Cadita del Imperio Roman de Occidente

Le **cadita del Imperio Roman de Occidente**, anque appellate le **cadita del Imperio Roman** o le **cadita de Roma**, esseva le perdita de controlo politic central in le Imperio roman de occidente, un processo in le qual le Imperio faliava a imponer su regula, e su vaste territorio esseva dividite inter plure entitates politic successor. Le Imperio Roman perdeva le fortias que le permitteva exercer controlo effective sur su provincias occidental; historiographos moderne postula factores includente le effectivitate e le numeros del armea, le sanitate e numeros del population roman, le fortia del economia, le competentia del imperatores, le luctas interne pro le poter, le cambios religiose del periodo, e le efficientia del administration civil. Pression crescente de populos invasor foras del cultura roman anque contribueva multo al colapso. Cambios climatic e maladias tanto endemic como epidemic moveva multe de iste factores immediate. Le rationes pro le colapso es subjectos major del historiographia del mundo antique e illos informa multo del discurso moderne sur le falia del stato.

In 376, un grande migration de gothos e altere populos non-roman, fugiente del hunnos, entrava in le Imperio. Le fortias roman non esseva capace de exterminar, expeller o subjugar los (como esseva lor practica normal). In 395, post vincer duo destructive guerras civil, Theodosio I moriva. Ille lassava un armea de campo in colapso, e le Imperio se divideva inter le ministros belligerante de su duo filios incapace. Le gothos e altere non-romanos deveniva un fortia que poteva peter ambe partes del Imperio. Altere gruppos barbaric transversava le Rheno e altere frontieras. Le fortias armate del Imperio de Occidente deveniva pauc e ineffective, e malgrado breve recuperationes sub duces habile, le controlo central nunquam esseva consolidate effectivemente de novo.

Per 476, le position de imperator roman de occidente exerceva un poter militar, politic o financiari negligibile, e non habeva alcun controlo effective sur le dominios de occidente dispersate que ancora poteva esser describite como roman. Regnos barbaric habeva establite lor proprie poter in multo del area del Imperio de Occidente. In 476, le rege barbaric germanic Odoacre deponeva le ultime imperator del Imperio Roman de Occidente in Italia, Romulo Augustulo, e le Senato inviava le insignias imperial al imperator roman de oriente Zenon.

Ben que su legitimitate durava pro seculos de plus e su influentia cultural remane hodie, le Imperio de Occidente nunquam habeva le fortia pro resurger. Le Imperio roman de oriente, o byzantin, superviveva e remaneva pro seculos un poter effective del Mediterraneo oriental, ben que illo diminueva in fortia. Ben que le perdita de unitate politic e controlo militar es universalmente recognoscite, le cadita de Roma non es le sol concepto unificator pro iste eventos; le periodo describite como antiquitate tarde accentua le continuitates cultural a traverso de e ultra le colapso politic.

## Approches historic e syntheses moderne

Desde 1776, quando Edward Gibbon publicava le prime volumine de su *[[The History of the Decline and Fall of the Roman Empire|Historia del declino e cadita del Imperio Roman]]*, Declino e Cadita ha essite le thema circa le qual multo del historia del Imperio Roman ha essite structurate. "A partir del 18e seculo," scribeva le historico Glen Bowersock, "nos ha essite obsesse per le cadita: illo ha essite valorisate como un archetypo pro omne declino percipite, e, per consequente, como un symbolo pro nostre proprie timores."

### Un altere paradigma del periodo

Desde al minus le tempore de Henri Pirenne (1862–1935), eruditos ha describite un continuitate del cultura roman e del legitimitate politic multo post 476. Pirenne postponeva le fin del civilisation classic usque al 8e seculo. Ille contestava le notion que le barbaros germanic habeva causate le fin del Imperio Roman de Occidente, e ille refusava de equalar le fin del Imperio Roman de Occidente con le fin del officio de imperator in Italia. Ille signalava le continuitate essential del economia del Mediterraneo roman mesmo post le invasiones barbare, e suggereva que solmente le conquestas musulman representava un ruptura decisive con le antiquitate.

Le formulation plus recente de un periodo historic characterisate como "Antiquitate tardive" emphase le transformationes del mundos antique al medieval intra un continuitate cultural. In le ultime decennios, argumentos basate sur le archeologia extende mesmo le continuitate in le cultura material e in le patronos de colonisation usque al 11e seculo. Observante le realitate politic del perdita de controlo (e le fragmentation concomitante del commercio, cultura, e lingua), sed anque le continuitates cultural e archeologic, le processo ha essite describite como un complexe transformation cultural, plus tosto que un cadita. "Le perception del Antiquitate tardive ha cambiate significatemente: le periodo non es plus vidite como un era de declino e crise, sed como un epocha de metamorphose in le region mediterranee".

