Vulpe

Le **vulpe** es un mammifero omnivore de grandor parve a medie, pertinente a plure generes del familia Canidae. Le vulpes ha un cranio applattate, aures vertical e triangular, un muso punctute e legiermente recurvate e un cauda longe e spisse.

Dece-duo species pertine al gruppo monophyletic del "ver vulpes" del genere *[[Vulpes]]*. Circa 25 altere species actual o extincte es semper o alicun vices denominate "vulpes"; illos pertine al gruppo paraphyletic del vulpes sud-american o del gruppo peripheric, que se compone de *Otocyon megalotis*, del vulpe gris e del vulpe insular. Le vulpes vive super tote le continentes minus Antarctica. Le specie de vulpe le plus indisputabilemente commun e diffuse es le vulpe rubie (*Vulpes vulpes*) con circa 47 subspecies recognoscite. Le repartition global del vulpes, e etiam lor reputation de animal astute, ha contribuite a lor prominentia in le folklore e le cultura popular in multe societates del mundo. Le chassa al vulpe, practicate con le adjuta de canes, esseva un activitate establite in Europa durante multe tempore, specialmente in le Insulas Britannic, e esseva exportate in varie partes del Nove Mundo per le colonos europee.

## Etymologia
Le parola "vulpe" es derivate del latino *vulpēs*, ab le proto-italico **wolpis*, ab le proto-indoeuropeo **h₂wl(o)p- ~ *h₂ulp-* (“vulpe (rubie)”). Compara con le britono *louarn*, le lituano *lãpė*, le greco ancian ἀλώπηξ (alṓpēx), le persiano روباه‎ (rubâh).

## Relationes phylogenetic

In le familia Canidae, le resultatos de analyses ADN monstra plure divisiones phylogenetic:

1. Le canides de typo vulpin, que comprende *[[Vulpes macrotis]]*, le vulpe rubie (*Vulpes vulpes*), *[[Vulpes chama]]*, le vulpe arctic (*Vulpes lagopus*) e *[[Vulpes zerda]]*.

2. Le canides de typo lupin (genere *[[Canis]]*, *[[Cuon]]* e *[[Lycaon]]*), que comprende le can (*Canis lupus familiaris*), le lupo gris (*Canis lupus*), le lupo rubie (*Canis rufus*), *[[Canis lycaon]]*, le coyote (*Canis latrans*), *[[Canis aureus]]*, *[[Canis simensis]]*, *[[Canis mesomelas]]*, *[[Canis adustus]]*, le can salvage asiatic (*Cuon alpinus*) e le can salvage african (*Lycaon pictus*).

3. Le canides sud-american, que comprende *[[Speothos venaticus]]*, *[[Lycalopex uetulus]]*, *[[Cerdocyon thous]]* e *[[Chrysocyon brachyurus]]*.

4. Varie taxones monotypic, que comprende *[[Otocyon megalotis]]*, le vulpe gris (*Urocyon cinereoargenteus*) e *[[Nyctereutes procyonoides]]*.

## Biologia

### Morphologia general
Le vulpes es generalmente plus parve que alicun altere membros del familia Canidae tal como le lupos e le chacales, mais il ha in iste familia alicun membros plus parve que illos, tal como *Nyctereutes procyonoides*. In le plus grande specie, le vulpe rubie, le masculos pesa inter 4,1 e 8,7 kg  in media, mais le plus parve specie, *Vulpes zerda*, pesa solmente de 0,7 a 1,6 kg. Le tractos vulpin typic comprende un facie triangular, aures punctute, un rostro elongate e un cauda spisse. Le vulpes es digitigrade, lo que significa que illos ambula super lor digitos sin lassar lor calces toccar le solo. A differentia del majoritate del membros del familia Canidae, le vulpes ha ungulas partialmente retractile. Le *vibrissae* del vulpes, o mustachios, es nigre. Le mustachios super le musello, *mystaciae vibrissae*, es longe de 100–110 mm in media, mais tote le altere mustachios del capita es plus curte in media. Alicun mustachios (*carpal vibrissae*) se trova etiam super le membros anterior e es longe de 40 mm in media; illos es orientate a basso e retro. Altere characteristicas physic varia secundo le habitat e le necessitates de adaptation.

