Ihe Ebumnuche Mmepe Na-adịgide Adịgide

thumb|SDG logo
Ebumnuche ahụ nwere ebumnuche asaa na ihe ngosi 13 iji tụọ ọganihu. Ebumnuche ise a ga-esi na ya pụta bụ: ikpochapụ oke ịda ogbenye; Mbelata ịda ogbenye niile site na ọkara; mmejuputa usoro nchedo ọha; n'ịhụ na nha nhata ikike inwe, ọrụ ndị bụ isi, teknụzụ na akụ akụ na ụba; na iwulite nkwụsi ike na ọdachi gburugburu ebe obibi, akụ na ụba na mmekọrịta ọha na eze. Ebumnuche abụọ ahụ metụtara ụzọ mmejuputa SDG 1 bụ ịchịkọta akụrụngwa iji kwụsị ịda ogbenye; na nguzobe usoro iwu mkpochapụ ịda ogbenye na ọkwa niile.

Ebumnuche Sustainable Development Goals ma ọ bụ ebumnuche zuru ụwa ọnụ bụ mkpokọta nke ebumnuche iri na asaa jikọtara ọnụ nke e mere iji jee ozi dị ka "atụmatụ ekekọrịtara maka udo na ọganihu maka ndị mmadụ na ụwa, ugbu a na n'ọdịnihu." SDG abụghị ịda ogbenye; efu agụụ; ezi ahụike na ịdị mma; agụmakwụkwọ dị mma; nhata nwoke na nwanyị; mmiri dị ọcha na ịdị ọcha; ike dị ọnụ ala ma dị ọcha; ezigbo ọrụ na uto akụ na ụba; ụlọ ọrụ, ihe ọhụrụ na akụrụngwa; ebelata oke nha anya; obodo na obodo na-adigide; oriri na mmepụta ihe dị mkpa; omume ihu igwe; ndu n'okpuru mmiri; ndu n'ala; udo, ikpe ziri ezi na ụlọ ọrụ siri ike; na mmekorita maka ebumnuche. SDG na-ekwusi ike na njikọ gburugburu ebe obibi, mmekọrịta ọha na eze na akụ na ụba nke mmepe na-adigide site n'itinye nkwado na etiti ha.

Emebere SDG na 2015 site n'aka otu United Nations General Assembly (UNGA) dịka akụkụ nke Post-2015 Development Agenda, bụ nke chọrọ imepụta usoro mmepe ụwa n'ọdịnihu iji nweta ebumnuche Millennium Development Goals, nke kwụsịrị n'afọ ahụ. A kọwapụtara ha n'ụzọ nkịtị wee nabata ha na mkpebi UNGA akpọrọ 2030 Agenda, nke a na-akpọ colloquially dị ka Agenda 2030. Na 6 Julaị 2017, e mere SDGs ka ọ rụọ ọrụ site na mkpebi UNGA nke na-achọpụta ebumnuche akọwapụtara maka ebumnuche ọ bụla ma na-enye ihe ngosi iji tụọ ọganihu. A ga-enweta ọtụtụ ebumnuche n'afọ 2030, n'agbanyeghị na ụfọdụ enweghị ụbọchị njedebe. International Monetary Fund (IMF) ewepụtakwala ụzọ iji nweta SDG site n'inye nkwado ha na mba ndị ka na-emepe emepe. Dịka ọmụmaatụ, IMF na-arụ ọrụ iji belata ịda ogbenye na mba ndị na-emepe emepe na-enweghị ego site n'inye nkwado ego n'oge ọrịa COVID-19.

Enwere nsogbu na-agafe agafe na mmekọrịta dị n'etiti ihe mgbaru ọsọ dị iche iche; dịka ọmụmaatụ, maka SDG 13 na omume ihu igwe, IPCC na-ahụ mmekọrịta siri ike na SDG 3 (ahụike), 7 (ike dị ọcha), 11 (obodo na obodo), 12 (nri na mmepụta ihe) na 14 (oké osimiri).: 70 N'aka nke ọzọ, ndị nkatọ na ndị na-ekiri ihe na-achọpụtakwa azụmaahịa dị n'etiti ebumnuche,: 67  dị ka n'etiti ịkwụsị agụụ na ịkwalite nkwado gburugburu ebe obibi. nkwado gburugburu ebe obibi, yana ihe isi ike na-enyocha ihe ngosi qualitative.

Ndị otu UN (United Nations) High-Level Political Forum on Sustainable Development (HLPF) na-enyocha SDGs, ọgbakọ kwa afọ a na-eme n'okpuru nkwado nke United Nations Economic and Social Council. Agbanyeghị, HLPF na-abịa na nsogbu nke ya n'ihi enweghị onye ndu ndọrọ ndọrọ ọchịchị na ọdịmma mba dị iche iche.: 206  Iji kwado nleba anya nke agamnihu na mmejuputa SDG, ewepụtara SDG Tracker n'ịntanetị na June 2018 iji gosipụta data niile dị n'ofe niile. egosi. Ọrịa COVID-19 nwere nnukwu mmetụta ọjọọ na SDG 17 niile na 2020. Ntụle sayensị nke mmetụta ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke SDG chọpụtara na 2022 na SDG nwere naanị mmetụta ndọrọ ndọrọ ọchịchị nwere oke mgbanwe ruo ugbu a. Ma ọ dịkarịa ala, ha emetụtala ụzọ ndị na-eme ihe nkiri si aghọta ma na-ekwurịta banyere mmepe na-adigide.
SDG 2 nwere ebumnuche asatọ yana ihe ngosi 14 iji tụọ ọganihu. Ebumnuche ise a ga-esi na ya pụta bụ: ịkwụsị agụụ na imeziwanye ohere ịnweta nri; na-akwụsị ụdị nile nke erighị ihe na-edozi ahụ́; arụpụta ọrụ ugbo; usoro mmepụta nri na-adigide na omume ugbo na-agbanwe agbanwe; na mkpụrụ ndụ ihe nketa dị iche iche nke mkpụrụ osisi, osisi ndị a na-akọ na anụ ndị a na-akọ na anụ ụlọ; itinye ego, nyocha na teknụzụ. Ụzọ atọ e ji eme ihe e ji eme ihe gụnyere: ikwado mmachi ahia na mgbagha n'ahịa ọrụ ugbo n'ụwa na ahịa ngwaahịa nri na usoro ha.

## Ịzụlite ya
thumb|Ịgbanwe ụwa anyị: 2030 Agenda for Sustainable Development (UN Resolution A/RES/70/1), nke nwere ihe mgbaru ọsọ (October 2015)
áká_ịkẹngạ|thumb|Ihe osise na-edepụta 17 Sustainable Development Goals
Na 25 Septemba 2015, mba 193 nke UN General Assembly nakweere 2030 Development Agenda akpọrọ "Ịgbanwe ụwa anyị: 2030 Agenda for Sustainable Development." Usoro a nwere paragraf 92. Paragraf nke 59 na-akọwapụta ebumnuche 17 Sustainable Development Goals yana ebumnuche 169 metụtara yana ihe ngosi 232.

Usoro nke UN na-edu gụnyere mba 193 ndị otu ya na ọha obodo zuru ụwa ọnụ. Mkpebi a bụ nkwekọrịta gọọmenti etiti sara mbara nke na-arụ ọrụ dị ka Post-2015 Development Agenda. SDG na-ewulite n'ụkpụrụ ekwekọrịtara na mkpebi A/RES/66/288, nke isiokwu ya bụ "Ọdịnihu Anyị Chọrọ." Nke a bụ akwụkwọ anaghị ejikọta ya n'ihi Mgbakọ Rio+20 emere na 2012.

## Mmejuputa
thumb|250x250px|Ntụnyere ọnụahịa maka Ihe mgbaru ọsọ UN
Mmezu nke SDG malitere n'ụwa niile na 2016. Usoro a nwekwara ike ịkpọ Localizing SDGs. Na 2019 António Guterres (onye odeakwụkwọ ukwu nke United Nations) nyere oku zuru ụwa ọnụ maka afọ iri nke ime ihe iji wepụta ebumnuche mmepe Sustainable site na 2030. Afọ iri a ga-adị site na 2020 ruo 2030. Atụmatụ bụ na odeakwụkwọ ukwu nke UN ga-akpọkọta ikpo okwu kwa afọ maka ịkwọ ụgbọala afọ iri nke ime ihe.

