Mechanica quantic

Le **mechanica quantic** es le branca del mechanica, basate al theoria quantic usate pro le interpretation del comportamento de particulas elementari e atomos, que non obedi a le leges del mechanica newtonian. Illo es dividite inter le mechanica quantic classic, le mechanica quantic relativistic e le si-nominate "Gravitate Quantic". Le Mechanica Quantic es basate in le existentia de un function de unda, que contine tote le information in re le systema. Le function de unda permitte calcular le probabilitate del systema assumer un date stato in un mesuration. 
## Theoria
Le interpretation de Copenhagen es le interpretation plus commun del mechanica quantic e esseva disveloppate per Niels Bohr e Werner Heisenberg, qui travaliava insimul in Copenhagen in 1927. Le interpretation de Copenhagen pote esser condensate in tres theses.
### Prime these
Le prime these constata que le predictiones probabilistic facite per le mechanica quantic son irreducibile in le senso in que non son un mer effecto del carentia de cognoscentia de hypothetic variabiles celate. In le lanciamento de datos, per exemplo, nos usa probabilitates pro predicer le resultato, proque nos non ha information sufficiente, mesmo que on crede que le processo es deterministic. Le probabilitates son utilisate pro compler nostre cognoscentia. Le interpretation de Copenhagen defende que in mechanica quantic le resultatos son indeterministic.
### Secunde these
Le secunde these constata que il non ha senso specular trans de illo que non pote esser mesurate. Isto es etiam un these del philosophia positivistic, que abandona omne question pro le qual non ha un experimento possibile, real o imaginate, pro provar o falsificar su veritate, como, per exemplo, "esque Deo existe?". Le physica es le sciencia del resultatos de processos de mesuration. Le interpretation de Copenhagen considera sin senso questiones como le sequente: "ubi esseva le electron ante que su position esseva mesurate?". 
### Tertie these
Finalmente, le tertie e ultime these constata que le acto de observar provoca le "colapso del function de unda". Isto significa que, ben que antea le mesuration del stato del systema, habeva multe statos possibile, solmente un de iste statos esseva selectionate aleatorimente per le processo de mesuration. Le function de unda modifica se instantaneemente pro reflecter iste selection. 
## Criticos
Le complexitate del mechanica quantic esseva attacate pro le experientia ficticie de Einstein-Podolsky-Rosen, le qual intendeva monstrar que il debe exister variabiles celate a fin de evitar "effectos non-local et actiones instantanee al distantia". Le inequalitate de Bell sur le resultatos de un tal experientia esseva derivate del hypothese de que il existe variabiles celate e de que il non existe effectos non-local. In 1982, Aspect face un experimento e discoperiva que le inequalitate de Bell esseva violate, assi rejectante interpretationes que postulava variabiles celate e effectos local. Iste experimento serviva de scopo pro multe criticas e nove experimentos facite per Weihs e Rowe qui confimava le resultatos de Aspect.

Multe physicos e philosophos notabile ha criticate le interpretation de Copenhagen, con base o in le facto de non esser deterministic o in le facto de proponer que le realitate es create per un processo de observation non physic. Le phrases de Albert Einstein "Deo non joca al datos" e "Pensa mesmo que le luna non es ibi quando tu non lo vide?" illustra bene le position de le criticos. Le experimento del "Catto de Schroedinger" esseva proponite per monstrar que le Interpretation de Copenhagen es absurde. Le principal alternativa al interpretation de Copenhagen es le interpretation de Everett del mundos parallel.

## Galeria

File:HAtomOrbitals.png|thumb|right|300px|Le prime orbitales del atomo de hydrogeno

## Vide etiam
* Notation bra-ket
* Mappamento antilinear