Ngalaba Na-ahụ Maka Ọhịa na Ogige Ntụrụndụ nke Bhutan

## Ihe ndị mere n'oge gara aga
Ngalaba nke ọhịa na ọrụ Park nke Bhutan nke hiwere na 1952 bụ ọrụ ichekwa, chekwaa, were na jikwaa akụrụngwa ọhịa nke Bhutan. Ọ bụ otu n'ime ngalaba gọọmentị kacha ochie na Bhutan. N'oge mmalite nke Ngalaba laa azụ na 1950s, ndị ọrụ ọhịa si India na-elekọta ngalaba ahụ. Nke a bụ n'ihi enweghị ndị ọrụ a zụrụ azụ sitere na Bhutan n'oge ahụ. Ka ọ dị ugbu a, ndị obodo na-elekọta Ngalaba ahụ.

## Akụkọ ihe mere eme
E hiwere ngalaba nke ọhịa na ọrụ ogige na 1952 n'okpuru aha "Department of Forests" nke dị tupu mmalite nke FYP na mba ahụ. Na 1961 Ngalaba ahụ nọ n'okpuru Ministry of Trade, Industry and Forest.

Na mbido afọ 1980, e debere Ngalaba ahụ n'okpuru Ministri Ọrụ Ugbo n'oge nhazi nke RCSC dabere na usoro cadre.

## Iwu na Iwu Ọhịa
A na-enye ndị Bhutanese akụ akụ bara ụba nke enwere ike imeghari. Ọtụtụ ndị bi na Bhutan bi n'ime ime obodo. Akụkụ ndị a nke mba ahụ na-adabere na akụ na ụba ọhịa maka ibi ndụ ha. Ruo n'afọ 1960 ndị mmadụ na Bhutan ji akụ ọhịa dị n'akụkụ ha na-enweghị nnukwu nnyonye anya sitere n'aka gọọmentị.

## Ọhụụ na ọrụ

### Ọhụụ
"Ikwado ihe onwunwe ọhịa na ụdị dị iche iche nke Bhutan maka obi ụtọ nke ọgbọ dị ugbu a na nke ga-abịa n'ọdịnihu"

### Ọrụ
"Iji chekwaa ma jikwaa ihe onwunwe ọhịa na ụdị dị iche iche nke Bhutan iji hụ na mmekọrịta mmadụ na ibe ya, akụ na ụba na gburugburu ebe obibi dị mma, yana idebe opekata mpe pasent 60 nke ala dị n'okpuru ọhịa maka oge niile na-abịa".

## Nkewa Ọrụ
Ngalaba na-ahụ maka ọhịa na ogige ntụrụndụ nwere ngalaba isii na-arụ ọrụ.

### Ngalaba Nchedo na Mmanye Ọhịa (FPED)
E guzobere Ngalaba Nchedo na Mmanye Ọhịa, Ngalaba Nchekwa Ọhịa na Ojiji Ala (FPLUS) n'oge ụfọdụ na 1991 dị ka otu n'ime Ngalaba Ọrụ kachasị ochie n'okpuru Ngalaba ahụ. A gbanwere aha ya ka ọ bụrụ FPUD n'afọ 2000.

Ebumnuche nke nkewa a bụ iji hụ na nchekwa ọhịa, njikwa na-adịgide adịgide na ojiji nke ala na ihe onwunwe ọhịa.

#### Akụkụ / Ihe Omume
Akụkụ ma ọ bụ mmemme n'okpuru nkewa ọrụ a bụ ndị a:

#### Nchebe Ọhịa
Ọrụ nke ngalaba Nchebe Ọhịa bụ;

# Ọrụ ikpe ọhịa
# Ọrụ ọrịa na-efe efe n'ọhịa
# Ịkwụsị Ịchụ Ọchụ

#### Iji Ọhịa eme ihe
Nke a bụ isi ngalaba dị n'okpuru nkewa ọrụ nke na-ahụ maka ịnọgide na-enwe nkwekọrịta nke akụrụngwa na mba ahụ dum.