Enwere isi ihe abụọ nke ndị na-eme ihe nkiri maka mmejuputa SDGs: steeti na ndị na-abụghị steeti. Ndị na-eme ihe nkiri na steeti gụnyere gọọmentị mba na ndị isi obodo, ebe ndị na-abụghị steeti bụ ụlọ ọrụ na ọha obodo.: 80  Iso obodo na inye ikike dị mkpa mana enwerekwa mmasị dị iche iche na otu a.: 80

Iwulite mmekorita ọhụrụ bara uru. Agbanyeghị, SDG ejighị n'aka n'ụzọ iwu kwadoro yana ebum n'obi mee ya iji nye ndị na-eme ihe nkiri ohere dị ukwuu. Ya mere, ha nwere ike ịkọwa ihe mgbaru ọsọ dị iche iche na mgbe mgbe dị ka mmasị ha si dị.

## Ihe dị n'ihe mgbaru ọsọ iri na asaa

### Ọdịdị nke ihe mgbaru ọsọ, ebumnuche na ihe ngosi
E bipụtara ndepụta nke ebumnuche na ihe ngosi maka nke ọ bụla n'ime 17 SDGs na mkpebi UN na July 2017. Ihe mgbaru ọsọ ọ bụla na-enwekarị ebumnuche 8-12, na ebumnuche ọ bụla nwere n'etiti ihe ngosi otu na anọ iji tụọ ọganihu n'iru iru ebumnuche, yana nkezi nke 1.5 egosi kwa iche. Ebumnuche ndị a bụ ebumnuche nsonaazụ (ọnọdụ a ga-enweta) ma ọ bụ ụzọ ebumnuche mmejuputa. E webatara ebumnobi ikpeazụ ndị a n'oge na usoro mkparita uka SDG iji gboo nchegbu nke ụfọdụ ndị otu mba gbasara otu a ga-esi nweta SDGs. Ebumnuche 17 bụ kpam kpam gbasara otu a ga-esi nweta SDGs.

Usoro ọnụọgụ nke ebumnuche bụ nke a: Ebumnuche nsonaazụ na-eji ọnụọgụ, ebe ebumnuche mmejuputa na-eji mkpụrụedemede obere. Dịka ọmụmaatụ, SDG 6 nwere ngụkọta nke ebumnuche 8. Isii nke mbụ bụ ebumnuche nsonaazụ na akpọrọ Targets 6.1 ruo 6.6. Ebumnobi abụọ ikpeazụ bụ ụzọ nke ebumnuche mmejuputa atumatu ma akpọrọ ya dị ka ebumnuche 6.a na 6.b.

Weebụsaịtị United Nations Statistics Division (UNSD) na-enye ndepụta ihe ngosi gọọmentị dị ugbu a nke gụnyere mmelite niile ruo oge nnọkọ Statistical Commission nke 51st na Machị 2020.

Ihe ngosi maka ebumnuche nwere ọkwa dị iche iche nke mmepe usoro na nnweta data na ọkwa ụwa. Na mbido, ụfọdụ ihe ngosi (nke a na-akpọ Tier 3 egosi) enweghị usoro ma ọ bụ ụkpụrụ zuru ụwa ọnụ. Mgbe e mesịrị, a na-edozi usoro ihe ngosi zuru ụwa ọnụ ka agbahapụ, dochie ma ọ bụ nụchaa ihe ngosi Tier 3. Dịka nke 17 Julaị 2020, enwere ihe ngosi 231 pụrụ iche.

Data ma ọ bụ ozi ga-agwa ndị otu niile adịghị ike dị ka ụmụaka, ndị agadi agadi, ndị nwere nkwarụ, ndị gbara ọsọ ndụ, ụmụ amaala, ndị na-akwaga mba ọzọ, na ndị chụpụrụ n'ime obodo.

#### Nnyocha nke ihe ngosi
A tụlere usoro ihe ngosi ahụ nke ọma na nnọkọ 51st nke United Nations Statistical Commission na 2020. A ga-enyocha ya ọzọ na 2025. Na nnọkọ 51st nke Statistical Commission (nke e mere na New York City site na 3–6 Maachị 2020) mkpokọta. nke mgbanwe 36 n'usoro ihe ngosi zuru ụwa ọnụ ka atụpụtara maka nleba anya nke kọmitii ahụ. A dochiri, degharịa ma ọ bụ hichapụ ụfọdụ ihe ngosi. N'etiti 15 Ọktoba 2018 na 17 Eprel 2020, e mere mgbanwe ndị ọzọ na egosi. N'agbanyeghị nha ha na-aga n'ihu na-ejupụta na ihe isi ike.

### Ndepụta nke ihe mgbaru ọsọ 17 na ebumnuche ha na ihe ngosi ha

#### Ihe mgbaru ọsọ 1: Enweghị ịda ogbenye
alt=Sustainable Development Goal 1|áká_ịkẹngạ|thumb|124x124px|SDG 1
SDG 1 bụ: "Kwụsị ịda ogbenye n'ụdị ya niile n'ebe niile." Inweta SDG 1 ga-akwụsị oke ịda ogbenye n'ụwa niile n'afọ 2030. Otu n'ime ihe na-egosi ya bụ ọnụ ọgụgụ ndị bi n'okpuru oke ịda ogbenye. A na-enyocha data ahụ site na mmekọahụ, afọ, ọkwa ọrụ, na ọnọdụ mpaghara (obodo / ime obodo).

#### Ihe mgbaru ọsọ 2: agụụ efu (Ọ dịghị agụụ)
áká_èkpè|thumb|A ga-eme ka onye ọ bụla nwee nri zuru oke na nke dị mma.
SDG 2 bụ: "Kwụsị agụụ, nweta nchekwa nri na mmezi nri, ma kwalite ọrụ ugbo na-adịgide adịgide". Ihe na-egosi ihe mgbaru ọsọ a bụ dịka ọmụmaatụ, mmụba nke nri na-adịghị mma, mmụka nke enweghị nri siri ike, na mmụba ya nke nkwụsịtụ n'etiti ụmụaka na-erubeghị afọ ise.

#### Ihe mgbaru ọsọ nke atọ: Ahụike na ọdịmma dị mma
SDG 3 bụ ka: "Họrọ ndụ ahụike ma kwalite ọdịmma maka mmadụ niile n'afọ niile." Ihe ngosi dị mkpa ebe a bụ ogologo ndụ yana ọnwụ ụmụaka na nne. Ihe ngosi ndị ọzọ bụ ọmụmaatụ ọnwụ sitere na mmerụ ahụ okporo ụzọ, mmụba nke ụtaba ugbu a, ọnụ ọgụgụ ọnwụ igbu onwe.

#### Ihe mgbaru ọsọ nke anọ: agụmakwụkwọ dị mma
thumb|240x240px|Ụmụ akwụkwọ nọ n'ogige ndị gbara ọsọ ndụ Kakuma, Kenya
SDG 4 bụ: "Hụkwa n'aka na agụmakwụkwọ dị mma gụnyere yana nha anya ma kwalite ohere mmụta ogologo ndụ maka mmadụ niile." Ihe egosi maka ebumnuche a bụ ọmụmaatụ ọnụọgụ ndị bịara ụlọ akwụkwọ praịmarị, ọnụego mmecha nke ụlọ akwụkwọ praịmarị, isonye na agụmakwụkwọ mahadum na ndị ọzọ. N'ọnọdụ ọ bụla, a na-eleba anya nrịbama ngụsị akwụkwọ iji hụ na ụmụ akwụkwọ na-abaghị uru agaghị efu (anakọtara data na "nwoke / nwoke, ime obodo / obodo, ala / n'elu akụ na ụba na ndị ọzọ dị ka ọnọdụ nkwarụ, ụmụ amaala") . Enwekwara ihe ngosi n'akụkụ ụlọ ọrụ ụlọ akwụkwọ ahụ nwere (ịnweta ọkụ eletrik, ịntanetị, kọmputa, mmiri ọṅụṅụ, ụlọ mposi wdg).

