Kessie Govender

**Kessie Govender** (1942 - 2002) bụ onye ọsụ ụzọ na ihe nkiri Ndida Afrika, onye na-ede egwuregwu, onye na'eme ihe nkiri na onye nduzi ihe nkiri, onye guzobere ekwuru ụlọ anumanu, ụlọ ọrụ ihe nkiri dị na Durban na 1970 ma bụrụ onye a maara nke ọma maka ihe nkiri ya, dike no na ọkwa ọrụ (1979) na The Shack (1979).

## Oge ọ malitere
A mụrụ ya na Durban, KwaZulu-Natal, nna nna ya bịara Ndida Afrika dị ka onye ọrụ Tamil. Nna ya bụ onye na-arụ brik mgbe ọ hapụrụ ụlọ akwụkwọ ma mgbe ahụ Kessie malitekwara ọrụ a.

Mmalite Kessie banyere nka okike mere dị ka onye na-eto eto na-efe ofufe, onye sonyere na tableaus okpukpe dị n'okpuru Guru Subramanian Swamigal onye guzobere Saiva Sithanda Sungum na Derby Street Durban.

## Ọrụ
Govender malitere ide ihe nkiri n'afọ ndị otu puku narị itoolu na iri asaa. N'ime afọ iri atọ ọ rụrụ ọrụ, o dere, mepụta, duzie ma mee ihe dị ka iri na ise n'ime ihe nkiri nke ya, mmefu kwụsị ike na dike nọ na ọrụ bụ abụọ n'ime ọrụ ya a kacha mara. Na mgbakwunye na egwuregwu, o dekwara ọtụtụ uri, ọtụtụ n'ime ha na-emegide omenala ndọrọ ndọrọ ọchịchị na-akpa ókè agbụrụ nke ịkpa ókè agbụrụ Ndida Afrika.

O mechara sonyere nwa nwanne ya nwoke Ronnie Govender, na Muthal Naidoo na mmalite nke ebe nkiri Shah ulo agụmakwụkwọ ebe nkà ya dị ka onye na-eme ihe nkiri hụrụ ya ka ọ na-ewere ọnọdụ dị n'etiti ọtụtụ ọrụ.

N'etiti afọ ndị otu puku narị itoolu na iri asaa Govenda malitere ụlọ ọrụ nke ya, Ebe nkiri kwụsịrị ike, ụlọ ihe nkiri mbụ nwere onwe ya, nke ndị isi ojii nwere na Ndida Afrika. Ebe mbụ ọ dị bụ na okporo uzọ eze nwanyi, mgbe ahụ okporo ụzọ odida anyanwu ma ọ dị ugbu a na Okporo Alice, n'etiti obodo Durban. N'ịbụ onye na-ewu ụlọ, Kessie, onye nwanne ya nwoke Shan na-esonyere ya mgbe niile, jiri aka ya rụzigharịa oghere ihe nkiri ahụ, na ihe ndị ọ zụrụ n'ụzọ dị ọnụ ala ma ọ bụ jisiri ike si n'ebe ọrụ ndị ọzọ. N'ihi na Stable na-egbo ndị na-ege ntị ojii, na n'ihi na ọtụtụ n'ime ihe nkiri ndị a na-eme na Stable mere ihe ọchị ma ọ bụ katọọ usoro ịkpa ókè agbụrụ n'ihu ọha, ọ fọrọ nke nta ka ọ ghara ikwe omume ka ọ chọta ego nkwado. Ahịa tiketi dịkwa nwayọ n'otu akụkụ n'ihi na a na-ekwe ka ndị na-enweghị ike ịkwụ ụgwọ n'efu. N'agbanyeghị nke a, ihe ngosi Kessie, dị ka dike no na ọkwa ọrụ, dọtara ndị na-ege ntị dị iche iche site na ndị bara ọgaranya na ndị na-arụ ọrụ ka ha abụọ na-enwe obi ụtọ site na mkparịta ụka dị nkọ na atụmatụ dị mma nke na-eme ka àgwà ha na-enweghị isi, ibe ha na ndị isi ojii ka ukwuu.

Kemgbe a tọrọ ntọala ya, Ebe kwụsịrị ike abụwo ebe ọdịbendị dị iche iche na nguzogide n'oge oge ịkpa ókè agbụrụ. O nyere aka ịmalite ọrụ nke Ladysmith Black Mambazo's Joseph Shabalala na onye na-ede egwuregwu Mbongeni Ngema, nke egwu ya bụ Sarafina mere ka ọ bụrụ onye ama ama. Ọbụna taa, ndị na-eme ihe nkiri, ndị na'egwú, ndị edemede na ndị ọzọ so na nka na-eme onwe ha ebe ahụ na-emezi ọrụ ha maka mmepụta na ngosi na mba ofesi.

Na mgbakwunye na ihe nkiri ya, Kessie Govender keere òkè dị mkpa na mgbanwe nke ọha mmadụ ya site na òtù dị iche iche na-aga n'ihu. N'etiti ndị ọzọ, ọ bụ onye guzobere Nzukọ maka ọmụmụ odibendi Onye isi oche nke ebe nkiri biakotara mak ọmụmụ  na onye isi oche nke mbiakota egwu maka ọmụmụ na nzukota ndị odee Ndida Afrika.

Nke mbụ e mepụtara na otu puku narị itoolu iri asaa na asaa, dike nọ na ọkwa ọrụ nwere mmeghachi omume na puku abụọ na otu na Ụlọ egwuregwu ọmụmụ durban iji kwekọọ na nzukọ ụwa megide ịkpa ókè agbụrụ. Maka nzukọ a, Stable Creative Arts bipụtara mbipụta pụrụ iche.

## Egwuregwu ndị ọzọ (mepụtara)

* Ọnụ ego na-akwụsi ike, 1974
* Onye na-agba ọsọ - gị, Onye na-agagharị - m, 1975
* *Ravanan*, 1975
* *Onye dike na-arụ ọrụ*, 1976
* *Mkpebi ahụ*, 1977
* The Shack, 1978
* *Ka-goos*, 1979
* *N'elu mgbidi*, 1981
* Ígwé ojii, 1984
* *N'okpuru ala*, 1988
* *Stablexpense*, 1991
* *I.O.D (Mmerụ ahụ n'Ọrụ) *
* Chineke mekwara Anụ Anụ Anwụkwa, 1994
* Ihe Omume Ọzọ, 1995/6
* *Akụkọ ya*, 1996

## Ekele maka ọrụ

* 1994, E mere ya nwa amaala nsọpụrụ nke Louisville, Kentucky (USA) -
* 1994, A kpọrọ ya ka ọ gụọ uri nke ya na Inauguration nke Onye isi ala Nelson Mandela
* 1989, E nyere ya AA Vita Award, maka onyinye ndụ ya niile na nka
* 1978, Nweta onyinye Natal Critics Circle Award
* 1968, Onyinye National Drama Foundation: Onye nduzi kacha mma na Onye na-eme ihe nkiri kacha mma

## Ebe m si dee

* *Mbipụta nke egwuregwu ndị a họọrọ nke Kessie Govender: na akụkọ ndụ na mmeghe dị oke egwu*, nke Dellarose Bassa. Mahadum nke Natal, 1995.
* Nchịkọta obituaries South Africa, nke Chris Barron. [Ihe e dere n'ala ala peeji]   ISBN . &nbsp;*peeji nke 127.*

## Njikọ mpụga

* 
* Nchịkọta ikike