Historia del Pais Basse

De **historia del Pais Basse** es le conto del area del actual stato statal de Pais Basse.

Ante le dece-none seculo existeva in iste area de delta ancora nulle stato unitari; usque a ille tempore le provincias in iste regiones cata uno cognosceva lor proprie administration e forma de governamento. Iste provincias ha, a transverso le historia, dunque habite relationes mutual variabile, a vices cooperante, a vices rivalisante. In iste senso, iste articulo es un description del establimento del actual Paises Basse como stato soveran; le historiographia national.

Punctos de mutation importante in iste historia es particularmente le Revolta in le seculo 16 e 17, frequentemente designate como le plus comprehensive Guerra de Octanta Annos, con su declaration de independentia cognoscite sub le nomine Placcaat de Abandonamento; le periodo sequente de grande prosperitate in le Etate Auree; le Periodo Francese que significava le fin del Republica que jam esseva in declino pro longe tempore; le creation del Regno del Paises Basse in 1815 e le Revolution Belgic de 1830 resultante in le Paises Basse in le forma plus o minus actual.

Iste historia es strictemente connexe con le formation del subsolo Batavian. Le paisage Batavian actual es largemente formate in le ultime 150.000 annos. Le ultime mille annos le habitation ha essite principalmente de grande influentia super le paisage, notabilemente per le construction de polderes e dicas. Isto ha habite grande influentia super le historia, inter altere per le collectivitate que esseva necessari in le protection del terra prendite in uso contra le aqua. Isto ha providite pro un governamento e un mentalitate que ha contribute al successo posterior del commercio Batavian, ubi le position geographicamente favorable super le mar e le vias aquatic esseva etiam de grande importantia.

## Prehistoria

Le actual paisage de Paises Basse es formate specialmente durante le ultime duo periodos glacial del Pleistoceno e le Holoceno. Le historia de inundationes durante le Holoceno del Schelda, Rheno, Mosa e Ems e area circumjacente ha essite de grande importantia pro le historia del habitation de Paises Basse. Ben duo tertios del superficie es formate per depositos sedimentari del Holoceno.

Inherente a iste periodo es le manca de cognoscentia de lo que eveniva. Ubi plus tarde contos personal da perspicacia in rationes, hic solmente culturas pote esser discernite a base de restos archeologic como artefactos o vestigios del solo, a condition que istos jam es retrovate in le archivo del solo. De un latere le numero de locationes cercate non es exhaustive, del altere latere le vestigios ha disparite a causa de causas natural, ma etiam per intervention human o se trova in formationes que es coperite per depositos plus recente. Pro iste tempore prehistoric, es melior parlar del area del actual Paises Basse.

### Etate de Petra
In le etate de petra, le habitation in iste area consisteva de chassatores-collectores passante. Inventiones del periodos le plus vetule es sparse e totalmente absente in alcun periodos. Non es clarmente evidente in qual mesura le habitation human sequeva le rhythmo de glaciales-interglaciales e stadiales-interstadiales.

#### Vetule Etate de Petra
Le habitantes human le plus vetule in Paises Basse esseva probabilemente neanderthales que resideva in Europa Nord-West al fin del Pleistoceno Medie (0,465-0,128 Ma) e le Pleistoceno Tarde (0,128-0,0115 Ma).

Le sporas le plus vetule cognoscite in Paises Basse data del Paleolithico Medie, circa 250.000 BP, e es restos de un campo in le fossa de Belvédère vicino a Maastricht e le fossa Kwintelooijen vicino a Rhenen. Si inventiones plus vetule del Paleolithico Precoce existe, es controversate a causa del difficultates in le datation. Il non es exactemente cognoscite quando le homine moderne arrivava a Europa, ma le presentia resulta de inventiones datate del ultime periodo glacial.

Durante le glaciare tarde (14.650-11.650 BP) cinque culturas pote esser discernite: Magdalénien, cultura de Hamburg, cultura de Creswell, cultura de Federmesser e cultura de Ahrensburg.

Ab le comenciamento del Holoceno (0,0117 Ma-presente) le temperatura montava, lo que habeva un augmentation del nivello del mar como consequentia e le inundation del Mar del Nord. Isto ha possibilemente incitate chassatores mesolithic a migrar al terra ferme, ma le habitation continue probabilemente arrivava solmente plus tarde. Del periodo venit le cano de Pesse, pro tanto cognoscite le barca le plus vetule del mundo. Con le augmentation del temperatura, le rendieros migrava al nord, sequite per le chassatores de rendieros. Le gruppos lassate retro se adaptava al climate cambiate. Ultra le chassa, le pisca e le collection de fructos del solo deveniva de importantia. Proque illis non plus migrava con le greges de rendieros, le colonias deveniva plus permanente.

#### Neolithico

Durante le Paleolithico Precoce, le transition esseva facite de chassar e colliger nomadic de chassatores-collectores a agricultura e elevamento de bestial sedentari, etiam appellate le revolution neolithic. Isto es visibile in inventiones de tumbas e vestigios de fermas super le plateau de löss in Limburg del Sud. Iste transition esseva relativemente tarde in lo que pro un longe tempore non esseva plus que un area marginal. Citates como illos que jam lentemente comenciava a formar se in le centro del mundo ancian esseva dunque ancora longe via.

Illes comenciava a domesticar plantas e animales, como canes, oves, capras, boves e porcos. Nove arrivantes apportava inter altere granos, lentes e pisos al Paises Basse. In addition, le homine etiam comenciava con le adaptation del paisage. Le practica del agricultura resultava in un disboscamento, dum que del altere latere le superhabundantia de nutrimento conduceva a un augmentation del population. Del periodo es le cultura de ceramica bandate (circa 5500-4400 a.Chr.) e le cultura de Rössen (circa 4500-4000 a.Chr.) in le löss-area de Limburg del Sud cognoscite. Iste culturas non poteva expander se al resto del Paises Basse, proque illos non ancora cognosceva un aratro pro cultivar le terras argillose pesante. Totevia, le parte del Paises Basse non ancora cultivate per agricultores esseva ancora pro un longe tempore un area multo apte pro chassatores e collectores. Le area del actual provincias costal esseva un grande delta palustre intersectate per innumerabile rivos, lacettos e areas de turba. Al placia ubi prime le Laco de Flevo auri esser formate (plus tarde isto deveniva le Laco de Almere e al fin le Zuiderzee) jaceva un gigantic palude de turba. Hic groulava de aves aquatic e pisces, que formava un bon fonte de nutrimento pro chassatores e collectores.

Circa 4500 a.Chr., a causa ancora incognite, le cultura agricultural in le sud del actual Paises Basse temporarimente dispariva. Del periodo circa 4300 a.Chr. solmente restos de chassatores/agricultores remana, le cultura de Swifterbant (circa 5300-3400 a.Chr.). Del periodo depost, le Neolithico Medie, sporas es trovate hic del cultura de Michelsberg (circa 4400-3500 a.Chr.), dum que le cultura de Vaso a Infundibulo (circa 4350-2800/2700 a.Chr.) lassava le hunebeddes retro in le nord e le cultura de Vlaardingen (circa 3500-2500 a.Chr.) poteva esser trovate in le west.

### Etate de Cupro

In le etate de cupro, le cultura de vaso a pede a copas (circa 2850-2450 a.Chr.) e depost le cultura de vaso a campanula (circa 2700-2100 a.Chr.) pote esser discernite. Possibilemente iste cultura introduceva le rota, a causa de que le commercio super terra augmentava. Pro le prime vice etiam metallurgia habeva loco. Isto es demonstrate gratias a incudes de petra e dagas de cupro a lingua que es trovate sur le Veluwe vicino a Lunteren, con que le transition al etate de bronzo comenciava.

### Etate de Bronzo

Le etate de bronzo in Paises Basse es lasate comenciar con le cultura de vaso a filo involvite. Illo principalmente apportava prosperitate in Drenthe, ubi probabilemente un importante via commercial curreva inter Europa del sud, le Mar Baltic e Scandinavia.

Le cultura de Hilversum (circa 1800–1200 a.Chr.) provinc de iste periodo, in le qual le agricultura se disveloppava plus longe. Etiam ora esseva utilisate inter altere fimo, palea e alimentation hibernal pro le bestial. Iste cultura agrari habeva le actual Flandria e sud de Paises Basse como area central. Le cultura de Elp es discernite al nord-est de illo e in le actual Frisia del West le cultura de Hoogkarspel relate. Iste culturas habeva multo de similitudes e formava parte de different reticulos de excambio in Europa nord-west.

In le Etate de Bronzo tarde le cultura de urnas-campo se extendeva super Paises Basse.

### Etate de Ferro

In le Etate de Ferro, le Paises Basse del Nord arrivava in le Etate de Ferro Pre-Roman del nord a causa del expansion germanic. Le sud, a partir de circa 1000 a.Chr., esseva un area marginal del influentia celtic cuje origine jaceva in Europa Central. Si linguages celtic realmente esseva parlate in le actual Paises Basse, non es demonstrate; totevia, existe alcun toponymos batavian con un origine partialmente celtic (Noviomagus es probabilemente le plus cognoscite de illos).

