open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Július Tomin

Július Tomin (12 de april 1915 – 7 de april 2003) esseva un inseniante de schola secundari slovac e autor chechoslovac. Ille esseva persecutate per le Union Sovietic pro le promotion de interlingua.

Ille nasceva durante le Prime Guerra Mundial in Nová Baňa. Su studios secundari concludeva in Slovachia, e a 18 annos ille continuava su studios al Universitate Carolin in Praga. Un de su quatro filios, etiam nominate Július, participava al lucta contra le communismo con le gruppo de opposition Charta 77. Ille moriva le 7 de april 2003, post un periodo de sanitate declinante, al etate de 87 annos.

## Interlingua

Ille se interessava in Interlingua tosto post le invasion sovietic de Checoslovachia in augusto 1968, quando Bent Andersen, administrator del Union Mundial pro Interlingua, le scribeva un littera sur le lingua. In Krupina, ille inseniava Interlingua durante multe annos pro assister su studentes a comprender le vocabulario international in lor proprie lingua.

Su prime articulo in Interlingua esseva publicate in le revista slovac *Príroda a spoločnosť* (“Natura e societate”) in 1971, e subito post illos ille comenciava a reciper litteras anonyme de persecution — un de illos diceva:

Ille continuava su labor e scribeva articulos, etiam obteneva un presentation in radio de Bratislava. Un longe articulo, “Le lingua pro scientia e technologia”, esseva traducite in croato e in hungaro. Su dictionario Interlingua–slovaco esseva publicate in 1979, e in 1985 appareva su curso de 10 lectiones (postea translatate in polonese).

In 1987, le Casa del Pedagogia publicava su manual sur le internationalismos in slovaco, basicamente un introduction al Interlingua — un critico esperantista scribeva que “Le capitulo super Interlingua debe esser abolite sin condition!”, ma Tomin finalmente prevaleva.

Tomin deveniva le representante chec de interlingua in 1988. Post le dissolution de Checoslovachia in 1993, ille reassumeva le carga como representante slovac — position que ille reteneva usque a 2000.

In 1994, post le cadita del Cortina de Ferro, Tomin publicava un libro super Interlingua que recipeva recensiones enthusiastic del pressa chec. Postea ille lo sequeva con un grande dictionario slovaco-Interlingua in 1996.

Tomin defendeva Interlingua como un “lingua neutral” e un “solution correcte e juste” al problemas linguistic in Europa. Su articulos non solmente explicava le fundamento linguistic e educational del Interlingua, ma su passion contra le fumar le ha ancora portate in le medios de communication.

## Ligamines externe
* Biographia de Július Tomin sur le sito del Union Mundial pro Interlingua
Provincia de Badajoz

**Badajoz** es un provincia espaniol que appartine al communitate autonome de Extremadura, del qual ille occupa le parte meridional. Illo es situate al sudoeste del peninsula Iberic in le frontiera con Portugal, in le submeseta sur.
Provincia de Cáceres

**Cáceres** es un provincia espaniol del communitate autonome de Extremadura, con capital in le citate homonyme de Cáceres. Ubicate in le west del pais, illo ha un population de 388.190 habitantes (secundo le instituto national de statistica INE 2025), e su municipalitates le plus populate es Cáceres, Plasencia, e Navalmoral de la Mata. 

Le zona nord del provincia es dominante per le sector occidental del systema montaniose Central, durante que al sud e al est se eleva plure contrafortes del montes de Toledo. Le rivieras que lo transversa va principalmente verso le bassino del Tajo, ben que anque verso illo del Guadiana e le bassino del Duero. 

Cáceres, que es le secunde provincia le plus extense de España post Badajoz, limita con Castilia e León a transversa le provincias de Salamanca e Ávila e con Castilla-La Mancha per Toledo. Al sud, on trova Badajoz, e al west, le frontiera con Portugal.
Provincia de Almeria

**Almería** es un provincia espaniol del communitate autonome de Andalusia; situate in le sureste del peninsula Iberic. Ille limita con le provincias de Granada al west e nord-west; e con Murcia al nord e nord-este; assi como con le mar Mediterranee al est e sud (parte cognoscite como mar de Alborán). Le capital del provincia es le citate de Almería, situate al sud del provincia e in le centro del golfo homonime. Le governamento e administration del interesses provincial es confiate al Diputation Provincial de Almería.
Luigi Pirandello

**Luigi Pirandello** (28 de junio 1867, Agrigento, Sicilia, italia  – 10 de decembre 1936, Roma, Italia) esseva un dramaturgo, poeta, romancero, e novellista italian qui recipeva le Premio Nobel pro Litteratura in 1934.

