Historia del scientias social

Le **historia del sciences** social ha su origine in le patrimonio commun del philosophia occidental e condivide diversos precursores, ma comenciava le plus intente in le initio del seculo 18 con le philosophia positiviste del scientia. Desde le medio del seculo 20, le termino "scientias social" ha devenite un referentia plus general, non solmente al sociologia, ma a tote ille disciplinas que analysa le societate e cultura; ab anthropologia a psychologia a studio del medios.

Le idea que le societate pote esser studiate de maniera standardisate e objective, con regulas e methodologia scholar, es comparativemente recente. Philosophos como Confucio theorisava ja de longe super themas como rolos social, ma le analyse scientific del societate human es peculiari al separation intellectual del Age del Enlightenment e verso le discurso de Modernitate. Le scientias social emergeva del philosophia moral de ille epocha e esseva influentiate per le Age del Revolutiones, tal como le Revolution Industrial e le Revolution Francese.[1] Le initios del scientias social in le seculo 18 se reflecte in le grande encyclopedia de Diderot, con articulos de Rousseau e altere pionieros.

Circa le initio del seculo 20, le philosophia del Enlightenment esseva contestate in varie sectores. Post le uso de theorias classic desde le fin del revolution scientific, varie campos substitueva studios mathematic pro studios experimental e examinava equations pro construer un structura theoretical. Le evolution de subcampos del scientias social deveniva multo quantitative in methodologia. Al contrario, le natura interdisciplinari e transdisciplinari del investigation scientific in le comportamento human e in le factores social e ambiental que lo affecta faceva que multe del scientias natural esseva interessate in certe aspectos del methodologia del scientias social.[2] Exemplos de confusion de frontieras include disciplinas emergente como le studios social de medicina, anthropologia biocultural, neuropsychologia, e le historia e sociologia del scientia. Crescentemente, methodos quantitative e qualitative es integrate in le studio del action human e su implicationes e consequentias. In le prime medietate del seculo 20, le statistica deveniva un disciplina independente del mathematicas applicate. Methodos statistic esseva usate con confidentia.

In le epocha contemporanee, il ha ancora pauco movemento verso un consenso sur qual methodologia poterea haber le potentia e raffinemento pro connecter un proponite "grand theoria" con le varie theorias de medio ambito que, con considerable successo, continua a provider structuras utilisabile pro immens bancos de datos que cresce.

## Periodos de tempore
### Antiquitate
Le Republica de Plato es un tractato influente sur philosophia politic e le vita juste.

Aristotele publicava plure obras sur organisation social, como su Politica e Constitution de Athenienses.

### Developpamentos islamic
Contributiones significante al scientias social esseva facite in le civilisation islamic medieval. Al-Biruni (973–1048) scribeva studios comparative detaliate sur anthropologia de populos, religiones, e culturas in le Oriente Medie, le Mediterranee, e le Asia de Sud.[3] Biruni ha etiam essite laudate per multe scholares pro su anthropologia islamic.[4]

Ibn Khaldun (1332–1406) laborava in dominios como demographia,[5] historiographia,[6] philosophia del historia,[7] sociologia,[5][7] e economia. Ille es meli cognoscite pro su Muqaddimah.

### Periodo moderne

Proxime le Renaissance, que comenciava circa le seculo 14, Jean Buridan e Nicole Oresme scribeva super moneta. In le seculo 15, St. Atonine de Florentia scribeva de un processo economic comprehensive. In le seculo 16, Leonard de Leys (Lessius), Juan de Lugo, e particularmente Luis Molina scribeva super themas economic. Iste scriptores focalisava se in explicar proprietate como aliquid pro "bono public".[8]

Figuras representative del seculo 17 include David Hartley, Hugo Grotius, Thomas Hobbes, John Locke, e Samuel von Putendorf. Thomas Hobbes argumentava que rationamento deductive ab axiomatas creava un schema scientific, e ergo su Leviathan esseva un description scientific de un communitate politic. In le seculo 18, le scientias social esseva appellate philosophia moral, al contrasto con philosophia natural e mathematica, e includeva le studio de theologia natural, ethic natural, jurisprudentia natural, e politica ("police"), que includeva economia e finantias ("revenue"). Philosophia pur, logica, litteratura, e historia esseva foras de iste duo categorias. Adam Smith esseva un professore de philosophia moral, e ille esseva discipulate per Francis Hutcheson. Figuras de ille epocha include François Quesnay, Jean-Jacques Rousseau, Giambattista Vico, William Godwin, Gabriel Bonnet de Mably, e Andre Morellet. Le Encyclopédie de iste epocha contineva obras diverse sur le scientias social.[8]

Iste unitate de scientia como descriptiv remane, pro exemplo, in le epocha de Thomas Hobbes qui argumentava que rationamento deductive ab axiomatas creava un schema scientific, e ergo su Leviathan esseva un description scientific de un communitate politic. Lo que occurreva intra decadas de su obra esseva un revolution in lo que constitueva "scientia", particularmente le opera de Isaac Newton in physica. Newton, per revolutionar lo que esseva nominate tunc "philosophia natural", cambiava le schema basic per le qual individuos comprendeva lo que esseva "scientific".