Le Celtas habeva un classe de nobiles que divideva lor potentia con le capites de tribu e druides e regnava super le population local. In le sud, le possibilemente celtic cultura de Hallstatt (circa 800-500 a.Chr.) introduceva le uso de ferro, pro esser sequite per le cultura de La Tène (circa 450 a.Chr. usque al periodo roman in le prime seculo a.Chr.).

Gratias al introduction de nove technologias como metallurgia, nutrimento poteva esser colliger plus efficacemente, lo que liberava un elite que se occupava con altere cosas. Le specialisation le plus importante esseva illo de ductores spiritual que poteva interpretar periculos o mesmo poteva distornar illos. Centros de prosperitate crescente surgeva circum illos, initialmente pro satisfacer le deitates. Pro protection, guerreros esseva temporarimente designate como ductores que totevia gradualmente ganiava plus potentia. Societates relativemente egalitari deveniva assi nobile con un governamento aristocratic. Isto valeva inter altere pro le Celtas pro quies le Paises Basse esseva un area marginal e le cultura de La Tène depost (circa 450 a.Chr. usque al periodo roman in le prime seculo a.Chr.).

Le possession de bestial valeva como mensura pro ricchessa e prestigio e dava plus stato que poteva esser atteingite con agricultura. Le stato le plus alte habeva le guerreros que regnava super lor principatos. Iste forma de societate esseva probabilemente rendite possibile per le augmentate commercio. Isto etiam habeva un augmentation del artes manual como consequentia, dum que armaturas, armas e instrumentos esseva vendite in placias de mercato que se disveloppava a colonias fortificate.

Attrahite per le prosperitate celtic, Germanos migrava al west in le secunde seculo ante Christo, adjutate hic per le manca de coherentia in le societate celtic. Le Germanos etiam cognosceva un societate de nobiles, homines libere, semilibre (o servos - le laet) e sclavos. Super le rivieras le conditiones de habitation deteriorava a causa del augmentante augmentation del nivello del mar (transgression), super que esseva passate a inter altere campos de favo e terpes, dum que in le west terras de turba esseva cultivate.

In toto isto deve esser notate que le distinction inter Celtas e Germanos non es ben clar. Le denominationes esseva date per le ancian Grecos e Romanos. Illos hodie es considerate principalmente como conceptos linguistic, pro describer populos independente que non semper habeva un identitate commun (vide plus longe le articulo super le relation relative inter populos).

Super le religiones que le Celtas e Germanos adhereva es multo parve in detail cognoscite. Le descriptiones roman es superficial e colorate e es probabile que le mythologia germanic de circa le comenciamento del contation del annos occidental habeva subite un considerabile cambiamento quando in le dece-tertie seculo Snorri Sturluson describeva le mythologia nordic in le *[[Edda in Prosa]]*.

## Periodo roman

Le prime testimonios ocular que describe le Paises Basse es originari de Romanos que se habeva establite in iste area. Istes finalmente remanerea hic pro alcun centenas de annos. In le *[[Commentarii de bello Gallico|Commentarii rerum in Gallia gestarum]]* le tunc general Julio Cesare describeva su battalias in 57 a.Chr. contra le Belgas in le Paises Basse del Sud.

Circa 55 a.Chr. habeva loco le battalia de Kessel, le plus vetule battalia cognoscite usque tunc super lo que es ora territorio batavian. Iste guerra gallic (58–52 a.Chr.) marca assi le transition del prehistoria al protohistoria del area del actual Paises Basse. Tamen, traditiones de iste periodo es ancora sparse; presumibilemente multo se ha perdite. Solmente a partir del dece-secunde seculo le numero de fontes transmittite aumenta.

Cesare mentionava alcun tribus belgic, includente le Menapios, como habitantes del area costal del actual Flandria e Zelanda e le delta del grande rivieras. Al est de illos habitava le Eburones, contate per Cesare inter le "Germanos cisrhenan". Ben que le prime initialmente conduceva un guerra de guerrilla successose, illos finalmente deveva render se. Le Eburones esseva vincite e un parte del tribu esseva exterminate. Iste guerra conduceva a que le Rheno pro lo futur deveniva le limite nord del Imperio Roman. Con isto etiam veniva un fin al proprie disveloppamento de iste populos.

In un periodo de quietude relative, le Batavos (appellate "Batavi" in fontes roman de iste tempore) deveva depost haber se establite inter altere in le Betuwe, dum que le Cananefates migrava al actual Holanda del Sud. Al nord de illo habitava le Frisii. Le area anterior del Eburones esseva repoblite in le nord per le Frisiavones.

In iste tempore un guerra civil in Roma (49–45 a.Chr.) agitava, e habeva ancora plus revoltas e altere difficultates. A causa de isto un organisation efficace del area tardava usque Augusto (27 a.Chr.-14 p.Chr.), le prime imperator. Iste divideva le area al latere sinistre del Rheno in Gallia Belgica. Durante le governamento de Augusto on habeva comenciate con le expansion del systema viari, specialmente orientate al pacification de Gallia del Nord e le conquesta de Britannia e Germania. General Druso deveva conquirer pro Augusto le area usque al Elbe. Ille sucedeva a subjugar le Frisii e con lor adjuta a vincer le Chauci. Post le battalia de Varus perdite per illos in 9 p.Chr., le Romanos totevia se retraheva usque al Rheno. Le area supra illo remaneva un zona militar, ma post un mesura fiscal le Frisii se revoltava in 28 p.Chr., post que illos e le Chauci deveniva quasi independente del Romanos. In isto le cambiamento del attention roman al conquesta de Britannia in 43 operava in lor favor. Le Rheno deveniva post 47 le limite nord o *[[Limes (Imperio Roman)|limes]]* del imperio.

Sub le imperatores Tiberio (14–37) e Claudio (41–54) le area esseva transformate de territorio de conquesta a parte del imperio. Sub Claudio, le romanisation esseva promovite como instrumento politic. Tribus pro-roman ganiava stato independente (apparente); a illos esseva assignate le statuto de *[[Civitas|civitas libera]]* o *civitas [[Foederati|foederata]]* – cives libere o confederate. Etiam un parte del population local esseva includite in le truppas auxiliar. Le tolerantia roman super le religiones local contribueva al pacification del tribus.

Malgrado isto, sub le direction de Julio Civilis in le anno del quatro imperatores (68–69) le Batavos se revoltava, quando le legiones roman al Rheno esseva partialmente retraheite pro participar al lucta interne pro succession. Alcunes altere tribus frontalier etiam participava al revolta, ma specialmente in le interior le preferentia esseva date al *[[Pax Romana|pax Romana]]* super le libertate germanic. Le colonia Oppidum Batavorum al Waal esseva destruite in le revolta. Vespasiano deveniva le nove imperator, revelava le ordine in Roma e reincludeva le areas revoltate in le disciplina. Legiones extra esseva inviate al Rheno e general Cerialis sucedeva a reintegrar le area sub governamento roman. 

Post que le Batavos esseva repacificate, le situaton remaneva relativemente quiete durante duo seculos in le provincias del Rheno. Germania Inferior ganiava in 89 le statuto de provincia totalmente independente. Durante le Dynastia Flavie (69–96) le area frontalier etiam esseva romanisate. Gratias al expansion del systema viari con vias roman e le navigation maritime, le mobilitate e assi le commercio augmentava, adjutate per le augmentante disponibilitate de moneta. Le terras fluvial e le area posterior de Brabante e Limburg esseva largemente dividite in grande possessiones de terra, frequentemente con un imponente *[[Villa Rustica|villa rustica]]* como edificio central. Isto esseva un grande ferma de senior al medio de un extense area agricultural. Le Romanos frequentemente cultivava un producto in grande quantitates, que esseva depost vendite, inter altere con le citates e guarnitiones militar. Ultra agricultura e elevamento de bestial, activitates artesanal habeva loco hic, ubi le villa roman de Voerendaal-Ten Hove longo le *[[Via Belgica|via Belgica]]* es un del plus grande villas retrovate de Europa. Le proprietarios esseva cives ric que frequentemente habeva lor domicilio principal in le nove locos Colonia Claudia Ara Agrippinensium (Colonia), Colonia Ulpia Traiana (Xanten) o Coriovallum (Heerlen).

Le population indigene germanic/celtic se romanisava gradualmente. Illos cultivava le terra del proprietarios del villa, practicava artes manual o serviva in le armata. Le economia esseva specialmente orientate al satisfaction del necessitates del grande campamentos militar que jaceva longe le limite proxim del imperio. Le nove colonias urban romanisate roman – etiam appellate *[[Civitates|civitates]]* – jaceva habitualmente proxime al plus vetule centros pre-roman de inter altere le Menapios, Nervios e Tungros. A vices, habitualmente in le sud, illos coincideva con vetule capitales como Kamerijk, Atrecht e Doornik. Per manca de un tal capital original, le Romanos mesme fundava un. Si le population local esseva multo suspicace contra le administration roman, a vices le *[[Civitates|civitas]]* esseva placiate extra le area tribal.

