open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aarhus

**Aarhus** (del reforma orthographic in 1948 al 1 de januario 2011 scribite **Århus**) es le secunde plus grande urbe in Danmark e es situate al costa est del peninsula Jutlandia presso le Vico de Aarhus al mar Kattegat. Il ha 256.018 habitantes (2013).

Aarhus es un importante nodo ferroviari in Jutlandia.

## Historia

Aarhus pote traciar su historia al annos 900, ma un perla de vitro del annos 700 indica que il pote haber habite habitation antea. Secundo le legenda le prime ecclesia esseva construite per le rege de conto de fees, Frode. Rege Harald Dente-blau faceva Aarhus le sede episcopal in 948. Secundo le legenda le reges Svend Estridsøn e Magnus le Bon se incontrava in un battalia naval foras de Aarhus in 1043. Circa 900 esseva construite un vallo circum le urbe pro scopos de defensa, dicite a esser usque 20 metros alte. Le monasterio dominican (le Monasterio de Sancte Nicolao) esseva fundate 1221-1246, le monasterio de carmelitas (le Monasterio de Nostre Seniora) post 1438. Durante le annos 1600 Aarhus esseva occupate plure vices per germanos e svedeses. Post le battalia al urbe danese Kolding in 1849, Jutlandia esseva occupate per truppas prussian usque a Aarhus, e in 1853 le urbe esseva attaccate per cholera, e 213 habitantes moriva.

## Attractiones
* Le Ancian Citate (*Den Gamle By*) con circa septanta ancian casas como in un citate de ante 100 annos.
* Le Cathedral de Aarhus (*Aarhus Domkirke*, Sancte Clemens).
* ARoS, le Museo de Arte in Aarhus (*Aarhus Kunstmuseum*).
* Le Castello Marselisborg.(*Marselisborg Slot*), justo foras del urbe, le residentia del regina, finite in 1902.
* Le Rivo de Aarhus (*Aarhus Å*), reaperite in le centro del urbe in le 1990s.

## Ligamines
* VisitAarhus (in plure linguas)
* Le Ancian Citate/Den Gamle By  (in anglese)
Romeo e Julietta

***Romeo e Julietta*** esse un tragedia theatral scripte per le autor anglese William Shakespeare. Le conto tracta le historia de duo juvene amantes venete qui va devenir victimas de destino e varie intrigas. Lor familias esse rivales e illes lucta le unes contra le alteres desde plure annos; illes etiam essaya obstruer lor relation, sed le morte precoce de et Romeo et Julietta al fin uni ambe familias. Le conto esseva un del plus populares per Shakespeare quando ille esseva ancora in vita, e usque hodie illo es considerate un de su obras le plus recitate con Hamlet.

Le juvene copula inamorate veni ab duo differente familias nobile de Verona, un citate bellissime in le Serenissime Republica de Venetia — le Montagues del parte de Romeo, e le Capuletes del Julietta. Lor familias non les permitte neque se incontrar, neque se maritar. Ergo, le copula marita se secretemente, sperante que gratias a hoc illes va poter adjutar lor familias a se reconciliar.  

Romeo es demum fortiate a abandonar Julietta e ita le copula decide fugir insimul. Interea Romeo parti sol, Julietta incontra le monacho qui les maritava, e ille da la un bibita que la face apparer morte per duo dies. Quando Romeo trova Julietta assi, ille tosto crede que illa esse morte vermente; ita ille suicida se apud le presumpte cadavere de su adorata. Julietta evelia se postea, sed subinde illa trova Romeo morte a su latere, illa non pote plus viver et etiam se occide. 

Le conto fini con le sequente parolas:
:*For never was a story more woe, than this of Juliet and her Romeo.*Nam il numquam ha essite ulle plus triste historia que le de Julietta e su Romeo.

*Romeo e Julietta* non solo es un obra theatral, sed etiam ha essite un inspiration pro plure pelliculas, comedias musical e operas lyric, qual le musical *West Side Story* per Leonard Bernstein e Stephen Sondheim in 1957.

Charles Gounod (1867), Piotr Tchaikovski (1870) e Sergei Prokofiev (1935-1936) ha componite musica super le tragedia de Romeo e Julietta.

In Verona on pote visitar le presumpte *Casa de Julietta* del annos 1400, que cata anno es visitate per plus que un million de homines. Il parerea que illo pertineva originalmente al ver familia Capulet.
Aalborg

**Aalborg** es le urbe le quarte plus grande in Danmark, situate in le nord del peninsula Jutlandia, ubi le fiord Limfjorden es le plus stricte, e illo coperi areas a ambe lateres del fiord; le area urban al latere nord de Limfjorden se appella *Nørresundby*. Illo ha 106.916 habitantes (2013) e es le sede del Diocese de Aalborg e *Region Nordjylland* (Region Jutlandia del Nord).

Aalborg esseva fundate in le tempore del vikinges e esseva un renominate placia de mercato ja in le annos 1000. Illo es mentionate in 1075 como *Alaburg*, probabilemente del substantivo de danese ancian 'al' (sulco). In 1342 Aalborg obteneva privilegios como urbe per le rege Valdemar Atterdag. Usque le medio del 1800s Aalborg esseva le plus grande urbe in Jutlandia del Nord ma esseva alora ultrapassate per Aarhus.

Le fabrica de cigarras, C.W. Obel, fundate 1787, esseva un vice le secunde plus grande in Europa e empleava 2.000 personas in 1950, ante toto feminas. Le plus importante interprisa esseva le cantier naval, fundate in 1912 ma claudite in 1988. Le Universitate de Aalborg, fundate 1975, es un centro forte de technologia avantiate. Hodie Aalborg es cognoscite pro su *snaps*, un aperitivo alcoholic, producite per *De Danske Spritfabrikker* (fundate in 1881).

Al nord del fiord es situate le Aeroporto de Aalborg.