## Obras
Su obras contine obras de lyrica, drama e prosa, inter alteres:
**Il fu Mattia Pascal*, 1904 (*Le defuncte Mattia Pascal*) traducite in Interlingua per Pian Boalt, , SSI, 1993

## Ligamines extrene

* Luigi Pirandello al sito del Premio Nobel
* http://www.pirandelloweb.com (it)
* http://www.studiodiluigipirandello.it (it)
Provincia de Málaga

Le **Provincia de Málaga** es un provincia de Espania, situate in le communitate autonome de Andalusia.
Provincia de Relizane

Le **Provincia de Relizane** es un provincia de Algeria.

Illo esseva create in 1984 de un parte del Provincia de Mostaganem.
Union Danese pro Interlingua

**Dansk Interlingua Union** (le Union Danese pro Interlingua, DIU/UDI) es un organisation pro interlingua in Danmark, representante national del Union Mundial pro Interlingua.

Le Union Danese pro Interlingua esseva fundate le 7 de novembre 1960 e es assi le plus vetere organisation nordic de interlingua.

Le DIU labora in Danmark pro diffunder le cognoscentia a e uso de interlingua. Il ha un collaboration stricte con le altere organisationes nordic de interlingua: Svenska Sällskapet för Interlingua (Svedia), Norsk Interlingua Union (Norvega) e Suomen Interlinguayhdistys (Finlandia). Le quatro organisationes publica desde 1959 le magazin "Actualitates – Interlingua i Norden" quatro vices per anno con articulos in danese, svedese, norvegiano e interlingua.

Omne duo annos, in annos par, le organisationes nordic arrangia le incontros nordic de interlingua (desde 1988), ubi on se incontra pro excambiar ideas e coordinar activitates.

Le DIU ha un consilio de voluntarios, qui non es pagate pro lor labor.

Le historia del DIU es describite in le libro "Ud med sproget!" (Diffunde le lingua!) per Thomas Breinstrup (, Dansk Interlingua Union, 1991, 182 paginas A5).

## Ligamines externe
*   Dansk Interlingua Union
* Le consilio del Union Danese pro Interlingua (Historia de interlingua)
* Daneses celebra 40 annos in union (articulo ab 2006, Historia de interlingua)
Union Norvegian pro Interlingua

**Norsk Interlingua Union** (le Union Norvegian pro Interlingua, NIU/UNI) es un organisation pro interlingua in Norvega, representante national del Union Mundial pro Interlingua.

## Ligamines externe
*   Norsk Interlingua Union
Union Brasilian pro Interlingua

Le **União Brasileira pró Interlíngua** (Union Brasilian pro Interlingua, UBI) es un organisation pro interlingua in Brasil, representante national del Union Mundial pro Interlingua.

## Ligamines externe
*  União Brasileira pró Interlíngua
Societate Svedese pro Interlingua

**Svenska Sällskapet för Interlingua** (le Societate Svedese pro Interlingua, SSI) es un organisation pro interlingua in Svedia, representante national del Union Mundial pro Interlingua.

## Ligamines externe
*   Svenska Sällskapet för Interlingua
Saarland

**Saarland** (in latino e litteralmente: **Saravia**) es un stato federal de Germania. Illo prende su nomine del Saar (Sara o Saravo in latino), le fluvio que lo transversa, e su citate capital es Saarbrücken.
Association Finlandese pro Interlingua

**Suomen Interlinguayhdistys** (le Association Finlandese pro Interlingua, SILY/AFIL) es un organisation pro interlingua in Finlandia.

## Ligamines externe
*   Suomen Interlinguayhdistys
ISO 3166-2

**[[ISO]] 3166-2** es un standard international que lista abbreviationes de codices pro entitates territorial administrative de paises.

