Historia e philosophia del scientia

Le **historia e philosophia del scientia** (**HPS**) es un disciplina academic que comprehende le philosophia del scientia e le historia del scientia. Ben que multe scholares in le campo sia formate principalmente como historicos o como philosophos, il ha departmentos que conferentia gradus in HPS in plure universitates prominente. Ben que le philosophia del scientia e le historia del scientia sia lor proprie disciplinas, le historia e philosophia del scientia es un disciplina per se.

Le philosophia del scientia es un branca del philosophia que tracta le fundamentos, methodos e implicationes del scientia. Le questiones central de iste studio concerne lo que qualifica como scientia, le fidabilitate de theorias scientific, e le scopo final del scientia. Iste disciplina se superpone con metaphysica/ontologia e epistemologia, per exemplo, quando illo esplora le relation inter scientia e veritate. Le philosophia del scientia se concentra in aspectos metaphysic, epistemic e semantic del scientia. Problemas ethical como bioethica e malconducta scientific es frequentemente considerate ethic o studios scientific in vice de philosophia del scientia.

Il non ha consenso inter philosophos sur multes de los problemas central con le philosophia del scientia, incluse si le scientia pote revelar le veritate sur cosas non observabile e si rationamento scientific pote esser justificate del toto. In addition a iste questiones general sur le scientia como un toto, philosophos del scientia considera problemas que se applica a scientias particular (como astronomia, biologia, chimia, scientias del Terra o physica). Alicun philosophos del scientia usa resultatos contemporanee in scientia pro inferer conclusiones sur le philosophia mesme.

## Historia
Un origine del disciplina unificate es le approchio historic al disciplina del philosophia del scientia. Iste approchio hybrid se reflecte in le carriera de Thomas Kuhn. Su prime nomination permanente, al Universitate de California, Berkeley, esseva a un position annunciante per le departmento de philosophia, ma ille anque dava cursos del departmento de historia. Quando ille esseva promovite a professore plenari in le departmento de historia solmente, Kuhn se sentiva offensate per le rejection de los philosophos proque "Io certemente voleva esser illo, e il esseva mi studentes de philosophia qui laborava con me, non in philosophia ma in historia, nonobstante illos esseva mi studentes plus importante". Iste attitude se reflecte etiam in su approchio historicista, como poste in relievo in le seminal *Structure of Scientific Revolutions* (1962, 2a ed. 1970) de Kuhn, ubi questiones philosophic sur theorias scientific e, specialmente, cambio de theoria es comprendite in terminos historic, con le uso de conceptos como le cambio de paradigma.

Tamen, Kuhn criticava etiam tentativas de unificar completamente le methodos del historia e philosophia del scientia: "Subversion non es, io crede, un termino troppo forte pro le possibile resultato de un attempto de facer un in le duo campos. Illos differe in multe de lor caracteristicas central e constitutive, del quales le plus general e apparente es lor objectivos. Le producto final de multe recerca historic es un narrative, un historia, sur particularitates del passato. [...] Le philosopho, al altere latere, visa principalmente generalisationes explicite e illos con ambito universal. Ille non es un narrator de historias, ver o false. Su objectivo es discoperir e affirmar lo que es ver in omne tempores e locos plus que impartir comprehension de lo que occurrit a un particular tempore e loco." Recentissime travalio questiona si iste divisiones methodologic e conceptual es vermente barrieras a un disciplina unificate.