open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Formation de parolas

In linguistica, le **formation de parolas** es le creation de un nove vocabulo. Le formation de parolas es a vices contrastate con le cambio semantic le qual es un cambio in le significato de un vocabulo singule. Le linea inter le formation de parolas e le cambio semantic es a vices un poco imprecise; lo que un persona percipe como un nove usage de un vocabulo vetule, un altere persona pote perciper como un nove vocabulo derivate ab un vetule e identic a illo in forma (vide Conversion (linguistica)). Le formation de parolas pote anque esser contrastate con le formation de expressiones idiomatic, ben que a vices vocabulos pote esser formate ab phrases de plure vocabulos (vide Composition (linguistica) e Incorporation (linguistica)).

Un concepto simile es Derivation.

## Litteratura
* Ingvar Stenström: *[https://interlingua.nu/ssi/paginas/parolas.html Formation de parolas in interlingua]*. Societate Svedese pro Interlingua, 1999. .
* Alexander Gode, Hugh E. Blair, Selahattin Kayalar (trad.): "Construction de parolas", in *Grammatica de interlingua*. Union Mundial pro Interlingua, 2005. .
* Alexander Gode, Karel Wilgenhof (trad.): "Formation active de parolas" e "Formation libere", in *Introduction al vocabulario international*, pp. 36-41. Servicio de Libros UMI, 1996.

## Ligamines externe
*  Forming New Root Words: Company Name and Product Research Formation de Nove Vocabulos de Radice: Nomine Companias e Recerca de Producto
Homeopathia

Le **Homeopathia** (ab greco *hómoios-* *ὅμοιος-* ("simul-") + *páthos* *πάθος* ("suffrentia")) es un forma de medicina alternative primo exponite per Samuel Hahnemann in 1796, le qual tracta un maladia con preparationes multo diluite create ab substantias que normalmente causarea effectos similar al symptomas del maladia. Iste substantias es serialmente diluite, con succussion inter cata passo, secundo le credentia que isto augmenta le effecto del tractamento. Iste dilution es normalmente multo extense, e frequentemente continua usque al puncto del probabilitate que remane nulle molecula del substantia original.

In addition al maladia mesme, le homeopathos pote usar aspectos del stato physic e physiologic del patiente pro seliger inter tractamentos. Postea es consultate libros de referentia create per homeopathos, appellate "reparatorios", e un remedio es seligite a base del indice de symptomas.
Le remedios homeopathic es generalmente considerate como secur, con rar exceptiones; nonobstante, homeopathos ha essite accusate de poner patientes in risco con recommendationes a evitar le medicina conventional, como vaccinationes, drogas anti-malaria, e antibioticos. In multe paises, le leges que governa le regulation e prova del drogas conventional non es applicabile al remedios homeopathic. 

Le assertiones concernente le efficacia del homeopathia (ultra le effecto placebo) non es supportate per le massa collective del evidentia scientific e clinic.
Un specific effecto pharmacologic in le absentia de moleculas active es scientificamente implausibile e viola plure principios fundamental del scientia, como le lege de action de massa. Un pauc de experimentos de bon qualitate supporta le efficacia del homeopathia, sed le resultatos non es definitive ni ha essite replicate, plure experimentos de bon qualitate existe que monstra nulle evidentia in favor de alcun effecto del homeopathia, e le experimentos del remedios homeophatic ha generalmente essite demonstrate de haber problemas que los impedi de esser considerate como evidentia inambigue pro le efficacia del homeopathia.
 A causa del manco de evidentia scientific convincente demonstrante le efficacia del homeopathia e su uso de remedios sin ingredientes active, le homeopathia ha essite describite como pseudoscientia e charlatanismo.

## Referentias
Pragmatismo

Le **pragmatismo** es un schola philosophic nascite in le Statos Unite verso le fin del seculo XIX per obras de Charles Sanders Peirce e William James. Illo se characterisa per le insistentia in le consequentias como maniera de characterisar le veritate o significato del cosas. Le pragmatismo se oppone al vision que le conceptos human e le intellecto representa le significato real del cosas, e in connexion con isto se contrapone al scholas philosophic del formalismo e del rationalismo. In addition, le pragmatismo sustene que solmente in le lucta del organismos intelligente con le ambiente que los circumfere, le theorias e datos acquire relevantia. Illo refusa le existentia de veritates absolute, o lo que es le mesme cosa, significatos invariabile; le ideas son provisional e son subjecte a modification in le lumine del investigation successive. 

Le parola "pragmatismo" proveni del vocabulo grec *pragma* que significa action. Pro le pragmatistas le veritate e le bonitate debe esser mesuras de accordo con le successo que illos obtene in le practica. In altere parolas, le pragmatismo se basa in le utilitate, le utilitate essente le base de omne significato.

Le pragmatismo, como currente philosophic, se divide e interpreta de plure formas, faciente loco a ideas opposite inter se que assere pertiner al idea original de lo que es le pragmatismo. Un exemplo de isto es le notion de practicitate: certe pragmatistas se oppone al practicitate e alteres conclude que le practicitate deriva del pragmatismo. Iste division surge del notiones elemental del termino "pragmatismo" e su utilisation. Basicamente on pote dicer que, proque le pragmatismo se basa in establir un significato al cosas a transverso del consequentias, illo se basa in judicios a posterioritate e evita omne prejudicio. Si illo se considera practic o non depende del consideration del relation inter utilitate e practicitate.

Un mal comprension del pragmatismo da loco a generar prejudicios contrari al veritate. In politica on costuma de parlar de pragmatismo ben que in veritate le pragmatismo politic non corresponde con le prejudicios de base, essente multe vices le opposito al senso original del pragmatismo philosophic.

## Vide etiam
* Gabriel Bello Reguera

## Referentias

* Duo pragmatistas, duo pragmatismos 
* The Pragmatism Cybrary
* Stanford Encyclopedia of Philosophy: Pragmatist Feminism
* On James and Buddhism
Charlie Chaplin

**Sir Charles Spencer Chaplin**, KBE (London, le 16 de april 1889 – Corsier-sur-Vevey, Switza, le 25 de decembre 1977), cognoscite como **Charlie Chaplin**, esseva un actor e director comediante anglese, ganiator del premio Oscar. Chaplin deveniva un del plus famose actores e un notabile director de film, compositor e musicante in le cinema del Statos Unite de America. 

