open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Penicillium

**Penicillium** es un genere de mucor de grande importantia social e economic.

Varie species del genre son usate in le facer de caseo pro crear le venas blau in caseo blau e le pelle edibile blanc de certe caseos molle como Brie e Camembert.

Ma su plus importante uso human es como un antibiotico. Le specie *Penicillium notatum* era le fonte del prime antibiotico, un forma de penicillina, que Alexander Fleming discoperiva in 1928.

## Referentia
*Articulo de penicillium ex Encyclopedia Britannica
Dean Thomas

**Dean Thomas**  es un amico de Harry Potter in le serie "Harry Potter" scribite per J. K. Rowling. Ille es un studente al schola Hogwarts in Domo Gryffindor. Su matre es un muggle e ille non cognosce su patre ni si ille es un mago. Su amico le melior es Seamus Finnigan.
Subrahmanyan Chandrasekhar

**Subrahmanyan Chandrasekhar** (19 de octobre 1910 in Lahore, India&nbsp;– 21 de augusto 1995 in Chicago, SUA) esseva un astrophysico e ganiator del Premio Nobel.

In 1983 ille e Willam A. Fowler ha recipite le Premio Nobel pro Physica,  Chandrasekhar pro su contributiones al comprehension del evolution stellar, includente le Limite de Chandrasekhar.

Su oncle, Sir Chandrasekhara Venkata Raman alsi ha recipite le Premio Nobel pro Physica, in 1930.

## Ligamines externe

* Chandrasekhar al sito del Premio Nobel
Alexander Fleming

Sir **Alexander Fleming** (Ayrshire, Scotia le 6 de augusto 1881&nbsp;– London, Anglaterra le 11 de martio 1955) esseva un microbiologo &nbsp;scote qui esseva le discoperitor del enzyma lysozyma in 1923 e del prime antibiotico, un forma de penicillina, in 1928. Pro su discoperta de antiobioticos ille ha recipite le Premio Nobel pro Physiologia o Medicina in 1945, conjunctemente con Enrst Boris Chain e Sir Howard Walter Florey.

## Ligamines externe

* Premio pro Physiologia o Medicina 1945 al sito official del Premio Nobel.
* Alexander Fleming al sito official del Premio Nobel.
Penicillium camemberti

**[[Penicillium camemberti]]** es un specie del genere *[[Penicillium]]* usate pro facer un pelle blanc edibile in certe caseos molle, como Brie e Camembert.
Roquefort

**Roquefort** es un caseo blau facite del lacte de oves in le sud de Francia. Le regulas del Union Europee dice que le appellation "Roquefort" es permittite solmente a caseos producite in certe municipalitates francese, del lacte ovin, e in accord con varie altere restrictiones specific.

## Etymologia
Le nomine del caseo veni de Roquefort-sur-Soulzon, un village proxime al riviera Soulzon cuje nomine significa "Rocca forte-super-Soulzon" in le lingua francese.

## Referenatias
EUR-Lex, Access to Europian Union Law
Gorgonzola

**Gorgonzola** es un caseo blau italian. Le regulas del Union Europee dice que le appellation "Gorgonzola" es permittite solmente a caseos facite del lacte de vaccos in le forma de un cylindro producite in certe provincias in le nord de Italia. Le regulationes include que Gorgonzola necessita haber un minimo de 48% contento de grassia, que le dimensiones del cylindros son limitate a certe mesuras, e altere restrictiones specific.
## Referentias
EUR-Lex, Access to European Union Law
Peste

**Peste**  sive **pestilentia** es un maladia, cuje causa es le bacterio Yersinia pestis, que anno 1894 inter le contagion de peste in Hong Kong, esseva discoperite del medico Alexander Yersin. 

## Typos de peste
Il ha plure typos de peste. Le tres le plus commun son peste bubonic, peste septicemic e peste pneumonic., omne causate per le mesme specie de bacterio, Yersinia pestis. In le pestes bubonic e septicemic le infection es plus frequentemente transmittite per le morsura de un pulice, communmente *[[Xenopsylla cheopis]]*, un parasito del rattos e altere rodentes. Peste pneumonic es transmittite directamente de un persona a un altere per guttetas resperate in le aer.

## Pestes in historia

### Le Morte Nigre
In le seculo quarto decimo, le peste que esseva le violentissime e appellate le Morte Nigre decimava le gentes de Europa. Multe gentes ex urbes escappava ad areas rural ut Giovanni Boccaccio in su opus Le Decamerone narrava.
### Altere contagiones
Un altere famose contagion de peste esseva in Milan in 1630, de que le illustrate scriptor Mediolano de seculo 19 Alexander Manzoni in le fabula *Promissi Sponsi* scribeva. Il habeva contagiones in le seculo 17 e seculo 18 (e.g. in Anglaterra anno 1665, in Francia anno 1720, in Ukraina anno 1737, et in Russia anno 1789).

Le pandemia le plus recente ha comenciate in China in le 1860s, essevaaa in Hong Kong in 1894, e propagava se a portos trans le mundo in le sequente 20 annos, transmittite per rattos in steameres. Le pandemia occideva ~10 milliones de personas. In iste pandemia *Yersinia pestis* diffundeva pro le prime vice a Australia, America del Nord, America del Sud, e Africa del Sud
.

Le ultime epidemia urban del peste in le SUA esseva in 1924-1925 in Los Angeles, ma illo remane endemic in areas rural e semi-rural statounitese, como in altere areas del mundo que ha prairies o steppas ubi rodentes gregari vive.
## Gente famose qui moriva de peste
* Giovanni Villani, historico, anno 1348
* Amadeus VI Sabaudiae, le Conte de Savoy, anno 1383
* Gian Galeazzo Visconti, duce de Milan, anno 1402
* Domenico Ghirlandaio, pictor, anno 1494
* Benozzo Gozzoli, pictor, anno 1497
## Galeria

File:The_Black_Death.jpg|thumb|Le Morte Nigre
File:PlagueTypes.jpg|thumb|Septicemic plaga resultante in necrosis

## Vide etiam
*Pandemia
*Epidemia

## Referentias
Pandemia

Un **pandemia** (del greco antique πᾶν *pan* "omne" e and δῆμος *demos* "gente") es un epidemia de grande scala de un maladia infectiose que ha diffundite trans un grande region, p.e. multiple paises, continentes o tote le mundo, como le Morte Nigre in le Medievo del seculo 14 o le epidemia de influenza in 1918-1919. 

