Black November

Nọvemba ojii: mgba maka Niger Delta bụ ihe nkiri ihe nkiri 2012 Naijiria American na eme ihe nkiri nke nwere ihe nkedo nke gụnyere Hakeem Kae Kazim, Mickey Rourke, Kim Basinger, Fred Amata, Sarah Wayne Callies, Nse Ikpe Etim, OC Ukeje, Vivica Fox , Anne Heche, Persia White, Akon, Wyclef Jean na Mbong Amata. Ọ bụ Jeta Amata na eduzi ma rụpụta ya, wee kọwa akụkọ banyere mgba ndị Niger Delta na-agba megide ọchịchị ha na ụlọ ọrụ mmanụ dị iche iche iji chekwaa gburugburu ebe obibi ha bụ nke a na ebibi site n'ịgwu oke mmanụ.

Black November, nke ewepụtara aha ya n'ọnwa nke egburu onye na eme ihe ike bụ Ken Saro Wiwa na 1995, bụ ụdị ihe nkiri Black Gold eweghachiri na 2011. Ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ 60% nke ihe nkiri ahụ ka ewegharịrị wee tinye ihe nkiri ndị ọzọ iji mee ka ihe nkiri ahụ bụrụ "ihe dị ugbu a". Onye na emepụta Black November bụ Bernard Alexander, Ori Ayonmike, Marc Byers, Wilson Ebiye, Hakeem Kae Kazim na Dede Mabiaku; Ọnụ ego mmepụta na ịzụ ahịa ihe nkiri a ruru nde US$22, ma ọ bụ ụlọ ọrụ mmanụ ala Naijiria na akwado ya.

Ihe nkiri a, nke bụ akụkọ ifo dabere na ihe omume n'ezie, malitere na Kennedy Center na 8 May 2012, ma gosipụtakwara ya na 26 Septemba 2012, n'oge Mgbakọ Mba Ndị Dị n'Otu; e zutere ya agwakọta na adịghị mma oké egwu reviews. Otú ọ dị, ọ nwere mmetụta dị ukwuu mgbe a tọhapụrụ ya; Akpọrọ Amata na onye mmekọ ihe nkiri ahụ bụ Lorenzo Omo Aligbe ka ha bịa na White House gbasara ihe nkiri ahụ; Onye omeiwu Bobby Rush na onye otu ya na Republican bụ Jeff Fortenberry metụtakwara ihe nkiri ahụ nke mere na ha kwadoro mkpebi nzụkọ nke bụ iji manye gọọmentị Naijiria na ụlọ ọrụ mmanụ ala ọdịda anyanwụ ka ha kpochasịa ihe ndị na enupụ na Niger Delta.

## Atụmatụ
Ihe nkiri a na emepe n'ụlọ mkpọrọ Warri dị na Niger Delta ebe a na edozi noose iji kpọgidere Ebiere (Mbong Amata). Ọ gafere Los Angeles, California; A tọọrọ Tom Hudson (Mickey Rourke), onye isi ụlọ ọrụ Western Oil ka ọ na aga ọdụ ụgbọ elu site n'otu ndị otu akpọrọ "United People's Front for the Emancipation of the Niger Delta People of Nigeria". Ntọọrọ a bụ Tamuno (Enyinna Nwigwe   onye isi otu ahụ), Timi (Wyclef Jean), Opuwei (Akon), Timi (Razaaq Adoti) na Pere (Robert Peters) ka ha chịchara ihe mberede dị nso na ọwara okporo ụzọ nke abụọ. A tọọrọkwa bụ onye nta akụkọ, Kristy (Kim Basinger), na onye na-ese foto ya. Tom Hudson, nwunye ya (Kristin Peterson) na Kristy, yana ọtụtụ ndị ọzọ nọ n'ebe ihe mberede ahụ ka ejidere ma jide n'aka n'ime ọwara a nke ndị otu ahụ mechibidoro n'akụkụ abụọ. Awa asaa, a naghị anụ nkwurịta okwu site na ọwara   ndị uwe ojii, ngalaba mgbochi iyi ọha egwu na ọha na eze amaghị onye "ndị na eyi ọha egwu" bụ ma ọ bụ ihe ha chọrọ. Ka ọ dị n'ọwara ahụ, Tamuno gwara Tom na ha nọ na Los Angeles iji chekwaa Ebiere wee kwupụta na ọ bụrụ na Ebiere kwụsịrị na Nigeria, mgbe ahụ "ndị ikpe mara n'ezie" kwesịrị iso ya gaa. Ọ tọhapụrụ ndị inyom na ụmụaka ma gwa Kristy ka ọ dekọọ ihe na eme n'ọwara ahụ.