## Attractiones
* Le Casa de petra de Jens Bang (*Jens Bangs Stenhus*) del annos 1600, construite per le mercator Jens Bang, qui lo faceva plus grande que le domo municipal.
* Le cathedral de Aalborg del annos 1400 con 48 campanas que sona cata hora.
* Le Museo de Arte de Jutlandia del Nord (*Nordjyllands Kunstmuseum*).
* Le strata de restaurantes *Jomfru Ane Gade*.
* Le Jardin zoologic de Aalborg (*Aalborg Zoo*), le secunde plus grande in Danmark.
Ludvig Holberg

**Ludvig Holberg** (3 de decembre 1684, Bergen, Norvega - 28 de januario 1754, Copenhagen, Danmark) esseva dramatico, autor e historico norvegian-danese e considerate como le patre del litteratura danese e, ante toto, como le patre del comedias popular durante le tempore, quando Danmark e Norvega esseva un regno. Ille obteneva fama mundial. Ille esseva multo productive e publicava libros super multe topicos: obras scientific super historia, geographia e philosophia e classic obras belletristic como comedias, romanes e poesia. Ille importava multe pensatas del tempore de illumination a Danmark-Norvega, e plure figuras in su comedias ha devenite archetypos in le lingua danese.

Ille nasceva in Bergen, Norvega, como le filio de locotenente colonello Christian Nielsen Holberg (ca. 1620-1686) e Karen Lem (1647-1695). Durante le estate 1702 Holberg dimitteva del schola latin de Bergen al Universitate de Copenhagen, ubi ille in 1704 passava le examine philosophic e theologic. In 1704 ille viagiava al urbe mundial Amsterdam in Nederland. In 1705-1706 ille viveva in Kristiansand, e in le primavera 1706 ille e un amico ric, Christian Brix, iva a Oxford. Ci ille decideva devenir un autor popularisante. Su prime obra, *Introduction al historia del regnos europee le plus nobile usque a iste ultime tempores* appareva in 1711, e un appendice esseva publicate in 1713. Professores universitari le incoragiava.

Pro non perder su stipendio, ille iva in maio 1714 al estraniero, e de 1714 a 1716 ille esseva in Francia e Italia, lo que determinava su gusto de litteratura e arte. E ille sempre continuava su publication de obras professional. Un discussion litterari faceva Holberg publicar in 1719-1720 un epos comic, *Peder Paars*, un charicatura al Eneide per Vergilio ma con un heroe qui naviga in le mares de Danmark.

Le corte danese le incoragiava a scriber comedias pro le theatro danese. Le prime deveniva *Le Modulator Politic de Carrafas* le 25 de septembre 1722 que deveniva un grande successo. Durante le annos veniente Holberg produceva un grande numero de comedias que remane popular hodie proque lor themas es eterne. Ille scribeva in toto 26 comedias, e su obras - belletristic como professional - esseva traducite in plure linguas europee.

Ludvig Holberg anque esseva latifundista e establiva in 1747 le Baronia Holberg de su possessiones.

Ille moriva in 1754 e es sepelite in le Ecclesia de Sorø in Danmark.

## Bibliographia
* Thomas Breinstrup: "Ludvig Holberg - patre del comedias popular", 41 paginas A5, Servicio de Libros UMI, Nederland, 1984,  (un ample biographia e le comedia *Le Camera de Natal*)
Verona

**Verona** es un urbe in Italia del Nord al orlo inter le plana Po e le Alpes, a 25 kilometros est del parte sud del Laco de Garda. Illo ha 264.100 habitantes (2012) e es le capital del provincia e le secunde plus grande - post Venetia in le region Veneto. Illo es un puncto de intersection traffical, ubi le ferrovia per le Passo del Brennero a Bologna incontra le ferrovia inter Milan e Venetia. Le riviera Adige va a transverso de Verona.

Verona es sur le lista del UNESCO del Patrimonio Mundial. Illo es le urbe de pontes (il ha dece) e esseva un vice le urbe le plus importante al continente que Venetia possedeva.

Le pecia theatral Romeo e Julietta per William Shakespeare ha loco in Verona, ubi on trova le Casa de Julietta. In le centro del urbe il ha le amphitheatro roman, Arena de Verona, que es le tertie plus grande de su sorta in Italia (construite in 30 p.Chr.), e ubi il ha representationes in aere libere de opera durante tote le estate. Il ha fabrication de instrumentos musical, artes industrial, vestimentos e papiro.
Turre oblique de Pisa

Le **Turre oblique de Pisa** o **Turre pendente de Pisa** sta al *Campo dei Miracoli* (Le Campo de Miraculos) al nord del ancian centro del urbe Pisa in Italia de nordwest. Le  edificio es 55,86 metros alte e funge como campanil del cathedral Sancte Zeno. Illo inclina 5,25 metros del axe vertical e le construction deveniva sempre plus oblique. Inter le 7 de januario 1990 e le 16 de junio 2001 le turre esseva claudite a causa del risco de accidentes. Le Turre oblique de Pisa se trova sur le lista del Patrimonio Mundial del UNESCO.

## Historia
Jam quando le construction del turre comenciava in 1173, le problemas occurreva. Le turre comenciava inclinar a causa del terreno molle e del conchas usate in le fundamento, quando un tertio del construction esseva preste. Ma on continuava laborar, e post 187 annos illo esseva complete in 1360.
## Restauration
In 2003 on comenciava le restauration costose, proque on timeva que le turre finalmente caderea. Per medio de cisello e technologia de laser 24.424 briccas de petra ha essite mundate del pollution aeree, feces de columbas, graffitis e aqua salin que le mar ha jectate al turre e que in total ha causate grande damnos. Le columnas ornamentate ha essite quasi destruite proque le aqua salin non poteva descender. In ultra on ha trahite in le turre enorme pesos de aciero, lo que da al turre le mesme inclination como in 1838. Le ingenieros garanti que illo non cadera durante le veniente 200 annos. In le initio de 2011, alpinistas removeva le armatura circumferente le turre.
## Galileo Galilei
Le physico e astronomo Galileo Galilei es dicite haber experimentate con duo ballas de cannon in differente grandores que ille lassava cader del turre pro provar que le velocitate del cadita non esseva influentiate per le massa del ballas.
UNESCO

**UNESCO** (anglese: *United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization*, le organisation pro education, scientia e cultura del Nationes Unite) esseva establite le 16 de novembre 1945 pro promover le collaboration inter nationes de iste dominios.

Cargas de UNESCO comprehende luctar contra le analphabetismo e avantiar le education a omnes. Le organisation supporta activitates artistic e le preservation del Patrimonio Mundial.