Chaplin jocava in, dirigeva, scribeva, produceva, e ultimatemente componeva musica pro su proprie films como un del plus creative e influential personas del era de cinema silente. Su carriera in intertenimento durava plus que 65 annos, comenciante super le scena victorian e in le Music Hall in le Regno Unite como un actor infante, e continuante quasi usque a su morte al etate de 88 annos. Su vita public e private causava e adulation e controversia. Con Mary Pickford, Douglas Fairbanks, e D. W. Griffith, Chaplin co-fundava United Artists in 1919.

In un recension del libro *Chaplin: A Life* (2008), Martin Sieff scribeva que "Chaplin non solmente esseva 'grande', ille esseva gigantesc. In 1915, ille erumpeva super un mundo plagate per guerra e lo dava le dono del comedia, riso, e consolation durante que illo esseva lacerate per le Prime Guerra Mundial. Trans le 25 annos sequente, per le Grande Depression e le ascension de Hitler, ille persisteva in su labor. Ille esseva plus grande que omnes. Es dubitose que alicun persona ha unquam date plus de intertenimento, placer, e consolation a tante esseres human, quando illes habeva le plus de necessitate de isto."

## Referentias


## Ligamines externe

*
Computator domestic

Un **computator domestic** esseva un typo de computator personal que entrava in le mercato in 1977 e esseva plus commun in le annos 1980. Illos esseva vendite a consumitores como computatores personal accessibile, plus capabile que consolas de videojocos. Iste computatores typicamente costava minus que le consolas de videojocos, e multo minus que le computatores personal pro negotios, scientia, e ingenieria qui esseva vendite alora; sed al mesme tempore, illos esseva generalmente minus capabile in terminos de memoria e expansibilitate. Nonobstante, un computator domestic frequentemente habeva melior capabilitates graphic e sonor que le contemporanee computatores personal pro uso professional. Le computatores domestic etiam esseva comprate pro education, videojocos, e productivitate personal.

Le publicitate pro le prime computatores domestic promoveva plure possibilitates de uso domestic, como catalogo de receptas, administrator de financias personal e automatisation domestic. Le computatores esseva rarmente usate pro iste scopos proque, con le capacitates restringite del software del era, illos usualmente requireva que le usator del computator apprende a programmar, un investimento considerabile de tempore que multes non esseva preste a facer. Totevia, pro multes le computator domestic esseva le prime instrumento que permitteva apprender a programmar.

Hodie, le computatores es usate plus que jammais, sed le distinction inter un computator professional e un computator domestic ha essite destruite proque illos typicmente usa le mesme systemas de operation, processatores, applicationes e apparatos peripheric. Hodie le programmation ha quasi evanescite del uso domestic.
Climate

**Climate** (del greco ancian *κλίμα* = *klima*, "inclination") include le temperaturas, humiditate, precipitationes/pluviation, contos/amonta de particulas atmospheric, e plure altere factores meteorologic in un region trans multe punctos de tempore (comparate con *[[tempore (meterologia)|tempore]]*, le *currente* activitate meteorologic). Le climate de un area es influentiate per su latitude, altitude, precipitation, terreno/orographia, e oceanos proxime (continentalitate) e lor fluxos (specialmente del calor). Climate etiam include statistica como le magnitudes de variationes per die o per anno. Climates pote esser classificate con characteristicas como temperatura e precipitation pro definir un specific typo de climate.

Le scientia de climatologia explora le micro-, meso- e macro-climate, o le climate microscalic, mesoscalic e macroscalic.

Anque le macro-climate ha un enorme variabilitate (de grande scala) concernente le curso del tempore in seculos. On non exactemente sape quanto es le contribution human al cambiamento climatic. A causa de isto le cambiamento thermic del climate global es un thema scientific e ecologic eminente.
Kazuhiko Nishi

Kazuhiko Nishi (西 和彦; 10 de februario 1956) esseva vicepresidente de operationes in le Oriente Extreme pro Microsoft. Hodie il esse cognoscite pro su obra in le standardo MSX. Il etiam esse un professor in le Universitate de Shoubi e le Massachusetts Institute of Technology.

Il assisteva al Universitate de Waseda in 1975 in informatica e ingeniera mechanic. Ma illa, il discoperiva un nove technologia: le computator. Il saliva de Waseda e creava le ASCII Corporation e esseva le prime editor del magazin *ASCII*, le prime magazin de computatores in Japon. Il saliva del universitate pro su compania. In 1980, il jungeva Microsoft. Illac, il adjutava le creation de MS-DOS, le classic Radio Shack Model 100, e adjutava crear le standardo MSX. In 1986, Kazuhiko Nishi saliva Microsoft pro devotar-se al ASCII Corporation pro disvellopar le standard MSX, con le executive e Kazuya Watanabe.

In 1986, le relation de Nishi e Microsoft esseva dissolvite, quando Nishi expendeva $1 million DSUA in un advertissamento: le creation de un brontosauro plastic tam grande como un brontosauro actual, eregite in un intersection major in Tokio. Le advertissamento esseva popular e iconic del era; ma il etiam tendeva Microsoft al ruptura. Ab tunc Nishi ha scribite pro jornales e scribite un libros. Il deveniva un professor ante que il graduava -- il esseva un professor in le Universitate del Nationes Unite in 1996, ma il graduava in 1999 del Universitate de Kogakuin. Il habe servite in un committee pro le Ministerio de Posta e Telecommunication (Japon) e le Ministerio de Commercio International e Industria (Japon), e il ora esse un membro del Committee pro Economia Mundial in le Seculo 21 (Japon). Il etiam esse le presidente del Association MSX, un organisation private que esseva create per un gruppo de personas con affinitate con le standardo MSX.

## Referentias
* Mini-biographia de Nishi.
* Intervista con Nishi, *MSX-Magazine*, estate 1992.
* "The Comeback of Japanese Software Engineer Kazuhiko Nishi", *Wired*
Machinario

Le termino **machinario** (in anglese: *hardware*) denomina le componentes physic de un computator, in contrasto con le programmario (in anglese: *software*), le componentes non physic de un computator.

