Imposto

Un **imposto** es un carga financiari ponite sur un pagator de impostos (un individuo o un persona legal) per un stato o un de su divisiones administrative. 
## Definition moderne
In le lege del nation de Canada, un causa legal de 1930 creava un definition legal que servi a describer imposto in le era moderne:

* es exigibile per fortia del lege;
* es imponite del autoritate del legislatura;
* es levate per un corpore public; e
* es intendite pro un proposito public.

## Pagamento
Hodie, impostos esse generalmente pagate con numerario; historicamente, un imposition poteva esser pagate con labor (nominate *[[corvée]]*) o per pagar alcun portion del benes create (como le decima historic). Imposition esse le forma principal de receptas pro governamentos; pro isto, le evasion de impostos esse casi semper un crimine.  Le idea de imposition esse tam integral al idea del governamento que in plure linguas le parola de *pagator de impostos* esse un synonymo o aun le sol parola pro citatano.

## Historia
Le prime systema de imposition recordate esseva in Egypto antique circa 3000 aEC, in le prime dynastia.  Le duo typos de imposition esseva le corvée e le decima.  Le corvée esseva labora mandate al stato per paisanos qui esseva troppo paupere que paga imposition in altere formas; vero, le parola pro labor in le lingua egyptian ancian esseva un synonimo pro imposition.  Contos de iste era documenta que le pharaon viagiava inter su nation cata duo annos, colligiente un decima del populo. Le imposition esseva jam describeva in le biblia:  *"Quando le recolta arrive, dona un quinto al pharaon; le altere quarte quintos, vos pote tener pro seminar le campos o como alimento pro vostre ipse, e vostre casas e vostre filios."*

In le imperio persian, Darius I de Persia creava un systema de imposition proportional in 500 aEC.  Le systema darian de imposition esseva adaptate a cata satrapea (area ducite per un satrape).  In annos differente, le imperio habeva inter 20 e 30 satrapias; le satrapia esseva taxate per su productivitate, e le satrapes habeva le responsibilitate que colliger e pagar le imperator, post que deducer su expensas.  Le quantitates demandate esseva basate in su production economic.  Per exemplo, Babylonia, habeva que pagar un mille de talentos de argento e quatre menses de alimento pro le armea.  India, un provincia cognoscite pro su auro, habeva que pagar in pulvere auree equal a 4'680 talentos de argento.  Egypto antique habeva que pagar 120'000 mensuras de grana con 700 talentos de argento.  Le modos de su collection esseva lassate al satrape, que le donava poter economic e politic.

In le medieveo in Europa, imposition prendeva un rolo secundari como un fonte de receptas governmental; le registros non existeva.  In su loco, receptas esseva ganiate per vender derectos, de monopolios (como le *[[gabelle]]*, un imposto sur sal de tabula in Francia), e interprisas national.  Postea, le principe imposto imponite esseva un imposto sur proprietate, como campos e bestias - per exemplo, in 1086, le libro de Domesday documenta le rationes de imposition mandate per Gulielmo I de Anglaterra.  In China, ben que le influentias de legalistas e modernistas contra le scopos de confucianistas e taoistas causava revolutions periodic, il habeva un thema central - un monopolia sur sal, post que le rebellion de An Lushan usque le seculo 20.

Impostos per capite deveniva plus commun in le seculos 17 e 18, specialmente pro pagar le expensas guerras.  Carolo I de Anglaterra cargava un imposto de capite in 1641 pro pagar le salarios del armea.  Ludovico XIV de Francia cargava un imposto de capite de 1695 a 1699 pro financiar le Guerra del Liga de Augsburg.  Ambe impostos pote esser considerate formas de imposition progressive, proque le duo impostos esseva imponite per rango o classe; rangos e classes alte pagava plus que rangos e classas basse.

In 1776, philosophoro e economista scotese Adam Smith publicava *[[The Wealth of Nations]]* (: "Le Opulentia de Nationes"), un obra seminal in le studia de economica.  Smith postulava que le stato debeva sequer quatre scopos con ulle systema de imposition: *proportionalitate*, que le majoritate del onere del imposition es pagate per illes qui pote pagarlo; *transparentia*, que on pote calcular quanto on debe pagar; *convenientia*, que le modos e amontas del imposition non esse troppo onere al pagator; e *efficientia*, que le collection del impostos non debe incurrer expensas excessive.  Il esseva credite con le imposto progressive, e su libro influentiava le leges del Statos Unite, Regno Unite e del Francia.  Iste libro es hodie vero influential re le creation e direction de systemas financial.

## Functiones
Impostos ha cinque functiones basic:  fiscal, redistrubitive o social, regulatori, stimulative, e statistic.

Principalmente, impostos servi scopos *fiscal*: un governamento impone un impostos pro ganar moneta. Ben que il habe altere modos de ganaiar moneta, imposition esse le forma principal de seculos recente.