UNESCO es gerite per un director general. Le secretariato es situate in le quartiero principal in Paris, Francia. 195 paises es membros de UNESCO.

## Ligamines externe
* UNESCO (in anglese, francese, espaniol, russo, arabe, chinese)
Vicenza

**Vicenza** es un urbe in le region Veneto in Italia, situate al riviera Bacchiglione inter le Laco de Garda e circa 60 kilometros de Venetia.
## Historia
Vicenza es un urbe medieval con un centro antique. Illo es situate al orlo del plana del Po e esseva conquirite in 1797 per Napoleon.
## Edificios
Le placia central, *Piazza dei Signori*, es circumferite per edificios antique, inter illos *Basilica Palladiana*, designate per le architecto Andrea Palladio, in le 16te seculo. Le strata principal es *Corso Andrea Palladio* con le Theatro Olympic (italiano: *Teatro Olimpico*) al fin. Quatro ponte crucia le riviera. Le multe aurifices ha date a Vicenza le supernomine le Urbe de Auro.
## Patrimonio mundial
Vicenza es desde 1994 in le lista del Patrimonio Mundial del UNESCO.
## Galeria

Basilica Palladiana (Vicenza) - facade on Piazza dei signori.jpg|Basilica Palladiana
Piazza dei Signori - Torre Bissara - Piazza della Biade - Vicenza.jpg|Piazza dei Signori - Torre Bissara - Piazza della Biade
Palazzo Chiericati (Vicenza).jpg|Palazzo Chiericati
Monument to Andrea Palladio (Vicenza).jpg|Andrea Palladio
Cathedral (Vicenza) - Sud esposizione.jpg|Santa Maria Annunciata
Interior of Teatro Olimpico (Vicenza).jpg|Teatro olimpico

## Referentias
Odense

**Odense** es le urbe le plus grande sur le insula danese Fionia e le tertie plus grande urbe in Danmark con 170.327 habitantes (2013). Illo es situate centralmente sur Fionia, vicin al Rivo de Odense (*Odense Å*), circa tres kilometros al sud del Fiord de Odense.

In Odense es situate le secunde plus grande hospital in Danmark, le Hospital Universitari de Odense (*Odense Universitetshospital*), e illo es le urbe principal del Municipio de Odense. Le aeroporto de Odense es Beldringe, al nord-west del urbe.

Le nomine *Odense* veni de *Odins Vi* (le sanctitude de Odin), un referentia al mythologia nordic, ubi Odin esseva le deo supreme. On trova le parola *Odense* pro le prime vice in 988 como *Othensuuigensem*.

Circa 1022 Odense deveniva sede episcopal. Rege Knud le Sancte decideva que le paisanos debeva participar in le guerra a Anglaterra, ma un rebellion erumpeva. Le rege cercava protection in le Ecclesia Albani, ma le 10 de julio 1086 ille e su fratre Benedict esseva assassinate in le ecclesia. De isto appareva un culto, e in 1101 Knud esseva sanctificate. Le cathedral de Odense (*Sankt Knuds Kirke*) contine quatro tumbas de reges: Knud le Sancte, Erik Lam, rege Hans e rege Christian II.

Odense esseva capturate per truppas svedese le 31 de julio 1658 durante le guerra dano-svedese (1658-1660).

Le Turre de Odin (*Odinstårnet*) esseva erigite in 1935 e esseva con su 175 metros le secunde plus alte turre in Europa post le Turre Eiffel. Un gruppo de sabotage amical al germanos lo demoliva le 14 de decembre 1944, e illo non esseva reedificate.

Le poeta Hans Christian Andersen nasceva e viveva in Odense, e ci on trova ancora su casa (*H.C. Andersens Hus*).

## Ligamines
VisitOdense (in danese, anglese, germano)
Zutabe

***Zutabe*** ("columna", in basc) es le bulletin interne del organisation armate independentistic basc *[[Euskadi Ta Askatasuna]]* (ETA), publicate clandestinmente e sin periodicitate fixe. Le ultime edition cognoscite es le 113e, de april 2011. 

*Zutabe* es successor del anterior bulletin del organisation, *Zutik* ("in pede", in basc), que comenciava apparer in 1962 e deveniva official in le Prime Assemblea de ETA. Depost le 6e Assemblea del organisation, *Zutik* continuava a esser editate per le majoritate (cognoscite como ETA–6e Assemblea) que finalmente se tornava in le partito politic *[[Liga Komunista Iraultzailea]]* (LKI). Isto continuava a usar le bulletin como organo de expression e le majoritate scindite (ETA–5a Assemblea), que finalmente venira esser le sol ETA, deveva alora crear altere publication.

## Referentias
Petyo Angelov

**Petyo Angelov** (bulgaro, Петьо Ангелов; 7 de novembre 1978 — 6 de maio 2012) esseva un interlinguista bulgare. Ille apprendeva philologia in le Universitate de Sofia e traduceva le libros *European Integration Without Illusions* de Václav Klaus e *Atlas Shrugged* de Ayn Rand in le lingua bulgare. Angelov esseva de minoritate romanian. Ille moriva de un infarcto cardiac.

Ab 2006 al 28 de septembre 2008 e de novo ab le 15 de april 2012 a su morte le 6 de maio 2012 Petyo Angelov esseva le secretario general del Union Mundial pro Interlingua.

Ille esseva un genio linguistic e un prominente in le mundo de interlingua. Su nivello de energia e activitates esseva enorme, e ille habeva grande planos pro le futuro – pro se mesme e pro interlingua. Su visiones sempre non se limitava a lo que immediatemente esseva possibile; ille cercava sempre ir un poco plus in avante. Isto, a vices, poteva devenir abstracte pro su ascoltatores. Petyo Angelov esseva humoristic, persuasive e extrememente competente in su dominios de interesse. Ille aperiva portas que non semblava aperibile, e ille laborava como un cavallo pro complir le promissas que ille habeva date. Ille assi esseva le motor del action que in le ultime momento salvava le conferentia international de interlingua in 2011 per organisar lo rapidemente in Chepelare in Bulgaria, quando le alternativa primari falleva. 

