open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Longe Oriente

Le **Longe Oriente** es un area geografic e cultural ubicat in le est de Asia, que se extendite del Ocean Pacific in le est al fiume Ural in le west. Le region es composte per un numero de paises, includente China, Japon, Corea del Sud, Taiwan e Hong Kong.

Le region es unic in su cultura e historia, con un patrimonio ric in artes, philosophia e religion. Le cultura tradicional del Longe Oriente es conocite per su enfase in le harmonia, le respecto del ambiente natural, le spiritualitate e le communismo. Le region ha influentiate le mundo con su traditiones artistic e philosophic, includente le taoismo, le confucianismo, le budismo e le zen.

Le economia del Longe Oriente ha crescite rapidemente in le ultime decadas, con China e Japon essente duo de le plus grande economias del mundo. Le region es un importante centro de manufactura e technologia, producente un grande varietate de productos, includente electronicas, automobile, vestimentos e machinaria. Le Longe Oriente tamben ha un importante role in le industria cinematographic, producente un grande varietate de filmes e television programs popular in omne le partes del mundo.

Le region es tamben caracterisate per su belleza natural, con montes, fluvios e paisages costal unic in lor genere. Le region ha multe parcos national e sitios historic que attrahente turistas del mundo intere.

Le politica del Longe Oriente es variate, con differente governamentos e formas de governamento. China es un republica socialista, Japan es un monarchia constitutional, Corea del Sud es un republica democratic, e Taiwan es un republica democratic con un situation special in le mundo politic. Le region ha un historie ric in conflictes e tensiones politic, ma multe del paises del Longe Oriente travalia pro un futuro de pace e cooperation.
IOS

iOS es un systema operative mobile create per Apple Inc. pro apparatos mobile como iPhones, iPads e iPods Touch. Le prime version de iOS esseva lanciate in 2007 con le introduction del prime iPhone, e desde alcun annos, iOS ha devenite un del systemas operative mobile plus populare in le mundo.

iOS ha un designo simplificate e intuitive, que face le uso del systema operative facile e accessibile pro usatores de omne nivello. Le systema operative es construite super le base del nucleo de Darwin, que es un systema operative de typo UNIX. Le codice fonte del systema operative es disponibile al publico, permittente programmatores personalisar le systema operative pro lor proprie scopos.

iOS es multilingue, con supporto pro plus que 30 linguas, e ha un varietate de functiones, includente un negozio integrate de applicationes, Siri (un assistente vocal intelligente) e FaceTime (un systema de videoconferentia). Le applicationes de iOS es desenvolvite in Objective-C o Swift, que es linguages de programation exclusive pro iOS e MacOS.

Un altere aspecto importante de iOS es le securitate. iOS es un systema operative multo securisate, con medidas active pro proteger le datos e le privacy del usator. Un del functiones de securitate le plus importante es Touch ID e Face ID, que permitte al usator acceder al apparato con lor impronta digital o lor vulto.

Un altere aspecto importante de iOS es le integration con altere productos de Apple. iOS es designate pro integrar se sin probleamas con altere productos de Apple, includente le Mac, le Apple Watch e le Apple TV. Pro exemplo, con Handoff, un usator pote comenciar a scriber un texto in lor iPhone e continuar in lor Mac.
Tabulatore (Computator)

Un computator tabulare, generalmente abbreviate a tabulatore (en angles: *tablet*), es un dispositivo mobile, typicamente con un systema operative mobile e un circuito de processamento de pantalla tactile e un bateria rechargeabile in un singule, magre e platte package. Le tabulatores, essente computatores, face lo que altere computatores personal face, ma non ha alcun capacitates de input/output (I/O) que altere dispositivos ha. Le tabulatores moderne resemble multo a smartphones moderne, le sol differencias essente que le tabulatores es relativemente plus grande que smartphones, con pantalla de 7 pollices (18 cm) o plus grande, mesurate diagonalmente, e poterea non supportar le accesso a un rete cellular. Al contrario de computatores portatiles (que traditionalemente exeque systemas operative designate pro desktops), le tabulatores generalmente exeque systemas operative mobile, insimul con smartphones.

Le pantalla tactile es operate per gestos executate per dito o penna digital (stylus), in loco del musculo, touchpad e clavier de computatores plus grande. Computatores portatiles pote esser classificate secundo le presentia e apparition de clavias physice. Duo species de tabulatores, le tablette et le libretto, non ha clavias physice e generalmente accepta texto e altere inputes per uso de un clavia virtual monstrate sur lor pantalla tactile. Pro compensar le absentia de un clavia physice, le majoritate de tabulatores pote connecer con clavias physice independente per Bluetooth o USB; 2-in-1 PC ha clavias, distincte de tabulatores.

Le forma del tabulatore esseva conceptualisate in le medie del seculo 20 (Stanley Kubrick depictava tabulatores fictional in le filme de fiction scientific de 1968 "A Space Odyssey") e prototypane e developpate durante le ultime duo decadas de iste seculo. In 2010, Apple lanceava le iPad, le prime tabulatore de mass-market que attingeva un popularitate generalisate. Postea, le tabulatores ascendeva rapidemente in ubiqitate e deveniva presto un grande categoria de productos usate pro applicationes personal, educational e laboral. Usos popular pro un computator tabulare include le visionamento de presentationes, videoconferentias, lection de libros electronic, visualisation de filmes, compartimento de photos e multo plus. Secundo datos fornite per Statista, al 2021 il ha 1,28 billiones de usatores de tabulatores in tote le mundo, durante que Apple detine le major parte del mercato de fabricantes, sequite per Samsung e Lenovo.
Empresa emergente

Un **empresa emergente** (in anglese: ***startup***) es un compania o projecto initiato per un entrepreneur pro cercar, sviluppar e validar un modelo de negocio scalabile. Ben que entrepreneuriato inclue tote nove companias, includente auto-occupation e companias que non ha intention de devenir public, le empresas emergente es nove companias que ha intention de crescer multo ultra le fundator unico. Al initio, le empresas emergente confronta un grande incertitude e ha alte ratos de fallimento, ma un minoritate de illos deveni exitose e influente.
Menu (informatica)

Un **menu informatico** es un elemento de le interfacie grafic de usator que monstrat un lista de optiones o comandos disponibile pro le usator. Iste typo de menu se usa in multe programmas del programmario, a partir de systemas operative a applicationes de productivitate.