### Pellicia
Tote le species de vulpe ha pelles de colores, longitudes e spissitates differente. Le colores de pilos varia del blanc perlate al blanc e nigre, e al nigre maculate con blanc e gris super le parte inferior. *Vulpes zerda* (e altere species de vulpe adaptate al vita in le deserto, tal como *Vulpes macrotis*), per exemplo, ha grande aures e pilos curte pro adjutar le corpore a remaner frigide. Le vulpes arctic, del altere latere, ha aures minime, membros curte e etiam un pelle spisse e isolante, lo que adjuta le corpore a remaner calide. Quanto al vulpes rubie, illos typicamente ha un pelle castanie clar e generalmente un marca blanc al extremitate de lor cauda. Le color e le textura del pilos de un vulpe pote variar secundo le stationes del anno; le pelles de vulpes es plus ric e dense durante le menses plus frigide, e plus legier durante le menses plus calide. Pro disfacer se del dense mantello hibernal, le vulpes muta un vice per anno cerca april; le muta comencia al pedes e continua super le gambas e postea le dorso. Le color del pelle pote etiam cambiar con le inveteramento del individuo.

### Dentation
Le dentation de un vulpe, como lo de tote le altere canides, es I 3/3, C 1/1, PM 4/4, M 3/2 = 42. (*Vulpes macrotis* ha sex molares in plus pro un total de 48 dentes.) Le vulpes ha pares de dentes carnivore pronunciate, lo que es characteristic de un carnivoro. Iste pares se compone del dente premolar superior e del prime dente molar inferior, e collabora pro lacerar materias dur tal como le carne. Le dentes del vulpes es multo secante, lo que es etiam characteristic de un carnivoro, e excellente pro stringer un preda.

### Comportamento

Al stato salvage, le duration de vita typic de un vulpe es de un a tres annos, ben que alicun individuos pote viver usque dece annos. A differentia de multe canides, le vulpes non vive semper in mutas. Normalmente, illos vive in parve gruppos familial, mais alicunes (le vulpes arctic) es cognoscite pro esser solitari.

Le vulpes es omnivore. Lor dieta es in grande parte componite de invertebratos como insectos, e parve vertebratos como reptiles e aves, e pote includer ovos e plantas. Multe species es predatores generalisate, mais alicunes (tal como *Cerdocyon thous*) ha dietas plus specialisate. Le majoritate del species de vulpe consume cerca 1 kg (2,2 lb) de alimento per die. Le vulpes cela le surplus de alimento, interrante lo pro consumer lo plus tarde, usualmente sub folios, nive o le solo. Le technica de attacco del vulpes consiste in quattar pro camouflagiar se in le terreno, ante saltar con multe fortia, per medio del gambas posterior, pro atterrar super le preda. Per usar lor dentes canin pronunciate, le vulpes stringe le collo de lor preda e succute usque le animal es morte o pote esser eventrate.

Le vulpe gris e *Nyctereutes procyonoides* es le duo sol species canin cognoscite pro scander arbores regularmente.

### Characteristicas sexual
Le scroto del vulpe mascule es mantenite presso le corpore con le testiculos intra, mesmo post que illos ha descendite. Como altere canides, le masculo ha un baculum, o osso del penis. Le testiculos del vulpes rubie es plus parve que illos del vulpes arctic. Le formation de sperma del vulpes rubie comencia in augusto-septembre, le testiculos attingente lor peso maxime in decembre-februario.

Le vulpes feminin es in calor de un a sex dies, lo que significa que lor cyclo de reproduction dura dece-duo menses. Como con altere canides, le ovocellulas es secretate durante le estro sin necessitar esser stimulate per copulation. Un vice que le ovo es fertilisate, le vulpe feminin entra in un periodo de gestation que pote durar de 52 a 53 dies. Le vulpes tende a haber portatas de quatro a cinque vulpinos in media con 80 pro cento de probabilitate de devenir pregnante. Le grandor del portatas poter variar significantemente secundo le species e le milieu – le vulpe arctic, per exemplo, pote haber usque dece-un vulpinos.

Le vulpe feminin ha quatro pares de tettas. Cata tetta ha de octo a vinti ductos lactifere que connecte le glandula mammari al papilla, lo que permitte al lacte de esser transportate a illo.