Le hardware pote includer omne cosa physic usate in un computator, ma le parola se refere particularmente al componentes electronic, como chips, cassas, processores, e le apparatos peripheric como le impressor, mus, claviero, monitor, e alteres.

## Etymologia
In anglese, le vocabulo significa qualcosa technic (generalmente de metallo) que faceva altere cosas plus durabile o utile a usar, como utensiles, ballos de cosinetto, cardines, e altere tal cosas. In interlingua, le vocabulo se refere unicamente al componentes physic de un computator.

## Vide etiam
*Programmario
Marlene Dietrich

**Marlene Dietrich** (27 de decembre 1901 – 6 de maio 1992) esseva un actrice e cantatrice american, nativo de Germania.

Dietrich remaneva popular durante tote su carriera longe per reinventar se continuemente. In le annos 1920 in Berlin, illa jocava super le scena e in films silente. Su representation de Lola-Lola in *[[Le Angelo Blau]]* (german: *Der Blaue Engel*, anglese: *The Blue Angel*) dirigite per Josef von Sternsberg, la dava fama international e un contracto con Paramount Pictures in le SUA. Films de Hollywood como *[[Shanghai Express]]* e *[[Desire]]* se profitava de su glamour e apparentia exotic, consolidante su stato stellar e faciente la un del plus pagate actrices del era. Dietrich deveniva un citatano american in 1939; in le Secunde Guerra Mundial, illa esseva un prominente intertenitor al fronte. Ben que illa ancora faceva alcun occasional films in le annos post le guerra, Dietrich passava le majoritate del annos 1950 al annos 1970 viagiante per le mundo como actrice succedite del scena.

In 1999, le Instituto American de Film nominava Dietrich le none plus celebre stella feminin del historia.

## Ligamines externe

*
Pan

Le **pan** (del latin *panis*) es un alimento basic que forma parte del dieta traditional de europa, oriente proxime, india e le americas. Usualmente, le pan es preparate in un furno de un mixtura del farina de alcun cereal (como tritico), sal, e aqua, e depende in le typo de pan, un levatura pro fermentar le mixtura e facerle plus molle e dulce. On pote cocer pan non solmente con le tritico, ma etiam con le mais, ris, e plure altere cereales. E naturalmente, il ha plure altere typos de pan que pote haber altere ingredientes, como grassias de alcun typo (como butyro o oleo de oliva), ovos, sucro, species, fructos, fructos siccate, vegetales, e altere cosas.

Le addition de un levatura causa le fermentation del mixtura ante de cocinar; ergo le mollitate del pan es causate per le production de pauc bullas de anhydrido carbonic (CO2) que deveni immergite per tote le mixtura. Si pan es preparate sin un levatura es nominate pan azyme, e es plus commun in le dietas del oriente proxime; es credite que le prime preparationes del pan habeva ni levatura ni sal, e sol esseva granos miscite con aqua e siccate sub le sol o cocite ante de un foco. Un multe commun version de pan es le pastisseria, un typo de pan multe dulce e sucrate usualmente usate pro tortas, un typo de pan create pro facer un forma de pan plus nutritive. Al mixtura on pote dar altere formas, con le usage de varie modulos o technicas de assemblea; ergo, nos ha baguettes, pan tressate, e alteres.

Le pan ha essite un multo importante parte del alimentation human, tam importante que le parola pro *pan* a veces etiam es le parola pro *alimento* o *repasto*; non omitter su usage in costumes religiose o social. In tempores ancian in areas rurual le pan esseva cocinate por familias nuclear; in le citates, le paneteria esseva un boteca multo importante. Hodie nos ha apparatos domestic que face multe facile le preparation de pan, e quasi qualcunque boteca de alimentos vende le pan. Le pan es un alimento tan basic, utile, e universal que in plure linguas, le parola pro *pan* es un synonimo pro *alimento*.  Multe indices economic como le IPC (le Indice de Precios Consumitori) emplea pan como un marca universal pro determinar le nivello de precios in un pais.
## Vide etiam
* Lavash
* Matza
Aluminium

**Aluminium** es un elemento chimic de symbolo **Al** e numero atomic 13. Illo es un metallo non-ferric que es le tertie plus commun elemento in le crusta del Terra (cerca 8% per massa) e es presente in le majoritate de roccas, vegetation, e animales terrestre. In su stato natural illo es trovate in plure silicatos. Le metallo es extrahite de bauxito per le processo Bayer.

Aluminium habe un combination de proprietates que le face multe utile in ingeniera mechanic, como su densitate basse (~2.70 g/cm<sup>3</sup>)https://www.thyssenkrupp-materials.co.uk/density-of-aluminium.html e su alte resistentia a corrosion. Illo es un bon conductor de electricitate, es machinate facilemente e es assatis incostose. Pro iste rationes, post del seculo 20 aluminium deveniva le metallo elemental le plus usate (aciero es le alligato le plus usate).

Illo esseva isolate pro le prime vece in 1825 per le physico danese H. C. Oersted. Le prime obstaculo de su obtenimento es le alte quantitate de electricitate que su production require; iste problema es alleviate per le basse costo de recyclar, su durabilitate e le stabilitate de su precio.
Le Corbusier

**Charles-Édouard Jeanneret-Gris**, qui prefereva esser cognoscite como **Le Corbusier** (La Chaux-de-Fonds, Switza, le 6 de octobre 1887 – Roquebrune-Cap-Martin, Francia, le 27 de augusto 1965) esseva un architecto, designator, urbanista, autor, e pictor switze-francese, famose pro esser un del pioneros de lo que hodie es nominate architectura moderne o le stilo international. Ille nasceva in Switza ma deveniva citatano francese in su annos 30.

Ille esseva un artista del designo moderne de classe alte, e esseva dedicate a meliorar le conditiones de vita del habitantes de citates densemente populate. Su carriera se extendeva trans cinque decennios, con su edificios construite in tote Europa central, India e Russia, e duo alteres in America del Nord e del Sud. Ille etiam esseva urbanista, pictor, sculptor, autor, e designator de mobiles moderne.
Salvador Dalí

**Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí i Domènech, 1me Marquis de Púbol** (Figueres, Catalonia, Espania, le 11 de maio 1904&nbsp;– Figueres, le 23 de januario 1989) esseva un pictor surrealista espaniol catalan nascite in Figueres. Ille esseva un designator technic capace, cognoscite pro le imagines saliente e bizarre in su obras surrealista. Su habilitates como pictor es frequentemente attribuite al influentia del maestros del Renascentia. Su obra le plus cognoscite, *[[Le persistentia del memoria]]*, esseva finite in 1931. Le repertorio artistic de Dalí includeva film, sculptura, e photographia, e ille collaborava con diverse artistas in un varietate de medios.