*ISO 3166-2:CH
*ISO 3166-2:FR
Entitate territorial administrative

Entitate territorial administrative:
* pais
* provincia
* union

## Nomines de instantias in linguas de control de interlingua
Frequentamente esse construite con of/de/di, p.e. Province of Canada, Provincia de Buenos Aires.

;Italiano
*IT Comunità Montana Pollupice
*IT Regione Liguria
;Espaniol
*AR Departamento Ambato
*VE Estado Apure
;English
*IE County Durham
;German
*DE Land Brandenburg
*DE Freistaat Sachsen

## Vide etiam
*:Categoria:Entitate territorial administrative
Vanuatu

**Vanuatu**, officialmente le **Republica de Vanuatu**, es un pais insular establite in 1980 e situate in le Oceano Pacific meridional. Su capital es Port Vila.

## Ligamines externe

* Sito official de Vanuatu
Kiribati

**Kiribati**, officialmente le **Republica de Kiribati**, es un stato soveran in le Oceano Pacific. Illo es un pais insular que comprehende le Insulas Gilbert, le Insulas del Linea, e le Insulas Phenice. Su capital es Tarawa Sud.
Britannia (region)

**Britannia** es un region de Francia. Su lingua traditional es le britone, un lingua celtic del branca brittonic.

## Referentias
Contato Wood (disambiguation)

Il ha plure contatos con le nomine Wood:
*Contato Wood (West Virginia)
*Contato Wood (Texas)
*Contato Wood (Ohio)
*Contato Wood (Wisconsin)
WHS Budapest

"Budapest, including the Banks of the Danube, the Buda Castle Quarter and Andrássy Avenue" es un World Heritage Site in Budapest.
Municipalitates de Espania

Le **municipalitates de Espania** () es le divisiones administrative basic de Espania. Le provincias es dividite in municipalitates. Additionalmente cata citate autonome—Ceuta o Melilla—comprehende un municipalitate. Espania habeva  municipalittes le 1 de januario 2020.

## Referentias
Tim Allen

**Timothy Allen Dick** (nomine professional: **Tim Allen**; nascite le 13 de junio 1953 in Denver, Colorado) es un actor e comediano statounitese. Illo es renominate pro su parte de Tim Taylor in le serie televisive Home Improvement , Buzz Lightyear in le serie de films Toy Story, Scott Walker in The Santa Clause e Jason Nesmith in Galaxy Quest.
Tasmania

**Tasmania** es un stato de Australia. Su territorio consiste del insula de Tasmania e le insulas plus parve e archipelagos adjacente.

## Insulas
*Tasmania (insula)
*Insula Flinders
Consonante alveolar

**Consonantes alveolar** son consonantes facite per le articulation del lingua con le cresta alveolar (detra le dentes supere), como *t* o *s*.
Consonante nasal

**Consonante nasal** - consonante con articulation de maniera nasal.

## Loco de articulation
*consonante nasal bilabial m̥ m
*consonante nasal alveolar n̥ n
*consonante nasal retroflexe ɳ̊ ɳ
*consonante nasal palatal ɲ̊ ɲ
*consonante nasal velar ŋ̊ ŋ
Tasmania (disambiguation)

**[[Tasmania]]** es un stato Australian.

*Tasmania* pote etiam referer se a:
* Tasmania (insula), le principal ínsula constituente del stato
Consonante

**Consonante**:

## Loco de articulation
*consonante bilabial
*consonante labiodental
*consonante linguolabial
*consonante dental
*consonante alveolar
*consonante palato-alveolar
*consonante retroflexe
*consonante alveolo-palatal
*consonante palatal
*consonante velar
*consonante uvular

*consonante glottal
## Manera de articulation
*consonante nasal
*consonante affricate
*consonante fricative

## Vide etiam
* Phonema
*
Taxon

In le biologia, un **taxon** (del greco τάξις, táxis, "ordinantia") es un gruppo de organismos.

## Wikimedia
In Wikidata, 2016-01-16, ha 
*2 133 530 taxones.
*1 510 175 taxones del regno Animalia 
*437 517 taxones con un pagina in un del cinque Wikipedia plus grandes (en,de,fr,es,it) 
**11 244  taxones con un pagina in cata de illos 

Wikipedia in interlingua ha  paginas in :Categoria:Taxon.

