open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Moai

Un **moai** [mo-ái] es un statua lithic in le Insula de Pascha. In le majoritate del casos, le statuas es monolithic (sculpite de un singule lapide), sed alicun ha un parte lithic additional e separate appellate Pukau ponite super su capites. Il ha plus de 600 moais cognoscite de esser in le insula. Le majoritate del moais esseva sculpite del lapide de Rano Raraku, ubi quasi 400 plus moais resta in varie scenas de completion. Ben que usualmente identificate como "capites", plures del moais ha humeros, bracios, e torsos, que deveniva interrate trans le annos.

Le labor in petra ibi pare que ha essite abandonate abruptemente, con statuas non finite. Practicamente omne del moais finite ha cadite debite al nativos in le periodo post del construction.

## Theorias
Le significantia del moais totevia non es clar; il ha plure theorias super le statuas.

Le theoria plus commun es que le statuas esseva sculpite per le nativos polynesian del insulas 1000 o plus annos retro. Il es credite que illos ha essite representationes de morte de ancestres (como tumbas), o forsan importante personas, como symbolos del stato de un familia. Le statuas esseva multo costose a crear. Illos non solmente requireva annos de sculper, sed etiam plure labores pro mover los a su final locationes. Ben que non es sapite exactemente como le moais esseva movite, le processo quasi certemente requireva ligno pro slittas e/o rolos. Il es credite que le demanda pro ligno pro appoiar le excessive creation del statuas causava le complete deforestation del insula, que etiam causava le rapide abandonamento del labor in petra.

Le legendas ancian in le insula parla re un chef de un clan qui cercava un nove home. Ille seligeva tunc le Insula de Pascha. Quando ille moriva, le insula esseva partite a su filios. Quandocunque un chef de un de ille clanes moriva, un moai esseva ponite al tumba del chef. Le nativos credeva que ille statuas retenerea le mano del chefs, e que al retener su mano, su prosperitate restarea: le pluvia venirea e le recoltas crescerea. Le legenda pote haber essite corrumpite de su forma original a causa del annos.

Altere personas crede que le maois non esseva create pro marcar tumbas, sed pro placar extraterrestres. Le amatores de OVNIs e conspirationes, e alicun religiones, ha declarate que extraterrestres regeva le Insula de Pascha usque le millennio passate.
## Ligamines externe
*  PBS NOVA: Secrets of Easter Island
*  PBS NOVA: Secrets of Lost Empires: Easter Island

## Bibliographia
*  *Rediscovering Easter Island* per Kathy Pelta, Copyright 2001 Lerner Publications Company, North Minneapolis, USA
*  *Ancient Mysteries* per Rupert Matthews, Copyright 1988 Wayland Limited East Sussex, England
Kenmu

**Kenmu** (建武) esseva un era japonese post Genko e ante Kowa, ab 1134 a 1136 (ma a 1138 in le nord), e durante le era del cortes de sud e nord.
Engen

**Engen** (延元) esseva un era japonese post Kenmu e ante Kokoku, ab 1336 a 1340, e durante le era del cortes de sud e nord.
Apple IIGS

Le **Apple IIGS** esseva le final computator del serie Apple II que esseva vendite per Apple Computer. Aunque illo esseva largemente compatibile con le Apple II, illo esseva etiam capabile de nove cargas, como le plus complexe sono e video pro le era. Aunque illo esseva le superior del Macintosh in plure capacitates, competition inter le duo computatores causava le cessation del production in 1992.
Skaugum

**Skaugum** es un proprietate in Asker, Norvega, ubi le rege Harald V habeva nascite. Illo esseva le residentia de Rege Olav V usque 1968.
Thor Heyerdahl

**Thor Heyerdahl** (n. 6 de octobre 1914, m. 18 de april 2002) esseva un archeologo, anthropologo e navigator norvegian.

Thor Heyerdahl nasceva in Larvik. Ille apprendeva biologia e geographia in le Universitate de Oslo. Ille menava multe expeditiones per su navetta apellate *[[Kon-Tiki]]*, e su libros es multo famose in Norvega.
London

**London** o **Londres** (pron. API: ) es le plus grande citate e le capital del Regno Unite. Illo es situate in le sud del pais. Nunc le population es approximativemente 12,2 milliones.

## Etymologia
London, del latino: *Londinium* ut ancora hodie on se refre al antique centro urban historic, colonia de Roma.
## Historia
Le nomine de London esseva originalmente le latino *Londinium*, un nomine de un fortalessa construite per romanos.

London esseva attaccate per terroristas le 7 de julio 2005.

## Attractiones
* Palace of Westminster, con parlamento, e le grande horologio appellate Big Ben.

## Galeria

File:Busy_Central_line_platform_at_Oxford_Circus_tube_station.jpg|thumb|270px|Un station all metropolitano de Oxford Circus
File:London 'bus RTL - Flickr - James E. Petts.jpg|thumb|270px|In London (como in altere partes de Britannia) omnibuses de duo etages son commun
Genko

**Genko** (元弘) esseva un era japonese post Gentoku e ante Kenmu, ab 1331 a 1334, e durante le era del cortes de sud e nord.
Aylar Lie

**Aylar Lie** (nascite como **Sharareh Dianati** آیلار لی  le 12 de februario 1984 in Tehran, Iran) es un actor, modello, cantator, e ex-stella pornographic in Norvega. Illa participava in Miss World in 2004, mais esseva disqualificate quando il deveniva sapite que illa habeva apparite in un film pornographic.

## Ligamines externe
*
Oido Station

**Oido** (오이도역) es un station in le linea 4 del metropolitano in le citate de Seoul in Corea del Sud.
Ansan Station

**Ansan** (안산역) es un station in linea 4 del metropolitano in le citate de Seoul in Corea del Sud.
Banwol Station

**Banwol** (반월역) es un station in linea 4 del metropolitano in le citate de Seoul in Corea del Sud.
Slovio

**Slovio** es un lingua artificial con vocabulario slave create per Mark Hučko como un lingua auxiliar international. Secundo le autor un equipo de dece-quatro linguistas e instructores, plus un universitate (le Universitate de Komensky in Bratislava) adjutava in crear Slovio.

Benque basate sur le linguas slave, illo es multo como Esperanto in le practic usage, tanto que le 'Esperantismos' face le lingua non-Slave al costo de regularitate.