## Vide etiam
* COVID-19
* Pandemia de coronavirus 2019-2020

## Ligamine externe
*Encyclopedia Britannica

## Galeria

File:1918FluVictimsStLouis.jpg|Le pandemia de influenza de 1918–1919 occideva ~20 milliones de personas.
File:Pandemie.jpg|Aviso (in francese e anglese) pro viagiatores super riscos de epidemias al estraniero. Placards del aeroporto Charles De Gaulle, Paris, 2016.
Ringo Starr

**Richard Starkey** (7 de julio 1940 in Liverpool, Anglaterra&nbsp;– ), qui usa professionalmente le nomine **Ringo Starr** es un musico qui esseva le batterista del Beatles. Ille usualmente cantava un canto de cata album del banda, que includeva *Yellow Submarine*, *With a Little Help from My Friends* e un interpretation de *Act Naturally*. Ille scribeva duo de lor cantos (*Don't Pass Me By* e *Octopus's Garden*) e adjutava scriber alteros.

Starr superviveva maladias sever durante su infantia. Post schola, ille habeva duo travalios e deveniva interesate in le movimento de skiffle. Ille se univa con su prime banda in 1957. Le scena de skiffle moveva al rock e Starr se univa con Rory Storm and the Hurricanes. Le banda ha successo moderate al initio del annos 1960. Starr les partiva pro se univa con The Beatles in 1962, post le destitution de Pete Best. Con le successo del banda, Starr deveniva un batterista influential. Ille accentuava sentimento super virtuositate, creava rhythmos distincte per cata canto e popularisava qualque innovationes, inclusive un prisa symmetric e un accordatura plus grave del tambures. Durante su carriera con The Beatles, ille ha su prime rolos como un actor, que continuerea post le dissolution del gruppo.

Durante le annos 1970, ille habeva qualque singles succedite: *It Don't Come Easy*, *Photograph*, *You're Sixteen* e *Back Off Boogaloo*. Ille habeva etiam successo commercial e critic con su album *Ringo* (1973). Ille habeva participate in multe filmes e programmas de television. Ille narrava *[[Thomas & Friends]]* e representava le conductor in *[[Shining Time Station]]*. Postea 1989, ille ha facite toures de concertos con un banda variante, que se appella Ringo Starr & His All-Starr Band. Ille ha essite inducite duo vices in le Rock and Roll Hall of Fame, con The Beatles in 1988 e como un artista solo in 2015, e esseva armate cavallero in 2018 a causa de servicios al musica.

## Vide etiam

* George Harrison
* John Lennon
* Paul McCartney
Patiente

Un **patiente** es un persona qui visita un medico pro obtener consilios medical o un therapia personal.
Sephardi

**Sephardi** o **sephardita** (note etiam como: **judeo hispanic** o **iberic**; in hebreo: ספרדי *sefardí* al singular, e ספרדים *sfaradím* al plural, aut יהדי ספרד *yehudei Sfarad*, ex: ספרד *Sfarád*, Hispania) es un termino que refere, in su senso le plus stricte, al judeos cuje lineage es illo del communitate judee medieval de Iberia qui era expulsate ab Espania in 1492 e ab Portugal in 1498 al pena de morte per le ecclesia catholic.

Iste sephardim estableceva un diaspora, particularmente in le varie partes del Imperio Ottoman e alsi in le Paises Basse. Alcunos, le crypto-judeos appellate marranos, ha remanite in Iberia, o in le imperio espaniol in le Americas, e affectava a ser catholic ma secretemente practicava judaismo. Trans le seculos le diaspora sephardi cresceva, includente a Anglaterra (cuje rege ha expulsate le judeos in 1290) comenciante in le 1650s quando judeos era permittite per le governamento del republica revolutionari de Oliver Cromwell e al colonias anglese in America del Nord que ha devenite le SUA. Durante le seculo XX un grande parte del population sephardi ha migrate a Israel.

Le lingua traditional del judeos sephardi, appellate *ladino* o *[[lingua judeo-espaniol|judeo-espaniol]]*, es un dialecto de espaniol scripte in le alphabeto hebree. Le etymologia del parola es de *Sepherad* (סְפָרַד), le nomine in hebreo de un loco biblic que era identificate con Espania.

Hodie *sephardi* es communmente usate in un senso plus late e refere a tote le communitates de judeos qui non es ashkenazi, includente le judeos mizrahi del communitates qui traditionalmente parlava in le lingua arabic, le judeos persian parlante persiano, e alteres qui non usa le version  ashkenazi del ritos e traditiones judee.

## Nota

*http://www.britannica.com/topic/Sephardi
Gruppo sanguinee

Le **gruppos sanguinee** es classes de sanguine distinguite per le presentia de antigenos hereditari in le superficie del erythrocytos (cellulas rubie de sanguine). Iste antigenos pote esser proteinas, carbohydratos, glycoproteinas o glycolipidos, dependente del systema usate pro classificar typos de sanguine. Alcun antigenos etiam pote esser presente in le superficie de altere typos de cellulas de diverse texitos. Il ha 33 systemas de gruppos sanguinee human presentemente recognoscite per le Societate International pro Transfusion Sanguinee.

## Systema

Le systema ABO es le systema de classification le plus importante pro le transfusion sanguinee in humanos. Le anticorpores associate anti-A e anti-B es *immunoglobulina M*. Personas con le typo de sanguine "A" ha globulos rubie con antigenos "A" in lor superficie, e anticorpores con antigenos "B" in le plasma de sanguine. Personas con le typo "B" ha globulos rubie con antigenos "B" in lor superficie, e anticorpores con antigenos "A" in le plasma. Personas con typo "O" o non ha antigenos "A" ni "B" in lor superficie del globulos rubie ma ha anticorpores contra le duo in le plasma. Personas con typo "AB" ha le duo antigenos "A" e "B" in le superficie del globulos rubie ma non ha anticorpores contra le duo in lor plasma.

Infra es un tabella que monstra como le phenotypos A, B, AB e O forma, secundo pares individual de genes:
Therapia

Un **therapia** se refere al tote le mensuras visate ad influentiar positivemente le dishabilitate, maladias et injurias.
Vaccination

Un **vaccination** es le dose de un vaccino con le objectivo de proteger contra un maladia transmissibile.
## Vide etiam
*Vaccino
*Pandemia de coronavirus 2019-2020
Thalassemia

**Thalassemia** es un forma genetic de anemia que limite le production de hemoglobina. Il ha duo versiones, alpha thalassemia e beta thalassemia, e cata version ha al minus duo formas differente cuje effectos varia ab le innocue al fatal.

