Stanton Macdonald-Wright

**Stanton Macdonald-Wright** (Charlottesville, Virginia, SUA le 8 de julio 1890&nbsp;– Pacific Palisades, Los Angeles, California, SUA le 22 de augusto 1973) esseva un artista, 
specificamente un pictor. Ille nasceva in 
Virginia, Statos Unite de America. Ille studiava in 
Paris, Francia, ubi ille incontrava famose artistas 
como Picasso, Matisse e Cézanne. A iste tempore, ille 
incontrava un altere artista statounitese, Morgan 
Russel, e illes inventava le ‘synchronismo’, un movimento 
de arte que vole crear emotion con color. In 1915, 
durante le Prime Guerra Mundial, ille lassava le mundo 
de arte parisian pro le nove mundo de arte neoyorkese, 
e postea pro California del Sud, a que ille portava le 
‘evangelio’ del arte moderne, e establiva le prime 
exposition de arte moderne in Los Angeles.

Ille esseva un del prime artistas occidental a devenir 
interessate in Zen e in le arte e cultura oriental. In su 
annos posterior, plus e plus frequentemente ille visitava 
Japon. Ille relinqueva su stilo abstracte, e habeva un 
periodo de picturas figurative, inspirate per (e 
usante) formas e colores japonese. In le annos final de 
su vita, ille retornava al synchronismo, mais su colores 
esseva plus clemente, tranquille e contemplative; multo 
inspirate per le arte e philosophia japonese.

## Anterior influentias e [[Europa]] ([[1890]]–[[1912]])

Stanton Macdonald-Wright nasceva in 1890, in 
Chalottesville, Virginia, SUA. Su patre esseva un pictor 
amateur, e incoragiava le interresses artistic del Stanton 
juvene. Quando Stanton habeva 10 annos, le familia 
cambiava de casa a Santa Monica, California. Resistente le 
pression de su familia, pro aspirar a un carriera in 
medicina, Stanton essayava (infructosemente) escappar a 
Japon, e (fructosemente) studiar arte in Los Angeles.

In 1907, habente dece-septe (17) annos e maritate (le anno 
previe) a un femina ric de vinti-duo (27) annos, ille 
viagiava a Paris, pro gauder del vita bohemian del 
artista avant-garde (ben que sin le povressa normalmente 
associate con isto). Ille dicerea plus tarde: ‘Io me senti a casa in 
le traditiones europee proque, [...] io habeva 
parlate francese alcun vices al cena e espaniol al prandio, 
assi io esseva basicamente trilingue como infante’. 
Ille anque studiava a varie institutiones de arte, 
includente le Sorbonne, a que ille incontrava Henri Focillion,
qui le introduceva al arte e philosophia oriental.

"Io deveniva interessate in le arte oriental per 
probabilemente le esthetico le plus magne con qui io 
studiava al Sorbonne, in Paris, quando io esseva un 
homine multo juvene per illac. Su nomine esseva 
Focillion. Ille es le homine qui es recognoscite, 
probabilemente in tote le mundo, como le esthetico 
le plus magne del epocha moderne; ille es un typo multo 
dulce. E ille me diceva un die: ‘Io sape nihil del arte 
oriental, ma io crede que illo ha multe importantia’."
:— Stanton, parlante in 1964

On debe notar que 1907 es le anno in que Picasso 
pingeva ‘Les Demoiselles d'Avignon’, le pictura 
considerate como significar le nascentia de arte moderne. 
Stanton colligeva arte, includente obras de Cézanne, 
per qui ille esseva (como tote le alteres, on debe notar) 
multo influentiate.

"Tote le picturas moderne que existeva durante le tempore de 
Cézanne esseva influentiate per ille. Cézanne esseva un 
grande fonte, de que multes de ille pueros [= homines 
como Othon Friesz] prenderea un cuppa; mais le fonte 
esseva ja illac, effundente. E sin Cézanne il non haberea 
alcun disveloppamento de pictura moderne."
:— Stanton, parlante in 1964

In 1911, ille visitava London, Rotterdam, Amsterdam, 
Dordrecht, Antwerpen, e Brussel. Ille incontrava Morgan 
Russel, un altre Statos Unitese expatriato. Russel le 
conduceva al atelier de Percyval Tudor-Harte, un 
English theorista de color e pictor (e, secundo 
Stanton, perfectemente absolutemente folle). Ambes del 
duo studiava e laborava con Tudor-Harte, e 
profundamente studiava theoria de colores.

