open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Genere litterari (theologia)

Le **genere litterari** es ille complexo de characteristicas convergente que es commun a un serie de unitates litterari del textos biblic. Durante que istos non es generalmente le obra de un singule scriptor, ma illos recipeva forma e impression in le tradition oral e secundo determinate regulas, il es multo importante, pro le comprehension de un genere litterari, poner le problema de lor Sitz im Leben, le problema, i. e. del situation historic e ambiental ex le qual emerge le texto studiate, considerante qui parla, su intentiones, su auditorio e le atmosphera general del texto.
* Generes importante es: cantos, sententias, contos, legendas, oraculos sacerdotal, ritual e formulas cultual, oraculos de Deo, predicationes, formulas de confession (Credo).
* Generes del Nove Testamento: dictos de Jesus (loghia), parabolas, contos de miraculos, historias del Passion, formulas de fide, hymnos christologic, predicationes, etc.

## Vide etiam

Historia del formas
Gratia preveniente

**Gratia preveniente**. 

a) In le theologia reformate: le gratia que precede omne decision human. 

b) In Arminianismo e Wesleyanismo: gratia que permitte a tote le hominers de seliger si venir a Christo o no. 

Compara: Gratia irresistibile, Gratia salvifici, Gratia redemptive, Gratia efficace, Gratia commun, Gratia actual.
Lingua grec koine

Le **lingua grec koine** es le dialecto del lingua grec que era le standardo de greco in le era hellenistic e le Imperio Roman. Illo es le lingua del scriptura christian que le christianos appella le *[[Nove Testamento]]*.

## Etymologia
Ab greco *koiné,* commun, in commun.

## Definition

* Illo es le lingua parlate, de uso "commun", generalisate in le epocha hellenista. Le scriptos del Nove Testamento non es scribite in le greco classic (antique), ma in le lingua del *koiné.*
* Le lingua grec commun e quotidian usate per le habitantes del Imperio roman in le prime seculo A.D.
Groenlandia

**Groenlandia** (officialmente in inuit groenlandese: *Kalaallit Nunaat* ᑲᓛᐧᓕᑦ ᓄᓈᑦ, terras del groenlandeses; in danese: *Grønland*, pais verde; historicamente in latino: *Thule*) es un nation autonome constituente del Regno de Dania, ma non es membro del Union Europee.

## Etymologia
In le anno 982 le marino et explorator viking de origine norvegian
Erik Thorvaldsson (950-1003), appellate Erik le Rubie debite a que
ille habeva essite proscripte ex Islanda quia le assassinato de varie
personas, navigante verso le west de Norvega discoperiva un enorme
insula al que ille appellava in lingua dan *«Grønland»*,
que significa "terra verde". Ben que le sud de Groenlandia,
non coperite per glaciares, solmente es verde durante le estate, iste
denomination poteva haber essite un simple pretension pro attraher
colonos, proque le insula ex le que Erik procedeva, Islanda —*Ísland*
significa «terra de gelo»—, contava con plus vegetation que Groenlandia.

## Geographia
Groenlandia contine le insula de Groenlandia. Le area de Groenlandia es 2.166.086 km2, del quales 410.449 km2 es sin glacie; circa 81 procent del insula assi es coperite per glacie. Le area es 50 vices plus grande que Danmark. Le capital es Nuuk (danese: *Godthåb*).Groenlandia es dividite in tres regiones: Groenlandia del West (Kitaa con 91 pro cento del population), Groenlandia del Est (Tunu con 6,3 pro cento) e Groenlandia del Nord (Avannaa con 1,6 pro cento).

## Population
Le population contava 56.282 personas (2014), circa 1 pro cento del population de Danmark. 88 pro cento del population es inuites o un population mixte (groenlandeses con origine mixte, ante toto inuit, danese, german e norvegian). Plus que 20 pro cento del population ha nascite in altere paises, ante toto in Danmark. Desde le 1 de januario 2009 il ha quatro municipios: Kujalleq, Quaasuitsup, Quqqata e Sermersooq (le plus grande que include le capital Nuuk); usque le fin de 2008 il habeva 18 municipios.

## Historia
Groenlandia ha essite habitate durante al minus 4.500 annos per populos arctic. Le vikinges occupava le inhabitate parte del sud de Groenlandia in le initio del annos 900. In le annos 1200 le inuites arrivava a la, e le colonias del vikinges dispareva in le fin del annos 1400. In le initio del annos 1700 Scandinavia e Groenlandia reestabliva le contacto, e Dania establiva su soveranitate del insula.
Usque le 5 de junio 1953 Groenlandia esseva un colonia danese. Al cambio del constitution danese de iste die le insula obteneva stato como un region danese. Post un referendum in 1978 Groenlandia obteneva autonomia de parte del 1 de maio 1979. Le autonomia esseva extendite le 21 de junio 2009 al majoritate de areas, excepte le politica de affaires estranier e de securitate.
Le capite statal de Groenlandia es regina Margrethe II de Dania. Illa appuncta un ombudsman del regno como substituto del governamento danese e le monarchia. Le parlamento groenlandese se appella *Inatsisartut* (in danese: *Landsting*) e ha 31 membros, eligite pro quatro annos. Le parlamento es situate in le capital, Nuuk.
Pagina principal

__NOTOC__ __NOEDITSECTION__

Benvenite a ,
le encyclopedia libere al qual omnes pote contribuer!











## Categorias principal

## [[:commons:Commons:Picture_of_the_day/ia|Imagine eminente]]

## Interlingua?




## Wikipedia in interlingua


## Actualitates



## 

## Derecto de autor
Giuseppe Peano

**Giuseppe Peano**, (Cuneo, Italia le 27 de augusto 1858&nbsp;– Turin, Italia le 20 de april 1932) esseva un mathematico e linguista italian e un del originatores del scientia del logica symbolic. Le axiomas standard pro le numeros natural es nominate le *axiomas de Peano* in su honor. In le linguistica ille publicava le lingua auxiliar international, *[[Latino sine Flexione]]* anque appellate como *Interlingua*.

Peano  nasceva al ferma *Tetto Galant* presso 5 km de Cuneo, Italia, in 1858. Su parentes travaliava al ferma. Ille vadeva al schola del villa in Spinetta e depois ille vadeva al schola in Cuneo, viagiante le cinque kilometros a la e de volta a pede cata die. Su parentes comprava un casa in Cuneo ma su patre continuava cata die a travaliar in le campos de *Tetto Galant* con le adjuta de un fratre e soror de Giuseppe, durante que su matre restava in Cuneo con Giuseppe e su fratre major.