Il ha duo componentos differente in le moleculas de hemoglobina, alpha globina o α-globina e beta globina o β-globina. β-globina es producite per un par de chromosonos in un par de genes; α-globina es producite per un altere par de chromosonos in duo pares de genes. Thalassemia occurre quando uno o plus de iste sexte genes non functiona normalmente, reducente le quantitate de hemoglobina producite.

## Referentia
*Articulo de Thalassemia ex sitio healthline.com
Ballet

**Ballet** es distincte forma de dansa. Con mimo, pantomima e musica ballet es exercite sur un scena. Originalmente deveni del cortes in Europa del 15e seculo, in le epocha del Renascentia. Le saltatores incepta exercitation quando son infantes. Le dansator face saltationes intricatos implicante movimentos talones, tunc opinabile es un saltation o dansa de talones. Le dansator es appellate ballerino, le dansatrice es appellate ballerina. 
## Etymologia
Del italiano *balletto*, diminutivo de *ballo* (dansa).
## Historia
Le parte de proceduras de choro, appellate choreograhia, era disveloppate incipiente in Italia in le 16e seculo usque Francia cuje exordio es attribuente a patronage de Catharina de Medici al su corte e su filioHenrico III.  Le duos esseva involvite in le ballet *[[Ballet comique de la Reine]]* presentate in le Nuptiae ducis de Ioiosa (1581), le feria nuptial de dux de Ioiosa.  Illa colligeva peritos e professores de ballet, seligeva elementos de saltationes, danzas e pantomimos, e assi formava le ballet moderne.
## Bibliographia
* Traupman, John C. 2007. *Latin and English Dictionary,* ed. 3a. Novi Eboraci: Bantam Books.
## Ligamines externo
* ''American Ballet Theatre: Ballet Terms Dictionary.''
* Russian ballet today: Who's who in Russian ballet. 
## Galeria

File:Ballet_de_la_nuit_1653.jpg|Louis XIV como Apollo in le *Ballet Royal de la Nuit* (1653)
File:Ballet 1582.png|left|Ballet comique de la Reine, Paris 1581
File:Pas de deux 01.jpg|left|Un par de dansatores


## Referentias
Myeloma

**Myeloma multiple** o simplemente **myeloma** es un typo de cancere del cellulas plasmic, un typo de leucocytos que normalment produci anticorpores.

Sovente, in le principio, se notifica nulle symptoma. Postea, dolor ossee, anemia, deficientia renal o infections recurrente pote occurrer. Amyloidose pote esser un complication.

Causas del multiple myeloma remane incognoscite. Le factors de risco include obesitate, exposition al radiations, hereditate e alcun substantias chimic. Le risco es augmentate in alcun empleos. Es debite al exposition al solventes aromatic que poterea causar myelomas multiple.

Se cura con chemotherapia. Un regimen de chemotherapia que se usa commun es le vincristina, adriamycina e dexamethasona. Le thalidomida, velcade, melphalan, prednisona e interferones etiam es utilisate.

## Nota
*Articulo ex sitio medicinenet.com
Glandula endocrin

Le **glandulas endocrin** son le glandulas que secreta su productos, le hormones, directemente ad sanguine sin ducto. Le major glandulas include le glandula pineal, glandula pituitari o hypophyse, pancreas, ovarios, testiculos, thyroide, parathyroide, hypothalamo e glandulas suprarenal. Le hypothalamo e hypophyse son organos neuroendocrin.
Medulla ossee

**Medulla ossee**  o **medulla de osso** es le texito biologic molle al interior del ossos. In aves e mammiferos, cellulas rubie sanguinari son producite in le medulla per cellulas staminal hematopoietic. Iste processo, appellate hematopoiese, se effectue principalmente in le central skeleto (como le pelve, sterno, cranio, costas, vertebras, scapulas...), ma alsi in proximal extremitates de ossos longe como le femur o le humero.
Reimplaciamento del valvula mitral

Le **reimplaciamento del valvula mitral** es un procedura chirurgic pro reimplaciar un valvula mitral damnificate per un valvula o mechanic o de texito.
Trimurti

**Trimurti** (Sanscrito त्रिमूर्ति) es un conjunction del triade del deos de Hinduismo: Brahma,  Visnu, e Shiva. Le Verbo Sanscrito significa "forma triplex". Cata uno es cargate de un aspecto del universo. Brahma es le Creator. Vishnu es le Preservator. Shiva es le Destructor.
## Referentia
*Un articulo de Trimurti ex Encyclopedia Britannica.
Gerontologia

**Gerontologia** (un termino create per Ilya Ilyich Mechnikov in 1903 ex le parolas grec γέρων - geron significante "persona vetule" e λογία - logia significante "studio") es le studio del aspectos social, psychologic e biologic del senescentia; un branca del biologia que studia le problemas biologic, psychologic, social e economic del personas de etate avantiate. Illo differe del geriatria, que es un branca del medicina que studia le morbos del adultos plus vetule.

Inter illes qui practica gerontologia se trova recercatores e practicantes in le campos de biologia, medicina, assistentia medical, odontologia, servicio social, therapia physic, psychologia, psychiatria, sociologia, economia, politicologia, architectura, pharmacia, sanitate public, allogiamento e anthropologia.
Syndrome savant

Le **syndrome del savant** es un condition rar in le qual personas con disordines neurodisveloppamental, notabilemente disordines del spectro autistic, e/o con lesiones cerebral, demonstra capacitates e/o habilitates profunde e prodigiose multo ultra lo que esserea considerate normal. In despecto del nomine syndrome, illo non es recognoscite como un disordine mental, ni como un parte de un disordine mental. In terminos simple, iste personas es multo dotate; il ha minus de 50 personas vivente hodie con iste condition.

## Characteristicas
Iste individuos, in alcun casos, pote non esser capabile de ligar lor cordones de calceamentos; totevia, illes pote memorisar un libro integre in pauc dies.
Vishnu

**Vishnu** es un del tres deos principal in hinduismo e es tamben considerate como le esser supreme in le tradition Vaishnava. In iste confession hindu, Vishnu esse le deo qui preserva tote le universo, i.e. ille esse le entitate qui protege le terra ab chaos et mantene le ordine universal. Secundo iste religion, Vishnu va reincarnar se periodicamente, et usque nunc il ha essite novem de iste incarnationes—etiam appellate “avatares” in hinduismo—sed il ha anque un futur decime avatar qui debe ancora nascer. Su avatares le plus celebre son Rama e Krishna. Le uxor de Vishnu es Lakshmi, le dea hindu de opulentia e fortuna. Vishnu es saepe depicte con pelle azur e quatro brachios que in cata mano tene un loto, massa, concha e disco.