A iste periodo de expansion economic e forte augmentation del population solmente veniva un fin circa 250. Sub imperator Marco Aurelio (161–180) le pression germanic super le limes deveniva plus grande e etiam comenciava un periodo de inquietude interne; un balancia commercial negative con le est aggravava le crisi. Isto esseva augmentate per assaltos semper plus frequente de tribus saccheante de ultra le Rheno e etiam le cambiamentos de throno del imperatores accompanate per multo de violentia durante le crisi del tertie seculo e le disparation consequente del autoritate central non meliorava le situation del population. Pro defender le limites, le pression fiscal deveniva semper plus alte, de sorte que le population se pauperisava fortemente.

Gradualmente un processo de regionalisation se poneva in marcha, que poneva le unitate del imperio sub pression. Assi un numero de provincias se univa contra le invasiones francic al Imperio Gallic. In le est del actual Paises Basse, le Francos esseva probabilemente consistente de Salios e Chamavos. Illos esseva ben familiar con le cultura militar roman e esseva presumibilemente utilisate con successo variabile in le defensa del limes. Circa 290 le Francos Salic entrava iste regiones. Illos se establiva in le area roman al sud del Rheno, specialmente circum le Schelda e plus tarde in le actual Belgica del Sud e Francia del Nord. Le Batavos e le Cananefates es probabilemente includite in le Francos, ben que etiam es affirate que illos se partiva con le Romanos. Tentativas roman repetite pro liberar se del Francos esseva in vano. In 355 Juliano dava al Francos le area Toxandria (comparabile in superficie con le anterior ducato de Brabante) como *[[Foederati|foederati]]* in possession. In iste periodo le population autochtone in le area frontalier declinava, lo que esseva probabilemente partialmente compensate per le facto que Francos se establiva hic. Al fin del tertie seculo le situation se stabilisava; le Francos Salic de ora in avante defendeva le limite como alliatos.

Al nord del Rheno, extra le Imperio Roman, habitava le Chauci e le Frisii. In contrasto con le Chauci, le Frisii se occupava principalmente con le elevamento de bestial. Isto cambiava in le tertie e quarte seculos quando le terra frise esseva regularmente inundate. A causa de isto illos se comenciava a concentrar se plus super le pisca e le navigation commercial, a causa de que illos acquiriva un certe ricchessa. Hic etiam le cultura roman habeva multo influentia. Isto resulta del numerose objectos de uso roman e monetas que es trovate in campos de tumbas e terpes. Isto indica un commercio vivace inter le Frisii e le imperio vicin. Etiam es cognoscite de fontes historic scribite que alcun Frisii, tanto como membros de altere tribus que non esseva directemente sub governamento roman, entrava in servicio in le armata roman e assi, post lor periodo de servicio, etiam apportava multo de cultura e costumes roman a casa.

Es assumite que un mischitura de credentias pagan existeva ante que le christianismo deveniva le religion predominante in le area que plus tarde coincide con le Paises Basse. Sub le Romanos, le pantheon roman esseva introducite. Etiam ille tempore le prime christianisation habeva loco, specialmente in le citates. Le influentia de isto esseva totevia limitate e dispariva de novo quasi completemente post le Grande Migration de Populos.

### Le prime colonias plus grande
In le tempore roman esseva fundate le prime ver colonias in le actual Nederland. In addition, in locos favorabile como al cruciamentos de vias, al passagios vadeabile presso fluvios e circa albergo, nasceva numerose hamlettos e villageos (*[[vicus]]*) que a vices attingeva dimensiones urban e del quales un parve parte ha semper continuate exister. Specialmente a sud del grande fluvios, alcun locos ha dunque un origine roman, in particular lungo le Maas e in le Betuwe.

Le supra mentionate Oppidum Batavorum (“citate fortificate del Batavos”) debe esser fundate circa le initio del era christian. Le sito correspondeva probabilemente a lo que es nunc un parte del centro de Nijmegen. Le Ulpia Noviomagus Batavorum — situate quasi al mesme loco — debe haber recipite inter 98 e 104 d.C. le derectos de citate roman ab le imperator Trajano. Propter isto e propter le facto que ibi anteriormente ja existeva Oppidum Batavorum, Nijmegen es a vices considerate como le candidato principal pro le titulo de le plus vetule citate del Nederland.

Un poco plus al nord de Nijmegen e presso Arnhem etiam ha essite trovate restos de fortezas roman (*[[castellum|castella]]*), que ha essite identificate como Castra Herculis e Castellum Meinerswijk respectivemente.

Circa 122 le imperator Hadriano fundava Forum Hadriani (Voorburg) como citate del Canninefates. Coriovallum (Heerlen) e Mosa Trajectum (Maastricht) non esseva citates roman formal, ma colonias plus grande que se disveloppava spontaneemente proque illos esseva situate super importante vias terrestre e aquatic.

Le major parte de iste campos e habitationes roman esseva probabilemente abandonate durante un periodo breve o plus longe in le caotic periodo del migrationes de populos inter 300 e 500. Renovate recerca archeologic indica que Maastricht es probabilemente le sol citate ancora existente in le actual Nederland que desde su fundation roman ha remanite quasi continuemente habitate. Specialmente le posterior installation de un sede episcopal circa le tumba de Sancte Servatio pare haber promovite iste continuitate de habitation.

### Formation del paisage

Le linea costier alora appareva completemente differente del situation actual. Un relativemente lente ascension del nivello del mar in combination con un probabile plus frequente occurrentia de tempestas pote haber essite un del causas del erosion costier que inter le quinte e le prime seculo a.C. comenciava in le occidente del actual Nederland. Durante que in le periodo precedente le linea costier se habeva claudite — salvo le ostios del Schelde, le Maas, le Rheno e le Oer-IJ — iste ostios postea deveniva de novo semper plus large. Le region de turba alte detra le cordones littoral esseva drenate tanto per le invasion del mar como per le action del habitantes de alora, post le qual illo se subsidenteva.

Specialmente in Zeeland le turba descendeva tanto que circa le initio del era illo esseva inundate per le mar, con que le formation de turba cessava. Ben que usque al tertie seculo ibi ancora habeva habitation super le turba, le mar al fin de iste seculo penetrava profundemente in Zeeland. Secundo conceptiones anterior, iste evento faceva parte del assi-appellate Transgressiones de Duinkerke; actualmente iste modello in scientia ha in grande parte essite reimplaciate per le modello de ruptura costier. In combination con selnering — le excavation de turba pro le extraction de sal — isto conduceva al erosion del turba. Al fin del Medievo Tarde le barriera costier ibi esseva quasi completemente disparite.

Anque in le nord le turba habeva quasi completemente disparite. Le Laco Flevo se disveloppava post le tempore roman, per le erosion del rivas, in le Laco Almere. Le ostio del Oer-IJ esseva alora ja quasi completemente claudite. Probabilemente in le prime Medievo un connexion nasceva via le Vlie inter le Laco Almere e le posterior Mar de Wadden. In le none e dece seculos per erosion in Frisia nasceva le Middelzee, que in le duodece e dece-tertie seculos se colmatava de novo.

In le tempore roman occurreva etiam semper plus avulsiones — displaciamentos de cursos fluvial. Per le insablation del ostio del Oer-IJ, ab 47 d.C. le Vetule Rheno deveniva durante alcun seculos le frontiera nordic del Imperio Roman. Le Lek, le Waal, le curso inferior del Hollandse IJssel e le Gelderse IJssel nasceva in iste periodo, durante que le Linge habeva nascite poco antea. Le Vetule Rheno insablava proque le Rheno flueva semper plus via le Maas.

Le erosion costier faceva etiam que le aqua attingeva usque al castellum de Oudenburg, probabilemente *[[Portus Epiatici]]*. Anque Brittenburg, le fortification roman le plus occidental al Vetule Rheno, finiva sub aqua. Su restos plus tarde esseva lavate via. Le Romanos finalmente non poteva vincer le lucta contra le aqua — un del rationes pro le qual illes abandonava le region.

Le supra mentionate Transgressiones de Duinkerke (o alternativemente le modello de ruptura costier) probabilemente contribueva fortemente al interruption del continuitate de habitation in multe locos del actual Nederland post le antiquitate, specialmente in le nord e occidente. Solmente a partir del 10e seculo le habitation ibi cresceva de novo de maniera notabile, como confirmate per trovamentos archeologic. In le oriente e sud pare haber existite un continuitate de habitation algo plus grande.