Le matre de Giuseppe habeva un fratre qui esseva prestre e advocato in Turin, e quando ille realisava que Giuseppe habeva multe talento ille prendeva le a Turin con ille pro ir al schola secundari e preparar le pro le studios universitari. Giuseppe prendeva le examines al *Ginnasio Cavour* in 1873 e tunc deveniva un pupilo al *Liceo Cavour* ab ille se graduava in 1876 e, in ille anno, ille entrava al *Universitate de Turin*.

Ille deveniva *lector* de calculo infinitesimal al *Universitate de Turin* in 1884 e professor in 1890. Ille anque habeva le titulo de professor al *Accademia Militare*, Turin, de 1886 a 1901. Su *Formulaire de mathematiques* (*Formulario Mathematico* in italiano e "Mathematical Formulary" in anglese), publicate de 1894 a 1908 con collaboratores, esseva intendite pro le disveloppamento del mathematica in su integritate ab su postulatos fundamental usante le notation logic de Peano.

Peano es cognoscite como le creator de *[[Latino sine Flexione]]*, plus tarde appellate *Interlingua*, un lingua artificial basate sur le vocabulario latin con un grammatica minime. Su *Interlingua* esseva intendite pro uso como un lingua auxiliar international. Peano compilava un *Vocabulario de Interlingua* in 1915 e ille esseva pro un tempore le presidente del *[[Academia pro Interlingua]]* (originalmente nominate le *Kadem bevünetik volapüka*).
Hugo Fischer

**Dr. med. Hugo Fischer**: Interlinguista enthusiastic, antea idista e
occidentalista. In 1957 adhereva al UMI. Decedite le 4 de decembre 1978 al etate
de 78 annos.  Rememoration in "Currero" n° 56/1979.

Inseniante in Niort (Francia), ex-occidentalista, presto adhereva al UMI e propagandava Interlingua
in Francia. Autor del *Dictionnaire Français-Interlingua*. Decedite le 5 de april
1981.  Rememoration in "Currero" nº 65/1981.
Comic

Un ***comic*** (ex anglese: *comics*), etiam note como **novella picte**, **historietta designate**, o **conto a designos**, es un typo de litteratura graphic ubi un narration picte es designate cum imagines in sequentia, saepissime incentrate sur dialogos, cum parve descriptiones externe. Quando referite al stilo japonese, sia le arte sia le volumine ipse son internationalmente nominate ***manga*** (漫画).

## Historia
Le version moderne de iste typo de narration nasce sur le jornales de novas ut **vignette comic**, post prolongate a **banda designate**, sovente de character politic. In le curso del ultime duo seculos, le simplice bandas se ha evolvite usque devenir ver e proprie **libros a designos**, publicate autonomemente e con decenas de subgeneres litterari. Secundo le amplitude del narration e le publico destinatari, le historias designate contemporanee pote haber permulte formas et esser vocate in numerose manieras, como le breve librettos serial de **historiettas** e **contos a designos**  majormente pro juvenes, o le plus complexe volumines unic de **novellas** e **romances graphic**, saepe etiam directe a un publico exclusivemente adulte.

Historicamente, illo es un arte producite desde longe tempore, per exemplo in hieroglyphes egyptian, e insignias grec, mosaicos, columnas coclide e graffiti latin, o le tapisserias flaminge e normanne.

Le plus directe predecessores del bandas designate moderne son illustrationes caricatural humoristic a un sol vignette, facite pro revistas comic in le seculo XIX in Europa e Statos Unite. In le mesme seculo, le designator suisse Rodolphe Töpffer crea diverse historiettas satiric breve con un narration sequential, que ganiava rapidemente popularitate. Post Töpffer, le medio esseva usate per le autores german Wilhelm Busch e Heinrich Hoffman. In le epocha, on produce etiam revistas satiric como *[[Punch]]* e *[[Puck (revista)|Puck]]*, que deveni un fonte de inspiration pro designatores in Asia.

In le principio del seculo XX, in le Statos Unite, le bandas designate comenciava emerger como un ver medio de massa, in historias de un banda o un pagina sol, producite pro augmentar le vendita de jornales. Exemplos de iste tempore son Yellow Kid/Hogan's Alley per Richard Felton Outcalt, Katzenjammer Kids per Rudolph Dirks e Happy Hooligan per Frederick Burr Opper. Relativemente veloce, altere operas con alte ambition artistic esseva producite, como Little Nemo in Slumberland per Winsor McCay, Krazy Kat per George Herriman, e The Kin-Der Kids e Wee Willie Winkie's World per Lyonel Feiniger.

Le plus importante tradition in Europa, le scena franco-belge, initiava apparer como distincte e importante durante le secunde guerra mundial, quando le occupantes nazista decideva prohibir le importation de contos designate extere. Proque le population belge e francese esseva ja ben habituate a leger continuemente contos nove, un production native, sur vaste scala, appareva e proliferava usque hodie.
HTML

**Hypertext Markup Language** (**HTML**) es un linguage de marcation pro le confection de paginas web hypertexte destinate a esser publicate in le World Wide Web. Definite como un "application" de SGML, qui es usate per organisationes con necessitates de publication complexe, HTML es ora un standard de Internet mantenite per le World Wide Web Consortium (W3C). Le specification del ultime version, **4.01**, es disponibile ibi.

HTML generalmente appare in files de texto immagazinate in computatores connectite al World Wide Web. Iste files contine information in texto pur permeate per marcation, isto essente etiquettas qui instrue le programma como exhibir in un navigator del web o tractar le texto (generalmente se usa un editor HTML pro isto). Il ha tres typos de etiquettas de marcation in HTML:

* *etiquettas de structura*, qui describe le proposito del texto (per exemplo, `` facera le lector tractar "Indice" como un titulo de prime nivello [del anglese: *header 1*]),
* *etiquettas de presentation*, qui describe le apparentia physic del texto sin reguardo a su function (per exemplo, `'''nigretto'''` producera texto in **nigretto** [del anglese: *bold*]) nunc reimplaciate per CSS, e
* *etiquettas de hypertexto*, qui liga partes del documento a altere documentos (per exemplo, `<a href="http://www.wikipedia.org/">Wikipedia</a>` exhibira le parola Wikipedia como un hyperligamine al URI specificate [del anglese *anchor*].

