open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wirtland

**Wirtland** es le prime pais soveran experimental basate in internet, il es un micronation (un Stato auto-declarate sed non recognoscite como nation). Wirtland es un experimento in le legitimitate e le auto-sustenibilitate de un pais sin lor proprie terra. Un pais qui transcende le frontieras national sin violar o diminuer le soveranitate de ulle altere nation. 
 
## Historia e governamento

Wirtland era fundate le 14 de Augusto 2008 como un initiativa public. Es representate per lor  pagina web official. Wirtland actualmente se rege por un Cancellero e vole converter se in un democratia parlamentari.

## Population

Le population es composta por le citatanos de Wirtland (*Wirtlander's; Witizen's*) e le visitantes. Ulle persona major de 18 annos, pote sollicitar le citatanitate. Wirtland offere iqualitate de derectos democratic a omne lor citatanos e non discrimina le origine, etate, religion, rasa, o sexo.

## Moneta e timbro

Le "Wirtland Crane" es le prime moneta de auro producite pro un pais virtual. Le "Wirtland Crane" es un moneta de collection e non es utilisate como un moneta de uso veridic. 

## Wirtland e Julian Assange
Le 28 de decembre 2010 Wirtland concedeva le citatanitate a Julian Assange, fundator del portal Wikileaks, como un signo de appoio e recognoscimento de lor attingimentos.

## Referentias


## Ligamines externe
* Web official de Wirtland
* "The Times of Wirtland", Jornal Official 
* Wirtland Institute
Ordinantias de Philippo II

In le ordinamento del colonias espaniol in America Latin
es cognoscite
como le ordinantias de Philippo II
illos que esseva publicate le 3 de maio de 1576 in Sancte Lorenzo del Escorial.

Como il es indicate in le mesme titulo del ordinantias,
istes cercava regular le
**discoperimentos, populationes, e pacificationes**
in America Latin, proque es
illos que regula elementos que es incontrate in tote le citates
del continente, como le delineamento orthogonal (in quadros)
del systema de stratas, le dimension del quadros urban,
le quadro urban vacue pro esser usate como
placia municipal e le construction del ecclesia super
le latere oriental del mesme. Le ultime regulation es proque le
rito catholic require que le altar
sia orientate verso le est (le oriente, deveniente in le
parola orientation).

## Ligamines externe
Texto del ordinantias de Philippo II
Montanias Roccose

Le **Montanias Roccose**, generalmente cognoscite como "Le Roccoses", es un major catena de montanias in le west de America del Nord. Le Montanias Roccose extende plus que 4.800 kilometros (3.000 millias) ab le plus septentrional parte de Columbia Britannic, in Canada del west, a Nove Mexico, in le Statos Unite del sud-west. Intra le cordillera de America del Nord, le Montanias Roccose es aliquanto distincte ab le Catena de Pacific Costa e le Catena del Cascadas e le Sierra Nevada, que omne es plus distante al west.

## Vide etiam
* Monte
Sahara

Le **Sahara** es le plus calorose deserto in le mundo e le tertie plus grande deserto sequente Antarctica e le Arctica. A supra 9.400.000 km2 in area, le Sahara coperi le major parte de Africa del nord; illo quasi si grande como China o le Statos Unite. Le Sahara extende ab le Mar Rubie, includer partes del costa Mediterranee, al bordo del Oceano Atlantic. Al sud, illo 
es delimitate per le Sahel, un zona de semiaride savanna tropic que compone le region del nord-central e nord-west de subsaharan Africa.
## Galeria

Image:Libya 4985 Tadrart Acacus Luca Galuzzi 2007.jpg|thumb|Tadrart Acacus deserto in Libya del west, un parte del Sahara


## Referentias
Richard Nikolaus von Coudenhove-Kalergi

**Richard Nikolaus von Coudenhove-Kalergi** (Tokyo, Japon 16 de novembre de 1894 - Schruns, Austria 27 de julio de 1972), esseva un politico e philosopho austriac, fundator del Union International Paneuropee.
Lingua auxiliar zonal

Un **lingua auxiliar zonal** es un lingua create pro facilitar le communication inter parlatores de un gruppo de linguas strictemente affin. On pote considerar le linguas zonal inter le linguas auxiliar international, sed, in opposition al linguas como Esperanto, lor intention non es servir como un lingua mundial, ma solmente in un certe region linguistic. Il ha un certe mesura de imbrication con euroclonos, ben que le ultime termino refere plus sovente a linguas mundial, que son basate (quasi) solmente super material europee.

Le plus numerose intra iste gruppo son le linguas panslave e pangermanic, le majorite del quales esseva create in le periodo del revivification del conscientia national, al fin del seculo 19. Le prime exemplo de iste linguas es le interslavo de Juraj Križanič, que ille publicava sub le nomine *Ruski jezik* in 1665. Exemplos de linguas pangermanic son Tutonish e Folkspraak. 

Ultra iste exemplos europee, anque existe linguas zonal pro altere continentes, pro exemplo Afrihili de K.A. Kumi Attobrah, intendite como un lingua franca pro tote Africa. 

Il ha anque projectos panromanic, como Romanid, Romanova, Romanica e Latino Moderne. Le categorization de iste linguas es problematic, proque etiam multe linguas mundial - per exemplo Interlingua - son basate principalmente super le linguas romanic.

## Vide etiam
* lingua artificial
* lingua auxiliar international
* koine
Kilimanjaro

**Kilimanjaro**, con su tres conos vulcanic Kibo, Mawenzi e Shira, es le plus alte monte in Tanzania e le plus alte monte in Africa e le plus alte monte isolate sur Terra a  metros super le nivello del mar (le Pico Uhuru/Pico Kibo). 
Kilimanjaro es un del *Septe Meravilias Natural de Africa*, que esseva declarate officialmente le 11 de februario 2013 in Arusha, Tanzania.

## Patrimonio Mundial
In 1987 le paisage esseva declarate un sito de Patrimonio Mundial per UNESCO.

## Vide etiam
* Lista de plus alte montes
* Monte

## Galeria

Image:Kilimanjaro 3D - version 1.gif|Kibo 3D


## Referentias
Monte Everest

**Monte Everest** es le plus alte montania sur Terra, con un pico a 8.848 metros (29.029 pedes) supra le nivello del mar e le quinte plus alte montania mesurate ab le centro del Terra.  Illo es situate in le Mahalangur section del Himalaya. Le frontiera international inter China e Nepal extende trans le puncto precise del summitate. Le masivo de Everest include picos ambiente Lhotse (8.516 m), Nuptse (7.855 m), e Changtse (7.580 m).

