Stella Nyanzi

**Stella Nyanzi** (amụrụ na 16 June 1974)  bụ Onye na-akwado ihe ndị ruuru mmadụ na Ugandan, onye na-ede uri, onye na'ahụ maka ahụike, onye na - onye na-ahụ maka ihe ndị ruoro mmadụ, na onye ọkà mmụta nke mmekọahụ, Atụmatụ ezinụlọ, na ahụike ọha. N'afọ 2017, e jidere ya maka ịkparị onye isi ala Uganda, Yoweri Museveni.

N'afọ 2021, a kpọrọ Nyanzi aha n'etiti ndị ndọrọ ndọrọ ọchịchị 100 kacha nwee mmetụta na iwu gbasara nwoke na nwanyị tinyere Priscilla Ikos Usiobaifo na Fatima Denton.  Ọzọkwa, na Jenụwarị 2022, a nabatara ya ibi na Germany na mmemme ndị edemede na-agba ọsọ ndụ nke PEN Germany na-eduzi, ya na ụmụ ya atọ.

## Mmụta
Nyanzi received her Bachelor of Arts in Mass Communication and Literature at Makerere University where she studied from 1993 to 1996. She received her Master of Science in Medical Anthropology at University College London, where she studied from 1999 to 2000. She received her PhD in anthropology at the London School of Hygiene and Tropical Medicine, where she studied social anthropology, sexuality, and youth and health policy from 2003 to 2008.

Nyanzi emeela nnyocha banyere mmekọahụ ndị ntorobịa na Uganda, nakwa na Gambia na 2005. 

## Ọrụ
Nyanzi malitere ọrụ ya na 1997 dị ka onye ọrụ ọrụ mmadụ na Mmemme Nnyocha Ahụike Ahụike (UK) na Uganda, ebe ọ rụrụ ọrụ ruo Septemba 2002.[1] Ọ rụrụ ọrụ dịka onye ọrụ ọrụ mmadụ na National Institute of Health, Gambia, otu afọ. Ọ kwagara London iji nweta PhD ya.[1]

N'afọ 2009, Nyanzi pụtara na Mahadum Makerere dị ka onye mgbaàmà na Law, Gender & Sexuality Research Project, dị ka onye otu Faculty of Law, ebe ọ ọrụ ruo n'afọ 2013 afọ 2013. Ọ bụ ọrụ dị ka onye na Makerere Institute of Social Research ruo n'afọ 2016. [1] Mgbe ọ nọ n'ebe ahụ, a HD ya bụ Project Ma ngwaọrụ, a HD ya bụ Project. mana ọ rọ. E mechiri fì ya ma, n'ihe atụ nke omume àgwà ụmụ nke West Africa nke ihe eji ahọrọ Naminata Diabate 

Mgbe e jidere ya na 2017, a kwụsịtụrụ Nyanzi na Mahadum Makerere. Ọ rịọrọ mkpebi ahụ na ụlọ ikpe mkpegharị ikpe nke Mahadum Makerere, nke nyere iwu ka e weghachite ya, bulie ya n'ọkwa onye nyocha na-arụ ọrụ ozugbo, ma kwụọ ụgwọ azụ. Mahadum ahụ jụrụ irube isi na mkpebi ụlọ ikpe ya. Ya mere, o tinyere akwụkwọ megide mahadum ahụ na-arịọ ka e weghachite ya na ụgwọ ọnwa. Na nzaghachi, na Disemba 2018, mahadum ahụ chụpụrụ ya, ya na ndị ọkà mmụta 45 ndị ọzọ, na-ekwu na nkwekọrịta ya agwụla.

Nyanzi arụwokwa ọrụ ndụmọdụ maka òtù nyocha mmekọrịta dị iche iche na mpụga Uganda na Gambia.