Un exemplo de documento HTML simple:



```html4strict
<!doctype html>
<html>
   <head>
      <title>Mi prime documento HTML</title>
   </head>
   <body>
      <p>Hallo mundo!</p>
   </body>
</html>
```



Como occurre con multe standards de Internet, le popularitate e le avantiamento technologic del World Wide Web ha crescite multo plus rapido que le organo standardisator poteva accompaniar, e assi il ha alcun versiones proprietari incompatibile de HTML ancora in uso, ben que le standards se meliora, sed hodie le major parte del functionalitates de HTML 4.0 es implementate in le major parte del navigatores web. HTML 4.0 include un conjuncto comprehensive de optiones de presentation, totevia le major parte de illos ha essite disapprobate in favor de CSS, qui deberea esser usate pro le presentation, durante que le HTML deberea preferentialmente restringer se a describer le structura e le logica del pagina web.

Chronologia de versiones del standard:
* HTML 2.0 (RFC 1866) approbate como un standard proponite  22 de septembre 1995
* HTML 3.2  1996
* HTML 4.0  18 de decembre 1997
* HTML 4.01 (minor reparationes)  24 de decembre 1999

Il non habera nove versiones de HTML, totevia HTML supervive in XHTML, qui se basa super XML.

## Vide etiam
* Codificationes de characteres in HTML
* DHTML
* XML
* XHTML
* Etiquettas de HTML
* Programmation de scripts pro HTML
* Editor de HTML
* Unicode e HTML

## Ligamines externe
* Tabella ASCIIISO 8859-1 con nomines de entitate de HTML: http://www.bbsinc.com/iso8859.html 
*  Curso de HTML
* Curso basic de HTML in Intelingua
Hypertexto

In informatica, un systema de **hypertexto** se destina a exhibir information que contine referentias (denominate hyperligamines) a altere informationes in le systema, e a publicar, actualisar e recercar facilemente le information. Le systema de hypertexto le plus notori es le World Wide Web.

Probabilemente le prime description del idea appareva in 1945, quando Vannevar Bush scribeva un articulo in *The Atlantic Monthly* intitulate "As We May Think", super un dispositivo futuristic que ille denominava "Memex". Ille describeva le dispositivo como electronicamente ligate a un bibliotheca e capace de exhibir libros e films del bibliotheca, e ulteriormente capace de sequer automaticamente referentias de istes al obras referite.

Le informatico Ted Nelson cuneava le termino "hypertexto" in 1965. Le travalio de Nelson e multe altere systemas de hypertexto primordial como le NLS de Douglas Engelbart e le popular application HyperCard impacchettate con le computator Macintosh de Apple esseva subito eclipsate per le successo del World Wide Web de Tim Berners-Lee, ben que iste careva multe functionalitates presente in le systemas anterior.
Hannah Höch

**Hannah Höch** esseva artista (1889—1978), in le movimento dadaista german sub le Republica Weimar.

Höch era un pionera del collage in le forma de photomontage. Como altere dadaistas german, illa era multo inspirate per le russo Vladimir Tatlin, e questionava le relation de homines e machinas. Mais Höch anque quereva le rolo de feminas in le societate post-guerra. In ille tempore, le rolo de feminas in Europa se cambiava, proque durante que le homines combatteva, le feminas debeva facer le labor normalmente facite per le homines.

## Obras
* «Schnitt mit dem Küchenmesser Dada durch die letzte weimarer Bierbauchkulturepoche Deutschlands.» (*Secate con le cultello Dada per le final Weimar epocha de cultura bira-gastro de Germania.*)
Hom-Idyomo

**Hom-idiomo** o **hom-idyomo** es un lingua auxiliar international publicate per C. Cardenas in 1924.

## Specimen

*La cyenco no havay dirite ankore la ultima parolo pri la tuberkuloso kay la kancero. Mi opinay ke la projekto no estay kompleta.*

(Le scientia non ha dicite ancora le ultime parola super le tuberculosis e le cancere. Io opina que le projecto non es complete.)

## Bibiliographia

* C. Cardenas: *Hom-idyomo - proyecto de lengua auxiliar internacional.* Wien, Manz, 1921. 324+ pp.
* C. Cardenas: *Hom-idyomo, outline of an auxiliary international language without declinations and absolutely phonetic.* Leipzig, Fischer & Wittig, 1923. 376+ pp.
Homine

**Homine** (del latino *homo*) pote referer se a:
* un synonymo taxonomic de «persona» o «esser human», mammifero del specie *[[Homo sapiens]]* de sexo feminin e masculin;
* le genere ''Homo'', a quem tote le esseres human pertine;
* un synonymo patriarchal del plus specific «**viro**», un masculo adulte qui es arrivate al major etate in senso legal, social, o sexual, dependente del cultura de referentia.
Historia de Irak

Irak, un pais situate in Asia Occidental, coincide largemente con le antique region de Mesopotamia, frequentemente appellate le cuna del civilisation. Le historia de Mesopotamia se extende retro al periodo del Paleolithico Inferior, con developpamentos significante que continuava usque al establimento del Caliphato al fin del 7e seculo p.Chr., post le qual le region deveniva cognoscite como Iraq. Intra su frontieras jace le antique terra de Sumeria, que emergeva inter 6000 e 5000 a.Chr. durante le periodo neolithic de Ubaid. Sumer es recognoscite como le prime civilisation del mundo, marcante le initio del developpamento urban, del linguage scripte, e del architectura monumental. Le territorio de Iraq include tamben le centros del imperios akkadian, neo-sumerian, babylonic, neo-assyrie, e neo-babylonic, que dominava Mesopotamia e multo del Antique Oriente Proxime durante le Etates de Bronzo e de Ferro.

