Tanele Maseko

**Tanele Maseko**bụ onye na-akwado ikike mmadụ na Swazi nakwa nwunye onye ọkaiwu a ma ama na onye na-akwado ọchịchị onye kwuo uche ya bụ Thulani Maseko. Mgbe e gbusịrị di ya na 2023, Maseko aghọọla onye na-eme mkpọsa a ma ama ma n'ihe gbasara ịnọgide na-akwado di ya na-akwalite mgbanwe ọchịchị onye kwuo uche ya na Eswatini, nakwa site n'ịkpọ oku ka e mee nnyocha n'onwe ya banyere ọnwụ ya, nke mere o ji nweta mmegbu na iyi egwu site n'aka ndị ọchịchị Swazi.

## Ndụ onwe onye
A mụrụ Maseko na KaLuhleko, Bhunya, Manzini Region .  Maseko lụrụ Thulani Maseko na 2008. Ha nwere ụmụ abụọ ma biri na Luyengo, nso Mbabane.

## Mgbalị
Di Maseko, Thulani, ghọrọ onye a ma ama dịka onye na-akwado ọchịchị onye kwuo uche ya, tinyekwara ọrụ ya dịka ọkaiwu maka ndị pere mpe na ndị nwere nsogbu na Eswatini. A tụrụ Thulani mkpọrọ maka ịkpọasị ụlọ ikpe n'etiti 18 Maachị 2014 na 30 Julaị 2015 mgbe o dechara edemede na The Nation nke na-akpali nchegbu gbasara nnwere onwe ikpe na iguzosi ike n'ezi ihe na Eswatini. N'oge a tụrụ di ya mkpọrọ, Maseko dere akụkọ maka Amnesty International gbasara ahụmịhe ya dịka nwunye onye mkpọrọ akọnuche.

Na 21 Jenụwarị 2023, ndị a na-amaghị ama gburu Thulani mgbe ọ na-ekiri telivishọn n'ụlọ ya na Maseko na ụmụ ha abụọ. Ogbugbu Maseko mere awa ole na ole mgbe Mswati nke Atọ, Eze nke Eswatini, kwuru okwu n'ihu ọha na-adọ ndị na-ahụ maka ihe ndị ruuru mmadụ na mba ahụ aka ná ntị ka ha ghara "ịkwaa ákwá" banyere "ndị na-akwụ ụgwọ na-egbu ha".   Maseko nwetara ọkwa dị elu mgbe ọnwụ di ya gasịrị, na-aghọ isi ihu nke mkpọsa Justice for Thulani. N'ọnwa Julaị afọ 2023, o kwuru na ọ nataghị mmelite ọ bụla site n'aka ndị uwe ojii kemgbe ogbugbu Thulani gasịrị, ma bo ndị uwe ojii ebubo na ha na-emeso nyocha ahụ dị ka ikpe na-enweghị isi.

Maseko hiwere Thulani Maseko Foundation iji nọgide na-enwe ihe nketa di ya, gụnyere ịgba mbọ maka mgbanwe ọchịchị onye kwuo uche ya na Eswatini na mgbanwe pụọ na ọchịchị onye kwuo uche ya kpamkpam. Maseko ghọkwara osote onye isi nke Southern Defenders, otu netwọkụ ikike mmadụ mpaghara na ndịda Afrịka.  Maseko kwuru okwu n'ihu ọha na-akatọ Mswati III; n'ọnwa Ọktoba 2023 n'oge ya na Oslo Freedom Forum na Taipei, ọ katọrọ Onye isi ala Taiwan, Tsai Ing-wen, maka ileta Eswatini ma soro gọọmentị Swazi nwee mmekọrịta mmekọrịta n'agbanyeghị mmegbu ọ na-emegbu ndị Swazi.