## Nnyocha
Nyanzi bụ onye ọkà mmụta a kpọtụrụ aha nke ọma n'ọhịa ya, ya na isiokwu 61 na 2,049 ka ọ na-erule Mee 2022.   Otu n'ime edemede ya ndị a na-ekwukarị bụ ndị na-ekwu maka mkparịta ụka ndị ntorobịa Uganda banyere mmekọrịta mmekọahụ,  àgwà maka nyocha HIV n'etiti ụmụ nwanyị Uganda dị ime,  nchịkwa ụmụ nwanyị Uganda na mmekọahụ,  àgwà ụmụ nwoke Uganda maka iji igbochi afọ ime,  na omume mmekọahụ nke ọtụtụ ìgwè. Ọ bụkwa otu n'ime ndị ọkà mmụta mbụ bipụtara nyocha gbasara ndina ụdị onwe n'Afrịka.

## Mgbalị
Nyanzi na-eme ihe ndị ọkà mmụta kpọrọ "oké obi ọjọọ," nke bụ usoro ọdịnala Ugandan nke ịkpọ ndị dị ike ka ha kọwaa ya site na mkparị ọha. E mepụtara ya n'oge ọchịchị ndị ọchịchị na-achị, dị ka "atụmatụ mkparị, nke a na-eme n'ihu ọha, mkparị ihe ihere, nkwụsịtụ, na ọgba aghara nke mebiri nkwekọrịta nke ọbụbụenyi, mmekọrịta, na uru ibe ya".

Nyanzi emeela mkpọsa maka ikike ụmụ nwanyị Ugandan, ndị ntorobịa, na ndị LGBTQIA+ +.

Na 6 Machị 2017, Nyanzi malitere Pads4girlsUg Project, n'ihi nchegbu ya banyere ụmụ agbọghọ na-agaghị akwụkwọ n'ihi na ha enweghị ike ịzụta ngwaahịa ịhụ nsọ. Ọ chịkọtara ọtụtụ puku pads a na-eji eme ihe ọzọ ma kesaa ha nye ụmụ agbọghọ nọ n'ụlọ akwụkwọ ma nyekwa ụmụaka nọ n'akwụkwọ okwu gbasara ahụike ịhụ nsọ.

## Njide
Na Julaị 7, 2017, ndị uwe ojii nwụchiri Nyanzi ma kpọchie ya n'ọdụ ndị uwe ojii Kiira maka ebubo iyi egwu na nlelị mpụ.[1] N'October 2017, e mechara tọhapụ ya, bo ya ebubo iji kọmpụta maka ebumnuche na-abụghị nledo, cyberbullying, na ịwakpo onye ọrụ ọha n'okpuru ngalaba 24 na 25 nke Kọmputa Mmejọ Iwu nke 2011.[2] A kpọgara ya n'ụlọ mkpọrọ Luzira. Na Julaị 11, 2017, e nyere ndị a na-enyo enyo na Butabika iwu ka onye na-ahụ maka mgbaka na-enyocha ahụike uche, dịka onye ọka iwu siri kwuo. Agbanyeghị,

Na 10 Mee 2017, a tọhapụrụ Nyanzi na USh&nbsp; 10,000,000/= (US $ 2904) na-abụghị ego mgbapụta.   N'ọnwa Ọktoba afọ 2018, a kpọgara ya n'ụlọ mkpọrọ. Ọ rịọghị mgbapụta n'ihi na o kwenyere na ọ dị nchebe n'ụlọ mkpọrọ nakwa n'ihi n'ihi ya na ụmụ nwanyị nọ n'ụlọ akwụkwọ chọrọ ịga n'ihu n'ọrụ agụmakwụkwọ ya. N'ọnwa Disemba afọ 2018, onye ọka iwu ya wakporo ebubo ahụ dị ka iwu na-akwadoghị.