## Avatares
Il ha 10 Avatares de Vishnu (in ordine chronologic):
* Matsya, le avatar pisce;
* Kurma, le avatar tortuca;
* Varaha, le avatar porco;
* Narasimha, qui es medie leon, medie homine;
* Vamana le nano;
* Parashurama, le avatar sacerdote, nascite pro arrestar le abusos perpetrate per le corrupte casta kshatriya;
* Rama, le rege dharmic ideal;
* Krishna, le avatar del era commun;
* Il ha currentes differente intra le varie traditiones hindu que accepta al minus duo figuras differente como le none avatar de Vishnu:
:* Balarama, frate de Krishna;
:* Le Buddha, homine de fide e fundator de buddhismo;
* Kalki, le avatar del futuro qui debe ancora venir.

## Galeria

Avatars of Vishnu.jpg|Vishnu
KINGS of BAKTRIA. Agathokles. Circa 185-170 BC. AR Drachm (3.22 gm, 12h). Bilingual series. BASILEWS AGAQOKLEOUS with Indian god Balarama-Samkarshana.jpg|Indo-Grec Numisma de Agathocles de Bactria. Circa 180 aEC
VishnuGandhara.JPG| Seculo 4 - 6  Gandhara sigillo.
Museum für Indische Kunst Dahlem Berlin Mai 2006 036 2.jpg|  Seculo 13 in Cambodgia,  Vishnu.
Statue of Vishnu, Victoria and Albert Museum, London, UK (IM 127-1927) - 20090209.jpg| India
Beikthano (Vishnu) Nat.jpg| Myanmar
Vishnu Kediri.jpg| Indonesia
Sophrologia

**Sophrologia** ex Grec σῶς / SOS ("harmonia"),  "), φρήν / PHREN ("mens"), et -λογία / -logia ("disciplina/scientia"), es le studia de conscientia in harmonia, custodia valetudine philosophia ex  multo practic exercitio mental e physical a fin de mente parato in corpore parato. Hoc methodo esseva disveloppate ab Professor Alfonso Caycedo, un Colombiano neuro-psychiatrista, in le circa 1960. Ille diceva "Sophrologia es apprender vivere."
Systema endocrin

Le **systema endocrin** es le systema de glandulas in physiologia, que certe typos de hormon in sanguine distilla pro regular le corpore. Systema endocrin ergo es un systema de signal, exactemente como le systema nervose. Le hormones regula multe functiones de organos, e del texito, carne, modo, e crescimento, evolution e le metabolismo. Le disciplina que tracta le glandulas de endocrina es endocrinologia, un ramo del medicina interne.  

Le systema endocrin consiste del serie de glandula sin ducto que le chimicos classifica como genere hormonal. Glandulas que inter se o cata uno a altere signales se appella *axis*; per exemplo le *axis hypothalamica-pituitaria-adrenalis*. Le proprietates de glandulas endocrin es de infunder le hormones directemente in le sanguine sin ducto. Le contrari es le glandulas que utilisa ductos e ha vasculos, exactemente como le glandula exocrin, le glandula salivari, le glandula de sudor e le glandulas intra le tracto gastroenteric. Illos sole haber multo minus de vasculos, e ductos o lumenes cave. 

## Morbos
Le morbos del systema endocrin es commun, tales como diabetes mellitus, morbo thyroide, e obesitate. Le morbo endocrin es characterisate per mal regulation del dispensa de hormones.  
* Anatomia human
* Disruptor endocrineus
* Endocrinologia
* Hormon liberans
* Morbos endocrin
* Neuroendocrinologia
Diametro

Le **diametro** de un circulo (o sphera) in geometria es un segmento de un linea que include le punto central del circulo (o sphera) e cuje duo puntos terminal ambe son in le circumferentia del circulo (o le superfacie del sphera). Le longitude del diametro = 2 x illo del radio.
Jejuno del 10 de tevet

Le **Jejuno del 10 de tevet** es un del jejunos minor judee. Illo occurre le 10 del mense lunar de tevet e commemora le initio del assedio de Jerusalem c. 588 eAC per le rege babylonian Nebuchadnezzar II, un assedio que ha culminate c. 586 aEC in le conquesta del citate e le destruction del prime templo judee, le templo de Salomon, in Tisha b'av (le 9 del mense de av).

Proque le jejunos minor judee dura ab le aurora al crepusculo e proque le jejuno del 10 de tevet es le jejuno minor le plus proxime al solstitio de junio quando le sol es a su punto le plus nord, illo es le jejuno minor le plus longe pro judeos in le hemispherio nord e le plus curte pro judeos in le hemispherio sud.
Tevet

**Tevet** es le decime mense del calendario lunar judee e le prime mense del hiberno. Illo include le ultime dies del festa de chanukah al principio del mense e, septe o octo dies depost, le jejuno del 10 de tevet.
Rowena Ravenclaw

**Rowena Ravenclaw**, in le serie de romances super Harry Potter scripte per J. K. Rowling, era un maga del decime seculo aEC e un del quatro fundatores del Schola de Magia e Sortileria Hogwarts. Illa era alsi le fundator de uno del quatro divisiones del schola, Domo Ravenclaw.

In le quarte libro del serie, *[[Harry Potter e le Calice de Foco]]*, le Cappello de Assortir dice in su canto que Rowena Ravenclaw era de "glen," un parola anglese de origine scote que significa un valle stricte in Scotia. Iste referentia indica que Rowena Ravenclaw era scote.

In le mesme canto, in describer le valores del fundatores, le Cappello dice que:

## Referentias
Cholesterol

**Cholesterol** es un molecula que es trovate in cellulas animal.

## Galeria

Image:Cholesterol.svg|structura chimic del cholesterol
Jogging

**Jogging** es curso o currente lente. Multe gente va pro un **jog** pro guardar le salubritate. Le gente face jogging pro exercitation e non pro competitiones. Jogging es un vil modo de guardar le salubritate, proque toto que es necessari es un bon par de scarpas. On pote facer jogging ubique, mesmo si il es bon mantener un distantia al stratas principal ubi le aere es plen de fumo del traffico.  Etiam es bon eluder troppo de jogging in dur pavimentos. Un plus molle superficie es melior pro jogging assi que il da minus de succussas dur pro le genus. 

