka Nigeria U20 na 2010 FIFA U-20 Women's World Cup na Germany na 2012 FIFA U-20 women's World cup na Japan. Kemgbe afọ 2013, Adule agba bọọlụ maka otu egwuregwu bọọlụ ụmụ nwanyị nke Naịjirịa.

N'ọnwa Nọvemba afọ 2018, ọ kpughere na ọ jụrụ ụzọ ọ ga-esi nọchite anya otu egwuregwu bọọlụ ụmụ nwanyị nke mba Kazakhstan.

## Nsọpụrụ

### Klọb

; BIIK Kazygurt

* Kazakhstan Women's Football Championship (5): 2014, 2015, 2016, 2017, 2018
* Iko ụmụ nwanyị nke Kazakhstan (5): 2014, 2015, 2016, 2017, 2018

## Ndụ onwe onye
Ọ bụ onye na-akwado klọb bọọlụ ụmụ nwoke nke dị na London, Chelsea FC Adule bụ onye okpukpe, ma na-ekwu na ọ bụ Chineke mere atụmatụ ọ bụla n'ọdịnihu ya, na-asị "Chukwu  nwere okwu ikpeazụ na ndụ m. Ekwenyere m na Chineke Pụrụ Ime Ihe Niile nke mere ka m nọrọ ebe a taa ga-akpọrọ m gaa ebe ikpeazụ o meere m. Ihe niile dị na ndụ bụ maka ihu ọma Chineke, ekwere m na ihu ọma Ya n'ebe m nọ, m ga-aga ebe dị anya. "

## Ihe odide

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Cynthia Aku

**Cynthia Onyedikachi Aku** (amụrụ na 31 Disemba 1999) bụ onye Naịjịrịa na-agba bọọlụ, onye na-agba ọsọ maka Ataşehir Belediyespor na Turkish Women's Football Super League . Ọ nọchitere anya Naijiria na ọkwa ndị ntorobịa, tupu ya emee nke mbụ ya maka ndị otu okenye.

## Ọrụ klọb
Aku gbara bọọlụ na mba ya maka Rivers Angels na Naijiria Women Premier League .

Na mbido afọ 2022, ọ kwagara Turkey, wee sonye na klọb Kireçburnu Spor nke dị na Istanbul iji gbaa bọọlụ na 2021-22 Turkish Women's Football Super League. N' ubọsi iri na anọ n'ọnwa Ọktoba n'afọ 2022, ọ gafere na Ataşehir Belediyespor maka oge Super League ụmụ nwanyị nke 2022-23.

## Ọrụ mba ụwa
Na 2019 WAFU Zone B Women's Cup, a kpọrọ Aku onye egwuregwu nke egwuregwu na mmeri Naịjirịa 15 na Niger.

## Ihe odide

## Njikọ mpụga

* Cynthia Aku at Soccerway
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Michelle Alozie

**Michelle Chinwendu Alozie** (amụrụ n'abalị iri abụọ na asatọ n'ọnwa Eprelụ n'afọ 1997) bụ onye Naijiria a mụrụ n'America nke na-agba bọọlụ nke na-eme egwuregwu dị ka onye na-agba ọsọ maka otu egwuregwu bọọlụ National Women's Soccer League Houston Dash na otu egwuregwu ụmụ nwanyị nke Naijiria.

## Oge ọ malitere
A zụlitere Alozie na Apple Valley, California.

## Ọrụ kọleji
Alozie gara Granite Hills High School n'obodo ya, Mahadum Yale na New Haven, Connecticut na Mahadum Tennessee.

## Ọrụ mba ụwa
Alozie mere nke mbụ ya na Naijiria na 10 June 2021 dị ka onye nnọchi anya nkeji nke 65 na mmeri enyi na enyi na Jamaica.

## Ihe odide

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Eniola Olaitan Ajayi

Ambassador Eniola Olaitan Ajayi (amụrụ na 18 Jenụwarị 1965) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Naijiria na **onye nnọchi anya** mba ọzọ na-eje ozi ugbu a dị ka onye nnọchianya Naijiria nọ na Hungary na ikikere na Serbia, Croatia, na Bosnia na Herzegovina. N'oge na-adịbeghị anya, Onye isì ala Muhammadu Buhari zigara ya ka ọ bụrụ onye nnọchi anya Naijiria na Netherlands.

## Ihe ndị mere n'oge gara aga
A mụrụ Ajayi na 18 Jenụwarị 1965 na Ipoti Ekiti n'ezinụlọ Late Pawato Oluyin Owolabi Ajayi nke Iyin Ekiti na Chief Mrs. Elizabeth Anike Ajayi nke Ipoti Ekiti. Ndụ ya n'oge ọ bụ nwata malitere na St George Anglican Primary School, Ijero Ekiti tupu ọ gaa Emmanuel Anglican Elementary School, Ado Ekiti. Ọ gụrụ akwụkwọ sekọndrị na ụlọ akwụkwọ Christ, Ado Ekiti. O nwetara nzere bachelọ nke sayensị na Optometry na 1986 na Mahadum Benin . Mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ, ọ rụrụ ọrụ na National Youth Service Corps na Eye Clinic nke Nigerian Airforce. Mgbe ọ rụchara ọrụ otu afọ ya, e debere ya dị ka onye ọrụ na-adịgide adịgide nke ụlọ ọgwụ ahụ ma rụọ ọrụ n'ebe ahụ ruo mgbe ọ nwetara ezumike ọmụmụ iji mee nyocha na Institute of Ophthalmology, Mahadum London. N'afọ 1994, ọ nwetara Master of Philosophy na Ocular Pathology n'otu mahadum ahụ. Ọ laghachiri Naịjirịa wee gaa n'ihu na ọrụ ya na Nigeria Airforce ruo 1997 mgbe ọ malitere ọrụ onwe ya. O mechara laghachi na Mahadum Benin ebe ọ nwetara Doctor of Optometry n'afọ 2000. 