#### Ogige Ọhịa
Akụkụ a na-ahụ maka ojiji kwesịrị ekwesị na nkesa nke ala ọhịa echekwara na steeti n'ụzọ kwesịrị ekwesị n'ụzọ kwekọrọ na Iwu, Iwu na ụkpụrụ dị ugbu a.

#### Nchịkwa Ọkụ Ọhịa
Akụkụ a na-ahụ maka ọrụ dị iche iche metụtara mgbochi na ibelata ọkụ ọhịa na mba ahụ.

### Ngalaba Nlekọta Ihe Ndị Dị n'Ọhịa (FRMD)
Nkewa njikwa akụrụngwa nke oke ohia n'okpuru DoFPS na-ahụ maka njikwa akụrụngwa nke oke ohia nke Bhutan na-adigide. A na-eme nlekọta sayensị nke ọhịa site na nguzobe ngalaba nlekọta ọhịa. A kpọgharịrị ngalaba a ka ọ bụrụ FRMD n'afọ 2000 site na ngalaba mmepe ọhịa.

#### Akụkụ

# Ngalaba Nlekọta Ọhịa
# Ngalaba Nchịkọta na Data
# Ngalaba Nlekọta na Nkwado Mmejuputa
# Ngalaba Usoro Ozi Ala
# Ngalaba Na-ekewa Oké Ọhịa

### Ngalaba Nchekwa Okike (NCD)
E hiwere ngalaba nchekwa ihe okike dị n'okpuru ngalaba na 1992 iji hazie na mejuputa mmemme nchekwa na mba ahụ. Nkewa a bụ naanị onye na-enye nkwado teknụzụ na mpaghara echekwara.

#### Ngalaba teknụzụ n'okpuru NCD

# Ngalaba Nchekwa na Nlekọta Ụdị (SCMS)
# Ngalaba Ntụrụndụ na Njem Okike (NRES)
# Ngalaba Na-echebe (PAS)
# Ngalaba Nlekọta esemokwu Anụ Ọhịa (HWCMS)

### Ngalaba Social Forestry and Extension (SFED)
I ngalaba Social Forestry na Extension n'okpuru Ngalaba ahụ na 1989 n'okpuru aha "Afforestation Division".

#### Akụkụ dị n'okpuru SFED

# Ngalaba Na-ahụ Maka Ọhịa
# Akụkụ nke Ịkọ Ihe Nkume
# Ngalaba NWFP

### Ngalaba Nchịkwa Mmiri (WMD)
E ngalaba a na 25 Mee 2009 mgbe akara maka akara ya na January 2009. Ọrụ bụ isi nke ngalaba a bụ ngwaọrụ usoro mmiri .

#### Ngalaba dị n'okpuru Ngalaba ahụ

# Ngalaba ọrụ ugbo
# Akụkụ Ọhịa
# Ngalaba Mmiri na ihu igwe

### Ngalaba ntụrụndụ na njem gburugburu ebe obibi (NRED)

#### Ngalaba dị n'okpuru NRED

# Ngalaba nyocha na imepụta gburugburu ebe obibi
# Ngalaba atụmatụ na mmepe ngwaahịa
# Ngalaba agụmakwụkwọ na nkwurịta okwu

## Nkewa nke Ógbè
A na-achịkwa oké ọhịa ndị na-anọghị n'okpuru ikike nke ebe ndị a na-echebe site na mpaghara 14 nke dị n'ebe dị iche iche na mba ahụ. Tupu afọ 2016, e nwere naanị mpaghara ọhịa iri na abụọ.

### Ngalaba Oké Ọhịa Paro

#### Ihe ndị mere n'oge gara aga
E hiwere ngalaba ọhịa Bumthang n'April 1983 na Lamigoenpa na Lamai Goenpa Dzong nke nwere ụlọ ọrụ Ugyen Wangchuck maka nchekwa na gburugburu ebe obibi ugbu a.