## Controversia
Il ha plure criticas del Slovio, pro varie rationes.

Le plus commun critica de Slovio es como su creator, Mark Hučko, odia derivationes de Slovio. Pro isto, ille ha ponite le grammatica e le dictionario sub un restrictive copyright, specialmente create contra 'conlinguistas.' Iste ha date pavor a parlatores, qui a vices crede que Mark Hučko facerea un lite si un parlator usate un parola que non esse in le Slovio dictionario.

Slovio tamben suffre de un frequente cambiamentos grammatical. Iste causava derision de altere conlinguistas, specialmente esperantistas.

## Ligamines externe
* Official pagina web de Slovio
Tabu in nominar

Le **Tabu in nominar** esseva le prohibition chinese de dicer o scriber nomines (specificamente, le characteres) de imperatores o ancestres.

## Commun tabus
* Le tabu in nominar del nomine del stato (国讳; 國諱) esseva le tabu de usar le nomine del imperator o su ancestres. Pro exemplo, in le Qin Dynastia, le nomine de Qin Shi Huang, Zheng (政) esseva evitate. Aun le nomine del prime mense del anno, "Zheng Yue" (正月: le erecte mense) esseva cambiate a Duan Yue (端月: le probe mense). Pro exemplo, in 1777, Wang Xi Hou (王錫侯) scribeva le nomine del Imperator de Qianlong in su libro, causante le executiones de illo e su famiglia.
* Le tabu in nominar del nomine del clan (家讳; 家諱) era le tabu de usar le nomines de su ancestres. In diplomatic documentos e litteras inter clanes, le tabus de ambe clanes esseva respectate.
* Le tabu in nominar del nomine del sancte (聖人諱) era le tabu de usar le nomines de gente honorabile. Pro exemplo, le nomine de Confucio esseva tabu durante le Jin Dynastia.

## Evita le tabu
Il habeva tres methodos pro evitar usar un character:
* Cambiar le character a un altere, que sonava le mesme o similar;
* Face un blanc loco pro le character; o
* Omitter un linea in le character, specialmente le final.

## Le tabu hodie
Aun que le tabus non es strictemente obedite, illos etiam es practicate per plure personas qui evita dar su filios nomines similar o le mesme del nomines de su ancestres. Isto pote explicar pro que aun moderne Chinese crede que non esse respectuose que seniores per su nomine, e pro que esse rar que vider un persona chinese con un suffixo in su nomine.
Population

In le senso le plus commun del parola, un **population** es le collection de gente – o organismos de un particular specie – vivente in un certe area geographic.

Le populationes es studiate in plure manieras e in multe disciplinas. In le dynamica de populationes se studia le dimension, etate e structura sexual, mortalitate, comportamento reproductive, e crescimento de populationes. Le demographia es le studio del dynamica de populationes human. Altere aspectos se studia in le sociologia, economia, e geographia. Le populationes de flora e fauna es studiate in le biologia, particularmente in le brancas del ecologia, del biologia de populationes, e del genetica de populationes.

In le biologia, un **population** denota un gruppo cuje membros se reproduce primarimente o exclusivemente inter se, normalmente como resultato de isolation physic, ben que biologicamente illos pote propagar se con qualcunque membro del specie.

Le densitate de population es un mesura del numero de gente o organismos per unitate de area. Le variationes pote exprimer le population per unitate de area habitabile e habitate, productive (o possibilemente productive), o cultivate. Un particular area de terra ha un *optimo ecologic,* i.e. le maxime population que illo pote supportar.

Le scientistas generalmente crede que le concepto de optimo ecologic es applicabile etiam al population human del Terra, e que le crescimento del population, sin controlo, pote causar un catastrophe malthusian. Alcun religiones disputa iste vista.

**Popular,** como verbo, significa le processo de facer crescer le population un area geographic, como per procreation o immigration.

## Vide etiam

* Dispersion biologic
* Lista de paises per population
* Superpopulation
* Population del mundo
Zugzwang

**Zugzwang** (ab le lingua german pro "obligation de mover se"; API: ) es un termino usate in theoria de jocos combinatorial e in altere typos de jocos (particularmente in chacos).

Zugzwang significa que un jocator es ponite in un disavantage proque ille debe mover ben que ille ha nulle bon movimento. Le facto que le jocator debe mover significa que su position essera significantemente plus marcide que illo hypothetic del opponente a jocar. In theoria de jocos combinatorial, illo significa que directemente cambia le resultato del joco de ganiator a perditor. Le termino es usate minus precisemente in altere jocos.

## Exemplos in chacos

In le position a dextera, le nigro debe jocar e va in consequentia perder le partita, proque post 1…&#8239;&#9818;e2 2.&#8239;&#9812;xe4 &#9818;f2 3.&#8239;&#9812;f4 (o 1…&#8239;&#9818;g2 2.&#8239;&#9812;xg4 &#9818;f2 3.&#8239;&#9812;f4), le blanco habera un pedon passate que va rapidemente esser promovite in un dama. Il ha dunque nulle bon movimento pro le nigro: iste position es zugzwang.
Betty La Fea

**Betty La Fea** ("Betty le Fede") esseva un popular serie de television, filmate in Colombia e producite per le rete colombian RCN (*Radio Cadena Nacional,* "Radio Rete National"). Le serie de television statounitese de 2006-2010 *[[Ugly Betty]]* era basate in *Betty La Fea.*

Le personage principal, Beatriz Pinzón Solano (representate per le actrice Ana Maria Orozco), es un femina non attractive ma intelligente qui labora pro un parve compania que designa robas. Illa constantemente es ponite contra le disdigno de su collaboratores plus belle, ma finalmente, illa es promovite a un position senior, initia un relation romantic, e anque recipe un "makeover."

Le programma esseva popular, e esseva diffundite a un grande audientia international. Su successo causava un breve sequel non successose, *Ecomoda,* filmate in Miami e producite per un rete mexican. Il anque ha un serie animate, nominate *Betty Toons.*

## Vide etiam
* Beatriz Pinzón Solano
* Betty Toons
* Ecomoda

## Ligamines externe
* The Phenomenon of ''Yo Soy Betty la Fea'' - in anglese
* La suerte de la inteligencia  - in espaniol
Arma nuclear

Un **arma nuclear** es un arma que usa le energia producite per fission nuclear o fusion nuclear. Iste armas es multo potente, e un singule arma pote destruer un citate totalmente.