Stanton e Russel assisteva al varie soirées of Gertrude 
and Leo Stein, a que Stanton incontrava Picasso, Rodin, 
e Matisse. Ille anque cognosceva Man Ray e multe altre 
ora-famose artistas in Paris a iste tempore.

In 1912, quando Vorticismo esseva actual in Anglaterra, e 
Cubismo habeva su phase le plus productive, Stanton e 
Russel fundava Synchronismo, un nove ramo abstracte de 
Cubismo que considerava color esser le materia prime de 
arte. Illo resimila proximemente le Orphismo practicava 
per  al mesme tempore. Il pare que iste 
ha essite notate antea, e Stanton reproba:

"Illo non ha ulle relation con Orphismo e alcuno qui ha 
legite le prime calalogo de Synchronismo del exposition 
Bernheim Jeune de 1913, o del exposition Nue Kunst 
Salon in Munich del mesme anno comprenderea que nos nos 
rideva de Orphismo e de Delauney in despecto del facto 
que Delauney esseva un de mi amicos intime. [...] Le 
ration de nos esser assimilate a illo [Orphismo] es 
porque nos esseva le prime personas distaccar se del 
genre monochromatic de obra que esseva facite per Cubismo 
a ille tempore."

[ille avantia al similaritates]

"Ambes de illes [Synchronismo e Orphismo] esseva color. 
Delauney habeva un senso del color plus delicate, senso 
de color plus incantante. Delauney probabilemente esseva 
exactemente al centro del tradition Français de su plus 
magnific qualitate decorative, justo como Braque esseva 
plus tarde."
:— Stanton, parlante in 1964

Como Kandinsky, Vorticismo e altre contemporanee alora 
artistas e movimentos abstracte, Synchronismo se 
explicava per analogia con musica. Picturas Synchonista 
esseva appellate ‘Synchronias’, un parola que 
proximemente resimila ‘Symphonias’.

"Iste duo artistas credeva que color habeva equivalentes 
de sono, e le parola synchronia significa ‘con color’ 
como symphonia significa ‘con sono’. Illes credeva que 
per pictura in scalas de color in le mesme maniera que 
on compone con scalas musical, on pote crear picturas 
que evocarea sentimentos musical in le spectator. 
Europeos al tempore sapeva super iste theorias e esseva 
agitate super illos."
:— Will South, Curator, ‘Color, Mytho, e Musica: Stanton Macdonald-Wright e Synchromismo’

## Le epocha del guerra ([[1913]]–[[1918]])

"Per liberar nos de certe restrictiones previe e 
vadente harditemente a in le incognoscite, nos habeva 
habite le habilitate de luctar de natura su secrete pro 
ducer pictura a su puncto le plus alte de intensitate."
:— Stanton Macdonald-Wright & Morgan Russel

In 1913, Stanton e Russel habeva duo expositiones 
duple, le un in Munich, e le altre in Paris. Alora, le 
duo les movava a Neo York, e Stanton seperava de su 
sposa. Le anno depost, 1914, illes habeva un nova 
exposition in commun in Neo York. In su introduction in 
le catalogo del exposition, illes scribeva:

"Ultra de solvente le problema del natura inherente de 
colores in su relation a forma, nos nos ha applicate a 
un studio proxime del relationes harmoniose de iste 
colores de un al altres. E, como un resulto del 
incorporation de iste colores a in forma-gamut, illos 
transmitta le notion de tempore in pictura. Illes da le 
illusion que le canvas se disveloppa como musica, in 
tempore, e ambes del picturas vetule e moderne existe 
strictemente in spatio. Con un reguardo illos pote 
esser sentite in su integremento."

Alora illes retornava a Paris, e alora a London a causa 
del guerra. Illes demora con le fratre senior de 
Stanton, Willard Huntington-Wright. In 1915, Stanton e 
Willard scribe junctamente un libro, ‘Arte Moderne: Su 
Tendantia e Signification’. Alora illes retorna a Neo 
York, SUA, e ambes del fratres adjuta organisar un 
exposition gruppo ambitiose mais disappunctante: ‘Le 
Exposition Foro de Pictores American Moderne’. Stanton 
faceva alcun labor de inseniante, e habeva un 
exposition solo in 1917, ben que poco vendite.

