open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Agenor

**Agenor** es un personage del mythologia grec citate in le Theogonia de Hesiodo e in le Bibliotheca mythologic. Ille es filio de Lybia e Poseidon, freatre de Beleo e Cepheo I. Sposo del Naiade Telephassa, filia del Senior del Nilo (un filio de Oceano). Patre de Phenix, Cilix, Cadmo, Europa e Phineo.
Metamorphoses

**Metamorphoses** (in latino: *Metamorphoseon*), del poeta roman Ovid, es un poema de quindece libros que describe le creation e historia del mundo mythologic.

## Contenito
Illo es un opera de difficil classification que se trova inter le epos e le didactica. Illo esseva scripte in hexametros e consta de plus de 250 narrationes mythologic que se succede in le tempore desde le origine del mundo usque le transformation in stella del anima de Julio Cesare, describente le cambios physic que face le differente divinitates pro conseguir fines differente.

## Episodios principal
* Libro I: Cosmogonia, Etates del homine, Gigantes, Lycaon, Daphne, Io;
* Libro II: Phaeton, Callisto, Jupiter e Europa;
* Libro III: Cadmo, Acteon, Eco e Penteo;
* Libro IV: Pyramo y Thisbe, Leucotoe e Clitia, Salmacis e Hermaphrodito, le Mineides, Perseo e Andromeda;
* Libro V: Fineo, Typhon, le Rapto de Proserpina. Alpheo e Aretusa, Le Pierides;
* Libro VI: Arachne; Niobe; Tereo, Philomela e Procne; Boreas e Orithyia;
* Libro VII: Medea, Cephalo e Procris;
* Libro VIII: Niso y Scylla, Dedalo e Icaro, Philemon e Baucis;
* Libro IX: Heracles, Galantide, Driope, Yolao e le filios de Calirrhoe, Biblis, Iphis;
* Libro X: Eurydice, Jacinto, Pygmalion, Adonis, Atalanta, Cipariso;
* Libro XI: Orpheo, Midas, Peleo e Thetis, Dedalion e Chione, Alcyone e Ceix, Esaco;
* Libro XII: Iphigenia, Cicno, le Centauros, Ceneo, Achilles;
* Libro XIII: Ajax Telamonio,la Iliupersis, Eneas;
* Libro XIV: Escila, Eneas, Vertumno e Pomona, Romulo e Hersilia;
* Libro XV: Pythagoras, Hypolito, Esculapio, Cesare.

## Fragmento
*Invocation*
:Me porta le animo decir le mutate formas
:a nove corpores: deos, iste emporesas mie - donc vos los mutateva-
:aspirate e, desde le prime origine del cosmo
:usque mi tempores, perpetue developpate mi poema.
Troia

**Troia** o **Ilio** (in grec antique: *Τροία* o *Τροίας*; anque cognoscite con le nomine de *Ίλιον* o *Ίλιος*)  esseva un importante citate in le actual provincia turc de Çanakkale, juxta le Stricto del Dardanelos (Helesponto) inter le fluvios Scamandro (o Xanto) e Simois, e occupa un position strategic in le accesso al Mar Nigre (Ponto Euxino). In su vicinitates es le Ida e frente su costas es le insula de Tenedos.
Sparta

**Sparta** (*[[lingua grec|grec]]*: Λακεδαιμονία, doric: *Σπάρτα*, *attic* Σπάρτη) o **Lacedemonia** esseva un citate-stato del Grecia antique, que esseva locate in le peninsula del Peloponeso secundo le litore del rio Eurotas. Illo esseva le capital de Laconia e un del citate-statos grec le plus importante junctamente con Athenas e Thebas.

## Historia
### Origine
Le citate fundava se post le conquesta de Laconia per le doricos. Al principio haveva dissensiones interne. Le reformas del seculo VII aEC esseva un vere puncto de inflexion en le historia del citate, a partir de tunc, tot se dirigerea a reinfortiar su poter militar e Sparta se converterea in le citate hoplita por excellentia.

Sparta submitteva al totalitate de Laconia; comenciava per conquirer tote le pratos del Eurotas por repeller al populo de Argos, e securisar se le hegemonia de tote le region. Le secunde etape consisteva in le annexion de Mesenia. Sparta esseva ja le citate le plus poderose del area, con Arcadia e Argos como unic rivales. A mediatos del seculo VI aEC Sparta submitteva anque le citates de Arcadia e deroutava a Argos lassante la totalmente debilitate. Tote illas esserea fortiate a signar pactos por los que recognosceva le hegemonia de Sparta. Esseva in iste luctas con le argivos que Sparta adoptava le stylo hoplita de combatto, approximatemente inter le annos 680 e 660 aEC.

Durante le seculo VI aEC le spartanos manteneva un active politica externe que includeva le alliantia con Creso de Lydia fronte al menacia perse. Anque combatteva le tyrannos de Grecia e deponeva a multe de illos (ma fracassante fronte a alteres). Non-obstante, anque appoiava a tyrannos que le poteva favorar e in Athena tentava restaurar al pisistratides  ma le opposition del influente Corintho lo impediva.

### Guerras Mede
In le seculo VI aEC, Sparta se haveva interessate in Asia Minor, inter altere cosas suscribinte un alliantia con Creso, rege de Ldyia. Al comencio del regnate de Cleomedes I, nonobstante, se monstrara plu isolationista, rejectante appoiar, in le 449 aEC, le revolta del citates de Jonia contra le medos, por centra se in consolidar su proprie imperio del Peloponeso. In 491 aEC, quando Cleomenes disembarassava se de Demarato, le cosas mudarea. Le spartanos jectava a un pozo al emissarios de Darios I, arrivate por reclamara terra e aqua, acto symbolic de acceptation del hegemonia universal del achemenides, e inviava reinfortios al athenieses (los quales arrivava tarde por participar in le victoria grec).

## Religion
Le religion habeva in Sparta un posto plus importante que in altere citates del Grecia antique. Il habeva 43 templos de divinitates, 22 de heroes, non minus que dece-cinque statuas de deos e quatro altares. Le deos plus importante esseva Athenea, Ares e Apollon.