Ben que ille esseva meremente le archetypo de un tendentia accelerante, le distinction importante es que, pro Newton, le mathematic derivava de un realitate presume independent del observator, e laborava secundo su proprie regulas. Pro philosophos del mesme epocha, le expression mathematic de ideales philosophic esseva considerate como symbolic de relationes human natural: le mesme leyes moveva le realitate physic e spiritual. Pro exemplos, vide Blaise Pascal, Gottfried Leibniz e Johannes Kepler, cata un del quales prendeva examplos mathematic como modelos pro comportamento human directemente. In le caso de Pascal, le famose scommessa; pro Leibniz, le invention del computation binari; e pro Kepler, le intervention de angelos pro guidar le planetas[citation needed].

In le dominio de altere disciplinas, isto creava un pressura pro exprimer ideas sub le forma de relationes mathematic. Tal relationes, nominate "Lege" secundo le usato de ille epocha (vide philosophia del scientia), deveniva le modello que altere disciplinas imitarea.

### Etate contemporanee
#### Seculo XIX
Le termino "scientia social" esseva coniate in francese per Mirabeau in 1767, ante devenir un campo conceptual distincte in le decennio dece-noven.[9] Auguste Comte (1797–1857) argumentava que ideas passa per tres stadios ascendente, theologal, philosophic, e scientific. Ille definiva le differentia como le prime esser radicate in assumption, le secunde in pensar critic, e le tertie in observation positive. Iste schema, ancora rejectate per multes, incapsulava le pensar que haberea propellite le studio economic de esser un disciplina descriptive a un disciplina basate mathematicamente. Karl Marx esseva un del prime autores a asserer que su methodos de recerca representava un vision scientific del historia in iste modelo. Con le fin del seculo dece-noven, tentativas de applicar equationes a affirmations sur comportamento human deveniva sempre plus commun. Inter le prime il habeva le "Leges" de philologia, que essayava cartographiar le cambio de sonos in un lingua trans le tempore.

Sociologia esseva establite per Comte in 1838.[10] Ille habeva previemente usate le termino "fysica social", ma ille deinde esseva appropriate per alteres, notabilemente le statistician belge Adolphe Quetelet. Comte tentava unificar historia, psychologia, e economia per le comprension scientific del dominio social. Scribente poco post le malaise del Revolution Francese, ille proponeva que disordines social poteva esser corrigite per le positivismo sociologic, un approcha epistemologic delineate in Le Cursu de Philosophia Positiv [1830–1842] e Un Vista General de Positivismo (1844). Comte credeva que un stadio positivista marcarea le era final, post fases theologal e metaphysic conjectural, in le progression del comprension human.[11]

Il esseva con le labor de Charles Darwin que le version descriptive de theoria social recipeva un altere schoc. Le biologia habeva, apparemente, resistite al studio mathematic, e tamen le theoria del selection natural e le idea implicite de hereditate genetic—postea trovate haber essite enunciate per Gregor Mendel, semblava monstrar in le direction de un biologia scientific basate, como physic, chimia, astronomia, e scientia de Terra, sur relationes mathematic. Le prime pensatores a essayar combinar investigation del typo que illes videva in Darwin con exploration de relationes human, que, le theoria evolutionari implicava, esserea basate sur fortias selective, esseva Freud in Austria e William James in le Statos Unite. Le theoria del functionamento del mente per Freud, e le labor de James sur psychologia experimental haberea un grande impacto sur illes qui veniva postea. Freud, particularmente, creava un schema que attraherea non solmente illes qui studiava psychologia, ma etiam artistas e scriptores.

Ben que Comte generalmente es considerate le "Patre de Sociologia",[11] le disciplina esseva formalmente establite per un altere pensator francese, Émile Durkheim (1858–1917), qui developpava le positivismo in major detalio. Durkheim fundava le prime departmento europee de sociologia al Universitate de Bordeaux in 1895, publicante su Regulas del Methodo Sociologic. In 1896, ille fundava le jornal L'Année Sociologique. Le monographia seminari de Durkheim, Suicide (1897), un studio de rates de suicidio inter populationes catholic e protestante, distingueva analysi sociologic de psychologia o philosophia. Illo marcava anque un contribution major al concepto de functionalismo structural.[12]

In le actualitate, Durkheim, Marx e Max Weber es generalmente citate como le tres architectos principal del scientia social in le senso de scientia del societate del termino.[13] "Scientia social", tamen, deveniva depostea un termino umbrella pro describer tote ille disciplinas, foras del scientias physic e arte, que analisa societates human.

## Seculo XX

In le prime medietate del seculo XX, le statisticas deveniva un disciplina independente de mathematica applicate. Methodos statistic esseva usate confidentemente, pro exemplo, in un perspectiva crescentemente statistic del biologia.