In 1918, ille sortiva de Neo York, e retornava a casa a 
Los Angeles, California.

## Transporto del Evangelio de Arte Moderne a California

1: California care modernismo; 2: Stanton porta ille 
Testamento de Sancte Pablo; 3–6: Gruppos es formate 
e Synchronismo codificate.

California, e le resto del costa occidental del SUA, 
esseva virtualmente totalmente innocente de arte moderne 
in 1918. Impressionismo ja esseva considerate esser quasi radical.

In 1920, Stanton comenciava experimentar con film. 
Ille creava un film le longe metrage, mais illo esseva 
destruite in un foco. In le anno mesme, ille organisava 
le prime exposition de arte moderne al ‘Le Los Angeles 
Museo de Historia, Scientia e Arte, Exposition Parco’, 
titulate ‘Exposition de Picturas per Modernistas 
American’. Ille anque dava plure lectiones illac, sur 
le topico de arte moderne.

In 1923 ille comenciava inseniar al ‘Los Angeles Liga 
de Studentes de Arte’, a que ille habeva studiate 
previemente ante de movante se a Paris. Tosto, ille 
prendeva le position de director, e tene le posto pro 
dece (10) annos. Ille anque organisava le ‘Prime 
Exposition del Gruppo de Artistas Independante de Los 
Angeles’; le Gruppo de Artistas Independante de Los 
Angeles deveniva un gruppo artistic importante in le region.

In 1924 ille scribeva ‘Un Tractato sur Color’, 
summarisante le methodo Synchronista. Iste es 
probabilemente su plus importante obra literari.

"Io ha justo publicava un libro sur color, 60 copias con 
graphicos de spectros facite per mano, que io spera 
vender a US$ 10 le pecia. Iste es in le manos de Deo."
:— Stanton in un lettera a Morgan Russel

Le anno depost, 1925, ille organisava le ‘Obreros de 
Arte Moderne’. Iste deveniva un altre collective 
importante de artistas in California. Ille anque 
organisava varie expositiones de arte moderne in le 
annos depost.

## Disveloppamento de Influentias Japonese (1927–1973)

In 1927, le Museo de Los Angeles regalava 
‘Synchronismo’, un exposition de obras Synchronista. 
Anque, Stanton scribeva e dirigeva theatro Synchronista 
in Santa Monica, usante un apparato ille inventava pro 
projecta color. Ambes de ille e Russel habeva essite 
interresate in facente un machina de lumine kinetic 
post que illes esseva in Paris; iste esseva un importante 
prime essayo (le project esseva realisate finalmente e in 
plen magnitude in 1959).

Durante le 1930s, ille creava un cyclo importante de 
picturas mural pro le Biblioteca Public de Santa 
Monica, monstrante arte, scientia, e pensatores magne 
de tote partes del mundo e del tempore. Ille esseva anque 
implicate in un numero de expositiones in Neo York e 
California, e ille deveniva le prime supervisor del 
districto, e plus tarde del stato, pro un organisation 
Statos Unitese governamental connexe con arte 
(‘Projecto de Artes Federal/ Projecto Obras 
Administration’). Plure vices ille refere a iste 
projecto como ‘Regressante arte per 150 annos’ in le 
region. Ille anque dice:

"Mi labor sur illo cosa in le plus parte esseva parlante a 
iste politicos e le gente qui esseva chefes de industrias 
por incoragiar illes dar dece percento del costo de 
eriger alcun statuas o picturas que illes non besonia e 
non vole haber, e io debeva ir ci e illac e intimidar 
illes e alora io habeva — a un vice io habeva cinque 
illac qui esseva scribente litteras ci e illac tote de 
que esseva de nulle importantia possibile o le un via o 
le altre."
:— Stanton, parlante in 1964

Anque, in 1933, ille scribeva ‘Un Base de Cultura’, un 
studia de arte in tote le mundo (non publicate). In 
1939 ille esseva in un Monasterio Zen pro le anno.

In le 1940s, ille habeva plure expositiones major, e 
comenciava instruer arte oriental e contemporanee a 
.