Le function principal de un menu informatico es permitter al usator acceder a differente optiones e comandos facilemente e rapidemente. In loco de memorisar comandos o shortcut de clavier, le usator simplicemente pote cliccar le option desirate in le menu.

Il ha varie typos de menus informatico que se usa communemente in le programmas de software. Un de le typos le plus commun es le menu de barra de instrumentos, que se trova generalmente in le parte superior del fenestra del programma. Iste typo de menu contine iconos que representa differente comandos e optiones, e pote esser personalisate pro adder o remover iconos secundo le preferentias del usator.

Un altere typo commun de menu informatico es le menu contextual, que appare quando le usator clicca con le button derecte del raton in un elemento specific, como un file o un imagine. Iste typo de menu contine optiones specific pro iste elemento particular, como "aperir", "eliminar" o "copiar".

In addition a iste typos de menus informatico, il ha etiam altere que se usa in differente contextos. Per exemplo, in le jocos de computator, sovente se usa menus in schermo que permitte al jocator acceder a differente optiones de joco, como salveguardar le progresso del joco o ajustar le configuration graphic.
Menu (gastronomia)

Un menu in gastronomia es un lista de optiones de alimentos e bebidas que un restaurant o un establecimento de gastronomia offere a lor clientes. Le menu es un instrumento importante que permitte al cliente explorar le diversitate de plattos e poter seliger su preferentias gastronomic.

Le menu se compose de differente categorias de alimentos e bebidas. Le categoria principal es le plattos principal, que include differente optiones de carnes, pasta, riso, pescatos, e vegetarian. Le menu pote etiam includer appetitivos, antipasti, insalatas, contornos, dessertos, e bevandas. In alcuni casos, le menu pote includer menu infantil o menu executive, que offere un numero fixe de optiones a un prezzo fixe.

In plus a lor optiones de alimentos e bebidas, le menu anque es usate pro monstrer le prezzo de cada platto o potation. Isto permitte al cliente de seliger le plattos que illo pote pagar, e a permitte al restaurant de gestir lor inventarios de alimentos e bebidas.

Le menu es un elemento importante del mercatistica de un restaurant o de un establecimento de gastronomia, proque le presentar del optiones de maniera attractive e logical es un facto clave in le experientia del cliente. Pro iste motivo, le menu es confectionate con attention e cura pro crear un experientia del cliente memorabile.
Google Play

**Google Play** es un servitio de distribuition de aplicaciones, jocos, musica, peliculas, libros, programas de television e altere formas de contento digital. Es un magazin virtual desarrollate per Google que proporciona un accesso facile e conveniente al contento digital per medio de un amplie varietate de dispositivos que executa Android.

Disponibile in plus que 190 paises e usate per plus que un billion de personas activemente cata mense, Google Play es le magazin oficial de Android. Incorporate in omne dispositivos que executa iste systema operacional, le platforma permette le distribution de contento digital in plus que 40 linguaes, rendente lo accessible pro multe personas in omne le partes del mundo.

Le magazin Google Play permette le usatores de cercar e descargar un grande varietate de applicationes, jocos, musica, peliculas, libros, programas de television e altere formas de contento digital. Pro facilitar le navigacion del usatores, le contento digital es categorisate e organisate in un maniera logice, con categorias como applicaciones, jocos, musica, peliculas, libros e altere.

Le usatores pote trovar contento in Google Play per medio de parolas clave, categorias e recercas recommendate, le que le permitte acceder rapidemente al contento de lor interesse. In plus, le platforma permette que usatores possede plus que un dispositivo con un mesme conto de Google, e que illes pote synchronisar lor applicaciones, jocos, musica, peliculas, libros et programas de television trans plure dispositivos.

Non solmente es Google Play un canal importantissime pro le distribution e accesibilitate del contento digital, ma tamben es un plataforma importante pro developpatores de applicaciones, jocos, musica, peliculas, libros et programas de television. Le platforma permette que developpatores publica e distribue lor proprie contento digital al publico, augmentante lor visibilitate in le mundo del Android.

Pro publicar un nove application o joco in Google Play, le developpator debe haber un conto de developpator in le magazin, e le application o joco debe satisfacer le politicas de contento de Google. Le platforma tamben permitte que developpatores monetisar lor applicaciones o jocos mediante publicitate o le venta directe de contento digital.
In linea

Le termino **in linea** (calco del anglese: *online*) refere al stato active de connectivitate in rete. Illo se oppone al termino **for linea** (in anglese: *offline*) que in vice describe un stato de disconnexion. Le concepto es usate in le ambito del informatica pro indicar alique o alicuno connectite al interrete global o a un intrarete local.
Anatolia

**Anatolia**, etiam cognoscite como **Asia Minor**, es un grande peninsula in le Asia Occidental e es le extension le plus occidental del Asia continental. Le massa terre de Anatolia constitue le major parte del territorio del Turquia contemporanee. Geographicamente, le region anatolic es limitate per le Mar Nigre al nord, le Montes Armenie al est, le Mar Mediterranee al sud, le Mar Egee al west, e in le nordwest le Mar de Marmara inter le strictos de Bosporo al est e le Dardanellos al west, connectente le Mar Nigre con le Mar Egee.

