Historia de Anglaterra

Le territorio hodie cognoscite como Anglaterra esseva habitate plus de  annos retro, como le discoperta de utensiles de petra e de vestigios de passos a Happisburgh in Norfolk ha indicate. Le plus ancian evidentia de humanos moderne in Europa del nord-west, un maxilla discoperite in Devon a Kents Cavern in 1927, esseva re-datate in 2011 a inter  e  annos de etate. Le habitation human continue in Anglaterra data de circa  annos retro (le cultura de Creswell), al fin del ultime periodo del Era Glacial. Le region ha numerose restos del Mesolithico, Neolithico e Etate del bronzo, como Stonehenge e Avebury. In le Etate del ferro, tote Britannia al sud del Firth of Forth esseva habitate per le populos celtic cognoscite como le britannos, includente alcun tribos belgic (p.ex. le Atrebates, le Catuvellauni, le Trinovantes, etc.) in le sud-est. In AD 43 comenciava le conquesta roman de Britannia; le romanos manteneva le controlo de lor provincia Britannia usque al initio del seculo 5.

Le fin del governamento roman in Britannia facilitava le Colonisation anglo-saxon de Britannia, que le historicos sovente considera como le origine de Anglaterra e del Populo anglese. Le Anglo-Saxones, un collection de varie Populos germanic, establiva plure regnos que deveniva le potentias principal in le Anglaterra contemporanee e partes del sud de Scotia. Illes introduceva le lingua Anglese Antique, que in grande parte displaciava le previe lingua britannic. Le Anglo-Saxones guerrevava contra states successional britannic in Britannia occidental e in le *[[Hen Ogledd]]* (Vetule Nord; le partes britannic-parlante de Britannia septentrional), e etiam inter si. Attaccos per Vikingos deveniva frequente post circa AD 800, e le Nordicos se stabiliva in grande partes del territorio que es hodie Anglaterra. Durante iste periodo, plure reges tentava unir le varie regnos anglo-saxonic, un effortio que resultava in le emergentia del Regno de Anglaterra in le 10e seculo.

In 1066, un expedition normanne invadiva e conquistava Anglaterra. Le dynastia normanne, establite per Guillaume le Conquistator, regiva Anglaterra per plus que medie seculo ante le periodo de crise de succession cognoscite como le Anarchia (1135–1154). Post le Anarchia, Anglaterra cadeva sub le governamento del Casa de Plantagenet, un dynastia que plus tarde hereditava revendicationes al Regno de Francia. Durante iste periodo, le Magna Carta esseva signate e le Parlamento deveniva establite. Le antisemitismo cresceva enormemente, e in 1290, Anglaterra deveniva le prime pais a expeller permanentemente le judeos. Un crise de succession in Francia conduceva al Guerra de Cento Annos (1337–1453), un serie de conflictos inter le populos de ambe nationes. Post le Guerras de Cento Annos, Anglaterra se trovava implicate in su proprie guerras de succession inter le descendentes del cinque filios de Eduardo III de Anglaterra. Le Guerras del Rosas eruptava in 1455 e opponeva le descendentes del secunde filio (per un linea feminine) Lionel de Antwerp, cognoscite como le Casa de York, contra le Casa de Lancaster, que descendeva del tertie filio John de Gaunt e su filio Henrico IV, qui habeva deponite su cousin Ricardo II (le sol superviente filio del primogenito de Eduardo III, Eduardo le Prince Nigre) in 1399. In 1485, le guerra terminava quando le lancastrian Henrico Tudor emergeva victoriose in le Battalia de Bosworth Field e se maritava con le senior descendente feminin de York, Elisabeth de York, uniente le duo casas.

Sub le Tudores e plus tarde le Dynastia Stuart, Anglaterra deveniva un potentia colonial. Durante le regno del Stuarts, le Guerra Civil Anglese habeva loco inter le Parlamentarios e le Royalistas, resultante in le execution de Re Carlo I (1649) e le establishmento de un serie de governamentos republicane—prime, un republica parlamentar cognoscite como le Communitate de Anglaterra (1649–1653), postea un dictatura militar sub Oliver Cromwell cognoscite como le Protectorato (1653–1659). Le Stuarts retornava al throno restaurate in 1660, ben que continuante questiones super religion e potestate resultava in le deposition de un altere rege Stuart, Jacobo II, durante le Revolution Gloriose (1688). Anglaterra, que habeva integrate Cambria in le 16e seculo sub Henrico VIII, se univa con Scotia in 1707 pro formar un nove stato sovereign appellate Grande Britannia. Post le Revolution Industrial, que comenciava in Anglaterra, Grande Britannia governava un colonial Imperio, le plus grande in historia registrate. Post un processo de decolonisation in le 20e seculo, principalemente causate per le debilitamento del potentia britannic in le duo guerras mundial, quasi tote le territorios ultramar del imperio deveniva paises independente.

## Prehistoria

### Etate de Petro

Le periodo ab le prime habitation de Britannia usque al Ultime Maximo Glacial es cognoscite como le Vetule Etate de Petro, o era paleolithic. Evidentias archeologic indica que le territorio que devenirea Anglaterra esseva colonisate per humanos multo ante le resto del Insulas Britannic, a causa de su clima plus hospital inter e durante le varie periodos glacial del distant passato. Iste prime evidentias, ab Happisburgh in Norfolk, include le plus ancian artefactos de hominidos trovate in Britannia, e indica datas de plus que 800.000 annos RCYBP. Iste prime habitantes esseva cazator-collectores. Bassos nivellos de mar significava que Britannia esseva connectite al continente durante multo de iste prime periodo historic, e temperaturas variant super dezenas de milles de annos significava que illo non sempre esseva habitabile.

Anglaterra ha essite continuemente habitabile desde le fin del ultime Etate Glacial circa 9000 aEC, le comenciamento del Etate de Petro Medie, o era mesolithic. Le crescentia del nivello del mar separava Britannia del continente pro le ultime vice circa 6500 aEC. Le population a ille tempore, como in le resto del mundo, consisteva exclusivemente de humanos anatomicamente moderne, e le evidentia suggere que lor societates deveniva progressivemente plus complexe e que illes manipulava lor ambiente e lor predas in nove manieras, possibilmente per combustion selectiv del silvas, alora omnipresente, pro crear claritates ubi manadas pote reunir e esser huntate. Le caccia esseva principalmente facite con armas projectile simple como le javelin e possibilmente le funda. Le arc e flecha esseva cognoscite in Europa Occidental desde al minus 9000 aEC. Le clima continuava a calidar e le population probabilemente cresceva.