#### Ihe mgbaru ọsọ nke ise: Ịha nhata nwoke na nwanyị
SDG 5 bụ ka: "Nweta nha anya nwoke na nwanyị ma nye ụmụ nwanyị na ụmụ agbọghọ ike." Ihe ngosi gụnyere dịka ọmụmaatụ inwe usoro iwu dabara adaba yana nnochite anya ụmụ nwanyị na nzuko omeiwu nke mba ma ọ bụ n'ime ndị na-akpa nkata mpaghara. Ọnụọgụ gbasara alụmdi na nwunye mmanye na ibibi/mgbu ụmụ nwanyị (FGM/C) sokwa n'ihe ngosi ọzọ.

#### Ebumnuche 6: Mmiri dị ọcha na ịdị ọcha
thumb|Ihe atụ nke ịdị ọcha maka mmadụ niile: Ụlọ mposi ụlọ akwụkwọ (ụlọ akwụkwọ IPH na kọleji, Mohakhali, Dhaka, Bangladesh)
SDG 6 bụ ka: "Hụkwa na enwere na njikwa mmiri na ịdị ọcha na-adịgide adịgide maka mmadụ niile." Mmemme nleba anya ọnụ (JMP) nke WHO na UNICEF bụ maka ileba anya n'ọganihu iji nweta ebumnobi abụọ mbụ nke ebumnuche a. Ihe ngosi dị mkpa maka ebumnuche a bụ pasentị nke ndị mmadụ na-eji mmiri ọ drinkingụ drinkingụ a na-achịkwa nke ọma, ma nwee ohere ịdị ọcha ejirikwaghị nke ọma. JMP kọrọ na 2017 na ijeri mmadụ 4.5 anaghị ejikwa ịdị ọcha n'enweghị nsogbu. Ihe ngosi ọzọ na-eleba anya na oke mmiri mkpofu ụlọ na nke ụlọ ọrụ nke a na-edozi n'enweghị nsogbu.

#### Ihe mgbaru ọsọ nke asaa: Ike dị ọnụ ala na nke dị ọcha
SDG 7 bụ: "Hụkwa na ịnweta ike dị ọnụ ala, ntụkwasị obi, nkwado na ume ọgbara ọhụrụ maka mmadụ niile." Otu n'ime ihe na-egosi ihe mgbaru ọsọ a bụ pasentị nke ndị mmadụ nwere ike ịnweta ọkụ eletrik (ọganihu n'ịgbasa ohere eletrik e meela n'ọtụtụ mba, karịsịa India, Bangladesh, na Kenya). Ihe ngosi ndị ọzọ na-eleba anya na ike mmeghari ume ike na arụmọrụ ike.

#### Ihe mgbaru ọsọ nke asatọ: Ọrụ dị mma na uto akụ na ụba
SDG 8 bụ: "Ịkwalite ọganihu akụ na ụba na-adịgide adịgide, na-agụnye yana na-adigide, ọrụ zuru oke ma na-arụpụta ihe na ezigbo ọrụ maka mmadụ niile." Ihe ngosi dị mkpa maka ebumnuche a gụnyere uto akụ na ụba na mba ndị mepere emepe na ọnụ ọgụgụ nke ezigbo GDP kwa onye ọ bụla. Ihe atụ ndị ọzọ bụ ọnụ ọgụgụ nke enweghị ọrụ ntorobịa na mmerụ ahụ n'ọrụ ma ọ bụ ọnụ ọgụgụ ụmụ nwanyị na-arụ ọrụ ma e jiri ya tụnyere ụmụ nwoke.

#### Ebumnuche 9: Ụlọ ọrụ mmepụta ihe, ihe ọhụrụ na akụrụngwa
SDG 9 bụ: "Iwulite akụrụngwa na-agbanwe agbanwe, kwalite mmepụta mmepụta ihe na-adigide na nsonye, na ịkwalite mmepụta ihe ọhụrụ." Ndị na-egosi na ebumnuche a gụnyere dịka ọmụmaatụ ọnụọgụ ndị na-arụ ọrụ n'ichepụta ihe ma ọ bụ ndị bi na mpaghara netwọk ekwentị kpuchiri ma ọ bụ ndị nwere ịntanetị. Ihe ngosi nke ejikọrọ na mgbanwe ihu igwe bụ "CO2 emissions per unit nke uru agbakwunyere."

#### Ihe mgbaru ọsọ nke iri: Mbelata ahaghị nhata
SDG 10 bụ: "Berelata enweghị nhata ego n'ime na n'etiti mba". Ihe ngosi dị mkpa maka SDG a bụ ọdịiche dị n'etiti ego, akụkụ nke okike na nkwarụ, yana iwu maka ịkwaga na ịgagharị nke ndị mmadụ.

#### Ihe mgbaru ọsọ 11: Obodo na obodo ndị na-adịgide adịgide
SDG 11 bụ: "Mee ka obodo na ebe obibi mmadụ bụrụ nke gụnyere, nchekwa, na-agbanwe agbanwe na nke ga-adigide." Ihe ngosi dị mkpa maka ebumnuche a bụ ọnụ ọgụgụ ndị mmadụ bi n'ime ime obodo, ọnụ ọgụgụ ndị bi n'obodo mepere emepe na-enwe ohere ịnweta ụgbọ njem ọha, na oke ebe ewulitere maka onye ọ bụla.

#### Ihe mgbaru ọsọ 12: Ojiji na mmepụta
SDG 12 bụ: "Hụkwa na usoro oriri na mmepụta ga-adigide." Otu n'ime ihe ndị a na-egosi bụ ọnụ ọgụgụ ngwá ọrụ amụma mba iji kwalite oriri na-adịgide adịgide na usoro mmepụta ihe.: 14  Nke ọzọ bụ enyemaka mmanụ ọkụ zuru ụwa ọnụ. nwere ike inye aka imezu ebumnuche ahụ.

#### Ihe mgbaru ọsọ 13: Omume ihu igwe
SDG 13 bụ ka: "Mee ihe ngwa ngwa iji luso mgbanwe ihu igwe ọgụ na mmetụta ya site n'ịchịkwa ihe ọkụkụ na ịkwalite mmepe na ume ọhụrụ." Na 2021 ruo mmalite 2023, Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) bipụtara akụkọ nyocha nke isii nke na-enyocha ozi sayensị, teknụzụ na mmekọrịta akụ na ụba gbasara mgbanwe ihu igwe.

#### Ihe mgbaru ọsọ 14: Ndụ n'okpuru mmiri
SDG 14 bụ: "Chekwaa ma jiri oke osimiri, oke osimiri na akụrụngwa mmiri mee ihe maka mmepe na-adigide." Mgbalị ndị a na-eme ugbu a iji chebe oke osimiri, gburugburu mmiri na obere ndị ọkụ azụ anaghị egbo mkpa ọ dị ichebe ihe onwunwe. Mmụba okpomọkụ nke oké osimiri na ọnwụ oxygen na-eme n'otu oge na acidification nke oké osimiri ma bụrụ ihe atọ na-egbu egbu nke nrụgide mgbanwe ihu igwe na gburugburu mmiri.
thumb|Nusa Lembongan Reef

#### Ihe mgbaru ọsọ 15: Ndụ n'ala
SDG 15 bụ: "Chebe, weghachi ma kwalite ojiji nke gburugburu ụwa na-aga n'ihu, jikwaa oke ọhịa, ịlụso ọzara ọgụ, na ịkwụsị ma weghachi mbibi ala na ịkwụsị mfu nke ụdị ndụ dị iche iche." Ọnụ ọgụgụ nke mpaghara ọhịa fọdụrụnụ, ọzara na ihe egwu ikpochapụ ụdị anụmanụ bụ ihe atụ na-egosi ebumnuche a.

#### Ihe mgbaru ọsọ 16: Udo, ikpe ziri ezi na ụlọ ọrụ siri ike
SDG 16 bụ: "Ịkwalite obodo dị n'udo na nsonye maka mmepe na-adigide, nye mmadụ niile ohere ikpe ziri ezi ma wulite ụlọ ọrụ dị irè, na-aza ajụjụ na nke gụnyere na ọkwa niile." Ọnụego ndebanye aha ọmụmụ na ụbara nke iri ngo bụ ihe atụ abụọ nke ihe nleba anya gụnyere na ebumnuche a.