### Ikpe iyi egwu cyber nke 2020 na ntọhapụ
N'afọ 2020, e boro Nyanzi ebubo na ọ na-eyi Onye isi ala Yoweri Museveni egwu. A maara Nyanzi maka nkwuwa okwu ya na-akatọ ndị Uganda na iji mgbasa ozi ọha na eze na-agbagha ọchịchị iwu na mmetụta site na satire na ndọrọ ndọrọ ọchịchị ziri ezi.[1][2]

Mgbe ọ dị afọ 16 na Septemba 2018, Nyanzi biputere uri na Facebook na-akwa Onye isi ala Museveni na nne ya nwụrụ anwụ, na-eduga na ebubo cyberbullying na nkwutọ n'okpuru Iwu Kọmputa Uganda, 2011. [2] [3] N'August 2019, ụlọikpe magistrate mara Nyanzi ikpe nke cyberbullying ma tụọ ya mkpọrọ afọ 18. E jidere ya na Nọvemba 2018. [1][2][4]

Nyanzi rịọrọ ka a mara ya ikpe n'ihi na ụlọ ikpe dị ala mere ihe n'enweghị ikike ma gbochie ya ikpe ziri ezi. Ụlọikpe Kasị Elu, nke Justice Henry Peter Adonyo na-eduzi, kagburu ikpe ya, na-ekwu maka njehie usoro, enweghị ike inye oge zuru oke ịkpọ ndị akaebe, na ihe akaebe na-ezughị ezu iji gosipụta iyi egwu cyber, gụnyere ejighị n'aka ma o jiri kọmputa ma ọ bụ na ọ nọ na Uganda mgbe o biputere uri ahụ .  

A tọhapụrụ ya n'ụlọ mkpọrọ na 20 Febụwarị 2020 site na ọgba aghara n'èzí ụlọ ikpe, gụnyere esemokwu n'etiti ndị na-akwado ya na ndị ọrụ ụlọ mkpọrọ, na égbè a gbara n'ikuku, ọ bụ ezie na ọ nweghị mmerụ ahụ a kọrọ. Ndị isi ụlọ mkpọrọ kwuru na, n'ụzọ iwu kwadoro, Nyanzi ga-alaghachi n'ụlọ mkpọrọ n'oge na-adịghị anya iji mezue usoro iwu tupu a tọhapụ ya kpamkpam.

## Aha ọma na nnabata
thumb|300x300px|Akụkọ akụkọ na-ekwu maka a tụrụ Nyanzi mkpọrọ na Luzira maka ịkparị nne Onye isi ala Museveni.
Ndị nta akụkọ mba ụwa akpọwo ya "otu n'ime ndị na-ahụ maka ihe ndị ruuru nwoke na nwanyị n'Afrịka,"  "onye ọkà mmụta na-eduga n'ọhịa na-apụta n'ọmụmụ ihe ndị na-eme ka nwoke na nwanyị bụrụ nwanyị,"  na onye ndú n'ọgụ megide "iwu ndị na-emegide eze" na "nnwere onwe ikwu okwu. "Nchọpụta banyere mmetụta nke nna ochie, misogyny na homophobia na Uganda, Gambia, na Tanzania"  Ụfọdụ na-ewere njide njide ya dị ka ihe ndị ọzọ metụtara ọnọdụ ya dị ka onye mmekọ nwoke na nwoke na nwoke. Mkpesa mba ụwa sochiri njide Stella Nyanzi, na ndị otu na-ahụ maka ihe ndị ruuru mmadụ na-akatọ omume ahụ dị ka mmebi nke nnwere onwe agụmakwụkwọ na nnwere onwe ikwu okwu. Amnesty International kpọrọ oku ka Uganda wepụ "ebubo nzuzu" megide ya. Pen International, nzukọ onye edemede ahụ, katọkwara njide ya. Human Rights Watch katọrọ njide ya dị ka "ihe na-egosi na ndị na-ekwupụta echiche nkatọ banyere gọọmentị Uganda, ọkachasị ezinụlọ mbụ, nwere ike ịnagide iwe ya".