## Phrases celebre
* Vincer o morir.
* Retorno con le scuto o supra illo
Juliano (imperator)

**Flavio Claudio Juliano** (latino: *Flavius Claudius Julianus Augustus*; Constantinopole, 332 - Maranga 26 de junio 363), appellate **Juliano le Apostata** per le christianos e **Juliano le Philosopho** per le neoplatonicos, esseva ante Cesare de Occidente e post Imperator del Romanos desde le 3 de novembre 361 usque su morte. Ille esseva notabile anque como philosopho e autor in lingua grec.

Ille esseva membro del dynastia constantinian. Constantio II le nominava como cesar in le provincias del west in 355. In iste capacitate, Juliano combatteva con successo contra le alemannos e francos. Su campania militar culminava in un victoria decisive contra un numero superior de alemannos in le battalia de Argentorato in 357. Le soldatos de Juliano le proclamava Augusto in Lutetia (Paris) in 360 e assi suscitava un guerra civil inter Juliano e Constantio. Totevia, ante ulle battalia inter le duo reclamatores, Constantio moriva post nominar Juliano como su successor legitime. Como imperator, Juliano reformava le bureaucratia e promoveva le renascentia del paganismo. In 363, Juliano invadeva le Imperio sassanide. Nonobstante le successos initial de iste campania, Juliano esseva fatalmente ferite in un battalia; su successor Joviano abandonava le ambition de conquirer a Persia.

## Religion
Le politica religiose de Juliano ha essite le parte del governamento que ha eveliate traditionalmente plus de interesse inter le historicos, in particular su fallite essayo de restaurar le paganismo classic. Cognoscente le morte de Constantio, Juliano faceva public su adherentia pagan: ille donava gratias al deos pagan e reuniva al intellectuales pagan le plus cognoscite del mundo hellenistic.

Le credentia religiose del nove imperator esseva determinate in grande parte per le formation recepite in su juventute. Juliano ipse diceva que le christianismo le habeva essite imponite per su oncle, le imperator Constantio, ma que ille nunquam habeva acceptate ulle religion usque le lectura del poemas homeric, que es inter le textos le plus importante del religion grec.

Juliano identificava le religion pagan con hellenismo ipse, un equation que apprendeva possibilemente de Porphyrio e Jamblicho. Pro Juliano, le litteratura antique hellenic esseva le fonte principal del cultura e esseva impossibile separar su belle forma de su contento ideologic e religiose, nonobstante le position al contrario affirmate per intellectuales christian como Gregorio de Nazianzo e Basilio de Cesarea, que Juliano cognosceva quando illes esseva in Athenas.

Le convictiones religiose de Juliano es un motivo de disputas. Le imperator non practicava le paganismo del prime annos del imperio ma un nove synthese mystic e esoteric con le philosophia neoplatonic, appellate theurgia. Per iste systema mystic, le adepto essaya de communicar con le deos, angelos e demones. Pro exemplo, in un incontro de iste genere, Juliano credeva reciper le revelation que esseva le reincarnation de Alexandro Magne. Ille esseva etiam mysta del cultos de Mithras, del Magne Matre, e de Cerere (Demeter) a Eleusis.
Chios

**Chios** (in greco: *Χίος/Chíos*) es un insula grec in le Mar Egee situate presso le costas de Turchia. Illo ha un superficie de  km², con  habitantes (2005).

## Historia

Le massacro de Chios esseva facite per le ottomanos contra le population grec del insula de Chios in april 1822. Illo esseva un del episodios le plus cognoscite del Guerra de independentia de Grecia.
Massacro de Chios

Le **massacro de Chios** esseva facter per le ottomanos contra le population grec del insula de Chios in abril 1822.

Illo esseva un del episodios plus cognoscite del Guerra de independentia de Grecia
Fundation de Roma

Le **fundation de Roma** es referite per legendas varie, le qual esseva unificate principalmente per le Eneide de Virgilio, reuniente in un historia coherente differente versiones de alicun ritos de initiation de ille tempore.

## Eneas, Ascanio e Alba Longa
Le legenda re  le fundation roman relationa le populo roman con le troian Eneas, qui, deroutate le troianos, fugiva de Troia con su patre Anchises e su filio Ascanio e cruciava le Mediterraneo usque arrivar a Latio. Post le battalia contra Turno (e su morte) pro obtener Lavinia, le filia del rege Latino, Ascanio fundava Alba Longa e esseva le prime de un serie de reges como Numitor e Amulio.

Con le heroe semideo Eneas como guidor, le deroutate troian supervivente cruciava la Mar Mediterranee por atinger le costas del Lacio. Illos arrivava a un area probabilemente inter le moderne Anzio e Fiumicino, al sud-west de Roma. Il es supponite que arrivava a Laurento ma altere versione sindica que arrivava a Lavinium, loco nominate pro Lavinia, le filia del rege Latino.

Latino, un sabie rege del latinos, albergava los, lassante los reorgnisar su vita en Lacio. Su filia Lavinia habeva essite promisse a Turno, le rege del rotulos, ma Latino preferiva offerecer la a Eneas e Turno declarava le guerra. Le resultato esseva le morte de Turno e la captura de su gente. Ascanio, anque cognoscite como Iulio, filio de Eneas, fundava Alba Longa e era le prime di un longe serie de reges, inter qui era Procas e su filios Numitor e Amulio. Segun Dioniso de Halicarnasso, le reges de Alba Longa era le nexo de union inter Ascanio e Romulo, fundator de Roma.
Mycenas

**Mycenas** o **Mycene** (greco antique: Μυκῆναι, *Mykẽnai*, vel Μυκήνη, *Mykḗnē*; latino classic: *Mycenae*) era uno del plus grande centros del civilisation hellenic durante le II seculo aEC, un fortalessa militar que dominava grande parte del sud de Grecia. Le periodo de historia grec inter le 1600 e le 1100 aEC denomina se *mycenian* pro le position de leader de Mycene. Le habitantes de iste periodo nominava se acheos.