## Referentias

*Articulo de Jogging ex Encyclopedia Britannica
Cho Chang

**Cho Chang**, in le serie de romances super Harry Potter scripte per J. K. Rowling, es un studiante del Schola Hogwarts qui es in Domo Ravenclaw.

Illa ha incontrate Harry Potter originalmente in jocar quidditch, proque ille era le Cercator del equipa de Gryffindor e illa era le Cercator de Ravenclaw. Illa es le prime puera qui basia Harry (isto occurre in le quinte romance del serie, Harry Potter e le Ordine del Phenice), ma al fin del libro il es obvie que illes son incompatibile.

In le libros del serie il non es specificate que Cho es de Scotia, ma in le filmes illa es representate per le actrice scote Katie Leung e parla in un accento scote.
Dennis Gabor

**Dennis Gabor**, nascite 
Günszberg Dénes (5 de junio 1900 in Budapest, Hungaria - 9 de februario 1979 in London, Anglaterra), era un ingeniero e physica e le inventator de holographia.

Un habitante de Germania in 1933 quando le nazis assumeva potentia, ille ha fugite ab le anti-semitismo del nove regimen german a Britannia. In 1971 ille ha recipe le Premio Nobel pro Physica pro su invention de holographic.
## Referentias
John Bardeen

**John Bardeen** (23 de maio 1908 in Madison, Wisconsin, SUA&nbsp;– 23 de januario 1991 in Boston, Massachusetts, SUA) esseva un ingeniero e physico statounitese, e un del personas qui ha ganiate le Premio Nobel duo vices.

Bardeen ha recipite le Premio Nobel pro Physica in 1956 pro le invention del transistor e in 1972 pro le theoria de superconductivitate. Ille es un del quatro personas qui ha ganiate le Premio Nobel duo vices (le alteres es Marie Curie, Linus Pauling, e Frederick Sanger) e le sol persona qui ha ganiate duo vices le Premio Nobel pro Physica.

## Referentias
Personas qui ha ganiate le Premio Nobel duo vices

Il ha quatro **personas qui ha ganiate le [[Premio Nobel]] duo vices**: Marie Curie, Linus Pauling, John Bardeen e Frederick Sanger.

## Marie Curie

**Marie Curie** e su sposo Pierre Curie ha recipite le Premio Nobel pro Physica in 1903 pro lor recerca super radioactivitate. Lor co-ganiator era Henri Becquerel, le discoperitor de radioactivitate.

In 1911, post le morte de su sposo, illa era le sol ganiator del Premio Nobel pro Chimia pro su discoperta del elementos radium e polonium.

Illa era le prime persona a ganiar duo Premios Nobel, le sol femina, e le sol qui ha ganiate le Nobel in duo areas differente de scientia.
  

## Linus Pauling

**Linus Pauling** era le sol ganiator del Premio Nobel pro Chimia in 1954 pro recerca super le natura del ligamine chimic.

In 1962 ille era le sol ganiator del Premio Nobel del Pace pro su activitate contra le armas nuclear.

Ille es le sol persona a ganiar duo Premios Nobel indivise, e le sol a ganiar e un Nobel in un categoria scientific e un altere in un categoria non-scientific. 

## John Bardeen

**John Bardeen**, Walter Brattain, e William Shockley ha recipite le Premio Nobel pro Physica in 1956 pro le invention del transistor.

In 1972 Bardeen, Leon Cooper, e Robert Schrieffer ha recipite le Nobel in le mesme categoria pro lor theoria de superconductivitate.

Ille es le sol persona a ganiar duo Premios Nobel pro Physica.

## Frederick Sanger

**Frederick Sanger** era le ganiator indivise del Premio Nobel pro Chimia in 1958 pro recerca super le composition del molecular de insulina.

Ille era le co-ganiator con Paul Berg e Walter Gilbert in 1980 pro recerca super ADN recombinante.

Sanger es le sol persona a ganiar duo Premios Nobel pro Chimia.

## Referentias
Frederick Sanger

**Frederick Sanger** (13 de augusto 1918 in Rendcomb, Anglaterra - 19 de novembre 2013 in Cambridge, Anglaterra) esseva un chimico e un del quatro personas qui ha ganiate le Premio Nobel duo vices.

Ille esseva le ganiator indivise del Premio Nobel pro Chimia in 1958 "pro su travalio in le structura de proteinas, specialmente illo de insulina," e le co-ganiator con Paul Berg e Walter Gilbert in 1980 pro recerca super ADN recombinante. Ille es le sol persona a ganiar duo Premios Nobel pro Chimia.

## Ligamines externe

*Re Frederick Sanger in 1958
*Re Frederick Sanger in 1980
Jabberwocky

**Jabberwocky** (o **Jabbervochia** in interlingua; vide le traduction infra) es un poema absurde per Lewis Carroll in su romance *[[Alicia a Traverso del Speculo]]*. Le poema usa multe parolas de nonsenso que le autor ha create, alcunos del qual son parolas portmanteau, un termino que Carroll mesme ha inventate in le romance. Le significantias de alcunos del neologismos absurde son explicate in le libro per le character Humpty Dumpty: pro exemplo *brillig* (o *brillico* in interlingua) es le hora de 4:00 in le postmeridie; un *wabe* (*guabe* in interlingua) es le area de herba circum un quadrante solar; e *gyre* (*gyrar*) es rotar como un gyroscopio. Infra es le poema traducite ab anglese a interlingua, sequite per alcun notas del traductor.

**NOTAS**:

* **Bandersnatch** / **Bandersnappa**: in su poema *[[The Hunting of the Snark]]*, Lewis Carroll ha scripte que isto es un bestia veloce e feroce que pote extender su collo.

* **chortle / rincder**: un caso obvie de un parola portmanteau, isto combina le parolas anglese *chuckle* ("risetto" o "rider un poc") con *snort* ("ronco" o "roncar"). Nonobstante que Carroll ha originalmente create lo como un parola ridicule, "chortle" deveniva un parola commun in anglese contemporari.

* **frumious** / **frumiose**: in le prefatio de *The Hunting of the Snark* Carroll ha scripte que iste portmanteau es un combination del parolas anglese *furious* ("furiose") e *fuming* ("fumante").

* **galumph** / **galumphar**: le parola pare ser un portmanteau de *gallop* ("galopar") e *triumph* ("triumphar").