## Referentias
Puma

Le **puma** o **cuguar** es un animal mammifere carnivore que habita America.

Es un specie del genere Puma.

## Subspecies
* *[[Puma concolor anthonyi]]*
* *[[Puma concolor cabrerae]]*
* *[[Puma concolor concolor]]*
* *[[Puma concolor costaricensis]]*
* *[[Puma concolor puma]]*
* *[[Puma concolor couguar]]*
Puma septentrional de America del Sud

**Puma concolor concolor** es un taxon, cognoscite como le leon montan del Andes, i puma. Illo vive in le nord e west de America del Sud, ab Colombia e Venezuela a Peru, Bolivia, Argentina e Chile.

## Classification
Es un subspecie de Puma concolor, genere Puma.
Puma costarican

**Puma concolor costaricensis** es un taxon.

## Classification
Es un subspecie de Puma concolor, genere Puma.
Ovis aries musimon

**Ovis aries musimon** esse un nomine legitim, ma es classificate como non disponibile / non utilisabile.

Es synonyme a Ovis orientalis musimon.
Cetacea

**Cetacea** esse un taxon.

## Classification
### Rango
Rango: infraordine 

### Supertaxones
*classe Mammalia
*ordine Cetartiodactyla

### Subtaxones
Jaguar

**Panthera onca** es un taxon.

## Classification
Es un specie de genere panthera.
### Arbore genealogic

### Subtaxones
# *[[Panthera onca arizonensis|P. onca arizonensis]]* † (Goldman, 1932), sud de Arizona a Sonora, Mexico.
# *[[Panthera onca centralis|P. onca centralis]]* (Mearns, 1901), Panama e norte de Colombia.
# *[[Panthera onca goldmani|P. onca goldmani]]* (Mearns, 1901), peninsula Yucatan a Belice e Guatemala.
# *[[Panthera onca hernandesii|P. onca hernandesii]]* (J. E. Gray, 1857), centro e oeste de México.
# *[[Panthera onca onca|P. onca onca]]* (Lineo, 1758): entre las cuencas del rio Orinoco e le rio Amazonas.
# *[[Panthera onca paraguensis|P. onca paraguensis]]* (Hollister, 1914), sud de Brasil hasta la Pampa central de Argentina, incluyendo además a Paraguay y parte de Uruguay.
# *[[Panthera onca peruviana|P. onca peruviana]]* (de Blainville, 1843), bosque tropical de Tumbes (costa) Perú y Ecuador.
# *[[Panthera onca veraecruscis|P. onca veraecruscis]]* (Nelson y Goldman, 1933), Texas central al sudeste de México.
Lino (disambiguation)

* Linum usitatissimum, un planta

personas:
*Lino Lacedelli (1925–2009), Italiano
*Lino Rulli, statounitense
*Lino Saputo, Canadiano
*Lino Tagliapietra, 
*Lino Ventura, actor italiano
Corsica

**Corsica** es un region de Francia. Illo es un insula montaniose. Ante le 1 de januario 2018 illo esseva dividite in duo partes: departimento Haute-Corse al nord-est et departimento Corse-du-Sud al sud-west.
Vicugna

**Vicuna** es un genere de camelides sud-american que comprehende duo species, le vicuna (*Vicugna vicugna*) e le alpaca (*Vicugna pacos*).

Le alpaca esseva previemente credite de descender del lama, ma esseva reclassificate como parte de *Vicugna* post un articulo scientific sur le ADN del alpaca monstrante que illo descende del vicuna, non del guanaco.

## Referentias
Hominide

Le **hominides** (etiam cognoscite como **grande simias**) es le membros de un familia (nomine scientific *Hominidae*) de primates que include octo species vive in quatro generes: *[[Pongo (taxon)|Pongo]]*, le orangutanes de Borneo, de Sumatra, e de Tapanuli; *[[Gorilla]]*, le gorillas occidental e oriental; *[[Pan (taxon)|Pan]]*, le chimpanze commun e le bonobo; e *[[Homo (taxon)|Homo]]*, humanos. Le hominides, insimul con le familia del gibbones (*Hylobatidae*) consitue le superfamilia del hominoides (*Hominoidea*) intra le ordine de primates.