Tupu e guzobe ngalaba oke ọhịa a, na 1970s ọrụ ọhịa na Bumthang Dzongkhag bụ nke a na-eme n'ụlọ ọrụ na-akụ ọhịa nke dị n'ụlọ nkeonwe na Joak dị nso na Jakar Lhakhang na isi ụlọ ọrụ na Sarbang Forest Division. Ụlọ ọrụ iti ahụ nọ n'okpuru Trongsa Range mgbe ahụ.

Tupu e kee ngalaba ọhịa Mongar na 1985, ngalaba ọhịa a na-elekọta Zhemgang, Mongar, Lhuntse, Trongsa na Bumthang Dzongkhags. Site na okike nke Zhemgang Division na July 28, 2003, nkewa a nyefere Trongsa na Zhemgang Dzongkhags n'aka ngalaba ọhịa nke Zhemgang.

#### Ihe ọ pụtara
E wezụga ịbụ otu n'ime mpaghara ọhịa kachasị na mba ahụ, mpaghara ọhịa bụkwa ebe obibi maka ụfọdụ n'ime ụdị osisi na anụ ọhịa dị mkpa.

Annabi, a na-ahụ anụmanụ mba Bhutan Takin, Raven, Blue Poppy na Cypress n' jide ndị dabara n'okpuru ikike nke Bumthang Forest Division.

#### Ahịhịa

* Oké ọhịa dị jụụ nke nwere ọtụtụ ọhịa Blue Pine na osisi conifers ndị ọzọ
* Ugwu ndị dị n'okpuru ugwu
* Alpine Scrub

#### Mpaghara Mpaghara
Nkewa ọhịa a gafere ebe na-erughị 67,0652 acres.

#### Mpaghara ndị dị n'ókè

* Ebe ugwu: Ókèala mba ụwa na China
* Ebe Ọwụwa Anyanwụ: Phromrong ridge (Phrumsengla National Park)
* Ebe ọdịda anyanwụ: Ugwu Yotongla (ókè nke Zhemgang Division)
* Ndịda: Zuri Kertsho (ókè nke Zhemgang Division)

#### Ebe Ugwu Dị Elu
2600m ruo ihe karịrị 4000m n'elu oke osimiri

#### Nchịkwa

##### Isi ụlọ ọrụ nkewa
Isi ụlọ ọrụ Divisional dị na Badthpalathang, ihe dị ka mita 500 site n'obodo Chamkhar.

##### Ọfịs Ọhịa

# Ugwu Bumthang
# Ugwu Chumey
# Ugwu Trongsa

##### Ọfịs Ọhịa

# Tang Beat Office
# Tangsibji Beat Office
# Ụlọ Ọrụ Nubi Beat

##### Ngalaba Na-ahụ Maka Ọhịa

# Dawathang FMU
# Karshong FMU
# Chendebji FMU
# Rodungla FMU

##### Ebe Nnyocha Ọhịa

# Ebe Nchebe Chamkhar

#### Mgbasa Ọhịa
 66.7%

#### Akụkụ

# Ngalaba Nkà na Ụzụ
## Ngalaba Nchịkwa Ihe onwunwe
## Ngalaba Nchekwa na Nchebe
## Ngalaba Na-enye Akụnụba na Azụmaahịa
## Ngalaba Nnyocha na Nchịkwa Ozi

##### Ngalaba nchịkwa na ego

# Ngalaba Nchịkwa
# Ngalaba Ego

### Ngalaba Ọhịa Samtse

#### Ihe ndị mere n'oge gara aga
N'afọ 1985, e mepere Office Sub-Divisional Forest Office na Gedu n'ụlọ ọrụ saịtị ochie nke Bhutan Logging Corporation (BLC) ma emesia arụrụ ụlọ ọrụ Divisional ọhụrụ yana Gedu Territorial Divisional Office Office hiwere n'afọ 1988.

#### Mpaghara Mpaghara
Gedu Territorial Forest Division na-ekpuchi Chukha Dzongkhag dum (11 Gewogs) ma nwee ngụkọta nke 1,991 km2 (769 sq mi). Gedu Territorial Forest Division bụ ọnụ ụzọ maka mbubata na mbupụ nke ngwaahịa Forestry ma bụrụkwa ebe azụmahịa na ego nke Bhutan.