Le Nove Etate de Petro, o era neolithic, comenciava con le introduction del agricultura, ultimemente ab le Medio Oriente, circa 4000 aEC. Un studio de 2019 trovava que le agricultores neolithic del Insulas Britannic habeva entrate in le region per un migration de massa circa 4100 aEC. Illes esseva intimemente relationate al populos neolithic del Iberia. Le gente comenciava a viver un stilo de vita plus stabile. Monumental tumbas collective esseva construite pro le mortos in forma de cairns a camera e tumulos longe. Verso le fin de iste periodo, altere typos de alliniamentos de petra monumental comenciava a apparer, como Stonehenge; lor alliniamentos cosmic monstra un preoccupation con le celo e planetas. Le technologia de silice produceva un numero de pecias altamente artistic, assi como purmente practic. Plus extensive claration de silva esseva facite pro campos e pasturas. Le Track Sweet in le Nivellos de Somerset es un del plus ancian vias de ligno cognoscite in Europa Septentrional e inter le plus ancian stratas in le mundo, datate per dendrochronologia al hiberno de 3807–3806 aEC; on pensa que illo esseva primarimente un structura religiose. Evidentias archeologic de North Yorkshire indica que sal esseva producite ibi durante le Neolithic.

### Prehistoria Tardive

#### Etate del bronzo

Le Etate del bronzo comenciava circa 2500 aEC con le apparentia de objectos de bronzo. Isto coincide con le apparientia del characteristic Cultura del Vaso Campaniforme, sequente migration de nove populos ab le continente. Secundo Olalde et al. (2018), post 2500 aEC le population neolithic de Britannia esseva in grande parte reimplaciate per iste nove population del Vaso Campaniforme, que esseva geneticamente relationate al Cultura del Ceramica Cordate de Europa central e oriental e al Cultura Yamnaya del Steppa Pontic-Caspic de Europa oriental. Ben que le migration de istes populos Campaniforme debe haber essite accompaniate per un cambio linguistic, le linguas celtic esseva probabilemente introducite per migrationes celtic posterior.

Le Etate del bronzo videva un transition del emphase del communal al individual, e le ascension de elites sempre plus potente, cuje poter veniva de lor habilitate como cazatores e guerreros e de lor controlo del fluxo de recursos precios pro manipular stanne e cupro in objectos de bronzo de alte stato como espadas e hachas. Le asentamento deveniva plus permanente e intensive. Verso le fin del Etate del bronzo, multe exemplos de artefactos metallic de altissime qualitate comenciava a esser deponite in rivos, presumibilemente pro motivos ritual e forsan reflectente un cambio progressive del emphase ab le celo al terra, pois que un population crescente exerceva pression crescente super le terra. Anglaterra deveniva in grande parte integrate in le systema de commercio atlantic, que creava un continuum cultural super un grande parte de Europa Occidental. Es possibile que le Linguas celtic se disveloppava o se diffundeva in Anglaterra como parte de iste systema; al fin del Etate del ferro il ha multe evidentia que illos esseva parlate trans tote Anglaterra e le partes occidental de Britannia.

#### Etate del ferro

Le Etate de ferro es convenibilemente considerate como comenciante circa 800 aEC. A iste tempore, le britannos o britannos celtic esseva establite in Anglaterra. Le populo celtic del Anglaterra precoce formava le majoritate del population, juxta altere minor gruppos ethnic in Britannia. Post alcun tempore, le celticos se distingueva in multiple gruppos ethnic distincte tales como galleses, cornicos e britannos, ma illes remaneva unite per lingua, religiones e cultura. Illes parlava le lingua britannic, un lingua celtic que es le ancestre del moderne linguas britannic.

Le systema de commercio atlantic habeva a iste tempore essentia-mente collabite, ben que Anglaterra manteneva contactos trans le canal con Francia, pois que le Cultura Hallstatt deveniva diffuse trans le pais. Su continuitate suggere que illo non esseva accompaniate per un movimento substantial de population; criticamente, solmente un sepultura Hallstatt es cognoscite ab Britannia, e mesmo ibi le evidentia es inconclusive. In general, le sepulturas diffunde quasi totalmente ab Anglaterra, e le mortos esseva eliminate in maniera archeologicamente invisibile: excarnation es un possibilitate largemente citate. Le fortes de colle esseva cognoscite desde le Etate del bronzo tardive, ma un numero enorme esseva construite durante 600–400 aEC, specialmente in le sud; post circa 400 aEC nove fortes esseva rarmente construite, e multe cessava de esser habitate regularmente, durante que alcun fortes deveniva plus e plus intensivemente occupate, suggerente un grado de centralisation regional.

Circa iste tempore, le plus ancian mention de Britannia appare in le annales historic. Le prime mention historic del region veniva del Periplo Massaliote, un manual de navigation pro mercantes, que se pensa data del 6e seculo aEC, e Pytheas de Massilia scribeva super su viaggio de discoperta a le insula circa 325 aEC. Ambe de iste textos es ora perdite; ben que citate per scriptores ulterior, non satis del contento survivi pro influentiar significativamente le interpretation archeologic.

Le contactos con le continente esseva minus intense que in le Etate del bronzo, ma ancora significative. Mercantias continuava a passar a Anglaterra, con un possibile hiatus circa 350–150 aEC. Il habeva alcun invasiones armate per gruppos migratori celtic. Duo invasiones es cognoscite. Circa 300 aEC, un gruppo del tribo gallic Parisii apparentemente prendeva controlo de East Yorkshire, establiente le altamente distinctive Cultura de Arras. E ab circa 150–100 aEC, gruppos de Belgae comenciava a controlar partes significative del Sud.

