Galles

**Galles** (etiam **Pais del Galles**, **Cambria** atque **Cymbria**, ex le nomine in lingua gallese:  [ˈkəmrɨ]; e **Vallia** o **Wallia**, ex le nomine in lingua anglese:  [ˈweɪlz], ambes ad interlingua per origine latin classic) es un pais que forma parte del Regno Unite. Illo confina con Anglaterra al est e le Mar Irlandese al west. Galles ha un population estimate verso tres milliones et es officialmente bilingue; le linguas gallese e anglese ha un stato equal, e signos bilingue son normal in tote le pais. Le decrescentia ancian del population cambrophone (i.e. de lingua gallese) ha cessate in le decennios recente; circa 20% del populo de Galles pote ora parlar gallese.

Depois le Etate del Ferro, Galles es inhabitate per britones con radices linguistic celtic. Un identitate national gallese distincte emergeva post que le romanos abandonava Britannia in 407-410, e on considera Galles como un del nationes celta actual. Llywelyn le Magne establiva le principato de Galles in 1216. In le seculo 13, le defaite del prince Llywelyn le Ultime per le rege anglese Edward I completava le conquesta anglonormanne de Galles e inaugurava plure seculos de occupation anglese (malgrado un ephemere restoration de independentia gallese per le prince Owain Glyndŵr al apertura del seculo 15). Le heredes apparente al throno anglese e britannic son titulate «Prince de Galles» depois le era de Edward I. Galles esseva incorporate in le regno de Anglaterra per un serie de actos in 1535-1542; depois isto usque 1881, tote le leges facte pro Anglaterra se applicava equalmente a Galles.

Galles se industrialisava rapidemente in le seculo 19; le sector de minas de carbon, concentrate in le valleas de Galles del sud, esseva un del plus importante in le mundo. Plure characteristicas distinctive de Galles disveloppava in iste periodo: adherentia a «cappellas» (ecclesias protestante non anglican), rugby, canto choral, bandas a cupros, radicalismo politic (socialista, syndicalista revolutionari, communista etc). Galles es communmente designate le «terra del canto» (*land of song*) in consequentia de un potente fusion de traditiones pre-industrial del *eisteddfod* (festival de poesia e musica) e del canto de hymnos protestante. Actores, cantatores e altere artistas son celebrate in Galles hodie, e attinge sovente successo international (exemplos include Tom Jones, Bryn Terfel, Ivor Novello, Stuart Burrows, Mary Hopkin, Charlotte Church, Catherine Zeta-Jones, Richard Burton, Anthony Hopkins, Siân Phillips, Jonathan Pryce, Terry Jones...). Galles ha un tradition multo forte de rugby a 15; su equipa national es un del dece melior equipas in le mundo. Malgrado le declino del minas e le sector industrial, duo tertios del population gallese continua a habitar le zono ex-industrial de Galles del sud (con un altere concentration in le nord-est). Altere partes del pais ha le reputation de esser "salvage [...] e pictoresc", con un relievo multo montaniose.

Durante le seculo 20, plure institutiones distinctive gallese disveloppava. In recognition del predomination de denominationes christian «non-conformista» (methodista o altere), le ecclesia anglican perdeva in Galles su stato como le ecclesia establite in 1920 e deveniva un provincia anglican independente. Le plus grande urbe de Galles, Cardiff (Caerdydd in gallese) esseva designate como le capital national in 1955. In 1999, on creava le Assemblea National pro Galles. Dotate del poter de legiferar depois 2011, iste assemblea e le governamento que illo forma determina politicas gallese sur sanitate, education, cultura, agricultura, planification urban e altere matieras.

## Referentias