Petyo Angelov se occupava con interlingua desde 1997, quando ille charmava le participantes del13tie  conferentia international de interlingua in Strasbourg, Francia. Desde alora ille esseva active pro interlingua e assi anque le representante del UMI in Bulgaria. Su activitates principal de labor esseva le maneamento de su schola de linguas, Sigilla, e le traduction de libros pro editores bulgare. Petyo Angelov studiava in le Lyceo National Classic in Sofia e continuava su studios in le Universitate de Sofia (philologia classic, BA) e in le Nove Universitate Bulgare (egyptologia, MA). Su curriculo professional includeva anque postos como professor in le Lyceo Classic, le Universitate de Sofia e in plure altere scholas de linguas in Bulgaria. Ille preparava su doctorato in historia del mathematica e sperava poter vantar se de su PhD ante le conferentia sequente de interlingua. Ille cognosceva e parlava multissime linguas.

Ille anque esseva un talento musical lo que ille demonstrava durante multe conferentias. In Chepelare in 2011, ille cantava – con Milen Shopov – duettos con ancian cantos classic de Bulgaria in un ecclesia ancian que le 19ne conferentia international de interlingua visitava. Omnes esseva toccate per le intensivitate de lor cantar.

## Referentias


## Ligamines externe
*Interlingua - presentation in bulgaro , video con Petyo Angelov
*Interview in le lingua anglese con Petyo Angelov
Ulan Bator

**Ulan Bator** (mongolese: Улаанбаатар) es le capital e le urbe le plus grande in Mongolia. Illo habeva 1.118.800 habitantes in april 2010 - circa un tertio del population total. Le capital coperi un area de 4.704,4 km<sup>2</sup>.

Ulan Bator es situate un poco al nordest del centro de Mongolia in un valle proxime al riviera Tuul, circa 1.350 metros supra le nivello del mar. Le location combinate con centos de kilometros al costa le plus vicin e le effecto del alte pression face Ulan Bator le capital le plus frigide in le mundo. Le estates es curte e calide, le hibernos es longe, multo frigide e sic. Le amonta annual de pluvia de 216 millimetros es concentrate al menses calide. Le temperatura in media del anno es -2,4 grados Celsius.

Illo es le centro politic e administrative, cultural, industrial e financiari. Illo anque es le puncto de intersection del rete de stratas e es via le ferrovia connectite al Ferrovia Transsiberian e le rete ferroviari chinese.

Ulan Bator esseva fundate in 1639 como un village nomadic buddhista. Usque 1778 le urbe habeva cambiate location 28 vices, cata vice seligite ceremonialmente. In 1778 le habitation deveniva permanente, ubi le rivieras Tuul e Selbe se incontra - le location hodierne. Durante le 20e seculo Ulan Bator se ha developpate in un centro industrial.

Quando le urbe deveniva le capital in le nove Republica Popular de Mongolia in 1924, le nomine esseva cambiate a Ulaanbaatar (mongolese: Улаанбаатар, "Le Rubie Heroe") como laude al heroe national Damdin Sukhbaatar, cuje guerreros con le armea rubie sovietic liberava Mongolia de truppas estranier e le occupation chinese.
Anders Celsius

**Anders Celsius** (le 27 de novembre 1701 in Uppsala, Svedia - 25 de april 1744 in Uppsala) esseva un scientista e astronomo svedese, in servicio como professor de astronomia al Universitate de Uppsala. Ille es hodie cognoscite pro le scala Celsius, le scala de thermometro de cento grados. Le unitate ha pro isto essite nominate secundo ille e es scribite per un C majuscule: °C.

Anders Celsius esseva le filio del astronomo Nils Celsius (1658-1724) e Gunilla Spole (1672-1756). Anque granpatre Magnus Celsius esseva un recognoscite recercator intra astronomia e mathematica. Anders Celsius esseva le alumno de Eric Burman, qui habeva essite le alumno del patre de Anders Celsius como professor de "mathematica superior" (astronomia). Al morte de Eric Burman in 1730, Anders Celsius esseva appunctate su successor como professor. Duo annos plus tarde ille iva a un viage de cinque annos extra Svedia pro studiar observatorios in Europa. In 1730 ille publicava *Nova Methodus distantiam solis a terra determinandi* (Un nove methodo pro determinar le distantia inter le Sol e le Terra).

Le viage le portava a Nürnberg in Germania (1733) e Roma in Italia, ubi ille discoperiva que le lumine del Luna a novilunio es octo vices plus debile que a plenilunio, que le Sol ha un lumine 320.000 vices plus grande que le Luna, e que illo a mediedie brilla 130 vices plus forte que al poner del sol. Ille supportava le fundation del Academia Regal de Scientias (1739) in Svedia ma non esseva un fundator original.

Post retornar a Uppsala Anders Celsius voleva eriger un observatorio. Illo esseva preste in 1741. Ci ille studiava le planetas, le aberration del stellas etc. Ille anque supportava le transition de Svedia al calendario gregorian. Ille esseva pionero in Svedia pro collaboration international intra le scientia e habeva un grande rete de contactos estranier.

Hodie su nomine es ligate al scala Celsius que ille creava e que es le plus usate internationalmente. Ille fixava le puncto de ebullition de aqua a zero e le puncto de congelation de aqua a 100 grados. Post su morte, le scala esseva invertite, assi que le puncto de congelation deveniva zero grados e le puncto de ebullition 100 grados.

Anders Celsius moriva in 1744 in le etate de 43 annos como consequentia de tuberculosis. Ille es sepelite in *Gamla Uppsala Kyrka*.
Ultra HD

**Ultra HD** o television in ultra-alte definition (abbreviate: UHD) es un formato digital de video. Le definition tracta del resolution que es quatro vices plus alte que le standard appellate television in alte definition (anglese: *Full HD*).

Durante que alte definition (HD) ha un resolution de 1.920 × 1.080 pixeles (= 2.073.600 pixeles o 2,1 megapixeles), ultra HD ha un resolution de 3.840 × 2.160 pixeles (= 8,3 megapixeles). Ultra HD pro isto es anque appellate *4K* (K = kilo = 1.000), proque le resolution es quasi 4.000. Existe anque un resolution de 8K (7.680 × 4.320 pixeles o 33,2 megapixeles), 16 vices plus grande que le TV in alte definition.