Le frontiera oriental de Anatolia es un linea inter le Golfo de Alexandretta e le Mar Negro, limitate per le Montes Armenie al est e Mesopotamia al sud-est, ergo Anatolia comprise approximativemente le duo tertios occidental del territorio asiatic del Turquia. Anatolia es a vices synonyme de Turquia Asiatic, includente ergo le parte occidental del Montes Armeni e le Mesopotamia septentrional e face que su frontiera oriental e sud es coincidente con le frontiera del Turquia.
## Linguas
Le populos antique de Anatolia parlava le linguas anatolic extincte del familia de linguas indoeuropean, que era largemente reimplaciate per le lingua greco durante le Antiquitate Classic e durante le periodos hellenistic, roman, e byzantine. Le linguas anatolic principal includeva Hittito, Luwian, e Lydian, durante que altere, mal attestate linguas local includeva Phrygian e Mysian. Le linguas hurro-urartian era parlate in le regno sud-oriental de Mitanni, durante que le linguage galatian, un lingua celtic, era parlate in Galatia, Anatolia central. Le turcification de Anatolia comenciava sub le dominio del Imperio Seljuk in le fin del seculo 11, continuava sub le Imperio Ottomane inter le fin del seculo 13 e le initio del seculo 20, e continua hodie sub le Republica del Turquia. Tamen, diverse linguas non-turchic continua a esser parlate per minoritates in Anatolia hodie, includente le kurdo, neo-aramaico, armenio, linguas nord-caucasian, laz, georgian, e greco. Altere populos antique in le region includeva le galatianos, hurrians, assyrianos, hattianos, cimmerianos, e anque le grecs ionian, doricos, e eolic.
Prefectura de Karafuto

Le **Prefectura de Karafuto** (Japonese: 樺太庁, Karafuto-chō; Russe: Префектура Карафуто, translitterate: Prefektura Karafuto), communmente cognoscite como Sakhalin del Sud, esseva un prefectura del Imperio de Japon in le insula de Sakhalin ab 1907 usque 1949.

Karafuto deveniva un territorio del Imperio de Japon in 1905 post le Guerra Russo-Japonese, quando le portion de Sakhalin al sud de 50°N esseva cedite per le Imperio Russe in le Tractato de Portsmouth. Karafuto esseva establite in 1907 como un territorio externe, usque esser promovite a un "Territorio Interior" del metropole japonese in 1943. Ōtomari (Korsakov) esseva le capital de Karafuto ab 1905 usque 1908 e Toyohara (Yuzhno-Sakhalinsk) ab 1908 usque 1945.

In augusto 1945, le administration japonese cessava functionar durante le invasion de Sakhalin del Sud per le Union Sovietic post le rendition de Japon in le Secunde Guerra Mundial. Le Prefectura de Karafuto esseva de facto reimplaciate con le Oblast de Sakhalin, ben que illo continava a existir de jure sub le lege japonese usque esser formalmente abolite como un entitate legal per Japon in junio 1949.
Imperio de Japon

Le **Imperio del Japon**, anque cognoscite como le **Imperio Japonese** o **Japon Imperial**, esseva un stato-nation historial e un grande poter que existeva desde le Restauration de Meiji in 1868 usque a le promulgatione del Constitution de 1947 post-Secunde Guerra Mundial e le subsequente formation de le Japon moderne. Illo comprehendeva le archipelago japonese e multe colonias, protectorates, mandatos e altere territorios.

Sub le slogans de fukoku kyōhei e shokusan kōgyō, sequente le Boshin War e le restauration de poter al Imperator del Shogun, Japon experientiava un periodo de industrialisation e militarisation, le Restauration de Meiji, que es frequentemente considerate como le modernisation le plus rapide de nulle pais usque al presente. Totes iste aspectos contribueva al emergentia de Japon como un grande poter e al establishmento de un empire colonial sequente le Prime Guerra Sino-Japonese, le Rebellion del Boxer, le Guerra Russo-Japonese e le Prime Guerra Mundial. Turmoil economic e politic in le annos 1920, includente le Grande Depression, conducea al emergence de militarismo, nationalism e totalitarismo como incorporate in le ideologia de Showa Statism, culminante eventualmente in le affiliation de Japon in le aliantia de Axe e le conquesta de un grande parte del Asia-Pacifico in le Secunde Guerra Mundial.

Le fortias armate de Japon initialmente conseguiva successos militar de grande scala durante le Secunde Guerra Sino-Japonese (1937-1945) e le Guerra del Pacifico. Tamen, ab 1942, particularmente post le Battalias de Midway e Guadalcanal, le Japon esseva forciate a adoptar un position defensive, e le campaigna saltu de insula american conducea al perdita eventual de multe de le possessiones insular de Japon in Oceanio durante le sequente tres annos. Finalmente, le americanos capturava Iwo Jima e le Insula Okinawa, lassante le terra ferme de Japon sin protection significante e sin fortia naval. Le fortias american habeva planificate un invasion, ma Japon se rendeva sequente le bombardamentos atomic de Hiroshima e Nagasaki e le quasi simultanee declaration de guerra del Union Sovietic le 9 de augusto 1945 e le subsequente invasion de Manchuria e altere territorios. Le Guerra del Pacifico officialmente se terminava le 2 de septembre de 1945. Un periodo de occupation per le Alliatos sequiva. In 1947, con le participation del Statos Unite, un nove constitution esseva enactate, portante officialmente le Empire del Japon al fin, e le Armada Imperial de Japon esseva reimplaciate per le Fortias de Auto-Defensa de Japon. Le occupation e reconstruction continuava usque 1952, formante eventualmente le monarchia constitutional actualmente cognoscite como Japan.

Le Imperio del Japon habeva tres imperatores, ben que illo se terminava in le medietate del periodo de Showa. Le imperatores receveva nomines posthume, e le imperatores es como sequente: Meiji, Taisho e Showa.
Saltu de insula (strategia)

Le **saltu de insula** esseva un strategia militar usate per le Alleatos in le Guerra del Pacifico contra le Imperio del Japon durante le Secunde Guerra Mundial.

