Jaime Balmes

**Jaime Balmes y Urpiá** (Vic, 28 de augusto 1810-Vic, 9 de julio 1848) esseva un sacerdote, philosopho, theologo, apologista, sociologo e tractatista politic espaniol. Familiarisate con le doctrina de sancte Thomas de Aquino, ille esseva un philosopho original qui non pertineva a necun schola o currente in particular. Le papa Pio XII le qualificava como le "Principe del Apologetica moderne". In 1848 ille esseva eligite academico de numero del Real Academia Espaniol, sed ille moriva ante de prender possession.

## Biographia
### Nascentia
Jaime Balmes y Urpiá nasceva in le localitate barcelonese de Vic le 28 de augusto 1810 e esseva baptisate ille mesme die in le Seo de dicte citate con le nomines de Jaime Luciano Antonio.

### Studios e formation
In 1817 ille comencia su studios in le Seminario de Vic: tres annos de grammatica latin, tres de rhetorica e, a partir de 1822, tres de philosophia. In 1825, in Solsona, ille recipe le tonsura de manos del episcopo de iste citate, Manuel Benito y Tabernero (1750-1830), qui pontificava inter 1814 e 1830.

Le curso 1825-1826 ille studia le prime anno de theologia, tamben in le Seminario de Vic. Le quatro cursos sequente de theologia ille los face, mercede a un bursa que le ha essite concedite in le Collegio de San Carlos, in le Universidad de Cervera. In 1830, e per un spatio de duo annos, pro esser claudite le Universitate de Cervera, ille studia privatemente in Vic. In 1832 ille se reincorpora plenamente al universitate durante le rectorato del canonista Vicente Pou Marca. Le 8 de junio 1833 ille obteneva le licenciatura in Sacre Theologia.

Le 20 de septembre 1834, in le cappella del Palatio episcopal de Vic, ille es ordinate sacerdote de manos del episcopo Pablo de Jesús Corcuera. Ille prosequi su studios de theologia, e initia los de derecto canonic, novemente in le Universidad de Cervera. Finalmente, in 1835 ille obteneva le doctorato in Sacre Theologia e le titulo de baccalaureo in canones.

### Vita sacerdotal
Postea ille face varie tentativas pro dar classes in le Universitate de Barcelona e, non succedente, ille se dedica durante alicun tempore a dar classes particular in Vic. Finalmente le Municipalitate de dicte citate le nomina, in 1837, professor de Mathematica, cargo que ille exerce durante quatro annos. In 1839 moriva su matre, Teresa Urpiá. In 1841 ille se transfere a viver in Barcelona.

In iste ultime annos ille ha jam comenciate su activitate creative e collabora in diverse jornales e revistas: *La Paz*, *El Madrileño Católico*, *La Civilización*, ultra varie opusculos que attrahe potentemente le attention del lectores.

Es a partir de iste anno 1841 quando «erumpte» le genio de Balmes e ille developpa un activitate frenetic e portentose de modo que in pauc menses su scriptos e su personalitate essera admirate in tote Europa. Secundo le professora Alexandra Wilhelmsen, post le prime guerra carlista, ille esseva un active militante e propagandista del causa de Don Carlos.

Durante le annos sequente ille exponera su ideas politic e social, e su argumentationes apologetic, in centos de articulos, per medio de diverse medios como le revista quindenari *La Sociedad* e le jornal hebdomadari *[[El Pensamiento de la Nación]]*, del qual ille assume, in plus, le direction e publication. Desde iste jornal ille postulava le union matrimonial inter Isabel II e su cosino Carlos Luis de Borbón y Braganza (filio de Carlos María Isidro), con le qual ille pretendeva resolver le querela dynastic.

In 1841 ille scribe *La religión demostrada al alcance de los niños*; in 1842 *El Protestantismo comparado con el Catolicismo, en sus relaciones con la civilización*, un obra de philosophia del historia. E immediatemente ille viagia a Paris e London pro tractar le traductiones in francese e anglese.

In 1843 occurre le decesso de su patre, Jaime. E in 1844 ille fixa su domicilio in Madrid, ubi ille dirige su jornal, e se converte in le inspirator doctrinal del Partido Monárquico Nacional, tamben cognoscite como «partido balmista», ducite per le marchese de Viluma.