Iste invasiones formava movimientos de poc numerose personas que se establiva como un elite guerriere super systemas indigene existente, plus tosto que replaciar los. Le invasion belga esseva multo plus grande que le colonisation parisian, ma le continuitate del stilo ceramic monstra que le population native remaneva in loco. Totevia, illo esseva accompaniate per alterationes socio-economic significative. Le installationes proto-urban, o mesmo urban, cognoscite como oppida, comenciava a eclipsar le vetule fortes de colle, e un elite, cuje position se basa super lor habilitate martial e lor capacitate de manipular recursos, re-appare multo plus distinctemente.

In 55 e 54 aEC, Julio Caesar, como parte de su campanias in Gallia, invadeva Britannia e pretendeva haber ganate un numero de victorias, ma ille non penetrava plus longe que Hertfordshire e non poteva establir un provincia. Totevia, su invasiones marca un puncto de inflexion in le historia britannic. Le controlo del commercio, del fluxo de recursos e del objectos de prestigio deveniva sempre plus importante pro le elites del Britannia del Sud; Roma deveniva gradualmente le plus grande actor in tote lor tractos, como fornitore de ricchessa e patronato. Retrospectivemente, un invasion complete e un annexation esseva inevitabile.

## Britannia Roman

Post le expeditiones de Caesar, le Romanos initiava un tentativa seriose e continuate pro conquerer Britannia in 43 EC, a le requesta del Imperator Claudius. Illes atterrava in Kent con quattro legiones e disfacia duo exercitos guidate per le reges del tribo Catuvellauni, Caratacus e Togodumnus, in battalias al Medway e al Thames. Togodumnus esseva occidite, e Caratacus fugiva a Cambria (Wales). Le forza roman, guidate per Aulus Plautius, expectava que Claudius veniva pro ducer le marcha final verso le capital del Catuvellauni a Camulodunum (moderne Colchester), ante que ille retornava a Roma pro su triumpho. Le Catuvellauni exerceva influentia super le major parte del angulo sud-oriental de Anglaterra; dece-un reges local se rendeva, plure regnos cliente esseva establite, e le resto deveniva un provincia roman con Camulodunum como capital.

Durante le quatro annos sequente, le territorio esseva consolidate e le futuro imperator Vespasian duceva un campania in le Sudwest, ubi ille subjuga duo tribos adicional. Per 54 EC, le fronte esseva extendite al fluvios Severn e Trent, e campanias esseva in execution pro subjugar le Nord de Anglaterra e Cambria.

Ma in 60 EC, sub le guida del regina-guerriera Boudicca, le tribos se rebellava contra le Romanos. Al comenciamento, le rebelles habeva grande successo. Illes incendiava Camulodunum, Londinium e Verulamium (hodie Colchester, London e St. Albans). Existe certe evidentia archeologic que le mesme occurreva in Winchester. Le Secunde Legione Augusta, stationate a Exeter, refusava mover se per timor de un revolta inter le locales. Le governator de Londinium, Suetonius Paulinus, evacuava le citate ante que le rebelles lo sacciava e incendiava; le foco esseva tanto intense que un strato de 10 pollices de argilla rubie fundite remane 15 pedes sub le stratas de London.

In le fin, on diceva que le rebelles habeva occidite 70,000 Romanos e sympathisatores roman. Paulinus colligiva lo que restava del exercito roman. In le battalia decisive, 10,000 Romanos affrontava quasi 100,000 guerreros alicubi lungo le linea de Watling Street, al termino del qual Boudicca esseva completemente disfacia. On diceva que 80,000 rebelles esseva occidite, ma solo 400 Romanos.

Durante le 20 annos sequente, le frontieras se expandiva ligeiramente, ma le governator Agricola incorporeva in le provincia le ultime focos de independentia in Cambria e le Anglaterra del Nord. Ille conduceva etiam un campania in Scotia, que esseva retractate per le Imperator Domitian. Le frontiera se formava gradualmente lungo le via Stanegate in le Nord de Anglaterra, e esseva solidificate per le construction del Muro de Hadrian in 138 EC, nonobstante excursion temporanee in Scotia.

Le Romanos e lor cultura remaneva al controlo durante 350 annos. Tracias de lor presentia es ubiquitous trans Anglaterra.

## Preriodo anglosaxone

### Migrationes anglosaxone

Post le disintegration del domination roman in Britannia a partir del medio del quarte seculo, le Anglia hodierne esseva progressivemente colonisate per gruppos germanic. Collocativamente appellate le anglosaxones, istes includeva le angles, saxones, iutos e frisones. Le Battalia de Deorham esseva decisive in stabilir domination anglosaxone in 577.

Mercenarios saxon existeva in Britannia ja ante le periodo roman tardive, ma le influxo principal del population probabilemente occurreva post le quinte seculo. Le natura precise de iste invasiones non es totalmente cognoscite; on dubita del legitimitate del chronicas historic a causa del paucitate de repertes archeologic. Le *De Excidio et Conquestu Britanniae* de Gildas, componite in le seculo VI, indica que quando le exercito roman abandonavit le Insula Britannia in le seculo IV, le britannos indigene esseva invadite per le pictos (lor vicinos al nord, hodie Scotia) e le scotos (hodie Irlanda). Le britannos invitava le saxones al insula pro repeller los, ma post haber vincite le scotos e pictos, le saxones se rebellava contra le britannos.

Sette regnos es tradicionalmente identificate como establite per iste migrantes. Tres esseva gruppate in le sud-est: Sussex, Kent e Essex. Le Midlands esseva dominate per le regnos de Mercia e East Anglia. Al nord se trovava Northumbria, que unificava duo regnos plus ancian: Bernicia e Deira. Altere regnos plus parve pare haber existite etiam, tal como Lindsey (in lo que es ora Lincolnshire) e le Hwicce in le sud-west.

Eventualmente, le regnos esseva dominate successivemente:
* Northumbria e Mercia in le seculo VII,
* Mercia in le seculo VIII,
* Wessex in le seculo IX.

Northumbria expandiva su controlo verso le nord in Scotia e verso le west in Galles. Illo etiam subjugava Mercia, cuje prime potente rege, Penda, esseva occidite per Oswy in 655. Le potentia de Northumbria comenciava a declinar post 685 con le morte de su rege Aegfrith in un battalia contra le pictos.