## Vide etiam
* Lista de plus alte montes
* Monte

## Referentias
Lingua slavonic ecclesiastic ancian

Le **slavonico ecclesiastic ancian** (словѣньскъ ѭзыкъ, *slověnĭskŭ językŭ*), etiam cognite sub le nomines **slavonico ancian**, **bulgaro ancian** e **macedoniano ancian**, es le plus vetere lingua litterari del Slavos, formate desde le medietate del seculo 9 e basate principalmente super le dialectos slave de Saloniki in le Imperio Byzantin. Le  slavonico ecceliastic ancian ha un rolo multo importante in le historia del linguas slave. Illo es devenite le basa litterari del linguas bulgare, russe, serbe e croate. Le lingua anque ha un grande signification scientific per su similitude al lingua protoslave. Ancora hodie le slavonico ecclesiastic es usate in le liturgia orthodoxe e catholic del est.

## Historia

Le lingua esseva standardisate pro le mission del apostolos Cyrillo e Methodio in Grande Moravia in 863. In consideration de iste mission pro le christianisation del population slave, Cyrillo e su fratre Methodio traduceva le Biblio e altere textos ecclesiastic. Pro isto illes usava le dialecto slave parlate in le area circa lor citate Thessaloniki in le region de Macedonia e le alphabeto glagolitic, create per Cyrillo.

Initialmente le lingua e le alphabeto esseva docete al Academia de Grande Moravia (*Veľkomoravské učilište*) e usate in documentos governamental e libros religiose, ma in 885 le usage del slavonico ecclesiastic ancian in Grande Moravia esseva prohibete per le Papa. Studentes del duo apostolos, expulsave de Grande Moravia in 886, introduceva le lingua e le scriptura in le Prime Imperio Bulgare, ubi esseva docete al due scholas litterari in Preslav e Ohrid. 

A un stadio toste le alphabeto cyrillic esseva disveloppate al schola de Preslav e ganiava le avantage super le glagolitico. De hic le slavonico ecclesiastic ancian se disseminava in alteres territorios slave, principalmente Bosnia, Croatia, Serbia, Bohemia, Polonia Minor e le principatos de Rus de Kiev. 

Initialmente le lingua conservava characteristicas typic pro le slavo meridional. Postea le textos scribete in ille territorios manifestava characteristicas del linguas slave vernacular. In le medietate del seculo 11 le slavonico ecclesiastic ancian existeva in varie versiones regional. Iste versiones ("redactiones" o "recensiones") collectivemente son cognite como le lingua slavonic ecclesiastic.

Durante multe seculos le slavonico ecclesiastic esseva multo prestigiose, super toto in Russia, ubi habeva un stato simile al latino in Europa Occidental, ma con le differentia, que le slavonico esseva minus divergete del linguas vernacular. Alcun ecclesias orthodoxe e catholic del est sempre usa le slavonico ecclesiastic in lor officios e cantos.

## Ligamines externe
* Old Church Slavonic Online  
* Medieval Slavic Fonts 
* Corpus Cyrillo-Methodianum Helsingiense: An Electronic Corpus of Old Church Slavonic Texts
* Research Guide to Old Church Slavonic
Niccolò Machiavelli

**Niccolò Machiavelli** (in italian **Niccolò di Bernardo dei Machiavelli**) (Florentia, 3 de maio 1469 - Florentia, 21 de junio 1527) esseva un diplomatico, functionario public, philosopho politic e scriptor italian. Ille esseva anque un homine relevante del renascentia italian. In 1513 ille scribeva su tractato de doctrina politic titulate *"[[Le Prince]]"*, publicate in Roma post su morte in 1531.
Orso Ipato

**Orso Ipato** (latino: *Ursus*) es considerate traditionalmente le tertie ''dux'' de Venetia (726–742) e le prime historicamente cognoscite.

In alcun momento al initio del seculo VIII, ille esseva seligite pro commandar le venetianos e obteneva le titulo de *[[dux]]* ("duce" in latino) o *doxe* ("dogo" in venetiano).

Orso veniva de Heraclea. Finalmente, ille esseva recognoscite per le imperator byzantin Leo III le isauric, qui le dava le titulo de ''hypatos'', o consule. Su descendentes portava le nomine de familia Ipato debite a iste honor imperial. Le familia Orseolo etiam descendeva de ille. Post le violente morte de Orso (assassinate forsan per instigation de Eutychio, exarcho de Ravenna), il habeva un breve interregno ante que su filio, Theodato, esseva eligite como *dux* de Venetia.

## Fontes
* Norwich, John Julius (2004). *Historia de Venecia*. Editorial ALMED. .
Vlaams Blok

Le **Vlaams Blok** esseva un partito politic flaminge fundate in le decennio de 1970. Illo propugnava le independentia de Flandra, ben que illo esseva cognoscite etiam pro su forte oposition al immigration. In le anno 2004 illo esseva illegalisate depost un condemna pro racismo in un tribunal de Gant.
Francisco Franco

**Francisco Paulino Hermenegildo Teódulo Franco y Bahamonde** (Ferrol, 4 de decembre 1892 — Madrid, 20 de novembre 1975), popularmente cognoscite como **Francisco Franco**, esseva un militar, chefe de stato, dictator espaniol, del Regno de Espania desde octobre 1939 usque su morte, in 1975.

## Referentias
Deserto

Un **deserto** es un paisage o region terrestre que es multo sic a causa de amontas diminutive de precipitation, frequentemente ha parve
copertura per plantas, e in le qual rivos desicca si non illos es supplite per aqua ab areas externe. Desertos anque pote esser describite como areas ubi plus aqua es perdite per evapotranspiration que cade como precipitation. Plantas desertic debe haber special adaptationes de superviventia con pauc aqua. Desertos generalmente recipe minus que 25 centimetros de pluvial (precipitation) cata anno. Semidesertos o steppas es regionos que recipe inter 25 cm a circa 40 cm de pluvia per anno.

In le systema de classification climatic de Köppen, desertos es classifica como *BWh* (deserto calide) or *BWk* (deserto temperate). In le systema de Thornthwaite, desertos es classifica como climates aride megathermal.