#### Ogologo na ịkụ ọkpọ Ọfịs
E nwere ụlọ ọrụ atọ (Gedu, Tshimasham na Phuntsholing) na ụlọ ọrụ ise (Chapcha, Wangkha, Darla, Kungkha na Pasakha Beat Office) n'okpuru Gedu Territorial Forest Division.

#### Akụkụ

##### Ngalaba Nkà na Ụzụ

# Hazie ma dee akwụkwọ ozi maka ngalaba ahụ.
# Nnyocha nke ọrụ Plantation nke Division na ịkọ akụkọ na SFED.
# General Patroling iji gbochie ọrụ iwu na-akwadoghị.
# Idebe ndekọ nke osisi e nyere Dzongkhag ndị ọzọ na nkesa pụrụ iche maka Dzongs, Lhakhangs, wdg.
# Melite ma debe ndekọ kwesịrị ekwesị nke osisi nyere Dzongkhag wise, Gewog wise na maka ebumnuche ndị ọzọ.
# Kwadebe ma debe akụkọ banyere ụdị na ọnụ ọgụgụ osisi enyere maka ebumnuche azụmahịa.
# Hazie, kwadebe ma mezigharịa atụmatụ njikwa maka FMU.
# Ikike maka iwu ala / nnyefe & okporo ụzọ, wdg.
# Idebe ndekọ nke nkwụsị ọhịa nyere maka ala (Kidu, dochie), ịgbazite, nnyefe & eriri ekwentị, okporo ụzọ, wdg.
# Nkwadebe na ntinye nke akụkọ nkeji iri na ise / kwa afọ nke ala / nnyefe na okporo ụzọ.
# Idebe ihe ndekọ nke nkume na ájá.
# Akwụkwọ ozi na idebe ihe ndekọ nke ndụ anụ ọhịa na NWFP.
# Nkwadebe na Nlekọta nke akụkọ Quarterly / Annual maka osisi nke NRDCL wepụtara n'èzí FMU dị ka site na eriri nnyefe, atụmatụ ọrụ, wdg.
# Nye nkwado nke ozi dị mkpa na Ngalaba dị ka ọ dị mgbe achọrọ.
# Nnyocha nke akụkọ mpaghara nke ụlọ ọrụ Range nyere.

##### Ngalaba Na-ahụ Maka Ọhịa

##### Nchịkwa

# Atụmatụ na nkwadebe nke atụmatụ afọ ise na atụmatụ kwa afọ maka Ngalaba ahụ.
# Idebe ma melite ndekọ ọrụ na usoro nkwalite na ọzụzụ nke ndị ọrụ.
# Nọgide na-edekọ ihe onwunwe niile, ụlọ ahịa (ngwá ọrụ, oche) na akwụkwọ edemede gụnyere akwụkwọ ikike nke Division na Ranges.
# Na-ahazi ma na-ede akwụkwọ maka ngalaba ahụ na Dzongkha na Bekee
# Na-eme mkpọsa / ire ere / ntinye aha / ịzụta ihe ụlọ ahịa, wdg.
# Usoro, nyochaa ma debe ndekọ kwesịrị ekwesị nke ụlọ ime obodo, nkụ, ogwe mgbidi, ogwe ọkọlọtọ, wdg.

##### Akụkọ Akụkọ

# Nchịkwa ego zuru oke nke ngalaba ahụ
# Nkwadebe n'oge na itinye akwụkwọ ndekọ ego kwa ọnwa na Ngalaba Akụkọ Ọha
# Hazie ma nyochaa nchịkọta na itinye ego site na Ranges.
# Nkwadebe na itinye ego kwa afọ n'oge.
# Iji hazie usoro itinye akwụkwọ na ịzụta
# Kwadebe ma nyefee akụkọ ego na onye njikwa data.
# Nye nkwado nke ozi dị mkpa na Ngalaba dị ka ọ dị mgbe achọrọ.