## Hereditage Mundial
Desde 1999 Mycenas es un sito de Patrimonio Mundial per UNESCO. 
## Referentias
Hera

**Hera** (in grec antique: *Ἥρα*) uxor legitime e un del tres sorores de Zeus in le pantheon olympic del mythologia grec classic. Su principal function era como dea del mulieres e le matrimonio. Su equivalente roman era Juno. Se le sacrificava le vacca e plus tarde le pavon. Su matre era Rhea e su patre Chrono.
Artemis

**<u>A</u>rtemis** o **Art<u>e</u>mide** (in greco antique *Ἄρτεμις*) es un del deos olympie le plus antique. Illa es descripte como filia de Zeus e Leto, e soror de Apollon. Dea del luna, del fortia, del venation, del animales salvage, del terreno virgine, del puritate e numine tutelar del juvene feminas, illa etiam allevia le infirmitates. Illa es representate con un arco lunar e con le cervo, que insimul al arbore de cypresso, es consacrate a su figura.
Civilisation minoan

Le **civilisation minoan** (o **civilisation minoic**) es un cultura prehellenic del etate de bronzo, developpate in le insula de Creta inter le annos 3000 e 1400 aEC. Sir Arthur Evans, un archeologo britannic qui trovava le prime tracias material, lo nominava assi quia ille faceva un connexion inter le Palatio de Cnossos, que ille excavava, e le palatio del rege Minos in le legenda del Minotauro.
Ab Urbe condita

***Ab Urbe condita*** (*Ab le fundation del [[Roma|Urbe]]*, o plus litteralmente: *Ab Urbe fundate*) es un opera scribite per Tito Livio que narra le historia de Roma desde su fundation, datate le 21 de april 753 a.Ch. (1 AUC) per Marco Terentio Varron e alicun investigatores moderne. Le historia esseva scripte durante le principato de Cesare Augusto, e cognosceva fortuna quasi instantanee. Illo exalta le virtutes de antique romanos como Lucio Junio Bruto e le tres Horatios.

Circa 25% del texto supervive, 35 del 142 libros original (un «libro» equivale approximativemente a un «capitulo» moderne). Le libros supervivente son le 1-10, con le prefacio, le 21-45 (ma il ha lacunas importante in le libros 41 e 43-45). On ha discoperte anque un fragmento considerabile del libro 91. On aggruppa series de dece libros in «decades». Le obra es scripte in prosa latin. Le prime e tertie decades de libros ha le reputation de esser de excellente latinitate, de sorta que illos figura quasi sempre in le curriculos de latino del Etate de Auro. Post le prime trenta libros, le qualitate del prosa de *Ab Urbe condita* degenera, deveniente prolixe e pauco dramatic.
Numantia

**Numantia** es le nomine de un desparescite population celtiberic locate super le *Cerro de la Muela* in Garray, a 7 km al nord del actual citate de Soria, in Castilia e Leon, Espania.

In le anno 153 aEC habeva su prime conflicto con Roma, quando lassava intrar in le citate un fugitivos del tribu del bellos, procedente del citate de Segeda. Le numantinos, al mando de Caro de Segeda, consigue derrotar un armea de 30.000 homines mandate per le consule Quinto Fulvio Nobilior ma su chef, Caro, moriva in le battalia.

Post 20 annos repellente attaccos roman, in le anno 133 aEC, le senato roman dona a Publio Cronelio Scipion Emiliano, le "African Minor" le travalio de destruer Numantia, a la qual assedia. Post 13 menses de famine, enfermetates e sine repasto, le numantinos decide poner fin a ista situation. Alicun cedeva se como sclavos al armea de Publio Cornelio Scipion ma le gran majoritate suicidava se, prevalecente su condition de libertate frente al sclavitute de Roma.
Civilisation mycenic

Le **civilisation mycenic** era un civilisation prehellenic in Grecia durante le fin del evo de bronzo. Su nomine es derivate del urbe Mycenas, un centro ancian pro iste civilisation. Illo era discoperite in le seculo XIX par un archeologo german Heinrich Schliemann qui faceva excavationes in Mycenas (1874) e Tirynthe (1886). Schliemann credeva que ille habeva trovate le mundo describite in le duo epos de Homero: le Iliade e le Odyssea.

## Vide etiam
* Mycenas
Liga Latin

Le **Liga Latin** esseva un confederation de 30 tribus latin, juxta Roma, organisate pro fixar su defensa mutue.

## Historia
### Creation del Liga Latin
Era originalmente fundate sub le guida de Alba Longa por garantir a su membros le protection contra le inimicos del areas vicin. Durante le seculo VI aEC, le reges etrusc tentava establir su dominio super le citate latin de Aritia, ma le actuation del Liga evitava le invasion etrusc.

### Guerras latin
Desde le comencio del Republica, Roma exerceva un poter predominante super le resto del citates latin, e les habeva imponite un pacto de privilegio por illa, nominate *Foedus Cassianum*, que comenciava con iste solemne parolas: "Il haberea pace inter le romanos e tote le citates latin dum le position del celo e le terra esseva essente le mesme...".

Ma benque le celo e le terra non cambiava su position, le citates del Latio tentava liberar se del superioritate de Roma e del abusive pactos que les imponeva alliante se, quando le occasion era propitia, con inimicos exterior, como le volscos et equos. Dum 150 annos le latinos manteneva luctas continue con Roma, cognoscite como le Guerras Latin.

Finalmente, in le anno 338 aEC, in le decisive battalia naves de Antium, Roma deroutava les volscos, portante se le proas del naves inimic que durante seculos adornava le tribuna del oratores del foro roman. Iste importante victoria marca le final del Guerras Latin.
Viriatho

**Viriatho** (morte in 139 aEC) era le principal chef del lusitanos que faceva frente al expansion de Roma in le territorio inter le Duero e le Guadiana, includente le provincias de Zamora, Salamanca, le zona occidental de Avila, Extremadura, le occidente del provincia de Toleto e super toto, Portugal.
Religion in Roma antique

Le **religion in Roma antique** habeva un grande importantia, lo que non impediva le adaptar creentias de altere populos. Le deos primitive roman era manifestationes del voluntate divin; illos non habeva representationes artistic e habeva le nomine de *numina*.

Plus tarde, con le contacto con altere populos italic e con le populo grec, le romanos adoptava le deos de illes e representava se anthropomorphicamente.