Le prime armas nuclear esseva facite per le Statos Unite durante le Secunde Guerra Mundial e usate contra le citates de Hiroshima e Nagasaki en Japon. Iste disveloppamento esseva appellate *The Manhattan Project* (le Projecto Manhattan).

Le armas nuclear es facite de elementos uranium o plutonium. Iste elementos pote esser facite pro evolver fission nuclear e ha un reaction in catena nuclear. Isto produce un multo grande quantitate de energia e radiation, e occidera qualcunque homines o animales in le vicinitate.

Un bomba de hydrogeno, o bomba fusion, es un arma nuclear qua anque ha un typo del elemento hydrogeno con un altere typo de combustibile. Le bombas de hydrogeno pote esser multe centos vices plus potente que le bombas de fission.

Le armas nuclear costa multe moneta a facer, pro que le materiales usate es multo rar. Totevia, multe paises ha potite facer armas nuclear, e hodie le sequente paises los possede: le Statos Unite de America (1945), Russia (1949), Regno Unite (1949), Francia (1960), China (1964), India (1974), e Pakistan (1998). On crede que Israel equalmente ha armas nuclear, ma illes nunquam lo ha admittite. Africa del Sud olim habeva armas nuclear, ma dice que illos hodie ha essite destruite. Quando paises vole obtener armas nuclear, on lo appella proliferation nuclear.

## Vide etiam

* Mordechai Vanunu
Bandiera de India

Le bandiera de India, alicun vices appellate le Tiranga (तिरंगा) (que significa tricolor in hindi), esseva adoptate como le bandiera national de India in 1947. In India, le termino *tricolor* semper refere al bandiera national.

Le bandiera es un tricolor horizontal. Le centro ha un rota blau, sapite con le Chakra o le *Ashoka Charkra*, prendite ab le Ashoka pilar in Sarnath.

Le bandiera national de India esseva designate per Pingali Venkayya.
Ramen

**Ramen** (in lingua japonese: ラーメン, *rāmen*) es un typo de pasta japonese que es servite como suppa. Illo es basate in le chinese alimento *lā miàn* (拉麵). Plure varationes de ramen existe, de incostose *"[[SUA|american]] ramen"* (que costa como 3-6 ¢ in US$) a exquisite plattos que costa centos de yen.

Ramen es primemente vendite in incostose restaurantes o kisokes in Japon; in le SUA, es plus frequente que comprar pacchettos de ramen e cocer los al domo. Despecto concernas de sanitate, ramen es plure popular a causa de su basse costo, su resistencia a spoliamento, su facilitate a cocer, e su plure varietates. Ben que le 'incostose' ramen del SUA pote esser comprate in dozenas de sapores, de varie carnes, de varie species, e de varie cultural influentias.

In un scrutinio japonese in 2001, le gente japonese teneva le invention de 'instante ramen' pro le plus importante invention japonese del vintesime seculo.
Quadratos correspondente

**Quadratos correspondente** es un position de chacos de quadratos de zugzwang reciproc (o mutual).

## Exemplo
**Blanco**: Re3, Pg4, Ph2

**Nigre**: Rd5, Pg5

## Solution
**1. Rf3, Re5;** occupante le quadrato correspondente del serie g3, f6; **2. Rg3, Rf6;** le blanco menaciava h4, ganiante; **3. Rg2, Re6;** si le nigre joca alora su rege al e5, le blanco joca su rege al casa correspondente f3 e gania: 3 ... Re5; 4. Rf3, Rd5; 5. Rg3 e le rege nigre non pote arrivar al casa g6 in tempore pro impedir 6.h4; **4. Rf2, Rf6;** **5. Rg3, Rg6;** **6. Rf3, Rf6;** **7. Re4, Re6;** **8. h3,Rf6;** **9. Rd5, Rf7;** **10. Re5, Rg6;** **11. Re6, Rg7;** **12. Rf5, Rh6;** **13. Rf6, Rh7;** **14. Rxg5** e gania. 

## Analyse
Le materia del quadratos correspondente involve solmente reges e pedones in le final de joco. Le quadratos correspondente determina si le joco pote esser ganiate. Cata rege possede un quadrate que corresponde al quadrate correspondente del altere rege. Pro un latere ganiar o equalar, le rege inimico debe mover al su quadrate correspondente prime.

Quadrates correspondente generalmente veni in serie de duo: un pro le blanco, un pro le nigre. Iste quadratos usualmente revela se in finales plus complicate, in le quales le concepto de opposition simple ha poco valor practic. Quadratos correspondente pote esser determinate solmente per un calculo exacte e non ha un formula simple que poteva adjutar. Assi, quando duo quadratos corresponde, il es indesirabile mover nostre rege al quadrato correpondente ante que le opponente ha movite su rege al quadrato correspondente.

In le position date ha duo serie de quadratos correspondente: g3 pro le blanco e f6 pro le nigre es un serie; f3 pro le blanco e e5 pro le nigre es un altere. Necuno rege deberea mover se al quadrato correspondente ante que le rege opponente lo face. In le position, le blanco ha un tempore de reserva in le movita del su pedon de h2 al h3. De plus, le blanco pote mover al su quadratos correspondente g3 e f3 a partir o de f2 o de g2. Le nigre pote mover al su duo quadratos correspondente solmente a partir de e6, i.e. de un unic casa. Le blanco assi menacia advantiar su pedon de h2 al h4, per monvente su rege al latere del rege, obligante le rege del nigre a venir etiam al iste mesme later. Quando le rege nigre es in le casa e6, le blanco joca su movita de reserva, h2-h3, pro ganiar un tempore e la partita.
The Hitchhiker's Guide to the Galaxy

**The Hitchhiker's Guide to the Galaxy** (frequentemente appellate con *le guida galactic* in le linguas romantic) esse un serie de libros scientia fiction scribite de Douglas Adams. Originalmente il esseva radio-diffundite per le BBC Radio 4 con comedia. Depost il adoptava in altere formas, includite dramas, un serie de cinque libros publicate inter 1979 e 1992, un serie de television in 1981, un joco de computator in 1984, e multe alteres. Recente il anque deveniva film de Hollywood in 2005 con le mesme nomine.

Le titulo de *The Hitchhiker's Guide to the Galaxy* es frequentemente abbreviate con "HHG", "HHGG", "HHGTTG", "HG2G", o "H2G2". Le serie es anque sovente appellate con "The Hitchhiker's Guide," o simplemente "The Guide."