##### Ngalaba Nchịkwa Data

# Nkwadebe oge na ntinye aka nke akụkọ kwa ọnwa, nke nkeji iri na ise, nke kwa afọ na nke ọ bụla ọzọ na Forest Directorate.
# Nye data n'oge na nke ziri ezi na Forest Directorate na nkwenye nke ndị isi ngalaba.
# Dị ka onye njikwa data na-emelite ụbọchị ma na-elekọta nchekwa data nke Division.
# Mmezu nke ịgbazite GRF kwa afọ.

### Ngalaba Ọhịa Tashigang
Ngalaba Ọhịa Paro bụ ngalaba ọhịa nke na-elekọta ọrụ dị iche iche nke ndị Paro na Haa Dzongkhags.

#### Akụkụ

# Ngalaba Osisi na Nkà na Ụzụ
# Ngalaba Atụmatụ
# Ngalaba Nchebe Nlekọta
# Ngalaba Ọhịa na Anụ Ọhịa

#### Nchịkwa

##### Ọfịs Ọhịa

## Ụlọ Ọrụ Ugwu Haa
## Ọfịs Paro Forest Range

### Ngalaba Oké Ọhịa Sarpang

#### Nchịkwa

### Ngalaba Ọhịa Samdrup Jongkhar

#### Nchịkwa

### Ngalaba Ọhịa Zhemgang

#### Nchịkwa

### Ngalaba Ọhịa Mongar

#### Nchịkwa

### Ngalaba Ọhịa Wangdue

#### Nchịkwa

### Ngalaba Ọhịa Tsirang
Ngalaba Ọhịa Mongar bụ otu n'ime Ngalaba Ọchụ 14 dị n'akụkụ ọwụwa anyanwụ nke Bhutan. E guzobere ngalaba ahụ n'ụzọ iwu kwadoro na 1985.

N'oge mbụ, Trashigang nọkwa n'okpuru Mongar Division. Mgbe e guzobere ngalaba dị iche iche maka mpaghara Trashigang na Trashiyangtse, e nyere ngalaba Mongar ọrụ nlekọta ọhịa nke geogs 17 na Mongar Dzongkhag na geogs 4 na Lhuntse Dzongktag ma gafee mpaghara nke 483,493 hectare.

#### Nchịkwa

# Ọfịs Ọhịa
## Ọfịs Ugwu nke Mongar
## Ọfịs Lhuntse Forest Range
## Gyelposhing Forest Range Office
# Ngalaba Na-ahụ Maka Ọhịa
## Rongmenchu FMU
## Korrila FMU
## Lingmethang FMU

#### Ebe obibi
Ngalaba Mongar Forest na-ekpuchi mpaghara nke 483,493 hectare.

#### Ebe ala dị
Latitude= 26°50" na 28° 10" N

#### Ebe dị elu
400 ruo 4000 mita n'elu oke osimiri.

#### Mpaghara ndị dị n'ókè

* Ọwụwa Anyanwụ = Ngalaba Trashigang
* West= Ogige Ntụrụndụ Phrumsengla
* North= Wangchuck Centennial National Park & Bumdeling Wildlife Sanctuary.
* South=Samdrup Jongkhar Division

#### Ụdị ahịhịa

* Oké ọhịa ndị dị n'okpuru okpomọkụ
* Oké ọhịa Chirpine
* Oké ọhịa nwere nnukwu akwụkwọ
* Oké ọhịa Bluepine

### Ngalaba Ọhịa Dagana
E guzobere Ngalaba Ọhịa Wangdue na 1990 na Lobesa. Ọ bụ otu n'ime nnukwu nkewa na Bhutan na 5030.00 sq km. A na-ekewa ngalaba ọhịa nke Wangdue n'ime ngalaba nlekọta ọhịa dị iche iche.

#### Nchịkwa

### Oké ọhịa Thimphu

#### Nchịkwa

### Ngalaba Ọhịa Bumthang

#### Nchịkwa

### Ngalaba Gedu Forest
Site na isi ụlọ ọrụ ya na Dagapela, e guzobere Ngalaba Ọhịa Dagana n'ụzọ iwu kwadoro na 8 Nọvemba 2016.