## Vide etiam
* Climate
## Referentias
Afrikaans

**Afrikaans** /æfrɪˈkɑːns/ es un lingua west germanic, un filia del lingua nederlandese que era disveloppate in le medio del colonisationes europee in le region austral de Africa durante le XVIIIe e XIXe seculos, particularmente depost le guerras napoleonic quando Grande Britannia establiva su dominio in iste region. (Le prime colonisatores europee era nederlandeses, qui establiva un base al picco sud de Africa pro le naves mercantil del Compania de India Oriental nederlandese durante le seculo que ille organisation creava su dominio sur le insulas indonesian.) 

Le afrikaans e le nederlandese ha 90-95% de lor vocabularios in commun. Ben que le grammatica e le orthographia del afrikaans es differente e plus facile que illo de su matre, ambe linguas son mutualmente intelligibile in lor formas scribite, durante que lor formas parlate son plus diverse. Pro exemplo, le afrikaans ha multe parolas que originava de linguas african e istos son incomprensibile pro un persona nederlandese.

Afrikaans es un de 11 linguas official del Republica Africa del Sud, primarimente parlate per citatanos del origine europee (le *boers*) o mixte (le *coloureds*). Durante le periodo del apartheid 1948-1992, afrikaans era le lingua dominante in le pais, usate per le parve minoritate, le nationalistas, qui tunc dominava le systema politic.

## Galeria

Anterior view of human female and male, with labels af.svg|Nomines del partes del corpore in afrikaans
Polo Nord

Le **Polo Nord**, anque sapite como le **Polo Nord Geographic** o 
**Polo Nord Terrestre**, es, definite como le puncto in le Hemispherio del Nord ubi le axe de rotation del Terra reuni su superficie. Illo non deberea esser confuse con le Polo Nord magnetic.

Le Polo Nord es le puncto le plus nord del Terra, situate diametricamente opposite le Polo Sud. Illo defini latitude geodetic 90° nord, e anque le direction de ver nord. Al Polo Nord, omne directiones orienta sud; tote lineas de longitude geographic converge ibi, assi su longitude pote esser definite como alicun valor de grado.

Ben que le Polo Sud lies super le continente de
Antarctica, le Polo Nord es locate in le medie del Oceano Arctic intra aquas que es quasi permanentemente coperite con constantemente mover glacie marin. Pro iste ration, illo non es practic de construer un station permanente al Polo Nord (dispare le Polo Sud). Totevia, le Union Sovietic, e depost Russia, ha construite un numero de movente stationes glacial sur un generalmente base annual postea 1937, alicun del qual ha passate supra o proxime al polo. 

## Vide etiam
* Polo Nord magnetic

## Referentias
Polo Sud

Le **Polo Sud**, anque cognoscite como le **Polo Sud Geographic** o **Polo Sud Terrestre**, es un del duo punctos ubi le axe de rotation del Terra interseca su superficie. Illo es le plus sud puncto sur le superficie del Terra e jace sur le opposite latere del Terra ab le Polo Nord. Situate sur le continente de Antarctica, illo es le sito del Station del Polo Sud de Amundsen-Scott del Statos Unite, que esseva establite in 1956 e ha essite permanentemente occupate de personal desde iste anno. Le Polo Sud Geographic non debe esser confundite con le Polo Sud Magnetic, que, ben que geographicamente proxime, es definite basate sur le campo magnetic del Terra.

## Polo Sud Geographic
Le Polo Sud Geographic es definite como un ex le duo punctos ubi le axe de rotation del Terra se interseca con su superficie (le altere puncto es le Polo Nord Geographic). Tamen, le axe de rotation terrestre cambia con le tempore, por lo que iste definition non es completemente precise. Le puncto de projection del Polo Sud Geographic verso le sphera celeste da loco al polo celeste sud.

In le Terra illo es situate super le Antarctica circa 2.600 km ab le polo sud *magnetic*. Illo se situate super un plateau gelate e ventose a 2.835 m de altitude super le nivello del mar. Se estima que le spissor del cappa de gelo in le Polo Sud es de circa 2.700 m, assi le solo del terra esserea practicamente in le nivello del mar. Le explorator norvegian Roald Amundsen esseva le prime homine a arrivar al loco, le 14 de decembre de 1911.

Le massa polar de gelo se incontra super un glaciero que move 10 metros per anno. Assi le position exacte del Polo, relative al massa de gelo, cambia gradualmente con le tempore. Un marcator del Polo Sud es repositionate cata anno pro reflecter isto. 

Sin considerar le Insulas Sandwich del Sud, le pais plus proxime al Polo Sud es Chile (3.718 km) Le citate plus proxime es Ushuaia, situate in Argentina (3.910 km) e le village plus proxime es Porto Williams, Chile (3.895 km). Le base de investigation scientific **Amundsen-Scott** del Statos Unite es situate practicamente in le Polo Sud Geographic (89°59'51" de latitude sud, circa 270 metros). Le distantia inter le Polo Nord e le Polo Sud geographic (sequente le curvatura del Terra) es circa 20.000 km. 

## Vide etiam
* Polo Sud magnetic

## Referentias
Anna Rita Del Piano

**Anna Rita Del Piano** (nascite **Anna Rita Viapiano** le 26 de julio 1966 in Cassano delle Murge, Italia – ) es un italian actor e director de theatro.

## Ligamines externe
*  
* Official website
Lingua langobardic

Langobardic era le lingua del tribo germanic Langobardi, qui occupava Italia septentrional durante le decennios final del 6e seculo AD e illac establiva un regno depost le destruction del dominio ostrogothic. Durante le 7e seculo, le langobardis rapidemente adoptava le latino vulgar parlate per le population indigene e lor proprie lingua tosto dispareva. P. ex. Edictum Rothari, un codex del leges langobardic compilate in 643 AD, era scribite in un latino barbaric. Carolo Magne conquireva le regno del langobardis in 774 AD e lo integrava in su large imperio occidental. Post le 10e seculo, il mancava completemente de tracias del lingua langobardic in Italia. 

Le classification del langobardic in le familia germanic es complicate a cosa del paucitate del remanos philologic. Le linguistas moderne ha pro lor analyses solmente alcun curte quotationes in textos latin, listas sur nomines aristocratic e un parve numero de breve insciptiones runic, ma gratia al indicationes phonetic illes lo classifica como un membro del familia germanic occidental.

