open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
John Wilkins

**John Wilkins** (14 de februario 1614 in Fawsley, Northamptonshire, Anglaterra&nbsp; – 19 de novembre 1672 in London, Anglaterra) esseva un ecclesiastico anglese, Episcopo de Chester ab 1668 usque su morte.

Ille nasceva in Fawsley, Northamptonshire, e se educava al Magdalen College, Oxford (in ille tempores cognoscite como Magdalen Hall). Ille esseva ordinate e deveniva cappellano a William Fiennes, 1e Visconte Saye e Sele, Lord Berkeley, e Prince Charles Louis, nepto del rege Carolo I de Anglaterra e depost elector palatin del Rheno.

In 1641, Wilkins publicava un tractato anonyme titulate *Mercury, or The Secret and Swift Messenger*. Il esseva un obra parve ma comprensive sur le cryptographia, e un dono a bon tempore pro le politicos e leaders del imminente Guerra Civil Anglese. In 1648 ille deveniva guardiano de Wadham College, Oxford. Sub ille le collegio esseva extraordinarimente prospere, proque malgrado esser un supportator de Oliver Cromwell, ille remaneva in contacto con le plus culturate Royalistas qui poneva lor filios in su cargo. In 1659, Richard Cromwell le appunctava como maestro director de Trinity College, Cambridge.

Al Restoration Anglese in 1660 le posto date per Cromwell le esseva quitate. Ma ille esseva date le cargo de *[[prebendary]]* de York e rector de Cranford, Middlesex. In 1661 ille esseva predicator al Gray's Inn, e in 1662 vicar de St Lawrence Jewry, London. Ille deveniva vicar de Polebrook, Northamptonshire, in 1666, *prebendary* de Exeter Cathedral in 1667, e in le sequente anno *prebendary* de St Paul's Cathedral e episcopo de Chester.

Possedente forte gustos scientific, Wilkins esseva le principal fundator del Royal Society e su prime secretario. Ille moriva in London, Anglaterra, al etate de 58. Su numerose obras scripte include: *[[An Essay towards a Real Character and a Philosophical Language]]* (London, 1668), in le qual ille propone su nove lingua universal pro le uso de philosophos. Ille es anque recognoscite per su obra curiose titulate *The Discovery of a World in the Moon* (1638, 3rd ed., con un appendice "The possibility of a passage thither," 1640). Altere obras esseva: *A Discourse Concerning a New Planet* (1640); *Mercury, or the Secret and Swift Messenger* (1641), un obra de bastante ingeniositate sur le methodo de correspondentia rapide, e *Mathematical Magick* (1648).

## Ligamines externe
* THE ANALYTICAL LANGUAGE OF JOHN WILKINS per Jorge Luis Borges
* An Essay Toward a Real Character and a Philosophical Language
* MacTutor: John Wilkins 
* *[http://www.positiveatheism.org/hist/brunof14.htm The Discovery of a World in the Moon] *
* BBC: John Wilkins
* Galileo Project: Wilkins 
* a Wilkins bio 
* Another Wilkins bio
* John Aubrey's ''Brief Lives''
Insurrection de Varsovia

**Insurrection de Varsovia** - un sublevamento armate contra le occupantes german per le habitantes de Varsovia le 1 de augusto 1944.

Le insurrection esseva un parte del movimento de resistentia in Polonia a iste periodo. Le combattentes polonese, mal armate (solmente un parve parte de truppas possedeva armas de mano - le alteres debeva ganiar armas german), resisteva usque a 2 de octobre 1944, 63 dies in total - perdente 18 000 soldatos occidite, 25 000 ferite e c. 200 000 civiles morte, assassinate soventemente in executiones massive per truppas german e unitates russe renegate RONA. Le armea german perdeva c. 17 000 soldatos cadite e 9 000 ferite. Post le insurrection occurreva un destruction intendite quasi complete de Varsovia, estimate a 85% de omne edificios, que converteva le citate in un mar de ruinas.

## Vide etiam
* Insurrection de Ghetto de Varsovia in 1943.
Alphabeto grec

Le **alphabeto grec** es ora usate primarimente por le lingua grec. Iste alphabeto ha essite disveloppate in le antiquitate (circa le 9ne seculo a.C.) ex le scriptura phoenician e consiste de 24 litteras. Illo es ancora in uso in Grecia e internationalmente in disciplinas scientific como le mathematica e le physica. Iste alphabeto ha disveloppate in le alphabeto latin e le alphabeto cyrillic.

## Alphabeto grec

## Litteras antiquitates

## Referentias
* Unicode Alphabeto grec
Petroleo

**Petroleo** es un substantia liquide, natural, fossile, trovate in le subsolo, usate pro energia e pro synthetisar multe productos industrial. Le recerca, le exploration, le exploitation e le industrialisation del petroleo involve multe disciplinas e specialitates.

Le petroleo es composite de multe substantias organic, principalmente hydrocarbonos. Illo es trovate in grande quantitate in le subsolo e es usate como combustibile pro mover automobiles e como materia prime in le industria chimic pro le fabrication de multe productos medicinal, alimentari, de construction, etc. Le composition chimic del oleo es principalmente hydrocarbonos. Parve quantitates de compositos continente sulfure e oxygeno es trovate equalmente. 

Le rheologia del petroleo monstra que illo pote presentar se como un fluido Newtonian e plus rarmente como un fluido non-Newtonian. Un date petroleo pote esser classificate como paraffinic, si le hydrocarbonos predominante es de catena aperte e saturate (alcanos), aromatic si le hydrocarbonos predominante es le derivatos del benzeno, e naphtenic se le hydrocarbonos predominante es catenas claudite e saturate (cycloalcanos). Normalmente, le petroleo es un mixtura de iste typos extreme.

Le recerca per le petroleo in le campo, appellate exploration, es facite per le geophysico e le geologo. Post le discoperta del oleo, un cavo debe esser perforate. Hic entra le ingeniero de petroleo, qui, insimul con le geologo, face le cavo, studia le jacimento e exploita le petroleo.