Ngalaba Ọhịa a na ọfịs nchịkwa abụọ ya na ọfịsa abụọ ga-egbo ọrụ ndị mmadụ.

### Ngalaba Ọhịa Pema Gatshel
E guzobere Ngalaba Ọhịa Pema Gatshel na ụlọ ọrụ ya meghere na 17 Nọvemba 2016.

#### Nchịkwa
Ọfịs abụọ, Pemagatshel na Nganglam tinyere Ọfịs atọ, otu nke ọ bụla na Dungmaed, Yurung na Nanong, na Checkposts abụọ na Kherogompa na Nganglam ga-egbo ọrụ ndị mmadụ.

## Ebe Ndị A Na-echebe Na Okporo Ụzọ Ndị Dị Ndụ

### Ebe ndị a na-echebe
 
IUCN na-akọwa *ebe* a na-echebe dị ka "ebe ala na / ma ọ bụ oké osimiri nke a raara nye ichebe na nlekọta nke ụdị dị iche iche, na nke ihe ndị sitere n'okike na nke ọdịbendị metụtara ya, ma jikwaa ya site na iwu ma ọ bụ ụzọ ndị ọzọ dị irè".

The Forest and Nature Conservation Act of Bhutan, 1995 na-akọwa ebe a na-echebe dị ka ebe, nke ekwupụtara na ọ bụ ogige ntụrụndụ mba, ebe nchekwa, ebe nchekwa anụ ọhịa, ebe nchekwa ihe ọkụkụ, ebe nchekwa okike, ebe nchekwa oke okike, ọhịa nyocha, mmiri dị oke egwu ma ọ bụ ebe ndị ọzọ a na-echekwa.**

N'ime ọgbọ ndị gafeworonụ, ndị Bhutan ejirila ihe onwunwe ọhịa mee ihe n'ụzọ na-adịgide adịgide.  Gọọmentị ahọpụtara netwọk nke ebe ndị a na-echebe iji chekwaa gburugburu ebe obibi. Ebe ndị a na-echebe na Bhutan dị n'ụdị National Parks, Wildlife Sanctuaries, ebe nchekwa na ụzọ Biological. Ogige ntụrụndụ mba ise, ebe nchekwa anụ ọhịa anọ na ebe nchekwa okike siri ike gbasara n'ebe dị iche iche na Bhutan.

A na-egosi mpaghara na pasentị mkpuchi nke ebe ndị a na-echebe dịka eziokwu na ọnụ ọgụgụ ọhịa, 2013 si dị na tebụl dị n'okpuru. 

#### Ogige Ntụrụndụ Mba

#### Ebe Ndị A Na-edebe Anụ Ọhịa

#### Ogige Nchekwa Okike

### Okporo ụzọ ndị e ji egbu ndụ
Ndị Bhutan guzobere ụzọ ndụ na 1999. N'oge e guzobere ụzọ ndị dị ndụ na mba ahụ, e nwere ụzọ iri na abụọ na-ekpuchi ngụkọta nke 3,660 km2. E kwupụtara ụzọ ndụ dị na Bhutan dị ka "onyinye nye ụwa site n'aka ndị Bhutan" site n'ike Eze Nwanyị Ashi Dorji Wangmo Wangchuck.

Ka ọ dị ugbu a, ngụkọta mpaghara nke ụzọ asatọ ahụ bụ 3,307.14 km2. A na-agụnye paseeji site na 1 ruo 8 iji jikwaa ha nke ọma.

## Ebe Nchekwa na-abụghị Usoro Ebe Nchedo
The Biodiversity Action Plan, 2002 kpọrọ aha ọtụtụ ebe na-abụghị usoro ebe echedoro nke nwere nnukwu uru nchekwa ma chọọ ụfọdụ iwu pụrụ iche na ntinye aka nchịkwa iji hụ na nchebe pụọ na ọrụ ndị nwere ike ịbanye. Mpaghara ndị a bụ ọtụtụ ebe a na-eji eme ihe nke na-adịghị mkpa ka ọ nọrọ n'okpuru nlekọta nke Ngalaba Nchekwa Anụ Ọhịa.