Ihe nkiri a na atụgharị azụ na afọ 21 tupu mgbe ahụ n'oge agha ka Tamuno na akọ akụkọ ọjọọ ha nye ọha na eze site na igwefoto Kristy. Ebiere (Mbong Amata) mụrụ na Warri n'oge oge agha; ọ gụchara ụlọ akwụkwọ sekọndrị ma Western Oil na enye ya ohere ịgụ akwụkwọ na mba ofesi. Afọ ole na ole ka e mesịrị, otu ọkpọkọ mmanụ na Niger Delta gbawara, ndị obodo ahụ wee gaa bute mmanụ ụgbọala na ọkpọkọ, Dede (Hakeem Kae Kazim), onye na akụ azụ̀ chọpụtara na mfufu mmanụ egbuola azụ̀ ndị dị n'osimiri ahụ. . Ndị uwe ojii rutere n'ebe a na akwafu ihe ma rịọ ka ndị obodo ahụ pụọ n'ebe ahụ, ma ọ dịghị onye na ege ha ntị. Ebiere rutere n'ime obodo   ụlọ ya, a gwakwara nne ya na ụmụnne ya na enweta mmanụ ọkụ site na ebe a na ekpofu ihe. Ka ọ na aga saịtị ahụ, saịtị ahụ gbawara gbuo nne ya na ụmụnne ya. Mgbawa ahụ dị ka ọ bụ ihe mberede, kpatara mgbe otu onye uwe ojii ezigara ka ha chụsasịa ndị na anakọta mmanụ ọkụ ọkụ sịga mgbe emebeghị ya. E gbukwara ya. Ebiere na ekwu okwu na nleta nkasi obi nke ndị ọrụ Western Oil (Ụlọ ọrụ mmanụ mmanụ America nke dabeere na Warri) ma ndị otu Community na eto ya. Nke a na eme ka ọ bụrụ otu n'ime ndị na ekwu okwu maka Niger Delta Community, Kate Summers (Sarah Wayne Callies) na abịakwute ya, onye nta akụkọ na amasị okwu ya ma kwuo na Ebiere dị iche na ndị obodo ndị ọzọ, Kate ghọrọ otu n'ime Ebiere. ndị enyi na ndị nkwado. Ebiere na amalite ịhazi ngagharị iwe udo na mgbakọ dị iche iche ka a nụ olu ha, na alụ ọgụ maka Niger Delta ka ehichapụ ma na echekwa ya nke ọma   mgbe ụfọdụ ndị agha na eti ha ihe, gbuo na / ma ọ bụ jide ha. Ndị nnọchi anya Western Oil na enye Ebiere aka iri ngo iji kwụsị ya ịkpalite ndị mmadụ, mana ọ na ajụ mgbe niile.