Dalí attribueva su "amor de toto que es aurate e excessive, mi passion pro luxo e mi amor pro vestimentos oriental" a su pretense "lineage arabe", asserente que su ancestres descendeva del arabes espaniol.

Dalí esseva multo imaginative e habeva un affinitate pro comportar se in un maniera insolite e grandiose, pro attraher le attention a se. Isto a vices vexava les qui amava su arte tanto como isto enoiava su criticos, proque su maniera eccentric a vices attraheva plus de attention public que su obras artistic.
Albrecht Dürer

**Albrecht Dürer** (le 21 de maio 1471 – le 6 de april 1528) esseva un german pictor, imprimitor e theoretico de arte . Su obras include le xylographias *Apocalypse*; *Cavallero, Morte e le Diabolo* (1513), *Sancte Hieronymus in su studio* (1514), e *Melancholia I* (1514), que ha essite le subjecto de multe analyses e interpretationes. Su aquarellas le face un del prime artistas europee de paisages, e su xylographias ambitiose revolutionava le potential de iste medio.

Le introduction per Dürer de themas classic al arte del nord, per su cognoscentia de artistas italian e humanistas german, assecurava su reputation como un del plus importante figuras del Renascentia del Nord. Isto es reinfortiate per su tractatos theoretic que involve su principios de mathematica, perspectiva e proportiones ideal. Copias de su arte establiva su reputation in tote Europa in su annos 20, e ille es conventionalmente reguardate como le magne artista del Renascentia del Nord.

## Galeria

File:Durer-self-portrait-at-the-age-of-thirteen.jpg|*Autoportrait al Etate de 13* (1484)
File:Selbstbildnis Duerers aus einem Studienblatt von 1493.jpg|*Autoportrait* (1493)
File:Duerer01.jpg|right|*Autoportrait* (1500)
File:Albrecht Dürer - Hare, 1502 - Google Art Project.jpg|*Lepore* (1502)
File:Albrecht Dürer - Adam and Eve - Google Art Project.jpg|*Adam e Eva* (1504)
File:Nude self-portrait by Albrecht Dürer.jpg|*Autoportrait Nude* (c. 1509)
File:Knight-Death-and-the-Devil.jpg|*Cavallero, Morte, e le Diabolo* (1513)
File:Dürer - Bildnis der Mutter.jpg|*Portrait del Matre del Artista al Etate de 63* (1514)
File:Dürer Melancholia I.jpg|*Melancholia I* (1514)
File:Dürer rhino.png|*Rhinocerotes* (1515)
Papa Johannes Paulo II

**Karol Józef Wojtyła** (18 de maio 1920 in Wadowice, Polonia – 2 de april 2005 in le Citate Vatican), melio cognoscite per su titulo papal **Papa Johannes Paulo II** (latino: *Ioannes Paulus*), regnava como Episcopo de Roma, papa del Ecclesia Catholic Roman, e soverano del Citate Vatican de 16 de octobre 1978 usque a su morte. Su pontificato esseva le secunde plus longe. Ille esseva le sol papa polonese, e esseva le prime non-italiano post le pontifice Adriano VI in le annos 1520.

Johannes Paulo II esseva laudate como un del plus influente chefes mundial del seculo 20. Ille ha recipite credito pro esser instrumental in vincer super communismo in Europa Oriental, e significantemente meliorante le reputation del ecclesia, e su amicitates con le judaismo, le Ecclesia Orthodoxe, e le Communion Anglican, como altere religiones. Ille esseva un papa controverse pro su punctos de vista multo liberal, ma al mesme tempore ille esseva laudate pro su successos pacific.

Ille esseva un del chefes mundial plus viagiate in historia, visitante 129 paises in su pontificato. Ille esseva fluente in plure linguas (su native polonese, e etiam le italiano, francese, german, espaniol, portugese, greco ancian, e latino) e ille cognsoceva (ma non esseva fluente con) alteres. Como su emphase in le appelo universal al sanctitate, ille beatificava  personas e canonisava 483 sanctos, plus del conto de su antecessores del cinque previe seculos.

## Canonisation
Papa Johannes Paulo II esseva beatificate le 1 de maio 2011 e canonisate le 11 de septembre 2014.
Regula de Wahl

Le **regula de Wahl** es un regula de formation de parolas, disveloppate per le linguista Edgar de Wahl e applicate in le lingua artificial interlingue (appellate tamben "occidental") create per ille. Illo servi a creation de certe formas grammatic de alteres (per exemplo substantivos de verbos).

## Regula
Infinitivos de verbos in le lingua interlingue ha le plus frequentemente le terminationes **-ar** o **-er**. Le radice es recipite in sequente maniera:
# Si, post deletion de **-r** o **-er** ex le infinitivo, le radice se termina con vocal, on subjunge **-t** o altera final **y** a **t**: *crea/r, crea/t-, crea/t/or; atiny/er, atin/t, atin/t/ion*
# Si le consonante final del radice es **d** o **r**, on altera lo a **s**: *decid/er, deci/s-, deci/s/ion*
# In casos restante, con sex exceptiones, le deletion del termination da le radice exigite: *duct/er, duct-, duct/ion*.

Le sex exceptiones son:
# *ced/er, cess-* 
# *sed/er, sess-*
# *mov/er, mot-*
# *ten/er, tent-* 
# *vert/er, vers-* 
# *veni/r, vent-*
e le verbos formate de illos a fortia de prefixos.

In tanto que le regula se compone de tres partes, illo es frequentemente appellate como "tres regulas de Wahl".

On crea le verbos de substantivos e de adjectivos, eliminante le terminationes e recipiente le radice. Post le subjunger **-r** o **-er**, on recipe infinitivo in majoritate de casos: *decora/t/ion, decora/t-, decora/r*.