Ọ bụ onye na-akpali akpali na onye ozi nke Chineke na nzukọ ndị Kraịst nke obodo ya; na-elekọta ọdịmma nke ndị di na nwunye kwenyere na Chineke maka ụmụaka na-ndị dị ime. Dr Eniola AJAYI lụrụ Adegboyega Oke ma bụrụ nne nwere ọtụtụ ụmụ.

## Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị
Ajayi bịara na ndọrọ ndọrọ ọchịchị mgbe oge mbụ ya dị ka Kọmishọna maka agumakwụkwọ, sayensị na teknụzụ na steeti Ekiti nke Naijiria ebe o mere mgbanwe dị ịrịba ama na ngalaba agụmakwụkwọ. E mechara họpụta ya ka ọ bụrụ Kọmishọna maka gburugburu ebe obibi.

### Kọmishọna maka agụmakwụkwọ, sayensị na teknụzụ
Dị ka onye kọmishọna maka agụmakwụkwọ na Ekiti site na Disembaa 2010 ruo Jenụwarị 2013, Ajayi so ndị otu Gọvanọ Kayode Fayemi rụọ ọrụ iji mee ka atụmatụ ya dị asatọ. Ọ lekọtara njikọta nke mahadum atọ ahụ n'oge ahụ na Mahadum Ekiti State ọhụrụ na nke nwoke. Ọ bụkwa n'okpuru idu ndú ya ka e mere iwu guzobere kọleji agụmakwụkwọ, Ikere Ekiti.

### Kọmishọna na-ahụ maka gburugburu ebe obibi
Ajayi jere ozi dị ka onye kọmishọna maka gburugburu ebe obibi site na Febụwarị 2013 ruo Ọktoba 2015. N'okpuru ọrụ a, ọ butere ụzọ na mgbalị ijì belata igbutu osisi n'ụzọ iwu na-akwadoghị, nweta mmelite ọhịa ma melite ego a na-enweta n'ime ụlọ site na ọrụ ọhịa. Ọ malitekwara nguzobe nke Forestry Commission maka nlekọta kwesịrị ekwesị nke Forest site na itinye aka nke ndị ọrụ Forestry niile na Ekiti State.

## Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị
Ajayi malitere ọrụ nnọchiteanya ya mgbe Onye isi ala Muhammadu Buhari họpụtara ya na ọrụ ọzọ na Hungary dị ka onye nnọchi anya Naijiria. Ọ rụrụ ọrụ dị ka onye nnọchi anya Naijiria na Hungary na ikikere n'otu oge na Serbia, Croatia, Bosnia na Herzegovina, ruo mgbe e zigara ya na Netherlands na nso nso a. 

## Ihe odide

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Martha Tarhemba

**Martha Tarhemba** bụ onye Naijiria na-agba bọọlụ n'etiti. Ọ bụ otu n'ime ndị otu egwuregwu bọọlụ ụmụ nwanyị nke mba Naịjịrịa na 2000 Summer Olympics .

## Hụkwa

* Naịjirịa na 2000 Summer Olympics

## Ihe odide

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Roosa Ariyo

**Roosa Funmilayo Ariyo** (amụrụ na 13 June 1994) bụ onye na-agba bọọlụ na Naijiría nke a mụrụ na Finland nke na-agba ọsọ dị ka onye na-aga n'ihu maka otu Belgian Club YLA na otu ụmụ nwanyị nke Naijiria.

## Oge ọ malitere
A zụlitere Ariyo na Helsinki na Espoo. Nna ya bụ onye Naijirịa na nne ya bụ onye Finland.

## Ọrụ kọleji
Ariyo gara Monroe Community College na Mahadum Bridgeport na United States.

## Ọrụ klọb
Ariyo agbaala bọọlụ maka FC Honka na Tikkurilan Palloseura na Finland na Jitex BK na Sweden.

## Ọrụ mba ụwa
Ariyo mere nke mbụ ya na Naịjirịa na 10 June 2021 na mmeri enyi na enyi na Jamaica.

## Ihe odide

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Rachael Aladi Ayegba

**Rachael Aladi Ayegba** (amụrụ na 25 June 1986) bụ onye bụbu onye Naijirịa na-agba bọọlụ mba ụwa nke ụmụ nwanyị na-agba dịka onye na-edebe goolu. Na klọb, ọ gbara bọọlụ maka ọtụtụ klọb ndị Finland n'etiti afọ 2005 na 2016. Ayegba bụ onye ọkwọ ụgbọala bọs ugbu a na London.