Un resolution plus alte significa un pictura plus acute e plus clar, ubi on pote vider sempre plus de detalios.

Televisores in ultra HD es sub production, e le primes ha essite introducite al mercato durante 2013. Le standard ultra HD non ancora ha essite acceptate, e le prime televisores assi risca deber esser actualisate technicamente. Ultra HD usa le compression HEVC o H.265. Illo va substituer le standard MPEG4, usate pro comprimer le signal digital de TV. Ma pro poter transferer le resolution alte con un rata de picturas de 60 Hertz, on besonia le nove standard HDMI 2.0. Le prime apparatos con HDMI 2.0 totevia non pote esser construite ante le cambio del anno 2013-2014.

Plure apparatos - cameras a video e telephonos mobile - pote registrar in ultra HD, ma illos non pote monstrar le resultato in iste qualitate, e le transferimento a altere apparatos assi es besoniate, si on vole vider le registration in le qualitate original. Alteremente le apparatos va diminuer automaticamente le qualitate pro poter monstrar lo in un resolution minus grande.
Pedophilia in le litteratura

Le **[[pedophilia]]** e themas relationate, como le sexualitate infantil e adolescente, son presente in le litteratura universal desde su origenes. In iste obras il es possibile distinguer duo tractamentos differente del pedophilia: 1) desde un puncto de vista externe, que se dirige al perception del publico (sovente negative); 2) desde un puncto de vista intimiste, tentante evocar le vita amorose e sexual del pedophilos o del infantes e adolescentes (scribite sovente per autores pedophile). Iste themas appare in numerose obras de maestro del litteratura general.

Un exemplo popular de un obra litterari in le qual pedophilia es un thema principal es le romance Lolita per le scriptor russo-statounitese Vladimir Nabokov.

## Ligamines externe
* (in anglese) Reading list category literature. BoyWiki.
Lugo

**Lugo** pote esser referite a:

*Lugo (Espania), un citate in le provincia de Lugo, Gallecia, Espania.
*Provincia Lugo, un provincia in Gallecia, Espania.
*Lugo (Italia), un municipalitate in le provincia de Ravenna, in le region de Emilia-Romania, in Italia.
*Lugo di Vicenza, un municipalitate in le provincia de Vicenza, in le region de Veneto, in Italia.
*Lugo-di-Nazza, un municipalitate in Francia.
Odin

**Odin** (in vetere nordico: *Óðinn*) esseva le deo central in le mythologia nordic, le patre del *ases* e le deo pro i.a. sagessa, poesia, magia, guerra e morte. Ille es le rege del deos e considerate le plus potente e le plus sage. Odin ha solmente un oculo. Le altere ille dava a Mimer pro poter reguardar a in le futuro per le aqua in su puteo magic. Con su sede in Valhalla, le burgo del deos, ille es circumferite per le corvos Hugin e Munin, que vola a in le mundo pro reportar a Odin super eventos. Odin ha su cavallo Sleipnir con octo gambas, assi que illo pote mover se in omne dimensiones cosmic. Le tertie plus grande urbe in Danmark, Odense sur le insula Fionia, es nominate secundo Odin, e in le linguas scandinave - danese, norvegiano e svedese - mercuridi es appellate *onsdag*, i.e. le die de Odin. Le parentes de Odin es Bor e Bestla, e ille ha duo fratres: Vilje e Ve. Su sposa es Frigg, le dea le plus potente in Asgard, le mundo del deos. Lor infantes es Balder, Hod e Hermod. Con Jord (o: Fjorgyn) ille habeva Thor, le deo del tonitro. Le figura Odin anque existe in le mythologia germanic, ubi ille se appella Wotan in ancian germano alte.
James Bond

**James Bond**, anque cognoscite como **Agente 007**, es un spion fictive create per le autor britannic Ian Fleming in le umbra del Guerra Frigide. Commandator James Bond es spion del servicio secrete britannic MI6. Desde su prime apparantia in le roman *Casino Royale* (1953) le aventuras quasi supernatural de James Bond ha figurate in 14 libros per Ian Fleming, qui moriva in 1964 per un apoplexia.

Le prime film in le serie que ora es un classico, esseva "Dr. No" (1962) con Sean Connery in le rolo principal. In total, 27 films (25 de illos "official") ha essite registrate, le plus recente "Nulle Tempore pro Morir" (2021). Le sequente actores ha jocate le rolo como James Bond: Sean Connery, George Lazenby, Roger Moore, Timothy Dalton, Pierce Brosnan e Daniel Craig e - in un parodia, "Casino Royale" (1967) - David Niven.

Le prime roman, "Casino Royale" (1953), non deveniva un successo, ma con le sequente libros le vendita cresceva. Le presidente del SUA, John F. Kennery, mentionava in un lista in Time Magazine "From Russia With Love" (Ab Russia con amor) como un de su dece romanes favorite; isto assecurava le successo. Ian Fleming scribeva 12 libros con James Bond ma moriva in le processo con "The Man With The Golden Gun" (Le homine con le pistola auree) que esseva finite per un altere autor. Ian Fleming mesme essayava facer su agente filmate pro TV o como film - sin successo. Solmente quando ille incontrava le producente Harry Saltzman in 1960, le projecto succedeva.

## Le films

 Como un episodio in le serie de TV *Mystery Climax Theatre* al station american de TV  CBS
 Comedia de Columbia Pictures con David Niven como James Bond
 Non producite per Eon Productions e assi non parte del films  "official"
Asgard

**Asgard** (in vetere nordico: *Ásgarðr*) es in le mythologia nordic le mundo, ubi le deos habita. Circum Asgard es situate Midgard, ubi le homines vive, e Udgard, ubi le gigantes vive.

Es in Asgard que le deos ha construite lor burgo, Valhalla. Le deo le superior in Asgard es Odin.

Le entrata de Midgard a Asgard es le iride Bifrost, que es guardate per le deo Heimdal.
Hugin e Munin

**Hugin** e **Munin** es in le [Mythologia nordic|mythologia nordic]] le duo [corvo|corvos]] de Odin, que le apporta novas de tote le mundo. Cata matino illos vola a in le mundo, e cata vespere illos retorna, se sede sur le spatulas de Odin e le narra super lo que ha occurrite in le mundos - illo del deos e illo del homines. Pro isto Odin es le plus sage e le plus sapiente del deos.