Le concenso del scientistas de climate es que le uso de petroleo e altere combustibiles fossile necessita cessar proque illo es le causa del calefaction global que hodie menacia le mundo.https://www.theguardian.com/environment/live/2018/oct/08/ipcc-climate-change-report-urgent-action-fossil-fuels-live

## Vide etiam
### Disciplinas relationate
Geologia de petroleo, Ingenieria de petroleo, Ingenieria de reservoir, Ingenieria de perforation, Ingenieria de completion, Ingenieria de production, Simulation de reservoir, Stimulation

### Parolas e themas relationate
Turre de sondage, Technologia de punctos, Sondage directional, Ingenieria de fluidos de perforation, Porositate, Permeabilitate, Saturation de fluidos, Fluxo in le medio porose, Curva de IPR, GasLift, Plunger lift, Pumpage mechanic
Pokémon

**Pokémon** es un serie de anime (animation japonese) popular.

Pokémon es le nomine de 649 creaturas. Illos habita in Cinque regiones: Kanto, Johto, Hoenn, Sinnoh e Teselia (Unova).

*“Sume los tote!”* es le titulo del musica e del prime saison del serie animate in lingua anglese, postea adoptate como slogan pro le vendita de productos Pokémon in tote le mundo occidental.

Le Pokémones son dividite in *typos elemental*, que decide le actiones que un Pokémon pote facer in lucta, sed etiam le capacitates innate e le habilitates in le statistica general. Le typos corresponde a lor elemento natural secundo iste categorisation, in ordine alphabetic:
*Aqua* (AQU), *Dracon* (DRA), *Electro* (ELE), *Fee* (FEE), *Foco* (FOC), *Glacie* (GLA), *Herba* (HER), *Insecto* (INS), *Lucta* (LCT), *Metallo* (MTL), *Neutro* (NEU), *Psycho* (PSY), *Rocca* (ROC), *Spectro* (SPE), *Tenebra* (TNB), *Terra* (TER), *Veneno* (VEN), plus duo typos special presente solo in alicun editiones: le typo *???*, e le typo *Umbra* (UMB).

## Etymologia
*Pokémon* es le contraction romanisate del marca japonese **ポケ**ット**モン**スター (***Poke'''tto '''Mon'''sutā),'' que veni del [[lingua anglese]] ***Pocket Monsters**', *monstros de [[tasca]].* Le termino Pokémon, ultra que referer se al affiliation commercial ipse, es etiam usate pro definir le species fictive cognoscite adhuc que pertine al *Universo Pokémon*; 802 ab le sortita del septime generation de videoludos, *[[Pokémon Sun|Pokémon Sol]]* e *[[Pokémon Moon|Luna]].*

Le parola Pokémon pote esser pronunciate con accento sur le prime sillaba (po-), vel sur le ultime (-mon), legente le accento graphic sur le "é" solmente quando le parola es contracte in *Poké* pro crear neologismos, e non es alligate a alie parolas, come *[[Poké Ball|Sphera Pok<u>é</u>]]*. Le plural pote esser lassate invariate, essente dunque grammaticalmente correcte dicer "un Pokémon" e "multe Pokémon", o on lo pote regolarisar in interlingua con le termination plural in *-es* (*Pokém<u>o</u>nes*), sin differentia substantial inter le duo formas; isto vale item pro omne specie de Pokémon a quem on se refere: *"un Pikachu"* e *"multe Pikachu"*.
Djibuti

**Djibuti** (anque **Gibuti** in latino, **Jibuti** in somalico, e **Yibuti** in afarico; officialmente le **Republica de Djibuti**) es un pais in le Corno de Africa, inter Ethiopia, Eritrea, e Somalia. Su capital es le homonyme citate de Djibuti.
Republica Dominican

Le **Republica Dominican** es un pais situate in le est e centro del insula de Hispaniola. Le citate capital es Santo Domingo, le lingua official es espaniol, le area es 48,730 km2, le population (2020) es approximativemente 10.5 milliones de personas, e le presidente es Luis Abinader (desde 2020).

## Referentias
India

**India**, officialmente le **Republica de India**, Bhārat Gaṇarājya, es un pais in Asia del Sud. Illo es le ; le  depost 2023; e, depost su independentia in 1947, le democratia le plus populose del mundo. Limitate per le Oceano Indian al sud, le Mar Arabic al sud-west, e le Golfo de Bengala al sud-est, illo partage frontieras terrestre con Pakistan al west; China, Nepal, e Bhutan al nord; e Bangladesh e Myanmar al est. In le Oceano Indian, India es proxime a Sri Lanka e le Maldivas; su Insulas Andaman e Nicobar partage un frontiera maritime con Myanmar, Thailandia, e Indonesia.

## Historia
Le cultura de India es antiquissime. 

Le Grande Britannia gradualmente subjugava India ab le medio del 18e seculo al fin del 19e seculo. Initialmente le conquesta esseva exequite per le East India Company, un firma commercial. 

Le domination britannic esseva establite in un maniera formal post le Grande Insurgentia (1857), durante le qual un alliantia disparate del princes indian essayava, e falleva, liberar lor paises ex le dur pugno del East India Company. Depost le victoria britannic, le governamento in London teneva controlo de India, establiente un Ministerio pro India e elevante regina Victoria a Imperatrice de India. 

Le governamento colonial non esseva popular apud le indianos, proque illo establiva un structura economic que exploitava le ressources natural de India pro le industrias anglese. Ab circa 1880 multe indianos ab le elite indigena comenciava travaliar pro independentia. Le governamento colonial creava pro su proprie beneficio un infrastructura linguistic, administrative e commercial que le indianos postea usava con bon successo in lor lucta. Sub le bandiera del Indian National Congress illes cercava pro methodos a terminar le regno colonial (vider Mahatma Gandhi). Post decennios ardue Nehru, le leader del Indian National Congress, proclamava le independentia in 1947. Nehru deveniva prime ministro e  su filia Indira Gandhi le succedeva in iste posto.

## Religion
Secun le censo de 2011, hinduismo es le religion de quasi un billion de indianos, quasi 80% del population. Plus que 14% son moslemes, o plus que 170 milliones. Christianitate es le religion le tertie plus commun (2.30%) e sikhismo le quarte (1.72%); ambes ha inter 20 e 30 milliones. Buddhismo e jainismo son le religiones le quinte e sexte plus commun, ma ambes ha minus que 1% del population e minus que 10 milliones de personas. India ha alsi, e habeva depost le Medievo, communitates de milles de judeos e zoroastrianos. https://www.census2011.co.in/religion.php

## Linguas
* Hindi
* Tamil
* Telugu
* Kannada
* Malayalam
* Odia
* Marathi
* Punjabi
* Gujarati

= Vide etiam =
* Lista de linguas national de India
* Radio amateur in India
* Bandiera de India
* Vande Mataram

## Notas
Croatia

Le **Republica de Croatia** es un pais in Europa adjacente al Mediterraneo, a Europa Central, e al Balkanes. Su capital es Zagreb. Illo es un republica ancian de Yugoslavia.