## Medievo
### De Antiquitate al Medievo
Le pression germanic super le *limes* augmentava a partir del secunde seculo. Le Grande Migration del Populos, que in toto durava circa duo seculos, inaugurava un periodo de instabilitate. Le Romanos durante longe tempore solveva isto per emplear truppas germanic como foederati o alliate contra altere Germanos hostil. Interim, le Imperio Roman se debilitate etiam internemente. Circa le anno 300 illo finalmente esseva dividite in un parte occidental e un parte oriental, que cata un debeva occupar se mesme del defension de su territorio. Le economicamente plus debile Imperio Roman Occidental disponeva desde alora de multo minus medios pro mantener le legiones e perdeva assi multo de su fortia defensive. Ultra isto, le systema politic habeva devenite semper plus instabile, specialmente quanto al succession del imperator, que quasi sempre esseva accompaniate de violentia. Isto causava agitation additional e promoveva le disintegration del occidente. Le tribos germanic profitava gratelemente del debilitate del defension al frontiera e invadeva sempre plus frequentemente.

In le quarte seculo occurreva ja regularmente invasiones germanic. Le fin definitive del domination roman esseva annunciate quando le general Stilicho in 402 retirava le ultime truppas roman restante ex le regiones de frontiera, pro defender in loco le provincia Italia contra le Gotos. Le Francos ripuari remaneva pro custodiar le frontiera, ma in 406 illes esseva vincite in le Battalia apud Mainz per le Vandales, Suevos, Alanos, Alemannos e Burgundiones que fugiva del Hunnos. Postea illes transversava le Rheno e entrava in Gallia. Le opiniones differe quanto al grado in que isto habeva consequentias pro le parte del region de frontiera del actual Nederland e dunque pro le importantia del anno 406 pro iste region.

Le Imperio Roman Occidental non se recuperava plus postea. Le fragmentation subsequente de Europa es recognoscibile usque hodie. Le population e le commercio diminuiva. Post le disparition del administration roman e del truppas militar, se formava varie parve regnos juxta un le altere. Le descriptiones del evenimentos del quarte e quinte seculos proveni completemente de fontes roman e es dunque colorate per iste perspectiva.

A partir del medietate del quinte seculo comenciava le declino. Multe citates e oppida esseva abandonate. Le population quasi certo diminuiva considerabilemente, e habeva etiam declino economic. Le vias principal roman esseva negligite, lo que rendeva le viages plus difficile e plus periculose. Como consequentia, le commercio diminuiva e le moneta como medio de excambio cadeva temporarimente in disuso; commercio per baratto deveniva predominante. Le moneta tamen esseva ancora usate pro exprimer le valor del merces a excambiar.

Un parte del settlementos, al contrario, remaneva habitate; le Gallo-Romanos restante se adaptava sub le dominio del Germanos regnante. Finalmente illes se assimilava al novenientes. Con le regermanisation nasceva un zona miste germanic-roman, ubi le linguas del diverse tribos se developpava eventualemente verso un monolinguisme germanic in le nord e un monolinguisme roman in le sud. Le resultato final esseva que a partir del octave seculo un frontiera linguistic poteva esser observate. Al nord de iste frontiera linguistic le vetule nederlandese se developpava ex le vetule francic occidental inferior. Iste frontiera linguistic tamen non impediva relationes economic, politic e cultural. In le mesme periodo le litteratura declinava e solmente le ecclesiasticos poteva ancora leger e scriber. Consequentemente illes obteneva grande influentia in le administration del pais.

## Le longe dece-sextesime seculo
### Habsburgos

Durante lo que Fernand Braudel appellava le "longe dece-sextesime seculo" (1450–1650), le population de Europa se recuperava del Peste Nere e del grande famines. In iste periodo esseva ponite le base del ulterior domination mundial europee. Ben que le major parte del Nederlandes formalmente faceva parte del Imperio Germanic, iste provincias solmente sub le Habsburgos habeva un senior territorial que esseva etiam rege de Germania. Notabilemente, isto conduceva justamente a un plus grande independentia, e del provincias que formalmente cadeva sub le rege francese, le major parte seligeva, post le morte de Karel le Temerari, continuar a facer parte del union personal. Le provincias tamen tentava, per medio del Grande Privilegio, de revocar al minus partialmente le centralisation. Isto restava durante longe tempore un puncto de referentia pro accentuar le derectos del subjectos vis-à-vis del senior. Maximilian de Austria resisteva iste pression, como etiam un grande revolta contra ille. Per nove coincidentias genealogic, imperator Karel V – le nepto de Maximilian – hereditava le imperio mundial espaniol.

Le Burgundios finalmente habeva renunciate al lucta pro le poter in Francia e, in parte per lor expansion verso le nord, se concentrava super le Nederlandes. Sub Karel V e specialmente sub su filio Philippo II, le centro de gravitate se displaciava tamen verso le altere territorios, specialmente Espania. Le administration esseva confidate a un vice-regente. Le economicamente forte Nederlandes restava tamen de grande importantia pro le Habsburgos. Le facto que le Nederlandes faceva parte del imperio habsburgic implicava etiam lor participation in le guerras franco-habsburgic (1521–1559). Francia se trovava subitemente circumferite per le Casa de Habsburgo. Iste conflictos dominava le politica europee durante grande parte del seculo; solmente in 1559 le Pace de Cateau-Cambrésis portava un fin formal, ben que le rivalitate franco-habsburgic continuava ancora duo seculos. In iste contexto Karel subjogava etiam le provincias nordic del Nederlandes; iste assi-nominate Dece-septe Provincias esseva per le Transaction de Augsburg e le Sanction Pragmatic transformate in un entitate largemente autonome.

Como si isto non sufficerea, le Reformation protestante ganiava terreno a partir del annos 1520 in un region que ja habeva un attitude critic verso le excessos secular del clero e le structura del Ecclesia Catholic Roman. Ex le mystica christian se habeva disveloppate le Devotio Moderne. Su initiator, Geert Grote (1340–1384), poneva forte emphase super devotion personal e responsabilitate individual, sin necessitate de mediation ecclesiastic. Ille etiam promoveva education popular. In iste clima poteva sviluppar se le humanismo biblic con Erasmus como defensor del tolerantia. Ben que Erasmus criticava multe abusos ecclesiastic, ille non poteva acceptar le ruptura causate per Luther in 1517. Luther obteneva relativemente poc adherentes in le Nederlandes. Tanto Erasmus como Luther habeva recipite lor prime education in scholas latine dirigite per le Fratres del Vita Commun.

Le sol reformator ecclesiastic originari del Nederlandes esseva Menno Simons. In le annos 1520 e le prime medietate del annos 1530 le movimento radical del Anabaptismo cresceva rapidemente. Post le fiasco del communa anabaptista de Jan van Leiden in Münster in 1536, le anabaptistas constituiva le major parte del victimas del persecution contra hereses. Menno Simons succedeva post 1540 a dar nove orientation e un certe acceptation social al movimento. Le mennonitas o baptistas – plus tarde appellate doopsgezinden – esseva ulteriormente tolerate in le Republica, sicut le Judes e le catholicos, per le majoritariamente reformate governantes. Le plus rigorose calvinismo ganiava a partir de 1550 un adherentia multo plus large.

Le politica de centralisation continuava con le institution del Consilios Collateral. Le puncto culminante esseva le bulla papal *[[Super universas]]*, per le qual le Nederlandes non plus faceva parte solmente del archiepiscopatos de Colonia e Reims, ma formava un sol provincia ecclesiastic. Le bulla esseva multo impopular, specialmente pro le rumor que le existente Inquisition in le Nederlandes esserea substituite per le temite Inquisition espaniol. Es certe que ni Karel V ni Philippo II intendeva introducer le Inquisition espaniol hic.

Le combination de centralisation, oppression religiose e difficultates economic conduceva finalmente al Revolta.

### Revolta

Desde Espania regeva Philippo II de maniera autoritari. Ille se considerava defensor del Contrareformation. Le Consilio de Stato – sub le direction de Guilielmo de Orange como statthalter – demandava mitigation del placardos. Le refusation del rege alienava le opposition moderate.

In le Anno mirabile 1566 occurreva le furor iconoclasta. Philippo respondeva per inviar le duce de Alva. Su rigide politica e le Consilio del Turbamentos aggravava le situation. Multe personas fugiva e deveniva gueusos.

Le conflicto escalava e finalmente conduceva al division definitive inter nord e sud. Post le Unione de Utrecht e le Acto de Abjuration (1581), le provincias revoltate renunciava al rege espaniol. Post plure conflictos e intervention anglese sub Elizabeth I, le provincias nordic evolveva post 1588 in un republica de facto, le Republica del Septe Provincias Unite.

Assi, durante le longe dece-sextesime seculo, le Nederlandes passava de un collection de provincias sub un dynastia a un nove forma statal republican que habeva un impacte decisive super le historia europee.

## Republica

Adjutate per le *[[imperial overstretch]]* que Espania experimentava, le Republica poteva impedir que illo esseva reconquirite. Plus ancora, illo sapeva profitar al maximo del displaciamento del centro economic ab le Mar Mediterranee verso Europa Occidental. Ubi le provincias nordic anteriormente esseva in le umbra del provincias meridional, Amsterdam post le cadita e blocada de Antwerpen prendeva le loco como centro commercial de Europa, durante que Hollandia dominava le navigation in Europa.