### Vocalisation
Le repertoire vocal del vulpe es grande:

*Gemimento (o gemito) – Facite poco post le nascentia. Producite frequentemente quando le pullos ha fame o quando lor temperatura corporal es basse. Le gemimento stimula le matre de maniera que illa respice le vulpinos; on sape tamben que illo stimula le masculo de maniera que ille respice le femina e le vulpinos.
*Latrato acute – Facite cerca dece-novem dies postea. Le gemimento del vulpinos deveni latratos infantil, acute producite multo quando illos joca.
*Crito explosive – Al etate de cerca un mense, le vulpinos pote emitter un crito explosive que servi a menaciar le intrusos o le altere pullos; un ululation acute.
*Crito de combatto – Durante le conflictos inter adultos, le crito explosive deveni un crito de combatto con le bucca toto aperte; un latrato plus stridente.
*Grunnimento – Le maniera como un adulto indica al vulpinos de nutrir se o venir a illo.
*Latrato simple – Le vulpes adulte annuncia le presentia de intrusos o se defende per latrar.

In le caso del vulpes domesticate, alicun individuos adulte sembla preservar le gemito pro exprimer excitamento o submission in presentia de lor possessores.

## Classification
Le canides communmente appellate vulpes comprende le generes e species sequente:

## Conservation

Plure species de vulpe es impericulate in lor milieus native. Le difficultates cognoscite per le vulpes include le perdita de habitat e le facto que illos es chassate pro lor pelles, pro le traffico de animales o pro continer le diffusion de pathogenos. Partialmente a causa de lor stylo de chassa opportunistic e lor persistentia, le vulpes es sovente percipite como incommoditates. Malgrado isto, le vulpes ha essite usate con successo in fermas gratias a lor capacitate de eliminar le insectos parasite del fructos sin damnificar le fructos.

### Vulpe insular (''Urocyon littoralis'')
Le vulpe insular, ben que considerate un specie quasi-menaciate in multe partes del mundo, deveni actualmente de plus in plus impericulate in su milieu endemic del insulas Channel de California. Le populationes insular es generalmente plus parve que illos continental a causa de ressources limitate como le spatio, le alimento e le possibilitate de refugiar se. Illos, in consequentia, es altemente susceptibile a menacias externe que comprende le predatores estranie, le homines e le climate extreme. Super le insulas Channel de California, il esseva discoperite que le population de vulpes insular esseva multo basse a causa de un epidemia del maladia de Carré inter 1999 e 2000 e etiam a causa de predation per aquilas aurate non native. Depost 1993, le aquilas ha causate un diminution de usque 95% del population. A causa del numero parve de vulpes, le population ha cognoscite un effecto Allee: isto es lo que eveni quando, a densitates sufficientemente basse, le capacitate reproductive del individuos diminue. Le conservationistas, ergo, debeva extraher copulas reproductor san ab le population salvage de maniera que illos se reproduceva in captivitate usque il habeva satis de vulpes a relaxar in le natura. Le pasturatores non native esseva etiam allontanate pro permitter al plantas native de revegetar a lor altor natural, lo que forniva al vulpes un protection adequate contra le aquilas aurate.

### Vulpe de Darwin (''Pseudalopex fulvipes'')
Le vulpe de Darwin es considerate criticamente impericulate a causa de su parve population cognoscite de 250 individuos matur e etiam su distribution restringite. Super le territorio chilen continental, le population existe solmente in le parco national de Nahuelbuta e le foreste pluvial valvidian ambiente. Similarmente super le insula Chiloé, lor population se limita al forestes que se extende del extremitate nord al extremitate sud del insula. Ben que le parco national de Nahuelbuta es protegite, 90% del specie vive super le insula Chiloé. Un problema major incontrate per ille species, es dunque lor habitat limitate e diminuente a causa del section e ardimento del forestes improtegite. A causa del deforestation, le habitat del vulpe de Darwin se reduce, lo que permitte de multiplicar se a su competitor, *Lycalopex griseus*, le qual prefere le habitates aperte; iste competition conduce progressivemente al disparition del vulpe de Darwin. Un altere problema incontrate es su incapacitate de combatter le maladias transmittite per le numero crescente de canes domestic. Pro conservar iste animales, le recercatores recommenda que on protegite le forestes que connecte le parco national de Nahuelbuta al litoral de Chile e assi al insula Chiloé e su forestes. Illos suggere tamben que on examina altere forestes in Chile pro determinar si vulpes de Darwin viveva illac previemente o potera viver illac plus tarde, in le eventualitate que il es necessari reintroducer iste specie in ille regiones. E finalmente, le recercatores recommenda le creation de un programma de reproduction in captivitate, in Chile, a causa del numero limitate de individuos matur in le natura.