## Vide etiam
*Theodelinda
Foreste pluvial tropical

Un **foreste pluvial tropical** es un typo de ecosystema que occure approximatemente intra le latitudes 28 grados nord o sud del equator (in le zona equatorial inter le Tropico de Cancere e le Tropico de Capricorno). Iste ecosystema ha alte temperaturas medie e un amonta significante de precipitation pluvial.  Forestes tropical pote esser trovate in Asia, Australia, Africa, America del Sud, America Central, Mexico, e sur multe insulas del Oceano Pacific, Mar Caribbean, e Oceano Indian.  In le classification de biomes del Fundo Mundial pro Fauna, forestes pluvial tropical es sapite esser un typo de foreste humide tropical (o foreste largefolial humide tropical) e anque pote esser referite a como *foreste terra basse equatorial semperverde*.
## Galeria

File:Aerial view of the Amazon Rainforest.jpg|thumb|288 px|Vista aeree del foreste pluvial tropical amazonie

## Vide etiam
* Foreste
* Tropicos
## Referentias
Chiptune

Le **chiptune** o **musica 8-bit**, es un stilo de musica electronic, facate con un generator o "chip" de sono de un computator o de un consola de videojocos ancian.
Le parola *chiptune* veniva ab le anglese *microchip* e *tune* (canto).
**Chipmusica** es un termino general alternate, anque utilisate pro describer musica influentiate per le chiptune.

On characterisa le sono del chiptune classic per su instrumentos simple e su limitationes.
Le musica de videojocos ancian es un influentia super le stilo del chiptune, sed le chiptune pote esser de alcun genere.

Le chiptune es facite con un programma appellate un traciar de musica.
Qualque apparatos commun pro facer chiptunes es le Commodore 64, le Commodore Amiga, le Game Boy, o computatores moderne.

Le chiptune esseva nascite durante le annos 1980, e chiptune moderne continua esser alique popular trans le mundo, specialmente super le Internet.
Qualque personas executante chiptune al vivo hodie.
Fëdor Michajlovič Dostoevskij

**Fëdor Michajlovič Dostoevskij** vel **Fiodor Dostoievski** (in russo: Фёдор Михайлович Достоевский; internationalmente note etiam como: **Theodoro Dostoievskij**, ab latino: *Theodorus Michaelis Dostoievskij*; Moscova, Russia, 11 de novembre 1821 - Petroburgo, Russia, 9 de februario 1881) esseva un autor e philosopho russe. Ille es considerate le plus importante exponente del litteratura russe e es cognoscite in tote le mundo specialmente pro su famose operas: *[[Prestuplenie i nakazanie|Crimine e Castigation]]*, *[[Belye Noči|Noctes Blanc]]*, *[[Brat’ja Karamazovy|Le Fratres Karamazov]]*, *[[Idiot|Le Idiota]]*, *[[Besy|Le Demonios]]*, e *[[Zapiski iz podpol’ja|Memorias Hypogee]]*.

## Publicationes
* *[[Bednye ljudi]]* (Бедные люди, *Paupere gente*) (1844)
* *[[Dvojnik]]* (Двойник, *Le Sosia*), (1845)
* *[[Netočka Nezvanova]]* (Неточка Незванова) (1849)
* *[[Selo Stepančikovo i ego obitateli|Seló Stepánčikovo i egó obitáteli]]* (Селo Степaнчиково и егo обитaтели, *Le Village de Stepančikovo e su habitantes*) (1858)
* *[[Zapiski iz mërtvogo doma|Zapiski iz mjórtvogo doma]]* (Записки из мёртвого дома, *Memorias ab le domo del morte*), (1861)
* *[[Unižennye i oskorblënnye]]* (Униженные и оскорблённые, *Humiliate e offendite*), (1861)
* *[[Zapiski iz podpol’ja]]* (Записки из подполья, *Memorias hypogee*) (1864)
* *[[Igrok]]* (Игрок, *Le Jocator*) (1866)
* *[[Prestuplenie i nakazanie]]* (Преступление и наказание, *Crimine e castigation*) (1866)
* *[[Idiot]]* (Идиот, *Le Idiota*) (1868)
* *[[Večnyj muž]]* (Вечный муж, *Le Eterne marito*) (1870)
* *[[Besy]]* (Бесы, *Le Demonios*) (1871)
* *[[Podrostok]]* (Подросток, *Le Adolescente*) (1875)
* *[[Brat’ja Karamazovy]]* (Братья Карамазовы, *Le Fratres Karamazov*) (1879)
Universitate de Oxford

Le **Universitate de Oxford** es le plus ancian universitate Britannic. 

## Collegios

Le collegio designa le loco de habitation e de vita del studentes e non lor loco de lor studios. Excludente le cameras qui nel plus ancian edificios, son a veces ver appartamentos de plure dozenas de metros quadrate, le collegios possede toto; un capella, un refectorio o cenaculo ("hall") ubi le tabula del professores es perpendicular e plus sublevata que le del studentes, un salon con televisor, un lavanderia, e super toto le terrenos de sport, sovente al exterior del urbe.
Lingua okinawan

La **lingua okinawan** (沖縄口/ウチナーグチ *uchinaaguchi*), es un lingua parlate a Okinawa, Japon e es parlate per circa de 900 000 personas.
L'Île Atlantique

***L'Île Atlantique*** («Le insula atlantic») es un roman del scriptor francese Tony Duvert, publicate in 1979 per le editorial Minuit. In 2003, Gérard Mordillat dirigeva un adaptation in forma de telefilm pro le canal Arte, que era premiere emittite in 2005, coincidente con le reedition del obra.

## Intriga
In le insula breton de Saint-Rémy, que servi de metaphora geographic, un gruppo de infantes inter 7 e 14 annos de etate, proveniente de stratos sociocultural multo differente, desde le filio de un agricultor o de un obrero usque al filio de un parve burgese, vive clandestinamente un existentia autonome. Durante le nocte, quando totes les crede addormite, illes fugi de casa pro introducer se e robar in casas, villas e proprietates. Illes roba pro  joco, pro defia, pro diversion; le butino es pro illes minus importante que le excitation provocate per le robamento.  

