Yoma Skel

Sfeka d'yoma (Jewish Babylonian Aramaic, lit. 'enwe obi abụọ banyere ụbọchị',  ma ọ bụ obi abụọ banyere kpọmkwem ụbọchị nke ụbọchị ) bụ echiche na ụkpụrụ iwu na Iwu ndị Juu  nke na-akọwa ihe mere ụfọdụ Ememe ndị Juu maka otu ụbọchị n'Ala Izrel mana maka ụbọchị abụọ n'èzí Ala ahụ. A na-atụle mmetụta nke sfeka d'yoma na Rosh Hashanah 21a na nkọwa na poskim.

## Ihe ndị mere n'oge gara aga
Tupu e bibie Ụlọ Nsọ dị na Jerusalem, nakwa tupu e guzobe ma ọ bụ "ịhazi" kalenda anyanwụ na ọnwa nke ndị Hibru, Sanhedrin kwupụtara mmalite nke ọnwa ọ bụla, nke a maara dị ka Rosh Chodesh (Hibru: ראש חודש, nke pụtara "isi/mmalite nke ọnwa/ọnwa ọhụrụ"). Nkwupụta a dị oke mkpa, ebe ọ metụtara ụbọchị ezumike n'ọnwa ahụ ga-eme. Sanhedrin ga-akpọsa ọnwa ọhụrụ naanị mgbe ọ nabatara akaebe nke ndị akaebe abụọ bụ ndị gbara akaebe na a hụrụ ọnwa ọhụrụ. Ọ bụrụ na ndị akaebe emegiderịta onwe ha, ma ọ bụ na ndị akaebe ezughị ezu apụta, Sanhedrin ga-ezukọ n'echi ya iji nata akaebe.

Mgbe ọ nabatara akaebe nke ndị akaebe abụọ, Sanhedrin ga-edo ọnwa ọhụrụ nsọ. A ga-eziga ndị ozi n'ala Izrel niile, ọkụ ọkụ na-enwu n'ebe dị elu, iji mee ka onye ọ bụla mara ụbọchị ọnwa ọhụrụ ziri ezi. Ọ bụ ezie na usoro a mere ka ndị Juu bi n'Izrel mara ozugbo ụbọchị nke ọnwa ọhụrụ na, site n'ịgbasa, ụbọchị ezumike ndị dara n'ọnwa ahụ, akụkọ ahụ ga-eji nwayọọ gaa na ndị Juu bi na mpụga Ala ahụ - ọkachasị na Babilọn, ebe e nwere ọtụtụ ndị Juu mgbe mbibi nke Ụlọ Nsọ Mbụ na n'oge Ụlọ Nsọ nke Abụọ. N'ihi ya, ụbọchị ezumike ndị Juu ga-eme n'ọnwa ọ bụla agaghị ejighị n'aka ruo mgbe obodo ọ bụla ga-ama kpọmkwem mgbe Sanhedrin kwupụtara ọnwa ọhụrụ ahụ.

Ebe ọ bụ na enwere obi abụọ banyere ụbọchị a ga-eme ememe ahụ, e guzobere na ememe ahụ (ma ọ bụ Yom Tov) ga-eme n'ụbọchị abụọ kama otu. Dabere na ọdịdị nke mmalite nke ọnwa, o doro anya na enwere ike inwe njehie nke naanị otu ụbọchị.

### Nhazi nke kalenda
Narị afọ ole na ole mgbe e bibichara Ụlọ Nsọ nke Abụọ na nchụpụ zuru ụwa ọnụ nke ndị Juu, obodo ndị Juu nọ n'Izrel malitere ịda. Mgbe ahụ, a kwadoro kalenda ahụ (nke pụtara na ọ bụ ndị amamihe ndị Juu guzobere ya kpamkpam). Site na kalenda a, enweghị obi abụọ banyere ụbọchị ezumike na ọnwa ọ bụla.

Agbanyeghị, obodo ndị Juu nọ n'èzí Ala Izrel na-aga n'ihu na-eme emume ụbọchị abụọ maka ụfọdụ ezumike ndị Juu n'ihi na nke ahụ bụ minhag (omenala) nke ndị amamihe ndị Juu guzobere n'oge a chọrọ ya. A na-akpọ nke a minhag avoteinu b'yadenu (Hibru: מנהג אבותינו בידינו, nke pụtara "omenala nke ndị nna nna anyị dị n'aka anyị") - nke pụtara na ndị Juu anabatala ma na-eme ihe ndị nna nna ha nyefere ha, dịka echiche ochie ochie si dị na omenala ndị e guzobere nwere ike ọ gaghị agbanwe.