Le potentia mercian attingeva su apice sub Offa, qui a partir de 785 habeva influentia super la major parte del Anglia anglosaxone. Post le morte de Offa in 796, le suprematia de Wessex esseva stabilite sub Egbert, qui expandiva su controlo verso le west in Cornwall ante de vincer le mercians al Battalia de Ellendun in 825. Quatro annos plus tarde, ille recipeva submission e tributo del rege northumbrian Eanred.

Proque si pauc fontes contemporanee existe, le eventos del quinto e sexte seculos es difficile de establir con precision. Assi, le natura del settlementos anglosaxone es un subjecto de discussion inter historicos, archeologos e linguistas.

Le interpretation traditional — que le anglosaxones expelleva le romano-britannos del actual Inglaterra — esseva reevalutate verso le fin del seculo XX. Un suggestion es que le invasores esseva minor in numero, proveniente de un classe de guerreros del elite, que gradualmente acculturava le population native.

Un vista emergente es que le scala del settlemento anglosaxon variava per regiones in Anglia, e que dunque illo non pote esser describite per un sol modelo uniformemente.

Migration de massa e desplazamento demografic pare esser plus applicabile al areas central del settlemento, tal como East Anglia e Lincolnshire,
mediante que in areas plus periferic al nord-west, probablemente multo del population native remaneva in loco durante que le nove arrivantes assumeva le positiones del elite.

In un studio del nomines de placias in le nord-est de Anglaterra e le sud de Scotia, Bethany Fox concluse que le migrantes anglian se installava in grande numeros in valles fluvial, tal como illos del Tyne e del Tweed, durante que le britannos del regiones collinose moins fertile se acculturava gradualmente per un periodo plus longe. Fox interpreta le processo per le qual le idioma anglese veniva a dominar iste region como:

"un synthese del modellos de migration de massa e de predominio del elite".

### Marcas genetic del migrationes anglo-saxon

Le tests genetic ha essite usate pro cercar evidentia de immigration su grande scala de populos germanic in Anglaterra. Weale ''et al.'' (2002) trovava que le datos de DNA-Y anglese monstra signales de un immigration massive anglo-saxon ab le continente europee, affectante 50%–100% del piscina genetic masculine in le Anglaterra central. Isto esseva basate super le similitudo inter le DNA colligite in parve citates anglese e illo trovate in Friesland. Un studio de 2003 con exemplos proveniente de citates plus grande trovava un grande variation in le quantitate de ancestressa continental “germanic” in varietate de partes de Anglaterra. In iste studio, tal marcatores typicamente variava inter 20% e 45% in le sud de Anglaterra, con East Anglia, le East Midlands e Yorkshire con plus de 50%. Le frequentias genetic nord-german e danese esseva indistinguibile, lo que impediava le possibilitate de distinguer inter le influentia genetic del populationes fonte anglo-saxon e le influxo plus tarde, e melio documentate, del Vikingos danese. Le valor medie del contribution continental germanic in iste studio esseva calculate a 54 pro cento.

In responsa a argumentos sicut illos de Stephen Oppenheimer e Bryan Sykes, secundo le quales le similitudo inter le DNA anglese e le DNA germanic continental poterea haber originate ab migrationes prehistorice plus ancian, le investigadores ha comenciate a usar datos colligite ex sepulturas ancian pro determinar le nivello del contribution anglo-saxon al actual piscina genetic anglese.

Duo studias publicate in 2016, basate super datos colligite ex skeletones trovate in sepulturas del etate de ferro, del periodo roman e del periodo anglo-saxon in Cambridgeshire e Yorkshire, concludeva que le ancestressa del population moderne anglese contine grande contributiones ab migrantes anglo-saxon e ab natives romano-britannic.

### Heptarchia e Christianisation

Le christianisation de Anglosaxonia in Anglaterra comenciava circa le anno 600 d.C., influentiate per le christianitate celtic ab le nordwest e per le ecclesia catholic roman ab le sudest. Augustine de Canterbury, le prime archiepiscopo de Canterbury, assumeva le officio in 597. In 601 ille baptisava le prime rege anglosaxon christian, Æthelberht de Kent. Le ultime rege anglosaxon pagan, Penda de Mercia, moriva in 655. Le ultime rege jute pagan, Arwald del Insula de Wight, esseva occidite in 686. Le mission anglosaxon in le continente se expandiva in le seculo 8, resultante in le christianisation quasi complete del Imperio franc circa 800.

Durante le seculos 7 e 8, le poter fluctuava inter le regnos major. Beda registra Æthelberht de Kent como dominante al fin del seculo 6, sed le poter se deslocava verso le nord al regno de Northumbria, formate per le unification de Bernicia e Deira. Edwin de Northumbria probabilemente habeva predominio super un grande parte de Britannia, ben que le partialitate northumbrian de Beda debe esser considerata. A causa de crises de succession, le hegemonia northumbrian non esseva constante, e Mercia remaneva un regno multo potente, specialmente sub Penda. Duo derrotas terminava le dominantia northumbrian: le battalia del Trent in 679 contra Mercia, e Nechtanesmere in 685 contra le Pictos.

Le assi-appellate “suprematia mercian” dominava le seculo 8, ben que non de maniera continue. Aethelbald de Mercia e Offa de Mercia, le duo reges le plus potente, attingeva alte prestigio; realmente, Offa esseva considerate superregente del Britannia meridional per Carlomagno. Su poter es illustrate per le facto que ille convocava le ressources pro construer le Dyke de Offa. Tamen, un Wessex in ascension e le opposition de regnos minor limitava le poter mercian, e al comenciamento del seculo 9, le “suprematia mercian” esseva finite.

Iste periodo ha essite designate como le heptarchia, ben que iste termino non es plus usate in le academias moderne. Le termino nasceva proque le septe regnos de Northumbria, Mercia, Kent, Anglia Oriental, Essex, Sussex e Wessex esseva le principal entidades politic del Britannia meridional. Altere regnos plus micre anque habeva importantia politic durante iste periodo: Hwicce, Magonsaete, Lindsey e Anglia Central.