#### Ihe mgbaru ọsọ 17: Njikọ maka ihe mgbaru ọsọ
SDG 17 bụ ka: "Mee ka ụzọ mmejuputa iwu sikwuo ike ma mee ka mmekọrịta zuru ụwa ọnụ maka mmepe na-adigide." A na-ahụ ịbawanye mmekorita mba ụwa dị ka ihe dị mkpa iji nweta nke ọ bụla n'ime ebumnuche iri na isii gara aga. A na-ahụta mmepe mmekọrịta ọtụtụ ndị otu iji kesaa ihe ọmụma, nka, teknụzụ na nkwado ego dị ka ihe dị oke mkpa maka ọganihu zuru oke nke SDGs. Ebumnobi a gụnyere imeziwanye imekọ ihe ọnụ n'ebe ugwu-ndịda na ndịda-South, yana mmekọrịta ọha na eze na nkeonwe nke metụtara ọha mmadụ ka a kpọtụrụ aha kpọmkwem.
 

## Nsogbu na njikọ aka
thumb|240x240px|Ndị na-eto eto na-ejide ọkọlọtọ SDG na Lima, Peru
Iji nweta mmepe na-adigide, akụkụ atọ ma ọ bụ akụkụ atọ kwesịrị ịchịkọta ọnụ: Akụkụ akụ na ụba, ndọrọ ndọrọ ọchịchị na gburugburu ebe obibi bụ ihe dị oke mkpa ma dabere n'otu. Ọganihu ga-achọ nyocha multidisciplinary na trans-disciplinary n'akụkụ atọ niile. Nke a na-esi ike mgbe ndị isi ọchịchị akwadoghị ya.

Okwu igbubi oke gụnyere dịka ọmụmaatụ nha anya nwoke na nwanyị, agụmakwụkwọ, omenala na ahụike. Ndị a bụ naanị ọmụmaatụ ụfọdụ njikọ dị iche iche dị na SDGs.

### Ịha nhata nwoke na nwanyị
Nkwekọrịta zuru ebe niile bụ na agamnihu na SDG niile ga-akwụsị ma ọ bụrụ na etinyeghị ikike ụmụ nwanyị na nha anya nwoke na nwanyị, ma mesoo ya nke ọma. Ndị SDG na-elegara ndị na-eme amụma yana ndị isi ngalaba na ndị otu ụlọ ọrụ ka ha rụọ ọrụ maka ịha nhata nwoke na nwanyị. Nkwupụta sitere na isi mmalite dị iche iche, dị ka Organisation for Economic Cooperation and Development (OECD), UN Women na World Pensions Forum, kwuru na itinye ego n'ime ụmụ nwanyị na ụmụ agbọghọ nwere mmetụta dị mma na akụ na ụba. Ntinye ego mmepe obodo na nke zuru ụwa ọnụ n'ime ụmụ nwanyị na ụmụ agbọghọ na-agafekarị oke mbụ ha.

A na-ahazi nha anya nwoke na nwanyị n'ime usoro SDG site n'ịhụ na a na-anakọta data ekewapụrụ nwoke na nwanyị dịka enwere ike.: 11

### Agụmakwụkwọ na omenala
áká_ịkẹngạ|thumb|Ọzụzụ na agụmakwụkwọ maka mmepe na-adịgide adịgide na mpaghara Kasese Uganda
Achọpụtara agụmakwụkwọ maka mmepe na-adigide (ESD) nke ọma na SDG dị ka akụkụ nke Target 4.7 nke SDG na agụmakwụkwọ. UNESCO na-akwalite mmụta mmụta nwa amaala zuru ụwa ọnụ (GCED) dị ka ụzọ mgbakwunye. Mmụta maka mmepe na-adigide dị mkpa maka SDG 16 ndị ọzọ niile.

A na-ezo aka na omenala n'ụzọ doro anya na SDG 11 Target 4 ("Mee mgbalị iji chekwaa na ichekwa ihe nketa ụwa na omenala"). Agbanyeghị, a na-ahụ omenala ka isiokwu na-agafe agafe n'ihi na ọ na-emetụta ọtụtụ SDGs. Dịka ọmụmaatụ, omenala na-ekere òkè na ebumnuche SDG ebe ha na-emetụta gburugburu ebe obibi na nkwụghachi azụ (n'ime SDG 11, 12 na 16), ọganihu na ibi ndụ (n'ime SDG 8), nsonye na nsonye (n'ime SDG 11 na 16): 2

### Ahụike
SDG 1 ruo 6 na-eleba anya ozugbo na ndịiche ahụike, ọkachasị na mba ndị na-emepe emepe. Ebumnobi isii ndị a na-eleba anya n'okwu ndị dị mkpa na ahụike ọha zuru ụwa ọnụ, ịda ogbenye, agụụ na nchekwa nri, ahụike, agụmakwụkwọ, nha anya nwoke na nwanyị na ike ụmụ nwanyị, na mmiri na ịdị ọcha. Ndị ọrụ ahụike ọha nwere ike iji ebumnobi ndị a wepụta atụmatụ nke ha ma mee atụmatụ maka obere atụmatụ maka otu ha.

Njikọ dị n'etiti ebumnuche mmepe dị iche iche na ahụike ọha dị ọtụtụ ma guzobekwa nke ọma:

* SDG 1: Ịdị n'okpuru akara ịda ogbenye na-adabere na nsonaazụ ahụike na-adịghị mma ma nwee ike ịka njọ maka ndị bi na mba ndị na-emepe emepe ebe oke ịda ogbenye bụ ihe a na-ahụkarị. Nwatakịrị a mụrụ n'ime ịda ogbenye nwere ohere okpukpu abụọ karịa ịnwụ tupu ya eruo afọ ise ma e jiri ya tụnyere nwatakịrị si n'ezinụlọ bara ọgaranya.
* SDG 2: Mmetụta ọjọọ nke agụụ na nsogbu nri na-edozi ahụ nke nwere ike ibilite site na nsogbu sistemụ na nchekwa nri dị oke egwu. Òtù Ahụ Ike Ụwa na-eme atụmatụ na pasent 12.9 nke ndị bi na mba ndị na-emepe emepe enweghị nri na-edozi ahụ.
* SDG 4 na 5: Enwetabeghị ikpe ziri ezi agụmakwụkwọ n'ụwa. Nke a na-egbochi mbọ ahụike ọha na eze, ebe enweghị agụmakwụkwọ nwere ike iduga na nsonaazụ ahụike dị njọ. Nke a na-egosi site n'aka ụmụ nke ndị nne na-enweghị agụmakwụkwọ nwere ọnụ ọgụgụ dị ala karịa ụmụaka ndị nne mụrụ na ọkwa praịmarị ma ọ bụ karịa.

### Njikọ
Mmekọrịta dị n'etiti SDG bụ "ezigbo ndị na-emegide ahia ahia.": 67  N'ihe gbasara SDG 13 gbasara omume ihu igwe, IPCC na-ahụ mmekọrịta siri ike karịsịa maka SDGs 3 (ahụike), 7 (ike dị ọcha), 11 (obodo na obodo), 12 (nri na mmepụta ihe) na 14 (oké osimiri):  70

Iji zute SDG 13 na SDG ndị ọzọ, a na-achọ itinye ego na-adịte aka na ihe ọhụrụ akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ: iji mebie ngwaahịa isi obodo - ike, ụlọ ọrụ na akụrụngwa njem - ma hụ na ọ ga-ekwe omume mgbanwe ihu igwe n'ọdịnihu; iji chekwaa ma kwalite isi obodo - oke ohia, oke osimiri, na ala mmiri; na ịzụ ndị mmadụ ka ha rụọ ọrụ na ọnọdụ akụ na ụba na-anọpụ iche na ihu igwe.