Durante un de iste sortitas nocturne, un femina mori pro un attaco cardiac e altere es assassinate per su marito, qui profita del occasion. Le policia comencia a facer inquestas e un commissario assume le investigation, que deveni un trappa. A mesura que passa le dies, le secretos familiar se disvela e le infantes, con lor jocos, appare multo innocente ante le mundo del adultos, que revela tote su bassessa.

## Referentias


## Ligamines externe
* (francese) ''L'Île Atlantique'', version integre in PDF. Éditions Bleues.
Ferdinand Verbiest

**Ferdinand Verbiest** (chinese traditional: 南懷仁, pinyin: Nan Huairen) (Pittem, Flandes,  - Pekin, China,  esseva un missionario jesuita in China, durante le dynastia Qing.

Verbiest studiava in Bruges, Kortrijk, Leuven, Sevilla (ubi esseva ordinate sacerdote in 1655) e [Roma] (ubi completava su studios de theologia e astronomia). Ille habeva ingressate in le [Compania de Jesus in 1641.

In 1658, ille partiva a China via Lisbona con le fin de reinfortiar le missiones in Oriente Extreme. In le corte de Kangxi ille obteneva su major fama, corrigente ante le calendario chinese e inseniante le avantias que le scientia europee habeva attingite in le campo del astronomia. Verbiest esseva un figura fundamental in le corte del imperator Kangxi. Ille obteneva importante responsabilitates con le dynastia manchu per su exceptional habilitates comomathematico e astronomo. Inter illos esseva director del antique observatorio astronomic de Pekin (illo qual reconstrueva e reequipava) e chef del departimento de mathematicas.

Verbiest esseva de plus amico personal de Kangxi, qui le admirava multo e le faceva venir per su cognoscimentos in mathematicas, geometria, musica, e philosophia.

Verbiest scribeva plus de trenta libros. Ultra su habilitates como diplomatico e cartographo, ille dominava le latino, germano, espaniol, nederlandese, e italiano. Ille studiava tamben le lingua manchu, al qual traduceva le prime sex libros de Euclide.

## Bibliographia
* GOLVERS, N., *The Christian Mission in China in the Verbiest era*, Leuven, 1999.

## Ligamines externe
* Verbiest, un jesuita in China , in anglese.
Costa Brava

***Costa Brava*** es un roman de Frits Bernard, scribite in 1958 e publicate originalmente in nederlandese in 1960 per le editorial Enclave, sub le pseudonymo Victor Servatius. Con un scopo didactic, dirigite a facer intender al grande publico le natura del pedophilia, le obra narra in prime persona la relation del director venezuelan de un societate cinematrographic con un puero de 12 annos refugiate in Espania durante le Guerra Civil. On ha publicate traductiones in germano, anglese e francese.

## Referentias


## Vide etiam
* Pedophilia in le litteratura
De nens

***De nens*** ("De infantes", 2004) es un documentario del director catalan Joaquim Jordà, in le qual iste revela le manipulation del appellate 'affaire Raval' –sur un supponite rete de pederastia discoperite in 1997 in le quartiero barcelonese del Raval, le qual habeva un ample repercussion mediatic in Catalonia e Espania e que resultava un invention del policia a partir de un parve caso isolate– ideate per le medios de communication, le sistema judicial, le pressa, le policia e le politicos, inspirate per interesses urbanistic e jocos de poter. Un del objectivos central del film non es de realisar un documento sur le judicio al accusatos de pederastia, ma monstrar como functiona le pressa a traverso un judicio e como illo construe notitias false. 

Le filme es basate sur le libro del jornalista Arcadi Espada *[[Raval|Raval: Del amor a los niños]]* (Barcelona, 2000), un obra de investigation documental que describe le chassa al magas discatenate depois le discoperta del supponite rete de pederastia in 1997, e que serviva pro disarticular le *Taula del Raval*, le organisation que se opponeva con plus decision al intentiones speculator del Consilio de Barcelona. 

## Referentias
Graham Ovenden

**Graham Stuart Ovenden** (11 de februario 1943 in New Alresford, Hampshire, Anglaterra&nbsp;– 9 de decembre 2022 in Liskeard, Cornwall, Anglaterra) esseva un pictor anglese, photographo artistic, scriptor, e architecto. Su ex-marita es le artista Annie Ovenden. Lor filia, Emily, es un scriptor e cantator del gruppo musical Mediæval Bæbes. 

Alicun obras de Ovenden ha essite investigate como possibile pornographia infantil per le autoritates american e britannic in plure occasiones. In 2009 ille esseva processate in le Regno Unite sub le accusation de crear imagines indecente. Un prime juratos le absolveva e un secunde judicio fracassava quando le testes de carga non appareva in le tribunal. Durante iste investigationes, le obra de Ovenden recipeva le appoio de eminente figuras del medio artistic.

In april 2013, Ovenden esseva trovate culpabile de sex cargas de indecentia con infantes e de un carga de assalto indecente contra infantes, ambe concernente pueras qui habeva posate como modellos pro ille. Depost su condemnation, le Galeria Tate retirava imagines de su obra ex su galeria online, assi como le accesso a su obra ex su galerias.

## Referentias
Quantitate physic

**Quantitate physic**: quantitate que es definite, mesurate, manipulate, e usate per physicos, ingenieros, chimicos, etc.

## Quantitates physic
### Quantitates fundamental
* longitude (L, metro [m])
* tempore (T, secunda [s])
* massa (m, kilogramma [kg])
* temperatura (Θ, kelvin [K])
* currente electric (I, ampere [A])
* quantitate de substantia (N, mol)
* intensitate luminose (J, candela [cd])

### Quantitates derivate
* area (L, metro quadrate)
* volumine (L, metro cubic)
* angulo (adimentional, radiano [rd])
* angulo solide (adimentional, steradiano [sr])
* massa volumic (M L, kilogramma per metro cubic)
* inertia momento (M L, kilogramma metro quadrate per radiano quadrate)

* frequentia (T, hertz [Hz]),
* velocitate (L T, metro per secunda)
* velocitate angular (T, radiano per secunda)
* quantitate de movimento o impulsion (M L T, kilogramma metro per seconde)
* momento angular (M L T, kilogramma metro quadrate per secunda per radian)

* acceleration (L T, metro per secunda quadrate)
* acceleration angular (T, radiano per secunda quadrate)
* fortia (M L T, newton)
* fortia momento M L T, newton metro per radian)
* pression (M L T, pascal)