Le nomines del corvos significa *le pensata* (Hugin) e *le memoria* (Munin).
Udgard

**Udgard** - anque appellate **Jotunheim** - es in le mythologia nordic le pais, in le qual habita le gigantes e assi le poteres maligne. Le pais consiste ante toto de roccas, desertos e forestes dense.

Le gigantes vive del pisces in le aqua e le animales in le forestes, pois que il ha nulle pais fertile.

Le area montaniose Jotunheimen in Norvega es appellate secundo le location mythologic.
Midgard

**Midgard** (in vetere nordico: *Miðgarðr*) es in le mythologia nordic le mundo del homines. Ci le deos placiava le homines assi que illes poteva cultivar le terra.

Midgard (litteralmente: le ferma in le centro) es situate in le centro del ancian mundo.
Thor

**Thor** (in vetere nordico: Þórr) esseva le deo pro tonitro in le mythologia nordic. Le nomine ancian, Þórr, es relatate con le parola nordic *torden* (tonitro), e Thor ha in le linguas scandinave - danese, norvegiano e svedese - date le nomine a jovedi, *torsdag* (le die de Thor).

Secundo le mythos o sagas islandese del medievo, Thor esseva le filio le plus vetere de Odin, le rege del deos, e le deo le secunde in poter in le familia del ases, post Odin mesme. Como le deo pro tonitro ille gereva le tempore e luctava contra le inimicos del civilisation, per exemplo gigantes e trolls. Ille esseva maritate con Sif, le dea con le capillos de auro, e habeva duo infantes, Trud e Modi. Con le femina gigante Jernsaxa ille habeva le puero Magni.

Thor, Odin e Loke es le figuras qui appare le plus sovente in le narrationes del ancian deos nordic.

Thor es cognoscite pro haber le martello Mjölner e pro conducer in su carrossa tirate per duo capros, Tanngnjost e Tanngrisner, sur le celo. Per batter con Mjölner al carrossa ille creava le tonitro. Le capros habeva le facultate special que on poteva mangiar los, ma si on pois placiava tote le ossos sur lor pelles, Thor poteva revivificar los.

Secundo le mythos, quando appare le crepusculo del deos, Ragnarok, Thor debe combatter le Serpente de Midgard, e illes va occider le un le altere.
Marc Dutroux

**Marc Dutroux** (6 de novembre 1956, Bruxelles) es un assassino serial belge condemnate pro haber sequestrate, torturate e violate septe pueras e adolescentes de 8 a 19 annos, cinque del quales esseva assassinate, inter 1995 e 1996.
Societate pro le Studio Scientific del Sexualitate

Le **Societate pro le Studio Scientific del Sexualitate** (SSSS, o "quad-S"), create in 1957 per le psychologo Albert Ellis, es un organisation professional a scopo non lucrative, dedicate al studio scientific del sexualitate, con sede in New York. Illo es le societate professional le plus ancian dedicate al avantiamento del cognoscentia super sexualitate. Illo ha plus de 1.000 membros. Illo publica un bulletin mensual: *Sexual Science*, e altere duo publicationes:

* *[[Annual Review of Sex Research]]*  
* *[[The Journal of Sex Research]]*
Jachetta e gilet airbag

Le **Jachetta e gilet airbag** es un systema airbag (aersacco) integrate in le jachetta e in le gilet; illo ha aperite un nove dimension al securitate del motocyclistas (e cavalleros). Jachettas esse equipate con un airbag pro proteger al motocyclistas contra le vulneres al impactos. Jachetta e gilet ha un cablo e un cartucha de CO<sub>2</sub>. Quando nos sede sur le motorcyclo debe nos connecter a le corpore de motorcyclo. In evento de un accidente, quando le motocyclista distacca se ab le motorcyclo, le cablo ha separate ab corpore de motorcyclo ha activate le CO2 cartucha, immediatemente (approximativemente 100 de 300 millisecundas) e automaticamente infla le jachetta. Le jachetta e gilet con airbag protege efficientemente le plus vulnerabile organos del motocyclista, exemplo: columna vertebral, collo, costa, clavicula et cetera.

Le jachetta e gilet  con airbag pro motocyclistas e cavalleros es un ancian invention hungare. Le inventor es Tamás Straub. Le annuncio official esseva in 1976 al Officio Hungaro de Patentes.

## Ligamines externe
* Airbagjacket.eu
Bifrost

**Bifrost** es in le mythologia nordic le nomine del iride que es considerate le via del ancian deos nordic de lor mundo Asgard al mundo del homines, Midgard - del celo al terra. Secundo le mythos, le deo Heimdal guarda Bifrost contra le gigantes maligne. Le deos poteva usar Bifrost como un ponte pro ir de Asgard a Midgard, ma le ponte esseva magic, assi que nulle homine poteva trovar lo e venir al regno del deos. Le ponte del iride rumpe quando veni Ragnarok, le destruction final del mundo.

Le parola Bifrost sembla venir de ancian islandese *bifa* (= succuter) e *röst* (= via).
Heimdal

**Heimdal** esseva in le mythologia nordic le guardiano del deos que nemo passava. Ille habita vicin a Bifrost, le iride que functiona como le ponte magic inter le mundo del deos, Asgard, e le mundo del homines, Midgard, pro assecurar que nemo excepte le deos pote passar lo.  Il esseva le ancian deos nordic qui placiava Heimdal pro guardar le ponte. Ma alcun del gigantes maligne succedeva passar per le ponte sin que Heimdal lo discoperiva. Pro isto il ha hodie trolls in le montes e sub le terra hodie.