## Ihe ịma aka

### Ọtụtụ ihe mgbaru ọsọ na nsogbu n'ozuzu
Ndị ọkà mmụta akọwapụtala ntụpọ dị na nhazi nke SDG maka akụkụ ndị a: "ọnụọgụ ebumnuche, nhazi nke usoro ihe mgbaru ọsọ (dịka ọmụmaatụ, usoro nhazi nke na-abụghị ndị isi), njikọ dị n'etiti ihe mgbaru ọsọ, nkọwapụta ma ọ bụ nha nke ebumnuche, asụsụ e ji mee ihe n'edemede ahụ, na ịdabere na mmepe akụ na ụba neoliberal dabere na mmepe na-adigide dị ka isi nghazi ha.": 161

Ndị SDG nwere ike ijide ọnọdụ dị ugbu a wee daa n'iwepụta nnukwu ebumnuche mmepe. A kọwawo ọnọdụ dị ugbu a dị ka "kewapụ ọdịmma mmadụ na nkwado gburugburu ebe obibi, enweghị ike ịgbanwe ọchịchị na ịṅa ntị na ahia ahia, ihe kpatara ịda ogbenye na mmebi gburugburu ebe obibi, na ikpe ziri ezi nke ọha mmadụ."

Otu nkọwa na The Economist na 2015 rụrụ ụka na ebumnuche 169 maka SDG dị ọtụtụ, na-akọwa ha dị ka ndị na-agbasawanye, echiche na-ezighị ezi na ọgbaghara ma e jiri ya tụnyere Mgbaru Ọhụụ Mmepe Millennium asatọ (MDGs).

### Mgbanwe ndị a na-ekwughị n'ụzọ doro anya
Azụmahịa dị n'etiti SDG 17 nwere ike igbochi mmezu ha.: 66  Dịka ọmụmaatụ, ndị a bụ azụmaahịa atọ siri ike ịtụle: "Olee otu a ga-esi mekọrịta ịkwụsị agụụ na nkwado gburugburu ebe obibi? (SDG lekwasịrị anya 2.3 na 15.2) Kedu ka uto akụ na ụba ga-esi dị. a ga-emekọrịta ya na nkwado gburugburu ebe obibi? (SDG lekwasịrị anya 9.2 na 9.4) Kedu ka enwere ike isi mee ka enweghị ahaghị nhata ego na uto akụ na ụba? (SDG lekwasịrị anya 10.1 na 8.1)."

SDG adịghị ekwu kpọmkwem esemokwu dị n'etiti uto akụ na ụba na nkwado gburugburu ebe obibi. Kama nke ahụ, ha na-ekwusi ike "nkwupụta ogologo oge mana enweghị atụ gbasara nbibi na nrụpụta akụrụngwa dị ka ihe ngwọta teknụzụ maka nsogbu gburugburu ebe obibi.": 145  Dịka ọmụmaatụ, ọganihu akụ na ụba ụwa na-aga n'ihu nke pasent 3 (SDG 8) nwere ike ọ gaghị ekwekọrịta na ebumnuche nkwado gburugburu ebe obibi, n'ihi na Ọnụego achọrọ maka ngbanwe akụ na ụba zuru ụwa ọnụ zuru ụwa ọnụ dị elu karịa obodo ọ bụla enwetagoro n'oge gara aga.

### Enweghị ike na nkwado gburugburu ebe obibi
thumb|SDG wedding cake model: Ụzọ isi lee akụkụ akụ na ụba, mmekọrịta mmadụ na ibe ya na gburugburu ebe obibi nke Sustainable Development Goals (SDGs).
Ndị ọkà mmụta akatọọla na SDGs "adịghị aghọta na mbara ala, ndị mmadụ na ihe gbasara ọganihu bụ akụkụ nke otu usoro ụwa, na nchebe nke iguzosi ike n'ezi ihe nke mbara ala ekwesịghị ịbụ ụzọ isi nweta njedebe, kama ọ bụ njedebe n'onwe ya.": 147 SDGs "kadoro n'echiche na uto akụ na ụba bụ ntọala iji nweta ogidi niile nke mmepe na-adigide.": 147  Ha anaghị ebute nchekwa gburugburu ebe obibi.: 144

SDGs gụnyere SDG atọ lekwasịrị anya gburugburu ebe obibi, nke bụ ebumnuche 13, 14 na 15 ( ihu igwe, ala na oke osimiri), mana enweghị ebumnuche gburugburu ebe obibi ma ọ bụ mbara ala.

Ihe mgbochi gburugburu ebe obibi na oke mbara ala enweghị atụ n'ime SDGs. Dịka ọmụmaatụ, otu esi ahazi SDG dị ugbu a na-eduga na mmekọrịta na-adịghị mma n'etiti nkwado gburugburu ebe obibi na SDGs.

A katọrọ SDG maka enweghị ike ichekwa ụdị ndụ dị iche iche. Ha nwere ike n'amaghị ama kwalite mbibi gburugburu ebe obibi n'aha mmepe na-adigide.

Ụfọdụ ọmụmụ na-arụkwa ụka na ihe SDG na-elekwasị anya na mmepe na-adigide neoliberal na-emebi iguzosi ike n'ezi ihe nke mbara ala na ikpe ziri ezi. Ebumnuche abụọ a (ịkwado ntụkwasị obi mbara ala na ikpe ziri ezi) ga-achọ oke maka uto akụ na ụba.: 145

Ndị ọkà mmụta sayensị atụpụtala ụzọ dị iche iche isi lebara adịghị ike anya gbasara nkwado gburugburu ebe obibi na SDGs:

* Nnyocha nke mgbanwe ndị dị mkpa iji nwetakwuo mkpa nke usoro gburugburu ebe obibi na mmekọrịta mmadụ na ibe ya nke na-akwado mmepe na-adịgide adịgide, na-enyere aka iduzi nhazi na mgbanwe usoro.
* Nlebara anya maka ọnọdụ nke usoro biophysical n'ebe dị iche iche (dịka, osimiri osimiri osimiri, ugwu ugwu)
* Nghọta ka mma nke nzaghachi gafee ihe dị na mbara igwe (dịka, site na ijikọ ụwa ọnụ) na oge (dịka ọmụmaatụ, na-emetụta ọgbọ ndị na-abịa n'ọdịnihu) nke nwere ike ikpebi ihe ịga nke ọma ma ọ bụ ọdịda nke SDGs.

### Akụkụ omume ọma
Enwere nchegbu banyere usoro ziri ezi nke SDGs: ha na-anọgide "na-akwado site na echiche siri ike (Western) nke modernist nke mmepe: ọchịchị nke ụmụ mmadụ na gburugburu ebe obibi ha (anthropocentricism), onye ọ bụla, asọmpi, nnwere onwe (ikike karịa ọrụ), ọdịmma onwe onye. , nkwenye n'ahịa nke na-eduga na ọdịmma mkpokọta, ihe onwunwe nke onwe (nke usoro iwu chebere), ụgwọ ọrụ dabere na uru, ịhụ ihe onwunwe n'anya, ọnụọgụ nke uru, na ngwá ọrụ nke ọrụ.":  146

Ụfọdụ ọmụmụ na-adọ aka na ntị na enwere ike iji SDGs mebie azụmahịa-dị ka ọ na-adị site n'iji nkwuwa okwu nkwado nkwado SDG jikọtara ya. Nnyocha nyocha nke meta-analysis na 2022 chọpụtara na: "Enwere ọbụna ihe akaebe na-apụta na SDG nwere ike inwe mmetụta ọjọọ, site n'inye "enyo enyo nke ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị siri ike" nke na-eme ka eziokwu nke nkwụsị, njedebe nwụrụ anwụ na azụmahịa-dị ka- mbụ.": 220

### Nsogbu na ịchọpụta ihe ngosi dị mma
Banyere ebumnuche nke SDGs, enwere ihe akaebe na-adịghị ike na-ejikọ ụzọ mmejuputa ya na nsonaazụ. Ebumnuche maka ụzọ mmejuputa iwu (ndị e ji akwụkwọ ozi, dịka ọmụmaatụ, Target 6.a) bụ ndị a na-echepụtaghị nke ọma na haziri nke ọma, yana ịchụso akara ngosi ha ga-esi ike.

### Mmetụta nke ọrịa COVID-19 na nsogbu ndị ọzọ
Ọrịa COVID-19 belatara ọganihu iji nweta SDGs. Na nnọkọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị UN High-level Forum on Sustainable Development na July 2023, ndị ọkà okwu kwuru na ọrịa na-efe efe na ọtụtụ ọgba aghara zuru ụwa ọnụ na-eyi ọtụtụ iri afọ nke ọganihu na SDGs.

