Ahịa ịtụ mgbere mmadụ na Bosnia na Herzegovina

Bosnia na Herzegovina bụ isi iyi maka ụmụ nwanyị na ụmụ agbọghọ Bosnia bụ ndị a na-azụ ahịa mmadụ, ọkachasị ịgba akwụna n'ime mba ahụ, ọ bụ ezie na ọ bụkwa ebe a na-aga njem maka ụmụ nwanyị na ụmụ agbọghọ si mba ọzọ ndị amanyere n'ịgba akwụna na Bosnia na Western Europe. E nwere mmadụ anọ ndị ometụtara nke a chọpụtara site na Serbia n'afọ 2009. Ọtụtụ ụmụ nwanyị a na-azụta n'ahịa batara mba ahụ site na Serbia ma ọ bụ Montenegro. E nwere akụkọ na a na-azụ ụfọdụ ụmụ agbọghọ, ọkachasị ndị Rom, na-eji alụmdi na nwunye mmanye, maka ebumnuche nke ịgba ohu n'ụlọ n'onwe ya, nakwa a na-amanye ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị ndị Rom ịrịọ arịrịọ site n'aka ndị otu a haziri ahazi. E nwere otu ikpe metụtara ụmụ nwoke Bosnia a kpọbatara maka ọrụ ma tinye ọnọdụ mmanye na Azerbaijan na 2009. Akụkọ NGO na ndị na-azụ ahịa na-ejikarị ndị ogbugbo eme ihe iji mee ka ndị ahịa gaa n'ụlọ ndị mmadụ, ụlọ ndị ọbịa na ụlọ ọrụ mmanụ ụgbọala ebe a na-ejide ndị ahụ o metụtara.

Gọọmentị Bosnia na-agbaso ụkpụrụ kacha nta maka iwepụ ịzụ ahịa mmadụ. Gọọmentị nwere ọganihu doro anya na mbọ ndị mmanye iwu na-emegide ịzụ ahịa n'oge akụkọ ahụ site n'ibelata ojiji ya nke ikpe a kwụsịrị ma nye ntaramahụhụ siri ike maka ndị na-azụ ahịa a mara ikpe. Gọọmentị jiri usoro dị iche iche chọpụta ndị nwere ike ịta ahụhụ n'oge akụkọ ahụ, na-edebanye aha ọnụ ọgụgụ ka ukwuu nke ndị na-azụ ahịa, ma zigara ha ndị na-ahụ maka ọrụ NGO nke ọ kwadoro.

Ụlọ ọrụ US State Department na-enyocha ma na-alụso ịzụ ahịa mmadụ ọgụ tinyere mba ahụ na "Tier 2" n'afọ 2017. Ọ bụ ezie na gọọmentị kwuru na ha na-agbaso iwu, akụkọ ahụ kwuru okwu maka enweghị ike imezu ụkpụrụ kacha nta maka iwepụ ịzụ ahịa mana ọ na-eme mgbalị dị ukwuu ime nke ahụ.

## Ịma ikpe
Gọọmentị Bosnia nwere ọganihu dị ukwuu na mbọ ndị mmanye iwu megide ịzụ ahịa n'ime afọ gara aga, na-enye otu n'ime ikpe kachasị elu maka ịzụ ahịa na Bosnia. Gọọmentị belatara ojiji ya nke ikpe a ma mụbaa ntaramahụhụ maka ndị na-azụ ahịa mmadụ a mara ikpe. Gọọmentị Bosnia machibidoro ịzụ ahịa maka mmegbu mmekọahụ na ọrụ site na Nkeji edemede otu narị na iri asatọ na isii (186) nke iwu mpụ ya, nke na-enye ntaramahụhụ nke mkpọrọ ruo afọ iri. Ntaramahụhụ ndị a siri ike ma kwekọọ na ndị e nyere maka mpụ ndị ọzọ dị egwu, dị ka ndina n'ike. Gọọmentị gbanwere iwu mpụ ya n'afọ 2009, na-etinye ikpe opekata mpe afọ atọ maka ịzụ ahịa mmadụ ma na-amụba ntaramahụhụ maka ndị isi na-ahụ maka ịzụ ahịa. Gọọmentị mba ahụ nwere ihe ịga nke ọma n'ikpe ikpe ịzụ ahịa dị ịrịba ama nke metụtara onye na-azụ ahịa dị elu n'afọ 2009, na-ama onye isi ahụ ikpe ịga mkpọrọ afọ iri na abụọ, ma kwuo na ọ ga-akwụ ụgwọ dọla pụkụ ịrị na anọ na narị abụọ na ịrị asatọ ma isii ma natakwa ya ihe karịrị dọla pụkụ narị abụọ na anọ na narị isii na akụ.