 

Le hominides es primates non caudate.
Lor peso varia de 40–50&nbsp;kg pro le bonobos a 140–200&nbsp;kg pro le gorillas mascule. 
Excepte le humanos, tote le species de hominides es in periculo o periculo critic de extinction.

## Subtaxones
*subfamilia Ponginae
:::* genere Pongo
:::**specie Pongo pygmaeus
:::**specie Pongo abelii
:::**specie Pongo tapanuliensis
*subfamilia Homininae
** tribo Gorillini
:::* genere Gorilla
:::**specie Gorilla gorilla
:::**specie Gorilla beringei
:* tribo Hominini
::* subtribo Hominina, con un genere:
:::* genere Homo
:::**specie Homo sapiens
::* subtribo Australopithecina
::* subtribo Panina, con un genere:
:::* genere Pan
:::**specie Pan troglodytes
:::**specie Pan paniscus
Equus ferus

**Equus ferus** es un specie de *[[Equus]]*, le genere de cavallos, asinos, e zebras.

## Classification
Illo es un specie del genere *[[Equus]]*, classe Mammalia.

### Subtaxones
*Equus ferus ferus
*Equus ferus przewalskii
*Equus ferus mosbachensis – Europa Central
*Equus ferus caballus – Europa Nord-West
*Equus ferus pumpelli – Africa Nord, Asia
*Equus ferus alaskae – Sibiria Nord e Beringia
*Equus ferus mexicanus – America del Nord
Dasyprocta

**Dasyprocta** es un genero de mammalia.

## Classification
### Subtaxones
* *[[Dasyprocta azarae]]* Lichtenstein, 1823 (Agutí de Azara) Sud de Brasil, Paraguay, noreste de Argentina.
* *[[Dasyprocta coibae]]* Thomas, 1902 (Ñeque de Coiba) Panama.
* *[[Dasyprocta cristata]]* Desmarest, 1816 (Agutí de cresta) Surinam
* *[[Dasyprocta fuliginosa]]* Wagler, 1832 (Agutí negro, picure negruzco) Colombia, occidente e sud de Venezuela, Ecuador, noroccidente de Brasil.
* *[[Dasyprocta guamara]]* Ojasti, 1972 (Guamara, picure del delta del Orinoco) Nororiente de Venezuela.
* *[[Dasyprocta kalinowskii]]* Thomas, 1897 (Agutí de Kalinowski) Peru
* *[[Dasyprocta leporina]]* Linnaeus, 1758 (Agutí brasilero o de caderas anaranjadas) Brasil, Guyana, sureste de Venezuela.
* *[[Dasyprocta mexicana]]* Saussure, 1860 (Serete mexicano, guaqueque, cuautuza) Mexico.
* *[[Dasyprocta prymnolopha]]* Wagler, 1831 (Agutí de caderas negras). Noreste de Brasil.
* *[[Dasyprocta punctata]]* Gray, 1842 (Agutí centroamericano, guatín amarillo, jochi colorado) Centroamerica, Colombia, Ecuador, Peru, Bolivia, occidente de Venezuela.
* *[[Dasyprocta ruatanica]]* Thomas, 1901 (Agutí de la isla de Roatan) Honduras.
Tigre (disambiguation)

Le **[[tigre]]** es un mammifero carnivore.

*Tigre* pote etiam referer se a:

* Tigre (Buenos Aires), citate in Argentina
Bufalo de aqua

Le **bufalo de aqua** (*Bubalus bubalis*) es un specie de bovin del genere *[[Bubalus]]*.

Illo produce carne, corno e lacte bufalin.