## Usoro nlekota
alt=|thumb|Mba ndị kacha nso izute SDGs (na-acha anụnụ anụnụ) na ndị nwere nnukwu ihe ịma aka fọdụrụnụ (na-enweghị ntụpọ nke anụnụ anụcha) na 2018

### Nzukọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị dị elu nke UN maka mmepe na-adịgide adịgide (HLPF)
Nzukọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị dị elu na mmepe na-adịgide adịgide (HLPF) nọchiri Òtù Mba Ndị Dị n'Otu na Development Sustainable na 2012.: 206  O kwesịrị ịbụ "ebe nzukọ mgbe niile maka gọọmentị na ndị nnọchiteanya na-abụghị steeti iji nyochaa ọganihu zuru ụwa ọnụ maka mmepe na-adigide.": 206  Nzukọ ndị a na-eme n'okpuru nkwado nke United Nations Economic and Social Council. Na Julaị 2020 nzukọ a mere n'ịntanetị na nke mbụ n'ihi ọrịa COVID-19. Isiokwu a bụ "Agbara ngwa ngwa na ụzọ mgbanwe: ịghọta afọ iri nke ime ihe na nnyefe maka mmepe na-adigide" ma nabata nkwupụta minista.

A na-ebipụta akụkọ ọganihu dị elu maka SDG niile n'ụdị akụkọ sitere n'aka odeakwụkwọ ukwu nke United Nations. Nke kacha ọhụrụ bụ site na Eprel 2020.

Agbanyeghị, HLPF nwere ọtụtụ nsogbu. O nwebeghị ike ịkwalite njikọta n'usoro. Ihe kpatara nke a gụnyere ikike ya sara mbara yana nke edoghị anya yana enweghị akụrụngwa yana ọdịmma mba dị iche iche. Ya mere, usoro akuko a bụ ọkachasị naanị ikpo okwu maka mkpesa afọ ofufo na mmụta ndị ọgbọ n'etiti gọọmentị.

### Ngwá ọrụ nlekota na ebe nrụọrụ weebụ
Ewepụtara SDG-Tracker mbipụta n'ịntanetị na June 2018 wee gosipụta data n'ofe ihe ngosi niile dị. Ọ dabere na ụwa anyị na nchekwa data data ma dabere na Mahadum Oxford. Mbipụta a nwere mkpuchi zuru ụwa ọnụ ma na-enyocha ma ụwa ọ na-enwe ọganihu na SDGs. Ọ na-achọ ime ka data dị na ihe mgbaru ọsọ 17 dị na nghọta nye ndị na-ege ntị. SDG-Tracker na-eme ka ọ pụta ìhè na ụwa dị ugbu a (n'oge 2019) dị anya na imezu ebumnuche.

Ndekọ SDG zuru ụwa ọnụ na akụkọ dashboards bụ mbipụta mbụ iji soro arụmọrụ mba na ebumnuche 17 Sustainable Development Goals. Mbipụta kwa afọ, nke Bertelsmann Stiftung na SDSN mebere, gụnyere ọkwa na dashboard nke na-egosi isi ihe ịma aka maka obodo ọ bụla n'ihe gbasara itinye SDGs. Mbipụta ahụ gosikwara nyocha nke mbọ gọọmentị iji mejuputa SDGs.

## Akụkọ banyere ọganihu

### Ọnọdụ zuru oke
Akụkọ sitere na United Nations (dịka ọmụmaatụ UN Global Sustainable Development Report na 2019) yana ndị otu ndị ọzọ na-enyocha ọganihu na SDG egosila ugboro ugboro na ụwa enweghị ike imezu ọtụtụ ebumnuche site na 2030: 41  (ma ọ bụ tupu mgbe ahụ). maka ebumnuche ndị ahụ nwere ebumnuche mbụ ma). Nke a na-akpọ ụwa adịghị n'ụzọ.: 41  Nke kachasị mkpa - nke na-agafe ọtụtụ SDG - na-arị elu ahaghị nhata, mgbanwe ihu igwe na-aga n'ihu na ụbara ọnwụ nke ụdị ndụ dị iche iche.: 41  Na mgbakwunye, enwere mgbanwe n'etiti mbara ala ókè nke Ụwa na ọchịchọ maka akụ na ụba na ọdịmma; A kọwawo nke a dị ka ndị a: "usoro ihe gbasara mmekọrịta mmadụ na ibe ụwa na nke okike enweghị ike ịkwado ọchịchọ maka ọdịmma mmadụ zuru ụwa ọnụ nke agbakwunyere na SDGs.": 41

N'ihi nsogbu akụ na ụba na mmekọrịta ọha na eze dị iche iche, ọtụtụ mba na-ahụ nnukwu mbelata na ọganihu e nwetara. N'Eshia dịka ọmụmaatụ, data na-egosi enweghị ọganihu na ebumnuche 2, 8,10,11, na 15. Ụzọ a tụrụ aro ka ị nweta SDG bụ: "Tụpụta ihe ndị ka mkpa, lekwasị anya n'ịkwado akụkụ gburugburu ebe obibi nke SDGs, ghọta otú e si eme ya. SDG na-arụ ọrụ dị ka sistemụ enweghị ike kewaa, na-achọkwa mmekọrịta. "

### Ịtụle mmetụta ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke SDGs
Ntụle sayensị ewepụtara na 2022 tụlere mmetụta ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke SDGs. Ọ tụlere ihe karịrị akụkọ sayensị 3,000, ọkachasị sitere na sayensị mmekọrịta ọha. Ọmụmụ ihe ahụ lere anya mkparịta ụka nwere ike ime, ụkpụrụ na mmetụta ụlọ ọrụ. Akọwapụtara ọnụnọ ụdị mmetụta atọ niile n'ime usoro ndọrọ ndọrọ ọchịchị dị ka mmetụta mgbanwe, nke bụ ebumnuche ikpeazụ nke Agenda 2030.

Mmetụta mkparịta ụka metụtara mgbanwe na arụmụka zuru ụwa ọnụ na nke mba na-eme ka ha kwekọọ na SDG. Mmetụta nkịtị ga-abụ ngbanwe na usoro omebe iwu yana usoro iwu na atumatu kwekọrọ, yana n'ihi, SDGs. Mmetụta ụlọ ọrụ ga-abụ ịmepụta ngalaba ọhụrụ, kọmitii, ụlọ ọrụ ma ọ bụ mmemme jikọtara na mmezu nke SDG ma ọ bụ nhazi nke ụlọ ọrụ dị ugbu a.

Ntụleghachi ahụ chọpụtara na SDG nwere naanị mmetụta ndọrọ ndọrọ ọchịchị nwere oke mgbanwe ruo ugbu a. Ha nwere naanị mmetụta mkparịta ụka. Dịka ọmụmaatụ, nkwubi okwu sara mbara nke ụkpụrụ nke ịhapụ onye ọ bụla n'azụ na nkwupụta nke ndị ndọrọ ndọrọ ọchịchị na ndị na-akwado ọha na eze bụ mmetụta mkparịta ụka. Ndị SDG ebutelakwa mgbanwe mgbanwe usoro iwu na ụlọ ọrụ dịpụrụ adịpụ. Agbanyeghị, enwere obi abụọ zuru ebe niile na SDG nwere ike iduba ọha mmadụ gaa n'iguzosi ike n'ezi ihe gburugburu ebe obibi n'ọ̀tụ̀tụ̀ mbara ala. Nke a bụ n'ihi na mba n'ozuzu na-ebute ụzọ SDG nke mmekọrịta ọha na eze (dịka SDGs 8 ruo 12) karịa nke metụtara gburugburu ebe obibi (dịka SDGs 13 ruo 15), bụ nke dabara na atumatu mmepe obodo ha dị ogologo.