Le titulo del tertie libro in le serie es *Life, the Universe, and Everything* ("*Vita, le Universo, e Toto*") proque in le prime libro un grandissime computator era construite e programmate pro determinar le grande question de philosophia, que es describite como le question de "Vita, le Universo, e Toto." Post milliones de annos de calculation, le computator determina que le solution al question es 42.

Le serie es traducite in 30 linguas usque 2005.

## Citationes

* "Il es un error a pensar que tu pote solver alicun problemas solmente con patatas." - Life, the Universe and Everything, c. 24
* "Ille sperava e precava que il non esseva un postvita. Alora ille realisava que un contradiction essava involvite e solmente sperava que il non esseva un postvita." - ?
* "Quaranta-duo." - Le responsa a le Question Grande del Vita, Le Universo, e Toto.
Ecclesia de Grundtvig

**Le Ecclesia de Grundtvig** (*Grundtvigs Kirke* in danese) es un ecclesia in Copenhagen in Danmark. Le nomine del ecclesia deveni ab Nikolai Frederik Severin Grundtvig, un prestre, poeta e politica qui viveva ab 1783 usque 1872.

Le construction del ecclesia comenciava in 1921 e continuava usque 1940, ma le ecclesia comenciava esser usate in 1927 post le completion del construction basic. Le nomine tunc esseva *Tårnkirken*.

## Ligamines externe
* Le Ecclesia de Grundtvig, in danese
* Imagine del ''Vinløvskrucifikset'', le cruce con folios de vite in le ecclesia
Banda de Gaza

Le **Banda de Gaza** (in arabe: قِطَاعُ غَزَّةَ *Qiṭāʿ Ġazzah;* in hebreo: רצועת עזה *Retsu'át 'Azzá*), o simplemente **Gaza**, esse un banda de terra stricte in le Medio Oriente, non recognoscite internationalmente de jure per alicun stato soveran. Illo prende su nomine ab Gaza, su citate principal.

Illo es uno del locos le plus densemente populate al mundo, con un population predominante arabe (99.4%) sur 1.4 million de habitantes con solmente 360 km² de superficie. Usque 2005 le 69% del Banda era sub le dominio de Israel, ma postea le decision ha essite prendite de mover le colonos judee retro a Israel.

Deinde, le territorio ha essite controlate militarmente per le organisation terrorista Hamas, un movimento islamista de revindication territorial pro le creation de un Stato de Palestina, tra le elimination de Israel atque de tote le judeos del region tra militias armate e terrorismo. Israel et Egypto ha dunque imponite plure restrictiones al movimento de benes e personas al frontieras.

Le 7 de octobre 2023, millenas de militianos armate per Hamas e de habitantes de Gaza invade Israel in le operation «Inundation de Al-Aqsa», attaccante postos militar, communitates civil, e un festival musical juvenil vicin al frontiera. In le attaccos, post supernominate Pogrom del 7/10 o Sabbath Nigre, le invasores gazan occide uno a uno plus de 1'400 personas, vulnera 3'400, e rape 250 in hostage. Iste evento da initio al Guerra Arabo-israeli de 2023, que vide opposte de un parte Israel e su alliatos, e del alie Hamas e Fratres Musulman (Gaza), Hizbullah (Libano e Syria), Huthi (Yemen), e varie alie procuras del Republica Islamic de Iran (Persia).
Austin (Texas)

**Austin** es le capital de Texas. Secundo le censo de 2006, le population del citate esseva  habitantes.
Imperio Ottoman

Le **Imperio Ottoman**, vel **Sublime Stato Ottoman**, etiam note come *[[Sublime Porta]]* (in lingua turc ottoman **<big>دَوْلَتِ عَلِيّهٔ عُثمَانِیّه</big>**, *Devlet-i ʿAliyye-i ʿO<u>s</u>mâniyye*; in turco moderne: *Osmanlı Devleti*, vel *Osmanlı İmparatorluğu*; in arabo: الدَّوْلَةُ العُثمَانِيَّة, *al-Dawla al-ʿUthmāniyya*), era un imperio turc durate 623 annos, ab 1299 a 1922, e cessava completemente exister quando le moderne pais de Turchia esseva formate, in 1923. Illo se extendeva del Asia minor usque le Mar Caspie, le Europa, e partes del Africa septentrional, essente le ultime grande imperio islamic.

In 1453, post le Ottomanos capturava Constantinopole (moderne İstanbul), le ultime parte del Imperio Byzantin, illo deveniva le capital Ottoman. A su zenit, le Imperio Ottoman controllava territorios multo similar a los que esseva controllate per le Byzantinos. Le Imperio Ottoman pote ser considerate un continuation politic del Imperio Byzantin (un del titulos de su Sultan esseva *Qaysar-i Rum*, "Cesare de Roma" in turco ottoman, etsi non habente poteres sur Roma), e anque un successor del Caliphato Abbaside (in 1517 le Sultan prendeva le titulo de Califa (successor del propheta Mahomet), post le conquesta del Egypto del Mamelucos).

Le lingua turc ottoman usava un variante del alphabeto arabe, differente del systema de scriptura del lingua turc hodierne, qui utilisa un variante del alphabeto latin. In ultra illo empleava prestos de multe parolas e constructiones grammatic de origine perse e arabe non presente in le turco moderne.

## Referentias
Næsseslottet

**Næsseslottet** (le palatio del capo) es un edificio in Danmark construite in 1783 per le mercante Frédéric de Coninck. Ille lo emeva ab le ruinas del edicifio antea proxime: Dronninggaard, que esseva construite in 1681 per le rege Frederik 3 pro su regina Sophie Amalie.

Depost, le edificio esseva usate per le Cruce Rubie como asylo pro exiliatos.

Plus recentemente, le parco circa le edificio ha essite renovate. 

Le adresse de Næsseslottet es *Dronninggårds Allé 136, [[Holte]].*
Sudoku

Sudoku (Japonese: 数独, sūdoku) es un enigma numeric originalmente facite in Japon. Le objectivo del enigma es inserer un numero ab 1 a 9 in omne quadrato e non usar le mesme numero plus que un vice. Compler le enigma require patientia e un facultate logic modeste, ben que alicun enigmas pote esser multo difficile. Sudoku initialmente deveniva popular in Japon in 1986 e internationalmente in 2005.