Heimdal besoniava minus de somno que un ave, ille poteva vider 50 millias in le die e in le nocte, e ille poteva audir le herba crescer sur le agros e le lana crescer sur le oves. Ille es a vices appellate *le ase blanc*. Quando veni le fin del mundo, Ragnarok, Heimdal debe sonar su corno, Gjallarhorn, pro advertir le deos que ora veni le gigantes, e le ultime battalia habera comenciate.
Gjallarhorn

**Gjallarhorn** esseva in le mythologia nordic le corno que le deo Heimdal sonara pro advertir le altere deos nordic, le *ases*, super le fin del mundo, Ragnarok. Ragnarok comencia, secundo le mythos, quando le gigantes maligne se approxima e passa per le iride Bifrost - le ponte magic inter le mundo del homines, Midgard, e le mundo del deos, Asgard - pro entrar in Asgard.
Valhalla

**Valhalla** es le loco in le mythologia nordic, a ubi le guerreros cadite in honor durante le luctas es portate. "Le Sala del Cadites" es in Asgard e es le habitation de Odin. Valhalla es le paradiso del vikinges; ci illes lucta de omne fortias tote le die pro trainar pro le lucta final contra le gigantes a Ragnarok, ma illes remane immortal, e cata vespere mangiar in massas e hydromel (un bibita como bira) es servite.

Valhalla ha 540 cameras e portas gigantesc. 800 guerreros pote exir de cata porta al mesme tempore. Le tecto es coperite per scutos auree, e le parietes ha essite create per fustes de lancea.

Un altere loco pro le mortes in le mythologia nordic es Hel, le regno del mortes.
Hel

**Hel** (o: **Helheim**) es in le mythologia nordic le regno del mortes, ubi omne humanos e deos, qui non ha cadite in honor durante un lucta, fini lor dies.

Hel es le dea qui gere le regno del mortes. Illa es le filia del deo Loke e le gigante Angerboda. Hel es le soror a duo altere demones, le vulpe Fenris e le Serpente de Midgard.

Hel es situate sub le terra, a un loco distante in le nord. Il ha un regno ancora plus profunde e obscur sub Hel, *Niflhel*.
Frigg

**Frigg** es un dea central in le mythologia nordic. Illa es le dea pro amor e destino e es maritate con Odin, le rege del deos, e ha un circulo de deas qui la adjuta. 

Illa es multo belle e le plus potente de omne le ancian deas nordic. Illa es le matre de Balder, qui mori, quando Loke dupa *Hod*, le fratre de Balder, a tirar un flecha de visco contra ille, post que Loke apprende que le visco es le sol creatura sur le Terra que pote nocer Balder.
Sleipnir

**Sleipnir** es le cavallo gris de Odin, le cavallo con octo gambas que pote volar e assi portar le rege del deos in le mythologia nordic a omne partes del mundo, anque in le mundo del mortes. Sleipnir pote galopar plus rapidemente que ulle altere cavallo, mesmo plus rapidemente que le vento.

Le patre de Sleipnir es *Svadilfare*, un enorme cavallo in le possession de un gigante. Iste gigante offere construer un fortalessa pro proteger Asgard, le mundo del ancian deos nordic. Si ille succede, ille demanda le Sol, le Luna e le dea Freia como sposa. Le deos non crede que ille pote succeder e accepta su demanda. Ma Svadilfare es forte, e gratias a illo il sembla que le gigante va succeder. Le deos deveni inquiete e invia le astute Loke pro facer le gigante laborar plus lentemente. Loke se transforma in un belle cavalla gris que seduce via Svadilfare e se lassa coperir per le cavallo. Le resultato es le magic Sleipnir. Le gigante perde, e Loke se transforma de novo in un humano e da Sleipnir a Odin.
Ragnarok

Le **Ragnarok** (islandese moderne: **Ragnarök** o **Ragnarøkkr**, ia: *Le destino del deos*) es le fin del mundo in le mythologia nordic.

Le Ragnarok indica, pro le normannos, le battalia final intra le potentias del lumine e del ordine, e illos del tenebras e del chaos, postquam le integre mundo sera destructe, e inde regenerate.

Le Ragnarok comencia per le morte del deo Balder e un hiberno grave e frigidissime, *Fimbul*. Isto duce a un chaos cosmologic, in le qual le ases lucta contra le gigantes, Odin contra le vulpe Fenris, le deo *Frej* contra le gigante *Surt*, e Thor contra le Serpente de Midgard. Le banio de sanguine es universal, le Sol deveni nigre, le Terra submerge a in le oceano, toto arde, e le mundo peri.

Ma secundo le mythologia, le Ragnarok non es le final absolute. Le Terra va reapparer, le deos e le humanos va retornar.

Le thema del Ragnarok ha essite usate in le composition "Der Ring des Nibelungen" per le compositor german, Richard Wagner.
Rebollar (disambiguation)

**Rebollar** pote esser referite a:

*Rebollar (Cáceres), un municipalitate que se trova in le provincia de Caceres, in le communitate autonome de Extremadura, Espania.
*Rebollar (Soria), un municipalitate que se trova in le provincia de Soria, in le communitate autonome de Castilia e Leon, Espania.
Muzaiko

**Muzaiko** es un radio station in Esperanto qui functiona in internet le 24 horas cata die.

## Historia
In april 2011 se reuniva durante le congresso britannic de Esperanto un gruppo de personas de diverse nationalitates qui haveva le mesme idea: Crear un radio qui functionara le 24 horas in Esperanto. Le gruppo de collaboratores cresceva rapidemente et se eligeva le nomine "Muzaiko" por le radio, le qual es un joco de parolas inter le parolas "Muziko" (Musica) e "Mozaiko" (Mosaic). Pro le diffusion on eligeva usar le servicios de Radionomy, le pagina web appoia las radios in internet a cambio de propaganda, e per iste loco web desde le 1 de julio Muzaiko functiona, nonobstante on pensa cambiar in le futuro a un servitor proprie.

Anque on pote ascoltar le programmas, nove e antique, in le paginas web de Muzaiko in formato podcast.

## Equipa
Desde le comencio le projecto es organisate de un gruppa informal international de voluntarios, in le majoritate juvenes esperantistes qui labora per internet. Le travalio occurre principalmente per listas de correo (un lista principal e altere speciales), e alicun vices per reuniones virtual per programmas como Skype e anque durante reuniones qui occurre in congressos e reuniones esperantistic. Le equipa soventemente prova trovar nove voluntarios.

## Programmation
Desde le 3 de octobre 2011 sempre se repite un programma differente de 3 horas. Le radio anque transmitte musica, novas mundial, programmas parlate e propaganda esperantic, toto exclusivemente in Esperanto. Anque appare partes de antique programmas.   