## Ezumike ndị na-egosipụta sfeka d'yoma''Swag nke Yoma''
A na-etinye Sfeka d'yoma n'ime ezumike niile a kpọtụrụ aha na Torah (Pentateuch) ma e wezụga Yom Kippur.

* Ememe Ngabiga - n'Ala Israel, Ememe Ngagharị bụ ezumike ụbọchị asaa. A na-eme emume ụbọchị mbụ, 15 Nisan, na ụbọchị ikpeazụ, 21 Nisan, dị ka Yom Tov. N'etiti ndị Juu, a na-eme emume Yom Tov mbụ na 15 na 16 Nisan, na Yom Tov ikpeazụ na 21 na 22 Nisan (ya mere na-emepụta ezumike ụbọchị asatọ). N'ịgbaso ụkpụrụ ahụ na a na-emeso sfeka d'yoma dị ka ezigbo ụbọchị nke Yom Tov, a na-eme Seder nke Ememe Ngabiga na abalị mbụ na nke abụọ nke Ememe ngabiga na ndị Juu.
* Shavuot - n'Ala Israel, a na-eme Shavuot na 6 Sivan. N'etiti ndị Juu, a na-eme ya na 6 na 7 Sivan.
* A na-eme emume Rosh Hashana ụbọchị abụọ (1 na 2 Tishrei) ma n'Ala Israel ma n'èzí ya. Nke a na-abụghị iwu na sfeka d'yoma adịghị mkpa n'Ala Israel bụ n'ihi na Rosh Hashana bụ ụbọchị mbụ nke ọnwa Tishrei. N'oge Sanhedrin, ndị ozi enweghị ike ịhapụ Jerusalem na ememme ahụ n'onwe ya (n'ihi mmachi iwu ememme). Ya mere, ọ dịghị onye nọ n'Ala Israel dum (na mpụga Jerusalem n'onwe ya) ga-ama mgbe a mara mmalite nke Tishrei, na site na ya ezumike nke Rosh Hashana.
* Sukkot - n'Ala Israel, Sukkot bụ ezumike ụbọchị asaa, a na-emekwa ụbọchị mbụ, 15 Tishrei, dị ka Yom Tov. N'etiti ndị Juu, a na-eme emume ụbọchị mbụ na nke abụọ, 15 na 16 Tishrei, dị ka Yom Tov.
* Shemini Atzeret - n'Ala Israel, a na-eme emume Shemini Atzaret na 22 Tishrei. N'etiti ndị Juu, a na-eme ya na 22 na 23 Tishrei, ụbọchị nke abụọ nke a na-edebe dị ka Simchat Torah. N'ihi sfeka d'yoma banyere Yom Tov nke Sukkot, enwere obi abụọ ọzọ ma ụbọchị mbụ nke Shemini Atzeret bụ n'ezie ụbọchị ikpeazụ nke Sukkots. *Shulchan Aruch* na-achị na n'èzí Ala Izrel, ndị Juu ga-eri nri na sukkah na Shemini Atzeret n'ekwughi ngọzi ọdịnala na Mitzva a.

## Ezumike ndị na-adịghị egosipụta sfeka d'yoma''Swag nke Yoma''

* A na-eme emume Yom Kippur na 10 Tishrei (otu ụbọchị naanị) ma n'Ala Israel ma n'èzí ya. Yom Kippur bụ naanị emume Torah ebe a na-emeghị sfeka d'yoma; ụbọchị abụọ nke Yom Kippur n'èzí Israel ga-achọ ibu ọnụ ụbọchị abụọ siri ike na nke na-adịghị mma site na iri nri na ịṅụ mmanya.

E guzobeghị Sfeka d'yoma maka ezumike ndị a na-ekwughị na Torah mana e guzobere ha mgbe e mesịrị n'okpuru Iwu ndị rabaị. Ndị a gụnyere:

* Esta-linkid="87" href="./Purim" id="mwfQ" rel="mw:WikiLink" title="Purim">Purim - ọ bụ ezie na a kpọtụrụ ya aha n'akwụkwọ Bible nke Esther, Purim bụ ezumike ndị rabaị. A na-eme ya na 14 Adar ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ebe niile. A na-eme ya na 15 Adar na Jerusalem, na akụkụ ụfọdụ n'obodo ndị ọzọ dị na Israel, mana maka ihe ndị na-emetụtaghị sfeka d'yoma.*Ọ bụ ihe e ji esi nri na-esi ísì ụtọ*
* A na-eme emume Hanukkah ruo ụbọchị asatọ, malite na 25 Kislev, ma n'Ala Israel ma n'èzí ya.
* A na-ebu ọnụ Tisha B'Av na ndị ọzọ nke ndị rabaị naanị otu ụbọchị.

## Hụkwa

* Ihe akaebe na iwu ndị Juu
* *Yom tov sheni shel galuyot*

## Edemsibia