### Defia viking e le ascension de Wessex

Le prime annota de un disembarco de vikingos occurreva in 787 in le comitato de Dorset, sur le costa sud-occidental. Le prime grande attacco in Britannia esseva in 793 al monasterio de Lindisfarne, como registrate in le *[[Chronica anglosaxon|Chronica Anglosaxon]]*. Tamen, a iste tempore, le vikingos quasi certemente esseva ja ben implantate in Orkney e Shetland, e multe incursiones non registrate probabilemente occurreva ante isto. Le registros monstra que le prime attacco viking super Iona occurreva in 794.

Le arrival del vikingos (specialmente le armata danese appellate le Grande Armata Pagan) alterava fortemente le geographia politic e social de Britannia e Irlanda. In 867 le regno de Northumbria cadeva al Daneses; Anglia Oriental cadeva in 869. Ben que Wessex succedeva contener les vikingos per le victoria a Ashdown in 871, un secunde armata invasor sbarchava, lassante le Saxones in defension.

Al mesme tempore, Æthelred, rege de Wessex, moriva e esseva succedite per su fratre juvene, Alfredo. Alfredo esseva immediatemente confrontate con le necessitate de defender Wessex contra le Daneses. Ille passava le prime cinque annos de su regno pagando le invasores. In 878, le fortias de Alfredo esseva surprendite e disperse a Chippenham.

Esseva solmente ora, con le independentia de Wessex pendent sol per un filo, que Alfredo emergeva como un grande rege. In maio 878 ille conduceva un armata que batteva le Daneses a Edington. Le victoria esseva tanto complete que le duce danese, Guthrum, esseva obligate a acceptar le baptismo christian e receder de Mercia. Alfredo alora comenciava fortificar Wessex, construente un nove marina de 60 naves. Su successos dava annos de pace a Wessex e Mercia e meliorava le economia devastate.

Le successos de Alfredo esseva continuate per su filio Eduardo le Vetere, cuje victorias decisive contra le Daneses in Anglia Oriental in 910 e 911 esseva sequite per un destruction total del Daneses a Tempsford in 917. Isto permitteva a Eduardo incorporar Mercia totalmente in su regno e adder Anglia Oriental a su conquestas. Eduardo reforciava su limites septentrional contra le regno danese de Northumbria. Su rapide expansion resultava in homage a Wessex per le regnos restante, incluse Gwynedd in Wallia e Scotia. Su dominantia esseva ancora plus fortificate per su filio Æthelstan, qui allargava le regno verso le nord, conquistante le Regno de Eboracum (York) in 927 e conducente un invasion terrestre e naval de Scotia. Ille esseva le prime a usar le titulo “Rege del Anglese”.

Le independentia de Anglaterra esseva mantenite per su successores. Solmente in 978, con le accession de Æthelred le Nonpreparate, le menacia danese retornava. Duo reges danese potente, Harald Dente-Blau e su filio Sweyn Barbaforcate, lanceava devastante invasion. Le Anglosaxones esseva completemente battite a Maldon in 991. Plus attaccos danese sequeva, e lor victorias esseva frequente. Æthelred perdeva le controle super su nobiles e deveniva sempre plus desesperate. Su solution esseva pagar tributos—le danegeld—pro impedir attaccos. Iste pagos gravemente debilitava le economia.

Æthelred formava un alliance con Normandia in 1001 per matrimonio con le filia del duce, Emma. Tamen ille committeva un grave error: in 1002 ille ordinava le massacre de tote le Daneses in Anglaterra. In responsa, Sweyn initiava un decennio de attaccos devastante. Le nord de Anglaterra, con un population danese considerabile, prendeva le latere de Sweyn. Per 1013, Londres, Oxford e Winchester habeva cadite. Æthelred fugiva a Normandia e Sweyn prendeva le corona. Sweyn moriva subitamente in 1014, e Æthelred retornava, ma ora confrontate per le successor de Sweyn, Cnut le Grande. Æthelred moriva in 1016, e Cnut rapidemente batteva le Saxones restante, occidente Edmund Lancesider e proclamante se rege de Anglaterra.

### Unification de Anglaterra

Alfredo de Wessex moriva in 899 e esseva succedite per su filio Eduardo le Vetere. Eduardo, e su cognato Æthelred de Mercia (lo que remaneva de illo), comenciava un programma de expansion, construente fortificationes e citates secundo le modello de Alfredo. A la morte de Æthelred, su marita (e soror de Eduardo), Æthelflæd, regnava como “Domina de Mercia” e continuava le expansion. Il pare que Eduardo habeva su filio Æthelstan educato al corte mercian.

A la morte de Eduardo, Æthelstan succedeva al regno mercian e, post un periodo de incertezza, etiam al regno de Wessex.

Æthelstan continuava le expansion initiate per su patre e su tante, e esseva le prime rege a attinger un governantia directe super lo que nos hodie recognosce como Anglaterra. Le titulos attribuite a ille in chartas anglosaxon e super monedas suggere mesmo un dominantia plus ample. Su expansion excitava rancor inter le altere regnos britanni, e ille batteva un armata combinate scotese-viking al Battalia de Brunanburh.

Tamen, le unification de Anglaterra non esseva ancora un certitude. Sub le successores de Æthelstan, Edmund e Eadred, le reges anglese perdeva e recuperava Northumbria repetitemente.

Nonobstante isto, Edgar, qui regnava super le mesme territorio que Æthelstan, consolidava le regno, e Anglaterra remaneva unite depost.

### England sub le Daneses e le Conquesta Normanne

Il habeva renovate attaccos scandinave contra Anglaterra al fin del decimo seculo. Æthelred le Non Preste regnava un longe tempore, ma finalmente perdeva su regno a Sweyn de Danmark, ben que ille lo recuperava post le morte de iste ultime. Totevia, le filio de Æthelred, Edmund II Lato-de-Ferro, moriva pauco tempore plus tarde, permittente a Canuto, le filio de Sweyn, de devenir rege de Anglaterra. Sub su dominio, le regno deveniva le centro de governamento pro le imperio del Mar del Nord que includeva Danmark e Norvegia.