Otú ọ dị, Dede, onye nwunye ya na otu nwa ya nwụrụ na mgbawa ahụ, kwenyere na mkpesa agaghị edozi ihe ọ bụla nakwa na Gọọmenti nwere ike ige ntị naanị site na ime ihe ike. Dede malitere inwe ndị mmadụ n'akụkụ ya (gụnyere Tamuno, onye bụ onye uwe ojii raara onwe ya nye) mgbe ihe omume nke ndị agha wakporo obodo ha ma na edina ụmụ nwanyị ha n'ihu ha. Ebiere na aga n'ihu na ngagharị iwe ya ebe Dede na etolite otu ndị agha, na egosi iwe ha site na ime ihe ike, imebi ihe na ịtọrọ ndị ọrụ Western Oil. Western Oil mechara kwenye Ebiere (onye bụzi mmasị ịhụnanya Dede) ka ọ nyere aka rịọ Dede na ndị otu ya maka mkparịta ụka na gọọmentị. Ọ na apụta na ọ bụ aghụghọ iji jide ha. Mgbọ ema ekupbe, ema mêkọt Dede ye otu esie.

Chief Gadibia (Isaac Yongo), otu n'ime ndị isi ndị na-anata ego n'aka Western Oil, ma na-apụnara ego e zubere maka mmepe obodo, na agwa ndị okenye ibe ya na ya enweghịzi mmasị na ego "adịghị ọcha" na ọ chọrọ ịlaghachi. òkè ya nye ndị mmadụ. Gadibia nwuru n'echi ya, ndi Okenye riri nsi mmanya ya n'abali gara aga. Peter (OC Ukeje), nwa Gadibia, onye o kwuputara na ya, kọwara ihe mere Ebiere na otu o siri sie ike na ndị okenye gburu nna ya. Achọpụtara ego Gadibia zuru n'ụlọ ya, ndị okenye ndị ọzọ metụtara bụ ndị obodo nwụchiri, ndị Ebiere na edu. Ebiere chọrọ ka a kọọrọ ndị okenye ndị uwe ojii, mana ndị mmadụ jụrụ ige ntị wee mụnye ha ọkụ kama. Ndị uwe ojii na ejide onye ọ bụla nọ n'akụkụ mpụ ahụ; Otú ọ dị, Ebiere na ekwu na ọ bụ ya kpatara mpụ ahụ ma mara ya ikpe ọnwụ site n'ịkpọgide ya. Ihe nkiri ahụ na-atụgharị azụ na ugbu a na ọwara Los Angeles; Tom Hudson kpọrọ onye isi ala Naijiria wee gwa ya ka o mee ihe iji kwụsị ogbugbu Ebiere, mana anabataghị arịrịọ ya. Angela (Vivica Fox) nke ngalaba na ahụ maka mgbochi iyi ọha egwu na United States na adụ ọdụ ka United States na akpọ oku mba ofesi na gọọmentị Naijiria, mana onye isi ngalaba ahụ kwuru na ha na ndị na eyi ọha egwu anaghị akpakọrịta. Ha mechara kpebie inye akwụkwọ akụkọ aghụghọ, na ekwupụta na a tọhapụrụ Ebiere. Mgbe a na agwa ndị na agbapụta onwe ha banyere ntọhapụ ahụ, ha na atụba ngwa agha ha n'ihi ya ma hapụkwa ndị ọzọ ejidere, gụnyere Tom Hudson. Ndị uwe ojii United States nwụchiri ha, ebe Ebiere ka na akwụgbu na Naijiria.