Ben que le Union de Utrecht esseva solmente un alliantia militar inter varie citates e provincias pro defender le tolerantia religiose e resister al menacia espaniol, illo se monstrava finalmente le base del Republica del Septe Provincias Unite. Iste republica habeva interim essite fortemente pressionate per Parma. Tamen, con le expedition del Armada Invencibile in 1588, Philippe II faceva non solmente de Anglaterra un inimico, ma etiam in 1589 del protestante Henrico IV de Francia. Mesmo pro le plus potente monarcha de Europa, isto se revelava un caso de *imperial overstretch*. Durante lo que postea esseva appellate le Dece Annos (1588–1598), con le statthalter Mauricio e su cosino frisian Guilielmo Ludovico, le Republica habeva commandantes capace de vincer battalias e besiegar citates con successo. Ubi in 1588 le Revolta pareva quasi perdite, inter 1598 e 1672 le existentia del Republica non esseva plus seriemente menaciate.

Economicemente iste periodo esseva prospere, gratias al commercio e navigation, ma etiam al piscatura, industria e agricultura. Le refugiatos post le cadita de Antwerpen — plus que le medietate del cento millia habitantes lassava le citate, majoritate verso le provincias nordic — portava con se un vaste rete que promoveva le commercio. Amsterdam prendeva definitivamente le loco de Antwerpen como centro commercial de Europa.

Ben que le governamento esseva protestante e le calvinismo deveniva religion de stato, existeva libertate de conscientia. Differente religiones esseva tolerate, ma non existeva libertate de culto. Le catholicos e altere credos occupava dunque un position social inferior. Tamen, le tolerantia esseva multo plus grande que in altere partes de Europa e preveniva un exodo como in Espania. Le coexistentia de gruppos religiose diverse conduceva in seculos posterior al phenomeno del pillarisation (verzuiling).

Le burguesia deveniva le classe dominante, durante que le influentia del nobilitate diminuiva. Le regentes — le patriciato urban del familias commercial plus ric — dominava le politica. Le poter politic passava del Consilio de Stato al Statos-General, sub le provincias sovrane. In practica, Hollandia dominava gratias a su peso economic. Le Oldenbarnevelt, como landsadvocato de Hollandia, agiva como chef de governamento. Le statthalter del Casa de Orange possedeva influentia informal per patronage e *[[Secrete Besogne]]*. Quando le interesses de Hollandia e Orange coincideva, le systema functionava; alteremente illo poteva paralysar le governamento.

### Treva de Dece-duo Annos

Quando in 1609 le treva esseva concludite, le provincias non reconquirite per Espania ja monstrava un certe cohaesion. Tamen, le treva revelava etiam tensiones interne. Conflictus inter provincias maritime e provincias continental, e inter interesses commercial e militar, deveniva apparente.

Solmente le Ecclesia Reformate Nederlandese esseva ecclesia public. Le conflicto inter Remonstrantes e Contra-Remonstrantes divideva le republica. Mauricio prendeva le latere del Contra-Remonstrantes. Al Synodo de Dordrecht (1618–1619) le doctrina contra-remonstrante esseva declarate official, e decideva etiam le production del Statenvertaling. Oldenbarnevelt esseva executate in 1619. Le treva expirava in 1621 e le guerra recommenciava.

### Seculo de Aure

Ben que le termino es metaphorico, iste periodo habeva un importantia politic, cultural e economic exceptional. Le commercio del Baltico — appellate le “maternegotio” — esseva fundamental, como etiam le grande piscatura e le caccia al balena circa Spitsbergen.

Le prosperitate esseva sustenite per energia de molinos de vento e molinos hydraulic. Le extraction de turba permetteva un forma de proto-industrialisation.

In 1609 esseva fundate le Banco de Cambio de Amsterdam e in 1611 le Borsa de Amsterdam, faciente de Amsterdam un centro financiar mundial. Le VOC organisava commercio directe con Asia, fundava colonias como Nederlandes Brasilia, Nove Nederlandia e le Colonia del Capo.

In arte e scientia le periodo vide figuras como Rembrandt, Vermeer, Frans Hals, Huygens e Leeuwenhoek.

### Commercio de sclavos
Le WIC habeva initialmente como objectivo le corsarismo contra Espania e Portugal. Post le conquesta del Flotta de Argento e le occupation de Elmina e partes de Brasil, le Republica participava activemente in le commercio transatlantic de sclavos. Post le perdita de Brasil in 1654, Curaçao deveniva centro de distribution.

In total, le parte nederlandese in le commercio atlantic de sclavos esseva de plus que 550 000 personas. Ben que le margines de profitto non semper esseva alte, le commercio continuava, specialmente in connexion con plantationes in Suriname.

### Secunde periodo sin statthalter
Post le morte de Guilielmo III in 1702, non esseva nominate nove statthalter (salvo in Frisia e Groningen). Le Republica manteneva importantia financiar, ma su poter politic e militar diminuiva. Le Pace de Utrecht marcava un reduction de influentia international.

In 1747, post invasion francese, Guilielmo IV deveniva statthalter in tote provincias.

### Tempore del Patriotas

Le secunde medietate del dece-octave seculo esseva un periodo turbulente con lo que Godechot appellava le Revolutiones Atlantic. Ubi anteriormente il se tractava solmente de privilegios nobil, ora etiam le sovranitate popular de Rousseau comenciava a jocar un rolo.

In le Republica cresceva le discontento super le classe del regentes, que se isolava sempre plus del populo. Le governamento del pais non habeva essite un democratia, ma le populo habeva totevia potite exercer un certe influentia. Le discontento se manifestava prime in le Revolta del Affermatores in 1748. Le doelistas videva in Guilielmo IV le persona que poteva reformar le governamento, ma quando ille veniva al poter, ille monstrava non haber intention de cambiar le structura existente.

Le morte precoce de Guilielmo IV in 1751 faceva que le statholderato passava al tres-annal Guilielmo V, qui attingeva le majoritate in 1766. Anque ille non succedeva in portar le renovation politic sperate. Al fin del dece-octave seculo, le division interne in Nederland cresceva. Le Illumination comenciava etiam a exercer influentia in le Republica, ubi existeva un bon systema educational e dunque un relativemente grande gruppo de personas litterate. Isto conduceva al desiderio de un systema de governamento plus democratic. Al altere latere esseva le orangistas, que voleva dar ancora plus poter al statholder Guilielmo V, in imitation del reges francese.

Que Nederland esseva influentiate per le eventos in Francia es contradicite per Israel. Ille argumenta que le interaction comenciava in le Nederlandes, ubi le illumination radical nasceva ex le radical cartesianismo. Secundo ille, le movimento del Patriotas esseva le sol grande movimento democratic de massa in Europa ante le Revolution Francese que comenciava in 1789.

Internationalmente, le relationes habeva cambiate e post seculos il non plus existeva un opposition franco-habsburgic, con que in 1782 le citates-barriera habeva a esser evacuate. In le Statos de Hollandia e in le Statos-General nasceva discontento super le systema statholderial, compartite con le regentes que in le orientation pro-anglese del statholder videva un menacia pro le commercio. Le Revolution American (1775–1783) esseva applaudite tanto per le democratas como per le regentes, que in illo videva un reduction del poter anglese.

Le discontento existente esseva reinforce per le desastre del Quarte Guerra Anglese-Nederlandese (1780–1784), que sequeva le recognition del Statos Unite durante le Revolution American (1775–1783). Le Republica esseva in 1782, post Francia, le secunde pais que recognosceva le Statos Unite. Le Britannicos declarava guerra pro impedir que Nederland concluderea un alliantia con altere paises neutral e ulteriormente se immiscererea in le guerra american. Con iste guerra finiva un seculo de alliantia. Le Angleses profitava habilmente del decisiones extrememente lente in le Republica. Le guerra esseva un catastrophe pro Nederland, specialmente economicamente. Le flotta con que le Republica combatteva le Angleses esseva tanto grande como illo con que Michiel de Ruyter habeva superate le Angleses. Ma durante que le investitiones in le flotta in Nederland remaneva stabile, illos in Anglaterra habeva crescite explosivemente.

In 1786 e 1787 le problemas interne escalava. Le discontento del regentes se dirigeva contra le systema de patronage de Guilielmo V, que habeva reducite lor influentia. Le movimento democratic, al contrario, objectava contra le character oligarchic del governamento. Ben que le motivationes esseva differente, tote le anti-orangistas se appellava Patriotas, mesmo si non tote regentes anti-orangista supportava le crescente participation politic del citatanos. Illes timeva un movimento democratic que poteva facer los perder plus que ganiar; illes esseva appellate aristocratas.

Sub le pretexto de restoration constitutional, le Patriotas retornava al Revolta e al Seculo de Aure e voleva restaurar le ancian derectos e privilegios. Per cooperation inter regentes e citatanos, Guilielmo V esseva private de su derectos special de nomination. Al nivello local se delineava un revolution, in le qual le corpos franc (vrijkorpsen) habeva un rolo importante. Guilielmo V non plus se sentiva secur e partiva verso Nijmegen. Ille non acceptava le plano del orangistas de restaurar su poter e refusava cooperar. Su plus resolute sposa, le princessa Wilhelmina, offereva prender su loco. Su arrestation a Goejanverwellesluis conduceva al invasion prussian que imponerea le Restauration Orangista. Multe Patriotas fugiva verso Francia, ubi illes jucava un rolo non negligibile in le Revolution Francese, que finalmente los reportava al Republica durante le Revolution Batave.