## Ligamine externe
* ''EuroSudoku''
Harry Potter e le Prince Semisanguine

**Harry Potter e le Prince Semis<u>a</u>nguine** (in anglese: *Harry Potter and the Half-Blood Prince*) es le sexte romance in le serie Harry Potter de J. K. Rowling. Illo es situate in le sexte anno de Harry Potter a Hogwarts, e prepara le lector pro le battalias con le Domino Voldemort. Quando le libro esseva publicate al 16 de julio 2005, illo esseva le prime libro in le Regno Unite que habeva un impression regular, impression grande, e edition Braille simultaneemente.

In 24 horas, le libro se vendeva 6.9 million copias in le Statos Unite solmente, quasi 300,000 libros per hora. Librero Barnes and Noble reportava venditas medie de 105 copias per secundo in le prime hora de vender.
DiLingo

**DiLingo** es un lingua artificial create pro propositos humorose. Su creator solmente usa le pseudonymo "sUmUs cAcOOnUs, D.E." Su limitate vocabulario e syntaxe es construite circa un lista strictemente restringite de morphemos rimante. Usque Europanto, illo esseva le lingua construite humoristic le plus popular.

Le conjugation del verbo es facite per cambiar le vocal e le prenomine; DiLingo es un del poc linguas que demanda accordo inter le prenomine e le verbo.

## Vocabulario basic
* *facer:* ding
* render le phrase imperative: cha-
* *haber:* zing
* *ille:* ting
* *io:* ing
* *pagar:* ching
* *tu:* ying

## Vide etiam
* Europanto

## Ligamines externe
* Sito web official de DiLingo
Autoritate heraldic canadian

**Le Autoritate heraldic canadian** es un agentia del Governamento de Canada responsabile pro le heraldica in Canada. Le Autoritate es responsabile pro crear e impartir cottas de armas nove, bandieras e insignias pro citatanos de Canada e corpores corporative. Illo es le pendant canadian del Collegio de Armas, le Corte del Senior Lyon, e provide information super practica heraldic correcte.

Le Autoritate es situate in Rideau Hall, le residentia del Governator general.

## Ligamines externe
* Autoritate heraldic canadian 
** Le registro public del armas, bandieras e insignias de Canada 
* Societate heraldica royal de Canada
Pengő

Le **pengő** esseva un numerario de Hungaria, usate inter le 21 de januario, 1927 e le 31 de julio, 1946, quando esseva surrogate per le forint postea un periodo de intense hyperinflation. Le pengő esse dividite in 100 fillér.

Post le Prime Guerra Mundial, le Austro-Hungarian krone suffreite de un alte rata de inflation. Inter Hungaria, un nove numerario (le pengő) esseva introducite, valuate al 12'500 krone al pengő, e 3'800 pengő a un kilogramma de auro. (Non como le krone, aurate pengő nunquam esseva producite.)

Le pengő se depreciava post le Secunde Guerra Mundial, suffrente le plus alte rata de hyperinflation in le historia. Anun quando le pengő esseva revaluate, le inflation non quitava, e precios continuava accrescente. Plus e plus alte denominationes esseva create, a un maxime a 1021 pengő (vide imagine), que esseva imprimite ma non emittite. Le plus alte usate esseva 'solmente' 1020 pengő (vide imagine).

Le economia de Hungaria sol poteva stabalisate per le introduction de un nove numerario. Ergo, in le 1 de augusto, 1946, le forint esseva introducite al rata de 1 forint per 4×1029 pengő.
George F. Kennan

**George F. Kennan** (16 februario 1904 - 17 martio 2005) esseva un consiliator american, diplomate, analysta politic, e historico. Ille esseva ben cognite pro su influentia super politicas in le comenciamento del Guerra frigide. Depost, ille ha scribite historias super le relationes inter Russia e le potentias occidental.

Ille ha nascite in Milwaukee, Wisconsin e morite in Princeton, New Jersey.

## Ligamines externe
* Obituario in le *Milwaukee Journal Sentinel*
* Traces.org biographia
Troposphera

Le **troposphera** es le plus basse parte del atmosphera del Terra ubi le numero le plus grande de phenomenos de tempore appare, como le nubes, pluvia, nive e le vento. Le troposphera se trova directemente sub le stratosphera.

Le troposphera comencia al superficie del terra e se extende a un altitude de 16-18 km super le tropicos e minus de 10 km super le polos. Iste strato contine circa 80% del massa total del atmosphera. Generalmente, le aviones vola proxime al altitude de iste strato.
Blaise Pascal

**Blaise Pascal** (1623-1662) esseva un mathematico francese, physico, e un philosopho religiose. Le prime obras de Pascal esseva super le scientias natural e applicate. Su contributiones in iste campos adjutava le construction de calculatores mechanic, le studio de fluidos, e conceptos super pression e vacuos.

Post un experientia mystic in 1654, ille comenciava a pensar e scriber super philosophia e theologia. Ille mortiva al etate juvene de 39.
Sen:esepera

**Sen:espera** es un lingua auxiliar international create per Jeffrey Henning in 1995. Le scopo de Sen:esepera esseva que esser un version de Esperanto (un esperantido) create pro esser un version con un phonologia plus facile que Esperanto, e con alcun cambios grammatical.

* Adjectivos se fini in -an, -en, -in, o -m. Non ha accordo inter le substantivos e le adjectivos.
* Adverbios se fini in -e.
* Correlativos se fini in -o o -on.
* Numeros se fini in -in.
* Prepositiones se fini in -o.
* Substantivos se fini in -a, pronomines in -u o -un. Non cambia pro numero, genere, ni caso.
* Verbos se fini in -i. Non cambia pro tempore.

Le vocabulario de Sen:esepera habe 1700 parolas, que se deriva de 1200 morphemos. Le lingua ha sol 14 consonantes e 3 vocales (compara al 23 consonantes e 9 vocales de Esperanto).