* **gimble** / **gimblar**: Humpty Dumpty dice que iste parola significa "facer foraturas como un *gimlet*." Un gimlet es le utensile que in interlingua es appellate un "forator."

* **mimsy / migile**: Humpty Dumpty dice que le parolas anglese *miserable* ("miserabile") e *flimsy* ("fragile") son combinate in le portmanteau *mimsy*.

* **slithy / visctive**: un altere portmanteau. Humpty Dumpty explica que *slithy* combina le parolas anglese *slimy* ("viscose") e *lithe* e ille dice que "lithe" es un synonymo pro "active." De facto, *lithe* in anglese refere a personas o altere animales non solmente active ma agil e flexibile alsi.

## Ligamines externe
* Wikisource ha le texto del poema in anglese: ''Jabberwocky''
Sukkot

**Sukkot** (hebreo: סוכות‎, alsi transliterate "sukkoth," "sukkos", "succoth," "succot," o "succos") o **Festa del Cabanas** o **Festa del Tabernaculos** es un festa judee, un del tres *[[khag]]im* (festas de pelegrinage) in judaismo.

## Etymologia
Le nomine hebree "sukkot" es le plural del parola *[[sukkah]]* que significa "cabana." Pro celebrar le festa, le tradition (o commandento, technicalmente) es a construer un structura aperte in le aer libere que ha un "tecto" de brancas arboree bastante tenue que illo permitte un vista del celo, e a haber repastos (si le tempore non es mal) in illo. Multe synagogas construe sukkahs in lor tectos o cortes pro le uso del communitate judee local.

## Tempore
Sukkot comencia in septembre o octobre. Le data del prime die es le 15 del mense de tishrei, le prime mense autumnal in le calendario lunar judee. Como le *khag* de pascha, illo dura septe dies pro judeos in Israel ma octo dies in le diaspora, un tradition que origina a causa del difficultate in le tempores ancian de calcular in advantia quando le novilunio que initia le mense appareria (pro le mesme ration, le *khag* de shavout ha uno die in Israel e duo in le diaspora).

## Historia
Originalmente (como le altere *khagim*) illo esseva un festa agricultural del canaanitas; judaismo assimilava iste festas e reinterpretava illos como commemorationes del historia del exodo judee ab sclavitude in Egypto a liberation. In le reinterpretation le festa commemora le 40 annos de vagar in le deserto.

Le tradition dice que le sukkah representa le cabanas que esseva le domos del judeos quando nos viveva in le deserto. Obviemente, le tradition es incorrecte: le tribos nomade del deserto Sinai viveva in tentas e non in cabanas. Ma il pare que le appellation "cabanas" refereva originalmente al cabanas temporari in Jerusalem durante le festa in le era post-exilic: in Israel ancian tan multe judeos faceva pelegrinage a Jerusalem que le citate non habeva domos permanente sufficiente pro lor uso. 

Le altere rito de sukkot es le uso in precar del *[[quatro species]]*: tres brancas arboree (del myrto, palma, e salice) e un etrog (le fructo del specie *Citrus medica* cuje nomine in anglese, *citron*, es un del traductiones del parola "citro" in le IED.) Iste quatro species son tenite e undeate durante le pretias judee cata die del festa excepto le sabbato.

## Galeria

File:EtrogC.jpg|Le quatro species e un portator pro le etrog


## Referentias
Rose Granger-Weasley

**Rose Granger-Weasley** (nascite le 19 de maio 2006) es un personage in le fiction scripte per J. K. Rowling, specificamente in su romance Harry Potter e le Reliquias del Morte (le septime libro in le serie Harry Potter) e in su ludo Harry Potter e le Infante Maledicte. Illa es le filia de Hermione Granger e Ron Weasley e le soror de Hugo Granger-Weasley.
Filius Flitwick

**Filius Flitwick** (nascite le 17 de octobre) es un personage in le serie Harry Potter scripte per J. K. Rowling. Illo es le professor de incantamentos del schola Hogwarts e le chef del Domo Ravenclaw. Ille es multo curte e secun Pottermore, le sito official de J. K. Rowling, ille ha un *goblin* (gnomo) in su ancestria.

## Referentias
Vitaly L. Ginzburg

**Vitaly L. Ginzburg** (4 de octobre 1916 in Moscova, Russia - 8 de novembre 2009 in Moscova) era un physico e un ganiator del Premio Nobel. In 2003 ille, Alexei A. Abrikosov, e Anthony J. Leggett ha recipite le Premio Nobel pro Physica pro lor "contributiones al theoria de superconductores e superfluidos."

## Referentias
Alexei A. Abrikosov

**Alexei Alekseevič Abrikosov** (25 de junio 1928 in Moscova, Russia, Union Sovietic&nbsp;– 29 de martio 2017 in Palo Alto, California, SUA) esseva un physico russe e statounitese e un ganiator del Premio Nobel. In 2003 ille, Vitaly L. Ginzburg, e Anthony J. Leggett ha recipite le Premio Nobel pro Physica pro lor "contributiones al theoria de superconductores e superfluidos."

## Referentias
Pomona Sprout

**Pomona Sprout**, un personage in le serie *[[Harry Potter (serie)|Harry Potter]]* scripte per J. K. Rowling, es le professor de Herbologia del schola Hogwarts e le chef del Domo Hufflepuff.

In le secunde romance del serie, Harry Potter e le Camera del Secretos, illa insenia a su studentes de Herbologia le usos magic de mandragoras e como cultivar los. De post, quando varie studentes mugglegenite son magicamente paralysate, le mandragoras son necessari pro reversar le effecto.

Su successor como le professor de Herbologia era Neville Longbottom.
Numeros

**Numeros** es le quarte del cinque libros del Torah. Su nomine in le hebreo original es בְּמִדְבַּר‬ (*bemidbar*), que significa "in le deserto." Le eventos del libro include le rebellion de Korakh.
George Harrison

**George Harrison** (Liverpool, Anglaterra le  – Los Angeles, California, SUA le ) era un musico e le guittarista principal del Beatles. Harrison era le membro plus juvene del gruppo e era cogniscite como "le quiete Beatle". Ben que John Lennon e Paul McCartney scribite le majoritate de lor cantos, post 1965 Harrison contribueva al minus duo cantos a cata nove album, inclusive alcun con influentias del musica indian. Su cantos includeva *Taxman*, *Within You Without You*, *While My Guitar Gently Weeps*, *Here Comes the Sun* e *Something*.