## Historia moderne
* Le guerra inter Irak e Iran
* Le Prime guerra del Golfo de Persia (le 16 de januario usque al 28 de februario 1991)
** Irak attacca Kuwait (le 2 de augusto 1990)
* Le Secunde guerra del Golfo de Persia
** Le coalition del Statos Unite, le Regno Unite, Espania e altere membros de OTAN invade Irak (2003)
Hungaria

Le **Republica de Hungaria** (: *Magyar Köztársaság*) es un pais continental in Europa central.  Illo ha frontieras con Austria, Slovachia, Ukraina, Romania, Serbia, Croatia e Slovenia. Localmente on lo appella ** ''Magyarország'' ** (i.e. *Pais Hungare*) in le lingua hungare, le lingua official de Hungaria. Insimul con Polonia, Slovachia e le Republica Chec, illo integra le Gruppo Visegrad de nationes.  Illo es un membro de OTAN, e de 2004 etiam un membro del Union Europee.
Hollanda

**Hollanda** es un region in le Paises Basse (Nederland, Nederlandia) consistente del provincias Hollanda del Nord e Hollanda del Sud. Le denomination *Hollanda* totevia es usate sovente pro tote le pais. Le habitantes del Pais Basse es appellate e *nederlandeses* e *hollandeses*.

Le region contine le tres plus grande citates del Pais Basse: Amsterdam, Rotterdam, e Le Haga.
Hurd

**Hurd** es le nucleo natural de GNU, sed currentemente in practica le plus grande numero de systemas GNU usa le nucleo Linux. Hurd es un collection de servitores (o demones) qui se executa super le micronucleo GNU Mach.

## Ligamines externe
* http://www.gnu.org/software/hurd/hurd.html (anglese o chinese)
Henrico IV de Castilia

**Henrico IV** (in espaniol *Enrique IV*; Valladolid le 5 de januario 1425 — Madrid le 11 de decembre 1474), supernominate "le impotente", esseva rege del Corona de Castilia (un regno medieval formate per le union del regnos de Castilia e de León). Ille regnava de 1454 usque su morte in 1474.
Hypostase

:Substantia, natura, o essentia. Se refere a cata un Persona del subsistentia del Trinitate in le Esser de Deo: tres Personas divin que condivide un natura o essentia como Deo. Connectite a “mia ousia”. 

**Contrasta con:** 
* Adoptionismo
* Arianismo

Le expression "**mia ousia, treis hypostaseis**" (greco) "Un essentia in tres hypostases" es un definition del Trinitate: cata un persona del Esser divin condivide le mesme natura divin.
Hemophilia

Le ** ''hemophilia'' ** es un morbo hereditari characterisate per le inadequate coagulation del sanguine e le consequente tendentia abnormal pro haber hemorrhagias. Le deficientia de un factor coagulante in le plasma del sanguine es a culpar. Iste condition es quasi exclusivemente un condition trovate in homines, ma illo es hereditate per illes ab lor matres qui non suffre con iste condition ma lo passa a lor infantes. (e.g. Si un hemophilo se marita a un femina sin le condition ille habera pueros que non suffre iste condition ma habera pueras qui portara iste factor genetic. Quando su filias cresce e se reproduce lor infantes masculin suffrera iste condition e lor infantes feminin non exhibira necun problemas ma como su matres, illas portara le condition in su genes). Le condition se tracta con medicinas injectate al individuos que facilita le coagulation del sanguine. Iste medicinas contine grande quantitates del factor antihemophile.

## Vide etiam
* coagulation
* sanguine
Humanismo

Le **humanismo** es un philosophia del vita e vision del mundo non-religiose. Le humanismo pone central le dignitate del humano in le vision del mundo e le ration in le philosophia del vita. In le practica, le humanismo es totevia un fonte de inspiration e pro credentes in deo(s) e pro non-credentes. 

Le humanismo moderne cresceva durante le Renascentia. Le ration esseva jam importante in le antiquitate grec, e es continuate in le humanismo moderne.

Importante philosophos humanistic del antiquitate include Socrates in Grecia e Confucio in China.

## Humanistas importante

* Desiderio Erasmo (Nederlandia)
* Johann von Goethe (Germania)
* Montaigne (Francia)
* Thomas More (Grande Britannia)
* Friedrich von Schiller (Germania)

## Ligamine externe
* Manifesto Humanista 2000 , traduction in interlingua per Piet Cleij
Hemoglobina

**Definition:**
: Le **hemoglobina** es le pigmento rubie in le erythrocytos (o cellulas rubie del sanguine) que porta oxygeno pro le uso del texitos del corpore. Illo contine ferro ligate a hemo. Nos ha duo typos de hemoglobina, hemoglobina A e hemoglobina B.

## Vide etiam
* Sanguine
* Erythrocyto
* Leucocyto
* Plasma
Hagiographia

**Hagiographia**, de grec (h)ağios (ἅγιος, “sancto”) e graphēin (γράφειν, “escribe”), es un tipo de biographia que describe le vita de alcun sancto, beato o servo de Deo, declarado per una ecclesia christiana, o persona de interesse super culto o
fide in buddhismo e islamismo.

In Ecclesia Catholic es parte de Historia de Ecclesia.
Health And Wealth Gospel

**Health and Wealth Gospel** (A.). Litt. "Le evangelio del sanitate e del ricchessas". False credentia que le christianismo concerne beneficios temporal, e que per reclamar con fide sanitate e ricchessa, al credentes lo essera assecurate. 

Connectite con: Parola del fide, Cura Per Fide, Confession positive, Fide in le fide, Name-it-and-Claim-it.
Hellenismo

Le **Hellenismo** (323 aEC - 31 aEC) es le periodo in le historia grec ab le morte de Alexandro le Grande in 323 aEC usque tote le peninsula grec e le insulas grec es occupate per le romanos in 146 aEC. Le cultura grec deveniva un cultura mundial e esseva mesme influentiate per le Oriente. Le societate e cultura grec totevia continuava quasi sin cambios, usque arrivava le christianitate, ma le independentia grec esseva finite. Le influentia grec al resto del mundo anque deveniva minor.
## Etymologia
Ab le lat. *hellenismu(m)*, ab le gr. *hellìnismós* 'modo, locution grec', deriv. de *héllìn -inos* 'hellenico', 
## Definition
* Le phenomeno de diffusion del civilisation grec in le mundo mediterranee e asiatic.
* Le periodo historic in le qual tal phenomeno eveniva, que se colloca conventionalmente inter le morte de Alexander le Grande (323 a. C.) e le battalia de Atio (31 a. C.).
* Le complexo de factos politic e cultural que derivava del cultura grec.
* Influentia del cultura, lingua e philosophia grec, specialmente durante le prime e secunde seculo A.D.
* Le gusto refinate e erudite que characterisa generalmente le arte hellenistic.
* Locution o construction proprie del lingua grec antique, grecismo.
## Derivatos
* Hellenistic
* Hellenisar
## Galeria

File:Zeus_Ammon_(Antikensammlung_M%C3%BCnchen).jpg|center|144px|Le deo greco-egyptian syncretic Zeus-Ammon  
File:Hellenistic_bust_of_a_man,_possibly_Philip_V_of_Macedon,_copper_alloy,_circa_200_BC.jpg|center|Busto hellenistic de circa 200 aEC
Heptateucho

Le **Heptateucho** es le prime septe libros del biblia judee, le Tanakh. Illo include le cinque libros del Torah e le prime duo libros del Prophetas.