## Application
Iste regula es applicate in le lingua interlingue. Post eventual modificationes on pote applicar iste regula a creation de nove formas de vocabulos particularmente in le linguas romanic o in les que se face prestar vocabulario de linguas romanic.

## Referentias
*  Henry Jacob, ''Occidental (1922) by Edgar de Wahl'' 
*  Henry Jacob, ''The Preparatory Work for an International Technical Terminology'' reimpression de *The British Steelmaker*, December 1945
José Zorrilla

**José Zorrilla y Moral** (21 de februario 1817 in Valladolid, Espania&nbsp;– 23 de januario 1893 in Madrid, Espania), esseva un poeta e dramaturgo espaniol, famose pro su drama romantic in verso *Don Juan Tenorio*.
León (region historic)

**León** (*Llión* in Lingua leonese) es un antique regno in Espania e Portugal. 

Le lingua de León es le lingua leonese.
Vincent van Gogh

**Vincent Willem van Gogh** (le 30 de martio 1853 – le 29 de julio 1890) esseva un artista nederlandese postimpressionista. Alicun de su picturas es ora inter le plus cognoscite, plus popular, e plus dispendiose obras de arte.

Van Gogh passava su vita como un adulto juvene laborante in un firma de mercantes de arte. Post de un pauco de tempore como un preceptor, ille deveniva un missionario in un area multe povre de mination. Ille non initiava su carriera como un artista usque a 1880. Initialmente, van Gogh solmente usava colores tenebrose, usque ille incontrava le impressionismo e neoimpressionismo in Paris. Ille incorporava su plus vibrante colores e stilo de pictura in un stilo unic e recognoscibile, que esseva disveloppate durante del tempore que ille passava in Arles, Francia.

Il creava plus que 2.000 obras, includente circa 900 picturas e 1.100 designos e schizzos in le dece annos final de su vita. Le majoritate de su ben cognoscite obras esseva create in le duo annos final de su vita, quando ille famosemente defalcava un parte de su aure sinistre post un collapso de su amicitate con Paul Gauguin. Depost ille suffreva episodios de maladia mental, que contribueva a su suicidio.

Le figura central del vita de van Gogh esseva su fratre Theo, qui continuemente e altruisticamente procurava appoio financiari. Lor amicitate durava tote lor vitas e es documentate in plure litteras que illes excambiava de augusto 1872. Van Gogh esseva un pionero in lo que essera cognoscite como expressionismo. Ille habeva un influentia enorme in le arte del seculo 20, specialmente con le fauvismo e le expressionismo german.
Caffe

**Caffe** es un bibita facite per infusion de granas torrefacite del planta caffe, que contine un substantia stimulante, le caffeina.

Le cultivation del caffe es extensive in plure paises tropical, como Brasil, que face 33% del production mundial. Le caffe es un del principal productos de agricultura que es vendite in mercatos international, e forma un grande contribution al exportationes del regiones que lo produce. Un total de 6.7 milliones de tonnas de caffe esseva producite cata anno inter le annos 1998 a 2000, e le summa jam es crescente.

Le caffe es un bibita que pote esser preparate in multe manieras, e es parte del vita quotidian de plure populos del mundo. Illo es assatis frequentemente bibite con jentaculo, con o depost de un repasto. Alicun del manieras de preparar caffe es caffe con sucro, lacte, crema, chocolate, o alcohol. Illo pote esser servite calide, frigide, o con gelato, sovente in un tassa o un vitro.

Biber caffe cata matino reduce le risco de mortalitate cardiovascular (con un optimo de 3 caffes).

## Vide etiam
* Espresso
* The
* Mate
Ramón del Valle-Inclán

**Ramón del Valle-Inclán** (Vilanova de Arousa, 28 de octobre 1866 - Santiago de Compostela, 5 de januario 1936), esseva un autor, romancero, poeta, actor espaniol, famose pro su novella *Luces de Bohemia*.
São Pedro de Alcântara

**São Pedro de Alcântara** es un citate del sud de Brasil in le stato de Santa Catarina. In 2006, le citate habeva  habitantes.

Citates limitrophe: São José, Angelina, Antônio Carlos, Santo Amaro da Imperatriz, Palhoça, Águas Mornas
11 de septembre 2001

Le **11 de septembre 2001** es un evenimento historic. Le 11 de septembre 2001 in New York eveniva un multo grave attacco terrorista per duo aeroplanos dirigite a in le duo plus grande turres de iste citate (WTC).
John Michael Talbot

**John Michael Talbot** (nascite le 8 de maio 1954 in Oklahoma City, Oklahoma) es un catholico roman monacho, cantator, compositor e musico statounitese. Ille es etiam le fondator del communitate monastic *The Brothers and Sisters of Charity* (Le Fratres e Sorores di Caritate), que es situate in Eureka Springs, Arkansas.

## Discografia
# Reborn (1972.)
# John Michael Talbot (1976.)
# The New Earth (1977.)
# The Lord's Supper (1979.)
# Beginnings / The Early Years (1980.)
# Come to the Quiet (1980.)
# The Painter (1980.)
# For the Bride (1981.)
# Troubadour of the Great King (1981.)
# Light Eternal (1982.)
# Songs For Worship Vol. 1 (1982.)
# No Longer Strangers (1983.)
# The God of Life (1984.)
# Songs For Worship Vol. 2 (1985.)
# The Quiet (1985.)
# Be Exalted (1986.)
# Empty Canvas (1986.)
# The Heart of the Shepherd (1987.)
# Quiet Reflections (1987.)
# The Regathering (1988.)
# Master Collection (1988.)
# The Lover and the Beloved (1989.)
# Come Worship the Lord Vol. 1 (1990.)
# Come Worship the Lord Vol. 2 (1990.)
# Hiding Place (1990.)
# The Birth of Jesus (1990.)
# The Master Musician (1992.)
# Meditations in the Spirit (1993.)
# Meditations from Solitude (1994.)
# Chant from the Hermitage (1995.)
# The John Michael Talbot Collection (1995.)
# The Talbot Brothers Collection (1995.)
# Brother to Brother (1996.)
# Our Blessing Cup (1996.)
# Troubadour for the Lord (1996.)
# Table of Plenty (1997.)
# Hidden Pathways (1998.)
# Pathways of the Shepherd (1998.)
# Pathways to Solitude (1998.)
# Pathways to Wisdom (1998.)
# Quiet Pathways (1998.)
# Spirit Pathways (1998.)
# Cave of the Heart (1999.)
# Simple Heart (2000.)
# Wisdom (2001.)
# Signatures (2003.)
# City of God (2005.)
# Monk Rock (2005.)
# The Beautiful City (2006.)
# Living Water 50th (2007.)
# Troubadour Years (2008.)