Le prime influentias de Harrison includeva George Formby e Django Reinhardt. Ille deveniva etiam inspirate per le rock del annos 1950. Ille participava in le movimento de skiffle e se univa con The Quarrymen in 1958, que deveniva The Beatles. In 1965, ille comenciava un interesse longeve in indian cultura, spiritualitate e musica, que expandeva le influentias musical del Beatles. Ille etiam introduceva le banda a folk rock e experimentava con synthesisatores. Post le dissolution del banda in 1970, ille publicava un album longe acclamate *All Things Shall Pass* con le single succedite *My Sweet Lord*. Le album introduceva su usage de guitarra slide, que deveniva su sono distinctive durante su carriera solo.

In 1971, Harrison e le musico indian Ravi Shankar organisava le Concert for Bangladesh, un concerto caritabile que era un precursor al concertos caritabile altere como Live Aid. Ille continueva su carriera solo e travaliava etiam como un productor de film e musica. In 1988 ille formava le Traveling Wilburys, que univa qualque musicos popular. Ille sonava con le artistas Bob Dylan, Eric Clapton, Eric Clapton, Tom Petty, Badfinger, Ronnie Wood, Billy Preston e alteros. *[[Rolling Stone]]* le placiava in le dece-prime loco de su lista de "100 Melior Guitarristas de Tote le Tempores". Ille habeva essite inducite duo vices in le Rock and Roll Hall of Fame – con le Beatles in 1988 e como un artista solo in 2004.

Harrison ha duo maritages. Le primo era con Pattie Boyd ab 1965 usque lor divorcio in 1977. Le anno subsequente, ille maritava Olivia Arias; illes habeva un filio Dhani. Ille moriva in 2001 a causa de cancere de pulmon.

## Vide etiam

* John Lennon
* Paul McCartney
* Ringo Starr
Paul McCartney

**James Paul McCartney** (nascite in Liverpool, Anglaterra le ) es un musico, cantator e autor-compositor qui era le vocalista principal juncte e bassista del Beatles. Ille e John Lennon era le partenariato plus succedite de composition de cantos in historia musical. Post le dissolution del banda, McCartney comenciava un carriera solo succedite. Ille formava Wings con su prime sposa Linda e Denny Lane.

McCartney sona le guitarra basso, guitarra, piano e batteria. Ille es cogniscite pro su accostamento melodic al guitarra basso, su voce tenor versatile con un diapason vaste e su eclectismo musical. Su musica es centrate al rock con influentias diverse, inclusive musica pop traditional, musica classic e musica electronic. Ille comenciava su carriera con le banda The Quarrymen, que deveniva The Beatles in 1960. In le annos plus tarde del banda, McCartney era lor chef non-official. Su cantos *And I Love Her*, *Yesterday*, *Eleanor Rigby* e *Blackbird* es alcun del cantos interperate plus sovente in musica popular.

In 1970, McCartney publicava le album solo *[[McCartney (album)|McCartney]]*. Durante le annos 1970, ille dirigeva le banda Wings, que era un del bandas plus popular del decade. Ille recomenciava su carriera solo in 1980. Postea 1980, ille ha facite sovente toures de concertos. In 1993, ille formava The Fireman, un duo con le musico Youth de Killing Joke. Foras musica, ille ha participate in activismo contra veneria de phocas e minas terran e caritates pro derectos animal, vegetarianismo, education musical e relevamento ab povressa.

McCartney es un del artistas musical plus succedite de tote tempores e un del musicos plus ric. Ille ha essite inducite duo vices in le Rock and Roll Hall of Fame (con The Beatles in 1988 e como un artista solo in 1999). Ille ha ganiate 18 Grammy Awardes e era armate cavallero in 1997 a causa de servicios al musica.

## Vide etiam

* George Harrison
* John Lennon
* Ringo Starr
Nagini

**Nagini** es le serpente de  Lord Voldemort in le serie Harry Potter. Illa era grande e venonose, e era occidite in 1998 per Neville Longbottom.
Oliver Wood

**Oliver Wood** (o possibilemente** Oliver Baston** in interlingua: pro le significantia del nomine "Wood" vide le paragraphos infra) es un personage in le serie *[[Harry Potter (serie)|Harry Potter]]*. In le prime tres romances del serie ille es un studente in le schola Hogwarts e le capitano del equipa de Quidditch del Domo Gryffindor.

Le parola anglese *wood* (como *bois* in francese) pote significar o "bosco"/"silva" o "ligno." Le supernomine commun *Wood* (como le supernomines portugese *Silva* e *Da Silva* e le supernomine francese *Dubois*) originalmente significava un persona "del silva" o "del bosco." 

Ma le altere senso del parola es le base pro un joco de parolas in le septime capitulo del prime romance, Harry Potter e le Petra Philosophal. Professor McGonagall, le chef de Domo Gryffindor, vide Harry quando ille committe un violation del regulas del schola in un maniera que monstra al professor que ille seria un jocator de grande talento in Quidditch. Illa vole introducer Harry a Wood sin tardar e manda que Harry ir con illa ma non explica su ration al puero, qui pensa que illa va punir le.

Quando illos arriva al classe in le qual Wood studia al momento e McGonagall demanda al professor del classe si illa pote prestar Wood, Harry (qui non sape que "Wood" es le nomine de un persona) pensa que, possibilemente, "ligno" es un referentia a un cana de ligno con le qual illa va bater le (un methodo barbaric de punir que era commun in scholas in Anglaterra usque le medio del seculo XX).

In le traduction francese del romances le nomine del character es Olivier Dubois. In francese *bois* ha le mesme ambivalentia como *wood* in anglese, *du bois* significa "del bosco," e "Dubois" es un supernomine multo commun; consequentemente le traduction replica le original joco de parolas anglese multo ben. 

In certe altere traductiones le nomine (como le majoritate de nomines, includente "Harry Potter") non es traducite e le joco de parolas es perdite: le character es appellate Oliver Wood in espaniol e germano, pro exemplo. Ma in alcunos le nomine es cambiate pro crear un version del joco como in francese: in catalano le nomine del personage es Marc Roure ("Marco Querco" o possibilemente "quadro de querco") e illo es Oliver Baston in romaniano, un lingua in le qual *baston* ha le mesme significantia como in interlingua.
Marge Simpson

**Marjorie Jacqueline Bouvier Simpson**, plus communmente appellate "Marge Simpson," es le matre del familia Simpson in le serie animate de television The Simpsons.
Morsa

Le **morsa** (*Odobenus rosmarus*) es un grande specie de mammal marin con defensas dental que habita le arctico e subarctico. Illo es le sol membro vivente del familia odobenidae, un del tres familias de pinnipedes.
Millicent Bagnold

**Millicent Bagnold**, in le fiction super le mundo magic de Harry Potter scripte per J. K. Rowling, era le ministro pro magia britannic 1980-1990. Su predecessor era Harold Minchum e su successor era Cornelius Fudge.