## Deos del casa
Illo era obligaroti rendir culto al deos del casa: lares, manes e penates in forma de foco del hogar, durante que no se extinguira le familia. Le sacerdote era le pater familias e celebrava se in le larario. Illo habeva deos speciphic del vita quotidian:

## Oblationes
Le romanos offereva al deos animales domestic como porcos, vaccas, velias e alicun vices canes.

Le sacrificio se offereva un multe etapes que debeva esser respectate pro haver successo:
# *Praefatio*: la oblation inaugural con le utilisation de vino (que significa le recognoscentia del deos) e del incenso.
# *Immolatio*: que consiste en verter sur le espalda del animal le *mola salsa* un farina salate. On considera iste acto como un consecration del animal (illo passa del mundo human al divin): le pertinentia al deo. Le sacerdote effunde alicun gotas de vino sur le frente del animal e poste passa le **couteau** sur le spalda pro monstrar que le besta es consecrate al sacrificios pro le deos.
# Le romanos non describe le etapa sequente al sacrificio del animal. Le sclavo incargate de sacrificar le animal debe demandar permisso antes de degolar lo. On uni le cornos proque se inclina le capite por la colpar con un martello. 
# **Precatio**: Le prece pronunciate in voce alte pro le sacerdotes.
# **Litatio** Le versification e le acceptation del sacrificio per le divinitates.
# Le reparto sacrificial.
# Le banchetto sacrificial.

## Hellenisation del religion roman
Quando Grecia esseva submittite al Imperio Roman, transplantava multe de su costumes e de su civilisation en general, ultre dque su lingua comenciava ser apprendite per le intellectuales roman. Istos adoptava quasi tote le deitates grec, adaptante su nomines e, en alicun casos, su attributos. Assi, Aphrodite era Venus, Apollon era Phebo, Ares era Marte o Poseidon era Neptuno.

## Vide etiam
* Mythologia roman
* Di indigetes
* Reconstructionismo polytheistic roman
Imperio roman de occidente

Le **Imperio roman de occidente** es le parte occidental del Imperio roman, post le division in Occidente e Oriente initiate con le tetrarchia del Imperator Diocletiano (284-305) e effectuate de forma definitive per le Imperator Theodosio I (379-395), qui lo distribueva inter su duo filios: Arcadio recipeva le Imperio de oriente e Honorio le de Occidente.

## Vide etiam
* Roma antique
* Imperio roman
* Imperio roman de oriente
Cerveteri

**Cerveteri** (del latin: **Cære Vetus**) es un municipalitate italian de 37 555 animas, contenite in le provincia Citate Metropolitan de Roma Capital.  

## Etymologia
Antique citate del Latio, illac ab le epocha etrusco-roman, debe su actual nomine al ancian municipio de *Caere*, sequentemente denominate *Cære Vetus* pro distinguer lo de *Cære Novum*, que corresponde al presente districto de Ceri.
The Tao of Physics

**The Tao of Physics** (interlingua: *Le Tao del Physica*) es un libro per le physico Fritjof Capra, qui tenta explorar relationes inter physica moderne e mysticismo oriental. Le libro era publicate le prime vice in 1975 e postea multe editiones ha essite publicate in plure linguas.

Shambhala Publications, Inc. in le Statos Unite de America publicava le edition del 25me anniversario in 2000. Illo era le quarte edition anglese e es dividite in tres partes. Le prime parte contine 5 capitulos, le secunde 6 capitulos e le tertie 9 capitulos. Illo anque ha duo prefacios e duo epilogos.

## Referentias
BASIC

Le **BASIC**, de **''B**eginner's **A**ll-purpose **S**ymbolic **I**nstruction **C**ode'' (: Codice de instructiones symbolic de uso general pro comenciantes) es un linguage de programmation, que esseva create pro instruer le programmation de computator. Illo es un linguage de programmation de alte nivello, le instructiones resimila a un linguage natural (specificamente anglese). Le prime BASIC, Dartmouth BASIC, esseva create in 1964 per Kemeny e Kurtz a Dartmouth College, SUA, pro facilitar le programmation de computatores pro studentes (e professores) qui habeva nulle instruction special in mathematica o scientia.

Create como un linguage de instruction, su facilitate lo rendeva popular in computatores in le annos 1970 e 1980. In iste era, BASIC habeva su plus grande successo, e esseva le prime e sol linguage de plure novicios. Hodie, pauc companias usa BASIC directemente, su influentia ja vive in linguages como Python 2. Dialectos de BASIC es usate per programmas como Microsoft Office, OpenOffice, e Lotus Notes pro le creation de macros.

## Historia
Al initio del annos 1960, computatores esseva costose e usate pro projectos specialisate, que solmente poteva cargar e facer un carga al vice. Le linguages de programmation de iste tempore, FORTRAN e COBOL, esseva create pro cargas special – FORTRAN pro calculationes scientific e COBOL pro le administration de commercios, pro exemplo.

## Designo
Le original Dartmouth BASIC esseva designate pro permitter le creation de programmas complexe per studentes, reducente le complexitate del programmation. Le octo principios de su designo esseva:

# Esser facile pro comenciantes.
# Esser un linguage general.
# Permitter le creation de functiones complexe, sed remaner facile pro comenciantes.
# Esser interactive.
# Monstrar messages de error clar e utile.
# Facer resultatos rapide pro parve programmas.
# Requirer nulle cognoscentia del hardware.
# Proteger le systema de operation contra le usator.

Le designo del syntaxe esseva basate super le syntaxe de FORTRAN II e Algol 60.

## Exemplo de programma in BASIC
Exemplo de vetule dialecto de BASIC:

```qbasic
10 REM Programma pro instruer multiplication 
 20 A=INT(RND*12+1)
 30 B=INT(RND*12+1)
 40 PRINT "Quanto es ";A;" vices ";B;" ?";
 50 INPUT C
 60 IF C <> A * B THEN GOTO 90
 70 PRINT "Tu ha ration! Bon!!"
 80 GOTO 10
 90 PRINT "Infortunatemente tu non ha ration. Essaya de nove."
 100 GOTO 40
```


## Notas


## Ligamines externe

* http://www.freebasic.net 
* http://www.cs.virginia.edu/~evans/cs655/readings/ewd498.html 
* http://www.qbasic.com
Edvard Grieg

**Edvard Grieg** (Bergen, Norvega, le 15 de junio 1843&nbsp;– Bergen, le 4 de septembre 1907) esseva un compositor e musico norvegian, generalmente considerate como le plus grave e genial de omne compositores norvegian.

Grieg nasceva in un familia burgese in Bergen, Norvega, como le quarte de cinque infantes. Le patre esseva le prime inseniator de piano al Edvard. Pro que ille esseva un talento natural in le campo de musica, le tunc famose violinista e compositor Ole Bull, dava le consilio al juvene Edvard a ir al Conservatorio de Leipzig. Ibi ille studiava de 1858 a 1862 e creava su prime obras. Ma le obras principal ille componeva post su maritage con su cosino Nina Hagerup in 1867. 