### Mgbasa mgbasa ozi na njide
N'ọnwa Disemba 2023, mgbe ọ na-anabata onyinye maka di ya mgbe ọ nwụsịrị na Magnitsky Human Rights Awards na X-link" data-linkid="39" href="./London" id="mwTg" rel="mw:WikiLink" title="London">London, ọ boro Mswati III ebubo ịbụ onye ọchịchị aka ike nke nyere iwu ka e gbuo di ya n'ihi ọrụ ya maka ihe ndị ruuru mmadụ. Ụlọ ọrụ mgbasa ozi nwere onwe ha na Eswatini kọrọ na ndị ọchịchị steeti na-elekwasị Maseko anya ma na-enyocha ya nakwa na ndụ ya nwere ike ịnọ n'ihe ize ndụ. Na 29 Disemba 2023, onye na-ekwuchitere gọọmentị Swazi, Alpheous Nxumalo, wepụtara nkwupụta na X na-ajụ akụkọ ahụ, mgbe ọ na-ekwukwa okwu mkparị banyere Maseko, gụnyere ibo ya ebubo na ọ nọ na "n'ọchịchị zuru ụwa ọnụ iji nweta ego na ọnwụ di ya", na-emetọ ebe mpụ ahụ ozugbo ọnwụ Thulani gasịrị, yana nkwupụta ụgha nke Mswati nke atọ kwuru banyere nguzo ya na ndị na-ahụ maka ikike mmadụ. Ndị otu na-ahụ maka ihe ndị ruuru mmadụ na ndị na-eme ngagharị iwe gụnyere Human Rights Foundation, Southern Africa Human Rights Defenders Network, Swaziland Multi-Stakeholder Forum na Maxwell Nkambule katọrọ okwu Nxumalo.

Na 27 Machị 2024, a kwụsịrị Maseko na ụmụ ya n'ókè South Africa na Eswatini n'etiti Oshoek na Ngwenya mgbe ha na-anwa ịgafe Eswatini. Ndị ọrụ na-ahụ maka mbata na ọpụpụ kọrọ na paspọtụ Maseko bụ nke onye a na-achọ; ndị uwe ojii mpaghara mechara weghara paspọtụ na ekwentị Maseko, ma gbaa ya ajụjụ ọnụ ruo awa anọ na isi ụlọ ọrụ ndị uwe ojii nke Manzini tupu ha ahapụ ya ka a ga-agba ya ajụjụ ọnụ ọzọ n'ụbọchị na-esote na Mbabane. A kọrọ na mbụ na ọnọdụ Maseko chọrọ nwere njikọ na nyocha banyere ọnwụ di ya.  

N'abalị iri abụọ na asatọ n'ọnwa Machị, a kwụsịrị ajụjụ ọnụ Maseko na ndị uwe ojii nọ na Mbabane mgbe ndị ọka iwu ya gbaghaara iwu nke ndị uwe ojii jụrụ ikwe ka ha nọrọ. N'oge ọ nọ n'ụlọ ọrụ ahụ, ndị na-eme ngagharị iwe sitere na Nzukọ Ndị inyom Ime Obodo Swaziland mere ngagharị iwe n'èzí megide njide Maseko. Ka ọ na-erule 29 Machị 2024, ndị uwe ojii ewepụtaghị ozi gbasara ihe mere ndị ọchịchị Swazi ji mara Maseko dịka onye a na-achọ. Lydia Dlamini, onye na-anọchite anya Kọmishọna Mba Ndị Uwe Ojii nke Eswatini, kwuru na ọ dị mkpa ka a gbaa Maseko ajụjụ ọnụ n'ihi na ọ bụ naanị ya hụrụ ogbugbu di ya, ma bo ya ebubo na ya na ndị uwe ojii anaghị arụkọ ọrụ.

Òtù ndị na-ahụ maka ihe ndị ruuru mmadụ na mpaghara na mba ụwa gụnyere African Defenders, Southern Africa Litigation Centre, Centre for Human Rights na Mahadum Pretoria, Human Rights Watch, na Amnesty International katọrọ ebumnuche na njide Maseko, ma kpọọ gọọmentị Swazi ka ha lekwasị anya n'ime nyocha onwe onye na nke doro anya banyere ọnwụ Thulani Maseko. Human Rights Watch kọwara iyi egwu nke ndị ọchịchị Swazi na-enye Maseko dị ka mgbalị iji mee ka ọ ghara ịchụso "ikpe ziri ezi na ịza ajụjụ" maka ogbugbu di ya, ebe Amnesty International boro gọọmentị ebubo na ọ na-eji usoro ikpe ziri ezi mpụ mee ihe iji lekwasị Maseko anya.   

## Edemsibia

Otú:Mmadụ ndi di ndụ