## Referentias
Cornelius Fudge

**Cornelius Fudge**, in le fiction super le mundo magic del *[[Harry Potter (serie)|serie Harry Potter]]* scripte per J. K. Rowling, era le ministro pro magia britannic 1990-1996. Su predecessor era Millicent Bagnold e su successor era Rufus Scrimgeour.

In le secunde romance del serie (Harry Potter e le Camera del Secretos), le heroe Harry Potter e su amico Ron Weasley son magicamente invisibile in le domo de su amico Rubeus Hagrid e secretemente vide Fudge quando le ministro visita Hogwarts pro arrestar Hagrid injustemente.

In le tertie romance (Harry Potter e le Prisionero de Azkaban), ille ha un incontra con Harry ante le principio del anno scholar.

In le prime capitulo del sexte romance, (Harry Potter e le prince semisanguine) ille visita le prime ministro muggle in su officina in 10 Downing Street pro explicar que le resurgentia de Lord Voldemort ha causate un crise, e pro su falta de responder effectivemente ille ha essite reimplaciate como le ministro pro magia per Rufus Scrimgeour.

## Referentias
Ministro pro magia

Le **ministro pro magia** o **ministro del magia** (in le serie Harry Potter scripte per J. K. Rowling) es le capite del Ministerio de Magia. Le ministro es elegite democraticamente, con le necessitate de haber nove electiones post un maxime de septe annos, e functiona como le governator del mundo magic britannic.

Le Ministerio era fundate in 1707 e le prime ministro pro magia era Ulick Gamp (1707-1718). 
Altere ministros pro magia include Damocles Rowle (1718-1726), Basil Flack (1752-1752), Artemisia Lufkin (1798-1811), Evangeline Orpington (1849-1855), Dugald McPhail (1858-1865), Faris “Spout-hole” Spavin (1865-1903), Leonard Spencer-Moon (1939-1948), Eugenia Jenkins (1968-1975), Cornelius Fudge (1990-1996), Rufus Scrimgeour (1996-1997), e Kingsley Shacklebolt (desde 1998).

## Referentias
Ulick Gamp

**Ulick Gamp**, in le serie ''Harry Potter'' scripte per J. K. Rowling, era le prime ministro pro magia britannic (in officio 1707-1718). Su successor era Damocles Rowle.

## Referentias
Mugglegenite

**Mugglegenite**, (anglese: *muggleborn*) in le serie Harry Potter scripte per J. K. Rowling, es un parola que describe un mago o maga nascite in un familia de Muggles.
Artemisia Lufkin

**Artemisia Lufkin**, in le serie Harry Potter scripte per J. K. Rowling, era le ministro pro magia britannic 1798-1811. Illa era le prime femina a ser le ministro pro magia. Su predecessor era Unctuous Osbert e su successor era Grogan Stump.

## Referentias
James Allison

**James Allison** (nascite le 7 de augusto 1948 in Alice, Texas, SUA) es un immunologista statounitese e ganiator del Premio Nobel. In 2018 ille e Tasuku Honjo ha recipite le Premio Nobel pro Physiologia o Medicina pro lor "discoperta de therapia pro cancer per le inhibition de regulation  immunologic negative."

https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2018/summary/ https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2018/allison/facts/
Tasuku Honjo

**Tasuku Honjo** (le 27 de januario 1942 in Kyoto, Japon&nbsp;– ) es un immunologista japonese e ganiator del Premio Nobel. In 2018 ille e James Allison ha recipite le Premio Nobel pro Physiologia o Medicina pro lor "discoperta de therapia pro cancer per le inhibition de regulation immunologic negative."

## Ligamines externe

* Premio pro Physiologia o Medicina al sito official del Premio Nobel.
* Tasuku Honjo al sito official del Premio Nobel.
10 Downing Street

**10 Downing Street** (10 Strata Downing) es un edificio in London que es le residentia official e le officina del prime ministro del Regno Unite.

In le sexte romance del serie Harry Potter, Harry Potter e le Prince Semisanguine, le scena del prime capitulo es 10 Downing Street, ubi le "prime ministro muggle" recipe un visita del ministro pro magia.
Basil Flack

**Basil Flack**, in le serie Harry Potter scripte per J. K. Rowling, era le ministro pro magia britannic in 1752. Su predecessor era Albert Boot e su successor era Hesphaestus Gore.

Flack habeva le plus curte termino como le ministro pro magos in le historia del Ministerio de Magia. Ille era in officio solmente duo menses, e ha resignate post que le gnomos e le lycanthropos combinava su fortias.

## Referentias
Ellen Johnson Sirleaf

**Ellen Johnson Sirleaf** (nascite le 29 de octobre 1938 in Monrovia, Liberia) es le ex-presidente de Liberia e un ganiator del Premio Nobel. 

Illa era le presidente de Liberia ab januario de 2006 a januario de 2018, e era le prime femina elegite a ser un chef de un stato African.

In 2011 illa, Leymah Gbowee, e Tawakkol Karman ha recipite le Premio Nobel del Pace "pro lor lucta non-violente pro le securitate de feminas e pro le derectos de feminas a  participation complete in le labor pro struer le pace."

## Referentias
Leymah Gbowee

**Leymah Gbowee** (nascite le 1 de februario 1972 in Monrovia, Liberia) es un travaliator social, un activista pro le pace e un ganiator del Premio Nobel.

Illa esseva active in le movimento de feminas pro le pace que era decisive in terminar le guerra civil Liberian in 2002. In 2011 illa, Ellen Johnson Sirleaf, e Tawakkol Karman ha recipite le Premio Nobel del Pace "pro lor lucta non-violente pro le securitate de feminas e pro le derectos de feminas a  participation complete in le labor pro struer le pace." 

## Referentias


## Ligamines externe

* Leymah Gbowee al sito del Premio Nobel
Monrovia

**Monrovia** es le capital e le citate le plus populose de Liberia, con un population in su area urban de approximatemente un million. Illo era fundate in 1822 e appellate in honor de James Monroe, qui era le presidente del SUA al tempore.