Water buffalo skull (Bubalus bubalis).jpg|Cranio e cornos de bufalo de aqua
Water buffalo.jpg|Bufalos in aqua
Murrah buffalo.JPG|Murrah bufalos in Philippine Carabao Center
WildWaterBuffalo(Bubalus bubalis arnee).jpg|Feral bufalo de aqua in Australia
Kerbau Jawa.jpg|Aqua bufalos arante un risiera in Java, Indonesia
Impression of a cylinder seal of The Divine Sharkalisharri Prince of Akkad Ibni-Sharrum the Scribe his servant.jpg|Impression de un sigillo cylindric del imperio Akkadian, con le label: "Le Divine Sharkalisharri Prince de Akkad, Ibni-Sharrum le Scribo su servante". Se pensa que le bufalo con cornos longe proveni del Indus Vallata e attesta del excambios con Meluhha, le civilization del Indus Vallata. c. 2217–2193 BC. Louvre Museo
WaterBuffaloLopburiThailand2300BCE.jpg|Un water buffalo in ceramica de 2300 BC trovate in Lopburi, Thailanda (Museum of Asian Art, Berlin)
Chimpanze commun

***Pan troglodytes***, le **chimpanze commun**, es un del duo species de chimpanze. Illo es plus grande que le altere specie in le genere, le bonobo o chimpanze pygmee.

## Classification
Es un specie.

### Supertaxones
Es del genere Pan, classe Mammalia.

### Subtaxones
**[[Pan troglodytes troglodytes]]*
**[[Pan troglodytes verus]]*
**[[Pan troglodytes vellerosus]]*
**[[Pan troglodytes schweinfurthii]]*
Catto salvage

***Felis silvestris*** es un specie de felino salvage, del qual le catto domestic era domesticate.

## Classification
Es un specie.

### Supertaxones
* genere Felis, familia Felidae, ordine Carnivora, classe Mammalia.

### Subtaxones
* Felis silvestris silvestris (catto salvage europee, Europa e peninsula Anatolia).

* Felis silvestris cafra (Africa subsaharian).
* Felis silvestris ornata (catto salvage asiatic, Asia central e Asia oriental, Pakistan, nord-west de India).
* Felis silvestris bieti (nord del Republica Popular China).
* Felis silvestris catus (catto domestic, diffundite per tote le mundo).
* Felis silvestris cretensis
Bos

**Bos** es un genere de Mammiferos ruminante.

## Classification
### Subtaxones

* *[[Bos palaesondaicus]]* †
* *[[Bos sauveli]]* † (kouprey) (verisimilemente extincte)
* *[[Bos frontalis]]* (gayal)
* *[[Bos gaurus]]* (gaur o Indian bison)

* *[[Bos priscus]]* † (Steppa bison)
* *[[Bos antiquus]]* †
* *[[Bos hanaizumiensis]]* †
* *[[Bos latifrons]]* †
* *[[Bos menneri]]* †
* *[[Bos occidentalis]]* †
* *[[Bos schoetensacki]]* †

* *[[Bos palaeosinensis]]* †
* *[[Bos sivalensis]]* †
* *[[Bos georgicus]]* †
* *[[Bos bison]]* (bison american)
* *[[Bos mutus]] * (yak salvaje)
* *[[Bos grunniens]]* (yak domestic)
* *[[Bos baikalensis]]*†
* *[[Bison bonasus|Bos bonasus]]* (bison europee)
* *[[Bos primigenius]]* † (uro o aurochs)
** *[[Bos primigenius primigenius|B. p. primigenius]]* † (Eurasian aurochs)
** *[[Bos primigenius mauritanicus|B. p. mauritanicus]]* † (Nord African aurochs)
** *[[Bos primigenius namadicus|B. p. namadicus]]* † (Indian aurochs)
* *[[Bos acutifrons]]* †
* *[[Bos buiaensis]]* †
* *[[Bos indicus]]* (zebu o indic bovin)
* *[[Bos javanicus]]* (banteng) 
* *[[Bos taurus]]* (domestic bovin)
** *[[Bos taurus taurus|B. t. taurus]]* (taurin bovin)
** *[[Bos taurus africanus|B. t. africanus]]* (Sanga bovin)

## Phylogenia
Kouprey

Le **kouprey** (***Bos sauveli***) es un specie cambodjan de *[[Bos]]*' que es o multi rar, o extincte.

## Referentias
Rango taxonomic

**Rango taxonomic** es un concepto de classification biologic. Es un proprietate de un taxon. 

## Existe taxones
* sin rango 
* un rango
* multiple rangos

## Rangos basic

Traditionalmente esseva phylo pro Animalia e division pro Plantae.