## Tempore Batave
Post le Revolution Francese, in 1794 le Francese habeva incorporate le Nederlandes Meridional in le republica francese. In 1795 le tropas francese etiam invadeva Nederland. Illes restitueva al poter le Patriotas, qui retornava con le armeas francese. Formalmente Nederland non deveniva parte del republica francese, ma esseva establite le Republica Batave. Le statholder Guilielmo V fugiva a Anglaterra, ubi con le Declaration de Kew ille poneva le colonias nederlandese sub administration britannic.

In le seculos precedente le Republica habeva attingite un conception del stato moderne. Le Statos possedeva un sovranitate que in altere paises europee habeva essite obtenite per medio de un revolution. Isto valeva etiam pro le tolerantia politic e religiose, le equalitate de tote citatanos e le distribution del prosperitate inter le population. Isto non significava que non existeva inegalitate social. Con le declino del Republica deveniva apparente le incapacitate institutional. Le situation existente faceva que iste periodo esseva multo minus violente que in Francia. Le attention poteva dunque concentrar se super le formation de un pais in le qual le preponderantia provincial de Hollandia esseva reimplaciate per un governamento central. Al mesme tempore, tamen, Nederland deveniva un stato vassal del nove republica francese. Secundo le Tractato de Den Haag, Nederland habeva pagar un indemnisation de cento milliones de florines pro lo que esseva presentate como un liberation.

Internemente existeva initialmente un certe independentia e esseva introducite le Derectos del Homine e del Citatan, per le qual, inter altere cosas, tote religiones esseva declarate equal. Le Assemblage National esseva le prime representation democratic del populo in Nederland, ma se monstrava incapace de reformar le systema politic a causa del opposition inter le unitaristas — fautores del stato unitarie — e le federalistas, qui defendeva le sovranitate provincial. Post tres annos, le frustration conduceva a duo golpes de stato con appoio francese, post le qual con le Regulamento de Stato de 1798 esseva introducite le prime constitution nederlandese. Isto representava un ruptura radical con le provincialismo. In plano politic, illo esseva le plus importante cambio desde le Revolta.

Como alliate de Francia, le Republica Batave participava in le Secunde Guerra de Coalition. Le 27 de augusto 1799 un fortia britannico-russe de 32 000 homines desembarcava in Den Helder. Le 3 de octobre Alkmaar esseva occupate. In le Battalia de Castricum, tamen, le armea batavo-francese sub le generales Herman Willem Daendels e Guillaume Brune obteneva le 6 de octobre un victoria decisive contra le fortias combinate britannico-russe. Como consequentia del blocada per le Marina Britannic, specialmente le economia del provincias costier esseva gravemente colpite. Le commercio ultramarin quasi cessava. Un grande parte del colonias esseva definitivamente perdite in favor del Britannicos. In le grande citates occidental, como Amsterdam e Leiden, un grande parte del population dependeva del assistenta public. Per necessitate Nederland deveniva in iste periodo sempre plus un societate agrari, e mesmo Amsterdam perdeva un grande parte de su population.

Le populo perdeva su entusiasmo politic. Circa 1800 se attingeva tamen un reconciliation national, durante que le Francese esseva vidite sempre plus como occupantes in loco de liberatores. In 1801 habeva ancora un golpe de stato. Esseva establite le Communitate Batave, que habeva un character plus federal. Tamen, etiam iste governamento non satisfaceva le expectationes, post que Napoleon Bonaparte in 1805 nominava Schimmelpenninck como raadpensionario. Ben que ille esseva removite un anno plus tarde, ille succedeva implementar importante reformas. Post le transformation del Communitate Batave in le Regno de Hollandia in 1806, Napoleon nominava su fratre Ludovico Bonaparte como rege. Ludovico continuava le politica de Schimmelpenninck, ma secundo su fratre ille se identificava troppo con su subjectos, inter altere per un application insufficient del Systema Continental. In 1810 le pais esseva incorporate gradualmente in le Imperio Francese. Le debito public habeva in le dece-octave seculo e in le tempore batave crescite tanto que Napoleon Bonaparte in 1810 imponeva personalmente le tiercering del debito public.

Post le desastre del Campania de Napoleon contra Russia e le Battalia del Nationes, le tropas francese lassava le pais in 1813. Specialmente per le initiative de Hogendorp, le initiative pro un nove stato non partiva del alliate, ma del Nederlandes mesme. Ben que le rolo del Casa de Orange pareva finite in le annos precedente, le filio del defuncte Guilielmo V esseva invitate a devenir sovrano. Le introduction del legislation francese, tamen, restarea de signification durabile.

## Regno del Nederlandes
Le costose politica de perseverantia de Guglielmo I habeva como resultato altissimas cargas financial. In addition, le systema in le qual le productos fabricate in le sud esseva transportate per navios del nord non functionava plus. Ora esseva evidente que le Nederlandes pertineva al minor grandezza de potentes e forzate comenciava a seguir un politica de neutralitate. Politicamente, le pais trovava se etiam in le periodo de “un pais que in le annos 1780 cadeva in un crisi e hasta 1848 habeva un longe serie de false inicios e fallimentos”.

### Democratia parlamentari
Post le revolution francese e le defaite definitive de Napoleone, le reactionarismo prevaleva. Durante le anno de revolution 1848, iste tendentia incontrava forte opposition, resultante in tumultos per tote Europa. Le puncto de initio esseva de novo Francia, ubi le rege reactionari esseva destituite e un governamento civil assumeva le potere. Tosto post, revoltationes popular occurreva in Germania e Austria. In le Nederlandes, iste anno passava relative tranquille, proque Guglielmo II affermava haber devenite de conservatore a liberal in un sol nocte. Ille commissionava un nova constitution a le liberal Thorbecke. Le Nederlandes deveniva un monarchia constitutionale, e le ministros deveniva responsabile pro le politica in loco del rege. Thorbecke poterea supplementarmente implementar reformes, ma cadeva in 1853 post le Restaurazione del hierarchia episcopale in Nederland e le subsequente Movimento de Aprile.

Le conflicto scolari deveniva un elemento importante del politica. Appareva partidos confessionale, in opposition al domination longe tempore del liberales, con le protestante Partito Anti-Revolutionari como prime partido national. Ante, le membros del parlamento se uniteva in alliance informale e associationes electoral, ma a fin del XIX seculo multe partidos politic emergiva.

In Indias Orientales Nederlandese, le Nederlandes adoptava un tal politica de abstinentia, significante que in le colonias non habeva un administration establite. Illes se limitava al relationes con le regentes native. Un altere politica requireva troppo effortos financial e militar. Le imperialismo moderne de altere paises a fin del XIX tamen conduceva al expansion colonial, le tal nominate paradoxo colonial. Iste expansion poteva esser accompaniate per violente grave.

### Modernisation

Le legge pro infantes de Van Houten esseva le prime lege social in Nederland. Lentemente, le governamento comenciava a haber un rolle plus grande post le reservation initial del liberales.

Le importation de grano e altere productos agricole a basso precio ex le US e Canada causava inter 1878 e 1895 un crise agricole. Isto reducia fortemente le occupation in le campagna. In le colonie de torba de Groningen e Drenthe, ubi differencias social already existeva, isto conduceva in 1888 in Appelscha al prime greve large-scale in Nederland, con demanda de augmentation de salario e abolition del commercio obligatori.

Un grande parte del population emigrava del campo. Alcun migrava verso le citates, ma un altere parte emigrava al foras. Le urbanisation resultant faceva que le industrialisation se accelerate in le est e sud del pais. Le treno contribuiva a isto, le prime circulava in 1839 inter Amsterdam e Haarlem. Le sector de servitio se expandeva etiam. Isto augmentava significantemente le crescentia economic. Urbanisation faceva etiam le strata social basse visible como proletariato. De isto nasceva un movemento laboral, que se organisava in partidos politic e sindicatos. Al corde del politica deveniva le expansion del suffragio e le melioration del conditiones social del laboratores. Apareva un pilarisation, que characterisava le societate Nederlandese usque a 1960. Le augmento de prosperitate accompagnava un flore de artes e scientias. Le poveritate real desapareva gradualmente, durante que le conditiones de lavoro habeva base legal. Le position del infantes meliorava con le introduction del Legge pro Infantes de Van Houten in 1874 e le establishment del obligation scolari in 1901.

Mesmo si le neutralitate nasciveva ex incapabilitate, le Nederlandes comenciava a presentarse como paese modello. Isto contrastava con le politica in le colonias, resultante in un politica ethica. Tamen, pro causas economic, isto non excedeva le financement del education popular e un participation political limitate del population colonial.