Le idea clave es saltar insulas fortemente fortificate in loco de tentar capturar cata insula sequentemente in via verso un objectivo final. Le rationamento es que iste insulas pote simplemente esser disconectate a lor catenas de provision (ducente a lor eventual capitulation) sin necessitate de esser abrasate per un fortia superior, acelerante assi le progresso e reducente le perditas de soldatos e material.
Mar de Okhotsk

Le Mar de Okhotsk (in russe: Охо́тское мо́ре, tr. Ohótskoye móre pronunciate [ɐˈxot͡skəjə ˈmorʲe];[a] in japonese: オホーツク海, romanisate: Ohōtsuku-kai) es un mar marginal del Oceano Pacific occidental. Illo se situa inter le Peninsula de Kamchatka del Russia al oriente, le Insulas Kuril al sud-est, le insula de Hokkaido del Japon al sud, le insula de Sakhalin al west, e un tratto del costa siberian oriental al west e al nord. Le angulo nord-oriental es le Golf de Shelikhov. Le mar prende su nomine del fluvio Okhota, que a su vice prende su nomine del parola eveno "окат" (okat) que significa "fluvio".
Tomsk

**Tomsk** (in russe: Томск, IPA: [tomsk], en tataro siberian: Түң-тора) es un citate e le centro administrativo del Oblast Tomsk in Russia, locate super le fluvio Tom.

Fundate in 1604, Tomsk es un del citates le plus vetere in Siberia. Le citate es un notable centro de education e scientia con sex universitates statal que ha plus de 100 000 studentes, includente le Universitate de Tomsk, le plus vetere universitate in Siberia.
Yakutsk

**Yakutsk** (in russe: Якутск; in yakuto: Дьокуускай, romanisate: J̌okuuskay, pronunciate [ɟokuːskaj]) es le citate capital de Sakha, Russia, situate a circa 450 km (280 milles) al sud del Circulo Artic. Alimentate per le industria minier, Yakutsk ha devenite un del citates regional plus rapidemente crescente de Russia, con un population de 355.443 al Censo de 2021.

Yakutsk, ubicate in le Bassa Terra Central Yakuto e un major porto super le fluvio Lena, es le citate le plus frigide in le mundo, con un temperatura medie annue de -8,0 °C (17,6 °F), temperaturas elevates in hiberno consistentemente sub -20 °C (-4 °F), e un temperatura minime historic de -64,4 °C (-83,9 °F). Yakutsk es etiam le plus grande citate situate in permafrost continui; le unic citate grande altrimente es Norilsk, etiam in Siberia. Yakutsk es servite per le Aeroporto de Yakutsk alsi que per le minor Aeroporto Magan.
Archipelago japonese

Le **archipelago japonese** (japonese: 日本列島, Nihon rettō) es un gruppo de 14,125 insulas que forma le pais del Japon. Illo se extende plus que 3,000 km (1,900 mi) del Mar de Okhotsk al nordeste al Mar de China Oriental e Philippine al sudoeste al longe del costa del Oceano Pacifico del continente Eurasian, e consiste de tres arcos de insulas de nord a sud: le Arco Nordoriental e Sudoccidental de Japon, e le Arco de Insulas Ryukyu. Le Arco de Insulas Kuril, le Insulas Daitō, e le Insulas Nanpō non es partes del arcipelago.

Le Japon es le plus grande pais insular in Asia Oriental e le quarte plus grande pais insular del mundo con 377,975.24 km2 (145,937.06 sq mi). Illo ha un zona economic exclusive de 4,470,000 km2 (1,730,000 sq mi).

## Terminologia
Le termino "Japon continental" esse usate pro distinguere le insulas grande del archipelago japonese ab le insulas plus remote e minus grande; illo se refere al insulas principal de Hokkaido, Honshu, Kyushu e Shikoku. Desde 1943 usque le fin del Guerra del Pacifico, le Prefectura de Karafuto esseva designate como parte del continente.

Le termino "insulas del casa" esseva usate al fin del Secunde Guerra Mundial pro definir le area ubi le suveranitate japones e le regula constitutional de su imperator esseva restrictite. Le termino anque es comunemente usate hodie pro distinguere le archipelago del colonias del Japon e altere territorios.

## Geographia
Le archipelago consiste de 14.125 insulas(hic definite como terra con plus de 100 m in circumferentia), del quales 430 esse habitate.  Le cinque insulas principal, del nord al sud, es Hokkaido, Honshu, Shikoku, Kyushu, e Okinawa.  Honshu es le plus grande e se refere como le Japon continental.

Le topographia esse dividite in:
* Hokkaido, Honshu, e Shikoku e su insulas circumvicinante;
* Kyushu e le arco Ryukyu, que consiste del Insulas Ryukyu e altere insulas vicinante;
* Le parte oriental de Hokkaido e le Insulas Kuril;
* Le Insulas Nanpō e le Peninsula Izu (parte del arco Izu-Bonin-Mariana).
*
Guerra de Boshin

Le **Guerra de Boshin** (戊辰戦争, Boshin Sensō), alcun tempore cognoscite como le **Revolution japonese** o le **Guerra Civil japonese**, esseva un guerra civil in Japon combattite inter 1868 e 1869 inter fortias del dominante shogunato de Tokugawa e un clique cercante a prender poter politic in nomine del Cour imperial.

Le guerra originava del dissatisfaction inter multe nobles e samurai juvene con le maniera de tratar le stranieros per le shogunato post le apertura de Japon durante le decennio precedente. Le crescente influentia occidental in le economia conducite a un declino simile a illos de altere paises asiatic a illo tempore. Un alliance de samurai occidental, particularmente le dominios de Chōshū, Satsuma e Tosa, e functionarios de Cour obteneva le control del Cour Imperial e influentiava le juvene Imperator Meiji. Tokugawa Yoshinobu, le shōgun in officio, realisante le futilitate de su situation, abdicava e transferiva le poter politic al Imperator. Yoshinobu sperava que per facer isto le Casa de Tokugawa poterea esser preservate e participar in le futuro governamento.

Ma, le movimentos militar per le faction imperial, le violentia partisan in Edo, e un decreto imperial promovite per Satsuma e Chōshū que aboliva le Casa de Tokugawa conducite Yoshinobu a lanciar un campania militar pro prender le Cour imperial in Kyoto. Le fluxo militar rapidemente se dirigeva verso le plus parve ma relativemente modernisate faction Imperial, e post un serie de battalias culminante in le rendite de Edo, Yoshinobu personalmente se rendeva. Illos qui esseva leales al shōgun Tokugawa se retirava al nordic Honshū e postea a Hokkaidō, ubi illes fundava le Republica de Ezo. Le deffaita al Battalia de Hakodate rupteva iste ultime resistance e deixava le Imperator como un governator supremo de facto de tot Japon, completante le phase militar del Restauration de Meiji.