Le septe libros del Heptateucho son:

* Genesis
* Exodo
* Levitico
* Numeros
* Deuteronomio
* Josue
* Judices
Heresia

**Heresia**: False inseniamento christian que contradice o perverte le inseniamento del Biblia, considerate del puncto de vista del Orthodoxia. On debe acclarar, naturalmente, qui es que decide lo que es orthodoxia, qual es su credentiales!

## Vide etiam
* Apostasia
* Culto 
* Secta
* Heresiarcha
Hermeneutica

**Etymologia**
* del greco *hermeneuo*, interpretar, explicar. 

**Definition:**
# Elaboration scientific del regulas que establi le interpretation de un texto scribite. Es includite in le deberes del hermeneutica considerar le linguage e le tradition, le tempore e le loco, le intention e le receptores, le affirmationes e le contento de un texto, pro poter comprender lo in maniera adequate.
# Friedrich Schleyermacher definiva le hermeneutica como "le doctrina del arte del comprender".
# Le fundation methodologic del scientias del spirito.
# Le hermeneutica *biblic* se occupa del interpretation del textos biblic, que es objecto del studio del exegese, con su varie brancas e su procedimentos.
# Le hermeneutica theologic se effortia de traducer, interpretar e render comprensibile pro le situation actual le message del Biblia.
Homiletica

Le **homiletica** es le application de principios de rhetorica con le proposito de preparar e predicar sermones.
Henosis

*Henosis* es un termino del philosophia grec ancian platonismo pro le unitate mystic. Le termino era hereditate per le neoplatonistas e ab illes per le christianos ancian qui usava lo pro describer le unitate del natura human e divine de Christo.
Hypothese augustinian

**Hypothese augustinian**: Le plus antique puncto de vista cognoscite concernente le redaction de les Evangelios,  que Mattheo esseva le autor del Evangelo secundo Mattheo, e que illo esseva le prime a esser scribite. Que Marco – secretario de Petro – scribeva le Evangelio secundo Marco, dictate a ille de Petro o, al minus, sub le supervision de Petro. Que Luca e Johannes scribeva respectivamente le Evangelio secundo Luca e Johannes. Contrasta con le Hypothese de Oxford.
Hajar Al-Aswad

Le **petra nigre** (arabe:  الحجر الأسود) es un objecto famose in le angulo nord-est del Kaaba, que pelegrinos moslem in Mecca circumambula e (si illes pote) basia. Illo es un aerolitho oval irregule, con circa 17cm de largor, e circumferite per auro.

Secun le mythologia Moslem, quando Abraham voleva construer le Kaaba le petras veniva spontaneemente, e ille demandava que illes con fide basia iste petra. In le era pre-Moslem, plus que quatro seculos ante Mahomet, Hajar al-Aswad esseva mentionate como un objecto de adoration per Maximo Tyrio in le seculo II. Legenda persian dice que illo esseva un emblema de Saturno.

Secundo Ibn Abbas, Mahomet diceva que quando illo veniva de paradiso illo esseva plus blanc que lacte, e illo deveniva nigre per medio del peccatos del milliones de personas qui lo ha basiate.

Al Die de Ressurection (secun un tradition allegoric), illo habera oculos, pro recognoscer le personas qui lo ha basiate, e un lingua, al fin que illo pote reportar a Deo super lor sinceritate.
Hadj

Le **hadj** es le pelegrinage al Kaaba in Mecca, un del cinco pilares de islam.

Secun le lege moslem, tote le musulmanes debe facer lo al minus un vice ante su morte si illos ha le moneta pro facer lo e pro sustener lor familia durante lie absentia.

Le pelegrinage es facite in le 12e e final mense lunar de cata anno in le calendario moslem; proque le anno lunar moslem non ha menses intercalari e consequentemente es plus curte que le anno solar, isto pote ser (con le passage de tempore) in alcun mense in le calendario gregorian.

Un musulman qui ha facite le Hadj es un hadji, e secun tradition pote portar un turban verde.
Hadji

Un *hadji* (o *haji*) in Islam es un musulman qui ha facite le Hadj, e assi pote portar un turban verde.

Le parolas arabe *hadji* e *hadj* veni de un radice semitic que refere a pelegrinage e son cognate con le parola khag in hebreo.

In le lingua armenie un *hadji* es un christiano armenie qui ha facite un pelegrinage a Jerusalem e illac era tatuate, typicamente con le imagine de un cruce.

## Referentias
Hypothese

HYPOTHESE (n) [hi-pò-te-se]
## Definition

* Supposition, rationamento conjectural proponite in le manco de datos certe, pro explicar lo, in re le qual on ha limitate cognoscentia. P. ex. *Formular un hypothese; hypothese admissibile, improbabile, absurde; le hypotheses del investigatores; un hypothese super le origine del universo; per hypothese; per conjectura; per supposition; vamos supponer, per hypothese...; hypothese de labor, idea, proposito que servi de orientation pro affrontar operativemente un recerca, un activitate*.

* Le hypothese es un processo de omne recerca scientific: illo consiste in assumer un facto mesmo si illo non ancora esseva demostrate, solmente como conjectura. Le hypothese es in function del explication, illo preterpassa le limites del simple description. Illo offere rationes que, in se ipse, es ancora solmente verosimilante. Le hypotheses es le grado preliminari del theorias, le quales offere un explication plus adequate al objecto e, logicamente, plus coherente. Le assertiones hypothetic es a considerar secundo un criterio conjectural e de probabilitate.

* (ext.) probabilitate, caso, eventualitate. P. ex. *In le hypothese que...*.

* In logica, enunciato que es assumite pro investigar le consequentias, mesmo si illo poterea non esser correcte.

* (mat.) In un Theorema, premissa o condition que on suppone sia ver e del qual on trahe le these.

