Kọmitii Ụlọ Na-ahụ Maka Ahụike

Okie

Gọọmentị etiti nke Naịjirịa guzobere Kọmitii Ụlọ Ahụike n’okpuru iwu pụrụ iche iji lekọta ma duzie ọrụ ụlọ ọrụ ahụike nke mba ahụ, hụkwa na e nyefeere ndị mmadụ ọrụ ahụike nke ọma. Kọmitii a na-ahụ maka nlekọta iwu, nyochaa arụmọrụ ụlọ ọrụ ahụike, na-emepụta ụkpụrụ iji meziwanye ogo ọrụ ahụike, yana na-arụkọ ọrụ na ndị metụtara ya iji meziwanye usoro ahụike na Naịjirịa. Ụfọdụ n’ime ọrụ ya gụnyere ịkụziri ego kwesịrị ekwesị maka ụlọ ọrụ ahụike, nyochaa mmepe akụrụngwa, na iwulite atụmatụ iji kwalite nsonaazụ ahụike ọha na eze n’ụzọ zuru oke.

## Akụkọ ihe mere eme
E guzobere Kọmitii Ụlọ Ọrụ Ahụike dị ka akụkụ nke usoro iwu e guzobere n'okpuru Akụkụ nke 62 nke Iwu Iwu 1999 nke Federal Republic of Nigeria. Akụkụ a na-enye ndị omeiwu mba ikike ịmepụta kọmitii iji hụ na nlekọta iwu dị irè na mmejuputa iwu na ngalaba mmepe mba dị oke egwu, gụnyere nlekọta ahụike.

Na mbido, a chịkọtara nlekọta nke ihe ndị metụtara ahụike n'okpuru kọmitii iwu sara mbara. N'agbanyeghị nke ahụ, ka ngalaba ahụike na-agbasa, kọmitii raara onwe ya nye dị mkpa iji dozie mgbagwoju anya na-arịwanye elu nke ijikwa ụlọ ọrụ ahụike. Kemgbe ọtụtụ afọ, kọmitii ahụ arụwo ọrụ dị mkpa n'ilekọta mmepe nke akụrụngwa ahụike nke Naịjirịa, na-edozi adịghị arụ ọrụ nke ọma, na ịkwalite ịza ajụjụ na nchịkwa nke ụlọ ọrụ ahụike ọha na eze.

Site na nleta nlekọta oge niile, mkparịta ụka na ndị metụtara ya, na ntinye aka iwu, kọmitii ahụ enyerela aka melite usoro ego, melite akụrụngwa ahụike, ma kwalite ụkpụrụ ndị na-eme ka usoro ahụike Naịjirịa kwekọọ na ụkpụrụ mba ụwa. Ọrụ ya na-aga n'ihu na-agbanwe n'ihi nsogbu ahụike na ọganihu teknụzụ.

### Iwu
A na-enye kọmitii ahụ ọrụ inye nlekọta iwu maka ụlọ ọrụ ahụike nke Naịjirịa iji hụ na nnyefe nke ọrụ ahụike dị irè na mba niile. Ọrụ ya gụnyere: 

* **Nlekọta Iwu:** Nlekọta mmejuputa iwu ahụike na ijide n'aka na ebumnuche ahụike mba na ntụziaka iwu.
* **Nnyocha nke Ụlọ Ọrụ Ahụike:** Nke a gụnyere ịme nyocha na nyocha nke ụlọ ọrụ ahụike gọọmentị etiti na nke steeti, gụnyere ụlọ ọgwụ nkuzi, ụlọ ọgwụ, na ụlọ ọrụ ahụ ike pụrụ iche.
* Omume iwu: Idepụta, nyochaa, na ịtụ aro iwu iji melite ngalaba ahụike, melite akụrụngwa ahụike, ma dozie nsogbu ahụike ọha na eze.
* Nkwado ego na nkesa ihe onwunwe: Ịhụ na mmefu ego zuru oke maka ụlọ ọrụ ahụike na nlekota ojiji nke ego e kenyere.
* Mmekọrịta ndị na-etinye aka: Iji kwalite mmepe ahụike na-adịgide adịgide, soro ụlọ ọrụ ndị dị ka Federal Ministry of Health, National Primary Health Care Development Agency (NPHCDA), na Nigeria Centre for Disease Control (NCDC) rụkọọ ọrụ.
* **Nzaghachi maka ọnọdụ mberede ahụike ọha na eze:** Idozi nchegbu ahụike ọha, dị ka ọrịa na-efe efe na ọrịa na-adịghị mma, site na nkwado iwu na nlekọta ụlọ ọrụ.

### Onye ndu na nhazi
Ọ na-arụ ọrụ n'okpuru usoro ndu a haziri ahazi iji hụ na arụmọrụ na ịza ajụjụ n'imezu iwu ya. Ọnọdụ ndị ndu n'ime kọmitii ahụ gụnyere: 

* **Onye isi oche:** Onye isi oche na-ahụ maka iduzi ọrụ kọmitii ahụ, iduzi nzukọ, na ijide n'aka na a na-arụ ọrụ iwu na nlekọta ya. Ka ọ na-erule Jenụwarị 2025, onye isi oche kọmitii ahụ bụ Amos Gwamna Magaji, onye otu House of Representatives.
* **Onye isi oche:** Ọnọdụ a na-akwado onye isi oche n'ịchịkwa ọrụ kọmitii ma na-enye nduzi mgbe onye isi oche na-anọghị. Ọnọdụ osote onyeisi oche nke ugbu a enweghị onye na-arụ ọrụ ka ọ na-erule 2024 na 10th Nigeria National Assembly.
* **Odeakwụkwọ:** Odeakwụkwọ ahụ na-ahụ maka ọrụ nchịkwa nke kọmitii ahụ, gụnyere akwụkwọ ozi, idebe ndekọ, na nzukọ kọmitii na nhazi akụkọ.
* **Ndị otu kọmitii:** Kọmitii ahụ nwere ndị nnọchiteanya sitere na mpaghara dị iche iche. Ndị otu na-ekere òkè na mkparịta ụka, na-atụ aro atụmatụ, ma na-enye aka na ọrụ nlekọta.

## Hụkwa

* Ngalaba Ahụike Federal (Nigeria) 
* Kọmitii Ụlọ na-ahụ maka ego (Nigeria) 
* Kọmitii Ụlọ Na-ahụ Maka Ọgwụ, Ụgwọ na Nchịkwa Ụgwọ
* Naịjirịa Center for Disease Control
* Nzukọ Mba nke Naịjirịa

## Edensibia