## Nkedo
 

## Mmepụta

### Mmepe na mkpali
Jeta Amata, bụ onye tolitere na Niger Delta kwuru na mkparịtaụka ya na o werela oge ọ chọrọ ime ihe nkiri na Niger Delta. O dewo akwukwọ atọ n'elu ya ihe dika arọ asatọ; ma ka okwu ndị ahụ nọgidere na arị elu, ọ dị ka ihe siri ike ime "mana m ruru ebe m maara na ọ ga adị ugbu a". Black November bụ akụkọ ifo dabere na ihe omume n'ezie, aha a sitere na ọnwa nke e gburu onye na akwado Ken Saro Wiwa na 1995. Amata zutere Saro Wiwa n'otu oge site na nna ya ma ọnwụ ya metụtara. Ndị agha Niger Delta na adịbeghị anya kpalitere mmasị Amata ime ihe nkiri ahụ; Jeta Amata ga ezute ọtụtụ ndị Niger Delta bụbu ndị agha dịka Asari Dokubo na Boyloaf ka ha gee ntị n'akụkụ ha. O kwuru na N'ajụjụ ọnụ: "Ihe m na eme bụ ihe ha mere, ma na enweghị ngwá agha." Amata kọwara na n'agbanyeghị na ihe nkiri ahụ metụrụ ihe ndọrọ ndọrọ ọchịchị aka, ọ na echegbu onwe ya banyere akụkụ mmadụ nke akụkọ ahụ, banyere mmetụta nke ndị mmadụ na ihe ha gabigara: "Anyị anaghị agbalị ịlụso gọọmentị ọgụ, na agbalị ịlụso ndị ọchịchị ọgụ. ụlọ ọrụ mmanụ, mba   anyị na agbalị imezi ihe mebiri emebi". Ihe nkiri a bụ nnukwu onye ọchụnta ego Naijiria bụ Captain Hosa Wells Okunbo kwuru na ya achọghị ịdebanye aha n'akụkọ ihe mere eme dịka "onye ahịa bara ọgaranya ọzọ", na ọ chọrọ inyeghachi mpaghara ahụ mere ka ọ baa ọgaranya.

N'ọgwụgwụ afọ 2011, onye nduzi ahụ kwupụtara atụmatụ ịmaliteghachi ihe nkiri ahụ bụ nke e mechapụrụ na mbụ ya na aha Black Gold ma wepụta ya na mmalite ọnwa nke 2011. Dị ka Amata si kwuo, ihe nkiri ahụ bụ "oge ochie": "Ọ ghaghị ịdị ugbu a karị. Ọ ga agbasosi ike n'ihe na eme ugbu a   mmiri Arab na ihe niile." Mgbanwe a butere ihe dị ka 60% nke Black Gold na emegharịgharị, mana ka etinyere ya na nkata mbụ nke Black Gold. Mickey Rourke, Kim Basinger na Anne Heche bụ ndị na abụghị akụkụ nke Black Gold ka agbakwunyekwara n'ahịrị nkedo nke Black November. Akon na Wyclef Jean mechakwara sonye na setịpụ n'apata agba agba ikpeazụ na Los Angeles.

### Ịse ihe nkiri
Ihe nkiri a na mbụ bụ ọrụ U$300,000 iji mee ka mmadụ mara banyere mmanụ na agbapụta ma kwụsị mmeso ọjọọ nke ndị Naijiria metụtara. Ka nnukwu nsogbu bịara, e mere mgbanwe, nke mere ka ọrụ ahụ were ihe ruru nde US $ 16 na mmepụta. Ego maka mmepụta na ire ihe nkiri a ruru ihe ruru nde US$2.2. Emere ihe nkiri na ebe dị na mpaghara Niger Delta na Los Angeles, California. A gbakwara akụkụ ihe nkiri ahụ na Makurdi. Emepụtara ihe nkiri ahụ bụ Wells na Jeta Entertainment, yana njikọ Rock City Entertainment, na Starkid Inc. E zigara onye na eme ihe nkiri Mbong Amata egwu ọnwụ n'oge a na eme ihe nkiri ahụ na 2011. Isi iyi egwu ahụ ka dị. ka amabeghị, mana ewepụtara ya na ọ bụ site na otu ndị agha ma ọ bụ ụlọ ọrụ mmanụ. O nwere oge n'oge ịse ihe onyonyo mgbe ndị ọrụ kọstọm nke Naịjirịa jichiri ụfọdụ akụrụngwa na esi na mba ofesi. Ndị na eme ihe nkiri ahụ aghaghị ịnọrọ n'ụlọ oriri na ọṅụṅụ ha ruo otu izu, ebe ngwá ọrụ na echere ikike nke kọstọm. Ọ bụ onye bụbu Industrial Light & Magic animator Wes Takahashi na elekọta ihe ngosi ihe nkiri ahụ.