Ụlọ ọrụ mgbasa ozi mba ụwa akọwo ihe mere e ji jide ya dị ka nke ndọrọ ndọrọ ọchịchị. NPR kọrọ na njide ya bụ maka inye olileanya "na ndị na-enweghị ike nwere ike imeri ndị dị ike".  The Washington Post kọrọ na njegbu ya bụ maka ịbụ "onye na-emegide Museveni".  *Al Jazeera English* kọrọ na njirimara ya bụ n'ihi atụmatụ Museveni ịchị maka ndụ ya na enweghị nnagide ya na ndị nkatọ. The Canadian *Globe na Mail* kọrọ na njide ya bụ "n'etiti ya niile [banyere] ojiji ọ na-eji asụsụ eme ihe na nnupụisi ya siri ike maka oke ụmụ nwanyị Uganda. "  *The Guardian* kọrọ na " mwakpo ya na gọọmentị ya jụrụ ịkwụ ụgwọ maka uwe ọcha maka ụmụ agbọghọ dugara na mkpọsa ego na-aga nke ọma, na ụlọ mkpọrọ. "

Na Uganda, o nwere ọnụ ọgụgụ buru ibu nke ndị na-akwado ya, yana nnukwu mgbasa ozi mmekọrịta na-esote ndị Uganda ọ bụla. Ọtụtụ ndị na-anakọta nri maka ya n'ụlọ mkpọrọ. Ndị ọkà mmụta Uganda etoola ya dị ka onye na-eguzo megide "ndị na-emekpa anyị ahụ".  Ọkàiwu ya bụ Isaac Kimaze Semakadde ka ụlọ ọrụ iwu Uganda kpọrọ "onye ọka iwu kachasị mma maka ọdịmma ọha na eze na Uganda", n'akụkụ ụfọdụ maka ọrụ ya na ikpe a. 

Na Uganda, "ihe omuma omenala siri ike megide ikwu okwu n'ihu ọha na n'ụzọ doro anya banyere mmekọahụ na mmekọahụ" dị na "ịhụnanya nwoke na nwanyị bụ iwu na-akwadoghị ma machibido agụmakwụkwọ mmekọahụ iwu n'ụlọ akwụkwọ". Otú ọ dị, Nyanzi na-ekwu "n'ihu ọha - na n'enweghị isi - banyere mmekọahụ, akụkụ ahụ nwanyị na ndọrọ ndọrọ ọchịchị. N'ihi nke a, ọtụtụ n'ime ụmụ amaala ibe ya na-asọpụrụ ya ma ụfọdụ ndị na-achọghị mgbanwe na Uganda na-ele ya anya".

## Ịgba ọsọ ndụ
Na 30 Jenụwarị 2021, Nyanzi rutere Kenya" id="mwAcg" rel="mw:WikiLink" title="Nairobi, Kenya">Nairobi, Kenya site na bọs, ma site na ọkàiwu ya, Prọfesọ George Luchiri Wajackoyah, chọọ Ebe mgbaba na Kenya, n'ihi mkpagbu ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke gọọmentị Museveni na-eduzi na Uganda. Na Jenụwarị 2022, a nabatara ya ibi na Germany na mmemme ndị edemede na-agba ọsọ ndụ nke PEN Germany na-eduzi, ya na ụmụ ya atọ. Ọ bụ ezie na ọ nwere ekele maka nnwere onwe na nchebe megide egwu na mkpagbu na Uganda, ọ chọrọ ịlaghachi otu ụbọchị, iji nye aka n'ịmepụta Uganda n'ọdịnihu mgbe oge Museveni gasịrị.

## Hụkwa

* Agụmakwụkwọ na Uganda
* Ikike LGBT na Uganda
* Ógbè Lwengo
* Mahmood Mamdani
* Sarah Ssali

## Edensibia

Otú:Mmadụ ndi di ndụ
Otú:Pages with unreviewed translations