Approximativemente 69.000 homines esseva mobilisate durante le conflicto, e de illos circa 8.200 esseva morte. Al fin, le faction imperial victoriose abandonava su objectivo de expeller le stranieros de Japon e adoptava un politica de continuata modernisation con le scopo de eventualmente renegotiar le tractatos inaequal con le potencias occidental. A causa del persistentia de Saigō Takamori, un prominente leader del faction imperial, le leales a Tokugawa esseva misericordiosemente tractate, e multe ex-leaders del shogunato e samurai receveva postes de responsabilitate sub le nove governamento.

Quando le Guerra de Boshin comenciava, Japan ja se modernisava, seguente le mesme cursu de avanciamento como ille del nationes occidental industrialisate. Como le nationes occidental, especialmente le Regno Unite e Francia, habeva un involvimento profunde in le politica del pais, le installation del potentia imperial addeva plus turbulenta al conflicto. In le tempore, le guerra esseva romanticisate como un "revolution sin sanguine", proque le numero de victimas esseva minime relative al grandor del population de Japan. Tamen, conflictos surgiva inter le samurais occidental e le modernistas del faction imperial, que conduceva al rebellion de Satsuma, plus sanguinari.
Shogunato Tokugawa

Le **shogunate Tokugawa** (/ˌtɒkuːˈɡɑːwə/ TOK-oo-GAH-wə; japonese: 徳川幕府, romanisate: Tokugawa bakufu, cognoscite como le shogunate Edo (江戸幕府, Edo bakufu), esseva le governamento militar de Japan durante le periodo Edo inter le annos 1603 e 1868.

Le shogunate Tokugawa esseva stabilite per Tokugawa Ieyasu post victoria in le batalia de Sekigahara, finiente le guerras civil del periodo Sengoku sequente le collapsamento del shogunate Ashikaga. Ieyasu deveniva le shōgun, e le clan Tokugawa governava Japan a partir del castello Edo in le citate oriental de Edo (Tokyo) insimul con le signores daimyō del classe samurai. Le shogunate Tokugawa organisava le societate japanese sub le stricto systema de classe Tokugawa e prohibitiva le majoritate del forasteros sub le politicas isolationiste de Sakoku pro promover le stabilitate politic. Le shoguns Tokugawa governava Japan in un systema feudal, con cata daimyō administrante un han (dominio feudal), malgrado que le pais esseva ancora nominalmente organisate como provincias imperial. Sub le shogunate Tokugawa, Japan experientiava un rapide crescentia economic e urbanisation, que conduciava al emergentia del classe mercantil e del cultura Ukiyo.

Le shogunate Tokugawa declinava durante le periodo Bakumatsu ("ultime actu del shogunate") a partir del 1853 e esseva depostite per supportatores del Cour imperial in le Restauration Meiji in 1868. Le Imperio de Japan esseva stabilite sub le governamento Meiji, e le lealistas Tokugawa continuava a combatter in le guerra Boshin usque al victoria sur le Republica de Ezo in le batalia de Hakodate in junio de 1869.
Fortias de Auto-Defensa de Japon

Le **Fortias Auto-Defense del Japon** o **Forzas Auto-Defense Japonese (JSDF)**, officialmente cognoscite simplemente como le **Fortias Auto-Defense** (japonese: 自衛隊, Jieitai; SDF) e anque cognoscite como le Fortias Armate Japonese, es le fortias militar unificate de Japon. Instalite in 1954 como successor al Fortias Armate Imperial Japonese, le Fortias Auto-Defense includi le Japan Terrestrial Defense Fortia, le Japan Maritime Defense Fortia, e le Japan Aere Defense Fortia. Illes es controllate per le Ministerio de Defensa con le Prime Ministerio como comandante-in-chef.

In annos recente, le SDF ha participate in operationes de pace international con le Nationes Unite. Tensiones con Corea del Nord ha reactivate le debatto sur le stato del SDF e su relation con le societate japonese. Desde 2010, le SDF ha refocalisate su attention del combate contra le anterior Union Sovietic al Republica Popular de China, e desde le invasion russe de Ucraina in 2022, le SDF tamben considera le Federation Russian un grande minacia: augmentante le cooperation militar con Australia, India, Taiwan, Corea del Sud, Singapur, le Regno Unite, e le Statos Unite, como etiam acquirante nove equipamento e artilerias.
Keelung

**Keelung** (/kiːˈlʊŋ/ kee-LUUNG;[3] Pe̍h-ōe-jī: Ke-lâng), Chilung o Jilong (/dʒiːˈlʊŋ/ jee-LUUNG;[3] pinyin: Jīlóng), cognoscite officialmente como Keelung City, es un citate de porto major situate in le parte northeastern de Taiwan. Con 361 082 habitantes, le citate face parte del area metropolitana Taipei-Keelung con su vicin New Taipei City e Taipei.

Ante que le citate esseva fundate per le Imperio Hispanic in 1626, cognoscite como La Santisima Trinidad, Keelung, lequale es presente era habitate per le populos indigenous de Taiwan e faceva parte del governamento colonial del Imperio Hispan e nederlandese ante esser assimilate per le dinastia Qing in 1683 como parte de Fujian. Le citate deveniva un foco de tension in le Prime Guerra del Opio e le Campania de Keelung durante le Guerra sino-frances. Taiwan esseva separate de Fujian in 1887 e Keelung deveniva parte del Imperio del Japon in 1895 post le Prime Guerra sino-japonese. Durante le periodo japonese, le citate esseva cognoscite como Kirun como prime un villa de la Prefectura de Taihoku, deveniva un districto in 1920 e finalmente un citate in 1924. Post le Secunde Guerra Mundial in 1945, le Republica de China, que habeva deponite le dinastia Qing plure annos ante, reestablishiva Keelung como un citate provincial del provincia de Taiwan, que plus tarde esseva rationalisate ab 1998.