N'afọ 2009, gọọmentị mba ahụ nyochara ikpe iri na anọ a na-enyo enyo na ha na-azụ ahịa, ndị ọchịchị obodo nyochara ikpe iri abụọ na otu. Gọọmentị mba ahụ gbara ikpe atọ metụtara mmadụ iri na abụọ a na-enyo enyo na ha na-azụ ahịa na 2009, ma maa ndị omekome iri na otu ikpe; ikpe maka ndị na-azụ ahịa iri na otu a mara ikpe na ikpe abụọ sitere na ọnwa ise ruo afọ iri na abụọ. Ikpe isii n'ime ikpe ndị a karịrị afọ atọ, a tọhapụrụ otu onye a na-enyo enyo. Ụlọ ikpe dị elu kpere ikpe asaa, wee maa ndị na-azụ ahịa mmadụ iri na otu ikpe, ma maa mmadụ itoolu n'ime ha ikpe otu afọ ruo afọ atọ. N'ikpeazụ, na Republika Srpska, a kọrọ na ndị ọchịchị kpere ikpe ịzụ ahịa itoolu ma maa ndị omekome ise ikpe, nke kpatara ikpe sitere na otu afọ ruo afọ abụọ. Ụlọ ikpe steeti na nke ime obodo kwụsịrị ikpe maka ndị ahịa abụọ a mara ikpe na 2009, mbelata dị ịrịba ama site na ikpe iri na anọ a kwụsịrị na 2008.

N'okpuru iwu Bosnia, ọtụtụ ndị omekome a mara ikpe, bu ndị ruru eru maka ezumike izu ụka site n'ụlọ mkpọrọ; ya mere, ụfọdụ ndị na-azụ ahịa a mara ikpe na 2009 nwere ike ịbụ ndị a tọhapụrụ na ngwụsị izu, na-etinye ndị ha metụtara n'ihe ize ndụ. A na-aga n'ihu na akụkọ akụkọ banyere ndị uwe ojii na ndị isi ndị ọzọ na-eme ka ịzụ ahịa dị mfe, gụnyere site n'ịtụ anya ma ọ bụ na-echebe ndị na-azụ ahịa ma ọ bụ ndị na-erigbu ndị na-azụ ahịa na nkwụghachi ụgwọ. Na Machị 2010, gọọmentị jidere mmadụ iri na isii a na-enyo enyo, nke gụnyere osote onye isi obodo Srebrenica, ndị isi okpukpe obodo, ndị isi ụlọ akwụkwọ, na ndị uwe ojii maka ebubo na ha na-etinye aka na ịzụ ahịa na ịgba akwụna nke nwa agbọghọ Rom. Gọọmentị kwuru na a tọhapụrụ ndị niile a na-enyo enyo ụbọchị abụọ ka e jidere ha, na-ekwu na enweghị ihe akaebe zuru oke iji jide ha. A gbakwara Mịnịsta na-ahụ maka nchekwa na steeti ajụjụ ọnụ dị ka onye a na-enyo enyo. Nnyocha ahụ ka na-aga n'ihu. A tọhapụrụ ndị isi obodo abụọ n'okpuru nyocha nke onye ọka iwu steeti maka itinye aka ha na December 2007 na ịgba akwụna ụmụaka atọ n'ụlọ mkpọrọ na Febụwarị 12, 2009. Ikpe a ka na-aga n'ihu. Gọọmentị amabeghị ndị ọrụ gọọmentị ọ bụla ikpe maka mmekọ metụtara ịzụ ahịa.

Mkpesa dị oke mkpa n'idozi nsogbu ịzụ ahịa mmadụ na Bosnia na Herzegovina n'ihi na, ewepu ya, nsogbu ahụ na-emebi na-aga n'ihu n'okirikiri. N'ọnọdụ a, a na-akpọghachite ndị ahụ o metụtara na mba ha naanị ka a kpọghachite ha, na-emepụta ihe ụfọdụ na-akpọ ụlọ ọrụ na-ahụ maka mbugharị.

## Nchedo
Gọọmentị Bosnia nwere ọganihu n'ịchọpụta na ichebe ndị na-azụ ahịa na 2009. Gọọmentị gara n'ihu na-enye ego zuru oke nye ndị NGO isii dị n'ógbè ahụ nke nyere ndị mba ọzọ na ndị obodo ahụ ebe obibi na enyemaka ahụike na nke uche n'oge akụkọ ahụ. N'afọ 2009, gọọmentị nyere dọla pụkụ ịrị atọ na abụọ maka nlekọta nke ndị na-ahụ maka ụlọ na dọla pụkụ ịrị asaa na otu na narị anọ maka nlekọta ndị mba ọzọ na-ahụ maka ịzụ ahịa, nakwa enyemaka mbugharị. Gọọmentị jiri usoro nhazi maka ịchọpụta ma na-arutu aka na ndị mba ọzọ ma ndị obodo na ndị na-ahụ maka ọrụ NGO, ma debanye aha ndị na-azụ ahịa ịrị anọ na isii na 2009, mmụba site na ịrị abụọ na itoolu achọpụtara na 2008. NGO ndị gọọmentị na-akwụ ụgwọ nyere mmadụ iri na asatọ ebe obibi n'oge akụkọ ahụ; ndị mmadụ iri abụọ na asatọ fọdụrụnụ natara ọrụ site n'aka ndị NGO na-ahụ maka ndị ọrịa. Gọọmentị gbara ndị o metụtara ume ka ha nyere aka na nyocha na ikpe nke ndị na-azụ ahịa, ma dabere na mmekorita afọ ofufo nke ndị metụtara dị ka ndị akaebe na ikpe ya niile na 2009. Otú ọ dị, akụkọ 2009 nke Dr. Gilly McKenzie nke Interpol Organized Crime Division nyere, kọrọ na nchedo ndị akaebe na Bosnia ka ezughi oke.