Depost 1991 Croatia es un stato independente, subdividite in 20 provincias plus le capital.

Croatia ha  insulas.
Cypro

**Cypro** es un insula in le Mediterraneo. Le population es un poc plus que 1.2 milliones de personas. Le citate capital e le plus populose es Nicosia. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cy.html . Approximatememte 80% del population son grec in lor lingua e ethnicitate, con un grande minoritate turc e un parve minoritate armenie.

Le **Republica de Cypro**, independente del Regno Unite depost 1960, es recognoscite internationalmente como le sol soverano super le insula. Nonobstante, depost 1974 le parte septentrional del insula es sub un altere governamento que se nomina le ***[[Republica Turc de Cypro del Nord]]***. Iste governamento es appoiate per Turchia ma non per ulle altere pais.
Ecuador

**Ecuador**, officialmente **Republica de Ecuador**, es un pais in America del Sud. Le equator lo transversa e da le nomine al pais.
Egypto

**Egypto**, officialmente le **Republica Arabe de Egypto** (in arabe: مصر *Miṣr* o *Maṣr*; in egyptio: 𓆎𓅓𓏏 *Kemet*), esse un pais transcontinental e le plus populose in Africa Septentrional, con un extension —le Peninsula del Sinai— in Asia. Le major parte de su population habita proxime al fluvio Nilo.

Le historia del civilisation in Egypto esse uno del plus ancian del mundo insimul a Mesopotamia.

Egypto habe un enorme importantia strategic in le commercio international depois le construction del Canal de Suez.

Illo esse uno del statos le plus influente del Liga Arabe. Su decision de prosequer le pace con Israel creava un precedente nove inter le statos arabe, sequite posteriormente per Jordania e alteres.


File:Egypt, Cairo, Panorama of Islamic Cairo, also Medieval Cairo.jpg|Cairo
File:Cairo skyline, Panoramic view, Egypt.jpg|Le Nilo e Cairo
File:Kom-ombo02(js).jpg|Le templo Kom Ombo
File:Luxor, Egypt, Karnak, Great Hypostyle Hall, Columns 2.jpg|Le templo Karnak


## Vide etiam

* Diophanto de Alexandria
El Salvador

**El Salvador**, officialmente **Republica de El Salvador**, (espaniol: *le Salvator*, in honor de Jesus) es un pais in America Central. El Salvador ha un climate tropical e le major densitate de population in America. Ante le conquesta de Espania in le seculo 16, El Salvador habeva le nomine "Cuscatlan". El Salvador es independente de Espania ab 1821; e esseva in guerra civil de 1980 a 1992. In El Salvador, como in altere paises de America Central, seismos ocurre con frequentia , perque illo es ubicate in un region seismic.

## Vide etiam
* Oscar Romero

## Referentias
Emiratos Arabe Unite

Le **Emiratos Arabe Unite** es un federation de septe emiratos in le sud-est del Peninsula Arabic in Asia.
Eritrea

**Eritrea** es un pais in Africa. Un parte de Ethiopia usque a independentia in 1993, illo es un del plus juvene statos independente in le mundo. Le citate capital es Asmara.
Estonia

**Estonia**, formalmente le **Republica de Estonia**, es un pais al bordo del Mar Baltico in le Europa del Nord. Illo es limitrofe al nord per le Golfo de Finlandia, vis-a-vis Finlandia, al west per le mar, vis-a-vis Svedia, al sud per Lettonia e al est per le Lac Peipus e Russia. Le territorio de Estonia consiste in le terra ferme, le major insulas de Saaremaa e Hiiumaa e plus que 2.200 altere insulas e isletas al costa oriental del Mar Baltico, que copre un area total de 45.339 kilometros quadrato (17.505 quadrato milias). Le urbes principal del pais es le citates de Tallinn e Tartu. Le lingua estonian es le lingua autochthon e official de Estonia; illo es le prime lingua de le majoritate de su population e le secunde plus parlate lingua finnica del mundo.

Le terra que ora es le moderna Estonia ha essite inhabitate per Homo sapiens depost al minus 9.000 a.C. Le population indigene medieval de Estonia esseva un del ultime civilisationes pagan in Europa a adoptar le christianismo sequente le Livonian Crusade sanctionate per le papa in le 13e seculo. Post seculos de successiv governamento per le Ordine Teutonic, Danmark, Svedia e le Imperio Russ, un identitate national estonian distincte comenciava a emergere in le medie del 19e seculo. Illo culminava in le Declaration de Independence estonian del 24 de februario, 1918, que affirmava le independantia del pais del Imperios German e Russ que esseva in guerra. Durante le major parte del periodo interbellique, Estonia se declarava neutral al comenciamento del Secunde Guerra Mundial, ma le pais esseva repetitemente contestate, invade e occupate, prime per le Union Sovietic in 1940, subsequente per le Nazi Germania in 1941, e finalmente reoccupate e annexate in 1944 per le URSS como un subunitate administrative (ESSR). Durante le occupation sovietic de 1944 a 1991, le continuitate de stato de Estonia era preserve per representantes diplomatic e un governamento-in-exil. Sequente le revolte cantante estonian de 1988-1990, le independantia facto del pais del Union Sovietic esseva restaurate le 20 de augusto, 1991.

Estonia es un pais developpate con un economia avancate de alto ingresso. Le stato soveran de Estonia es un republica parlamentari unitari democratic, que es administrativemente subdividite in 15 *maakond* (contatos). Con un population de pau super 1.3 milliones, illo es un del membros le plus paupe del Union Europee, le Eurozona, le OECD, le Area Schengen e NATO. Hodie Estonia es communemente considerate como un del tres "paises baltic" o "statos baltic".
Ethiopia

Le **Republica Democratic Federal de Ethiopia** es un pais in Africa Oriental. Salvo le periodo de occupation italian ab 1936 usque a 1941, illo non esseva jammais colonisate per un pais europee. Ethiopia symbolisava durante multe annos le independentia african; Haile Selassie, imperator de Ethiopia (1930-1974), es mesmo venerate per rastafarianos como un incarnation de Deo. Le capital de Ethiopia, Addis Ababa, es le sede del Union African.

