Oleksa Tykhy

**Oleksii Ivanovych Tykhy**[b] (Ukrainian; 27 Jenụwarị 1927 - 5 ma ọ bụ 6 Mee 1984) bụ onye Ukraine mụrụ asụsụ, onye edemede, na onye na-ahụ maka ihe ndị ruuru mmadụ bụ otu n'ime ndị guzobere Òtù Ukrainian Helsinki. Onye na-eme mkpọsa site na nwata, e jidere Tykhy ugboro abụọ maka ebubo e boro ya na ọ na-eme ngaghari iwe megide Soviet yana maka mkpọsa ya megide mwakpo Soviet wakporo Hungary na Russification nke Ukraine, ma nọrọ afọ iri na asaa n'ụlọ mkpọrọ tupu ọnwụ ya site na Ọrịa kansa afọ na 1984. Kemgbe ọnwụ ya, ndị Ukraine ndị ọzọ na-emegide ya, dị ka Levko Lukianenko na Nadiya Svitlychna, emeela emume ito ya maka mbọ ọ na-agba iji chekwaa mba Ukraine ma mee ka ikike mmadụ sie ike na Ukrainian Soviet Socialist Republic.

## Mbido ndụ na ọrụ
A mụrụ Oleksii Ivanovych Tykhy na 27 Jenụwarị 1927 n'obodo Izhevka , n'ebe ọwụwa anyanwụ Donetsk Oblast nke Ukrainian Soviet Socialist Republic .  N'inwe ụbụrụ agụmakwụkwọ dị nkọ, ọ gara ngalaba nkà ihe ọmụma na Mahadum Moscow State  mgbe bururịị ụzọ gụọ akwụkwọ na Zaporizhye Agricultural Institute yana Dnipropetrovsk Institute for Transport Engineers. Ọrụ mbụ ya bụ dị ka onye nkuzi nke physics, mgbakọ na mwepụ, na Asụsụ Ukraine na Pryazovske Raion, ọ rụkwara ọrụ dị ka onye ọgbanyụ-ọkụ yana onye owu ụlọ.

Site n'oge a, Tykhy bụ onye nkatọ siri ike nke gọọmentị Soviet, onye e jidere maka mmegide ya na usoro ntuli aka Soviet na 1948. Otú ọ dị, a tọhapụrụ ya n'oge na-adịghị anya, ọ malitekwara ịrụ ọrụ dị ka onye isi ọmụmụ n'ụlọ akwụkwọ sekọndrị dị na Oleksiievo-Druzhkivka. Ọ katọrọ ndị ntorobịa Komsomol na Soviet n'ụzọ siri ike, na-ekwu na ọ dị mkpa ka ndị nke Soviet gbalịsie ike inweta nnwere onwe ka ukwuu pụọ na ndị okenye ha.

## Njide ya nke afọ 1957
Mgbe Mgbanwe Hungary nke afọ 1956 na mwakpo Soviet sochirinụ gasịrị, Tykhy katọrọ n'ihu ọha otú gọọmentị Soviet si emeso ihe omume, wee ziga akwụkwọ ozi na Central Committee nke òtù Communist nke Soviet Union na-ekwu na "ọ gaghịzi ekwe omume iwulite ọchịchị Kọmunist na Soviet Union" mgbe mwakpo ahụ gasịrị. N'ịzaghachi nke a, gọọmentị Soviet jidere Tykhy na Febụwarị 1957 ma boo ya ebubo na ọ na-emegide ndị Soviet, yana "ịkwutọ ndị òtù Communist na eziokwu gbasara Soviet". Dị ka ébé e si enweta ihe ndị ọzọ si kwuo, dị ka Encyclopedia of Ukraine, e boro ya ebubo na ọ hụrụ mba Ukraine n'anya, Amnesty International gakwaa n'ihu kwuo na a na-ebo ya ebubo "omume na-emegide mgbanwe". 
Ikpe ikpeazụ e kpere Tykhy bụ onye ya  afọ asaa nke ọrụ mgbazi, yana afọ ise nke ịnọ ka osu n'ime obodo ma ọ bụ ịnapụ ya ikike obodo ya. Ụlọikpe Stalino Regional Court (nke bụzi Ụlọikpe Ógbè Donetsk) nyere mkwubi ikpe ahụ na 18 Mee 1958, na-arụ aka na Nkeji edemede 54-10 nke Iwu Mpụ nke Ukrainian Soviet Socialist Republic. E bu ụzọ ziga ya n'ụlọ mkpọrọ Vladimir Central, ma mesịa ziga ya na Dubravlag na Mordovia.