Su plus ben cognoscite obras es le concerto pro piano e le musica scenic pro Peer Gynt, le drama de Henrik Ibsen. Le suite de Grieg hodie de facto es plus ben cognoscite que le drama de Ibsen.
Paul Nurse

Sir **Paul M. Nurse** (Norwich, Norfolk, Anglaterra, le 25 de januario 1949&nbsp;– ) es un geneticista anglese, ex-presidente del Royal Society, e un laureato Nobel. Ille adolesceva in Wembley, nord-west del London. Como un infante, Nurse esseva un pupillo de su granparentes. Ille studiava a Harrow County Grammar School ma falleva in le examine del francese. Postea ille comenciava laborar a Universitate de Birmingham. Ille iva a qualque universitates, includente Oxford, ante ille fondava le Imperial Cancer Research Fund in London.

In 2001 ille, con Leland Hartwell e Tim Hunt, ganiava le Premio Nobel pro Physiologia o Medicina.

## Referentias


## Ligamines externe

* Premio pro physiologia o medicina 2001 al sito official del Premio Nobel
Velletri

**Velletri** es un municipalitate que se trova in le region del Latio, in Italia. Cuje le familia es le plus  importante es Taglialatela e Tintisona.
Seismo

Un **seismo**, **tremor de terra** o **terremoto**, es le resultato del brutal discarga del energia inmagazinate in le crusta terrestre, principalmente in fallias cargate per le movimento relative intra plattas tectonic. Iste discarga causa undas seismic in le solo. Le nove equilibrio es sovente instabile; isto explica que replicas del seismo pote surger.

Al superfacie del terra, le manifestation de seismos es un tremor del terra. Iste tremores pote dislocar terra, damnificar edificios sur le terra. Seismos pote causar seismos secundari, activitate vulcanic, e avalanches. Seismos cuje epicentro esse cerca o sub le oceano pote causar tsunamis.

In usage commun, *seismo* se refere a ulle evento seismic, sia natural sia causate per humanes, que genera undas seismic. Le majoritate del seismos es causate per le glissamento subite de plattas tectonic, ma pote esser causate per activitate vulcanic, detonationes de minas o provas nuclear.

## Characterisation

Le amplitudos del undas de displaciamento pote esser registrate per seismographos o seismometros.

Le seismo es characterisate:
# intrinsecamente, per su **[[magnitude]]**, un quantification in scala logarithmic del fortia del seisme: un puncto de magnitude pote representar un energia plus grande de circa un factor 30. Le magnitude es un scalar initialmente basate sur le undas mensurate (seismogrammas) e coherente con le ancian scala de Richter (ma ubi le ancian grados es reimplaciate per un mensuration continue). Depois, se utilisa le **magnitude de momento** Mw, basate sur le impulsion liberate (fortia x displaciamento). Un magnitude Me basate sur le parte del energia radiate per undas pote esser plus representative del damnos.
# localmente, per su **intensitate**, un scale que characterisa le importantia del damnos in un loco particular;
# su **foco** (o hypocentro), le loco subterranee de ubi le seismo se diffunde, e su **epicentro** que es le  del foco al superficie del sol.
Seismos de magnitude de 3 o minus son quasi imperceptibile; seismos de magnitudes de 7 o plus pote causar damno significante in areas large. Le plus grande seismo del historia recente esseva le  (Chile) con un magnitude estimate a 9.5.

## Seismologia
Le studio de seismos es le seismologia. Le activitate seismic de un area se refere al frequentia, typo, e magnitude del seismos in un area trans un periodo de tempore.
Neopaganismo

Le **neopaganismo** es le conjuncto de movimentos spiritual moderne inspirate in varie formas de religiositate polytheiste anterior al christianismo.

## Division
Iste movimiento pote dividir se in tres grande partes:
* Wicca e traditiones derivate.
* Syncretismos.
* Reconstruccionisme neopagan.
Elisabeth I de Anglaterra

**Elisabeth I** (7 de septembre 1533 in Greenwich, London, Anglaterra&nbsp;– 24 de martio 1603 in Surrey, Anglaterra) esseva le regina de Anglaterra e Irlanda de 1558 a 1603. Etiam nominate le **Regina Virgine**, **Gloriana**, o le **Bon Regina Bess**, Elisabeth esseva le quinte e final soverano del dynastia Tudor.

Le filia de Henrico VIII, illa nasceva como un princessa; ma su matre, Anne Boleyn, esseva executate solmente duo e medie annos depost su nascimento, e Elisabeth esseva declarate illegitime. Su medie-fratre Eduardo VI relegava le corona de Anglaterra a Dama Jane Grey, que removeva su medie-sorores del succession. Dama Jane Grey esseva executate, e in 1558 Elisabeth succedeva le regina catholic Maria I, in cuje regno Elisabeth esseva incarcerate sub suspicion de appoio del rebellion protestante.

Elisabeth intenteva ducer con consilio bon; e su governamento dependeva in un gruppo de consiliatores, de qui le principe esseva William Cecil. Un de su prime actiones esseva le restauration del Ecclesia de Anglaterra protestante, de qual illa deveniva le *governator supreme*. Elisabeth esseva plus moderate que su tertie predecessores. Illa evitava le persecutiones religioses frequente. Post le Papa la denunciava in 1570, e alcun complotes de opponentes catholic la menaciava su vita, illa deveniva plus supiciose del catholicismo. Le complotes esseva contrariate per su servicio secrete. Su politica extere esseva caute. Illa manovrava inter Francia e Espania, le paises plus potente de Europa. Illa appoiava reluctantemente expeditiones militar in le Pais Basse, Francia e Irlanda, que esseva fornite pauco e inefficace. Post 1585 il habeva combattos militar contra Espania. Elisabeth deveniva asassociate con le victoria de Anglaterra contra le Armada Invincible de Espania in 1588.

