Rugby a 15

**Rugby a 15** o **rugby union** es le codice le plus popular e ben cognite de rugby; illo es sovente appellate simplemente **rugby** [rág-bi]. Illo es organisate officialmente in 115 paises. Rugby es un sport «full contact» jocate per duo equipas de dece-cinque jocatores qui disputa possession de un ballon oval que pote esser jocate sia per le mano sia per le pede. Le objectivo del joco es ganiar plus de punctos que le altere equipa per marcar essayos (tries) o goals.

Le plus alte competition international de rugby es le Cuppa del Mundo de Rugby, que ha loco tote le quatro annos depois 1987. Le Cuppa del Mundo de 2007 attraheva 2&nbsp;240&nbsp;000 spectatores e 4,2 milliardos de telespectatores. Altere competitiones international importante son le Torneo del Sex Nationes (hemispherio nord: Anglaterra, Francia, Galles, Irlanda, Italia e Scotia) e illo del Tri Nations (hemispherio sud: Africa del Sud, Australia e Nove Zelanda—le participation de Argentina es anticipate in 2012). Le International Rugby Board governa le joco depois su establimento in 1886 e publica le regulos de rugby a 15 e rugby a 7.

Equipas domestic disputa un grande quantitate de torneos professional o amateur. Le plus importante son, in le hemispherio nord, le Cuppa de Europa, le Aviva Premiership (in Anglaterra), le Top 14 (in Francia) e le Magners League (inter Galles, Irlanda, Scotia e recentemente Italia); e in le hemispherio sud, le Super 14, le Currie Cup (in Africa del Sud) e le ITM Cup (in Nove Zelanda).

## Description
On joca rugby al exterior sur un campo platte, normalmente coperte de herba, longe de 100 metros e large de 70 metros. Le linea del duo goals es surmontate de palos de goal in le forma de un littera H.

Un jocator pote marcar un essayo (o *try* [trái]) pro su equipa per currer trans le linea de goal e poner le ballon sur le gazon. Un essayo vale 5 punctos e es sempre secute per un opportunitate de marcar un conversion (o transformation, 2 punctos) per un colpo de pede facente passar le ballon inter le palos de goal. In altere situationes (le penalitate o ben le *drop* [dróp]), un colpo de pede al goal vale 3 punctos. Un penalitate (tiro al goal) es un colpo de pede placiate que es accordate a un equipa in caso de un infraction importante per su concurrentes.

Pro facer avantiar le ballon, un jocator pote currer con illo, avantiar lo de un colpo de pede, o passar lo a un altere jocator. Tote le passas legal in rugby debe esser a retro o al latere; passar le ballon avante es un infraction importante. Il es equalmente prohibite perder le ballon avante o disviar lo avante; iste infraction es denominate un *knock-on* [nó-kon].

Un jocator qui curre con le ballon pote esser prendite in un *tackle* [té-kel] per un opponente. Un vice prendite, le jocator debe relaxar le ballon, normalmente al favor de su proprie equipa, cuje jocatores forma alora un postura protective denominate le *ruck* [rák]. Si le ballon es transferite securmente a un altere jocator, le ruck fini, le ballon es le plus sovente passate, e joco normal continua.

Un *scrum* [skrám] es un formation de jocatores, octo contra octo, qui se confronta durante que possession del ballon a lor pedes es securisate. Le participantes in le scrum essaya de avantiar le scrum in sensos inverse al mesme tempore; un del equipas essaya anque de securisar possession del ballon, relaxate a lor pedes, e de traducer lo a un jocator stante post le scrum. Iste jocator pote dunque avantiar lo como ille vole, e joco normal continua.

A vices, pro evitar un tackle e avantiar le ballon, un equipa elige formar un *maul* [mól], un formation in qual plure jocatores protege le ballon e essaya de avantiar lo insimul, generalmente contra un massa de plure opponentes. Iste tactica, difficile a executar, pote esser multo effective proxime al linea del goal.

Quando le ballon depassa le confinios del area de joco (le «lineas de tocco»), un equipa es accordate le ballon per un alineamento (o *line-out* [lái-naut]). In iste procedura, plure jocatores del duo equipas sta facie a facie e essaya de attrappar le ballon in lor manos quando illo es jectate in lor direction.

## Historia

Como le altere varietates de rugby, rugby a 15 tene su origines in le typo de football que on jocava a Rugby School in Warwickshire (Anglaterra) in le prime medietate del seculo 19. Le regulos del joco esseva scripte pro le prime vice in 1845 per unes studientes. Le regulos esseva ancora fluide, e on non distingueva clarmente rugby de altere formas de football. Le secession de Blackheath Football Club ex le Football Assocation in 1863 crystallisava iste ruptura, e in 1871 Blackheath e altere equipas formava le Rugby Football Union. Le RFU es ancora le corpore national pro rugby in Anglaterra.