### Egwu na ụda ụda
 
Ọ bụ Joel Goffin mebere ma gbarie egwu na Black November. Ihe nkiri a gosikwara egwu ndị Akon, Dede Mabiaku na Mavado wepụtaara onwe ha. Na 25 February, Bluestone Symphonics weputara album egwu egwu na Amazon na iTunes.

#### Ndepụta egwu
 

## Hapụ
E wepụtara ụgbọala na adọkpụ maka Black November nye ọha na eze site na YouTube na 4 Eprel 2012. Ihe nkiri a malitere na Kennedy Center na 8 May 2012. Ndị ọbịa pụrụ iche na mmemme ahụ gụnyere Agbani Darego, Dan Glickman, Ambassador Gabon Michael Moussa, onye bụbu onye nnọchiteanya US Shirley. Barnes, Robin Sanders na Isyaku Ibrahim. O gosikwara na 26 Septemba 2012, n'oge Mgbakọ Mba Ndị Dị n'Otu na New York City, bụ nke ndị isi ihe nkiri na aga. Ụfọdụ ndị ọzọ na eme ihe nkiri na ndị ihe metụtara nọkwa na mmemme ahụ. Ọ gara na ntọhapụ n'ozuzu na Nigeria na 21 Disemba 2012. E wepụtara otu ụgbọala na adọkpụ na United States maka ihe nkiri ahụ na 15 December 2014, eOne Entertainment wepụtara ihe nkiri ahụ na United States na 9 January 2015. E wepụtara ihe nkiri ahụ na DVD. , iTunes, Amazon, na ndị ọzọ VOD nyiwe na 2015.

## nnabata

### Nnabata dị mkpa

Black November nwetara agwakọtara na nyocha na adịghị mma. Dịka nke June 2020, ọ na ejide ọkwa nkwado 23% na Tomato Rotten, dabere na nyocha iri na atọ nwere akara nchịkọta nke 3.54 n'ime 10, sitere na ndị nkatọ iri na abụọ. O nwere akara 31 na Metacritic, nke na egosi "nyocha na adịghị mma n'ozuzu".

O nwere ọkwa 67% na Nollywood Reinvented nke na ekwu na ihe nkiri a "na apụta ozugbo dị ka akụkọ na akpali akpali nke na ebute ụzọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị dị oke mkpa". Otú ọ dị, ọ na ekwu okwu banyere mmepe agwa wee kwubie site n'ikwu: "Black November bụ ọrụ mara mma nke cinematography nke nwere akụkọ akụkọ na adọrọ adọrọ ma na-ejikọta ọnụ nke gaara eme ya na obere mmepe agwa maka onye na akwado ya". Webụsaịtị ahụ gosipụtara arụmọrụ Mbong Amata dị ka “arụmọrụ ya kacha kwenye ruo taa”. Akwụkwọ akụkọ Africa na ekwu; "Nọvemba ojii ezughị oke, mana ọ dị mma". A kọwara arụmọrụ Mbong Amata dị ka ihe na adọrọ adọrọ ma kwubiri site n'ikwu; "Ọ [Nọvemba Nọvemba] bụ akụkọ na akpali akpali, na ewe iwe, na atụ egwu, na agba ịnyịnya ibu akụkọ banyere anyaukwu, obi ọjọọ na ikpe na ezighị ezi." Toni Kan na Nigerian Entertainment Today na ekwu na ihe nkiri a nwere akụkọ dị mma, mana Amata "atụfuru atụmatụ ahụ". Ọ tụgharịrị ihe ngosi nke ndị na eme ihe nkiri wee kwubie: "Nọvemba November na anwa ịbụ ọtụtụ ihe n'otu oge; ọ bụ ma mgbasa ozi na mgbasa ozi, Nollywood na Hollywood mana ọ dara njọ n'ịghọ ihe omume na ihe. Jeta Amata emeela ihe kwesịrị ekwesị. abụrụla ihe nkiri dị oke mkpa, mana ọ na emebi ohere ahụ kpamkpam. Nke bụ ihe ihere!".