Al prinicipio, Elisabeth esseva expectate maritar e parturir un hereditario. Illa non esseva facer lo, ben que alicun nobiles la cortesava. In su etage avantiate, Elisabeth se deveniva celebre pro su virginitate. Su hereditario legal Maria Stuart, le regina catholic de Scotia, fugiva a Anglaterra in 1567. Elisabeth la imprisionava usque 1587, quando Maria esseva executate pro complotar contra Elisabeth. Quando Elisabeth moriva in 1603, illa esseva succedite per le filio protestante de Maria, Jacobo VI de Scotia.

Le longe regno de Elisabeth resultiva in stabilitate post le tumulto del regnos de su predecessores e le reforma protestante anglese. Le economia e cultura prosperava. Iste era es famose a causa del theatro renascentia anglese, que esseva ducite de William Shakespeare e Christopher Marlowe, e a causa del le expeditiones del mar de Francis Drake e John Hawkins.
Revolta ionian

Le **revolta ionian** esseva un evento decisive del confrontation inter grecos e persas. Illo era impulsate pro Aristagoras, le tyranno de Mileto in le anno 499 aEC. Illo constitueva le prime conflicto inter le citates grec e le Imperio perse. Multe citate occupate pro le persas in Asia Minor e Cypro levava se contra lor dominatores. Le insurrectos attingeva occupar Sardes ma le contraattacco perse conduceva al derouta definitive post le battalia de Lade e le occupation de Mileto in 494 aEC.
Sublimation

**Sublimation** es le processo que consiste in le transition de phase directamente de solido a gas sin passa per le stato liquido. Occurre quando le temperatura e pression es infra le puncto triple del substantia. Le processo invertite es deposition.
Terrorismo

**Terrorismo** (del latino *terreo*, "io espaventa") es le usage systematic de terror, specialmente como un methodo de coercition. In lege international, il non ha nulle singule definition que es acceptate per le majoritate de nationes.
## Definition
Un definition commun de terrorismo se refere al actiones violente que es intendite pro causar timor, lo qual es perpetrate pro rationes politic, religiose o ideologic e que ignora le periculo o impericula specificamente al non combattentes.  Alcun definitiones exclude actiones facite per un nation (terrorismo governmental), e altere include actiones illegal bellic. Il ha etiam un defintion relate al crimine syndicate, que es le coercition violente pro profitos.

Specialmente in le annos recente, le definition del terrorismo es un definition politic, e emotiones forte ha complicate le creation de un definition precise. Le termino terrorismo es controversial: governamentos, corporationes, e politicos ha usate le parola *terrorismo* pro dislegitimar le actiones de lor opponentes e dar appoio a lor proprie causas. Pro tal rationes, alcun medias, como le BBC, ha restringite le usage de iste parola.
## Galeria

Imagine:National Park Service 9-11 Statue of Liberty and WTC fire.jpg|thumb|310px|Le attacco del 11 de septembre 2001, un acto de terror iconic in annos recente
Plasma del sanguine

Le **plasma** es un liquido pallide que forma parte del sanguine. Iste liquido age como un medio fluide pro le suspension del cellulas sanguinee, e substantias pro le coagulation del sanguine. Illo anque transporta nutrimento dissolvite al texitos del corpore, al mesme tempore que illo remove le discargas residual del texitos e livra los al organos de excretion como le renes e le pulmones. 

## Vide etiam
* Sanguine
Transition de phase

**Transition de phase** es le cambiamento de le stato de un materia juxto un stato e un altere. Non includer plasma, es sex transitiones possible:
* **[[Fusion]]** o **disgelar** es le transition de solido a liquido
* **[[Solidification]]**, **congelation**, o **gelar** es le transition de liquido a solido
* **[[Vaporisation]]** o **evaperation:** de liquido a gas
* **[[Condensation]]:** de gas a liquido
* **[[Sublimation]]:** directamente de solida a gas, sin passa per le stato liquido
* **[[Deposition]]:** directamente de gas a solida, sin passa per le stato liquido
Algorithmo de recerca

Un **[[algorithmo]] de recerca** es un algorithmo que es designate pro localisar un elemento con certe proprietates intra un structura de datos; per exemplo, trovar le registro correspondente a certe persona in un base de datos, o le melior movimento in un partita de chacos.

Le variante plus simple del problema es le recerca de un numero in un vector.

## Recerca sequential
On lo utilisa quando le vector non se trova ordinate o non pote esser ordinate previemente. Illo consiste in cercar le elemento comparante lo sequentialmente (de ibi su nomine) con cata elemento del arrangiamento usque trovar lo, o usque que illo arriva al fin. On pote fixar le existentia quando le elemento es localisate, sed nos non pote fixar le non existentia sin haber analysate tote le elementos del arrangiamento. Infra es monstrate le pseudocodice del algorithmo:

 **Datos de entrata:**
   vec: vector in que on vole cercar le dato  
   tam: mesura del vector. Le subindices valide va de 0 usque tam-1 inclusive.
   dato: elemento que on vole cercar.
 
 **Variabiles**
   pos: position actual in le arrangiamento
 
 pos = 0
 durante_que pos 
 #include 

 bool recerca_dychotomic(const vector &v, int principio, int fin, int &x){
     bool res;
     if(principio  v[m]) res = recerca_dychotomic(v, m+1, fin, x);
         else res = true;
     }else res = false;
     return res;
 }
 /*{Post: Si se trova, illo retorna true, si non - false}*/

## Ligamines externe
* ALT: Algorithm Learning Tool. Utensile de appoio al inseniamento de algorithmos que monstra graphicamente su functionamento. Permitte implementar algorithmos proprie e realisar un execution dynamic e interactive
Beryllium

**Beryllium** es un elemento chimic de symbolo **Be** y numero atomic 4. Es un metallo gris, leve, robuste, e fragile. Es presente in gemmas multe tal como beryl, e es usante in alligatos e in applicationes aerospatio.
Boro

**Boro** es un elemento chimic de symbolo **B** e numero atomic 5. Es nigre o brun (crystallin o pulvere, respectivemente) e dur extrememente. Le proprietates insulatori thermal de boro es utile trans multe industrias.
Electronica digital

**Electronica digital** es typo de electronica que emplea logica boolean e signal discrete electronic pro electronica, devisa, e equipamento. 