Le anno sequente, 1845, ille face un nove viage a Paris e de ibi a Belgica, ubi ille ha le opportunitate de contactar con Mons. Pecci —Vincenzo Gioacchino Raffaele Luigi Pecci (1810-1903)—, qui annos postea entrara in le historia del papato del Ecclesia catholic con le nomine de Leon XIII (1878-1903). Iste mesme anno ille publica *[[El criterio]]*, forsan su melior e plus diffundite obra. E in annos successive, un obra cata anno, *[[Cartas a un escéptico en materia de religión]]*, *Filosofía fundamental*, *Filosofía elemental* e tamben, al fin de 1847, le controverse opusculo *Pío IX*, pro le qual ille ha debite viagiar a Paris in recerca de documentation. Iste ultime obra le causava innumerabile displaceres precisemente in un etapa in le qual Jaime Balmes jam se sentiva malade. Le anno anterior, ante le campania diffamatori que su adversarios organisava contra ille per medio de diverse medios de communication, ille se habeva vidite obligate a publicar in *El Pensamiento de la Nación* (19 de augusto 1846) un extense articulo sub le titulo de «Vindicación personal», in le qual ille refutava tote le accusationes; es lo que alicun autores denomina como «Autobiographia».

Intertanto ille es nominate socio del Academia de Religion de Roma e socio de honor e de merito del Academia Scientific e Litterari de Professores, de Madrid. Le 18 de februario 1848 ille es nominate tamben membro del Real Academia Española, sed ille non arrivava a prender possession proque jam le die 14 de februario ille habeva partite de Madrid verso Barcelona ante le evolution de su maladia.

#### Morte
Illa maladia, phthisis pulmonar tuberculose acute, progrediva corrosivemente, e Balmes esseva consciente de illo. Le 27 de maio ille se transfere con su fratres a su citate natal, Vic, ubi ille mori a tres horas e un quarto del postmeridie del 9 de julio 1848. Desde le 4 de julio 1865 su restos reposa in le pantheon erigite in le centro del claustro del cathedral de Vic.

Balmes ha essite un referentia, juncto con Juan Donoso Cortés, in le disveloppamento del pensa politic traditional espaniol.

## Pensamento
Generalmente le philosophia de Balmes es comprendite meremente como «philosophia del senso commun», quando in realitate se tracta de alique multo plus complexe. Tanto in *Philosophia fundamental* como in *Philosophia elemental* (essente iste secunde obra de character plus divulgative) se tracta le thema del certitude.

Balmes divide le veritate in tres classes irreductibile, ben que nos parla del mesme como si illo esseva solmente un. Iste es le veritates subjective, le veritates rational e le veritates objective. Le prime typo de veritate, le subjective, pote esser comprendite como un realitate presente pro le subjecto, que es real sed depende del perception del parlante. Per exemplo, affirmar que on ha frigido o que on ha sete es veritates subjective. Le secunde typo, le rational, es le veritate logic e mathematic, valente como exemplo qualcun operation de iste typo. Finalmente, le veritate objective se comprende como ille que —ben que percipite per omnes— non entra in le categoria de veritate rational: affirmar que le celo es blau, o que in le foreste hay arbores.

Le tres typos de veritate es irreductibile, e le methodos de captation differe del un al altere. Per illo, es necessari que le philosophia plantea in prime loco qual typo de veritate nos cerca.

Pro Balmes non existe le possibilitate de dubitar de toto: faciente tal affirmation, nos oblida que il ha un serie de regulas del pensar que nos admitte como veritates pro poter dubitar. De forma simile a lo planteate per Sancte Augustino o Descartes, affirmar que nos dubita implica necessariemente le certitude que nos es dubitante. De iste maniera, anque le dubita es un certitude. Es impossibile un authentic sceptico radical, proque non existe le dubita universal.