Nicolas Rapold nke akwụkwọ akụkọ The New York Times kwubiri, sị: "Mazi Amata na ejigide ụdị omume Nollywood a na ekwusi ike, nke fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ụdị agitprop. Mkparịta ụka ọ bụla ọzọ na adị ka a ga eme ya na ma ọ bụ na abụghị nke esemokwu. A naghị egbochi ime ihe ike. Mazị Amata na enwekwa mmasị n'ebe ndị obodo ya nọ, ọ na enwekwa ike ime ka Maazị Amata na agbapụ n'esemokwu n'ọtụtụ ihe nkiri, mana ịdị arọ dị n'okirikiri ahụ na etinye oke ụfọdụ. , Otú ọ dị, ọ dịghị mkpa ọ bụla na njedebe ya. " Martin Tsai nke akwụkwọ akụkọ Los Angeles Times na ekwu, sị: "Nọvemba Black na egosipụta ebumnuche nke ekike ahụ, ndị iro na ụzọ aghụghọ ọ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ụdị mgbọ, na ezere mgbagwoju anya ọ bụla na mwakpo ya. Onye na eme ihe nkiri nwere nsogbu imepe ihe nkiri, agwa na nkata." Frank Scheck nke The Hollywood Reporter kwubiri, sị: " Jupụtara na nkwupụta okwu, stereotypical characters na kpamkpam telegraphed, melodramatic ibé mmepe, ihe nkiri ada ada na arụ ọrụ dị ka ma thriller ma ọ bụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị themed ejije. N'ụzọ dị mwute, ọ ga ewe a nnọọ ike mgbalị karịa Black November ka kpasuo mmasị ka ukwuu". Guy Lodge nke dị iche iche kwubiri, sị: "Mgbe ọnụnọ Kim Basinger na Mickey Rourke nọ n'ihu na enweta echiche mbụ nke ego nrigbu ji obi ụtọ cheesy, onyinye ha na aghọ nke dị n'akụkụ: Auds [ndị na ege ntị] na achụ ihe ụtọ dị ọnụ ala ga ejide onwe ha site na nke a nke ukwuu. Ọmụmụ akwụkwọ iwe nke ụlọ ọrụ mmanụ na emebi emebi nke Nigeria, nke na akwado ya nke ọma site na ọkọlọtọ okwu, Los Angeles setịpụrụ ihe nkiri njide.

### Nzaghachi
Black November enweela mmetụta dị ukwuu; Akpọrọ Amata na onye na eme ihe nkiri Lorenzo Omo Aligbe ka ha bịa na White House gbasara ihe nkiri ahụ; Onye omeiwu Bobby Rush na onye otu ya na Republican bụ Jeff Fortenberry mere ihe onyonyo a n'ahụ nke ukwuu nke mere na ha kwadoro mkpebi nzụkọ nke bụ iji manye gọọmentị Naịjirịa na ụlọ ọrụ mmanụ ala ọdịda anyanwụ ka ha kpochasịa ihe ndị na enupụ na Niger Delta.