## Referentias

## Ligamines externe

* ''John Michael Talbot'' 
* ''The Brothers and Sisters of Charity''
Frida Kahlo

**Frida Kahlo** (le 6 de julio 1907 - le 13 de julio 1954) esseva un pictor mexican, qui ha ganiate multe popularitate international. Su stilo de pictura con colores vibrante esseva influentiate per le culturas native de Mexico, e etiam le movimentos artistic europee de realismo, symbolismo, e surrealismo. Plure de su obras es autoportraits que monstra symbolicamente su dolor, pena, e sexualitate.

In 1929 Kahlo se maritava con le muralista mexican Diego Rivera. Su Domo Azur in Coyoacán, Citate de Mexico hodie es un museo, donate per Diego Rivera depost su morte in 1957.
Francisco de Goya

**Francisco de Goya y Lucientes** (le 30 de martio 1746 in Fuendetodos, Zaragoza, Espania – le 15 de april 1828 in Burdeos, Aquitanea, Francia) esseva un pictor e gravator espaniol. Su obra include le pictura de cavalletto e mural, le gravure e le designo. Su stilo unic esseva un del stilos que inspirava le movimento artistic romanticismo. Le arte de Goya etiam esseva un inspiration del arte moderne del seculo 20. Al mesme tempore, ille es nominate le ultime del maestros antecessor e un del maestros moderne, e su obra esseva multo influente in artistas posterior, como Pablo Picasso.
Positivismo

Le **positivismo** es un systema philosophic basate in le experientia e in le cognoscimento empiric del phenomenos natural. Assi, le positivismo considera le metaphysica e le theologia como systemas de cognoscimento imperfecte e inadequate. 

## Evolution
Le termino "positivismo" era utilisate le prime vice per le philosopho francese Auguste Comte, autor del obra que inaugurava iste currente de pensamento, *Curso de philosophia positive* (6 volum., 1830-1842). Nonobstante, alicun conceptos positivista se remonta al philosopho britannic David Hume, al francese Claude-Henri de Rouvroy, Conte de Saint-Simon, e al german Immanuel Kant. 

Comte eligeva le parola "positivismo" per sublinear le realitate e le tendentia constructive que ille reclamava per le aspecto theoric de su doctrina. In general, se interessava per le reorganisation del vita social pro le ben del humanitate trans del cognoscimento scientific e, per iste via, del controlo del fortias natural. Le duo componentes principal del positivismo, le philosophia e le governamento (o programma de conducta individual e social), esseva plus tarde unificate.
Comte habeva le conception de un religion in le qual le humanitate es le objecto de culto. Malgrado illo, numerose discipulos de Comte non acceptava iste disveloppamento religiose de su pensamento, proque illo pareva contradicer le philosophia positivista original. Multe del doctrinas de Comte esserea plus tarde adaptate e disveloppate per le philosophos social britannic John Stuart Mill e Herbert Spencer, assi como per le philosopho e physico austriac Ernst Mach. 

## Positivismo logic
A comenciamentos del seculo 20, un gruppo de philosophos interessate in le evolution del scientia moderna rejectava le traditional ideas positivista (que considerava que le base del ver cognoscimento es in le experientia personal) e sublineava le importantia del verification scientific e del uso del logica formal. Del theorias de iste pensatores (inter le que se incontrava le austriaco Ludwig Wittgenstein e le britanniches Bertrand Russell e George Edward Moore) nasceva si-dicite positivismo logic. Le *Tractatus logico-philosophicus* (1921), obra de Wittgenstein, resultava haber un influentia decisive in le rejection del doctrinas metaphysic per su carentia de senso e in le acceptation del empiricismo como un exigentia logic. 

In le actualitate, le philosophos positivista prefere se denominar empiricistas logic, per se disassociar del importantia que donava le prime pensatores del positivismo logic al verification scientific. Mantene que le principio de verification in se mesme es inverificabile in le campo philosophic. Assi, autores tanto representative como Rudolf Carnap ha proponite nove sensos del traditional principio de verification neopositivista.
Currero, magazin in interlingua

**Currero International de Interlingua: Magazin del Union Mundial pro Interlingua** esseva le periodico editate per le Union Mundial pro Interlingua desde 1964.
*Currero* es un international magazin de novas in interlingua, cuje scopo es "acclarar, activar e amusar".

## Description
*Currero* esseva editate in Interlingua como un magazin trimestral. Illo functiona como le ligamento inter membros del Union Mundial pro Interlingua ma es al mesme tempore un fenestra al mundo exterior demonstrante le uso de interlingua. Al fin, illo es sovente usate in le inseniamento de interlingua e se dirige assi anque a nove interessatos.

## Historia
*Currero* ha essite editate desde 1964. Illo habe un succesor, Panorama in interlingua appareva como le fusion del magazin trimestral Currero, e le private magazin bimestral Heraldo de Interlingua.

## Magazin in Internet
Si qualcun persona ha le magazin **Currero**, per favor digitalisar illo o photographar le paginas de illo e carga le paginas digitalisate super le rete de computatores (Flickr, Ovi o altere repositor de imagines).
Henri Matisse

**Henri Matisse** (Le Cateau-Cambrésis, Francia, le 31 de decembre 1869&nbsp;– Nice, Francia, le 3 de novembre 1954) esseva un artista francese, cognoscite pro su uso de color e per su designos fluide, brillante e original. Como designator, imprimitor e sculptor, ma principalmente como pictor, Matisse es un del artistas le plus cognoscite del seculo 20. Ben que ille initialmente esseva nominate un *[[fauvismo|fauve]]* (animal salvage), a partir del annos 1920 ille esseva de plus in plus laudate como un maestro del tradition classic de pictura. Su maestria del linguage expressive de color e designo, monstrate in un corpore de obras trans plus que un medie seculo, le ganiava recognition como un figura principal in le arte moderne.
Michelangelo

**Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni** (le 6 de martio 1475 - le 18 de februario 1564), usualmente cognoscite brevemente como **Michelangelo**, esseva un pictor, sculptor, architecto, poeta e ingeniero del Renascentia. In despecto de su pauc essayos de facer altere cosas que le artes, su versatilitate in le habilitates que ille apprendeva, esseva de un magnitude tam grande que ille es frequentemente considerate le archetypo del homine del Rensacentia, como un altere italiano qui esseva su rival, Leonardo da Vinci.

