Bahasa Gaelik Skotlandia

**Bahasa Gaelik Skotlandia** (*Gàidhlig*) adalah suatu bahasa Kelt yang dituturkan sekitar 60.000 jiwa di Skotlandia, terutama di Highlands (a' Ghaidhealtachd) dan di Western Isles (Na h-Eileanan an Iar), tetapi juga di Glasgow (Glaschu), Edinburgh (Dùn Eideann) dan Inverness (Inbhir Nis). Ada juga komunitas penutur Gaelik kecil di Kanada, terutama di Nova Scotia (Alba Nuadh) dan di pulau Cape Breton (Eilean Cheap Breatainn). Penutur lainnya dapat ditemukan di Australia (Astràilia), Selandia Baru dan Amerika Serikat (Na Stàitean Aonaichte).

## Sejarah
Bahasa Gaelik Skotlandia juga berhubungan dekat dengan bahasa Manx dan Irlandia dan dibawa ke Skotlandia sekitar abad ke-4 M oleh orang-orang Skotlandia dari Irlandia. Bahasa Gaelik Skotlandia dituturkan di seluruh Skotlandia (selain dari daerah agak ke tenggara dan timur laut) antara abad ke-9 dan 11, tetapi mulai mundur ke utara dan barat dari abad ke-11 dst. Seluruh logat bahasa Gaelik Skotlandia secara berkaitan dapat dimengerti, dan bahasa Irlandia tertulis dapat dimengerti dalam tingkat luas.

Tulisan bahasa Gaelik Skotlandia yang dapat dimengerti dari awal ialah catatan dalam *Book of Deer* yang ditulis di Skotlandia timur laut pada abad ke-12, walau keberadaan bahasa Gaelik Klasik tertulis yang umum tersembunyi luas dari perbedaan antara bahasa Gaelik Skotlandia dan Irlandia.

## Alfabet Bahasa Gaelik Skotlandia
Bahasa Gaelik Skotlandia ditulis dengan hanya 18 huruf yang masing-masing darinya disebutkan setelah satu pohon atau sesemakan. Seluruh huruf mati memiliki lebih daripada 1 pengucapan yang bergantung pada kedudukannya dalam kata dan huruf hidup mendahului atau mengikutinya.

Tanda huruf hidup (Àà, Èè, Ìì, Òò and Ùù) menandai versi panjang huruf hidup, tetapi tak dianggap sebagai huruf terpisah.
Tulisan Gaelik (uncial) yang lebih tua atau "corr litir" telah tak digunakan selama beberapa abad di Skotlandia, dan telah tak digunakan dalam bahasa Gaelik cetak. Tulisan *uncial* tetap digunakan di Irlandia pada tanda jalan dan pemberitahuan umum.
Ortografi bahasa Gaelik Skotlandia diatur di akhir 1970-an.

## Pengucapan
### Huruf mati dan bunyi rangkap
#### ''Fuaimreagan'' (huruf mati)

[i] i, io

[e] e, ea, ei

[ε] ea

[a] a, ai, ea

[O] o, oi, eo

[o] o, (oi)

[u] u, ui, iu

[X] agh/adh, oi

[uu] (ui)

[i:] ì, ìo

[e:] é, éi, eu

[ε:] è, èi

[a:] à, ài, eà

[O:] ò, òi, eò

[o:] ó, ói

[u:] ù, ùi, (iù), iùi, (u), io

[X:] agh/adh+huruf hidup

[uu:] ao, aoi

#### Dà-Fhoghair (huruf rangkap)
[iuh] ia

[uuh] ua

[ia] eu

[ai] ai

[ei] ei

[Xi] oi/ei/ai

[uui] ui/aoi

[au] a/ ea

[Xu] o
### ''Connragan'' (huruf mati)
*Connragan leathann* atau huruf mati keras ialah yang didahului atau diikuti a, o atau u. Connragan caola atau huruf mati lembut ialah yang didahului atau diikuti i atau e. Kebanyakan huruf mati mengucapkan pengucapan berbeda bergantung pada apakah muncul di awal kata atau yang lainnya.

Huruf mati di depan kata-kata bahasa Gaelik dalam berubah dalam bermacam konteks. Proses ini dikenal sebagai "lenition" dan melibatkan penambahan  setelah huruf depan. Huruf yang ditimbulkan ialah suathaich atau bunyi desah.

#### ''Suathaich'' (bunyi desah)
bh, mh [v, w]

ch [x]

dh, gh [γ]

fh

ph [f]

sh, th [h]

## Ungkapan dasar
* Bahasa Gaelik: Gàidhlig (GAH-lick)
* selamat datang: fàilte (FAL-tyuh)
* selamat tinggal: mar sin leat (mar SHIN let)
* tolong: mas e do thoil e (mah SHEH daw HOL eh)
* terima kasih: tapadh leat (TAH-pah let)
* maaf: tha mi duilich (hah mee DOO-leekh)
* itu: am fear sin (am fer SHIN)
* berapa banyak?: cia mheud (kah VIT)
* Bahasa Inggris: Beurla (BYER-luh)
* ya: tha (hah)
* tidak: chan eil (chan YIL)
* saya tidak mengerti: chan eil mi a' tuigsinn (khan YIL mee uh TOOK-shin)
* di mana kamar mandinya?: càit a bheil an taigh beag? (KATCH-uh vil an TUH-eeh bik)
* penghormatan umum: slàinte (SLAN-tyuh)

## Referensi

## Pranala luar

*  Bahasa Gaelik Skotlandia di *Omniglot*