## Gburugburu

Fatima Sesay nke Sahara Reporters kwuru; "Nọvemba Nọvemba na akọ akụkọ nrụrụaka na ụzọ anyaukwu nke ụlọ ọrụ mmanụ dị iche iche na gọọmentị Naijiria na eji ezobe eziokwu gbasara mmanụ na agba na Niger Delta, ebe ha na enweta nnukwu ego site na mbupụ ihe bụ n'ezie. ụmụ amaala Naijiria. N'ụzọ dị mwute, ndị ihe mkpofu ahụ kacha emetụta na enweta ụgwọ ọrụ ọ bụghị ọbụna otu penny maka nhụjuanya ha". Amata kwuru na N'ajụjụ ọnụ na ebumnuche nke ihe nkiri ahụ bụ "ịme ka ikpe na ezighị ezi na ọnọdụ ọjọọ nke Niger Delta pụta", o kwukwara na "Ọ bụrụ na a ga eme BP kwụọ ndị bi na Gulf of Mexico, gịnị kpatara na" ụwa na eme ka ụlọ ọrụ mmanụ na emetọ ala anyị na emezigharị? Anyị na ata ahụhụ n'ihe ruru Exxon Valdez afọ 50, ma ọ dịghị onye na ekwu maka ya, ma ọ bụrụhaala na ha na erite uru na mmanụ ahụ." Onye na emepụta ihe nkiri Dede Mabiaku kwuru na Black November bụ "ihe nkiri na-emepe anya nke nwere ihe kpatara ya" nke o kwuru na ọ ga-enwe ike ịgba ndị mmadụ ume ịlụ ọgụ maka ikpochapụ Niger Delta ozugbo. The Guardian kwuru; "Ihe nkiri Amata na atụle n'ime akụkọ ihe mere eme nke afọ 50 nke ọdịda ọdịda anyanwụ nke akụ mmanụ nke delta, njikọ obodo na ime ihe ike megide ya". [Ihe ndekọ achọrọ]

## Ntụ aka akụkọ ihe mere eme na izi ezi
Kemgbe ihe karịrị afọ 50, a na enwe mmanụ na awụfu kwa afọ na Niger Delta, n'enweghị ihe ọ bụla e mere iji gbochie nsị ọhụrụ. Ọ dịghị mgbe a kpochapụrụ mmetọ ahụ, si otú ahụ na eme ka mmiri ghara ịṅụ mmanya, ala ndị ahụ amụghị nwa ma na akpata ọnwụ nke anụ ọhịa na ndụ mmiri. E jiri ọnọdụ ndị a tụnyere oke mmanụ BP na Ọwara Mexico.

Ken Saro Wiwa, onye odee si Ogoniland nke Niger Delta, bụ onye na akatọ Gọọmenti Naijiria mgbe niile. N'afọ 1990, o duuru ọtụtụ ngagharị iwe, na alụ ọgụ ka e hichaa mmetọ mmanụ ala Niger Delta ma na echekwa ya nke ọma. Ọ bụ otu n'ime ndị ọsụ ụzọ nke "Movement for the Survival of the Ogoni People (MOSOP)". Ọtụtụ n'ime ngagharị iwe Delta nke Saro Wiwa butere maka nnukwu ụlọ ọrụ mmanụ ala Royal Dutch Shell, bụ onye bụ isi n'ahịa mmanụ ala Naijiria n'oge ahụ. N'afọ 1995, Saro Wiwa na ndị ọrụ nchekwa gburugburu mmadụ itoolu ndị ọzọ nwụchiri ma gbuo ya site n'aka ọchịchị aka ike nke ndị agha mgbe ahụ nke ọchịchị Sani Abacha. Akụkọ a kpalitere iwe n'ụwa niile, butere nkwuchita Naijiria na British Commonwealth ruo 1999.

N'afọ 2009, Gọọmenti Naijiria nyere mgbaghara na mgbaghara n'enweghị ihe ọ bụla nye ndị agha na alụ ọgụ na Niger Delta, bụ nke were ụbọchị 60, malite na 6 Ọgọst 2009 wee kwụsị 4 October 2009. N'ime ụbọchị 60 ahụ, ndị ntorobịa ji ngwá agha nyefere gọọmenti ngwa agha na laghachi maka ọzụzụ na nhazigharị. Gọọmenti weputara mmemme nke akpọrọ: "Niger Delta Youth Empowerment Project (YEP)" nke bu n'obi ilekọta ọrụ ịmepụta, mgbagha mgbochi esemokwu, inweta nkà na ụzụ/ọrụ aka ọrụ, mbelata ọkwa ịda ogbenye na mkpali nke mmepe na adịgide adịgide na mpaghara ahụ. Niger Delta. E hiwere YEP ka ọ bụrụ nzaghachi ozugbo maka esemokwu ndị ntorobịa na aga n'ihu na Niger Delta n'oge ahụ.

## Hụkwa

*

## Edensibia

## Njikọ mpụga