### Mmetụta nke ọrịa COVID-19
Ọrịa COVID-19 na 2020 nwere mmetụta na ebumnuche 17 niile. Ọ bụrụla "nsogbu mmadụ na nke akụ na ụba kachasị njọ n'oge ndụ.": 2  Ọrịa ọjọọ na-eyi ọganihu e mere karịsịa maka SDG 3 (ahụike), SDG 4 (agụmakwụkwọ), SDG 6 (mmiri na ịdị ọcha maka mmadụ niile), SDG 10 ( belata ahaghị nhata) na SDG 17 (mmekọrịta).

### Ihe mgbaru ọsọ ndị na-adịghị mma
N'afọ 2019 ka ebipụtara akụkọ ọganihu ise na SDG 17. Atọ sitere na Ngalaba Na-ahụ Maka Akụ na ụba na Ọha na Ọha na Mba (UNDESA), otu sitere na Bertelsmann Foundation na otu sitere na European Union. Ntụleghachi nke akụkọ ise ahụ tụlere nke ebumnobi iri na asaa ahụ e lebara anya na nke mbụ na nke fọdụrụ. Na nkọwa nke nchoputa, Basel Institute of Commons and Economics kwuru na Biodiversity, Peace and Social Inclusion bụ "hapụrụ n'azụ" site n'ihota ụkpụrụ SDGs gọọmentị bụ "Ịhapụ onye ọ bụla n'azụ."

A na-arụ ụka na gọọmentị na azụmahịa na-arụsi ọrụ ike na-ebute ihe mgbaru ọsọ ọha na eze na akụ na ụba karịa ihe mgbaru ọsọ gburugburu ebe obibi (dị ka ihe mgbaru ọsọ 14 na 15) na nkwupụta okwu na omume.

## Ihe Ndị Na-efu

### Ọnụ ego
Otu United Nations na-eme atụmatụ na maka Africa, n'ịtụle mmụba nke ọnụ ọgụgụ kọntinent ahụ, a ga-achọ ego ruru ijeri $1.3 kwa afọ iji nweta ebumnuche mmepe Sustainable Development n'Africa. International Monetary Fund na-ekwukwa na a ga-achọ ijeri $50 naanị iji kpuchie mmefu nke mgbanwe ihu igwe.

Atụmatụ maka inye mmiri dị ọcha na idebe ihe ọcha maka ndị niile bi na kọntinent niile eruola ijeri US $200. Ụlọ akụ mba ụwa na-ekwu na ọ dị mkpa ka e mee atụmatụ n'obodo site na mba, na-atụgharịkwa ya ugboro ugboro ka oge na-aga.

N'afọ 2014, UNCTAD mere atụmatụ ego a na-efu kwa afọ iji nweta ebumnuche UN na ijeri US $2.5 kwa afọ. Atụmatụ ọzọ sitere na 2018 (nke Basel Institute of Commons and Economics, nke na-eduzi World Social Capital Monitor) chọpụtara na iji ruo SDG niile nke a ga-achọ n'etiti US $ 2.5 na $ 5.0 trillion kwa afọ.

### Ikike ego
N'afọ 2017 UN weputara otu Inter-Agency Task Force on Financing for Development (UN IATF na FfD) nke kpọrọ oku ka ha bịa mkparịta ụka ọha. The top-5 isi iyi nke ego maka mmepe e mere atụmatụ na 2018 ịbụ: ezigbo ọhụrụ sovereign ụgwọ OECD mba, agha mmefu, ukara abawanye sovereign ụgwọ OECD mba, remittances si expats na mba ndị ka na-emepe emepe, ukara mmepe enyemaka (ODA).

Rockefeller Foundation kwuputara n'afọ 2017 na "Igodo nke nkwalite ego na imezu SDG bụ ịchịkọta ọnụ ọgụgụ ka ukwuu nke $200+ trillion na ntinye ego nke onwe kwa afọ na-aga na mbọ mmepe, ọrụ enyemaka nwere oke ọrụ ọ ga-arụ n'ịkwalite mgbanwe a. " Ndị na-enye ego buru ibu na-ekere òkè na ogbako echiche imewe nke Rockefeller Foundation kwadoro na "ebe enwere mkpa dị mkpa iji nweta SDGs, ọdịda bụ ihe a na-apụghị izere ezere ma ọ bụrụ na enweghị mgbanwe dị ukwuu na otu anyị si aga maka ịkwado nnukwu mgbanwe mgbanwe."

Nnyocha meta nke e bipụtara na 2022 chọpụtara na enwere ntakịrị ihe akaebe na gọọmentị ewepụtala ego iji mejuputa SDGs, maka mmejuputa mba ma ọ bụ maka imekọ ihe ọnụ mba ụwa. SDG adịghị ka ọ gbanweela mmefu ego ọha na usoro nkenye ego n'ụzọ ọ bụla dị mkpa, ma e wezụga ụfọdụ ọnọdụ ọchịchị obodo. Enweghị ike ibugharị mmefu ego obodo n'ụzọ dị mfe.: 81

### Ntinye ego na-akpali SDG
A na-atụ anya na nlekọta isi obodo ga-ekere òkè dị mkpa na ọganihu na-aga n'ihu nke SDG atumatu iji "gbanwee usoro akụ na ụba na ntinye ego na-adịgide adịgide site n'iji usoro SDG gafee klaasị niile." Echiche nke SDG Driven Investment nwetara ala ọzọ n'etiti ndị na-etinye ego na ụlọ ọrụ na 2019.

Na 2017, 2018 na mmalite 2019, World Pensions Council (WPC) nwere usoro mkparịta ụka ESG lekwasịrị anya (Environmental, Social and Governance) na ndị otu ụlọ ọrụ ezumike nka (ndị ntụkwasị obi) na ndị isi itinye ego sitere na mba G20. Ọtụtụ ndị isi itinye ego ezumike nka na ndị otu bọọdụ kwadoro na ha nọ na usoro nke ịnakwere ma ọ bụ na-emepe usoro ntinye ego nke SDG, na-enwe nnukwu ọchịchọ itinye ego n'ọrụ ọchịchị - karịsịa ma a bịa n'ihe gbasara ihu igwe, nha anya nwoke na nwanyị na ọha mmadụ.

Ụfọdụ ọmụmụ, agbanyeghị, na-adọ aka ná ntị maka nhọrọ ahọpụtara nke SDGs na ihe egwu ndọrọ ndọrọ ọchịchị jikọtara na ntinye ego nkeonwe na ọnọdụ nke ụkọ ego ọha na eze na-aga n'ihu.

## Nkwurịta okwu na nkwado
[thumb|[Katherine Maher, onye isi nchịkwa nke Wikimedia Foundation n'oge ahụ, na-ekwu maka "Ọrụ nke ihe ọmụma n'efu n'ịkwalite SDGs" na Stockholm, 2019]]
thumb|Atụmatụ iji hụ SDGs iri na asaa na pyramid nwere isiokwu
Agenda 2030 ewepụtaghị ikike a kapịrị ọnụ maka ikwukọrịta SDG; Otú ọ dị, ma òtù mba ụwa na nke ime obodo achụọla nnukwu ihe onwunwe na-abụghị nke steeti iji kwusaa SDGS. Ụlọ ọrụ UN bụ akụkụ nke otu United Nations Development Group kpebiri ịkwado mgbasa ozi nọọrọ onwe ya iji zie ndị na-ege ntị SDG ọhụrụ ahụ. Mgbasa ozi a, Project Onye ọ bụla, nwere nkwado nke ụlọ ọrụ ụlọ ọrụ na òtù mba ụwa ndị ọzọ.

N'iji ederede nke ndị nnọchiteanya nọ na ọkwa UN depụtara, otu ndị ọkachamara nkwurịta okwu mepụtara akara ngosi maka ebumnuche ọ bụla. Ha wepụrụ aha 17 Sustainable Development Goals na ebumnuche zuru ụwa ọnụ, wee gbaa ogbako na ọgbakọ iji gwa ndị na-ege ntị n'ụwa niile ebumnuche.

Mgbakọ Aarhus bụ mgbakọ mba mba ụwa nke emere na 2001, n'ụzọ doro anya iji gbaa ma kwalite itinye aka na ọha na eze dị irè n'ime mkpebi gburugburu ebe obibi. Nghọta ozi gbasara mgbasa ozi ọha na eze na itinye aka na ndị ntorobịa bụ okwu abụọ metụtara ebumnuche mmepe Sustainable nke mgbakọ ahụ lebara anya.