Le prime pensatores a essayar combinar investigation del typo que illes videva in Darwin con exploration de relationes human, que, le theoria evolutionari implicava, esserea basate sur fortias selective, esseva Freud in Austria e William James in le Statos Unite. Le theoria del functionamento del mente per Freud, e le labor de James sur psychologia experimental haberea un grande impacto sur illes qui veniva postea. Freud, particularmente, creava un schema que attraherea non solmente illes qui studiava psychologia, ma etiam artistas e scriptores.

Un del advocate plus persuasive pro le vision del tractamento scientific del philosophia esseva John Dewey (1859–1952). Ille comenciava, como Marx, con un tentativo de fonder idealismo hegelian e logica con scientia experimental, pro exemplo in su Psychologia de 1887. Tamen, ille abandonava constructos hegelian. Influenciate per Charles Sanders Peirce e William James, ille se univa al movimento in America cognoscite como pragmatismo. Postea, ille formulava su doctrina fundamental, enunciate in essayos como "Le Influente de Darwin sur le Philosophia" (1910).

Iste idea, basate sur su theoria de como organismos responde, affirmava que il existe tres phases al processo de investigation:
# Situation Problematic, ubi le responsa typic es inadequate.
# Isolation del Datos o subjecto.
# Reflective, que es testate empiricalmente.

Con le ascension del idea de mensuration quantitative in le scientias physic, como le celebre maxima de Lord Rutherford que omne cognoscimento que on non pote mensurar numericamente "es un specie pobre de cognoscimento", le scenario esseva præparate pro le conception del humanitates como precursores al "scientia social".
In 1924, eminentes scientistas social stabiliva le societate honorific Pi Gamma Mu pro le scientias social. Inter su objectivos principal esseva promover cooperation interdisciplinari e disveloppar un theoria integrate del personalitate human e organisation. Pro attinger iste objectivos, on stabiliva un jornal pro scholariato interdisciplinari in le varie scientias social e subventiones pro conferentias.

### Periodo interbellic
Theodore Porter argumentava in su obra "The Rise of Statistical Thinking" que le effortio pro provider un scientia social synthetic es un affaire tanto de administration como de revelation combinate, e que le ascension del scientias social esseva, pro isto, marcate tanto per necessitates pragmatic como per puritate theoretical. Un exemplo de isto es le ascension del concepto de Quociente de Intelligentia, o IQ. Il es incerte exactemente que es mesurate per le IQ, ma le mesura es utile in le prevision de successo in varios enterprise.

Le ascension del industrialismo habeva create un serie de problemas social, economic, e politic, particularmente in le gestion de oferta e demanda in lor economia politic, le administration de ressources pro uso militar e de disveloppamento, le creation de systemas de education massal pro instruer individuos in ratiocinio symbolic e problemas in le gestion del effectos del industrialisation mesme. Le apparente absurdate del "Grande Guerra" como illo esseva cognoscite, del 1914–18, nunc cognoscite como le Prime Guerra Mundial, basate in lo que esseva percipite como decisiones "emotional" e "irrational", forniva un incitamento immediate pro un forma de facer decisiones que esseva plus "scientific" e plus facile a gerer. Simplemente dicte, pro gerer le nove enterprises multinationale, private e governamental, on requiriva plus datos. Plus datos requiriva un medio de reducer los a information sur le qual facer decisiones. Numeros e chartas poteva esser interpretate plus rapidemente e mover se plus efficientemente que textos long. In vice versa, le natura interdisciplinari e transdisciplinari del investigation scientific in le comportamento human e le factores social e environmental que lo affice face multe del scientias "dure" dependent del methodologia del scientias social. Exemplos de mescolation de frontieras include disciplinas emergente como le studio social del medicina, neuropsychologia, anthropologia biocultural, e le historia e sociologia del scientia. Plus e plus, methodos quantitative e qualitative es integrante in le studio del action human e su implicationes e consequentias.

In le annos 1930, iste nove modelo de gerer decisiones deveniva fixate con le New Deal in le Statos Unite, e in Europa con le crescente necessitate de gerer production industrial e affaires governmental. Institutiones como The New School for Social Research, International Institute of Social History, e departmentos de "recerca social" in universitates prestigiose esseva destinate a satisfacer le crescente demanda pro personas qui poteva quantificar interactiones human e producer modelos pro facer decisiones super iste base.

Accopaniate per iste necessitate pragmatic esseva le conviction que le claritate e simplicitate del expression mathematic evitava errores systematic de pensar holistic e logica radicate in argumento traditional. Iste tendentia, parte del movimento major cognoscite como modernismo, forniva le avantia rhetorica pro le expansion del scientias social.

#### Developmentos contemporanee
Illo continua a haber pauco movimento verso consensus sur qual methodologia poterea haber le potentia e le refinemento pro conectar un proponite "theoria grande" con le varie theorias de medio rango que, con considerable successo, continua a provider structure utilisabile pro bancos de datos massive e crescente (vide consilience).[14]