## Turre de Babel
:*O tutan tera eseti codo unin lingifa, o codo unin parola.*
:*O tina ocasi, caim:tempo hu foiagi delo orienta, demo hu terofi pelatan loca eno loca codo Sinara; o hu domi dem:loca.*
:*O hu paroli unin alo omin:una, "Feni, imu posete cusi berica, o pele beruli hu." O hu hafi berica contero setona, o cota hafi hu contero unigi berica.*
:*O hu paroli, "Feni, imu posete conseteri imu ureba, o tura, caim:unon supera ebele atingi alo paradisa; o imu posete cusi imu enoma, ro imu ebele pere:emeti foran supero:eno fisaga codo tutan tera."*
:*O Dia feni im:supere o fidi ureba o tura, caimo dimin:homa codo homa conseteri.* 
:*O Dia paroli, "Fidi, homa eseti unin, o hu hafi tutan unin lingifa; o tino hu comenci o fari: o ene hu ebele inhibici delo an:obica, caimo hu ebele emagi o fari.*
:*Feni, imu posete iri im:supere, o dem:loca sangi hun lingifa, demo hu im:ebele compereni unin omin:unan parola."*
:*Dia posete pere:emeti hu foron pano fisaga codo tutan tera: o hu cesige conseteri ureba.*
:*Hun enoma eseti Babela; cuso Dia dem:loca sangi lingifa codo tutan tera: o delo dem:loca Dia pere:emeti hu foran supero:eno fisaga codo tutan tera.*

## Ligamines externe
* Sen:Esepera (in anglese)
Mythologia nordic

Le **mythologia nordic** es le religion pre-christian in le paises nordic (i.e. Danmark, Norvega, Svedia, Islanda e le Insulas Faroe), cognoscite del periodo del vikinges. Illo anque es appellate le paganismo nordic o le mythologia in vetere Scandinavia. Le vikinges adorava multe deos, le plus cognoscites le deo superior Odin e le forte Thor con le martello usate pro facer tonitro.

Le mythologia nordic es le mythos, legendas e narrationes de esseres supernatural - le vita del deos e lor conflictos con altere gruppos de esseres divin.

Secundo le mythologia nordic, le mundo es dividite in tres partes: *Midgard* (litteralmente: le ferma in centro) es le mundo del homines, placiate la per le deos pro cultivar le terra; *Asgard* (litteralmente: le ferma del *ases*) es le mundo del deos; e *Jotunheim* (o: *Udgard*) que es le mundo del gigantes maligne. In le centro del universo on trova le enorme fraximo Yggdrasil.

Le mythologia e religion nordic dispareva poco a poco durante un periodo de 100 annos ab circa 960 p.Chr., quando le christianismo vinceva in le paises nordic.
Porgy and Bess

**Porgy and Bess** es un opera con musica per George Gershwin e libretto per Ira Gershwin e DuBose Heyward. Illo se basa super le romance de Heyward *[[Porgy]]* e le ludo del mesme nomine scribite de ille con su sposa Dorothy. Toto del tres es super le vita african american in le ficticie *Catfish Row* in Charleston, Carolina del sud in le annos 1930.

## Ligamines externe
* Articulo super ''Porgy and Bess'' per Jane Erb, classical.net
* Edition hypertextual del romance ''Porgy'' 
* "Jazzbo: Why we still listen to Gershwin" *[[New Yorker]]* articulo per Claudia Roth Pierpoint
Bauernkriegspanorama

Le **Bauernkriegspanorama** (le panorama del guerra del paisanos) es un imagine monumental super le guerra del paisanos in Germania per le pictor e professor de arte Werner Tuebke. Illo situate su in un edificio facite pro lo, le panorama museo. Le obra esseva disvellopate in le annos de 1976 usque 1987. Con un superfacie de 1,722 metros quadrate illo es un del plus grande picturas al oleo in le mundo.
Georg Stage (nave de exercitation)

**Georg Stage** es un nave de aciero danese que ha existite ab 1934 in su forma actual. Le nave esseva facite per Frederik Stage e su prime sposa in 1882. Le nomine del nave veni ab lor filio, morite al etate de 22 de tuberculosis in 1880. In 1905 le nave clinava e 22 cadettos se necava. Le nave esseva reparate in 1934 e deveniva un nave de exercitation.

## Ligamines externe
* Georg Stage (in danese)
Anschluss

**Anschluss**, cognoscite anque como le *Anschluss Österreichs*, esseva le incorporation de Austria a "Germania major" sub le regime Nazi in 1938, cambiante le nomine del pais a Ostmark.

Le verbo german *anschließen* significa annexar, adherer, junger, o alligar, alora le substantivo *Anschluss* pote esser traducite per annexion.

Le eventos del 12 de martio 1938 esseva le prime passo in le expansion del Tertie Reich aspirate de Adolf Hitler. Post Austria, Germania continuava con le Sudetes le mesme anno. In 1939 Tchecoslovachia esseva occupate, e finalmente le Secunde Guerra Mundial comenciava con le invasion de Polonia, insimul con le Union Sovietic secundo le Pacto Molotov-Ribbentrop inter le duo potentias.
Myspace

**MySpace.com** (o **MySpace**) es un servicio de internet usate pro communication con un rete de photos, weblogs, profilos de usatores, un systema internet de e-posta, un rete de foros e gruppos. In 2005 le servicio cresceva in popularitate. Le 18 de julio 2005, News Corporation de Rupert Murdoch annunciava que illo comprava  Intermix Media, le compania que possedeva MySpace.com, pro 580 milliones de dollares.

Le compania comenciava in 2001, habeva multe problemas technic e non poteva comenciar de nove usque 2003.

## Ligamines externe
* MySpace.com
* Le MySpace original claude su portas (in anglese)
Congresso del Statos Unite

Le **Congresso del Statos Unite** es le branca legislative del governamento del Statos Unite. Illo es bicameral, e contine le Camera del Representantes (le camera base) e le Senato (le camera supere). Le Camera del Representantes consiste de 435 membros, qui servi pro un termino de duo annos. Sedes in le Camera es apportionate conforme al population. Tamen, un stato ha solmente duo sedes, non importante le grandor del population. Es 100 senatores, qui servi terminos de sex annos.

## Composition currente
A iste tempore, le Congreso es divise, proque le Camera del Representantes es dirigite per le Partito Republican e le Senato es dirigite per le Partito Democratic. 

Le electiones in 2012 viddeva le Partito Republican reteneva le Camera del Representantes con 234 representantes e 201 representantes pro le Partito Democratic. A iste tempore, ha 232 Republicanos e 200 Democrates in le Camera del Representantes con duo vacantias. John Boehner es le chef del Camera del Representantes.