Durante le Prime Guerre Mundial (1914–1918), le Nederlandes remaneva neutrale, ma isto marcava le fin del forte crescentia economic. Le exercito Nederlandese esseva mobilisate quando in Augusto 1914 le guerra comenciava, durante que le invasion germanic in Belgica conduceva circa 1 millione de refugiate. Proque le paises circunvicinante esseva in guerra e le Mare del Nord non esseva secur pro le navigation, le cibo deveniva rare e famin minaciava. Un sistema de rationamento esseva introducite. Un errore in le distribution conduceva in 1917 al Revuelta de Patatas in Amsterdam.

Sub le pressione del conditiones de guerra, le politica adoptava le Pacification de 1917, que reduceva le tensiones e confirmava officialmente le pilarisation. Le conflicto scolari terminava e le suffragio general pro homines esseva introducite, duo annos post le suffragio feminile. Le question social non esseva resolve, e post le error de Troelstra, le position del socialistas esseva gravemente weakenate. Isto error includeva que Troelstra, leader del SDAP, post le revolutiones in Germania e Russia, in Novembre 1918 invocava un revolution inter le laboratores, que tamen non habeva succeso.

Le relation con Belgica, que habeva patite multo durante le Prime Guerre Mundial, esseva tense. Le Belgas considerava que le Nederlandes non esseva vermente neutrale, proque le tropas germanic habeva permission de retraherse per le Limburg Nederlandese. Le Belgas demandava in compensation le Zeeuws-Vlaanderen e le Sud Limburg. Isto non esseva concedite, ma le relation permaneva problematic usque al initio del Secunde Guerre Mundial. Le Nederlandes absteneva se de supportar le Movemento Flamenco, malgrado le indicationes de connexion cultural ex le Gran Nederlandes.

### Societate burgesemente pillarate

Le developpamento de tempo resultava que le Nederlandes esseva recognoscibile como un stato national. Post le Prime Guerre Mundial, le evolution existente accelerava. Le infrastructura esseva expandite, includente le Afsluitdijk. Precedentemente, le Noordzeekanaal e le Nieuwe Waterweg esseva construite. Ora se realisava un electrification a grande scala, que alterava fortemente le transporto, massaproducto, domesticitate e communication. Non solmente le infrastructura existente esseva meliorate, ma appareva nove infrastructura, como le aviation. Le prime volo del KLM, fundate in 1919, atterrava in 1920 a Schiphol. In le sector industrial crescente companias grande como Philips, Shell e Unilever. In scientia e artes, multo nomines emergenteva, talmente que le periodo esseva appellate “le secunde Etate de Oro del scientia natural Nederlandese”.

Lentemente, un systema social comenciava a apparer. Internationalmente, le Nederlandes continuava a aspirar neutralitate, malgrado le accession al Societates Nationes e le establishment del Corte Permanent de Justitia International in Le Hague.

Malgrado le existentia de movimento NSB e CPN, le democratia parlamentari non esseva in periculo ante le Secunde Guerre Mundial. Post le tensiones con le familia regnante durante le XIX seculo, le popularitate del reginas cresceva, proque illas non cercava plus influentia political directe.

Politica, sindicatos, scholas, radiocommunication, presse e juventute esseva fortemente pillarate. On tenta resolver oppositiones ideological con un politica de pacification, que non sempre functionava in question de convictiones de vita. Como le confessionales faceva parte del governamento de 1918 a 1994, isto habeva multo influentia.

Le crise del annos 1930 provocava, post un periodo de prosperitate, grande disoccupation. Le cabinet-Ruijs de Beerenbrouck III adoptava multo mesuras de austeritate e leges, includente le Tarwewet, pro sustener le crisis. Quasi tote le paises vicinava devalueva lor moneta, deteriorante le position commercial del Nederlandes. Solo in 1936, Colijn III decidette finalmente de devaluer le gulden. Economicemente, le Nederlandes se orientava fortemente verso Germania. Le introduction del Sonderkonto esseva un pesar pro le Nederlandes. Le crisis durava longe e esseva sequite per le Secunde Guerre Mundial, provocante le augmentation del influentia del stato in le societate.

Pro reducer le disoccupation, in 1935 projectos de labor esseva implementate. Le importation esseva limitate pro sustener companias domestic.

Durante iste periodo, le movimento national in Indias Orientales Nederlandese se developpava. Duces como Soekarno e Hatta demandava administration o mesmo independentia e esseva arrestate e deportate in Nova Guinea.

Tantum lentamente comenciava le influxo de Judios fugit ex Germania. Pro non disrupter le relationes con Germania, un politica de admission strictissime esseva applicate, e multe Judios esseva repatriate. Pro le increment global de turbulentie, le spesa pro defensa esseva augmentate e le servicio militar extendite. Le Nederlandes non poteva fabricar le major parte del armamentos, assi illes deberea comprar los. Pro le minacia de guerra, le major parte del paises non volerea permitter exportationes o transito de armas. Le Nederlandes non poteva assicurar adequatemente se mesme e continuava a aspirar neutralitate durante le guerra imminente.

Durante le Secunde Guerre Mundial (1940–1945), le administration nationalsocialiste usava le Nederlandes como territorio util pro sustener le guerra. Le occupatores tentava nazificar le population, durante que plus de cent milles Judios – 75% del population judee in Nederland – esseva exterminate in camp de extermination. Solmente un petit parte poteva sobrevivir per caches. Post un approccio moderate initial, le occupation deveniva rapide severe, specialmente post le Greve de Februario in 1941, unic in Europa occupate. Le germanos establiva camp de concentration e le repression e terror deveniva sempre plus severe. Malgrado existentia de resistentia Nederlandese in le Secunde Guerre Mundial e collaboratores, le attitude general esseva de accommodamento, que on appelava accommodation. Post le liberamento total del 5 de Maio 1945, circa 200.000 civitates e militari Nederlandese moriva; multe cosas esseva robate o destructe. Le catasthrophe directe de guerra affectava specialmente Rotterdam e Nijmegen.

Le occupatores remplaci multe institutiones pillarate per institutiones general. Malgrado le colabore inter le pili in le resistance e le prime periodo post liberamento, le idee de breakthrough prevaleva, le societate retornava rapide al structuras pillarate ante le guerra. Ergo, le guerra esseva minus un rupture que anticipava. In 1948, durante le 50me anno de su regno, regina Wilhelmina abdicava in favor de su filia Juliana. Illa esseva delusa, proque le societate pillarate ante le guerra retornava, con le cultura politic de partitos incluse, e su potentia non augmentava como illas voleva. Le Nederlandes abandona le politica fallente de neutralitate e se affilia al NU, CE e specialmente al OTAN durante le Guerra Frigid. Willem Drees regnava durante le periodo de expansion del stato de welfare. Motivationes economic e le tension del Guerra Frigid provocava grande emigration, stimulate per le governamento. Inter 1947 e 1963, 409.000 personas emigrava verso Canada, Australia, Stati Unite, Africa del Sud e Nova Zelanda.

Le colonie extremely riche occupate per Japan inter 1942 e 1945, Indias Orientales Nederlandese, esseva permanentemente perdite post le lucta pro independentia (1945–1949). Con le guerra colonial, euphemisticamente appellate actiones politionales, le Nederlandes tenta restaurar le autoritate, a vices con rigor. Tanto le pression international del Naciones Unite e del Stati Unite, specialmente le minacia de suspender le Plan Marshall, como le determination del Indonesians, forzava le Nederlandes acceptar le nova situation. In 1949, le independentia de Indonesia esseva recognoscite. Un influx de circa 300.000 personas de Indonesia occurreva, includente Molucenses ex-militari KNIL con lor familias, repatriate Nederlandese e Indos. Malgrado initialmente le perdita del colonie riche esseva timite causar mala economic, le contrary occurreva. Usque al Sinterklaas niger in 1957, le relation economic con Indonesia remaneva importante assi como le Plan Marshall pro le reconstruction.

### Despillamento del pillari

Durante le annos 1950, le prosperitate in Nederland cresceva rapide, principalmente pro le continuation del industrialisation e le lectiones del interbellum in Europa Occidental, includente le recognition que alte tariffs esseva dannose pro le economia commercial. Nederland, Belgica e Luxemburg comenciava a collaborar economicamente in 1958 in le Benelux. Le mesmo anno, Nederland esseva un del sex paises fundatores del Communitate Economic Europee, del qual emergerea plus tard le Union Europee.

Post le inundation de 1953, ubi circa 2.000 personas moriva, le Plan Delta esseva establite, includente multe augmentos de diques e clausuras de golfos. Presque 50 annos se laborava al completion de iste plan, developpante expertise importante. Le port de Rotterdam deveniva le plus grande in Europa, e inter 1962 e 2004, le plus grande del mundo.

Le competetivitate contra le foras esseva meliorate per le politica de salarios dirigite. Le decennio sequente, le scoperta del gassero de Slochteren e alte augmentationes de salarios permitteva luxos inaccessibile ante, marcante le initio del societate de consumo. Le television deveniva symbolo, como le auto. Le auto-execution deveniva plus importante que le conformitate al expectations del pillari. Le despillamento del pillari generava un cultura de juventute, que se opponeva al generation ancian.

