Metropolitano

Le **ferrovia metropolitan** (sovente abbreviate: **metropolitana**, **metropolitano**, o **metr<u>o</u>**) es un systema de transporto electric per traino con alte capacitate de movimento de personas, que generalmente viagia subterraneemente, sed pote etiam passar per ferrovias superficial, specialmente in citates multo populose. Le differentia inter metros e altere systemas sur vias ferrate es que su vias non ha intrusiones physic per altere lineas de transporto, per exemplo: transportos cargo qui se inmitte, crucevias con stratas, etc. Communmente le metros usa trainos electric que se move sur rails, ma alcun urbes usa monorails, trainos sur pneus de gumma elastic, o anque trainos a levitation magnetic.

## Historia
Le prime metropolitano esseva inaugurate in London, Regno Unite, le 10 de januario 1863, e functionava con locomotivas de vapor. Usque 1900 solmente 7 citates habeva inaugurate su systemas: London in 1863, New York in 1870, Chicago in 1892, Budapest in 1896, Glasgow in 1896, Boston in 1897 e Paris in 1900. Al presente, plus que 160 citates e regiones metropolitan ha metropolitanos con totalitate de circa  kilometros de lineas e circa  stationes.

Le metropolitano con le plurissime stationes se trova in New York con 442 stationes. Le plus longe metropolitano in totalitate de kilometros es Shangai e London (431,7 respectivemente 402 kilometros). Secundo le numero de passageros le plus usate es le metropolitano de Seoul, Moscova e Tokyo, que transporta respectivemente circa , , e  de passageros cata die.

## Functionamento
Metropolitanos es generalmente usate in large citates, agglomerationes urban o regiones metropolitan pro transportar plure personas con alte frequentia. Sovente illo habe grande quanto de passageros de altere systemas de transporto con minor capacitate, como autobuses, tramways o trainos. E generalmente il existe garages presso stationes de ferrovias metropolitan, ubi on pote parcar autos e continuar rapidemente usque su destino, le centro del citate o locos commercial.

Cata metropolitano consiste de un o plus lineas. In alcun casos, duo o plus lineas habe parte de su vias commun. In altere casos, un station servi duo o plus lineas de ferrovia metropolitan, e permitte a passageros de un linea viagiar in altere sin pagar altere tarifa. Grande stationes generalmente se trova in  quartieros ubi un grande quantitate de personas labora o que concentra multe commercio e servicios.

Pro facilitar poner marcas de guida e movimento de passageros, trainos de metropolitano ha mappas schematic que monstra tote lineas e stationes del systema. In cata stationes il existe mappas in scala que monstra stratas, placias, edificios public, e altere punctos de interesses presso le station.

Metropolitanos es costose pro construer e operar. Le majoritate es publicamente administrate, e multes recipe subsidio financiari. Al presente, governamentos generalmente projecta systemas de metropolitanos in regiones con alte demanda pro transporto. In alcun casos, quando un nova linea es create, le administration urban interdice que autos o autobuses attinge regiones central servite per ferrovias metropolitan, con objectivo de reimplaciar su usage. Celle reimplaciamento resulta in diminution de pollution aeree, e reduction de tempore dispendite in movimentos e perdite in congestiones de traffico, importante beneficios indirecte de celle systema de transporto totevia generalmente difficile pro mensurar economicamente.

## Galeria

Image:Constructing the Metropolitan Railway.jpg|Construction del prime metropolitano in London, durante le seculo 19.
Image:Botafogometro.jpg|Station *Botafogo* del metropolitano de Rio de Janeiro.
Image:Paris Metro St Lazare.jpg|Station *Saint Lazare* del linea 14 del metropolitano de Paris.
Image:Nationaltheatret stasjon with tram.jpeg|Traino de metropolitano in Oslo in 1928.
A crossover on the south side of Zhongxiao Xinsheng Station.JPG|Tunneles del metropolitano de Taipei, Republica de China

## Le 50 plus longe metros
Ecce le lista de 50 plus longe metropolitanos del mundo, classificate per total extension in kilometros.