Le electiones mesme viddeva le Partito Democratic reteneva le Senato con 53 Senatores Democratic, 45 Senatores Republican e 2 Independentes. Harry Reid es le chef del Senato proque su partito ha un majoritate en el Senato (55 sedes, 53 Democrates e tote le duo independentes).

## Ligamines externe
* Le Camera del Representantes
* Le Senato
Guerra Civil Statounitese

Le **Guerra Civil Statounitese** o **Guerra de Secession** esseva un guerra ab 1861 usque 1865 inter le statos del sud e del nord del Statos Unite de America. Le ration primari pro le guerra esseva un contention persistente re le sclavitude afro- e nativo-american in le sud del pais.

In novembre 1860, Abraham Lincoln ganiava le election por presidente del Statos Unite. Le statos del sud credeva que Lincoln esseva un menacia al sclavitude e lor economias. Ante Lincoln deveniva presidente le 4 martio 1861, septe del 34 governamento del statos declarava que illos habeva separate del Statos Unite. Illos constitueva le Statos Confederate de America. Nulle governamentos estranier recognosceva le Confederation qua un pais independente. Le combatter comenciava le 12 april, quand combattentes del Confederation attacava Fort Sumter in Carolina del Sud. Quatro statos altere univa se a le Confederation. Le statos altere esseva loyal al governamento del Statos Unite (le Union).

A su apogeo, le Confederation controlava le majoritate del terra del lor 11 statos. Le Confederation invitava quatro statos altere (Maryland, Delaware, Kentucky e Missouri) que permitteva le sclavitude. Delaware seligeva appoiar le Union, e le restos non poteva unir se al Confederation proque combattentes del Union habeva entrate los. Ambe le armeas del belligerentes inrolava rapidemente multe de voluntarios e conscriptos. Le combatter durava quatro annos e su sitos esseva supertoto in le sud. Le guerra finiva in 1865 con le victoria del Union, ben que le guerra non esseva facile, e approximatemente 600.000 vitas esseva perdite.

## Vide etiam
* Discurso de Gettysburg, pronunciate per le presidente Abraham Lincoln in 1863.

## Referentias
1759

**Le [[anno]] [[mille]] [[septe]] [[cento]]s [[cinquanta-novem]].**

## januario

## februario

## martio

## april

## maio

## junio

## julio

## augusto

## septembre

## octobre

## novembre

## decembre

## sin data precise
Buenos Aires

**Buenos Aires** ("bon ventos" in espaniol) es le capital de Argentina. Le population del citate es le plus grande in le pais. Argentina ha un provincia con le mesme nomine, e ubi le capital etiam es appellate *Capital Federal.* Le gente de Buenos Aires es appellate "porteños" (gente del porto).
## Location
Buenos Aires es le capital e le plus grande citate de Argentina. Illo es locate in le costa sud del Río de la Plata, in le costa sud-est del continente Sud American. Le citate de Buenos Aires non es parte del Provincia de Buenos Aires, ni su capital. In vice, illo es un districto autonome. Grande Buenos Aires es le tertie plus grande accommodamento urban in America Latin, con un population de circa 13 milliones.
## Etymologia
Buenos Aires (*bon aeres* o *bon ventos*) esseva originalmente nominate post que "Nostra Signora di Bonaria" (italiano pro "Nostre Seniora de Bonaria) in Cagliari, Sardinia. In le reforma del constitution de 1994, le citate deveniva autonome, e tunc su nomine formal "Ciudad Autónoma de Buenos Aires", Citate Autonome de Buenos Aires.
## Historia
### Prime accommodamento

Le homine de mar Juan Díaz de Solís, navigator in nomine de Espania, esseva le prime europee in arrivar in le Rio de la Plata in 1516. Su expedition esseva interrumpite quando ille esseva assassinate durante un attacco del tribo native Charrúa ubi hodie es Uruguay.

Le citate esseva fundate in 1536 per le espaniol Pedro de Mendoza con le nomine "Ciudad de Nuestra Señora Santa María del Buen Ayre" (Citate de Nostre Seniora Sancte Maria del Bon Vento).

Depost de su conflictos interne del seculo 19, Buenos Aires esseva federalisate e removite del Provincia de Buenos Aires in 1880. Le limites del citate esseva aggrandite pro includer le burgos de Belgrano e Flores, que es nunc quartieros del citate.

## Galeria

File:Buenos Aires Décembre 2007 - Avenida 5 de Mayo.jpg
File:Puerto Madero Panorama.jpg


## Referentias
Cindy Sheehan

**Cindy Sheehan** (nascite 1957) es un activista american del guerra in Iraq. Illa attraheva attention in augusto pro su demostration extendite in le exterior del rancho del presidente George W. Bush in Texas. Su filio, Casey Sheehan, esseva mortite in Iraq in augusto 2003. 

Cindy Sheehan es un membro del Partito democratic, ma illa ne deveniva activa in le politica usque le morte de Casey.
Per Albin Hansson

**Per Albin Hansson** (28 de octobre 1885 - 6 de octobre 1946) esseva le chef del partito social-democratic in Svedia. Ille esseva le prime ministro quatro vices ab 1932 usque 1946. Ille adjutava a facer le stato con assistentia social in Svedia, appellate le *Folkhemmet,* 'le domo del populo'.
Eau-de-vie

**Eau-de-vie** (plural *eaux-de-vie*) es un termino francese pro un brandy sin color, derivate de un o plus fructos, que es preparate via fermentation e distillation duple.

## Eau-de-vie de pira
Le **eau-de-vie de pira** (in francese **eau-de-vie de poire**: aqua de vita de pira) es un typo de brandy traditional create in Francia ab le seculo 16. Le biberage es unic e facilemente recognoscite, proque illo consiste de un typo de succo de pira fermentate.

Le creation de iste liquor traditional comencia quando le fructo es juvene. Le fermero selige, con cura, solmente le plus belle fructos sin maculas. Postea, ille superimpone vitros specialmente construite (de grandor inusual) super le fructos, fixante le vitros con cordas e malias. Le fructo de facto cresce in le vitro, secur contra le pluvia e contra le aves.

In septembre, le fermero remove le vitros, lentemente separante le fructo del arbore. Postea, le vitros es plenate con le succo distillate, capsulate con cera, e inviate al botecas del mundo.