Le nord de Ethiopia deveniva independente in 1993 como le Stato de Eritrea.

Le crise alimentari in le Corno de Africa de 2011 ha affectate severmente le est del pais.

In 2012, le prime ministro Meles Zenawi — respectate internationalmente ma criticate anque pro allegate tendentias autocratic — moriva post 21 annos in poter.

## Referentias
Fiji

**Fiji** o **Viti** (officialmente: *Matanitu Tugalala o Viti*, **Republica de Fiji**) es un archipelago in le Oceano Pacific del Sud. Illo esseva un colonia del Regno Unite ab 1874 usque a 1970. Le citate capital es Suva.
Lettonia

**Lettonia** (latvian: **Latvija**, latgalian: **Latveja**, livonian: **Lețmō**), officialmente **Republica de Lettonia** (latvian: **Latvijas Republika**, latgalian: **Latvejas Republika**, livonian: **Lețmō Vabāmō**), es un pais in le region Baltic de Europa del Nord. Illo es un del statos Baltic e confina con Estonia al nord, Lithuania al sud, Russia al est, Belarus al sud-est e Sweden al west, con qui illo ha un frontiera maritim. Lettonia ha un area de 64 589 km² e un population de 1,9 milliones. Le pais ha un clima temperate sezonier. Su capital e le citate le plus grande es Riga. Le lettones es membros del grupo ethno-linguistic de le Baltes e parla le lingua letton, un del duo unica lingua baltic superstitose. Le russos es le minoritate le plus prominente in le pais, componente quasi un quarto del population.

Post seculos de domination teutonic, svedese, polono-lituanic e russe, executate principalmente per le aristocratia local de Germanos baltes, le Republica independente de Lettonia esseva establite le 18 de novembre 1918 quando illo se separava del Imperio German e declarava su independantia in le repercussiones del Prime Guerra Mundial. Tamen, durante le annos 1930, le pais deveniva sempre plus autocratic post le colpo de stato in 1934 que establiva un regime autoritari sub Kārlis Ulmanis. Le facto independantia del pais esseva interrupte al initio del Secunde Guerra Mundial, comencianto con le incorporation forcose de Lettonia in le Union Sovietic, sequite per le invasion e occupation per le Nazi Germania in 1941, e le re-occupation per le Sovieticos in 1944 pro formar le RSS de Lettonia pro le proxime 45 annos. Como resultato de extensive immigration durante le occupation sovietic, le russos ethnic deveniva le minoritate le plus prominente del pais, constituente ora quasi un quarto del population. Le pacific revolution de cantation comenciava in 1987 e terminava con le restoration del facto independantia le 21 de auguste 1991. Desde alora, Lettonia es un republica parlamentari unitari democratic.

Lettonia es un pais desenvolvite con un economia avancate de alto ingresso, rangente 39 in le Indice de Developmento Human. Lettonia es un membros del Union European, eurozona, NATO, le Consilio de Europa, le Nationes Unite, le Consilio del Statos Baltic del Mar, le Fundo Monetari International, le Nordico-Baltic Octo, le Banca de Investimento Nordic, le Organisation pro le Cooperation Economic, le Organisation pro le Securitate e le Cooperation in Europa, e le Organisation Mundial del Commercio.
Lituania

**Lituania**, officialmente **Republica de Lituania**, es un pais in Europa del est que confina al sud con Polonia, al nord con Lettonia, e al est con Russia. Illo es uno del tres statos baltic, e deveniva un stato membro del Union Europee e de OTAN in 2004. Le capital es Vilnius.

Le prime republica de Lituania esseva establite in 1918 in le chaos causate per le prime guerra mondial e le revolution russe. Hoc terminava in 1940, quando le Union Sovietic lo annecteva per fortia de armas. Le secunde republica de Lituania ganiava independentia in 1991, durante le dissolution del Union Sovietic.

## Vide etiam
* Acto de Independentia de Lituania
Malta

**Malta**, officialmente **Republica de Malta**, es un pais sur un archipelago in le Mediterraneo al sud de Italia. Illo deveniva un membro del Union Europee in 2004. Malta es un del sex microstatos in Europa.
Slovachia

**Slovachia**, officialmente le **Republica Slovac,** es un pais in Europa central. Usque a 1993 illo esseva, con le Republica Chec, un parte de Checoslovachia. Illo es un membro del Union Europee desde le 1 de maio 2004. Le presidente actual es Zuzana Čaputová. 

## Ligamines externe
* The Slovak Republic Government Office
Slovenia

**Slovenia**, officialmente **Republica de Slovenia**, es un pais del Union Europee que es situate in Europa central. Le pais ha frontieras con Italia al west, con le mar Adriatic al sud-est, con Croatia al sud e al est, con Hungaria al nord-est e con Austria al nord.

Pais de extense boscos. Le identitate sloven es basate super toto in su lingua.

Circa 400.000 slovenos vive foras lor pais, specialmente in le Statos Unite. Il ha equalmente un communitate de slovenos in Carinthia.

## Ligamines externe
* Slovenia.si. Your gateway to information on Slovenia.
* Government of the Republic of Slovenia
* Slovenia Tourismo
* Hiking in Slovenia
* Slovenia Map
Mario Pei

**Mario Pei**, linguista e philosopho de linguage, comenciava su carriera de inseniante a City College de New York.

## Biographia
Nascite in Roma, Italia, Mario Andrew Pei (1901-1978), como multe italianos de ille epocha, veniva con su familia a New York City in 1908. Mario sequeva in le passos de su patre qui con su extensive fundation scholar naturalmente incoragiava su filio a poner un alte valor in le education, assi ducente le in attender multe e varie scholas parochial includente le Jesuit Xavier High School in Manhattan. Ille esseva un brillante studente; desde su graduation del schola secundari ille parlava cinque linguas fluentemente e ille continuava a saper parlar 30, e anque esseva familiar con le syntaxe e le vocabulario de plus de 100 linguas. Ille recipeva su baccalaureato ab City College de New York e un doctorato ab Columbia University in 1937 ubi ille apprendeva sanskrito, slavonico ecclesiastic antique, e francese antique.