## Relationes con homines

Le vulpes es sovente considerate como incommoditates a causa de lor attaccos opportunistic super le aves domestic e altere micre animales de ferma. Le attaccos de vulpes super humanos es rar. Multe vulpes se adapta ben al presentia human; plure species es classificate como "carnivoros citadine" a causa de lor capacitate de mantener populationes sin jammais quitar le limites de un citate. In zonas urban, le vulpes pote viver plus longemente e haber portatas de vulpinos plus micre que le vulpes in zonas non urban. Le vulpes urban es omnipresente in Europa, ubi lor comportamento es differente del vulpes non urban, includente densitates superior de population, territorios plus micre e cercas de alimento in gruppos. Le vulpes ha essite introducite in multe locos, con effectos differente super le fauna e flora indigene.

In alicun paises, le vulpes es predatores major del conilios e gallinas. Le oscillationes de population de iste duo species esseva le prime oscillation non linear studiate, e conduceva al equation Lotka-Volterra, cognoscite anque como le equation predator–preda.

### Le chassa al vulpe
Le chassa al vulpe esseva inventate in le Regno Unite in le seculo 16. Presentemente, chassar con canes es prohibite ibi, ben que chassar sin canes es ancora permittite. Vulpes rubie esseva introducite in Australia in le comenciamento del seculo 19 pro le sport, post que illos deveniva multo numerose. Illos ha causate diminutiones de population in multe species local e illos sole chassar le animales de ferma, particularmente le juvene agnos. Le chassa al vulpe es practicate como intertenimento in plure altere paises como Canada, Francia, Irlanda, Italia, Russia e le Statos Unite.

### Domestication

Multe historias de vulpe domesticate ha essite documentate, mais le domestication de longe duration es rar. Un recente exception notabile es le vulpe argentee (varietate del vulpe rubie) in Russia, lo que resultava in cambiamentos comportamental visibile; es ora un studio de caso super le manipulation de un population animal conforme a necessitates human de domestication. Le gruppo actual de vulpes argentee domesticate es le resultato de quasi cinquanta annos de experimentos in Union Sovietic e Russia pro domesticar le mutation argentee del vulpe rubie. Iste reproduction selective produceva tractos physic e comportamental que es sovente observate in cattos domestic, canes e altere animales, tal como cambiamentos de pigmentation, aures cadente e caudas inrolate. In particular, le nove vulpes deveniva plus docile, lassante humanos caressar los, gemente pro reciper attention, e olfacente e leccante lor custodes.

### Attaccos super humanos
In le Regno Unite, un certe numero de casos de attaccos benigne super humanos esseva reportate. Multes concerneva vulpes que attaccava infantes post haber entrate in domos a traverso de foramines.

### In le cultura

Le vulpe appare in multe culturas, habitualmente in le folklore. Il ha totevia legier differentias in le maniera como illo es describite. In le folklores occidental e persian, le vulpe es depictite como un symbolo de astutia e fraude — un reputation que trahe su origine principalmente de su capacitate presumite de eluder le chassatores. Illo es sovente representate per un personage que possede iste characteristicas e que pote esser o un incommoditate in le historia, o un heroe mal comprendite o un antagonista dishoneste.
In le folklore asiatic, le vulpe es describite como un spirito familiar que ha poteres magic. Como in le folklore occidental, le vulpe es depictite como malitiose, generalmente dupante altere personas, con le capacitate de disguisar se como un femina human attractive. Il ha totevia altere descriptiones del vulpe como un creatura mystic, sacrate, que pote equalmente causar le miraculo e le destruction. Vulpes con novem caudas es mentionate in le folklore, litteratura e mythologia chinese, in que illos pote esser un bon o mal augurio, secundo le conto. Iste motivo esseva plus tarde introducite ab le cultura chinese a illos corean e japonese.

Le constellation Vulpecula representa un vulpe.

## Referentias

## Vide etiam

*