* (gram.) protase de un periodo hypothetic.

* (jur.) hypothese de lege: un situation abstracte considerate per le legislator como presupposito de un norma.

## Derivatos

Hypothetic
Historia del religiones

Le **Historia del religiones** es un branca del scientia del religion; se occupa del developpamento, i. e. del historia del singule religiones, de lor origines, lor devenir, de lor epochas e del modificationes que illos videva.

## Brancas
* Le scientia systematic del religion, in vice, es interessate al studio del imagine phenomenic final de tote le religiones.
* Le scientia historic del religion se concipe como un scientia empiric e illo procede, per consequentia, con le methodos del critica historic e del interpretation philologic del textos.

## Historia
In le medio inter le seculos 19e e 20e, le *Schola del historia del religion* ("Die religiongeschichtlische Schule") insereva le studio del Biblia in le quadro general del historia del religiones, al fin de comprehender melio le specificitate del religion biblic.
Hyper-calvinismo

**Hyper-calvinismo**. Forma de Calvinismo que contradice (o porta al extreme consequentias) lo que Johannes Calvin insieniava e/o le credos historic del Calvinismo. Illo pote haber plure formas, ma normalmente illo contine uno o plus del sequente elementos

a) Denega le voluntate permissiva de Deo; 

(b) Denega le gratia commun; 

(c) Denega o minimisa le necessitate del evangelisation; 

(d) denega le sinceritate del vocation general; 

(e) considera le reprobation como un sorta de election al damnation. 

Vide: Vocation general, Voluntate permissive, Ultimitate equal, Gratia commun. 

Contrasta con: Calvinismo.
Ousia

**Ousia** (del grec antique *Οὐσία*), es le substantivo formate del participio presente femenin del verbo grec "esser", (*εἶναι*), (in interlingua iste participio es "essente"). Illo es frequentemente traducite, forsan incorrectemente, como *substantia* e *essentia*.

## Derivato
**Homoousion**: Un termino grec, que litteralmente significa "del mesme substantia, le qual esseva usate durante le quarte seculo pro designar le credentia christologic principal que Jesus Christo es "del mesme substantia de Deo". Iste termino esseva polemic, proque illo esseva dirigite contra le conception arian que Christo esseva "de substantia similar" a Deo.
Henry Ford

**Henry Ford** esseva un industrialista statounitese e un del prime fabricantes in massa de automobiles.
Islamismo

**Islamismo** () es un categoria de movimentos politic, characterisate per le desiderio de transformar le systema politic secundo un interpretation relativemente stricte del islam. Islamistas reclama le unification politic de musulmanes mundial sub un eventual califato restorate, e le reinfortiamento del lege islamic in paises musulman. Wahhabismo e le ideologia del Fraternitate Musulman son precursores importante del islamismo.

Le islamismo moderne ha devenite un major fortia politic essentialmente depois le annos 1970, sur toto gratias al politica religiose de Zia-ul-Haq in Pakistan, al Revolution islamic in Iran, e al appoio del regime de Ronald Reagan a mujahidin in Afghanistan pro combatter le Sovieticos. Le rete de islamistas anti-sovietic in Afghanistan faceva postea nascer al-Qaeda, que floriva in association con le Taliban (le militia islamista que controlava Afghanistan inter 1996 e 2001). Le attaccos de al-Qaeda contra le Statos Unite le 11 de septembre 2001 inspirava un nove unde de activitate islamista militante.

Le termino «islamismo» es communmente associate con methodos violente, includente terrorismo, ben que alcun gruppos islamista sia non violente. On associa anque islamistas a *takfiris*, qui denuncia como apostatas celles qui non accorda con principios fundamentalista; totevia, sol un parte del movimento islamista es *takfiri*.

Alcun movimentos politic, como le AK Parti in Turchia, ha un certe affiliation historic con islamismo ma non se considera ja como islamista. Lor opponentes domestic los accusa de haber ancora un agenda islamista.

Il es anque a notar que, a un epocha anterior, on usava le termino «islamismo» simplemente pro significar «islam» (al analogia de christianismo, buddhismo, etc.). Iste uso obsolesceva ante le Prime Guerra Mundial. Depois le annos 1970, il es normal distinguer inter islam (un religion) e islamismo (un movimento politic o mesmo militar).
Idiom Neutral

**Idiom Neutral** esseva un lingua auxiliar international disveloppate per le *Akademi Internasional de Lingu Universal* sub le gerentia de Waldemar (Vladimir) Rosenberger.

Le Akademi esseva create sub le nomine *Kadem bevünetik volapüka* (Academia International de Volapük) per un congresso volapukista a München in augusto 1887, pro conservar e perfectar le lingua Volapük. Ma sub Rosenberger, qui deveniva le director in 1892, le Akademi comenciava a modificar drasticamente le grammatica e le vocabulario del lingua verso un schema multo plus naturalistic. Le nove lingua que emergeva esseva nominate "Idiom Neutral" (i.e. le idioma neutral). Un dictionario e grammatica pro le lingua esseva publicate in plure linguas national in 1902-1903.

In 1912, Rosenberger publicava un version reformate de Neutral appellate **Reform-Neutral**.

## Specimenes
Exemplos de patrenostre (Patr-nostr)

### Specimen de Idiom Neutral
Nostr Patr, kel es in sieli, ke votr nom es sanktifiked; ke votr regnia veni; ke votr volu es fasied kuale in siel, tale et su ter. Dona sidiurne a noi nostr pan omnidiurnik; e pardona a noi nostr debti, kuale et noi pardon a nostr debtatori; e no induka noi in tentasion, ma librifika noi da it mal. 

### Specimen de Reform-Neutral
Nostr Patr, qui es in cieli. Que votr nom es sanctificat, que votr regnia veni. Que votr voluntat es facit quale in ciel tale anque su terr. Dona nos hodie nostr pan quotidian, e pardona nos nostr debti quale anque noi pardona nostr debenti e non induca nos in tentasion ma librifica nos da it mal.

### Profiti

Skribasion in idiom neutral don profiti sekuant in komparasion ko kelkun lingu nasional:
# Libri e broshuri sientifik publiked in ist idiom potes esar lekted per omnihom in original,
# traduksion no plu es nesesar,
# ili avero sirkl multe plu grand de lektatori, e tekause
# ili potes esar imprimed in kuantitet plu grand de eksemplari; ergo
# ili potes esar vended a pris plu minim, e
# profit material de editor (respektive de autor) esero plu grand.