Canuto esseva succedite per su filios, ma in 1042 le dynastia native esseva restaurate con le accession de Edward le Confessor. Le incapacitate de Edward de producer un herede causava un furiose conflito super le succession a su morte in 1066. Su luctas pro le poter contra Godwin, Conte de Wessex, le pretensiones del successores scandinave de Canuto, e le ambities del Normandos que Edward habeva introducite in le politica anglese pro reforzar su proprie position, faceva que omnes competiva pro le controlo durante le regno de Edward.

Harold Godwinson deveniva rege, probabilemente nominate per Edward sur su lecto de morte e confirmate per le Witan. Ma Guillaume de Normandia, Harald Hardråde (assistite per le fratre alienate de Harold Godwin, Tostig Godwinson) e Sweyn II de Danmark tote affirmava pretendentes al throno. De longe le plus forte pretension hereditari esseva illo de Edgar le Ætheling, ma a causa de su juventute e apparente manco de supporteres potente, ille non giocava un grande rolo in le luctas de 1066, ben que ille esseva facite rege pro un breve periodo per le Witan post le morte de Harold Godwinson.

In septembre 1066, Harald III de Norvegia e Conte Tostig debarcava in le Anglaterra del Nord con un forza de circa 15.000 homines e 300 longnaves. Harold Godwinson superava le invasores e occideva Harald III de Norvegia e Tostig al Batalia de Stamford Bridge.

Le 28 septembre 1066, Guillaume de Normandia invasava Anglaterra in un campania appellate le Conquesta Normanne. Post marchar ab Yorkshire, le extenuate exercito de Harold esseva superate e Harold esseva occidite al Batalia de Hastings le 14 octobre. Ulteriore opposition a Guillaume in favor de Edgar le Ætheling tosto collabava, e Guillaume esseva coronate rege le Die de Natal 1066. Durante cinque annos, ille affrontava un serie de rebelliones in varie partes de Anglaterra e un invasion danese a medie corde, ma ille los subjugava e stabiliva un regime durabile.

## Anglaterra Normanne

Le Conquesta Normanne conduceva a un cambiamento profunde in le historia del stato anglese. Guillaume ordinava le compilation del Libro de Domesday, un inquesta del integre population e de lor terras e proprietates pro fin fiscal, que revela que intra 20 annos post le conquesta, le classe dirigente anglese esseva quasi totalmente dispossessate e replaciate per possessores normannos, qui monopolizava tote le altos cargos in le governamento e in le Ecclesia. Guillaume e su nobiles parlava e teneva corte in Francese Normanne, sia in Normandia sia in Anglaterra. Le uso del Lingua anglo-normanne per le aristocratia durava pro seculos e lassava un marca indelebile in le desenvolvimento del anglese moderne.

Post esser coronate, le Die de Natal 1066, Guillaume immediatemente comenciava a consolidar su poter. Per 1067, ille se trovava de facie a revoltas de omne lateres e passava quatro annos a reprimer los. Ille imponite pois su superioritate super Scotia e Galles, fortiante los a recognoscer le como lor senior. Le crescimento economic e le finantias del stato esseva augmentate per le initio del colonisation judeic in Londres.

Le anglese Medio Epocha esseva characterisate per guerra civil, guerras international, insurrection occasional, e largi intrigamento politic inter le elite aristocratic e monarchic. Anglaterra esseva plus que auto-sufficiente in cereales, productos lacte, carne bovin e de oves. Su economia international se basava super le commercio del lana, in le qual lana del caminos pastoral del nord de Anglaterra esseva exportate al citates textile de Flandria, ubi illo esseva convertite in pannos. Le politica exterior medieval esseva tanto formate per le relationes con le industria textil flandrese como per aventuras dynastic in le Francia occidental. Un industria textil anglese esseva establite in le 15e seculo, forniende le base pro le rapide accumulation de capital anglese.

Henrico I, le quarte filio de Guillaume I le Conquistator, succedeva a su fratre plus vetule Guillaume II como Rege de Anglaterra in 1100. Henrico esseva etiam cognoscite como “Henrico Beauclerc” proque ille recipeva un education formal, a differentia de su fratre plus vetule e herede apparent Guillaume, qui recipeva solmente un formation practic pro devenir rege. Henrico laborava durmente pro reformar e stabilisar le pais e attenuar le differentias inter le societates anglo-saxone e anglo-normanne. Le perdita de su filio, Guillaume Adelin, in le naufragio del *[[Nave Blanche]]* in novembre 1120, debilitava su reformas. Iste problema de succession projectava un longe umbra super le historia anglese.

Henrico I habeva requirite que le barones principal, ecclesiasticos e officiales in Normandia e Anglaterra prendeva un juramento de acceptar Matilda (equalmente cognoscite como Empressa Maud, filia de Henrico I) como su herede. Anglaterra esseva multo minus enthusiastic de acceptar un extranea — e un femina — como lor governante.

Existe alcun provas que Henrico ipse esseva incerte re su sperantias e re le juramento de facer Matilda su herede. Probabilemente Henrico sperava que Matilda haberea un filio e cederia como Regina Matre. Post le morte de Henrico, le barones normannos e angleses ignorava le pretension de Matilda al throno, e assi, per un serie de decisiones, Stephan, le nephte favorite de Henrico, esseva acceptate per multe in Anglaterra e Normandia como lor nove rege.

Le 22 decembre 1135, Stephan esseva unctite rege con supporto implicite per le ecclesia e le nation. Matilda e su proprie filio attendeva in Francia usque illa accendeva le guerra civil ab 1139 usque 1153, cognoscite como le Anarchia. In le autumno de 1139, illa invadeva Anglaterra con su demi-fratre illegitimate Roberto de Gloucester. Su marito, Geoffroy V de Anjou, conquistava Normandia ma non transversava le canal pro adjutar su sposa. Durante iste ruptura del autoritate central, nobiles construiva castellos adulterin (i.e. castellos erigite sin permission governamental), que esseva detestate per le paisanos, qui esseva fortiate a construir e mantener los.