Usque 1995, rugby a 15 esseva strictemente non professional; jocatores esseva prohibite a reciper pagamentos pro jocar. Iste politica habeva essite un del principal causas del schismo inter rugby a 15 e rugby a 13. Le ex-studientes aristocratic del scholas private anglese, qui dominava alora le institutiones del sport, proponeva tenacemente amateurismo in rugby. Totevia, inter le obreros del nord de Anglaterra, multe jocatores sin fortuna voleva prosequer un carriera professional in rugby. Dunque, in 1895 le liga nord-anglese se separava del Rugby Football Union e comenciava le evolution independente de rugby a 13.

Un altere schismo con rugby habeva loco in America del Nord. Plure universitates statounitese e canadian, habente jocate rugby depois 1871, elaborava modificationes major al regulos inter 1880 e '83. Iste cambiamentos inaugurava le disveloppamento de football american e football canadian, que resta sports multo popular in lor paises respective ben que rugby sia relativemente mal cognite la.

Le origines de football a regulos australian son discutate. Rugby, football gaelic (*caid*) e un sport aboriginal (*marn grook*) poteva totos influentiar o inspirar iste sport australian organisate in 1859.

## Traditiones e cultura
Le profilo sociologic de rugby a 15 e a 13 in Anglaterra e Australia continua generalmente a reflecter lor origines social: in iste paises, rugby a 15 es le sport de un élite educate in scholas private, rugby a 13 illo de milieux proletari. Nonobstante, in altere paises rugby a 15 es vermente un fortia popular. Illo es le passion national de Galles, Nove Zelanda e varie archipelagos pacific (como Samoa, Tonga, Fiji, le Insulas Cook, Niue o le Insulas Salomon). Altere bastiones de appoio popular pro rugby a 15 existe, pro exemplo in le sud de Francia, le Borders scote, Limerick in Irlanda, Cornuallia e le west del Anglaterra, Columbia Britannic in Canada, Buenos Aires e le Provincia de Tucumán in Argentina, Italia del nord, etc. In Africa del Sud e Namibia, rugby a 15 es le passion collective del population blanc e mesticio, ma minus popular a presso del population african; iste differentation racial diminue gradualmente depois 1995.

Ultra le paises supra, le popularitate del joco es anque assatis grande in Georgia, Romania (rivales est-europee), Japon e Madagascar. Il ha traditiones durabile in rugby, ben que como sport del minoritate, in Andorra, Barbados, Belgica, Bermuda, Brasil, le Republica Chec, Chile, Corea del Sud, le Costa de Ebore, Danmark, Espania, Germania, Hongkong, India, Kenya, Malaysia, Marocco, Moldova, le Paises Basse, Pakistan, Papua Nove Guinea, Paraguay, Polonia, Portugal, Russia, Singapur,  Sri Lanka, le Statos Unite, Tunisia, Uganda, Ukraina, Venezuela, Zambia e Zimbabwe.

Un del traditiones de rugby le plus famose se disveloppava a presso del equipas pacific, a saper le *haka*. Le haka es originalmente un typo de dansa martial māori performate como defia al rival. Energic e menaciante, illo esseva popularisate per le equipa neozelandese in le prime annos del seculo 20 e performate regularmente in competitiones international de rugby depois 1987. In altere archipelagos pacific, «dansas» similabile esseva adoptate in responsa al haka neozelandese; istos son le *cibi* de Fiji, le *sipi tau* de Tonga e le *siva tau* de Samoa. Equalmente impressive son altere traditiones national como le canto collective de *Sosban Fach*, *Myfanwy* e hymnos methodista per fans gallese, de *Swing Low, Sweet Chariot* per le angleses o de *La Marseillaise* per le franceses.

Le cultura de rugby se distingue per su disciplina e magnanimitate. Jocatores essaya generalmente de comportar se como bon sportsmen e gentlemen. On disputa multo rarmente le decisiones del arbitro. Il es quasi incognite finger un torto o injuria. Malgrado le violentia relative del joco, damnar deliberatemente un altere jocator non es tolerate per le arbitro ni per altere jocatores. Post un match, il es traditional que le equipa a domo invita su adversarios a biber insimul bira o altere liquores; iste tradition, appellate le «tertie medietate», contribue a ablandar resentimentos o passiones egoista que pote eventuar del concurrentia. A presso del fans, le cultura de hooliganismo effectivemente non existe.

## Referentias