* energia (M L T, joule)
* potentia (M L T, watt)
* action (M L T, joule secunda)
* enthalpia (M L T, joule)
* entropia (M L T Θ, joule per kelvin)

* carga electric (T I, coulomb)
* tension electric (M L T I, volt)
* densité de courant (L I, ampere per metro quadrate)
* potential electric (M L T I, volt)
* campo electric (M L TI, volt per metro)
* campo magnetic (L I, ampere per metro )
* induction magnetic (M T I, tesla)
* conductantia e admittantia (M L T I, siemens)
* conductivitate electric (M L T I, siemens per metro )
* resistentia electri e impedentia (M L T I, ohm)
* resistivitate (M L T I, ohm metro )
* inductantia (M L T I, henry)
* capacitate electric (M L T I, farad)
* permittivitate (M L T I, farad per metro )
* constante magnetic (M L T I, tesla metro per ampere)
* ion mobilitate (M T I, secunda quadrate ampere per kilogramma)
* illuminamento (L J, lux)
Benno Premsela

**Benno Premsela** (Amsterdam 4 de maio 1920 -  27 de martio de 1997) esseva un disegnator e decorator nederlandese, figura central in le mundo artistic nederlandese del posguerra. Illo esseva le presidente del COC, le prime association nederlandese de defensa del derectos del homosexuales.
Joseph Doucé

**Joseph Doucé** (Sint-Truiden, Belgica, 13 de april 1945 – Paris, 1990) esseva un psychologo e pastor baptista de origine belge, naturalisate francese in 1982. Ille es cognoscite pro su defensa del minorias sexual. 

Ille nasceva in un familia de paisanos catholic nederlandophone. In le schola primari de Rummen ille monstrava un grande interesse pro le historia local. Depost haber servite voluntarimente in un division del OTAN in Limoges, ubi ille attingeva le grado de capo e meliorava su francese, ille studiava humanitates greco-latin in le seminario catholic de Sint-Truiden. In 1965 ille esseva acceptate in le Seminario Europee de Stenonius in Maastricht. Depost un anno de studios pastoral e humanistic ille se convertiva al protestantismo. In le Universitate Libere de Amsterdam ille se diplomava in psychologia e sexologia, con un special interesse in le problemas del minorias sexual. 

In 1976 ille creava in Paris le Centro del Christo Liberator, un ministerio pro personas pertinente al minorias sexual. Le centro habeva gruppos de appoio pro homosexuales, transexuales, sadomasochistas e pedophilos. Ille tamben editava un revista appellate *Ilia* (abbreviation de "Il libère, il aime" - "Ille libera, ille ama"). Su activitates, que includeva le celebration de matrimonios gay, causava un grande agitation in le pressa. Doucé mesme esseva homosexual e habeva un relation stabile con le nederlandese Guy Bondar. De altere parte, le pastor cognosceva multe detalios super le vita sexual secrete de alcun celebritates. 

Ille fundava tres editoriales: Lumière & Justice, Walter Rauschenbush e Libre Arbitre. Sub su direction, Lumière & Justice publicava le obras collective *La question transsexuelle* (1986), *Couples homosexuels et lesbiens* (1987), *La pédophilie en question* (1988) e *Le sadomasochisme en question* (1989), assi como su traduction al francese del roman de Frits Bernard *[[Costa Brava]]*. 

In 1990 Joseph Doucé appareva assassinate in estranie circumstantias. Secundo Guy Bondar, le 19 de octobre ille esseva raptate per duo homines in vestimentos civil que le montrava placas policiari. Le 24 de octobre su cadavere esseva trovate in le foreste de Rambouillet. Su assassinato nunquam ha essite resolvite, lo que ha date loco a diverse rumores. Secundo su companion, su casa esseva sub vigilantia, su telephonos intervenite e le die precedente al sequestro occorreva un querela con le policia in su officio. On suspecta que le crimine esseva committite per un unitate del policia secrete francese, *Renseignements Généraux* (Information General), que habeva investigate Doucé pro su appoio al pedophilos. Le mesme unitate ha essite relationate con le bombardamento contra le vascello *[[Rainbow Warrior]]* de Greenpeace in 1985. 

## Referentias
Protisto

**Protistos** es le gruppo paraphyletic del microorganismos eucaryote unicellular que non appartine al clados del plantas, animales o fungos. Historicamente, protistos esseva tractate como un regno biologic formalmente appellate **Protista**. Iste gruppo resta utilisate per conveniantia. Alcun autores extende le notion de Protisto al omne eucaryotes unicellular.

Information molecular ha essite usate de redefinir iste gruppo in moderne taxonomia como diverse e saepe distantemente cognate phylos. Le gruppo de protistos es nunc considerate de significar diverse phylos que non es proximemente cognate per evolution e ha differente cyclos vital, nivellos trophic, modos de locomotion, e structuras cellular. Ultra su relativemente simple nivellos de organisation, le protistos non ha multo in commun. Istes es unicellular, o istes es multicellular sin texitas specialisate, e iste simple organisation cellular distingue le protistos ab altere eucaryotes, tal como fungos, animales e plantas. 

Protistos vive in quasi alicun ambiente que contine aqua liquide. Multe protistos es photosynthetic e es vital productores primari in ecosystemas, particularmente in le oceano como parte del plancton. Altere protistos, le protozoarios, tal como le Kinetoplastidios e Apicomplexos, es responsibile pro un numero de maladias seriose de humanos, tal como malaria e maladia dormente.

## Disciplina
Le studio de protistos es appellate protistologia.

## Historia
Le termino *protisto* esseva prime usate per Ernst Haeckel in 1866. Protistos esseva traditionalmente subdividite a in plure gruppos basate sur similaritates al regnos plus alte: le unicellular "animaloide" protozoones, le "plantoide" protophytos (in le major parte unicellular algas) e le "fungoide" mucores limose e mucores aquatic. Istes subdivisiones  traditional, basate grandemente sur communalitates superficial, ha essite reimplaciate per classificationes basate sur phylogenetica (cognatessa evolutionari intra organismos). Tamen, plus ancian terminos es usate ancora como nomines nonformal de describer le morphologia e ecologia de protistos varie. 