Exemplos de tal devisa es: computator, apparato informatic, camera digital, television digital, memoria flash, clavis memoria usb, telephono mobile, disco dur, e devisa de memoria informatic.
## Circuito digital
 Electronicus digitilas est ramo electronica facta de circuito digital que emplea logica booleana vero est porta electronico. Ver et false se representa de valor binaria differentia como 0 volt pro vero et 5 voltes pro falso. Le circuito digitales es minus vulnerabile a strepito sed consuma multa energia. Le circuito digitles es inventate in le seculo 20 et es le fundation pro communication digital et computer.Creatate in seculo 20, es fundamento pro moderna digitalis devisa, communication digital, ordinator. Immanes circuites intricata cum milio portas se potet edificar in uno circuito talis ut microprocessor et potet facer dece cente milionem operatio.

ADC aut A/D es abbreviation Anglese de "Analog to Digital Conversion aut Converter", apparato que converte tension electrica continua ad quantitas discretas( signales digitales aut informatica digitales). Elemento crucial es le circuito digital. Contra operatio se facere de Digital-to-Analog Converter (DAC).
Typographia

**Typographia** (ab le parolas grec *typos* = forma e *graphia* = scripto) es le arte e technica de arrangiar typos pro facer linguas vidibile. Le arrangiamento de typo involve le selection de typos de littera, dimension typometric, longitude de linea, interlinea, adjustar le spatios inter gruppos de litteras (interlittera), e adjustar le spatio inter pares de litteras (crenation).

Le designo de typo es un mestiero connexe, que alicun considera distincte e alteres un parte de typographia; le major parte de typographeros non designa typos de littera, e alicun designeros de typo non considera se typographeros.

 
In tempores moderne, typographia ha essite facite de mover — in cinema, television, e telediffusion internetic — pro adder emotion a communication con le massas. 

Typographia es exequite per cassistas, compositores, typographeros, designeros graphic, directores de arte, artistas comic, artistas de graffiti, commissos, e altere personas qui arrangia typo pro un producto. 
Antea le Era del Information, typographia esseva un occupation specialisate. Digitisation ha aperite typographia a nove generationes de designeros visual e usatores laic, e illo ha essite dicite que "typographia es nunc qualcosa alicuno face."
Tequixquiac

**Tequixquiac** es un municipalitate de Mexico, in le Stato de Mexico, con un population de  habitantes (in 2005).
Lithium

Lithium es un elemento chimic de numero atomic 3. Illo ha un color argentee, es le metallo le plus leve, e como omne metallos alcalin es multo reactive. Le usos principal de lithium es in ceramicas, pilas, e lubrificantes.
Fluor

**Fluor** es un elemento chimic de symbolo **F** e numero atomic 9. Illo es un gas a temperatura ambiente de color jalne pallide, formate per moleculas diatomic F2. Es le plus electonegative e reactive de omne le elementos.
Voltage

**Voltage** es un magnitude physic, que significa le differentia de potential electric inter duo punctos. Illo etiam es definite como le labor per unitate de carga exercite per le campo electric super un particula cargate pro mover illo inter duo positiones determinate. Le voltage pote esser mensurate con un voltimetero. Le unitate de voltage es le volt.
Gruppos ethnic in London

Le population de London es de 7.556.900 in 2007 e le citate es un del plus diverse ethnicamente in le terra, con 300 linguas parlate en ille 50 communitates non native con un population de plus de 10.000 personas. Secundo le estimationes de 2007, le 31% del population de London es de un minoritate ethnic e un 42,3% pertenece a un gruppo que non es Britannic blanc.

## Analyse ethnic

## Referentias
Sodium

**Sodium** o **natrium** es un elemento chimic de symbolo **Na** e numero atomic 11. Illo es un metallo molle, argentee-blanc, e multo reactive. Su unic isotopo stabile es 23Na. Es plus communmente incontrate in le forma de chloruro de sodium, sal commun.
Magnesium

**Magnesium** es un elemento chimic de symbolo **Mg** e numero atomic 12. Illo es un metallo alcalin terrose e es le elemento le octave plus abundante in le crusta del Terra e none in le universo note in tote.
Silicium

**Silicium** es un elemento chimic de symbolo **Si** e numero atomic 14. Illo es un metalloide plus reactive que carbon, le elemento directemente super in le tabella periodic, e minus reactive que germanium, le elemento directemente infra. Silicium es le elemento le octave plus commun in le universo, e super de 90% del crusta del Terra es componite de silicates.
Phosphoro

**Phosphoro** es un elemento chimic de symbolo **P** e numero atomic 15. A causa de su reactivitate alte, non es trovar in un stato elemental. Le vaste majoritate de phosphoro es usate in fertilisantes, proque phosphoro es essential pro omne formas de vite.

## Mineralogia
Sur le Terra, le mineralogia del elemento phosphoro es limitate al phosphatos (ion phosphato [PO4]3−) ma in meteorites on trouva phosphuras (=phosphidos, ion phosphura P3−) de metal (Fe o Ni) como in le  (Fe,Ni)3P.

Multo parve crystallos (3 (con un gruppo phosphite HPO32−) es discoperite in 2022 in un  (petra producite per fusion de minerales durante le impacto del  sur le ). Iste microcrystallos essava presente in spherulas constituate de siliciuras de ferro (FeSi e FeSi2). CaHPO3 es le prime material crystallin con phosphoro trovate in un fulgurite que non es un phosphato o un phosphura.
Metallos alcalin

Le **metallos alcalin** es illos que es situate in le gruppo 1 del tabella periodic (excepte Hydrogeno que es un gas). Omnes ha un solo electron in su nivello energic plus externe, con un tendentia a perder lo (isto es proque ha parve affinitate electronic, e un basse energia de ionisation), formante un ion monopositive, M+. Iste gruppo se incontra in le bloco s del tabella periodic; omne de electrones plus externe del metallos alcalin se incontra in un orbital s.

Le metallos alcalin provide un de exemplos le plus bon de tendentias de gruppos in proprietates in le tabella periodic, con elementos exhibiente conducto homologe e ben characterisate. Pro exemplo, quando move a basso le tabella, omne metallos alcalin expone electronegativitate diminuente, reactivitate crescente, e punctos de fusion e ebullition diminuente. In general, su densitates crescer, con le exception notabile que potassium es minus dense que sodium.

## Obtention e applicationes
Iste metallos es: Lithium (Li), Sodium (Na), Potassium (K), Rubidium (Rb), Cesium (Cs), e Francium, (Fr).

