Mmiata Anam

**Mmiata Anam** bụ otu n'ime obodo ndị dị na Anam, okpuru ọchịchị Anambra West nke steeti Anambra, ndịda ọwụwa anyanwụ Naijiria. Mmiata bụ obodo kachasị ukwuu na Anambra West, ma nwee ọnụ ọgụgụ ndị bi na ya dị puku iri itoolu na asatọ 

## Ọdịdị
Aboegbu na Umueze Anam dị n'ebe ndịda ya, mmiri Ezichi dị n'akụkụ ọwụwa anyanwụ ya, nke obodo ndị dị ka Iyiora na Umuoba III dị n'óf| mmiri ahụ, Inoma-Akator na Nzam dị n'azụ ọdịda anyanwụ.

## Mmalite na akụkọ ihe mere eme
N'agbanyeghị n'eziokwu dị na ya bụ na enweghi ihe ndekọ edere banyere ihe gara aga ruo na ngwụcha narị afọ nke iri na itoolu, ụfọdụ ndị okenye ka na-echeta ọtụtụ ihe gbasara onwe ha na gburugburu ha dịka e nyere ha site n'aka ndị nna nna ha, ma nwee uru nke inwe ike ịchekwa eziokwu ndị ahụ na ncheta ha ma nyefee ha site n'ọgbọ ruo n'ọgbọ.

N'ịdabere na ọdịnala a kpọtụrụla aha, a tọrọ ntọala Mmiata Anam na narị afọ nke iri na asatọ site n'aka ụfọdụ ndị na-achụ nta si Aguleri, Nando na Anaku, ha niile nọ n'ala Igbo na mpaghara ebe bụ Omambala nke steeti Anambra ugbu a. Ndị na-achụ nta a zutere ọtụtụ ugboro n'ebe ịchụ nta ma karịsịa na "Ọda", ebe ha zuru ike mgbe ha nwesịrị njem ịchụ nta ha. N'ihi nke ahụ, ha matara ibe ha ma hụ na e nwere ọtụtụ ihe onwunwe n'ala ahụ gụnyere osisi akụnaụba, ọtụtụ ụdị anụmanụ na azụ, ebe ndị na-eme nri nke ọma iji kọọ nakwa ebe ahụ dị ka ebe dị nchebe iji pụọ na nsogbu ụfọdụ dị n'ụlọ. Ya mere, ha birizie n'ebe ahụ ma ọ bụghị naanị na ha kpọtara ụfọdụ ndị ezinụlọ ha kamakwa ha gbara ndị ọzọ ume gụnyere ndị enyi ha ka ha sonyere ha.

Ha kpọrọ ebe obibi ahụ "Ụmụanata" ma ọ bụ "Mmụanata", n'asụsụ Anam (mbịakọta nke ụmụnne). E mechara gbanwee aha ahụ ka ọ bụrụ Mmiata, nke na-egosi otu ịdị n'otu, otu ndị mmadụ. N'ihi mmụba nke ọnụ ọgụgụ ha, Mmiata banyere n'ebe Umueze dịbu (Aboh) yana ịbawanye gaa Nzam na Olu na-achọ ala ubi na ọdọ mmiri azụ. Mmụba ahụ kpatara agha dara n'etiti Mmiata na Nzam nke ndị Olu gbara ụmụ ha nwoke na ụmụ ha nwanyị ume ka ha gaa agha, na-ekwukarị na, "ọ bụrụ na e weghara azụ n'aka otu onye Olu ọ ga-apụta na e weghaara ya n'aka Olu dum".

Agha ahụ dị n'etiti obodo abụọ nke Mmiata na Nzam ghọrọ agha dị n'etiti agụ na Nzam (Ọgwụ agụ na Nzam) nke a na-ekwenye na agụ bụ nwoke si Mmiata gbanwere ghọọ ya gburu ọtụtụ ndị Nzam iji nyere ndị ya aka. Ya mere, Mmiata weere Agụ owuru dị ka ihe oyiyi, ma e nwere iwu megide igbu ma ọ bụ iri anụ ya.

Otu ezinụlọ dị na Umudeze kewapụrụ onwe ya na ndị ọzọ nọ na Mmiata n'afọ 1952 n'ihi ọdịiche ụfọdụ dị n'etiti ha na ndị ọzọ dị na Mmita ma gaa "Ọvịanwagbo" na Aguleri. Ha biri n'ebe ahụ ma mepụta Mmiata II (Umudeze Aguleri).

## Ọdịdị nchịkwa
Usoro nchịkwa na Mmiata Anam dị ka ọ dị n'akụkụ ndị ọzọ nke ala Igbo abụghị otu ikike ndọrọ ndọrọ ọchịchị ka ọ dị n'aka. Ya mere, ndị òtù, ụlọ ọrụ na òtù na-ekere òkè na nchịkwa. Ikike kachasị ukwuu bụ òtù obodo ebe onye òtù obodo ọbụla na-anọchite anya n'okwu metụtara ha.