Le certitude es natural e intuitive como le dubita, e anterior al philosophia. Assi, le certitude commun e natural include anque le certitude philosophic cartesian. Pro arrivar a iste certitude, es necessari le nominate «criterios», le medios per le quales nos pote acceder al veritate. Il ha un grande quantitate de criterios proque il ha, anque, varie typos de veritates. Tamen, Balmes prefere distribuer los in tres: le criterios de conscientia, illos de evidentia e illos de senso commun. Es istes le criterios pro acceder al tres typos de veritate. Definir como «philosophia del senso commun» le corpus del pensamente de Balmes non se debe tanto a su conception del senso commun como inherente al activitate philosophic, sed specialmente per su definition de iste senso como criterio pro attinger un certitude. Arrivate a iste puncto, il es digne de notar le relation del veritates subjective con le criterios de conscientia, le veritates rational con illos de evidentia e finalmente, le veritates objective accessibile per medio del criterio del nominate «senso commun».

Per illo, Balmes defende que le metaphysica non debe sustener se solmente super un columna, sed super tres que corresponde al tres veritates: assi, le principio de conscientia cartesian, le *[[cogito ergo sum]]* es un veritate subjective, dum que le principio de non-contradiction aristotelic es veritate rational. Finalmente, le senso commun, le instincto intellectual (forsan «instincto intellectual» es un termino plus specific que «senso commun») nos presenta le nominate veritate objective. Es impossibile trovar un veritate commun al tres principios.

De iste maniera, Balmes nega le exclusivitate del theorias del philosophos: le philosophia es le plenitude del saper natural, e es radicate in le esser homine. Affirmar, per exemplo, que le *cogito* es le fundation del veritate e le philosophia non es in se un affirmation erronee, proque es ver lo que illo affirma, sed false lo que illo nega, proque ultra le *cogito* il ha altere possibilitates de fundation. Balmes non reduce iste idea solmente al ambito del philosophia, e lo extende anque al pensamente human general.

De iste maniera, le these fundamental de Balmes es que non existe un formula del qual se pote deducer le universo. Non hay veritate del qual surge tote le alteres. Arrivate a iste puncto, il es digne de definir con major profunditate le tres criterios.

### Conscientia

Le conscientia es lo que se nota in le interior, lo que se pensa e experimenta. De nihil servirea le sensationes si illos non se experimentarea in le conscientia. Iste criterio ha varie characteristicas: le prime es le natura subjective del conscientia, es dicer, nostre perception es illo del phenomeno, non illo del realitate, ben que pro Balmes le subjectivitate non implica que le certitude attingite non sia ver. Illo ha, in plus, le function de signalar o presentar. Le conscientia non nos pone in contacto con le realitate exterior, ni con le alteres (nos non pote perciper —ben que si supponer— le existentia de conscientia in le alteres), sed illo presenta factos, es un absoluto que prescinde de relationes. Le conscientia non ha objectivitate ni lumine, es pur presentia.

Quando le linguage exprime le conscientia, illo lo traitiona, proque on non pote exprimer alique personal mediante alique universal. Le linguage es incapace de exprimer le conscientia pur, alique que le arte, per exemplo, pote facer. Assi mesme, le conscientia non pote errar, proque nos non nos equivocha re le experientia de illo, ben que illo pote esser fallibile quando illo abandona su terreno pro exir al exterior. Le error non occurre in le phenomeno interne, sed forsan in su correspondentia con le exterior. Balmes, contra le machina animata cartesian, defende que le animales anque ha conscientia, sed in lor caso illo se reduce al sensation, e non al intellectualisation de illo. Assi, illos possede solmente un conscientia directe, durante que le humanos —per nostre capacitate intellective— possede anque le conscientia reflexe, que es le capacitate de reflecter super le sensationes del conscientia directe.

Pro Balmes, le conscientia es le fundamento del altere criterios, e omnes nasce necessariemente de illo.

### Evidentia
A differentia del conscientia, le evidentia non es singular e contingente. Le evidentia ha universalitate e un necessitate logic. Balmes divide inter duo typos de evidentia, le immediate e le mediate: le prime non require demonstration, es un cognoscentia *a priori*, como per exemplo saper que omne objecto es equal a se mesme. Del altere latere, le evidentia mediate require demonstration.

Le evidentia non capta un facto, sed capta su relationes. On capta que le idea del predicato es in le subjecto (de forma simile al judicio analytic de Kant). Omne evidentia se funda super le principio de non-contradiction, e se reduce al analytic. Ille oblida le judicios synthetic que non es exclusivemente rational, ille non considera que le criterio de evidentia es accompaniate del sensos. Pro isto, pro Balmes le analyse del conscientia es melior que le analyse del evidentia.