Gọọmentị nyere ụzọ iwu iji wepụ ndị na-azụ ahịa si mba ọzọ na mba ebe ha na-eche ihe isi ike ma ọ bụ ntaramahụhụ ihu site na inye ikike obibi dị mkpirikpi na ogologo oge. N'afọ 2009, gọọmentị nyere mmadụ isii ahụ ikike obibi, mmụba site na ikike abụọ ahụ n'afọ gara aga. Ndị uwe ojii na ndị ọrụ ókèala gara n'ihu na-eji usoro iji chọpụta ndị na-azụ ahịa n'etiti ndị na-adịghị ike, gọọmentị gara n'ihu na-azụ ndị ọrụ nnọchiteanya ya na mba ọzọ banyere ụzọ isi chọpụta ndị nwere ike ịzụ ahịa n'etiti ndị na-etinye akwụkwọ visa Bosnia. Gọọmentị hụrụ na a naghị ata ndị a chọpụtara ntaramahụhụ maka omume iwu na-akwadoghị n'ihi ịzụ ahịa ha; Otú ọ dị, o yikarịrị ka a chụpụrụ ndị a na-amaghị ama ma ọ bụ mgbe ụfọdụ na-ekpe ha ikpe maka mbata ma ọ bụ mmebi iwu ndị ọzọ. Gọọmentị enweghi ike ichebe nzuzo nke onye a na-ebo ebubo na ọ na-azụ ahịa mmekọahụ n'oge akụkọ ahụ site n'ikwe ka ụfọdụ ndị mgbasa ozi kwupụta aha ya na foto ya. Ọ bụ ezie na gọọmentị kọrọ na ndị ọchịchị kpọgara onye ahụ n'otu n'ime ebe nchekwa ya maka nlekọta, ikpughe njirimara ya nwere ike igbochi ikike gọọmentị ichebe ya nke ọma.

## Nchekwa
Atụmatụ mgbochi nke gọọmentị na-eme na mmejuputa atụmatụ mgbochi ịzụ ahịa nke afọ 2016-2019, nke nyere mgbalị ụfọdụ iji chọpụta ihe omume ịzụ ahịa na nchedo ndị metụtara ya na mmekorita ya na Organization for Security and Co-operation in Europe (OSCE) na NGO. Dịka ọmụmaatụ, Office of the State Coordinator na-ahazi ma na-elekọta mgbasa ozi zuru oke nke NGO na-akwụ ụgwọ maka ndị na-eto eto na-achọ ọrụ na mba ọzọ nke gụnyere ihe ngosi TV, bọọdụ mkpọsa, na akwụkwọ nta. Gọọmentị gara n'ihu na-akwado ọrụ NGO nke akara ngosi megide ịzụ ahịa n'afọ 2009. Mmekọrịta ya na OSCE gụnyekwara ọzụzụ nke ndị ọkàiwu na ndị ọka ikpe iji mee ka ihe ọmụma dị irè na nke echiche banyere ihe ndị metụtara ịzụ ahịa mmadụ dị ka mpụ yana ọrụ ha n'idozi nsogbu nke ndị a na-emegbu na nkwado ndị akaebe n'ime usoro ikpe. OSCE, n'akụkụ nke ya, lekwasịrị anya n'ịrụ ọrụ na ụlọ ọrụ ụlọ na ndị mmekọ mba ụwa iji meziwanye usoro iwu na usoro iwu maka ịzụ ahịa mmadụ na mba ahụ.

Gọọmentị Bosnia na Herzegovina na-aga n'ihu na-enye ndị agha Bosnia ọzụzụ pụrụ iche maka ịzụ ahịa tupu e tinye ha na ọrụ udo mba ụwa. Na mmekorita ya na gọọmentị Norway, o mepụtara akwụkwọ ntuziaka maka ndị uwe ojii, ndị ọkàiwu, ụlọ ọrụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya na ndị ọrụ nlekọta ahụike banyere igbochi ịzụ ahịa ụmụaka. Gọọmentị emeghị mkpọsa ọ bụla maka ibelata ọchịchọ maka mmekọahụ azụmahịa ma ọ bụ ọrụ mmanye.

## Hụkwa

* Ihe ruuru mmadụ na Bosnia na Herzegovina
* Ịzụ ahịa mmadụ na Europe

## Ebensidee

Òtù:Pages with unreviewed translations