## Vide etiam
* Latino sine Flexione

## Ligamines externe
*  Diksionar de Idiom Neutral 
*  Page F30: Complete grammar of Idiom Neutral 
* Blogs in idiom neutral:
** Vok Neutral: Blog in Idiom Neutral (e diurnal VOK NEUTRAL)
** Lingu Neutral: Blog in Idiom Neutral
Ido Reformita

**Ido Reformita** es un lingua auxiliar international proponite per Giacomo Meazzini in 1928.

Malgrado que le nomine suggere que le lingua sia un version reformate de Ido (ipse un reformation de Esperanto), le lingua non es multo similar a Ido ni a Esperanto.

## Specimen

Patro nie qu es in cieli, santizat ez tue nom, arivez tue regn, tue vol ez exekutat qual in ciel tal ank in ter.
Ile

**Ile**, **Internatsional Lingue** o **Inspirantu** es un lingua auxiliar international proponite in 1909 per A. Seidel. *Ile* esseva un del projectos que cercava un compromisso inter Ido e Esperanto.

## Specimen
*Internatsional lingue musta korrespondan a du konditsiones: le musta essan kapabl di vast ekspansione e fassil lernebl.*

(Un lingua international debe corresponder a duo conditiones: illo debe esser capabile de vaste expansion e facile a apprender.)

Origine: *Samples of Constructed Languages,* One Language for the World, Mario Pei. 1958.

## Bibliographia

* Seidel, A.: *Gramatiko di Ile: Nuva internaciona helplinguo. Kun multa texti e vortaro.* Berlin-Steglitz: Seidel, 1909. 20 p.
* Seidel, A.: *Katechismus für Weltsprachler aller Systeme. In Deutsch und Ile: Im Anhange: Abriss der Grammatik einer internationalen Weltsprache.* Berlin: Märkische Verlagsanstalt, 1910.68 p. (Studien der Vereinigung für internationale Hilfsprache zu Berlin; 2)
Interlingu

**Interlingu** es un lingua auxiliar international proponite per Thomas Wood in 1929.

## Specimen

*Til nu nul interlingu aev gan sukses, tamen an interlingu be nedic.*

(Usque nunc necun interlingua ha habite successo, tamen un interlingua es necessari.)

Origine: *Samples of Constructed Languages,* One Language for the World, Mario Pei. 1958.
Intersistemal

**Intersistemal** es un lingua auxiliar international proponite per P. Mitrovitch, in 1947.

## Specimen

On pote dict qe, ce-die, tot interlinvistical teorians es in acorde concernante li jeneral aspecte de vocabular de un auxiliar lingve: il debe contein li vivant Greco-Latin internacional parols regularized.
Interlingua Sistematic

**Interlingua Sistematic** es un lingua auxiliar international proponite per J. Rossello-Ordines in 1922. 

## Specimen

*Patre nostre qui es in celes, ut tue nomin esse sanctificato ut tue regne adven, ut tue voluntate fi in terre sicut in cel.*
Ingenieria

Le **ingenieria** [in-ge-nie-ría] es le scientia que face application practic del cognoscentia scientific pro le construction e production de machinas, edificios, etc. Originalmente, le arte de gerer machinas. In su moderne e extendite senso, le arte e scientia de usar le proprietates physic, mechanic, chimic e biologic del materia pro le solution de problemas human concernente machinas, structuras e processos. 

## Vide de plus

* Ingenieria civil
* Ingenieria mechanic
* Ingenieria electric
* Ingenieria de petroleo
* Ingenieria informatic
ICQ

**ICQ** (*"I seek you",* in
interlingua "io te cerca") es un programma popular de messageria instantanee create per Mirabilis al fin del decennio de 1990 e le prime ex su typo in esser amplemente usate in
Internet, per le qual il es possibile chattar e inviar messages
instantanee a altere usatores connectite al rete de ICQ. Illo etiam
permitte le inviage de archivos, videoconferentias e chat de voce.

ICQ esseva create per
duo juvenes israelian in 1996 con le nomine de Mirabilis con le scopo
de introducer un nove forma de communication super le Internet. Le 8
de junio de 1998 le firma esseva acquirite per AOL por 287 milliones
de dollares. 

Postea april de 2010
illo es proprietate de Mail.ru Group. 

Le protocollo de
communicationes usate per ICQ es cognoscite como OSCAR, usate
anque per AIM. Le usatores del rete ICQ es identificate per un
numero, le qual es assignate al momento de registrar un nove usator,
appellate UIN (*"Universal Internet Number"* o
*"*numero universal
de Internet"). Debite al grande numero de usatores de ICQ, le
identificationes de usator le plus recente se incontra supra le
numero 100.000.000. In alcun casos, le numeros le plus simple e
facile de memorar es vendite in auctiones in Internet o mesme furate
per altere usatores.    

Le protocollo de rete usate per ICQ es proprietari, sed alcun personas ha create clones de ICQ plus o minus compatibile, includente:

* GtkICQ
* Licq
* centericq — supporta ICQ2000, Yahoo!, AIM, MSN e IRC
* Trillian — supporta ICQ, Yahoo!, AIM, MSN e IRC

## Ligamines externe
* Le sito web official de ICQ: http://www.icq.com
* Le sito web de AOL: http://www.aol.com
* Alcun specificationes del protocollo de ICQ disponibile gratuitemente: http://www.stricq.com/icqv8/ , http://www.rejetto.com/icq/
Icone (informatica)

Un **icone** es un elemento de un interfacie graphic consistente de un micre imagine que representa alcun objecto physic o logic (un file, un portafolio, un computator, un programma, un camera, etc.). Per medio del icone le usator pote exequer actiones super le objecto que illo representa.
Idioma

**Idioma** pote referer al sequente conceptos:

# le linguage o vocabulario que es characteristic a un gruppo o region specific: jargon o dialecto
# un expression cuje significato non es inferibile del significatos del parolas individual que lo constitue: un expression idiomatic

## Nota linguistic

In espaniol e portugese e italiano sovente se usa indistinctemente le parolas *lingua/lengua* e *idioma.* In iste linguas, il non ha grande differentia inter ille terminos. Tal usage totevia non es supportate in le vocabulario international; in Interlingua, le definition de *idioma* es multo plus stricte, como in anglese, germano o francese.