Le metallos alcalin se obtene per electrolyse de sales fundite. Pro exemplo, le Methodo de Downs pro le obtention de sodium de halite (chloruro de sodium) es 2Na+ + 2Cl- → 2Na + Cl2

* Lithium se utilisa pro le synthese de alligatos de aluminium de resistentia grande, pro emailliar ceramica, pro producer vitros e como componente de lubricantes e pilas. In biochimia es un componente de texito nervose e su insufficientia produce afflictiones psychologic, como depression bipolar.

* Sodium se utilisa in le industria textile, proque su sales es blanchimentos. Es un componente de alicun gasolinas, sapones (como soda caustic), lampas de vapor de sodium (que produce un lumine jalne intense), e se pote emplear como un refrigerante in reactores nuclear. In despecto de ingerer es toxic, es un componente fundamental del cellulas. Le pumpa de sodium-potassium es responsabile de alicun typos de osmosis.

* Potassium se utilisa pro producer sapones, vitros, e fertilisantes. Es essentiall pro le transmission de impulsos nervose.
* Rubidium se utilisa pro eliminar gases in systemas de vacuo.
* Cesium es le componente principio de cellulas photoelectric.
* Francium non ha applicationes commercial a causa de su raritate e instabilitate.
Sulfure

**Sulfure** es un elemento chimic de symbolo **S** e numero atomic 16. Illo es un nonmetallo abundante multivalente. Sulfure elemental es un solido jalne brillante crystallin a temperatura ambiente. Su usos primari es in fertilisantes e in le manufactura de acido sulfuric. Multe compositos de sulfure es odorose; le odor de gas natural odorisate, skunk, pompelmus, e allio es a causa de compositos de sulfure.
Chloro

**Chloro** es un elemento chimic de symbolo **Cl** e numero atomic 17. Le elemento forma moleculas diatomic in conditiones normal, appellate dichloro. Es plus communmente incontrate in le forma de chorido (=chloruro) de sodium, le sal de cocina.

Le grande potential oxydante del Chloro dava loco a su usos disinfectante e blanchiente. Chloro elemento es toxic pro omne organismos vivente. Illo esseva usate in le prime guerra mundial como un del prime armas chimic.
Potassium

**Potassium** es un elemento chimic de symbolo **K** (de *kalium*) e numero atomic 19. Illo es un metallo alcalin molle argentee-blanc que es multo reactive. Potassium es necessari pro le functionamento de omne cellulas vive, e talmente 95% de su production es usate in fertilisantes.
Energia renovabile

**Energia renovabile** es energia extrahite ab ressources natural tal como lumine del sol, vento, pluvia, mareas, e calor geothermal, 
que es renovabile (replenite naturalmente). Circa 16% de global final consumption de energia origina ab fontes renovabile, 
con 10% ab traditional biomassa (tal como ligno), que es primarimente usate pro calefaction, e 3,4% ab hydroelectricitate. 
Nove fontes renovabile (hydro parve, biomassa moderne, vento, sol, calor geothermal, e biocombustibiles) da conto de un altere 2,8% e es crescer rapidemente.
 
Le portion de renovabiles in generation electric es circa 19%, con 16% de electricitate in le mundo generate per hydroelectricitate e 3% ab renovabiles nove.

## Vide etiam
* Energia
* Ressources renovabile

## Referentias
Massa molar

Le **massa molar** (symbolo *M*) de un atomo o molecula es le massa de un mol de ille substantia in grammas. Es un proprietate physic characteristic de cata substantia pur. Su unitates in chimia es le grammas per mol (g/mol o g·mol-1). Iste numero ha le valor numeric mesme que le peso atomic (o massa atomic relative) de un atomo e le peso molecular (o massa molecular relative) de un molecula, a minus que istos es quantitates adimensional. Le peso molecular es etiam appella **massa molar relative** e ha le symbolo *M<sub>r</sub>*. Nonobstante, massa molar debere esser distinguite de le massa atomic e le massa molecular de atomos e moleculas, le quales es le massa de un unic atomo o molecula (e, ergo, de un unic isotopo) e es mensurate in unitates de massa atomic.

Massas molar quasi nunquam es mensurate directemente. Pote esser calculate de massas atomic normal e es frequentemente listate in catalogos chimic e in *material safety data sheets (MSDS)*. Massas molar typicamente varia inter:
:1-238 g/mol pro atomos de elementos que occurre naturalmente
:10-1000 g/mol pro compositos chimic simple
:1000-5.000.000 g/mol pro polymeros, proteinas, fragmentos de ADN, etc.
Calcium

**Calcium** es un elemento chimic de symbolo **Ca** e numero atomic 20. Illo es le elemento le quinte plus abundante in le crusta terrestre e etiam le ion dissolvite le quinte plus abundante in aqua de mar. Calcium es essential pro organismos vive proque le movimento de iones Ca2+ functiona como un signal pro multe processos cellular.
Metallo alcalin terrose

Le **metallos alcalin terrose** es un gruppo de elementos que es situate in le gruppo 2 del tabella periodic in le bloco s. Le nomine *alcalin terrose* proveni del facto que lor oxidos se funde a tal alte temperaturas que illos remane solidos ("terras") in focos, e que ha proprietates alcalin.

## Proprietates
* Ha un configuration electronic de un sol electron ns2.
* Ha un basse energia de ionisation, sed major que le metallos alcalin del mesme periodo, tanto menor si se descende in le gruppo.
* Excepte beryllium, forma composites clarmente ionic.
* Es metallos de densitate basse, colorate, e molle.
* Le solubilitate de lor composites es alique minor que lor metallos alcalin correspondente.
* Omne ha solo duo electrones in su nivello energetic plus externe, con un tendentia a los perder, con lo que forma un ion positive.
* Omne ha valence +2.

## Reactiones
Le metallos alcalin terrose reage facilemente con halogenos pro formar sales ionic: M + H2 → MH2. Etiam reage con aqua, sed no tanto rapidemente como le metallos alcalin, pro formar hydroxydos fortemente alcalin: M + 2H2O → M(OH)2 + H2.

## Obtention e applicationes
Existe duo methodos fundamental de obtention. Electrolyse de lor halides fundite: MH2 → M + H2; e reduction de lor oxydos con carbon: MO + C → M + CO.

* Beryllium se emplea in technologias nuclear e in alligatos de densitate basse, soliditate alte, e conductivitate thermal alte.