In 1951, su sposa moriva. In 1952, ille se re-maritava, e 
anque viagiava a Tokyo pro studiar Chinese e Japonese 
pictura e sculptura, e anque pro instruer in Tokyo, 
como un Professor de Fulbright. Ille resignava de UCLA 
in 1954 a causa que mal sanitate. In 1956 il habeva un 
retrospective major del obras de Stanton. Ille dice al tempore:

"Primarimente io videva mi nove pictura con un certe 
stupefaction, proque io habeva facite un grande 
circulo, veniente post 35 annos a un arte que era, 
superficialemente, non dispare al canevases de mi 
juventude. Totevia, in le fundo il habeva un 
differentia grande. Io habeva complite un realismo 
interior... Iste es un senso de realitate que non pote 
esser vidite, mais es evidente per sentimento."

Post decennios de essayos e fallimentos, in 1959 Stanton 
faceva le prime version del Synchrome Kineidoscopo, le 
machine de lumine super que ille e Russel habeva essite 
theorisante post que 1913. Willard, le fratre de 
Stanton, scribeva un libro super le machina teoretic 
titulava ‘Le Futuro de pictura’ (le copia que Stanton 
ha es datava 1923; ille dice que illo debe esser un 
reimprimer e ille pensa que illo esseva scribite in 1915).

Circa 1960, Stanton esseva date un domo in le monasterio 
in que ille viveva in 1939. Iste suggere que ille esseva 
venerate ben in Japon a iste tempore. Ille comenciava 
viver illac in le monasterio pro le plus parte de su 
tempore. De ille tempore tote de su pictura esseva 
facite in Japon.

"Nos vive in un monasterio (mi sposa es le sol femina 
illes jammais permitte sur le terreno); le domo in que 
nos vive ha le mesme dimensiones, al medie metro, como 
iste casa in que tu es ora. [...] illo es orientate in 
exactemente le mesme direction; e illo es dividite in 
exactemente le mesme maniera como al cameras. 
Coincidentia estranie, e ille coincidentia es le cosa 
que me da le domo. Quando le episcopo chef discoperite 
iste, e varie altre coincidentias extraordinari, ille 
deveniva convincite que io habeva vivite illac in 
tempores passate. [Intervistator interrumpe] Assi ille 
ma dava le domo pro le duration de mi vita.

[...]

Illo [le monasterio] es le fundamento original de Zen 
in Japon; le original. Illo esseva fundava per Eisai. E 
iste anno [...] marca le anniversario de 750 annos del 
morte de Eisai Zeshi. E le tumba de Eisai es intra le 
distantia de jectante de mi studio: io significa que io 
pote attinger trans a illo con un canna de pisca. Illo 
es ubi io vive."

In 1962 ille suffreva un attacco cardiac, mais se
recuperava. In 1964–1965 ille laborava con Cliff 
Karhu in Tokyo sur un serie de vinti (20) imprimationes 
de bloccas de ligno in color titulate ‘Haiga’.

In 1964, ille esseva interviewate per un femina appellate 
Betty Hoag. Ille parla super su vita e le mundo de 
arte, super influentias Japonese e Europee, e varie 
personas. Ille dice multo super le varie murales etc. 
que ille faceva, or esseva implicate in, in le region de 
California. Interessantemente, ille assere que su pictura 
non es influentiate per ideas oriental:

:Betty: "Esque tu senti que il ha alcun influentia oriental in tu pictura?"
:Stanton: "Non un particulo; absolutemente non! Non le latitude de un culice!"

Ille continua, e explica

"...illo es integremente qualcosa... io non crede es 
possibile pro le mente occidental... alora, nos lo pote 
constatar assi: io va citar Jung e dicer que io pensa que 
il es plus periculose pro un mente occidental jocar 
con ideas oriental. Io non pensa que deberea jocar 
con illos del toto."

Presumabilemente isto es paraphrasante, e non un 
citation directe. E in plus:

"Nostre mentes non functiona como le sues. Alcuno que ha 
studiava Japonese comprenderea le differentia absolute 
inter nostre methodo de pensante e illo que le Japonese face."

In despecto de isto, su periodo figurative usava formas 
e colores Japonese, e su plus tarde Synchromies, con 
titulos tal como ‘Volo del Papilion’ e ‘Tempore 
Subjective’, ha un sentimento pensative, fluxente e 
subtil, que es sin dubita connexe con su contacto con 
philosophia e arte Zen.

In alto, ille probabilemente vole dicer que il ha un 
differentia fundamental inter obras vermente oriental, 
e su obras.

In 1973, ille moriva de un attacco cardiac, al etate de 83 annos.

## Ligamine externe
* Stanton Macdonald Wright (in Interlingua)