Durante le 1960, movementos artistic como Vijftigers e Cobra emergeva, ma un movemento social plus largemente diffunde se forma solo in le 1960, questionante structuras e valores existenti. Autoritate deveniva dependent del competentia. Le flowerpower, hippie-stile de vita e uso liber de drogas veni ex California, durante que le revolution sexual promoveva libertate. Le lege de subvention allowava plus spatio pro experimentos artistic. Le movimento pro emancipitation femine deveniva audibile, ma ancora retro al comparation con paises vicinant. Le Mammoetwet de 1968 promoveva democratization del education.

Le timor del communismo cresceva in fin de 1950. Le socialdemocrates esseva meno radical, ma le CPN pro-URSS obteneva in 1946 10 de 100 seddas, plus multe sedes municipal e majoritate absolute in certe municipalitates de Groningen. Le coup de Prague in 1948 transformava admiration in timor. Alcun modificationes legal garantiva que politicos communista poteva esser marginalisate si necessitate. Le supporto del CPN diminuiva drasticemente in annos sequente.

Le disparition del pillari generava un cultura de juventute con diverse subculturas. In le 1980, per le crise de domos e vacantias longe durante, le movement de occupation emergeva. Le corruptiones in corona de 1980 inceptava un periodo violent de squatting, incitant le policia a repensar le approccio al violentia de gruppo.

Le annos 1980 esseva etiam le periodo de grande demonstrationes, contra le installamento de missiles cruciforme american in Nederland, parte del Guerra Frigid. Le plus grande demonstration in Nederland se realisava in 1983 in Le Hague, contra le missiles. Multos protestava contra le Guerra in Vietnam e le movimento anti-nuclear contra energia nuclear.

Nationalmente, post le despillamento, multe personas non habeva un corriente ideological a qui dirigirse, durante que le fin del Guerra Frigid non clarificava le relationes international. Le question principal includeva le problemas identic assignate per Fortuyn, que permaneva actual.

### Deschristianisation
Parallelmente al despillamento del pillari, ab iste periodo se realisava le deschristianisation. Con le secularisation cresceva le parte del population que non se considerava parte de un de los pili. Le partito confessionalees videva lor supporto declinar. Le formation del CDA ex le tres plus grande partidos confessionale poteva ancora prolongar lor praesentia in le centro de potentia, ma generalemente illes perdeva supporto a partidos liberale como D66 e VVD, o al socialdemocrate PvdA. Contra le deschristianisation se produceva un incremento de un grupo spiritual independente, que cercava senso de vita in movimento como ''new age''.

### Le colonias deveni independente
Le hemisphero occidental de Nova Guinea esseva transferite al Naciones Unite in octobre 1962 post multo interventiones de Indonesia, admonitiones american e minacias russe. In 1969, Nova Guinea esseva integrate officialmente con Indonesia per un votation popular. Le 25 de novembre 1975, Suriname deveniva etiam independente.

### Politica (annos 1970)
In le annos 1970, le politica esseva obligate a modernisar se. Le facte que le kabinet-Den Uyl in grande parte falliva in isto, era in parte proximate al declino economic post le crise de petroleo de 1973. Specialmente le industria labor-intensive se relocateva verso paises de basse salarios. Le grande disoccupation sequente affectava principalmente personas con basse qualification, includente multe traballatores immigrante que habeva essite attrahite durante le periodo de prosperitate economic. Ultimemente, le stato de welfare non proveva esser sostenibile in plen extent.

Durante iste periodo, le PvdA concepiva le idea del societate factibile. Durante le decennios sequente, deveniva clare que le societate esseva solo parcialmente modificabile e que le augmentation del intervention governamental non rendeva le governamento plus efficiente pro le bureaucratie crescente. Le idea de societate factibile conduceva a plus intervention governamental, ma non plus efficacia.

Affares scandalose de iste periodo includeva principalemente le hijackings de trenos per Molucenses a Wijster in 1975 e le De Punt in 1977. Anche le Lockheed-affaire occurreva in iste periodo.

### Economia (annos 1980–1990)
Le initio del annos 1980 esseva marcate per le crise de petroleo que explodeva in 1979. Isto esseva un declino economic con alte disoccupation, un enorme deficite de budget, interesse crescente e un mercato de habitation collassante. Le gabinetos del CDA politicamente Ruud Lubbers regnava de 1982 a 1994 sub le motto "labor, labor, labor". Iste tres gabinetos implementava extensivemente reductiones in salarios e subventiones del fonctionariate e laborava al diminution del stato de welfare. Le deficite de budget esseva assi reducite. Le subventiones deveniva minus attractive pro incitar plus personas a laborar, e le disoccupation, plus de 11% in 1983, esseva reducite. Anque le poldermodel de consensus inter governamento, sindicates e patronos esseva abandonate. Nederland suffriva de stagflation, un problema economic difficile a resolver. A fin del annos 1980, le conjunctura globalmente se meliorava e le pessimismo dispareva. Le economia nederlandese recuperava, le disoccupation diminuiva e le deficite de budget esseva de novo sub control.

Durante le annos 1990, le economia nederlandese continuava a crescere. Durante le annos viola, le prosperitate augmentava, con Nederland proficiente del crescentia economica global. Durante iste periodo, le movemento ambiental cresceva etiam. In 1972, le rapport *[[Le limites al crescentia]]* del Club de Roma habeva facite un grande impression in Nederland. Le governamento respondette rapide, ma le problema esseva difficile a resolver a nivel international. Durante le annos 1980–90, Nederland, como membro del NATO, participava activemente in diversas operationes militari de pace sub le bandiera del Naciones Unite. Isto conduceva in 1995 al implicamento in le cadenza de Srebrenica, un evenimento que causava grande attention durante multe annos.

### Crescente intolerantia social
Un altere problema difficile a resolver esseva le preoccupation super le crescente grupo de minoritates ethnic. Initialmente isto esseva ignorate. A fin del annos 1960 e especialmente durante le annos 1970, un grande affluxe de gastarbeiders occurreva, initialmente ex Italia e Hispania, e postea majormente ex Marocco e Turquia. Le Hispani e Italic retornava in major parte a lor pais natal durante le annos 1980–90, ma iste non esseva le caso pro le Maroccanos e Turcos. Le causa esseva principalmente economic. Hispania e Italia, assi como Nederland, deveniva plus prospere, faciente que le immigrantes esset plus inclinate a retornar. Marocco e Turquia remaneva sub-developpate, creando peu incentivos pro le gastarbeider habituate al benestar a retornar. In plus, multe habeva fatte venir lor familias. Un grande affluxe de importbruides occurreva tamben. Isto faceva que le gruppo islamic allochtone cresceva fortemente.

### 21me seculo
Dum le annos 1960 valores universal deberea prevaler, gradualmente plus attention esseva date al cultura national; on timiva que illo poteva esser menaciate per le integration europee e per le grande grupos de minoritates ethnic. Le Tratato constitutional pro Europa (2004) esseva assi reprobate. Post le attaccos del 11 septembre 2001 in le Statos Unite, le tolerantia verso minoritates islamic diminuiva in multe partes del mundo, includente Nederland. Iste minoritates sentiva se pressate pro isto.

Quando Pim Fortuyn intrava in le arena politic in 2001, le integration deveniva un requisito politic. Frustration super le presumite fallimento del governamento deveniva manifeste in 2002, nove dies post le assassinio de Fortuyn, quando su partido, le Lijst Pim Fortuyn, causava un mutation politic in le Tweede Kamer. Benque iste gabinete durava solmente alcun menses, le insatisfaction verso le partidos traditionalmente al poder continuava. Le Assassinio de Theo van Gogh pareva confirmar le *[[Paul Scheffer (PvdA-politicus)|drama multicultural]]* de un sub-classe ethnic que non se integra e que pote radicalisar se.

Durante iste periodo, le traditional tolerantia diminuiva, ma le legalization del matrimonio homosexual, e sub conditiones, le abortamento, euthanasie, prostitutie e softdrugs, manteneva un impression de liberalitate in le exterior. A partir de 2006, sempre plus votos se dirigeva a partidos alterative, como le SP e le PVV. Iste ultime, connossete como fortemente anti-islamic e anti-immigration, deveniva le plus grande parti durante le electiones de novembre 2023.

Ab 2008, Nederland, assi como multe partes del mundo, affrontava le crise de credito e le sequente crise de debito statal. Le problema del nitrogeno existiva desde ante; ab 2019, oficialmente existiva un crise de nitrogeno in Nederland. In 2020, Nederland esseva affectate per le coronacrise.

Verso 2017 deveniva evidente que le cambiamento climatic in Nederland occurreva plus rapide que le riscaldamento global. Durante le inundationes in Nord-occidente Europa in le vere de 2021, partes del sud de Nederland esseva tamben affectate.

Malgrado le crises mentionate, Nederland remaneva generalemente un pais multo prospere con bon cura social e un societate stabile. Malgrado le assassini politic, le pais habeva un developpamento relative pacific.

## Notas