## Ligamines externe

* poire.com, sito francese pro amatores de *eau de vie de poire.*
* Imagines de ''eau de vie de poire'' in tote le web, via Google.
Jocos Olympic de 1908

Le **jocos olympic de 1908** esseva facite in London in Grande Britannia. Le pais que ganiava le plus grande numero de medalias esseva Grande Britannia con 145. Le Statos Unite esseva secunde con 47, e Svedia esseva tertie con 25. Le jocos habeva 1999 homines e 36 feminas.
MoveOn

**MoveOn.org** es un gruppo neoliberal politic basate in le Statos Unite que ha un communitate in-linea de plus de 3 million. Le gruppo visa a promover activitate politic con reclamos, registration de votantes, etc. Le gruppo es specialmente active in le statos 'swing', les que ha un parve differentia inter le votantes conservative e neoliberal.

## Ligamines externe
* MoveOn.org
Baarle

**Baarle-Hertog** and **Baarle-Nassau** simul forma le village de **Baarle**. Le urbo se consiste de 22 areas belge e 7 areas nederlandese (technicamente 8, con un area que non es habitate). In 1995, un commision special pro bordos ha determinate le bordo official.

Le bordos in Baarle son arbitrari. In alcun partes del village, le bordo se designa follemente; pro exemplo, un personage pote esser habitante un pais quando ille es in su cocina, ma in un altere pais in su salon. Pro isto, le judicamento ha essite que le nationalitate de un casa (e su habitantes) esse fixate a in ubi le porta primari se pone. Pro facilitate, omne le numeros de casas in le village habe un bandiera belge o hollandese.

## Facilitates
Electricitate e television in le urbo es fornite per duo companias: Telenet/Electrabel (belge) e Essent Kabelcom (local). Telenet tamben vende hollandese e flaminge television, secun le leges de Hollanda. Le majoritate de stratas son visitate bis per septimana per un vehiculo de immunditas (un hollandese, un belge). Telephonos son maneate per KPN Telecom e Belgacom, ma con un special exception: Belge inhabitantes pote telephonar su vicinos nederlandese (e *vice versa*) al costos local, e omne GSM-providitores functiona. A causa del legislation, Baarle pote habe un boteca pornographic in Baarle-Nassau, e un boteca de foco de artificio in Baarle-Hertog, omne le dies del anno.

## Policia
In le municipalitate de Baarle-Hertog, illes jungeva le policia de Baarle-Nassau e de Baarle-Hertog a in un bureau e ha essite establite como un. Aun que esse plure exceptional, non es unic; in le citate nederlandese Dinxperlo, illos labora in le mesme edificio del Suderwick.

## Historia
Le origino del original national diffusion de Baarle-Hertog e Baarle-Nassau se deriva del passato. In le seculo 1200, le Hertog de Brabant dava un del stabulos in le municipalitate, como un presto, al bonhomines de Breda. Ma le Hertog reteneva le plus fertile partes del terra pro su proprie usage. Ha essite ab 1403 que le tumbas de Nassau teneva le barones de Breda. Le possessiones del hertog esseva nominate Baarle-Hertog, e la del baron de Breda Baarle-Nassau.

Per le Pace de Münster, esseva accordate que le rege espaniol obtenerea Baarle-Hertog, como le successor del hertoges de Brabant. Interim, Baarle-Nassau esseva create como parte del Republica de Zeven Verenigde Nederlanden, ubi esseva le prince de Oranje. Postea tunc, le bordos de Baarle largemente ha essite incambiate.
Socrates

**Socr<u>a</u>tes** o **S<u>o</u>crate** (c. 470 aEC - 399 aEC; greco antique: , latino classic: ) esseva un philosopho grec, e uno del plus note e importante philosophos in le pensata occidental e in le mundo. Le schola socratic esseva le prime schola de philosophia de Athenas. Le nomine de su sposa esseva Xanthippe e ille habeva tres infantes. Su historias appare in le obras de Platon e de Xenophon, nam ille ipse non scribeva super su philosophia.

Uno del maximas le plus extraordinarimente illuminate in le historia human, pervenite a nos per le scriptos de Platon, es vocate *Paradoxo Socratic* e recita: Εν οίδα ότι ουδέν οίδα, «**Ego sape de nihil saper**».

Su discursos laic e secular esseva judicate mal per su pares del epocha, e dunque ille esseva sentenciate pro atheismo e condemnate a morte per potion de cicuta.
Autismo

**Autismo** es un disordine del disveloppamento neural, que se manifesta in conducta social anormal, difficultate de communication, e impedimentos de pensamento flexibile. Pare que factores genetic es importante in le etiologia. Le autismo deveniva ben cognoscite in le film Rain Man de 1988, con Dustin Hoffman qui jocava un rolo de un homine autistic.
Villeneuve-d'Ascq

Localisate in le nord de Francia, le citate de **Villeneuve-d'Ascq** es grosse citate del departemento Nord.
A. E. J. Collins

Capitano **Arthur Edward Jeune (James) Collins** (18 de augusto, 1885 – 11 de novembre, 1914), ben sapite con su initiales **AEJ Collins**, esseva un jocator de cricket e un soldato. Ille esseva le plus famose pro su complimeto quando ille esseva un studente. In junio 1899 durante quatro vesperes, ille esseva non out 628 vices. Su record attraheva multe attention, e quando un match esseva al Old Cliftonian proxime, multe personas partiva pro vider le joco in le qual Collins, un studente de 13 annos jocava.

Plus tarde ille deveniva un soldato in 1902, e mortiva in 1914.
Litteratura african american

**Literatura african american** es litteratura scribite per, super e alicun vices specificamente pro americanos african. Le genere comenciava in le 18e e 19e seculos con autores como Phillis Wheatley e orator Frederick Douglass. Plus tarde le genere attingeva un renascentia appellate le Renascentia de Harlem, e continua hodie con autores como Toni Morrison e Maya Angelou. Le themas in le litteratura generalmente es super le parte de americanos african in le societate de lor pais, le cultura african american, racialismo, sclavitude e equalitate.
Zambezi

Le **Zambezi** (scribite etiam **Zambesi**) es le quarte grande fluvio in Africa, e le plus grande fluente al Oceano Indian. Le superfacie del bassino es &nbsp;km. Le longitude es &nbsp;km e illo ir ab Zambia a Mozambique. Le fluvio ha solmente cinque pontes: a Chinyingi, Katima Mulilo, Salto Victoria, Chirundu, e Tete.