## Ọrụ klọb
Na Na Naijirịa, Ayegba gbara bọọlụ maka Oladimeji Tigress, Ufouma Babes, FCT Queens nke Abuja, na Edo Queens. N'afọ 2005, Ayegba kwagara Finland, ebe ọ gbara bọọlụ afọ iri na otu. N'oge 2007 FIFA Women's World Cup, ọ gbara bọọlụ maka Kokkolan Palloveikot na Finland. Na Finland, ọ gbakwara Kuopion Palloseura, GBK Kokkola na PK-35 Vantaa bọọlụ. O meriri na 2010, 2011 na 2012 Naisten Liigas na PK-35 Vantaa, yana 2012 na 2013 Finnish Women's Cups.

## Ọrụ mba ụwa
Ayegba mere nke mbụ ya maka otu egwuregwu bọọlụ ụmụ nwanyị nke mba Naijirịa na egwuregwu 2001 megide Namibia. Ọ hapụrụ 2003 All-Africa Games n'ihi mmerụ ahụ. Ayegba nọchitere anya Naijiria na 2007 FIFA Women's World Cup, yana 2006 na 2008 African Women's Championships, na 2007 All-Africa Games.

## Mgbe ọ rụchara ọrụ
Ayegba lara ezumike nká na bọọlụ n'afọ 2016.O mechara rụọ ọrụ dị ka onye nkuzi, wee kwaga London na 2018. Ka ọ na-erule 2021, Ayegba rụrụ ọrụ dị ka onye ọkwọ ụgbọ ala na-azụ maka Go-Ahead London.

## Ihe odide

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Titi Oyinsan

**Titi Adelagun Oyinsan** (amụrụ ya n'abalị iri n'ọnwa Ọgọstụ n'afọ 1985), ọ bụ onye a maara nke ọma dị ka **TitiTheDynamite** bụ onye na-eme ihe nkiri telivishọn na Naijiria na onye bụbu ihe nlereanya.

A mụrụ Titi Oyinsan na Legọsi, Naijiria na nne na nna Naijiria. Ọ kwagara North London, England dị ka nwa ọhụrụ ebe ọ nọrọ afọ iri tupu ọ laghachi Naịjirịa ịga Queen's College, Yaba, Legọsi, ebe a kpaliri nkà maka ọrụ odeakụkọ mgbe ahụ ọ gara Mahadum Legọsi ịmụ asụsụ Bekee.
[[Òtù:Mmadụ ndi di nd
Joy Bokiri

Joy Ebinemiere Bokiri (amụrụ na 29 Disemba 1998) bụ onye Naijiria na-agba bọọlụ nke na-agba dịka onye na-agba ọsọ n'etiti etiti maka French Division 2 Féminine club Saint-Étienne na ndị otu ụmụ nwanyị Naijiria.

## Ọrụ ịgba egwu

### Klọb
Bokiri bụ onye otu Bayelsa Queens na Nigeria Women Premier League . Ọ gbara bọọlụ maka Sporting de Huelva na Spain, na Elpides Karditsas na Gris.

N'etiti Ọktọba 2019, ọ kwagara Turkey ka ọ gbaa bọọlụ na Turkish Women's First Football League maka Konak Belediyespor na Izmir.

### Mba ụwa
Na mba, Bokiri nọchitere anya Naijirịa na asọmpi ndị na-erubeghị afọ iri, tupu ya emee nke mbụ ya maka ndị otu okenye. Na 2019 WAFU Zone B Women's Cup, Bokiri gbara goolu na mmeri Naijirịa meriri Niger.

## Ihe odide

## Njikọ mpụga

* Joy Bokiri at Soccerway
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Judith Chime

**Florence Iweta** (amụrụ (1983-03-29 )  ) bụ onye Naijiria bụbu onye gbachitere egwuregwu bọọlụ bụụrụ otu egwuregwu bọọlụ ụmụnwaanyị Naịjirịa .  Ọ nọchitere anya Naịjirịa na asọmpi olimpik nke afọ 2000 . 

## Hụkwa

* Naijiria na asọmpi olimpik nke afọ 2000

## Edensịbịa

## Njikọ mpụga

* Florence Iweta – ndekọ asọmpi FIFA(archived)

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Chidinma Aaron

**Chidinma Leilani Aaron** (amụrụ na 16 Eprel 1993) bụ onye Naijirịa, onye ọchụnta ego, onye isi nri, onye njikwa mmepe azụmaahịa na ọkà okwu na-akpali akpali.

## Mbido ndụ na agụmakwụkwọ
A mụrụ Chidinma na Kaduna, Kaduna State ma zụlite ya na Federal Capital Territory, Abuja, Niajirịa. Ọ bụ otu n'ime ụmụnne nwanyị atọ na otu nwanne nwoke. O mechara kwaga Ibadan, Oyo State wee gaa Mahadum Lead City, ebe ọ gụsịrị akwụkwọ na nzere bachelọ nke sayensị na Business Administration na 2017.

Tupu ọ merie Miss Nigeria, ọ rụrụ ọrụ dị ka onye isi nri na onye njikwa mmekọrịta ndị ahịa na Yumme Meals, ụlọ nri na ihe oriri dị na F.C.T., Abuja.