## Evolution
Le prime protistos cognite viveva desde 2.1 milliardos de annos in le  in Gabon.

## Classification
### Supertaxones
* Eukaryota

### Subtaxones
***[[Chromalveolata]]**
** Heterokontophyta
** Haptophyta
** Cryptophyta (cryptomonades)
** **[[Alveolata]]**
*** Dinoflagellata
*** Apicomplexa
*** Ciliophora (ciliates)
* **[[Excavata]]**
** Euglenozoa
** Percolozoa
** Metamonada
* **[[Rhizaria]]**
** phylo Radiolaria
** phylo Foraminifera
** phylo Cercozoa
* **[[Archaeplastida]] (in parte)**
** Rhodophyta (algas rubie)
** Glaucophyta (basal archaeplastidos)
* **[[Unikonta]] (in parte)**
** Amoebozoa
** Choanozoa

## Vide etiam
* Alga
* Microorganismo
* Organismo unicellular

## Referentias
Pierre Hahn

**Pierre Hahn**, nascite le 5 de april 1936 e morite le 19 de februario 1981 (suicidio), esseva un del prime activistas del movimento homosexual in Francia.
Angulo

Un **<u>a</u>ngulo** es le spatio formate per le intersection de duo lineas recta. Le puncto formate per iste intersection es le vertice.  Etiam pote esser le intersection de duo plano, le recta formate es nominate *arista* . Le angulo esse mesurate in grados. Il ha tres species de angulos:
* Angulo acute
* Angulo recte
* Angulo obtuse
Un angulo recte mesura 90° e es formate quando le quatro spatios formate per le intersection de duo lineas recte es equal. Un angulo acute mesura minus de 90°; e un angulo obtuse mesura plus de 90°. Etiam, il ha angulos plan, que mesura 180°.

## Vide etiam
*
Plano

Le **plano** es un spatio de duo dimensiones, que con le puncto e le linea esse un entitate geometric fundamental. Le plano es relationate con le concepto de area e superficie. Le area de le plano circa un perimetro es un figura geometric, como le triangulo le quadrato o circulo.

 *Duo planos crucia in un spatio 3-dimensional*
Posta electronic

Le **e-posta** (o **posta electronic**) es un methodo pro intercambiar messages inter personas usante apparatos electronic. Le e-posta esseva conceptualisate como le version electronic (digital) de, o le pendant a, le correio postal, durante un tempore quando "posta" significava solmente posta physico (donc e- + posta). Le e-posta ha devenite un medio de communication talmente ubique que actualmente, un adresse de e-posta es frequentemente considerate como un parte basic e necessari de multe processos in affaires, commercio, governamento, education, entertainment, e altere spheras del vita quotidiana in le majoritate de paises.

Le e-posta es le medio, e cata messagio inviate con illo es anque appellite un e-posta. Le termino es un nomine de massa.

Le posta electronic functiona trans rete de computatores, principalmente le Interrete, e anque in rete de area local. Le systemas de posta electronic actualmente se basa in le modelo de immagazinar e retransmitter. Servitores de posta electronic accepta, retransmitte, distribue, e immagazina messagios. Ni le usatores ni lor computatores ha besonio de esser in linea simultaneemente; illes ha besonio de connecter, typicalmente a un servitor de posta electronic o un interfacie de posta electronic pro inviar o recipir messagios o pro le discargar.

Originalmente un medio de communication solmente de texto ASCII, le posta electronic de Internet esseva extendite per le Multipurpose Internet Mail Extensions (MIME) pro portar texto in altere ensemble de characteres e attachamentos de contento multimedia. Le posta electronic international, con adressas de posta internationalisate usante UTF-8, es standardisate, ma non largemente adoptate.

## Galeria

File:(at).svg|thumb|150px|Le *@ signo*, un parte de un adresse de posta electronic in SMTP


## Vide etiam
* Standardes de posta electronic
Garça

**Garça** (le nomine significa "hairon" in portugese) es un citate brasilian del stato de São Paulo, le plus populose stato brasilian. Garça es cognoscite a causa del *festa da cerejeira*, un festa annual re le cultura japanese, proque in le citate ha multe descendentes de personas japanese, e le cultura de Japan es belle al oculos del habitantes del region.

## Le "bosco-zoo"
In Garça ha un *bosco-zoo* que e le alumnos del scholas del region visita pro facer recercas re le fauna e flora del *silva atlantic* brasilian. Le bosco es plus parve, il ha circa 20 species animales e ancora species vegetal.
## Historia del citate
* In le ha essite fundate le 4 de octobre de 1924.
* In le passato, il ha essite le *capital del [[caffe]]* in le "rota do café".
* Hodie illo es le centro electronic del region.
Coardia

Le **coardia** es un attitude e un maniera de ager, quando le timor e le concerner de se ha plus de importantia que le justitia e le ethica.

On contemne le coardia in quasi tote le culturas del mundo.
Better Never to Have Been

***Better Never to Have Been: The Harm of Coming Into Existence*** ("Haberea essite melio haber nascite nunquam: Le torto de venir al mundo") es un libro de David Benatar in le qual iste, a partir del principios del philosophia moral utilitaristic, defende le these que crear deliberatemente un nove vita human es immoral, pois que tote nove esser starea melio si illo non habeva nascite.

Benatar se basa super le premissa que ille qui non nasce, ni suffre necun damno ni perde necun possibile gaudimento (pro le simple facto que ille non existe), durante que ille qui nasce se trova exponite a tote typo de suffrentias, afflictiones e indignitates. Dunque non esserea legitime justificar le decision de crear nove individuos a requesta del interesses de iste potential individuo. Benatar deduce de illo que le decision de haber filios debe esser infallibilemente irrational, a minus que illo responde al interesses de altere personas (per exemplo le genitores), lo que equivale al immoralitate de conciper del persona pro nascer como un medio pro le interesses del alteres e non como un fin in se mesme.
 
## Referentias

## Ligamines externe
*  Elizabeth Harman, Critical Study of David Benatar. Better Never to Have Been: The Harm of Coming into Existence, *Nous*, Vol. XLIII, nro 4, 2009, pp. 776-785.
Arachnido

Le **Arachnidos** es un classe (nomine scientific ***Arachnida***) de animales invertebrate con gambas articulate (arthropodos). Omne arachnidos ha octo gambas, ben que le par anterior de gambas in alicun species se ha convertite in un function sensorial, e in altere species, differente appendices pote crescer bastante grande de haber le apparentia de pares supernumerari de gambas. Le termino es derivate ab le parola grec &alpha;&rho;&alpha;&chi;&nu;&eta; (*aráchne*), que significa "aranea".