### Ndị ọkàiwu
Na 2019 wee na 2021, odeakwụkwọ ukwu nke United Nations António Guterres họpụtara ndị nkwado 17 SDG. Ọrụ nke ndị ọha na eze bụ ịkwalite mmata, kpalie oke ochicho, na ịkwado maka ime ngwa ngwa na SDGs. Ha bụ:

; Ndị isi oche

* Mia Mottley, Praịm Minista nke Barbados.
* Justin Trudeau, Praịm Minista nke Canada.

; Ndị otu

* Eze Nwanyị Mathilde nke Belgium
* Muhammadu Sanusi nke Abụọ, Emir nke Kano.
* Sheikha Moza bint Nasser, onye guzobere Education Above All Foundation.
* BLACKPINK, otu ụmụ agbọghọ K-Pop
* Richard Curtis, onye edemede, onye na-emepụta ihe na onye nduzi ihe nkiri.
* Ms. Hindou Oumarou Ibrahim, onye na-ahụ maka gburugburu ebe obibi na ikike ụmụ amaala.
* Graça Machel, onye guzobere Graça Machol Trust.
* Dia Mirza, onye na-eme ihe nkiri, onye na'emepụta ihe nkiri, na onye nnọchi anya UN Environment Program Goodwill maka India.
* Valentina Muñoz Rabanal, onye na-eme ngagharị iwe na Chile.
* Edward Ndopu, onye guzobere Global Strategies on Inclusive Education.
* Kailash Satyarthi, onye na-ahụ maka ihe ndị ruuru ụmụaka n'India
* Brad Smith, osote onyeisi oche na onye isi oche, Microsoft.
* Jeffrey Sachs, onye nduzi nke Center for Sustainable Development na Mahadum Columbia.
* Forest Whitaker, onye na-eme ihe nkiri, onye guzobere na onye isi oche nke Whitaker Peace & Development Initiative.
* Hamdi Ulukaya, onye guzobere Chobani

### Ihe omume ụwa
áká_ịkẹngạ|thumb|Ihe mgbaru ọsọ zuru ụwa ọnụ
Global Goals Week bụ mmemme na-ewe kwa izu na Septemba maka mmemme, mmata, na aza ajụjụ maka ebumnuche mmepe Sustainable. Ọ bụ ntinye aka maka ndị mmekọ karịrị 100 iji hụ na ime ihe ngwa ngwa na SDG site n'ịkekọrịta echiche na ngwọta mgbanwe maka nsogbu zuru ụwa ọnụ. Nke mbụ mere na 2016. Ọ na-emekarị concurrently na Climate Week NYC.

Ememme Nkiri Arctic bụ mmemme ihe nkiri kwa afọ nke HF Productions haziri yana nke SDGs' Partnership Platform kwadoro. Emere ya na nke mbụ na 2019, a na-atụ anya na ememme a ga-eme kwa afọ na Septemba na Longyearbyen, Svalbard, Norway.

## Akụkọ ihe mere eme
thumb|Ihe mgbaru ọsọ mmepe na-adịgide adịgide bụ atụmatụ UN
thumb|Ọrụ nke Statistical Commission metụtara 2030 Agenda for Sustainable Development nwere ebumnuche na ihe ngosi, July 2017 (UN resolution A/RES/71/313)
 
thumb|Mkparịta ụka UN SDG na Mariupol, Ukraine
Agenda mmepe nke Post-2015 bụ usoro sitere na 2012 ruo 2015 nke United Nations duziri iji kọwaa usoro mmepe ụwa n'ọdịnihu nke ga-aga nke ọma ebumnuche mmepe nke Millennium. Emepụtara SDGs ka ọ ga-aga nke ọma ebumnuche mmepe nke Millennium Development (MDGs) nke kwụsịrị na 2015.

Na 1983, United Nations kere World Commission on Environment and Development (nke e mesịrị mara dị ka Brundtland Commission), nke kọwara mmepe na-adigide dị ka "igbo mkpa nke ugbu a n'emebighị ikike nke ọgbọ n'ọdịnihu iji gboo mkpa nke ha." N'afọ 1992, e mere ọgbakọ mbụ nke United Nations Conference on Environment and Development (UNCED) ma ọ bụ Mgbakọ Ụwa na Rio de Janeiro, bụ ebe e mepụtara ma nabata usoro mbụ maka gburugburu ebe obibi na mmepe, nke a makwaara dị ka Agenda 21.

Na 2012, Nzukọ Mba Ndị Dị n'Otu na Ọganihu Sustainable (UNCSD), nke a makwaara dị ka Rio+20, mere dị ka afọ iri abụọ na-esochi UNCED. Colombia tụpụtara echiche nke SDG na mmemme nkwadebe maka Rio + 20 mere na Indonesia na July 2011. Na Septemba 2011, United Nations Department of Public Information 64th NGO Conference na Bonn, Germany welitere echiche a. Akwụkwọ nsonaazụ ahụ tụpụtara ebumnuche mmepe 17 na-adigide yana ebumnuche metụtara ya. Na nso nso a Rio+20 enwere ọtụtụ mkparịta ụka gbasara echiche nke SDG. Na Rio+20 Conference, otu mba ndị otu ruru mkpebi a maara dị ka "Ọdịnihu Anyị Chọrọ". Otu n'ime isiokwu ndị a kwadoro bụ ikpochapụ ịda ogbenye, ume, mmiri na idebe ihe ọcha, ahụike, na nhazi nke mmadụ.

Na Jenụwarị 2013, e hiwere otu UN General Assembly Open Working Group (OWG) dị iri atọ na ebumnuche mmepe iji chọpụta ebumnuche akọwapụtara maka SDGs. OWG nyefere aro ha nke 8 SDGs na 169 lekwasịrị anya na nnọkọ 68th nke Mgbakọ General na Septemba 2014. Na 5 Disemba 2014, Mgbakọ Nzuko UN nabatara Nkwupụta Synthesis Secretary General, nke kwuru na ebumnuche maka post-2015 SDG. Usoro ga-adabere na atụmatụ OWG.

### Eshia na Pacific

#### Australia

### Afrịka
Òtù Mba Ndị Dị n'Otu Development Programme (UNDP) achịkọtala ozi iji gosi ka esi emepụta mmata banyere SDG n'etiti ndị ọrụ gọọmentị, ọha mmadụ na ndị ọzọ n'ọtụtụ mba Africa.

#### Naịjirịa

### Europe na Middle East
Mba Baltic, site na Council of the Baltic Sea States, ekepụtala Baltic 2030 Action Plan., ,

#### Lebanọn

#### Siria
Agụmakwụkwọ dị elu na Syria malitere site na usoro mmepe na-adigide site na Mahadum Damaskọs. Site na usoro gburugburu ebe obibi pụrụ iche, malite na Osimiri Barada, oghere ndụ ndụ na ahụike.

#### United Kingdom
Edepụtara usoro UK iji wepụta SDG zuru ụwa ọnụ na Agenda 2030: Nyefee ebumnuche zuru ụwa ọnụ, nke ngalaba maka mmepe mba ụwa mepụtara. Na 2019, netwọk Bond nyochara ọganihu UK zuru ụwa ọnụ na ebumnuche mmepe Sustainable Development (SDGs). Akụkọ nke Bond na-akọwapụta ọdịiche dị oke mkpa ebe a na-achọkarị nlebara anya na itinye ego. Ndị otu 49 na netwọk 14 na ndị otu na-arụ ọrụ chịkọtara akụkọ ahụ.

## Hụkwa

* Nkwado

## Ihe odide

## Njikọ mpụga
 

* UN Sustainable Development Knowledge Platform - SDGs
* "Ihe mgbaru ọsọ zuru ụwa ọnụ" Mgbasa ozi na SDGs nke Project Everyone bipụtara
* Global SDG Indicators Database nke United Nations
* SDG-Tracker.org - Nnyocha anya nke ọganihu na SDGs
* SDG Pathfinder - Nyochaa ọdịnaya na SDGs site na ụlọ ọrụ mba isii (nke OECD kwadoro)

Òtù:Pages with unreviewed translations