Cognoscite como Porto Pluviose pro su frequentes pluvias e su rolo maritime, le citate es le secunde plus grande porto maritime de Taiwan (post Kaohsiung) e le septime plus grande del mundo.
Taiwan sub governamento japonese

Le **insula de Taiwan**, insimul con le **Insulas Penghu**, deveniva un dependencia del Japon in 1895, quando le dinastia Qing cedeva le provincia Fujian-Taiwan in le Tractato de Shimonoseki post le victoria del Japon in le prime Guerra Sino-Japonese. Le breve movimento de resistentia Republica de Formosa esseva suppressite per le truppas japones e rapidemente vencite in le Capitulation de Tainan, poniendo fin al resistance organisate al occupation japones de Taiwan e inaugurante cinque decadas de governamento japonese super Taiwan. Le entitate, historicamente cognoscite in anglese como Formosa, habeva un capital administrative localisate in Taihoku (Taipei) conducite per le Governator General de Taiwan.

Taiwan esseva le prime colonia del Japon e pote esser considerate como le prime passo del implementation de lor "Doctrina de Expansione Meridional" del fin del seculo XIX. Le intentiones japonese esseva de facer de Taiwan un modello de colonia exhibibile con multe effortio facite pro meliorar le economia del insula, le infrastructura public, le industria, le cultura de japonisation, e supportar le necessitates de agression militar japonese in le Asia-Pacifico. Illes formava monopolios e, in 1945, prendeva controllo de tote le venditas de opio, sal, camphor, tabacco, alcohol, allumettes, pesos e mesuras, e petroleum in le insula.

Le governamento administrative japonese de Taiwan finiva con le surrender del Japon in septiembre 1945 durante le periodo de Secunde Guerra Mundial, e le territorio esseva ponite sub le controlo del Republica de China (ROC) con le emission de General Order No. 1. Japon formalmente renunciava al su sovereignty super Taiwan in le Tractato de San Francisco effective le 28 de april, 1952. Le experientia del governamento japonese continua a causar opiniones divergente super multe questiones in Taiwan post-Secunde Guerra Mundial, tal como le massacre del 28 de februario de 1947, le Dia de Retrocession de Taiwan, le mulieres confortate taiwanese, le identitate national, le identitate ethnic, e le movimento formal pro le independence de Taiwan.
Prefectura de Taihoku

Le **Prefectura de Taihoku** (台北州; Taihoku-shū) esseva un division administrative de Taiwan create in 1920, durante le governamento japonese. Le prefectura consisteva in le citates de Keelung, New Taipei City, Taipei e le comitato de Yilan. Su officio governamental, que nunc es occupate per le Yuan de Controllo de Taiwan, trovava se in le citate de Taihoku (nunc Taipei).
Mapa rosette

Le **Mapa rosette** (Portugese: **Mapa cor-de-rosa**) o, in anglese, le **Rose-Coloured Map**, esseva un carta preparate in 1885 pro representar le pretension del Portugal de suveranitat super un corridor terrestre connectente lor colonias de Angola e Mozambique durante le Repartimento de Africa. Le area pretense incluide le majoritate de lo que actualmente es Zimbabwe e grandes partes del moderne Zambia e Malawi. In le prime medietate del seculo XIX, Portugal controlava completamente solmente alcun citates costiere in Angola e Mozambique. Ille pretendeva suzeranitat super altere citates quasi independente e subdites nominalmente portugese in le valle del Zambezi, ma raremente poteva facer valer su pretensiones; le major parte del territorio nunc in Angola e Mozambique esseva totalmente independente del controllo portugese. Inter 1840 e 1869, Portugal expandeva le area que ille controllava ma sentiva se minaciate per le activitates de altere potentias.

Le governamento britannic refusava acceptar le pretensiones portugese non basate super un occupation effective, includente un offerta portugese in 1889 de abandonar lor pretension a un ligamine transcontinental in exchange pro le recognition britannic de lor altere pretensiones. Le Ultimatum britannic de 1890 terminateva le pretensiones portugese basate super "discoverimentos" historic e recente exploration. Le disputa dannificava seriosemente le perception popular del monarchia portugese, encouragente le republicanismo.
Partition de Africa

Le **Partition de Africa**, tamben cognoscite como le **Conquesta de Africa**, le **Lucta de Africa** o le **Cursa pro Africa**, esseva le invasion, annexation, division e colonization de quasi tote Africa per septe potestates occidental europee durante un breve periodo cognoscite como le Novele Imperialismo (inter 1881 e 1914). Le 10% de Africa que esseva sub controllo europee formale in 1870 augmentava a quasi 90% per 1914, con solmente Liberia e Ethiopia remanente independent.

Le Conferentia de Berlin de 1884, que regulava le colonization e le commercio europee in Africa, es generalmente acceptate como le initio. In le ultime quarto del seculo XIX, habeva considerable rivalitates politic inter le imperios europee, que provideva le impetu pro le Scramble. Le ultime annos del seculo XIX viderea un transicion de "imperialismo informale" – influentia militar e domination economic – a governamento directe.