In 1923, ille comenciava inseniar linguas in City College in New York, e in 1928 ille publicava un traduction in anglese de Vittoria Ermete de Fiori titulate "Mussolini: The Man of Destiny". In 1937, ille se adjungeva al departimento de linguas romance in Columbia Univeristy, e quatro annos plus tarde ille publicava le libro "The Italian Language". Su facilitate con linguas esseva multo requirite durante le Secunde Guerra Mundial, e secundo Pei ille serviva como consultor linguistic al Bureau de Guerra de Information e le Bureau de Servicios Strategic. In iste capacitates ille scribeva libros de inseniamento e cursos e guidas linguistic.

Quando ille laborava como professor de philologia romance a Columbia University, Pei scribeva plus de 50 libros super linguas includente alcun titulos que deveniva multo popular como "The Story of Language" (1949). Su fortia esseva su facilitate in describer le structura de linguas in un maniera facilemente comprendite, fascinante e intertenente. Con le publication, in 1952, per Pei del libro "The Story of English" ille delineava le evolution del anglese e illo deveniva anque un libro multo popular. In addition, Pei laborava in un serie de libros de guida in varie linguas le quales recipeva multe attention. Pei anque esseva cognoscite per su supporto del studio de un lingua in particular, le Esperanto. Ille proponeva que, in addition a lor proprie e lingua maternal, omne infantes debeva esser inseniate un altere lingua in commun pro le promotion del amicitate e comprension mutue.
Meteorologia

Le **meteorologia** es le studio scientific del atmosphera terrestre que investiga le processos de prognosis del climate.

Le phenomenos meteorologic es eventos observabile del climate que illumina e es explicate per le scientia del meteorologia. Ille eventos es determinate per le variabiles que existe in le atmosphera terrestre. Iste variabiles es le temperatura, le pression atmospheric, le vapor de aqua in le atmosphera, e le gradientes e interactiones de cata variabile, e como illos cambia trans le curso del tempore.

Le majoritate del climate observate in le Terra es localisate in le troposphera.

Inter le subdisciplinas del scientia del meteorologia, il se trova le climatologia, le physica atmospheric, e le chimia atmospheric.
Region andina (Colombia)

Al sud de Colombia in le frontiera con Ecuador le Andes constitue un sol catena de montanias con picos volcanic usque 5000 m.s.n.m.m de altitude sed rapidemente in le nord se divide in tres catenas de montanias Occidental, Central e Oriental, in le Pasto e Almaguer. Le Cordillera Central es separate del Occidental per un distantia promedie de 400&nbsp;m pro una phenomeno geologic occupate pro le fluvio Patía al sud e pro le fluvio Cauca al nord. 

In le region andina colombian habita le 80% del population colombian. Iste region possede le majoria del recursos hydric del pais, assi como petroleo e alteres tanto ricchessas, le terras plus productive pro le agricultura e le musica plus belle de omnes: le Bambuco , Sanjuanero, Rajaleña , Torbellino , Guabinas , Pasillo , Rumba Criolla, Música Guasca.

## Departimentos
Le Departimentos del Region Andina es le sequente:
* Nariño
* Cauca (parte oriental)
* Valle del Cauca (parte oriental)
* Huila
* Tolima
* Caqueta (parte occidental)
* Putumayo (parte occidental)
* Meta (parte occidental)
* Casanare (parte occidental)
* Cundinamarca
* Caldas
* Risaralda
* Quindio
* Antioquia
* Santander del Sur
* Norte de Santander
* Boyacá
* Arauca (parte occidental)
* parte Sur de Bolívar
* parte Sur de Córdoba
Litteratura francese

Le **litteratura francese** es le litteratura scribite in francese per citatanos francese e es parte del litteratura francophone. Le litteratura in altere linguas de Francia pertenece a le litteratura de Francia ma non al litteratura francese, illo es considerate litteratura in linguas regional.

## Medievo
Le prime texto in lingua francese es le Juramentos de Strasburgo, el seculo IX, ma le texto litterari es le Sequentia de Sancta Eulalia, del mesme seculo. Nonobstante, on debe attender usque principios del seculo IX por trovar un production litterari systematicamente scripte in francese medieval. Es un del plus antique litteraturas vernacula de Europa occidental e se converteva en un fonte clave de themas litterari in le Etate Media en tote le continente. 

Tres grandes manifestationes litterari trova su origine en le Francia del seculo XII: le cantar de gesta, le lyrica troubadour e le poema cavalleresc. Le cantares de gesta tene su origine en le tradition guerrera anterior. Illos era poemas epic re gestas de heroes famose, que se cantava per le menestreles que percurreva placias e castellos. Su texto le plus importante es le Canto de Rolando, en le que pote vider se le characteristicas distinctive de iste forma de poesia epic en Francia: abunda lo dismesurate, lo meravilioso e le idealisation, tanto de factos como de personages.

Le lyrica que creava le troubadoures obediva al nove ideal de vita cortesana. Es obra de troubadoures cortesanos, poetas que compone vero s music in un stylo cuidate; utilisa le occitano. Su thema favorite es le amor cortes, con idealisation del dama. 

Le poemas cavalleresc o *roman courtois* surgeva del cortes del nord de Francia. Era narrationes in verso re le amor cortes, themas del antiquitate (como le historia de Alexandro Magno) e, super toto, le mythos celtic de Britannia: Tristan e Isolda, le Cavalleros del Tabula Ronde o Perceval. Le autor le plus celebrate era Chrétien de Troyes, con su operas dedicate a Perceval e Lancerot. De Francia, iste genero irradiava al resto del continente.

## Etate Moderne
Francia anque cognosceva un eveliar de su litteratura in lingua vulgar in le seculo XVI, con un gran evolution. 

Le poesia se renovava gratias a Le Pleiade. Le prosa ha Rabelais e Montaigne. Rabelais scribeva Pantagruel e Gargantua, sur le aventuras de dos gigantes. Montaigne scribeva su Essayos.