Quasi tote le arachnidos ancora existente es terrestre. Totevia, alicunes habita ambientes de aqua dulce e, excepte le zona pelagic, ambientes marin anque. Illos comprende plus de 100.000 species nominate, includente araneas, scorpiones, opiliones, ricinos, acaros, e solifugos.

## Classification
### Supertaxones
* phylo Arthropoda
* subphylo Chelicerata

## Subtaxones
Ordines:
* Acarina
* Amblypygi
* Araneae
* Opiliones
* Palpigradi
* Pseudoscorpiones
* Ricinulei
* Schizomida
* Scorpiones
* Solifugae
* Thelyphonida

## Vide etiam
* Arachnologia
* Arachnophobia

## Referentias
Amphibio

**Amphibios** son ectothermic, tetrapodal vertebratos del classe **Amphibia**. Illos habita un late varietate de habitatos con le major parte del species vivente intra terrestre, fossorial, arboreal, o dulcicole ecosystemas. Amphibios typicalmente comencia como larvas vivente in aqua, sed alicun species ha disveloppate adaptationes de conducto pro derivar lo. Le juvenes generalmente suffre metamorphose ab larva con branchias a un forma adulte aer-respirante con pulmones. Amphibios usa lor pelle como un superficie respiratori secondari e alicun parve terrestre salamandras e ranas non ha pulmones e in toto conta super lor pelle. Illos es superficialmente similar a reptiles, ma, preter con mammiferos e aves, reptiles es amniotes e non require corpores de aqua in qual de propagar. Con lor complexe necessitates reproductive e pelles permeabile, amphibios son indicatores ecologic e in recente decennios il ha essite un dramatic declino in populationes de amphibios pro multe species circa le mundo.

Le prime amphibios evolveva in le Periodo Devonian ab pisces sarcopterygian con pulmones e ossose-membrate alletas, characteristicas que esseva avantagiose in adaptar a terra sic. Illos diversificava e deviniva dominante durante le periodos Carbonifere e Permian, ma esseva displaciate depost per reptiles e altere vertebratos. Dum tempore, amphibios contracteva in dimension e diminueva in diversitate, relinquer solmente le moderne subclasse Lissamphibia. Le tres ordines moderne de amphibios es Anura (le ranas e bufones), Caudata/Urodela (le salamandras), e Gymnophiona/Apoda (le caecilianes). Le numero total de cognoscite species amphibian es approximativemente 7.000, del qual quasi 90 % es ranas. Le plus parve amphibio (e vertebrato) in le mundo es un anura de Brasil (**) con un longitude de solmente 6,5 millimetros. Le plus grande vivente amphibio es le 1,8 metro longe Chinese Salamandra Gigante (*Andrias davidianus*) sed iste es nanate per le extincte, 9 metro longe *[[Prionosuchus]]* ab le medie Permian de Brasil. Le studio de amphibios es appellate batrachologia, ma le studio de ambe reptiles e amphibios es appellate herpetologia.

## Vide etiam
* Vertebrato

## Referentias
Maio de 1968

Es cognoscite como **Maio francese** o **Maio del 68** le catena de protestos que habeva loco in Francia, e specialmente in Paris, durante le menses de maio e junio de 1968, iniciate per gruppos de studentes del sinistra contrari al societate de consumo, al quales se jungeva postea gruppos de travaliatores del industria e, finalmente e de forma minus enthusiastic, le sindicatos e le Partito Communistic Francese.
Pisce

Un **pisce** es un membro de un gruppo paraphyletic de organismos que consiste de omne branchifere, aquatic, craniate animales que non ha 
extremitates con digitos.  Includite in iste definition es le vivente myxiniformes, lampredas, e pisces cartilaginose e ossose, e anque varie gruppos cognate extincte. Le major parte de pisces es ectothermic ("de sanguine frigide"), permittente que lor temperatura corporal varia como temperaturas ambiental cambia, ben que alicun del grande active natatores tal como le squalo blanc e le thunno pote haber un plus alte temperatura nucleal.  
Pisces es abundante in multe massas de aqua. Illos pote esser trovate in quasi tote le ambientes aquatic, ab rivos in montanias (pro exemplo, salvelino e gobio) al profundos abyssal e anque hadal del oceanos le plus profunde (tal como saccopharyngiformes e lophiiformes). Con 32.000 species, le pisces exhibi plus grande diversitate que omne altere gruppos de vertebratos.

Pisces es un ressource importante pro humanos mundialmente, specialmente como alimento. Commercial e subsistential piscatores chassa pisces in pischerias salvage (vide piscar) o ferma los in stagnos o in cavias in le oceano. Illos es anque piscate per piscar recreative, tene como animales domestic, elevate per teneros piscatori, e exhibite in aquarios public. Pisces ha habite un rolo in le cultura, per servir de 
deitates e symbolos religiose, e como subjectos de arte, libros, e cinema.

Proque le termino "pisce" es definite negativemente, e exclude le tetrapodes (le amphibios, reptiles, aves, e mammiferos) que descende ab intra le mesme ancestria, illo es paraphyletic, e non es considerate un gruppo proprie in biologia systematic.  Le termino traditional **pisces** (anque **ichthyes**) es considerate un typologic, ma non un phylogenetic, classification.

Le prime organismos que pote esser classificate como pisces era chordatos molle-corporate que appareva primo durante le periodo cambrian. Ben que illos careva un ver spina dorsal, illos possedeva notochordas que permittite los de esser plus agile que lor pendentes invertebrate. Pisces continuava a evolver trans le paleozoica, diversificante se in un grande varietate de formas. Multe pisces del paleozoica disveloppava cuirasses externe que protegeva los ab predatores. Le prime pisces con maxillas appareva in le periodo silurian, pois multes de illos (tal como squalos) deveniva predatores marin formidabile e non solmente le predas de arthropodes.

## Vide etiam
* Chordata
* Vertebrata

## Referentias
Cupola

Un **cupola** es un elemento de architectura que resimula le cave medietate alte de un sphera. Structures cupolar facite de materiales varie ha un lineage architectural longe, extender a in prehistoria.

## Vide etiam
* Architectura

## Referentias
Benedicta Boccoli

**Benedicta Boccoli**, nascite le 11 de novembre de 1966 in Milan, Italia) es un actor italian.

## Ligaminess externe
* Site de Benedicta Boccoli 
*