## Vide etiam

* Lingua
* Linguistica
Intertenimento

**Intertenimento** es un action e effecto de intertener. Qualque cosa que servi pro intertener o diverter. Mantenimento o conservation de alcuno o alco. 

* Jocos
* Parcos
** Parco de atractiones
** Parco thematic
** Parco zoologic
* Radio
* Sports
* Television
** Historia del television
** Programmas de television
** Personages
* Theatro

## Vide etiam
* Recreation
Idea

Un **idea** es un abstraction mental, active, e subjective, que representa un cosa real.  Le idea abstrahe se del stimulos ambiental e subsiste independentemente de relationes con ambientes externe.

In le historia del philosophia, iste termino assume significatos differente. In Platon iste termino ha un systemation conceptual: principio de intelligibilitate e modello incorruptibile e eterne del cosas, Descartes perquire le origine del ideas intendite como contentos de conscientia (ideas innate, provisori e ficticie).  Le empyrismo e le sensismo considera le ideas in relation al experientia sensibile e in qual mensura illos deriva de illo. Con Hegel, nos vide un retorno al concepto platonic de idea, indistincte de illo de realitate: i. e., le idea como synthese ultime de esser e pensamento. 

Le capacitate de crear, communicar, e comprender ideas es considerate un characteristica central in conscientia, specialmente in esseres human.

## Vide etiam

* Intellecto
* Mente
* Philosophia
* Psychologia
* Ration
Infirmeria

Le **infirmeria** es le profession e titulo universitari de personas qui se dedica al cura e attention de personas infirme o ferite, assi como a altere functiones sanitari secundo therapias clinic. Anque se denomina assi le conjuncto de studios requirite pro acquirer iste titulo. Le personas, qui labora in iste campo, es appellate infirmeras (sexo feminin) o infirmeros (sexo masculin).

## Vide etiam
* Bolus

## Ligamines externe
*Articulo de infirmeria al Encylopedia  Britannica
Informatica

Le **informatica** [/in.for.ˈma.ti.ka/] es le branca del ingenieria que studia e disveloppa le tractamento automatisate del information, pro le qual se usa dispositivos electronic, specialmente le computator.

## Subthemas

* Codification de characteres
* Linguage de programmation
* Systema de operation (SO)

## Terminos trovate in Informatica

Bit ~ Byte ~ Nibble ~ Web ~ Navigator del Web

Historia del informatica e le distincte generationes'''

Systemas de operation e lor evolution

* Programmation de computatores
** Linear
** Structurate
** Logic
** Functional
** Orientate a objetos

Structuras de datos

Theoria del information

Algebra boolean

Informatica applicate

* Retes de computatores
** Internet
*** World Wide Web
** Intranet
** Netsukuku

Intelligentia artificial

* Architectura de computatores
** CISC
** RISC
** FORTH
** VLIW
** Intel x86-32
** Intel x86-64

* Platteforma informatic
** Acorn
** Amiga
** Amstrad
** Atari
** BE
** Macintosh
** ZX Spectrum
** MSX

* Linguage de marcation e de designo
** HTML
** TeX
** LaTeX
** XML
** XSL
** SGML
** DocBook

* Fontes pro computatores
** METAFONT
** Type 1
** TroType

* Graphicos per computator
** Theoria del color
** Graphicos vectorial
** Compression de imagine
** Animation
** Renderisation
*** Instrumentos e APIs
**** OpenGL
**** DirectX
**** PostScript
**** X Window

* Securitate del information
** Cryptologia, cryptographia e cryptoscientia
** Personages
*** Hacker
*** Cracker
*** Lamer
*** Phreaker
*** Script kidde
** Programmas presumibilemente malitiose
*** Virus de computator
*** Verme de computator
*** Cavallo de Troia
*** Bomba logic

* Bases de datos
** Relational
** Reticular
** Hierarchic

* Systemas distribuite

* Ingenieria de software
Infirmitate

Un **infirmitate** es un maladia *chronic* (del greco: χρόνος ‎[chrónos], *tempore*): un condition que persiste durante un tempore considerabile, forsan plus de tres o sex menses. In le medicina le termino opposite a *chronic* es *acute*. On etiam distingue un maladia chronic de un condition *recurrente*.
Irlanda del Nord

**Irlanda del Nord** (appellate *Tuaisceart Éireann* in le lingua irlandese) es un del quatro territorios constituente del Regno Unite (con Scotia, Wales/Galles e Anglaterra), e le sol que non es situate in le insula de Grande Britannia. Su capital es Belfast (*Béal Feirste* in le lingua irlandese).

Irlanda del Nord ha frontiera con le Republica de Irlanda e es in le provincia irlandese traditional de Ulster. Ulster se compone de nove contatos. Sex contatos (quasi 57% de Ulster) comprende Irlanda del Nord: Antrim, Armagh, Down, Fermanagh, (London-)derry e Tyrone. Tres contatos (circa 43% de Ulster) es in le Republica de Irlanda: Cavan, Donegal e Monaghan. Secundo le censo de 2001, le population de Irlanda del Nord es 1 685 000, e le territorio se extende super 13 843 km². In Irlanda del Nord se parla le lingua anglese, le lingua irlandese e un dialecto de Scots.

Como in le resto del Regno Unite, le moneta es le libra sterling, subdividite in 100 pence.

Le compania aeree national del Regno Unite es British Airways. Le sol aeroporto international de Irlanda del Nord se trova presos le capital, Belfast. Illo es un del dece-un aeroportos international in le Regno Unite.
Irlanda

**Irlanda** (Éire) es le tertie major insula in Europa e ha un extension total de  km². Illo comprende le Republica de Irlanda e Irlanda del Nord. Le habitantes de Irlanda es le irlandeses.
## Etymologia
Le nomine Irlanda deriva del parolas "Ériu", del lingua irlandese, e "land", del anglese.
International Auxiliary Language Association

Le **International Auxiliary Language Association** es un organisation stablite in 1924 con le appoio de multe institutiones e de expertos in le campo linguistic de fama international. Su objectivo es identificar e standardizar un vocabulario international, creante un grammatica nove e un lingua nove.

Un del directores del IALA esseva le mathematico italian Giuseppe Peano, qui creava le Latino sine Flexione.

## Vide etiam
* Interlingua
* Le historia antenatal de Interlingua