Stephan esseva capturate e su governamento cadeva. Matilda esseva proclamate regina, ma tosto illa entrava in conflicto con su subditos e esseva expellite de Londres. Le guerra continuava usque 1148, quando Matilda retornava a Francia. Stephan regnava sin opposition usque su morte in 1154, ben que su tenuta del throno esseva precarie. Appena ille recuperava su poter, ille comenciava a demolir le castellos adulterin, ma retineva alcunos, lo que lo poneva in opposition con su herede. Su regno contestate, guerra civil e le illegalitate causava un major transference de poter verso le feudal barones. In tentar de placar incursiones scotese e gallese, ille cedeva large tractos de terra.

## Anglaterra sub le Plantagenetas

### Le prime Angevinos

Empressa Matilda e le filio de Geoffroy, Henrico, reprendeva le invasion; ille ja esseva Conte de Anjou, Duce de Normandia e Duce de Aquitania quando ille debarcava in Anglaterra. Quando le filio e herede apparent de Stephan, Eustace, moriva in 1153, Stephan concludeva un accordo con Henrico de Anjou (qui deveniva Henrico II) pro succeder a Stephan e garantir pace inter illes. Le union esseva retrospectivemente appellate le imperio angevin. Henrico II destruiva le castellos adulterin restante e expandiva su poter per varie medios e a differente grados in Irlanda, Scotia, Galles, Flandria, Nantes, Britannia, Quercy, Tolosa, Bourges e Auvergne.

Le regno de Henrico II representa un retorno del poter del baronato verso le stato monarchic in Anglaterra; illo videva etiam un redistribution similar del poter legislative ab le Ecclesia verso le stato monarchic. Iste periodo prefigurava etiam un legislation proprie constituite e un cambio radical longe ab le feudalismo. Durante su regno, nove aristocratias anglo-angevin e anglo-aquitan se disveloppava, ben que non al mesme grado que le anglo-normanne habeva facite, e le nobiles normanne interagiva con lor pares francese.

Le successor de Henrico, Ricardo I “Cor Leon” (equalmente cognoscite como “le rege absente”), esseva preoccupate con guerras exterior, participava in le Tertie Crusada, esseva capturate durante su retorno e pledava fidelitate al Sacro Imperio Roman como parte de su rescate, e defendeva su territorios francese contra Philip II de Francia. Su successor, su fratre plus juvene Johannes, perdeva multe de illos territorios, includente Normandia, post le disastrose Batalia de Bouvines in 1214, malgrado haber facite le Regno de Anglaterra un vassallo pagante tributo al Sancta Sede in 1212, stato in le qual illo remaneva usque al 14e seculo quando le Regno rejectava le senioritate del Sancta Sede e restabiliva su soberanitate. Le prime pogromos anti-semitic occurreva in le vestigios del crusadas de Ricardo, in 1189–90, in York e altere locos. In York, 150 judeos moriva.

Desde 1212, Johannes habeva un politica constante de mantener relationes proxime con le Papa, lo que explica parcialmente como ille persuadeva le Papa de rejectar le legitimitate del Magna Carta.

### Magna Carta

Durante su regno, un combination de taxas plus alte, guerras infructuose e conflicto con le Papa rendeva Rege Johannes impopular inter su barones. In 1215, alcunos del plus importante barones se rebellava contra ille. Ille incontrava lor leaders, insimul con lor alliantios francese e scotese, a Runnymede, proxime a Londres, le 15 junio 1215, pro sigillar le Grande Charte (Magna Carta in Latino), que imponeva limites legal super le poter personal del rege. Ma appena le hostilitates cessava, Johannes recipeva approbation del Papa pro rumper su parola, proque ille l’habeva date sub coercition. Isto provocava le Prime Guerra del Barones e un invasion francese per Principe Ludovico de Francia, invitate per un majoritate del barones anglese pro replaciar Johannes como rege in Londres in maio 1216. Johannes viagiava per le pais pro opponer se al fortias rebelle, dirigente, inter altere operationes, un assedio de duo menses del Castello de Rochester detente per rebelles.

### Henrico III

Le filio de Johannes, Henrico III, habeva solmente 9 annos quando ille deveniva rege (1216–1272). Ille passava multe de su regno luctante contra le barones super le Magna Carta e super le derectos regial, e finalmente esseva obligate a convocar le prime "parlamento" in 1264. Ille esseva etiam infructuose in le continente, ubi ille tentava restablir le controlo anglese super Normandia, Anjou e Aquitania.

Su regno esseva punctuate per multe rebellion e guerras civil, frequentemente provocate per incompetentia e mal administration in le governamento e per le perception que Henrico se basava troppo super cortesanos francese (e assi limitava le influentia del nobilitate anglese). Un de iste rebellion — guidate per un cortesano discontente, Simon de Montfort — esseva notabile per su assemblage de un del plus antique precursores del Parlamento. In addition al luctar in le Secunde Guerra del Barones, Henrico III menava guerra contra Ludovico IX e esseva disfiate durante le Guerra de Saintonge, ma Ludovico non profitava de su victoria, respectante le derectos de su adversario.

Le politicas de Henrico III verso le Judéos comenciava con un relative tolerantia, ma deveniva gradualemente plus restrictive. In 1253 le Statuto del Judaismo reforciava le segregation physic e requireva le uso obligatori (antea solo theoretic) de insignias blanc e quadrate. Henrico III alsi supportava un accusation de infanticidio in Lincoln, ordinante que un Judéo Copin esseva executate e que 91 Judéos esseva arrestates pro processo; 18 esseva occidite. Fobias superstitiose popular esseva alimentate, e le hostilitate theologic catholic combinate con le abusos baronal del arrangiamentos de prestito, resultava in le facto que le supportatores de Simon de Montfort attaccava communitates judee in lor revolution. Iste hostilitate, violentia e controvertia formava le contro-fundamento al mesuras sempre plus oppressive que sequeva sub Eduardo I.

### Seculo 14

Le regno de Eduardo I (regnavit 1272–1307) esseva multo plus succedite. Eduardo promulgava numerose leis que fortificava le poter de su governamento, e ille convocava le prime Parlamentos de Anglaterra officialmente autorisate (como su Parlamento-Modelo). Ille conquireva Galles e tentava usar un disputa de succession pro obtener controlo del Regno de Scotia, ben que isto deveniva un campania militar costose e prolongate.