## Ihe odide

Òtù:Ndị Igbo

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Peace Efih

Peace Ewomazino Efih (amụrụ n'ụbọchị nke 5 n'ọnwa Ọgọstụ n'afọ 2000) bụ onye Naijirịa na-agba bọọlụ nke na-agba dịka onye na-agba ọsọ n'etiti maka klọb Ligat Nashim nke Israel FC Kiryat Gat na ndị otu ụmụ nwanyị Naijiria. Ọ gbara bọọlụ maka Edo Queens na Rivers Angels na Nigeria Women Premier League . Na 2018 WAFU Zone B Women's Cup, Efih gbara naanị goolu n'egwuregwu mbụ nke Naịjirịa na asọmpi ahụ.

Na Julaị 2019, Efih bịanyere aka na Sporting de Huelva na nkwekọrịta otu afọ.

## Ihe odide

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Tawa Ishola

**Tawa Bowanle Ishola** (amụrụ n'abalị iri abụọ na atọ n'ọnwa Disemba n'afọ 1988) bụ onye Naijiria na-agba bọọlụ n'etiti bọọlụ nke gbara bọọlụ maka otu egwuregwu bọọlụ ụmụ nwanyị nke Naijirịa n'egwuregwu Olimpik nke oge okpomọkụ nke afọ 2008.

## Hụkwa

* Naịjirịa na 2008 Summer Olympics

## Ihe odide

## Njikọ mpụga

* Tawa Ishola – FIFA competition record (archived)
* profaịlụ na sports-reference.com
* Tawa Ishola at Soccerway
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Ijeoma Queenth Daniels

**Ijeoma Queenth Daniels** (amụrụ na 25 Septemba 1992) bụ onye na-agbachitere egwuregwu bọọlụ ụmụ nwanyị Naijirịa, onye na-egwuri egwu maka Trabzonspor na Turkish Women's First Football League .

## Ọrụ egwuregwu

### Klọb
Daniels kwagara Turkey na Nọvemba 2015, wee sonye na klọb nke dị na Istanbul bụ Ataşehir Belediyespor iji pụta na oge 2015 nke Women's First League. O meriri n'egwuregwu asatọ ma gbaa otu gọọlu. N'afọ sochirinụ, ọ bịanyere aka na Kireçburnu Spor, ebe ọ gbara egwuregwu asatọ naanị n'otu oge na ọkara. N'ọkara nke abụọ nke oge 2017 na 1918, ọ gafere na İlkadım Belediyesi Yabancılar Pazarı Spor na Samsun, ebe ọ pụtara na egwuregwù abụọ. Na ọkara nke abụọ nke 2019-20 Turkish Women's First League season, ọ sonyeere Adana İdmanyurduspor.Maka oge |2022–22 Turkish Women's Super League, o sonyeere [Galatasaray S.K. (football ụmụ nwanyị) | Galatasaray S.K.]] Na 2022–23 Turkish Women's Super League oge, ọ gafere na Trabzonspor. O ji egwuregwu itoolu mechie oge ahụ. N'oge na-esote, ọ kwagara Samsun Yabancılar Pazarı na klọb mbụ ya, bụ ndị e webatara na Njikọ Mbụ Ụmụ nwanyị. Ọ gbara egwuregwu asaa wee nye goolu isii. N'ọkara nke abụọ nke oge, ọ laghachiri na Super League ụmụ nwanyị maka klọb mbụ Adana İdmanyurduspor. Na oge 2024-25 Super League, o sonyeere [Çekmeköy BilgiDoğa Spor] e hibere ọhụrụ na [Istanbul.

## Mmerụ ahụ
Na 4 Disemba 2016, ọ merụrụ ahụ n'oge egwuregwu, na mgbe ọ gbalịrị ịpụ na pitch, ọ nweghị ike. Aysun Aliyeva, onye ọkpụkpọ otu ndị mmegide 1207 Antalya Spor, n'agbanyeghị na ọ dị ọkụ karịa Daniels,  
kuru ya na humpback bupu nwanyi ahu ihe mgbu na bench.

## Ndekọ ọnụ ọgụgụ ọrụ
dị ka nke 8 maachị 2020  

## Mmerụ ahụ
Na 4 Disemba 2016, ọ merụrụ ahụ n'oge egwuregwu, mgbe ọ nwara ịpụ n'ámá egwuregwu, ọ nweghị ike. Aysun Aliyeva, onye egwuregwu nke otu 1207 Antalya Spor, ọ bụ ezie na ọ dị arọ karịa Daniels, kpọọrọ ya na humpback wee buru nwanyị ahụ merụrụ ahụ n'ihe mgbu gaa n'oche.

## Edensibia

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Blessing Diala

Blessing Nnabugwu Diala (amụrụ na 8 Disemba 1989) bụ onye na-agba bọọlụ nke na-agba ọsọ dị ka onye na-aga n'ihu maka otu egwuregwu ụmụ nwanyị nke Equatorial Guinea Deportivo Evinayong .

A mụrụ ya na Naijirịa, ọ bụ onye otu, dị ka nwa amaala, nke otu ụmụ nwanyị nke Equatorial Guinea. Ọ bụ otu n'ime ndị otu na 2011 FIFA Women's World Cup.