### Ebe Nchekwa Phobjikha
thumb|Nnukwu ala ahịhịa dị na Phobjikha nke bụ ebe obibi oge oyi maka ndị Black-necked Cranes na-agagharị agagharị.
Ndagwurugwu Phobjikha nke dị n'akụkụ ọdịda anyanwụ nke Ogige Ntụrụndụ Jigme Singye Wangchuck bụ otu n'ime ala mmiri kachasị elu na Bhutan. Ọ bụ otu n'ime ebe obibi kachasị mkpa n'oge oyi maka Black-necked Cranes.

## Nlekọta Ọhịa Na-adịgide Adịgide
thumb|Ihichapụ osisi site na iji WYSSEN cable crane na Dawathang FMU na Bumthang
Ọrụ mmepe na Bhutan anọwo na-abawanye kwa afọ. Ọrụ mmepe mụbara na ọchịchọ maka ihe onwunwe osisi mụbara. Iji gboo mkpa azụmahịa na-arịwanye elu maka ihe onwunwe osisi na maka ebumnuche ime obodo, *Ngalaba Na-ahụ Maka Ọhịa na* Ọrụ Ogige nke Bhutan achọpụtala mpaghara ọhịa ebe a na-ewepụta osisi na sayensị dịka atụmatụ nchịkwa ha si dị. Ngalaba ahụ kwadebere atụmatụ njikwa ahụ n'ụzọ kwekọrọ na Usoro Nlekọta Ọhịa nke Bhutan, 2004. Bhutan nwere ebe iri abụọ na atọ ugbu a dị ka ọhịa mmepụta. Ka ọ dị ugbu a, e nwere 17 Forest Management Units na 6 ọrụ atụmatụ.

### Oké ọhịa ndị a na-emepụta

### Oké ọhịa Obodo
Ihe ka ọtụtụ n'ime ndị Bhutan bi n'ime ime obodo ebe ha na-adabere n'ụzọ dị ukwuu na akụ ọhịa maka mkpa ha. Oké ọhịa na-enye ha ngwaahịa na ọrụ n'ụdị nkụ, osisi, nri, nri, ọgwụ, ahịhịa, mmiri maka ịṅụ na ịgba mmiri na ụfọdụ oké ọhịa na-asọpụrụ nke ukwuu dị ka ebe obibi nke chi obodo. Ndị ọrụ ọhịa ndị a nwere ike ịbụ ndị njikwa akụ.

Eze Ukwu Jigme Singye Wangchuck na 1979 kwuru na "*Ntinye aka nke* obodo bụ isi ihe maka nchekwa na ojiji nke ihe onwunwe ọhịa". Nke a dugara na mmalite nke ọrụ ọhịa obodo na Bhutan dị ka mmemme gọọmentị kwadoro. N'afọ 1995, Eze Ukwu ya bụ Ashi Sonam Chodon Wangchuck kwuru na "Ọhịa Obodo na-ewulite na ihe ọmụma dị ugbu a na ọhịa ọdịnala, usoro nchịkwa ma na-azụlite ụzọ iji nyefee ọrụ nchịkwa maka mpaghara ọhịa na ndị na-adabere n'ezie n'oké ọhịa maka nri ha. "

The Forest and Nature Conservation Act of Bhutan (1995) na Forest and Nature Nchekwa Rules of Bhutan (2003) na-enye ihe ndabere iwu maka ọrụ ọhịa na Bhutan. Isi nke anọ nke Iwu Nchekwa Ọhịa na Okike nke Bhutan (2006) na-ekwu maka Ọhịa Obodo. Ọhịa Obodo Dozam bụ Ọhịa Mbụ nke Ngalaba ahụ guzobere ma ka ọ na-erule afọ 2013, e nwere Ọhịa 529 na Bhutan.

### Oké ọhịa nkeonwe

Òtù:Pages with unreviewed translations