Le majoritate de Africa esseva decolonisate durante le Guerra Frigide. Le frontieras imperial e le systemas economic imponite per le Scramble ancora affecta le politica e le economia de Africa hodie.
Conferentia de Berlin

Le **Conferentia de Berlin de 1884-1885**, cognoscite etiam como **Conferentia de Congo** (German: Kongokonferenz, pronunciate [ˈkɔŋɡoˌkɔnfeˈʁɛnt͡s]) o **Conferentia de Africa Occidental** (Westafrika-Konferenz, pronunciate [ˌvɛstˈʔaːfʁika ˌkɔnfeˈʁɛnt͡s]), se reuniva le 15 de novembre 1884 e, post un interruption, finalisava le 26 de februar 1885 con le signature de un Acto General, que regulava le colonization e le commercio european in Africa durante le periodo del Nove Imperialismo. Le conferentia habeva essite organisate per Otto von Bismarck, le prime cancellero de Germania, a requesta del Rege Leopold II. Le Acto General de Berlin pote esser considerate como le formalisation del Partition de Africa que jam era in plen curso. Certos historicos, tamen, adverite contra un accentuation excessive de su rolo in le partition colonial de Africa, e attira le attention verso accordos bilaterale concluse ante e post le conferentia. Le conferentia contribueva a initiar un periodo de activitate colonial intensificate per poterios european, post que on ha dicite que le Conferentia de Berlin de 1884-85 esseva responsabile pro "le vetere division de Africa". Altere autores ha anque imputate le culpa del "partitition de Africa" a le portas del Conferentia de Berlin. Ma Wm. Roger Louis ha un opinion contrari, ben que ille concedeva que "le Acto de Berlin habeva un pertinential pro le curso del partition de Africa". De le decequatro paises qui esseva representate, sex de illes - Austria-Hungaria, Russia, Danmark, le Paes Bas, Svedia-Norvega, e le Statos Unite - retornava sin possessiones formale in Africa.
Leopold II

**Leopold II** (francese: Léopold Louis Philippe Marie Victor, olandese: Leopold Lodewijk Filips Maria Victor; 9 aprile 1835 – 17 dicembre 1909) esseva le secunde Rey del Belgianos inter 1865 e 1909, e le fundator e unico proprietario del Stat Libere del Congo inter 1885 e 1908.

Nascite in Bruxelles como le secunde ma primogenite filio de Leopold I e Louise de Orléans, Leopold succedeva a su patre al trono belgian in 1865 e regnavit pro 44 annos usque su morte, le reigno le plus longe de un monarca belgian al nunc. Ille moriva sin filios legittime supervivente. Le actual rey belgian discende de su nepote e successor, Albert I. Ille es popularmente cognoscite como le Rey Constructor (olandese: Koning-Bouwheer, francese: Roi-Bâtisseur) in Belgica in referentia al grande quantitate de edificios, projectos urban e obras public que ille commissionava.

Leopold esseva le fundator e unico proprietario del Stat Libere del Congo, un projecto private emprendite a su proprio nomine como un union personal con Belgica. Ille usava Henry Morton Stanley pro adjutar ille a reclamar le Congo, le presente Republica Democratic del Congo. Al Conferentia de Berlin de 1884-1885, le nationes colonial de Europa authorisava su reclamo e committeva le Stat Libere del Congo a ille. Leopold administrava le Congo per medio del mercenari Force Publique pro su proprio profito. Ille extraheva un fortuna del territorio, initio per le collection de eburne e, post un aumento in le precio de caoutchouc natural in le annos 1890, per labor forciate del population native pro colliger e processar caoutchouc.

Le administration de Leopold del Congo Libre State esseva characterisate per atrocitates e brutalitate systematic, includente labore forti, tortura, assassinatos, abduction, e amputations del manos de homines, mulieres e infantas quando le quote de caoutchouc non esseva complite. In 1890, e in un del prime usos del termino, George Washington Williams descripeva le practicas del administration de Leopold del Congo Libre State como "crimines contra humanitate". Istes e altere factos esseva establite durante le governamento de Leopold per testimonios de testigos, inspectiones in situ per un commission de investigation international, per le journalismo investigative e activismo de E.D. Morel, e per le Reporte de Casement de 1904.

Inquanto il esseva difficile estimar accuratemente le population pre-colonial e le quantitate per le qual illo cambiava sub le Congo Libre State, le estimationes pro le declino del population congolese durante le governamento de Leopold varia de 1 million a 15 million. Le causas del declino includeva maladias epidemic, un taxa de natalitate reducite, e violentia e famine causate per le regime.

In 1908, le reportos de mortes e abusos, juntamente con le pression del Congo Reform Association e altere grupos international, induceva le Governamento belgian a prender le administration del Congo de Leopold durante le penultime anno de su governamento. Le Congo Libre State esseva reconstituite como un nove territorio, le Congo Belgian.
Convention bulgaro-ottoman (1915)

Le **convention de Sofia inter Bulgaria e le Imperio Ottomano (Turquia)** esseva signate le 6 de septembre (24 de agosto OS) 1915. Ille rectificava le frontieras inter le duo paises in favore de Bulgaria pro portar iste pais al Prime Guerra Mundial al latere del Potentias Central.

Un alliance defensive inter Bulgaria e Turquia habeva essite concluse le 19 de agosto de 1914, ma negotiationes pro le intervention de Bulgaria in le guerra non comenciava inter le duo partitos usque maio 1915. Illo deveniva clar rapide que Bulgaria cercava un rectification del frontieras, e Germania e Austria-Hungaria exerciteva pression sur le Ottomano pro acceptar lo. Le Austro-Hungaros, de lor latere, esseva convencite que un alliance turco-bulgaro mantenerea Grecia e Romania neutral. Le ambassator german in Turquia, Hans von Wangenheim, non esseva convencite per le proposte alliance, crede que le neutralitate de Romania poteva esser securisate solo per concessiones territorial austro-hungare. Le ambassator austro-hungare, Johann von Pallavicini, convinceva le Ottomano a acceptar un rectification del frontieras, ma Bulgaria initialmente refuseva a considerar abandonar lor neutralitate — le unic condition super le qual le Ottomano cederea territorio.

Le 6 de agosto de 1915, le Brittanicos lancia un offensiva super Gallipoli que monstra le penuria grave de municiones del Turquia. Le 17 de agosto, le ministro de guerra turc, Enver Pasha, scribeva al chef de stato major german, Erich von Falkenhayn, pro demandar si un offensiva austro-german contra Serbia esseva imminente. Quando ille apprendeva que illo dependeva del intervention de Bulgaria, que in torna dependeva de un pacto turco-bulgaro, le Ottomano arribava rapidemente a un accordo con Bulgaria le 22 de agosto. Illes cedeva le fluvio Maritsa e su margine sinistre a un profunditate de 1.5 kilometros. Isto dava a Bulgaria le controlo del ferrovia al porto Egean de Dedeagach. Isto faceva Edirne (Adrianopoli) vulnerabile al atacco de Bulgaria, ma le signatura del accordo dependeva de un convention militar signate inter Bulgaria, Austria-Hungaria, e Germania.