## Nsọpụrụ na onyinye

### Ndị otu mba

; Equatorial Guinea

* Iko Mba Afrịka Ụmụ nwanyị: 2008

## Ihe odide


Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Alexia Amesbury

**Alexia Amesbury** (Amụrụ n'ihe dị ka n'afọ , nke a mụrụ Jumeau) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Seychelles na onye ọka iwu site na ọrụ. N'okpuru nche anwụ nke Seychelles Party for Social Justice and Democracy, ọ sonyere na ntuli ak

a onye isi ala nke afọ 2015 iji bụrụ nwanyị mbụ sonyere na ntụli aka onyeisiala nke Seychelles.

A mụrụ Amesbury na Praslin, Mahé, Seychelles ma too na St. Elizabeth Convent na Seychelles ruo mgbe ọ kwagara Kenya n'afọ 1961 ebe ọ gụsịrị O' na A'levels.thumb|Alexcia Amesbury |256x256pxMgbe ọ dị afọ 37, ọ gụrụ akwụkwọ na Mahadum dị na United Kingdom iji mụọ Iwu tupu ọ gaa London School of Economics and Political Science ebe ọ nwetara nzere masta na International Law.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Pauline Tallen

**Pauline Kedem Tallen** OFR (amụrụ ya n' ụbọchị asatọ n' ọnwa Jenụwarị  n'afọ 1959 )ọ  bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Naijiria na Minista na-ahụ maka ihe gbasara ụmụ nwanyị na mmepe ọha na eze ugbu a. Onye isi ala Muhammadu Buhari họpụtara ya n'afọ 2019 mgbe ọ jụrụ nhọpụta onye nnọchi anya n'afọ 2015 n'ihi na a gwaghị ya tupu ọkwa nke nhọpụta ahụ nakwa na ọ gaghị anabata onyinye maka nkesa ike n'etiti mpaghara atọ nke steeti ala ya n'ihi n'ihi ne o si n'otu gọọmentị dị ka Gọvanọ Simon Lalong.
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Joevana Charles

thumb|Joevana Charles
**Joevana Charles** (July 1955 na 17 Jenụwarị 2021) bụ onye otu National Assembly of Seychelles .  Ọ bụ onye otu Seychelles People's Progressive Front, a họpụtakwara ya na Nzukọ ahụ n'afọ 1993.

A mụrụ Charles n'ọnwa July 1955 dị ka nwa nke ise n'ime ụmụ asatọ. Ka nne na nna ya abụọ na-arụ ọrụ na mba ọzọ, Charles weere ọrụ nke ilekọta na ịkụziri ụmụnne ya ndị nwoke na ndị nwanyị yana ijikwa agụmakwụkwọ ha. Nwanne ya nwoke, Flavien Joubert, kọwara ya dị ka "nwa agbọghọ na-eme oriri" nke na-eme ememme n'ebe dị iche iche na klọb Seychelles kwa Satọdee tupu ya alụọ di.

Charles malitere ọrụ ya dị ka onye nkuzi. O mechara gaa National Teachers Training College wee gaa maka ịmụtakwu na mba ofesi na Moscow State Institute of International Relations .

## Ebenside
Pamela Charlette

thumb|Pamela Charlette
**Pamela Charlette** bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Seychelles onye jere ozi dị ka Minista nke Ebe obibi, Ala, Akụnụba, na Njem Ala n'etiti n'ụbọchị 27 Eprel 2018 na 3 Nọvemba 2020.

N'oge gara aga, Charlette jere ozi dị ka Minista nke Azụmaahịa na Ọrụ Ugbo site n'ụbọchị 7 Julaị 2017 ruo 27 Eprel 2018 mgbe ọ ghọsịrị onye isi odeakwụkwọ maka Mmepe Azụmabe na Ihe ọhụrụ Azụmaịa.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Danielle de St. Jorre

thumb|Danielle dẹ St. Jorre
**Danielle Marie-Madeleine Jorre** de St Jorre (30 Septemba 1941 25 Febụwarị 1997) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Seychelles. Ọ bụ minista mba ọzọ nke Seychelles n'okpuru Onye isi ala France-Albert René site n'afọ 1989 ruo mgbe ọ nwụrụ n'afọ 1997.  Danielle de St Jorre bụ onye nkuzi site na ọrụ yana onye ọkà mmụta asụsụ. A maara ya dị ka onye ọsụ ụzọ na ịkwalite asụsụ Creole.  Mmasị ya na mkpebi siri ike iji hụ na a maara mmepe nke Seychellois Creole na mba agwaetiti nke Indian Ocean.

Danielle de St Jorre bụ Minista na-ahụ maka ihe gbasara mba ọzọ, gburugburu ebe obibi na njem nleta nke Republic of Seychelles na onye otu International Ocean Institute Governing Board.

N'afọ 2015, United Nations n'ụbọchị 28 Ọktoba, wepụrụ International Creole Day.  A matara Danielle de St Jorre maka ọrụ ya iji nweta asụsụ Creole na ọdịbendị ebe ọ dị taa. Creole bụ otu n'ime asụsụ atọ gọọmentị na Seychelles.  Ndị French na ndị Britain chịrị Seychelles n'oge dị iche iche, Seychelles mechara nabata French na Bekee tinyere Creole dị ka asụsụ atọ. O nyere aka na mmepe nke Seychelles Kreol ma nyere aka zụlite mmekọrịta ya na ndị si n'ụwa na-asụ Creole.  Ọ haziri izu Creole n'afọ 1982.