## Ọrụ N'etiti Njichi E jichiri ya
Mgbe a tọhapụrụ ya, Tykhy gbalịrị ịchọta ọrụ, ebe a machibidoro ya ikuzi ihe. Ọ rụrụ ọrụ n'ọbá akwụkwọ ndị dị n'ógbè ahụ,  dị ka onye na-eme ọkpọkọ, onye na-agbanyụ ọkụ, na onye na-agba brik ọkụ,  name="KhPG" />

## Njichi nke afọ 1977 na ọnwụ ya
N'ọnwa Febụwarị n'afọ 1976, Tykhy ghọrọ onye guzobere òtù Ukraine Helsinki. Mgbe nke a gasịrị, ndị ọchịchị Soviet malitere ịlụso ndị òtù ahụ ọgụ ma jide ha, gụnyere Tykhy. Na 4 Febụwarị 1977, ndị uwe ojii Soviet jidere Tykhy, ma boo ya ebubo n'okpuru ọgba aghara na-emegide Soviet na inwe égbè n'ụzọ iwu na-akwadoghị. Ebubo nke ikpeazụ sitere na égbè ndị Germany nke oge Agha Ụwa nke Abụọ Tykhy ji ụrọ mechie ma chekwaa n'ụlọ elu ya. E kpere ya ikpe, ya na onye na-emegide Mykola Rudenko, na 23 June 1977 na Druzhkivka. A tụlere ọtụtụ n'ime ihe odide Tykhy na ikpe ahụ, mana emesịrị maa ya ikpe na nkwupụta na-ezo aka na "a na-eche na ọ bụ Russification na mpaghara Donbas". Ụlọikpe Ógbè Donetsk mara ya ikpe afọ iri nke ịrụ ọrụ mgbazi na afọ ise nke ịgba ọsọ ndụ n'ime obodo, dabere na ikpe mbụ ya, e zigakwara ya Mordovia ka ọ gaa mee ikpe ya.

Njide nke ugboro abụọ e jidere Tykhy bụ nke mba ụwa katọrọ; United States Congress wepụtara mkpebi na-enye iwu ka a tọhapụ ya, tinyere ntọhapụ nke Valentyn Moroz, Rudenko, na Yurii Shukhevych, na 16 Mee 1977.  Amnesty International depụtakwara aha ya dị ka Onye mkpọrọ nke akọ na uche, ọnọdụ ọ ga-anọgide na ya ruo ọnwụ ya.

Dị ka ọtụtụ ndị ọrụ ụlọ mkpọrọ ndị ọzọ na Mordovia, Tykhy malitere ịrịa nsogbu mgbari nri mgbe ọ bịarutere - ọkachasị, ọ nwere Ọnyá afọ. N'agbanyeghị nke a, ọ malitere ịnọ agụụ ụbọchị iri ise na abụọ iji mee mkpesa maka ọnọdụ ndị mkpọrọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị na-eche ihu.Kachkan, Aliona; Chraibi, Christine (14 February 2020).  Na Mordovia, Tykhy sokwa ndị ọzọ a tụrụ mkpọrọ rụkọọ ọrụ, dị ka Vasyl Romaniuk, onye ya na ya dere traktị na-akpọ òkù maka iguzogide ọchịchị Soviet na-enweghị ihe ike.Rapp, I.; Ovsienko, Vasyl (18 March 2006).  Ọ nọkwa na-akparịta ụka kwa mgbe ya na onye isi òtù HelsinkiVasyl Ovsienko, onye ya na ya nọkọrọ ọnụ n'ụlọ mkpọrọ ma kwuo na ọ nọgidere na-enwe mmasị na agụmakwụkwọ.