## Vide etiam
* Poesia
* Narrativa
* Dramatica
* Didactica
Poesia francese

* Autores:
** Charles d'Orléans
** François Villon
** Clément Marot
** Pierre de Ronsard
** Jean de La Fontaine
** Marceline Desbordes-Valmore
** Victor Hugo
** Gérard de Nerval
** Alfred de Musset
** Charles Baudelaire
** Stéphane Mallarmé
** Paul Verlaine
** Lautréamont
** Nicolas Boileau
** Théophile de Viau
** François de Malherbe
** R Bellon
** André Chénier
** Louise Labé
** Arthur Rimbaud
** Émile Verhaeren
** Jules Laforgue
** Paul-Jean Toulet
** Paul Claudel
** Joachim du Bellay
** Renée Vivien
** Guillaume Apollinaire
** Pierre Reverdy
** Louis Aragon
** Robert Desnos
** Théophile de Viau
** Fabre d'Églantine
** Raymond Queneau
** Boris Vian
** Aimée Césaire
** Gaston Miron
Physica de particulas

In **physica de particulas**, un particula elementari es un particula del qual altere, plus large particulas, es composite. Per exemplo, atomos es facite de particulas plus parve cognoscite como electrones, protones e neutrones. Le proton e le neutron, intertanto, es composite de particulas plus elementari cognoscite como quarks. Un del eminente problemas del physica de particulas es trovar le particulas plus elementari, o le assi-appellate particulas fundamental, que face tote le altere particulas incontrate in natura e que non es illos mesme facite de altere plus parve particulas.

Le Modelo Standard del physica de particulas contine 12 specie elementari de fermiones ("particulas de materia") e 12 specie de boeses ("particulas de radiation"), plus lor correspondente antiparticulas e le totevia nontrovate boes de Higgs. Nonobstante, le Modelo Standard es largemente considerate como essente un theoria provisori in vice de un theoria vermente fundamental, proque illo es incompatibile con le Theoria del Relativitate General de Einstein. Il ha probabilemente altere particulas elementari non describite per le Modelo Standard, tal como le graviton, le particula que portarea le fortia gravitational o le sparticulas, partenarios supersymmetric del particulas ordinari.

Le 12 particulas fermionic fundamental es dividite in tres familias de quatro particulas cata. Sex del particulas es quarks. Le restante sex es leptons, tres del quales es neutrinos e le restante tres ha un carga electric de –1: le electron (e-) e su duo cosinos, le muon (μ-) e le tauon (\tau^{-}). Assi, le prime familia include le electron (e-), le lectron-neutrino (\nu_e), le up-quark (u) e le down-quark (d). Le secunde familia include le muon (μ-), le muon-neutrino ( \nu_\mu ), le charm-quark (c), le strange-quark (s). Le tertie familia include le tauon (\tau^{-}), le tauon-neutrino (\nu_\tau ), le top-quark (t), le bottom-quark (b). 

Il ha etiam 12 antiparticulas fermionic fundamental que corresponde al 12 particulas citate. Le positron (e+) corresponde al electron (e-) e ha un carga electric de +1. Su cosinos es le muon positive (μ+) e le tauon positive (t+). Le antiquarks es: le up-antiquark ( \bar{u} ), le down-antiquark ( \bar{d} ), le charm-antiquark ( \bar{c} ), le strange-antiquark ( \bar{s} ), le top-antiquark ( \bar{t} ), le bottom-antiquark ( \bar{b} ). Le antineutrinos es le electron-antineutrino ( \bar{\nu}_e ), le muon-anti-neutrino ( \bar{\nu}_\mu ) e le tauon-antineutrino ( \bar{\nu}_\tau ).

## Vide etiam
* Mechanica quantic
* César Lattes
* LHC
Relativitate special

Le **theoria del relativitate special**, proponite per Albert Einstein in su essayo *Zur Elektrodynamik bewegter Körper* (*Super le [[electrodynamica]] de corpores movente*) le 30 de junio 1905, es un theoria physic basate super le principio que tote movimento es relative e que le lumine ha un velocitate constante, considerante le spatio-tempore como un continuo quadridimensional. Le theoria del relativitate general es le theoria extendente isto al gravitation e al movimento accelerate.

Le theoria del relativitate special es largemente le consequentia de effortios experimental e theoric al fin del seculo 19 e initio del seculo 20  pro producer un theoria coherente del electromagnetismo. Le principal architecto del theoria esseva Albert Einstein, cuje investigationes le lassava a rejectar le idea de un "ethere" stationari penetrante tote le spatio e le notiones de spatio e tempore absolute como un systema de referentia pro tote le corpores in le universo.

Le relativitate special pone grande importantia super le distinction systematic inter le puncto de vista o referentia del observator e le del objecto o processo observate. Le principios fundamental del theoria, ben confirmate per le experimentos, es que le velocitate mesurate de tote radio de lumine es le mesme pro tote observatores non importa lor velocitates mutue, e que le forma mathematic del leges del physica que es applicabile al objectos in movimento o systemas es independente del movimento del systema de referentia del observator, providente que le ultime movimento es uniforme. Ben que mathematicamente le theoria es surprendentemente simplice, su resultatos ha grande consequentias, alterante le base del physica e ruinante notiones intuitive e de senso commun. Inter le consequentias il ha le sequentes: nihil pote ir plus rapidemente que le velocitate del lumine in le vacuo; le massa de un corpore se augmenta e su longor in le direction del movimento se accurta durante que su velocitate se augmenta; le intervallo de tempore inter duo eventos occurrente in un corpore in movimento pare augmentar se a un observator stationari; le massa e le energia es equivalente e interconvertibile. Tote isto es ben attestate per experimentos.
Joseph John Thomson

**Joseph John Thomson** (18 de decembre 1856 – 30 de augusto 1940) esseva un physico anglese e le discopertor del electron.

## Vita e obras
Thomson nasceva proxime a Manchester, Anglaterra. Su patre moriva quando Thomson habeva solmente dece-sex annos. Le juvene Thomson attendeva le Collegio Owens in Manchester, ubi su professor de mathematica le incoragiava a sollicitar un bursa scholar in le Collegio Trinity, un del collegios le plus prestigiose in le Universitate de Cambridge. Thomson ganiava le bursa scholar e, in 1880, finiva secunde in le classe, post Joseph Larmor, in le penose examination de graduation in mathematica. Trinity le dava un bursa de studio e ille remaneva ibi, tentante disveloppar modellos mathematic que revelarea le natura del atomos e del fortias electromagnetic.
Logica

In general, le **logica** es le studio del systemas de rationamento, isto es, del systemas de rationamento que un esser intelligente poterea utilisar pro rationar. Le logica servirea pro dicer qual formas de inferentia es valide e quales non. Traditionalmente, on lo studia como branca del philosophia, ma illo tamben poterea esser considerate un branca del mathematica o del informatica.