## Ebenside
Myriam Telemaque

thumb|MyriamTelemaque
**Myriam Telemaque** bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Seychelles onye jere ozi dị ka Minista Ọrụ, Migration na Ọnọdụ Obodo nke Seychelles site n'ụbọchị 7 Julaị 2017 ruo ụbọchị 3 Nọvemba 2020. Tupu nhọpụta ya, ọ rụrụ ọrụ dị ka onye isi odeakwụkwọ maka Immigration na Civil Status na onye isi ọrụ immigration na Ngalaba Immigration n'okpuru Ministry of Affairs.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Malebogo Molefhe

{{

**Malebogo Molefhe** (amụrụ n'ihe dị ka n'afọ 1980) bụ onye na-agba bọọlụ basketball na Motswana nke ghọrọ onye na-emegide ime ihe ike gbasara nwoke na nwanyị mgbe a gbara ya egbe ugboro asatọ. N'afọ 2017, ọ natara onyinye International Women of Courage Award.

## Ndụ
A mụrụ Molefhe n'afọ 1980. A họpụtara ya ka ọ nọchite anya mba ya na basketball, na-egwu egwuregwu ahụ kemgbe ọ dị afọ iri na asatọ. Ọ bi na Manyana.

Malebogo tolitere na mba Botswana nke ndịda Afrịka ma biri na ndịda Gabarone. Onye bụbu enyi ya nwoke wakporo ya n'afọ 2009, mgbe ọ dị afọ iri abụọ na itoolu. Na mwakpo ahụ, enyi ya nwoke gbara ya égbè ugboro asatọ. Onye mwakpo ahụ, onye a kọwara dị ka "onye isi mebiri", wee gbaa onwe ya égbè. Malebogo lanarịrị ma gbakee site na mwakpo ahụ, mana ugbu a ọ na-eji oche nkwagharị n'ihi mmerụ ahụ ọkpụkpụ azụ.

Malebogo aghọwo onye na-akwado ndị lanarịrị ime ihe ike metụtara nwoke na nwanyị (GBV) na mmetọ n'ụlọ na redio Botswana. Ọ haziri ogbako ma nye ọzụzụ na ụlọ ọrụ steeti na ndị na-abụghị gọọmentị na Botswana. Ọ ghọtara na e nwere akụkụ ọdịbendị nke na-akụda mmụọ GBV ma ọ na-ewepụta onwe ya iji mee ka a mara mkpa maka mgbanwe.

Malebogo akụziwo ụmụagbọghọ na-eto eto banyere ùgwù onwe onye iji mee ka ha nwee ike iguzogide mmegbu nwoke na nwanyị na ụdị mmegbu ndị ọzọ n'ụlọ. Ya na Ministri Mmụta nke Botswana emeela mmemme maka ụmụaka iji nyere aka mụta banyere GBV n'ụlọ. Malebogo na-agbakwa ume maka egwuregwu na egwuregwu maka ụmụnwanyị n'ozuzu.

N'abalị iri abụọ na itoolu n'ọnwa Machị n'afọ 2017, Ngalaba Na-ahụ Maka Ọchịchị US nabatara ya na ụmụnwanyị iri na abụọ ndị ọzọ si mba ndị ọzọ ma nye ya onyinye International Women of Courage Award na Washington, D.C. Ọ bụ nwanyị Botswanan mbụ natara onyinye dị otú ahụ. Dị ka United Nations Population Fund mara ọkwa, ihe karịrị ụzọ abụọ n'ụzọ atọ nke ụmụnwanyị Botswana echeela ụdị ime ihe ike metụtara nwoke na nwanyị ihu na ndụ ha.

## Hụkwa

* Ndepụta nke ndị na-eme udo

## Ebensidee

## Njikọ mpụga

* 
Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Sylvette Frichot

**Sylvette Frichot**, Mgbe ụfọdụ **Sylvette Frichal-Pool** ma ọ bụ Sylvette Pool (Amụrụ n'afọ 1945) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị na Seychelles. 

Frichot zụrụ n'oge ọ bụ nwata dị ka onye nkuzi, mana n'oge na-adịghị anya ọ chọpụtara na a na-akwụ ya ụgwọ dị ala karịa ụmụ nwoke. Nke a bụ echiche na-abụghị nke ụmụ nwanyị dịka a na-akwụ ụmụ nwoke ụgwọ karịa ụmụ nwanyị. National Committee on Pay Equity gbachitere echiche a site n'ikwu na ụmụ nwanyị na-eme 59 cents na dollar ọ bụla ụmụ nwoke mere n'afọ 1963.

N'afọ 1966, ọ sonyeere ndị Seychelles People's United Party, nke a maara ugbu a dị ka Seychelles People'S Progressive Front, ebe ọ malitere ịrụ ọrụ clerical dị ka: ịza ekwentị, faxing akwụkwọ, na ọtụtụ ihe ndị ọzọ. E mechara họpụta ya ka ọ bụrụ onye isi nhazi. N'afọ 1968, Frichot chọtara Women's League nke pati ahụ, nke a họpụtara ya dịka onye isi oche ya site n'afọ 1970 ruo afọ 1977. O doro anya na Frichot chọtara onwe ya n'ọkwá ndị isi n'etiti ụmụ nwanyị ọtụtụ oge karịa ka ọ bụghị. O nwetakwala ọtụtụ ọkwa ndị isi n'òtù ahụ sara mbara.