Mgbe ọ kwụsịrị agụụ n'ọnwa Ọktoba n'afọ 1978, Tykhy malitere ịnọ agụụ nke ugboro atọ ya n'ụbọchị mbụ n'ọnwa Eprel n'afọ 1979, e mechara kpọga ya n'ụlọ ọgwụ mgbe ụbọchị iri na asaa gachara maka ọrịa hernia na peritonitis afọ.Tupu a kpọga ya n'ụlọ ọgwụ, ọ jụrụ arịrịọ inye ya ọgwụgwọ kama ịhapụ echiche ndọrọ ndọrọ ọchịchị ya. Ovsienko mechara kwuo na a dụkọtara afọ Tykhy dịka ákwà iji mee ka mgbari nri sikwuo ike ma na-egbu mgbu karịa, nke mere na òtù Kharkiv Human Rights Protection kwuru na dọkịta gwara ya, "Ndụ gị ga-adị mkpụmkpụ ma jupụta na ihe mgbu. " Mgbe ịwa ahụ gasịrị, ụlọ ọgwụ ahụ tụrụ aro ka a tọhapụ Tykhy n'ọnọdụ na ọ na-arịa ọrịa, mana gọọmentị Soviet jụrụ."Soviet Union: Ukrainian 'monitor' dies in Perm labour colony" (PDF). 

Mgbe ịwa ahụ gasịrị, ahụike Tykhy nọgidere na-akawanye njọ, ntaramahụhụ sitere n'aka ndị isi ụlọ mkpọrọ bịara sikwuo ike. A kpọchiri ya naanị ya na Jenụwarị na Febụwarị 1980, ebe a na-ebo ya ebubo na ọ gbakapụrụ ihe njirimara a madoro ya n'obi, na-ajụ iguzo ọtọ iji sọpụrụ ndị isi ụlọ mkpọrọ ma ọ bụ ndị ọrụ, ma na-enwe mmetụta dị njọ n'ebe ndị mkpọrọ ndị ọzọ.Rapp, I.; Ovsienko, Vasyl (18 March 2006).  N'oge ọ nọ n'ụlọ mkpọrọ naanị ya, ọ nyịkarịghị araụ karịa kilogram iri anọ (88 lb)  ma nọrọ n'ọnọdụ na-adịghị ọcha.Kachkan, Aliona; Chraibi, Christine (14 February 2020). 

Site na 27 Febụwarị ruo 1 Machị 1980, a kpọgara Tykhy na ndị mkpọrọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị ndị ọzọ a tụrụ mkpọrọ n'otu ụlọ mkpọrọ ahụ na Perm-36. N'ebe ahụ, a nọgidere na-ata Tykhy ahụhụ maka ịjụ ịkpụ afụ ọnụ ya na ịrụ ọrụ, yana maka ịnọ agụụ, a kpọchikwara ya naanị ya ruo ọnwa isii ọzọ.Rapp, I.; Ovsienko, Vasyl (18 March 2006).  Onye edemede na onye mkpọrọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị Vasyl Stus mechara dee na Tykhy "dị nnọọ ka e si n'obe kutuo ya."  Ahụike Tykhy kawanyere njọ, ọkachasị site na 1983, nke mere na Amnesty International malitere ịkwado n'ihu ọha maka ntọhapụ Tykhy. Kachkan, Aliona; Chraibi, Christine (14 February 2020). "Soviet Union: Ukrainian 'monitor' dies in Perm labour colony" (PDF). 

Tykhy nwụrụ na abalị ise

## Ihe Ndị E Deturu

## Edensibịa


Otú:Pages with unreviewed translations