In addition al convention bulgaro-ottoman, Bulgaria signava etiam un tractato de alliance con Germania e un convention militar inter Germania, Austria-Hungaria, e Bulgaria in Sofia le 6 de septembre. Bulgaria consentiva le transit de provisiones german e austro-hungare per su territorio al Imperio Ottomano e a invader Serbia con un forte militia. Al novembre, le problema critic de provision del Turquia, que habeva minaciava de distruger le regimine in agosto, habeva essite resolvite.
Batalia de Sekigahara

Le **Battalia de Sekigahara** (Shinjitai: 関ヶ原の戦い; Kyūjitai: 關ヶ原の戰い, Hepburn romanization: Sekigahara no Tatakai) esseva un battalia decisive le 21 de octobre 1600 (Keichō 5, 15esime die del 9esime mense) in lo que ora es la prefectura de Gifu, Japon, al fin del periodo Sengoku. Iste battalia habeva loco inter le fortias de Tokugawa Ieyasu e un coalition de clanos leal al Toyotomi sub Ishida Mitsunari, alcunes del quales defeciteva ante o durante le battalia, conducente al victoria de Tokugawa. Le Battalia de Sekigahara esseva le plus grande battalia del historia feudal japones e es frequentemente considerate como le plus importante. Le defeat de Toyotomi conducente al establishmento del shogunate Tokugawa.

Tokugawa Ieyasu prendeva tres annos plus pro consolidar su position de poter super le clan Toyotomi e le diverses daimyō, ma le Battalia de Sekigahara es largemente considerate como le initio non official del shogunate Tokugawa, que governava Japon pro duo e medie seculos usque al 1868.
Subcontinente indian

Le **subcontinente indian** es un region physiographic in le sud de Asia, situate super le Placa Indian, projectante verso le sud in le Oceano Indian a partir del Himalayas. Geopoliticamente, illo incluse le paises de Bangladesh, Bhutan, India, Maldivas, Nepal, Pakistan, e Sri Lanka. Le terminos "subcontinente indian" e "Sud Asia" es frequentemente usate intercambiabilemente pro denotar le region, ben que le termino geopolitic de Sud Asia frequemente include Afghanistan, que altrimenti poterea esser classificate como Asia Central.

Geologicamente, le subcontinente indian se origina de India Insular, un terra isolat que se separava del supercontinente de Gondwana durante le Cretacee e se mergeva con le terra de Eurasia quasi 55 milliones de annos retro, formante le Himalayas. Historicamente, como etiam in nostre dies, illo es e ha essite le region le plus populate in le mundo, conteniendo approximativemente 20-25 percento del population global a omne tempore historic. Geographicamente, illo es le region peninsular in Sud Asia, delineate per le Himalayas in le nord, le Hindu Kush in le west, e le Arakan in le east. Le regiones geographic vicin al subcontinente include le Placa Tibetano in le nord, le Peninsula Indochinese in le east, e le Placa Iranic in le west e le Oceano Indian in le sud.
Sumario

Le **sumario**, anque cognoscite como **indice de materias** o **tabula de contenidos**, es un lista del sectiones (volumenes, partes, capítulos...) de un libro o revista ordinate secundo le succession in que illos appare in le documento, indicante le numero de pagina correspondent al initio de cata un. Illo ha como objectivo facilitar le localisation del information presentate in cata section.

## Historia
Plinio il Vecchio attribue al Quintus Valerius Soranus (m. 82 a.C.) le merito de esser le prime autor a fornir un indice pro adjuta le lectores a navigar un obra longe.[1] Le proprie indice de Plinio pro su encyclopedic "Historia Naturalis" ("Historia Natural") pote esser vide in linea in latin e in anglese (seque le dedication).

In le prime periodo medieval, le innovation del indice deberea esser abandonate a causa del costo del papiro. Non ha essite riprendite usque post le XII seculo, quando le fabricas de papiro in Hispania e Italia cresceva e permetteva un aumento de production de papiro in tote Europa.
Glossario

Un **glossario** (del greco antico: γλῶσσα, glossa; lingua, discurso, terminologia), es un lista alphabetico de terminos in un dominio particular de cognoscentia con lor definitiones. Traditionalemente, un glossario appare al fin de un libro e include terminos intra illo libro que es nove, raro o special. Ben que glossarios es le plus communmente associate con libros de non-fiction, in alcun casos, romances de fiction include un glossario pro terminos poco familiari.

Un glossario bilingue es un lista de terminos in un lingua definite in un secunde lingua o explicite per synonymos (o al minus quasi-synonymos) in un altere lingua.

In un senso general, un glossario contine explicationes de conceptos relevente a un dominio particular de studio o action. In iste senso, le termino es relationate al notion de ontologia. Methodos automatic ha essite etiam providite que transforma un glossario in un ontologia o un lexico computational.

## Historia
In le Europa medieval, glossarios con equivalentes pro parolas latin in vernacular o latino plus simple esseva in uso, como le Leiden Glossary (ca. 800 EC).

## Glossario fundamental
Un **glossario fundamental** es un glossario simple o un dictionario definitori que permitte definir altri conceptos, specialmente pro nove venite a un lingua o campo de studio. Illo contine un vocabulario de base e definitiones de conceptos importante o frequentemente occurrente, generalmente includente idiomatismos o metaphoras utile in un cultura.

## Extraction automatic de glossarios
Approchas computational pro le extraction automate de glossarios ab corporas o le web ha essite developpate in le annos recente. Istes methodos normalmente parte de terminologia del dominio e extrahite un o plus glossas pro cata termine de interesse. Postea, le glossas pote esser analysate pro extraher hypernymos del termine definite e altere relationes lexic e semantic.