Le obras de Michelangelo in cata campo in su vita longe esseva prodige; quando le volumine alte de correspondentia, schizzos e diarios de ille que ja existe es date conto, ille es le artista le plus documentate del seculo 16. Duo de su obras ben cognoscite, le *[[Pietà]]* e le *[[David (Michelangelo)|David]]*, esseva sculpite ante su trentesime anno. In despecto de su opinion basse del pictura, Michelangelo etiam creava duo del obras le plus influente de fresco in le historia de arte occidental: le scenas de Genesis pro le tecto e *[[Le Judicio Ultime (Michaelangelo)|Le Judicio Ultime]]* pro le muro del Cappella Sixtin in Roma. Plus tarde in su vita ille designava le domo del Basilica de Sancte Petror in le mesme citate e revolutionava le architectura classic con su usage del ordine gigantesc de pilastros.

In un demonstration del vita unic de Michelangelo, ille esseva le prime artista occidental cuje biographia esseva publicate quando ille ja esseva vivente. Duo biographias esseva publicate re ille in su vita. Un de iste biographias, per Giorgio Vasari, proponeva que ille esseva le pinnaculo de tote le complimento artistic ab le initio del renascentia, un puncto de vista que esseva credite pro seculos per historicos del arte. In su vita, ille etiam esseva nominate *Il Divino*. Un de iste qualitates divin le plus laudate per su contemporaneos esseva su *"terribilità"* (le senso de grandor), e esseva le essayos de artistas, qui le sequeva, de imitar su stilo passionate e multo personal que causava le proxime movimento in arte occidental post del Renascentia alte, le Mannerismo.

## Galeria

File:Michelangelo Bacchus.jpg|
File:Firenze.Palvecchio.500.Michelangelo2.JPG|
File:Autori vari, arca di san domenico, angelo reggicandelabro di michelangelo, 1494, 01.jpg|
File:Madonna michelangelo1.jpg|Madonna
File:Leda and the Swan, After Michelangelo.jpg|Leda 
File:Michelangelo pietà rondanini.jpg|*Pietà Rondanini*
File:StPetersDomePD.jpg|Domo del Basilica de Sancte Petro
File:Dying slave Louvre MR 1590.jpg| 
File:Andr37.jpg| Ganymede, copia de 1532.
File:Buonarotti-scala.jpg|Madonna
File:Michelangelo's Pieta 5450 cut out black.jpg|Pietate
Alabama

**Alabama** es un stato in le sud-est del Statos Unite. Le capital de Alabama es Montgomery. Illo ha frontiera con Tennessee in le nord, al est con Georgia, al west con Mississippi e al sud con Florida e le Golfo de Mexico. Illo circumfere un area de 135,765 km² e ha un population de 4,6 milliones de gente.

**Historia**

Ante le arrivata de europeos, nativos, inter qui esseva le Choctaw e Chickasaw, habitava le area de Alabama presente. Le espanioles conducite per Hernando de Soto esseva le prime europeos al area in 1540. Franceses establiva le prime village in 1702, le qual postea esseva nominate Mobile. Alabama deveniva un territorio del Statos Unite 1817 e un stato 1819. Le Acto del remotion de indianos de 1830 faceva le nativos cambiar residentia al area de Oklahoma.

Alabama combatteva pro retener le sclavitude durante le Guerra civil statounitese (1861-1865). Le governamento del stato continuava de non permitter statouniteses african in postos del governamento usque le annos de 1960, quando illes demonstrava pro derectos equal. Le stato sempre ha cultivate coton e arachides e post le annos de 1970 se ha industrialisate.

## Referentias


## Ligames externe
* ''State of Alabama''
São José (Santa Catarina)

**São José** es un citate del sud de Brasil in le stato de Santa Catarina. In 2008, le citate habeva  habitantes.

Citates limitrophe: Palhoça, Biguaçu, Florianópolis, São Pedro de Alcântara, Santo Amaro da Imperatriz, Antônio Carlos
Arizona

**Arizona** es un stato in le sud-west del Statos Unite. Le capital e le plus grande citate es Phoenix. Illo ha frontieras con Utah in le nord, con New Mexico in le est, con Mexico (Sonora e Baja California) in le sud, e con California e Nevada in le west. Su habitantes es appellate *Arizonan* o *Arizonian*.
## Etymologia
Le origine etymologic del nomine del stato es incerte. 
## Linguas
Arizona ha tres linguas: le lingua anglese (74.1%) es le lingua official, le lingua espaniol (19.5%) e le lingua navajo (1.9%). 
## Galeria

File:Road to Sedona, AZ.jpg
File:Apache Sitgreaves Nima2.JPG
File:Canyon de Chelly - Flickr - G. Lamar.jpg

## Ligamines externe
* Web official ''State of Arizona''
Apparato digestive

Le **apparato digestive** es componite del cavitate oral (bucca in mammales), le tubo digestive (esophago in mammales), e altere partes (stomacho, colon e intestino).

Le **'systema gastrointestinal** o le **apparato digestive** es le systema corpore que ede e digere alimento; anque es nominate **systema digestive**. Per fractionante alimento in chemicales simple que pote esse absorbite per alter partes de corpore proque le chemicales pote esse usate pro energia e struer le corpore.  Anque proque disfacer vastitate post le digestion. Le systema gastrointestinal comencia ad le labios e termina in le ano. Animales sicut le vermes, insectos, mammales, aves, pisces et gentes omnes habe systemas digestive.

Le tracto gastrointestinal es le *intestino* e con le altere organos nos adjuva digerer le alimentos. 
Le tracto gastrointestinal es le intestino e altere organos que nos adjuva a diriger le alimentos.