## Etymologia
**Logica** proveni del greco classic *λόγος (logos)* significante *parola; lo dicite.* Plus tarde, le significato se extendeva a includer *pensamento; ration.*

## Explication
Le linguage pote esser usate de distincte formas: pro peter alique, o pro avisar a alcuno, pro describer alique que nos ha vidite o simplemente pro exprimer un sensation, como quando nos crita si nos tocca foco. Le **logica** es un uso special del linguage que es connexe con le senso e le exactitude de illo que nos dice. Concretemente, illo es le disciplina que studia le structura, fundamento e uso del expressiones del cognoscentia human.

Aristotele, qui es considerate le pionero in le studio del logica e su creator in su forma classic, lo considerava como *le arte del argumentation correcte e ver*. Le libros que tractava le themas de logica, Aristotele titulava *"Organon"*, que significa "instrumento". Iste obras se centra in le studio del syllogismo, un collection de tres presumptiones o judicios que ha inter se le sequente relation: le tertie se deriva - se deduce o se conclude - del duo alteres. Le duo alteres on appella *"[[premissos|"premissoas]]"*, e le ultime on lo appella *"[[conclusion]]"*. Un exemplo classic de syllogismo es: "Tote le homines son mortal; Socrates es un homine; dunque Socrates es mortal".

Sequente le definition classic de *logica*, nos pote dicer que illo tracta del scientia - o del studio - que tracta le rationamentos correcte. Durante multe seculos se disveloppava tamben un importante comprension del rationamentos incorrecte o falsitates, emittite multe vices con le animo de confunder le rationamento o le debatto con altere interlocutores.

Hodie, e gratias al travalios de un grande numero de mathematicos e philosophos, inter qui nos nota George Boole (1815-1864), Giuseppe Peano (1858-1932), Georg Cantor (1845-1918), Gottlob Frege (1848-1925) e Bertrand Russell (1872-1970), se ha disveloppate le logica symbolic o logica formal, lo que se characterisa per le uso de un linguage formal, symbolic, como illo que se usa in le mathematicas, assi como alcun regulas stricte de transformation inter differente propositiones. In illo nos pote differentiar tres brancas principal: Theoria syntactic, Theoria semantic e Theoria axiomatic.

Ultra le logica classic (symbolic), actualmente existe logicas con nomines diverse como: le logica diffuse, logica probabilistic, logica modal e logicas non monotone.
## Bibliographia
*Articulo de Logica ex Encyclopedia Britannica
Syllogismo

In le logica, un **syllogismo** es un rationamento que consiste de tres propositiones, le ultime del quales se deduce necessarimente del altere duo. 

Le duo prime propositiones se appella *premissos;* le tertie se denomina *conclusion.* Le duo terminos que entra in le premissos e in le conclusion se appella *extremos* (major e minor), e lo que solmente entra in le premissos recipe le nomine de *medio.*

## Structura del syllogismos

Le syllogismos presenta le sequente structura:

# **Premisso major:** regula general o major
# **Premisso minor:** cognoscentia que se trova sub le condition del regula.
# **Conclusion:** application del regula a iste caso.

## Exemplos

Vamos vider alcun exemplos de uso del syllogismos:

### Exemplo 1

# Tote le humanos es mortal
# Tote le investigatores es humanos
# Conclusion: tote le investigatores es mortal

In su uso pur, le ration tende a subordinar le condition que appare in le premisso major (Tote le humanos es mortal) a un condition totevia plus general, convertente se in un condition de iste. Isto se denomina *prosyllogismo* o *syllogismo reductive.*

### Exemplo 2

# Tote le animales es mortal
# Tote le humanos es animal
# Conclusion: Tote le humanos es mortal

Nos ha date un passo avante in le generalisation.

### Exemplo 3

# Tote le viventes es mortal
# Tote le animales es vivente
# Conclusion: tote le animales es mortal

## Idea transcedental

In virtute de iste movimento reductive, le ration tende super un condition inconditionate, tentante reducer toto a un unitate superior e inconditionate denominate *idea trascendental.*

Le ideas trascendental es conceptos pur del ration a priori, e significa le unification de tote le cognoscentias del comprehension, mediante su remission a principios original e conditionate que constitue le limite de nostre cognoscentia possibile.
Lingua polonese

Le **polonese** (język polski, polszczyzna), lingua national de Polonia, pertine al linguas slave.

## Alphabeto e pronunciation
Le signos characteristic pro alphabeto polonese:
**ą** - nasal o (O~); plus rar - on o oł  
**ę** - nasal e (e~); plus rar - e o eł  
**ć** - molle c (como ch in espaniol sed plus molle) 
**[[ł]]** - como w in whisky; ancianmente (hodie in regiones del este) como "ll" in anglese *all* 
**ń** - molle n (como ñ in espaniol) 
**ś** - molle s 
**u** = ó - u 
**w** - como v in vento 
**ź** - molle z 
**ż** = **rz** - como j in *j*uveno 
**cz** - como ch in *ch*eco (anglese ch) 
**ch** - como h in Interlingua 
**dz** - phono difficile a explicar *d* e *z* dice in un momento 
**dź** - molle dz 
**dż** - como j in anglese (in John) 
**sz** - como ch in appro*ch*ar (anglese sh) 

## Phrases elementari
**Dzień dobry** - Bon die 
**Do widzenia** - A revider 
**Cześć!** - Salute! 
**Nie mówię po polsku** - Io non parla Polonese 
**Jak masz na imię?** o **Jak ci na imię?** - Que es tu nomine? 
**Jak ma Pan/Pani na imię?** o **Jak Panu/Pani na imię?**- Que es vostre nomine, senior/seniora?  
**Mam na imię...**  - Mi nomine es... 
**Nazywam się...** - Io me appella ... 
**Kocham Cię** - Io te ama
Cosmologia

Le **cosmologia** es le branca del astrophysica que studia le origine, historia, structura e dynamica del Universo. Cosmologistas studia como le Universo se originava, le ration per que le galaxias se localisa ubi nos vide los hodie, e le futuro distante del Universo. 