N'afọ 1989, ọ ghọrọ Minista nke Ozi, Ọdịbendị, na Egwuregwu; e mechara kpọwa ụlọ ọrụ ya Minista nke Gọọmentị Obodo, Ndị Ntorobịa, na Egwú. A na-ewere ihe ndị a dị ka ihe na-adọrọ mmasị n'iburu n'uche na ụmụ nwanyị nke ụdị ya anaghị enweta ụdị ohere ndị a. Ọ nọchitere anya mba ya n'ọtụtụ nzukọ ndị ntorobịa na egwuregwu mba ụwa. A maara Frichot dị ka onye nzuzo nke France-Albert René, onye ya na Rita Sinon rụkọrọ ọrụ n'oge afọ ndị mbụ nke mba ahụ.

Ugbu a, a kwenyere na Frichot na-anọ n'ụlọ ya. Nnukwu ụlọ dị na Bel Eau nke nwere ike ịbụ nke gọọmentị ma ọ bụ ya na nke bụ oke ezi uche dị na ya. N'ịtụle ọnọdụ ya, ndị mmadụ na-eche ihe ọ na-eme ugbu a na ihe ga-eme United Party ya.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Patricia Francourt

thumb|Patricia Francourt
**Patricia Francourt** bụ onye na-ahụ maka ụlọ akụ na Seychelles na-eje ozi dị ka Minista na-ahụ Maka Ọrụ na Ọha na Eze.  Amurụ ya iyi n'ụbọchị 3 Nọvemba 2020.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Devika Vidot

thumb|Devika Vidot
**Devika Sumitra Kathrina Vidot** (Amụrụ na Takamaka na Nọvemba 1988) bụ onye na-ahụ maka ego na onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị na Seychelles. Kemgbe ụbọchị 3 Nọvemba 2020, ọ na-eje ozi dị ka Minista nke itinye ego, ọchụnta ego na ụlọ ọrụ.

Vidot gụsịrị akwụkwọ na nzere na ndekọ ego na ego na Mahadum Manchester na nzere masta na ndekọ ego ọkachamara. Ọ rụrụ ọrụ na ụlọ ọrụ na-ahụ maka ọrụ ego ma nwee ahụmịhe na nyocha. Ọ bụkwa onye nkuzi na Mahadum Seychelles na nchịkwa azụmahịa. Ọrụ ikpeazụ ya bụ maka ụlọ ọrụ dị n'ụsọ oké osimiri.

N'abalị iri atọ na otu n'ọnwa Ọktoba n'afọ 2020, a họpụtara Vidot ka ọ bụrụ Minista na-ahụ maka itinye ego, ọchụnta ego na ụlọ ọrụ.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Peggy Vidot

thumb|Peggy Vidot
**Peggy Antoinette Vidot** (Amụrụ n'afọ 1958 n'afọ 1959) bụ onye nọọsụ Seychelles na onye na-amụ nwa. Kemgbe  ụbọchị 3 Nọvemba 2020, ọ na-eje ozi dị ka Minista nke Ahụike.

Vidot bụ onye na-amụ nwa nke Luton na Dunstable School of Midwifery, na onye nọọsụ edebanyere aha na Bath School of Nursing. Ọ gụsịrị akwụkwọ na nzere masta na nlekọta ọrụ ahụike na Mahadum Manchester.

N'afọ 1977, ọ malitere ọrụ ya dị ka onye nkuzi nọọsụ na School of Nursing na Seychelles.  N'afọ 2003, a họpụtara ya ka ọ bụrụ onye ndụmọdụ ahụike maka Secretariat Commonwealth na London. Mgbe ọ laghachiri Seychelles n'afọ 2012, a họpụtara ya ka ọ bụrụ onye ndụmọdụ pụrụ iche nye Minista ahụike, ma jee ozi ruo n'afọ 2016. 

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Macsuzy Mondon

thumb|Macsuzy Mondon
**Macsuzy Mondon** bụ onye nkuzi Seychellois na onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị jere ozi na Cabinet nke Seychelles dị ka Minista a họpụtara na Minista nke Gọọmentị Obodo site n'ọnwa October 2016 ruo ụbọchị 3 Nọvemba 2020.

A họpụtara Mondon, onye bụbu onye nkuzi, dị ka Minista nke Ahụike n'afọ 2006 ma mesịa bụrụ Minista nke Mmụta site n'afọ 2010 ruo 2016. N'ime ụlọ ọrụ nke Onye isi ala Danny Faure, nke a họpụtara n'ọnwa Ọktoba 2016, ọ ghọrọ nwanyị mbụ jere ozi dị ka Minista A họpụtara; a ṅụrụ ya iyi n'ụbọchị 28 Ọktobe, a họpụtakwara ya dị ka Minisita maka Gọọmentị Obodo na 29 Ọktoga, mgbe ọ na-ahapụ ọrụ ya dị ka Mịnịsta nke Mmụta. N'ọnwa Eprel afọ 2018, a gbakwunyere ndị ntorobịa, egwuregwu, ọdịbendị na ọdachi na ozi ya.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Rita Sinon

**Rita Sinon** (1943-8 Mee 1989) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Seychelles a mụrụ na Kenya nke ghọrọ nwanyị mbụ Minista nke Seychelles mgbe a họpụtara ya ka ọ bụrụ Minista na-ahụ maka ihe ndị dị n'ime obodo n'ụbọchị 19 Septemba 1986.