### Phases major

Un synthese per Harper (2017) presentava quatro tornos decisive de eventos in le transformation ab le apogeo del imperio usque al prime Medievo:

* Le Peste Antonine que finiva un longe periodo de expansion demographic e economic, debilitante ma non renversante le imperio.
* Le Crise del Tertie Seculo, in le qual le cambio climatic natural, un renovate maladia pandemic, e le instabilitate politic interne e externe duceva al quasi-collapso del systema imperial. Su reconstitution includeva un nove base pro le moneta, un apparato governamental professional expandite, imperatores plus distantiate de lor populo, e, bentosto, le ascension del Christianismo, un religion exclusive e proselytisante que anticipava le imminente fin del mundo.
* Le fallimento militar e politic del Occidente, in le qual le migration de massa ab le Steppa eurasian vinceva e dismembrava le parte occidental de un imperio internemente debilitate. Le imperio oriental se reconstrueva novemente e comenciava le reconquista del Occidente.
* In le terras circum le Mediterraneo, le Parve Era Glacial del Antiquitate Tardive e le Peste de Justiniano creava un del pejor cataclismos ambiental in le historia registrate. Le systema imperial se collabeva in le proxime duo generationes e postea perdeva vaste territorios al armeas del Islam, un nove religion exclusive e proselytisante que anque attendeva un imminente tempore final. Le diminuite e impauperite stato residue byzantin superviveva in medio de un lucta perpetual inter e intra le sequitores del christianismo e del islam.

Le perdita de controlo politic centralisate super le Occidente, e le poter diminuite del Oriente, es universalmente acceptate, ma le thema del declino ha essite prendite pro doperir un intervallo de tempore multo plus ample que le cento annos ab 376. Pro Cassio Dion, le ascension del imperator Commodo in 180 p.Chr. marcava le descension "ab un regno de auro a un de rubigine e ferro". Depost le era del humanismo, on ha pensate que le processo del Cadita comenciava con Constantino le Grande, o con le imperatores soldato qui sasiva le poter per medio del commando del armea ab 235 usque a 284, o con Commodo, o mesmo con Augusto.

Gibbon esseva incerte super quando le declino comenciava. "In le prime paragrapho de su texto, Gibbon scribeva que ille intendeva traciare le declino ab le era auree del Antoninos"; texto posterior lo face comenciar circa 180 p.Chr. con le morte de Marco Aurelio; durante que in le capitulo 7, ille repelle le initio del declino a circa 52 a.Chr., le tempore de Julio Cesare, Pompeio e Ciceron. Gibbon placiava le fin del imperio occidental con le remotion del homine a qui Gibbon se refereva como "le impotente Augustulo" in 476.

Arnold J. Toynbee e James Burke argumenta que tote le era imperial esseva un de constante decadentia de institutiones fundate in epochas republican. Theodor Mommsen excludeva le periodo imperial de su *[[Historia de Roma (Mommsen)|Historia de Roma]]* (1854–1856), ganiator del Premio Nobel. Como un marcador conveniente pro le fin, 476 ha essite usate depost Gibbon, ma altere datas clave pro le cadita del Imperio Roman in le Occidente include le Crise del Tertie Seculo, le Traversata del Rheno in 406 (o 405), le sacco de Roma in 410, e le morte de Julio Nepote in 480.

### Causas, secundo Gibbon (1776–1789)
Quando Gibbon publicava su obra monumental, illo deveniva rapidemente le texto de referentia. Peter Brown ha scribite que "le obra de Gibbon formava le culmine de un seculo de erudition que habeva essite conducite in le credentia que le studio del declinante Imperio Roman esseva anque le studio del origines de Europa moderne". Gibbon esseva le prime a tentar un explication del causas de un cadita de imperio. Como altere pensatores del Illuminismo e citatanos britannic del epocha imbibite de anticatholicismo institutional, Gibbon dispreciava le Etate Media como un Etate Obscure superstitiose e dominate per prestres. On credeva que solmente in su proprie era, le "Epocha del Ration", con su emphase super le pensamento rational, le historia human poteva reprender su progresso.

Ille initiava un controversia continue super le rolo del christianismo, sed ille dava grande peso a altere causas de declino interne e a attaccos ab extra le Imperio. 

Le historia de su ruina es simple e obvie; e, in loco de investigar pro que le imperio roman esseva destruite, nos deberea plus tosto esser surprendite que illo habeva subsistite tanto tempore. Le legiones victoriose, que, in guerras distante, acquireva le vitios de estranieros e mercenarios, primo opprimeva le libertate del republica, e postea violava le majestate del purpura. Le imperatores, anxie pro lor securitate personal e le pace public, esseva reducite al base expediente de corrumper le disciplina que rendeva los equalmente formidabile a lor soverano e al inimico; le vigor del governamento militar esseva relaxate, e finalmente dissolvite, per le institutiones partial de Constantino; e le mundo roman esseva submersite per un diluvio de Barbaros. |Edward Gibbon. *The Decline and Fall of the Roman Empire*, Capitulo 38 "Observationes General super le Cadita del Imperio Roman in le Occidente"
Post un diligente investigation, io pote discerner quatro causas principal del ruina de Roma, que continuava a operar in un periodo de plus de mille annos. I. Le injurias del tempore e del natura. II. Le attaccos hostile del Barbaros e del Christianos. III. Le uso e abuso del materiales. E, IV. Le querelas domestic del Romanos. |Edward Gibbon. *The Decline and Fall of the Roman Empire*, Capitulo 71 "Quatro Causas de Declino e Destruction."

## Bibliographia
* 
*