Iste es un epocha de auro pro cosmologia. Iste son excitative momentos pro le cosmologistas. Nove telescopios, missiones spatial e experimentos genera datos a un rata tremende e nove experimentos appare in linea quasi quotidianmente. Le initial parte del seculo XXI promitte esser un periodo de tempore stupende pro le astrophysicos. E sperantiosemente, nos incontrara responsas pro alicun del grande questiones del cosmologia.

## Vide etiam
* Big Bang
* Inflation cosmic
* Metrica de Robertson-Walker
* Expansion del Universo
* Undas Gravitational
* Premio Crafoord
* Supernova
Computator personal

Un **computator personal** es un computator pro uso per un singule persona. Le termino es usate pro referer a un computator de scriptorio o portabile, ma generalmente non a un tabletta o altere apparato mobile.

Le historia del computatores personal es ligate in parte a illo del microprocessor.
Apple Computer

**Apple Computer** es un compania fundate in 1976, creator del computator popularmente cognoscite como Mac. Illo es recognoscite in tote le mundo gratias a su vaste gamma de computatores Macintosh, ultimemente facente notar se per su lector de musica digital iPod e su negotio de musica in-linea iTunes Music Store. 

## Chronologia
**Apple** esseva fundate per Steve Jobs e Steve Wozniak (e Mike Markkula) in 1976 pro lancear le computator Apple I construite per Wozniak. Illes se univa plus amicos, sed le prestationes del Apple I essera limitate, dunque illes comenciava a cercar financiamento. Post associar se con un altere amico, Ronald Wayne, le tres comenciava a construer le machinas. Post un visita al laboratorios de Xerox qui habeva inventite le interfacie graphic moderne (fenestras, menus, etc.) e le mus, illes decide a crear le Lisa ante le Macintosh, qui essera le prime computator commercial utilisante iste technologia post le Star de Xerox, plus onerose e con un processator lente. 

Postea illes designava le Apple II, qui habeva un grande successo. In 1980, Apple emergeva in le mercato del computator personal. Le marca es al origine de numerose conceptos qui revolutionarea le informatica.

Jobs recognosceva que le futuro esseva le icones e le interfacies agradabile, e lo subventionava, creante in 1984 le prime Apple Macintosh. Le Macintosh esseva presentate in 1984 con un publicitate televisite transmittite durante le Super Bowl.

Apple esseva le prime a offerer un PDA, le Newton.

## Vide etiam
* Steve Jobs
Sanscrito

Le **sānscrito** esse un lingua indoeuropee, le lingua principal del textos classic del hinduismo. Le rolo de iste lingua in le cultura indian es simile a ille del latino e del greco in Europa, e in le *mundo occidental* in general. Illo esse un del linguas official de India etsi, essente un lingua morte, illo non esse plus parlate, sed solmente usate como funte de neologismos in le scientias, e como lingua liturgic pro rituales religiose.

## Morphologia
**Verb**
:Le lingua sanscrite possede multe formas pro conjugar le verbos. Verbum (Sanscrite: **Kriyā**) hoc modo forma:
* tres personas (*bharā-mi* "fero" vs. *bhara-si* "fers" vs. *bhara-ti* "fert")
* tres numeros (*bhara-ti* "fert" vs. *bharā-vas* "ambo ferimus" vs. *bhara-tha* "fertis")
* duo genere de verbos (activum, sanscrito: **Parasmaipada** vs. mediopassivum, sanscrito: **Ātmanepada**; *bharā-mas* "ferimus" vs. *bharā-mahe* "ferimur")
* tres (vel exnumerando altere) quattuor modi (Indicativus, Optativus, exempli causa *bhavem* "feram", Imperativus, exempli causa *bhara-tu* "ferto" et Precativus)
* sex tempora (presente e imperfecto e perfecto e aoristo e conditional futuro)

## Notas
Hinduismo

Le **hinduismo** es un polytheistic religion que disveloppava in India e que insenia que preter le universo actual (al que se attribue cyclos successive de creation e destruction), il ha un altere existentia eterne e sin cambios. Le philosophia hindu es multo ric e variate. Le scripturas sacrate original del hinduismo son le *[[Vedas]],* scripte in versos sanscrita circa le medio del duesme millennio ante le Era commun. Hindus ordinari venera plure deitates hindu, ma on los considera sovente como aspectos de un sol deo supreme (normalmente Vishnu o Shiva). Il ha un pauc minus que un milliardo de hindus, con magne concentrationes de population in India, Nepal, Fiji, Mauritio, Bali (un insula de Indonesia), Guyana e altere paises. Le *[[swami]]s* e *[[guru]]s* insenia philosophia e practicas hindu a alteres; *[[sannyasi]]s* renuncia le vita material e practica ascetes sol.

Le buddhismo, jainismo e sikhismo ha disveloppate ex le tradition religiose hindu, e son reguardate a vices como formas de hinduismo. Multe conceptos e vocabulos religiose son commun a omnes o a plures de istos.

## Vide etiam
* Paramanhansa Yogananda
* Ramakrishna
* Sri Yukteswar Giri
* 
## Ligamines externe
*Articulo de Hinduismo ex Encyclopedia Britannica
Adventista

Le termino **adventistas** (ab lat. *adventus* = *action de arrivar*; o anque nominate como *Milleritas*) es un religion christian que spera le advento, le arrivar de Jesus Christo assi como ille primitteva in le Nove Testamento. In general, le termino **adventismo** refere al credentia in le imminente secunde advento de Jesus Christo. Le nomine es etiam usate per le Ecclesia Adventista del Septime Die pro referer se a se mesme.
Advento

Le **Advento**, in multe ritos christian, es le tempore liturgic que precede Natal, e illo es le preparation al mesme. In le ritos christian occidental le Advento signala in ultra le initio del nove anno liturgic. Le Advento comencia quatro dominicas ante Natal.

## Etymologia
Le termino Advento (ab lat.: *adventus* = *action de arrivar*) es le venita de Jesus Christo al Terra como ille lo habeva promittite in le Nove Testamento.

## Galeria

File:Adventskranz-1.Advent.jpg|thumb|traditional corona de Advento