### Instincto intellectual
Le instincto intellectual nos da le correspondentia inter le idea e le realitate; illo non es un instincto animal, sed un instincto rational. Per medio de iste instincto nos sape que existe lo que nos vide, o que al minus existe un representation de lo que nos vide. Iste typo de veritates es per definition plus ample que le veritates intellectual del evidentia. On pote haber, in plus, le mesme veritate per medio intellectual que per instincto: pro dar un exemplo, on pote saper si un negotio functiona o non per medio de un studio economic o per medio de un intuition de senso commun. Assi, in le senso commun existe lo non-evidente —como le veritates moral, o le sensationes— o lo que per medio del instincto intellectual nos vide como evidente, per exemplo le veritates scientific. Es tamben per medio de iste instincto que nos cognosce veritates demonstrabile sin necessitate de demonstrar los, o nos considera le veritate como probabilitate, es dicer, le conscientia del contingentia: pro dar un exemplo, esser consciente del possibilitates que nos ha de ganiar le lotteria, o de succeder a scriber alique coherente movente le boligrapho aleatorimente super le papiro.

Pro Balmes, istos es le tres pilares del metaphysica. Pro definir melior isto, existe un analyse del *[[cogito ergo sum]]* cartesian, secundo le qual le affirmation del «io pensa, ergo io existe» cartesian es in principio un veritate de conscientia, transformate posteriormente in un veritate intellectual de evidentia, un syllogismo logic de qual le realitate se comprende per medio del intuition. Al haber fundate le *cogito* sur alique intellectual, Descartes cade in le risco de reducer le *cogito* a alique logic e intellectual. Pro isto, pro Balmes le conscientia es le pilar fundamental del metaphysica, sed pro ille le conscientia transcende le *cogito* e le idea clar e distincte cartesian: le conscientia es le pilar proque es in illo ubi on vive le experientia e on le da senso.

### Moral
Secundo Balmes: "Le natura human, in general, es un esser abstracte, in le qual on non pote fundar un cosa tan real e inalterabile como es le moralitate [...] Le individuo human es un esser contingente, le ordine moral es necessari; ante que nos existeva, le ordine moral existeva; e iste continuarea, ben que nos serea annihilate [...] Nos concipe le ideas moral independente, non solmente de iste o ille individuo, sed de tote le humanitate, ben que non existerea alcun homine, il haberea ordine moral, con tal que il haberea creaturas rational. Le homine es un del esseres que per su rationalitate es susceptibile del ordine moral; sed non le origine de iste ordine".

Jaime Balmes comprendeva que le moral human se funda e participa del moral perfecte de Deo, que configura le prime puncto del lege natural. "Deo, vidente ab le eternitate le mundo actual e totes le possibiles, videva tamben le ordine al qual debeva esser subjecte le creaturas que los componeva. [...] le impression de iste regula in nostre spirito [...], es lo que se appella lege natural. Inter le prescriptiones de iste lege figura in prime linea le amor de Deo; le ordine moral in le creatura non poteva fundar se in altere cosa: post que le amor de Deo a se ipse es le moralitate per essentia, le participation de iste moralitate debeva esser tamben le participation de iste amor.

## Operas
Le plus cognoscite es *El criterio* e *El protestantismo comparado*, que esseva traducite a varie linguas.

### Libros
* *Observaciones sociales, políticas y económicas sobre los bienes del clero* (Vich, 1840). 
* *Consideraciones políticas sobre la situación de España* (Barcelona, 1840).
* *El protestantismo comparado con el catolicismo en sus relaciones con la civilización europea*, 4 vols. (Barcelona, 1842-1844).
* *El criterio* (1845).
* *Filosofía fundamental*, 4 vols. (Barcelona, 1846). 
* *Cartas a un escéptico en materia de religión* (Barcelona, 1846).
* *Filosofía elemental*, 4 vols. (Madrid, 1847). 
* *La religión demostrada al alcance de los niños* (Madrid, 1847). 
* *Pío IX* (Madrid, 1847).