## Referentias
Cantautor

Un **cantautor** es un persona qui scribe le parolas e compone le musica de cantos que ille interpreta.

Le  ordine pote variar de un artista al altere, o de un obra al altere pro un mesme artista; sia ille compone ante scriber le texto, sia postea. Ille pote mesmo crear in parallel texto e musica, mesmo los arrangiar.

Ille se reserva le derecto de corriger, de ameliorar, mesmo de adder de tractos que non es inscribite super le partition manuscripte del qual ille es le unic detentor, isto que authentifica su stilo, su personalitate e su autonomia. Iste derecto non pote esser reprendite per de altere musicos. isto que authentifica su unicitate. Il se tracta de un derecto de autor que confere un monopolio a ille, isto significa  derectos moral (perpetual) e derectos patrimonial (durante 70 annos post le data de su morte).

In le occurrentia, un musica registrate es solmente un reflexo del multiple possibilitates que ha potite prender o non prender le via in le qual le compositor ha revertite se. Le obra essera protegite si illo es original, si illo reflecte le personalitate, gustos, e phantasia de su autor, e independentemente de su qualitates artistic o esthetic.
Niels Bohr

**Niels Henrik David Bohr** (7 de octobre 1885 in Copenhagen, Danmark&nbsp;– 18 de novembre 1962 in Copenhagen) esseva un physico danese de un familia con un longe tradition academic. Ille contribueva decisivemente a comprender le structura del atomo e le disveloppamento del mechanica quantic. Bohr recipeva le Premio Nobel pro Physica in 1922.

Su patre, Christian Bohr, esseva professor de physiologia al Universitate de Copenhagen. Su fratre, Harald Bohr, esseva footballista olympic del equipa national danese. Anque Niels Bohr esseva footballista passionate, e le fratres jocava un serie de matches insimul.

Niels Bohr esseva educate del Universitate de Copenhagen e deveniva in 1912 doctor con le dissertation doctoral "Studios del Theoria de Electrones del Metallos" (danese: *Studier over Metallernes Elektronteori*). A Trinity College, ille faceva experimentos e iva pois a Ernest Rutherford al Universitate de Manchester. 

In 1913 Niels Bohr publicava tres dissertationes super le atomos e le construction del moleculas. In illos, ille presentava su theoria atomari que le dava fama mundial, e in le qual ille explica como electrones se move in circulos circum le nucleo del atomo, ubi le facultates chimic del elemento chimic grandemente es decidite per le numero de electrones in le trajectoria exterior. Le description es cognoscite como "le modello Bohr". Ille anque introduceva le idea que un electron poteva cader de un trajectoria de energia plus alte e uno de energia plus basse, quando illo invia un photon (quanto de lumine) de energia discrete. Isto es le fundamento del theoria quantic.

In 1916, Niels Bohr deveniva professor al Universitate de Copenhagen. In 1921 le nove Instituto pro Physica Theoretic esseva inaugurate con Niels Bohr como gerente. In 1965 illo esseva officialmente rebaptisate le Instituto Niels Bohr. Le labor de Niels Bohr attraheva multe scientistas a Danmark.

Post le occupation nazista de Danmark in 1940, Niels Bohr remaneva in su pais, ma in septembre 1943 ille recipeva informationes que ille esserea arrestate e apportate a Germania. Pro isto ille fugiva a Svedia e in octobre 1943 de novo a Grande Britannia. Ci ille esseva involvite in le secretos super le Projecto Manhattan cuje scopo esseva disveloppar armas nuclear. Niels Bohr e su filio, Aage Bohr, esseva incoragiate a participar, e le 6 de decembre 1943 illes arrivava a Los Alamos in New Mexico, SUA.

Niels Bohr esseva doctor honorari a 30 facultates, membro ordinari de 30 e membro honorari de 24 academias e societates scientific. Ille esseva citatano honorari in Narssaq, Groenlandia. In 1947 ille obteneva le ordine le plus grande in Danmark, le Ordine del Elephante.

Le pictura de Niels Bohr es usate sur le nota de banca de 500 coronas danese.

Le elemento Bohrium es nominate in honor de Niels Bohr.
## Referentias
Hans Christian Ørsted

**Hans Christian Ørsted** - o **H.C. Ørsted** (14 de augusto 1777, Rudkøbing, Danmark - 9 de martio 1851, Copenhagen, Danmark) esseva physico e chimico danese, fratre al prime ministro Anders Sandøe Ørsted e oncle al botanico con le mesme nomine. H.C. Ørsted es cognoscite pro esser le prime a fabricar aluminium in 1825 e, in 1820, pro haber detegite le connexion inter electricitate e magnetismo. Ille es considerate un del personalitates prominente del etate auree de Danmark.

Le patre de H.C Ørsted esseva apothecario, e Hans Christian esseva inseniate in casa. In 1794 ille deveniva studente post solmente un anno e medie con studios. In 1797 ille passava su examine pharmaceutic e deveniva apothecario in Copenhagen, durante que ille continuava studiar philosophia, esthetica, physica e chimia. Ille obteneva le medalia auree del universitate in esthetica 1797 e in medicina 1798. In 1799 ille deveniva dr. phil. pro un dissertation super le philosophia de natura de Kant, e in 1800 ille esseva empleate al facultate medical. H.C. Ørsted viagiava in Europa e retornava a Copenhagen in 1803. Su cursos al universitate esseva popular, e in 1806 ille deveniva professor. Ille esseva un del fundatores del Instituto Polytechnic (danese: *Polyteknisk Læreanstalt*), hodie le Universitate Technic de Danmark, e su prime director 1829-1851.

Durante un discurso le 21 de april 1820 Ørsted faceva un experimento de tener un conducto ducente electricitate supra le flecha de un bussola que pois faceva un agitation. Isto esseva in realitate le discoperta del electromagnetismo.

H.C. Ørsted esseva un bon amico del autor Hans Christian Andersen.

H.C. Ørsted es sepelite al Cemeterio Assistens (danese: *Assistens Kirkegård*) in Copenhagen.

Le entitate *Ørsted* (o: *Örsted* pro illes, qui non pote scriber le littera danese/norvegian Ø-), abbreviate *Oe*, pro le fortia de un quadro magnetic es nominate secundo H.C. Ørsted.