Eduardo I es etiam cognoscite pro su politicas de persecution initial del Judéos, specialmente le Statuto del Judaismo (1275). Isto prohibiva le Judéos de lor rolo anterior in concessiones de prestitos, e exigeva que illes travaliava como mercantes, agriculturares, artigianos o soldados. Isto esseva irrealistic e falleva. Le solution de Eduardo esseva expeller le Judéos de Anglaterra. Isto esseva le prime expulsion estatal e permanente in Europa.

Su filio, Eduardo II, esseva considerate un disastro per altere nobles. Un homine que prefereva facer actividades como teger palia e excavar fossos e associar se con le classe inferior plus tosto que participar in activitates considerabile appropriate pro le classe superior, como justas, chassa o le usual divertimentos regial, ille passava le major parte de su regno tentando invano controlar le nobilitate, qui in retorno monstrava hostilitate constante verso ille. Interim, le conducator scotese Roberto Bruce comenciava recuperar tote le territorio conquistate per Eduardo I. In 1314, le exercito anglese esseva disastruosemente disfiate per le Scotes al Battaile de Bannockburn. Eduardo etiam honoreva con favor su companion Piers Gaveston, un miles de humile nascentia. Ben que il ha longemente essite credite que Eduardo esseva homosexual a causa de su proximitate con Gaveston, il non ha prova concrete de isto. Le inimicos del rege, incluse su cosino Thomas de Lancaster, capturava e assassinava Gaveston in 1312.

Le Grande Fame de 1315–1317 pote haber resultate in medio million de mortes in Anglaterra per fame e maladias, plus que 10 per cento del population.

Le cadita de Eduardo veniva in 1326 quando su uxor, Regina Isabella, viagiava a su patria Francia e, con su amante Roger Mortimer, invadeva Anglaterra. Malgrado lor parve forza, illes rapidemente reuniava supporto. Le rege fugiva London, e su companion post le morte de Gaveston, Hugh Despenser le juvene, esseva publicamente judicate e executate. Eduardo esseva capturate, accusate de violar su juramento de coronation, deponite e incarcerate in Gloucestershire usque a que ille esseva assassinate in autumno 1327, probabilemente per agentes de Isabella e Mortimer.

Eduardo III, filio de Eduardo II, esseva coronate a etate de 14 annos post que su patre esseva deponite per su matre e Roger Mortimer. A etate de 17 annos ille duceva un coup succedite contra Mortimer, le *de facto* governante del regno, e comenciava su regno personal. Eduardo III regnavit 1327–1377, restabliva le autoritate regial e transformava Anglaterra in le plus efficace potentia militar in Europa. Su regno videva importantes disveloppamentos legislative e governmental—specialmente in le evolution del parlamento anglese—assi como le devastation del Morte Nigre. Post disfacer (ma non subjugular) le Regno de Scotia, ille declarava se hereditario legitime del throno francese in 1338, ma su pretendite esseva rejectate per via del Lege salic. Isto initiava lo que deveniva cognoscite como le Guerra de Cento Annos. Post qualque reversos initial, le guerra procedeva extraordinariamente ben pro Anglaterra; victorias a Crécy e Poitiers conduceva al favorabile Tractato de Brétigny. Le annos posterior de Eduardo esseva marcate per fallimentos international e discordia domestic, principalmente a causa de su inactivity e mal stato de sanitate.

Per multe annos, tensiones habeva fermentate con le Castilia—un regno espaniol cuje marina atacava naves mercant anglese in le Canal. Eduardo ganava un major victoria naval contra un flotte castilian prope Winchelsea in 1350. Ben que le ballestieros castilian occideva multe del inimicos, le angleses ganiava gradualmente le melior parte del incontro. Nonobstante le successo de Eduardo, Winchelsea esseva solmente un episodio in un conflicto que durava inter angleses e hispanos per plus de 200 annos, e culminava con le derrotas del Armada Hispanico e le Armada Anglese in 1588 e 1589.

In 1373, Anglaterra signava un alliantia con le Regno de Portugal, que es considerate le plus ancian alliantia ancora in vigor.

Eduardo III moriva de un ictus le 21 junio 1377, e esseva succedite per su nepote de dece annos, Ricardo II. Ille se maritava con Anna de Bohemia, filia de Carlo IV, Sacre Imperator Roman in 1382, e regnava usque a que ille esseva deposte per su primo cosino Henrico IV in 1399.
In 1381, un Revolta del Paisanos guidate per Wat Tyler se diffundeva trans large partes de Anglaterra. Illo esseva supprimite per Ricardo II, con le morte de 1500 rebelles.

### Un tempore de turbamento

Le Morte Nigre, un epidemia de peste bubonic que se disseminava trans tote Europa, arrivava in Anglaterra in 1348 e occideva usque un tertio a un medietate del population. Le conflictos militar durante iste periodo esseva generalmente con vicinos domestic como le Galleses, Irlandeses e Scotes, e includeva le Guerra de Cento Annos contra le Francese e lor alliate scotese. Notabile victorias anglese in le Guerra de Cento Annos includeva Crécy e Agincourt. Le ultime disfacta del insurrection guidate per le principe gallese Owain Glyndŵr in 1412 per le Principe Henrico (qui plus tarde deveniva Henrico V) representa le ultime tentea armate major per le Galleses de repudiar le domination anglese.

Eduardo III donava terras a potente familias nobile, includente multe personas de linea regial. Proque le terra esseva equivalente al poter, iste homines potente poteva tentar reclamar le corona. Quando Eduardo III moriva in 1377, ille esseva succedite per su nepote, Ricardo II. Le methodos autocratic e arrogante de Ricardo solmente alienava ancora plus le nobilitate, e su deposition forciate in 1399 per Henrico IV augmentava le turbamento.

Henrico passava multo de su regno defendente se contra complottos, rebelliones e tentativas de assassination.

Rebelliones continuava durante le prime dece annos del regno de Henrico, includente le revolta de Owain Glyndŵr, qui se declarava Princep de Galles in 1400, e le rebellion de Henrico Percy, 1e Conte de Northumberland. Le successo del rege in supprimmer iste rebelliones esseva in parte debite al habilitate militar de su filio major, Henrico de Monmouth, qui plus tarde deveniva rege (ben que le filio succedeva obtener multe poter effective de su patre in 1410).