## Partes del intestino
Le intestino es le tubos rotundos per le que pasa le alimentos e se dirige. Le partes del systema intestinal humano e de alicun alteref animales es:
*Bucca
*Pharynx
*Esophago
*Stomacho
*Intestino
*Intestino tenue
**Duodeno
**Jejuno
**Ileo
*Colon o Intestinum crasso que es divisa in sex partes: 
** Caeco (intestino caecum) (cum appendice)  
** Colon ascendente
** Colon transverso 
** Colon descendente
** Colon sigmoideo
** Recto (intestino recto) 
* Ano
Alteras organos que es partes del systema gastrointestinal pero no de intestinos es:
*Ficato o Hepate 
*Vesiculo biliar
*Pancreas
*Glandulas salivari, labios, teeth, tongue, epiglottis, thyroid, and parathyroids
Alife

**Alife** es un municipalitate que se trova in le provincia Caserta, in le region de Campania, in Italia.
Ieoh Ming Pei

**Ieoh Ming Pei**, plus ben cognoscite com **I. M. Pei** (貝聿銘, pinyin: Bèi Yùmíng) (, Guangzhou, China - , New York City) esseva un architecto american de China. 

Quando ille habeva finite su studios scholastic, al etate de 18 ille emigrava al SUA pro studiar architectura. Ille se matriculava al Instituto Technologic de Massachusetts, ubi ille obteneva su diploma in 1940. De 1945 a 1948 ille meliorava su habilitates per inseniar in Harvard como un professor adjuncto, sub le tutela del duo architectos europee, Marcel Breuer e Walter Gropius. Ille non solmente es considerate un conto classic del successo american, sed etiam un del maestros grande del architectura europee.

In 1955 Pei deveniva un citatano american; le anno proxime, ille creava su proprie firma de architectura, . In su projectos, Pei cerca le puritate del lineas, unitate, e un efficientia functional, secundo le "stilo international" e le criticas de Gropius. Ille usa frequentemente formas abstracte e materiales "frigide," como aciero, cemento e vitro, sed ille lo usava pro crear effectos notabile. Su obras es characterisate per structuras que require solutiones inusual.

Pei esseva un del architectos recente le plus cognoscite del mundo, gratias a su obras que ha essite construite per tote le mundo. Su obra esseva recognoscite in 1983, quando ille recipeva le prime Premio Pritzker, date per le plus prestigiose corpore international del architectura. Ille etiam ha recipite le Medalia Auree del Instituto American de Architectos, e plure altere complimentos. Un centenario, ille ha morite al etate de 102.
Columna vertebral

Le **columna vertebral** es le elemento constructive central sustenente del vertebratos.
Illo constitue le medio ossee del corpore, connecte le partes del skeleto e circumfere le medulla spinal.
Equus

***Equus*** es le unic genere supervivente del familia *[[Equidae]]* que comprehende le cavallos, asinos e zebras. Le altere generes del familia es extincte, como etiam plure species de *Equus* mesme.

## Characteristicas
Le membros del genere *Equus* es mammiferos grande o medie, con un testa longe e un collo con criniera.

Adaptate al terrenos aperte como le savannas, steppas e desertos, illos ha gambas tenue con ungulas; un cauda longe que fini in un flocco o es toto coperte de capillos longe; aures punctate e mobile, capace de traciar rapidemente le origine de un certe sono; e orbitas positionate verso detra, dante les un grande area visive.

## Alimentation
Se tracta de herbivoros que mangia super toto herba. In caso de necessitate, illos prende altere alimentos vegetal como folios, fructos e cortice de arbore.

A differentia del ruminantes, illos decompone le cellulose del plantas in le intestino cec.

## Classification
* familia Equidae
** ordine Perissodactyla
*** classe Mammalia

### Species
*Equus ferus
**Equus ferus przewalskii
*Equus grevyi
*Equus quagga
*Equus zebra

### Cladogramma
Ecclesia Tawahido

Le **Ecclesia Ethiopian Tawahido Orthodoxe** es un Ecclesia Orthodoxe Oriental in Ethiopia que esseva parte de le Ecclesia Orthodoxe Coptic usque 1959 quando esseva donate sue proprie Patriarchato per le Papa Orthodoxe Coptic del Alexandria e Patriarche de tote Africa, Cyril VI.

Uno del pauc Ecclesias Christian precolonial del Africa subsaharan, illo ha cerca 40 million de membros (le Patriarche clama 45 million) principalmente in Ethiopia, e es assi le maxime del tote le Ecclesias Oriental Orthodoxe.

## Historia
Tawahido es un parola Ghe'ez significante 'essente facite uno' o 'unificate'; illo es cognate con le parola arabe 'tawhid' usate in discursos del Islam pro significar 'monotheismo.'

Tawahido refere al credentia oriental orthodoxe in le unite natura de Christo; i.e. le credentia que un union completa e natural del naturas divin e human al uno es mesmo-evidente ....
Insulas Hawaii

**Insulas Hawaii** (lingua hawaian:  *Mokupuni o Hawai‘i*) es un archipelago de 8 insulas major, atollos, numerose insulas plus parve, e montanias marin ultramar in le nord del Oceano Pacific, que se extende circa 2400km del insula de Hawaiʻi in le sud, al atollo Kure in le nord.  Excepte Midway (le qual esse un territorio non incorporate al Statos Unite), le insulas Hawai forma le stato de Hawaii.  Le archipelago es le piccos exponite del catena hawai-imperator, que esseva formate supra un puncto de activitate vulcanic.

Un vice, le archipelago esseva nominate le *insulas Sandwich*, nominate per James Cook pro honorar le Earl de Sandwich qui tunc esseva le currente Prime Lord del Admiralitate.  Hodie, le archipelago prende su nomine del insula plus grande del gruppo.
São Bonifácio

**São Bonifácio** es un citate del sud de Brasil in le stato de Santa Catarina. In 2008, le citate habeva  habitantes.

Citates limitrophe: Águas Mornas, Anitápolis, Paulo Lopes, Santa Rosa de Lima, Santo Amaro da Imperatriz e São Martinho
Nord

**Nord** es un del quatro punctos cardinal del rosa del ventos. Su adjectivos es *septentrional* e *boreal*.