Secunde, impostos servi scopos *redistributive* o *social*.  Impostos progressive basate in capacitate de pagar, e beneficios basate in necesitate, habe le effecto que (generalmente) mover moneta del plus ric al plus parve, que ameliora inequalitates de opulentia.

Tertie, impostos habe scopos *regulatori*, pro promover le politica economic de un nation.  Pro exemplo, impostos de vender pote esser usate pro combatter inflation per disincoragiar compras de luxo.

Quarte, impostos pote facer functiones *stimulative*, specialmente in certe processos economics.  On pote crear incentivos positive (per crear exemptiones e creditos) o negative (per imponer impostos nove que alcun gruppos non ha que pagar).  

Finalmente, impostos habe usos *statistic*.  Como un exemplo, impostos sur salarios esse utilisate pro estimar disoccupation.

## Rationes
On pote dicer que il ha quatre typos de rationes de impostos.

Un *imposto fixate* esse un imposto con un sol ration que esse pagate per anno, per vendita, o per uso.  Per exemplo, in le Regno Unite, il ha un imposto sur televisiones de color al ration £145.50 per anno (in 2013).  Impostos fixate es sovente hypothecate (dedicate a un scopo specific) a un expensa limitate; in iste exemplo, le imposto paga pro le infrastructura televisori, e le operation del canales public in le Regno Unite.

Un *imposto proportional* esse un imposto cuje ration esse fixate, nonobstante le amonta imponite.  Per exemplo, le citate de Kansas City, Missouri ha un imposto sur salarios al ration de 1% (in 2013).  Imposto proportional esse usate pro su simplicitate.

Un *imposto progressive* esse un imposto cuje ration aumenta como le amonta imponite augmenta. Per exemplo, in le imposto de receptas de Francia currente (2013), le ration aumenta de un base de 0.0% a un maximo de 41%.  Se usa impostos progressive pro scopos de proportionalitate, specialmente con imposto de receptas.

Un *imposto  regressive* esse un imposto que diminue como le amonta imponite augmenta.  Per exemplo, le imposto de FICA in le Statos Unite esse 6.2% de salarios, usque a un "base salarari"; le amonta que excede iste base non esse imponite, que diminue le ration effective. Impostos regressive es assatis rar.

## Typos de imposto
Il habe duo typos de impostos:  impostos directe, que esse extrahite directemente del persona o proprietate imponite (como un imposto de receptas); e impostos indirecte, un imposto colligite per un intermedio (como un boteca) sur su proprie transactiones; o le intermedio o le consumitor pote pagar le impostos.
***Derecto:**  Un derecto pote esser considerate un typo de imposto, pagate per uso e non per valor.
****Licentias:**  Alcun activitates pote requirer un liscentia, e iste licentias pote requirer un derecto pro obtener los.
****Pedage:**  Un pedage esse un imposto pro un viage in un strata specific.
****Imposto de capite:**  Un derecto pagate per cata cititano, indifferente de su capacitate de pagar.
****Imposto de transaction:**  Un derecto pagate per cata transaction financiari.
****Imposto de votar:**  Un derecto pagate pro votar in electiones public.
***Tarifa:**  Un tarifa esse pagate pro transportar un ben a traverso de un bordo politic.  Tarifas esse usate per governamentos pro disincoragiar commercios.
***Imposto de receptas:**  Un portion del receptas de un persona o un firma.  Iste typo de imposition es sovente pagate quando ganiate; al fin del anno financiari, un declaration de imposition es submittite al governamento pro adjutar le amonta pagate al amonta debite (o per pagar un imposto final, si non pagava bastante; o per reciper un reimbursamento de impostos, si troppo esseva pagate).
****Imposto de ganios in capital:**  Ganios in capital refere al differentia in le precio de comprar e le precio de vender; le ganio esse considerate un forma de recepta.
***Imposto de proprietate:**  Un imposto pagate pro posseder un ben.
****Imposto de donos:**  Pro evitar le usage de donos como un forma de evasion de impostos, un imposto es sovente levate sur donos.
****Imposto de expatriation:**  Un imposto final pagate quando un persona renuncia su citatania.
****'Imposto de luxo:**  Un imposto imponite sur un ben que non esse considerate requirite, como un obra artistic.
****Imposto de opulentia:**  Un imposto sur le opulentia (possessiones minus obligationes).
***Imposto de vender:**  Un imposto pagate pro vender (o comprar) un ben o servicio.
****"Impost de pecatto":**  Un imposto imponite sur un ben o servicio que non esse prohibite ma que es considerate que augmentar le expensas del govermanmento; como alcohol, automobiles, e tabaco.  Un imposto de pecatto es sovente hypothecate pro contrariar le expensas governmental e social del ben.  Per exemplo, un imposto sur automobiles es sovente hypothecate al expensas del construction de stratas.
****Imposto de valor addite:**  Un variation del impostos de vender, in que un producitor sol paga un imposto pro le differentia in que il pagava pro un ben, e le ration pro que il vendeva le ben meliorate.

## Referentias