Ka o sina dị, okwu gbasara ịbụ ndị isi ọchịchị, ndị omeiwu na ndị ikpe nke ndị Mmiata Anam na-amalite na ọkwa ọchịchị obodo ma kwụsị na nke nzukọ obodo nke mejupụtara obodo abụọ nke Mmiata (Umuonuorah na Umudeze). N'ihi nke a, ọrụ gọọmentị na ọkwa abụọ ndị a yiri onwe ha. Ọ bụ n'ihi na, ha gbasoro otu usoro nnọchiteanya na nsonye n'ọrụ. Nwoke ọ bụla toro eto nke agbụrụ niile malite na afọ iri abụọ na atọ (Ebe nche belụ) ruo na ndị okenye (**Otummuo**) na-esonye n'efu. N'agbanyeghị nke ahụ, ikike nchịkwa nke Mmiata gbasasịrị n'ọtụtụ ebe n'etiti ụlọ ọrụ ndị ọzọ dị ka òtù ndị ọ̀gbọ́, na òtù ndị e chiri echichi. Ụlọ ọrụ na òtù ndị dị otú ahụ gụnyere Ọwanụnọ, Okpokolo, na Otummụọ, ìgwè ndị a niile guzobere kansụl ndị okenye.

His Royal Highness, Igwe Sylvester Nnose (Eze Di Ebube 1 nke Anam) bụụrụ onye ọchịchị ọdịnala nke Mmiata ruo mgbe ọ nwụrụ na Eprel 2025. Sunday Ozoemena nke si Umuonuora, Mmiata Anam bụzi eze ọdịnala ugbua. E guzobere oche Eze Mmiata na narị afọ nke iri na itoolu mgbe etinyere onye ọchịchị ọdịnala nke mbụ.

## Ọnọdụ akụ na ụba
Ọrụ bụ isi nke ndị Mmiata bụ azụmaahịa, ịkụ azụ, na ọrụ ubi; ha na-adabere nke ọma n'ọrụ ugbo yana azụmahịa maka ihe ha na-eri kwa ụbọchị. Ebe obodo ahụ dị n'ime Oké ọhịa mmiri ozuzo na-enye ya ihe ndabere gburugburu ebe obibi maka mmepụta nke ihe ọkụkụ dịgasị iche iche nke nwere ike zuo oke maka ojiji n'ụlọ ọrụ. Ọtụtụ ndị Mmiata nwere ogige ndị na-anọghị n'ala ha kpọmkwem ebe ha na-akụkarị ihe ndị ha na-emepụta n'ubi. Ihe ọkụkụ ndị bụ isi ha na-emepụta ere enweta ego gụnyere ahụekere, ọka, egusi, wdg. A na-emepụta ihe ọkụkụ nri dịka ji, akpụ, poteto na édè n'ụba.

## Ọnọdụ ihu igwe
Mmiata Anam n'ihi ọnọdụ ya nwere mmetụta dị ukwuu site na Osimiri Niger, nke na-eme ka idei mmiri na-eme mgbe niile. O nwere ihu igwe mmiri mmiri na nke kpọrọ nkụ, nke a na-akọwa site n'oge udu mmiri na oge ọkọchị dị iche iche nakwa okpomọkụ dị elu n'afọ niile. Malite na Machị ruo Nọvemba, obodo ahụ na-enwe oge udu mmiri dị ogologo, mmiri ozuzo a na-eme ka osimiri ahụ rịa elu ma jupụta obodo na ala ubi ndị gbara ya gburugburu nke a na-akpọ **Oge Iju**. Obodo ahụ na-enwe oge ọkọchị site na Disemba ruo Febụwarị. Ihe na-esokarị oge a bụ ifufe ụgụrụ, nke na-eweta ikuku kpọrọ nkụ, juru na uzuzu si n'ọzara Sahara.

### Idei Mmiri na Mmiata Anam
Mmiata anam nwere oké mmiri ozuzo na idei mmiri. E nweela ọtụtụ idei mmiri mere n'ógbè ahụ, ebe ụlọ, ala na ihe onwunwe jupụtara na mmiri. Otu ihe atụ dị mkpa nke dị otú ahụ bụ idei mmiri nke afọ 2024, nke dugara n'ihe mberede ụgbọ mmiri, nke gburu ụfọdụ ndị mmadụ.

## Edensibịa

## Njikọ mpụga

* Obodo Mmiata Anam - Ebe nrụọrụ weebụ Paulinus Uduaka
* Anam Yesterday and Today, Ekweoba P.U: 1970.
Otú:Pages with unreviewed translations