Di ya Guy Sinon na nwa ya nwoke Peter Sinon rụkwara ọrụ na Cabinet nke Seychelles.

Sinon bụ ezigbo onye nzuzo nke France-Albert René, ma soro Sylvette Frichot rụọ ọrụ n'oge afọ ndị mbụ nke mba ahụ.

## Ebenside
Viviane Wade

**Viviane Wade** née Vert (Amụrụ na 13 Septemba 1932) bụ onye Senegalese a mụrụ na France nke jere ozi dị ka First Lady nke Senegal site n'afọ 2000 ruo 2012, dị ka nwunye Onye isi ala Abdoulaye Wade .

A mụrụ ya na Besançon, a zụlitere ya na France. Ọ zutere Abdoulaye Wade mgbe ha na-aga Mahadum Franche-Comté na Besançon; ha lụrụ n'afọ 1963.

Abdoulaye Wade mechara bụrụ onye na-arụsi ọrụ ike dị ka onye ndú nke Senegalese Democratic Party na mmegide. Mgbe ntuli aka onye isi ala nke afọ 1993, nke e meriri Wade, e nwere ụfọdụ ọgba aghara ndọrọ ndọrọ ọchịchị na mba ahụ ma gbuo osote onye isi oche nke Ụlọikpe Iwu, Babacar Seye. E jidere Abdoulaye na Viviane ma tụọ ha mkpọrọ n'ihi ebubo na ha na-etinye aka. E mechara wepụ ebubo ndị ahụ, a mara mmadụ atọ ndị ọzọ ikpe maka igbu ọchụ ahụ. Mgbe a họpụtara di ya dị ka onye isi ala nke Senegal n'afọ 2000, Viviane ghọrọ nwanyị mbụ.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ
Maria Aurora Lopes

**Maria Aurora Lopes** bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị São Toméan. Ọ bụ otu n'ime ìgwè mbụ nke ụmụ nwanyị so na National Assembly n'afọ 1975.

N'ọnwa Disemba afọ 1975, a họpụtara Lopes ka ọ bụrụ onye omeiwu mba ahụ dịka otu n'ime ndị inyom isii mbụ nọ na ndị omeiwu.

## Ebenside
Elsa Garrido

**Elsa Garrido** (Amụrụ na 23 Febụwarị 1977) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị na onye na-ahụ maka gburugburu ebe obibi na São Tomé. Ọ bụ onye isi oche nke Social Democratic Movement / Green Party nke São Tomé na Príncipe, na onye na-azọ ọkwa onye isi ala na ntuli aka onye isi ala nke São Tomé nke afọ 2021.

Garrido kwagara France n'afọ ndị 1990. N'afọ 2011, o guzobere otu NGO Terra Verde, nke a raara nye iji belata ahụike na ịda ogbenye na mba ya. N'afọ 2017, mgbe ọ na-ebi na Portugal, ọ gara ezumike agụụ ụbọchị iri na itoolu iji mee mkpesa maka mbubata nke ihe ndị a gbanwere mkpụrụ ndụ ihe nketa n'ime ọrụ ugbo São Tomean.

Mgbe ọ laghachiri na Sao Tome na Principe, n'afọ 2017 Garrido guzobere Social Democratic Movement / Green Party nke Sao Tome and Principe, otu gburugburu ebe obibi nke ọ bụ onye isi oche kemgbe. Na ntuli aka ndị omeiwu nke afọ 2018, ọ bụ nwanyị mbụ n'akụkọ ihe mere eme nke mba ya iduzi otu pati, ọ bụkwa nwanyị mbụ gbara ọsọ maka onye isi ala n'afọ 2021. Ọ na-arụ ọrụ maka Minista na-ahụ maka ọrụ ọha na eze, akụrụngwa, akụrụndụ na gburugburu ebe obibi.

Garrido nwere ọrụ siri ike n'ịmepụta otu ndọrọ ndọrọ ọchịchị na-ahụ maka gburugburu ebe obibi *Social Democratic Movement - Green Party nke São Tomé na Príncipe*. A họpụtara ya dị ka onye isi oche nke pati ahụ n'ọnwa Nọvemba 2017. N'ihi ya, pati ndọrọ ndọrọ ọchịchị ahụ sonyere na ntuli aka obodo na nke ndị omeiwu na 2018, ọ bụ ezie na ọ dịghị onye otu pati ahụ meriri oche ọ bụla. Garrido gbara ọsọ n'enweghị  ịga nke ọma na onye na-azọ ọkwa onye isi ala nke afọ 2021, ebe ọ bụ nwanyị Santomean mbụ gbara ọsọ maka onye isi ala na nwanyị mbụ na-eduzi otu ndọrọ ndọrọ ọchịchị.

## Ebenside

Òtù:Mmadụ ndi di ndụ