## Altere rangos
Pote inserer un classificationes intermiedie indicante les con le prefixos: Sub(...), Infra(...), Super(...). 

## Lista

## Referentias
Lepidoptera

**Lepidoptera**  es un ordine de insectos.

Lepidopteros diurne e nocturne son pollinisatores.

## Position phylogenetic
Canis (taxon)

***Canis*** es un genere de canides, mammiferos carnivore que include le canes, lupos, chacales, coyotes e dingos.

## Phylogenia
Secundo Lindblad-Toh  (2005), Koepfli  (2015) e Wilson  (2011):
Animal (disambiguation)

# Esser organic que vive e que es capabile de apprender de su ambiente e de mover se per su proprie impulso.*Le [[cavallo]] es un animal [[mammifere]].* Vide Animalia.
# Persona brute, grossier o vulgar.*Non sia un animal!*
Homo (taxon)

***Homo*** es un genere de hominides. Include le specie human moderne, *[[Homo sapiens]]*.

Un individuo del genere *Homo* es un human. Hodie, omne humanes appertine al specie *[[Homo sapiens]]*.

## Classification
### Subtaxones

* *[[Homo antecessor]]* Bermudez de Castro et al., 1997 †

* *[[Homo erectus]]* (Dubois, 1893) †
* *[[Homo ergaster]]* Groves & Mazak, 1975 †
* Homo floresiensis Brown et al., 2004 †

* *[[Homo habilis]]* Leakey, Tobias & Napier, 1964 †
* *[[Homo heidelbergensis]]* Schoetensack, 1908 †

* *[[Homo longi]]* Ji et al., 2021
* *[[Homo luzonensis]]* Détroit, Mijares, Corny, Daver, Zanolli, Dizon, Robles, Grün & Piper, 2019 †

* *[[Homo neanderthalensis]]* King, 1864 †

* *[[Homo rudolfensis]]* (Alexeev, 1986) †
* *[[Homo sapiens]]* Linnaeus, 1758

## Selection
Secundo un studio, 900'000 annos retro, le climate esseva devenite multe plus frigide e ancestores del human moderne esseva proxime del extinction con solmente 1'300 individuos in etate de reproducer se. Iste puncto de strangulation haberea esser determinante pro human evolution (con le emergentia possibile de Homo heidelbergensis). Ma iste conclusiones debe esser confirmate per additional genetic studios.

## Capillatura
Al contrario del majoritate del altere mammiferos, *Homo* es glabre (con pauc pilos). Iste specificitate confera a illos un advantage pro le . Humanes pote sequer le tracia de un animal, plus lentemente ma plus longemente, usque le animal sia fatigate. Su  es le  del human.

## Phylogenia

## Galeria


Homo habilis - forensic facial reconstruction.png|*Homo habilis*
Homo-erectus Turkana-Boy (Ausschnitt) Fundort Nariokotome, Kenia, Rekonstruktion im Neanderthal Museum.jpg|*Homo erectus*
Homo heidelbergensis - forensic facial reconstruction-crop.png|*Homo heidelbergensis*
Homo Sapiens, Cro-Magnon 1 The Natural History Museum Vienna, 20210730 1223 1272.jpg|*Homo neanderthalensis*
PapuaNewGuineanandson.jpg|*Homo sapiens*
Ovis

**Ovis** es un taxon.

## Classification
Es un genere.

### Supertaxones
* familia Bovidae, ordine Artiodactyla, classe Mammalia.

### Subtaxones
*Ovis aries Linnaeus, 1758
**Ovis aries aries Linnaeus, 1758
**Ovis aries arkal Eversmann, 1850
**Ovis aries cycloceros Hutton, 1842
**Ovis aries isphahanica Nasonov, 1910
**Ovis aries laristanica Nasonov, 1909
**Ovis aries musimon (Pallas, 1811)
**Ovis aries ophion Blyth, 1841
**Ovis aries orientalis Gmelin, 1774
**Ovis aries vignei Blyth, 1841
*Ovis ammon
*Ovis orientalis invalid http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=202414 -> Ovis aries orientalis
*Ovis canadensis
*Ovis dalli - muflón de Dall.
Conilio

**Conilio** es le nomine commun de alcun generes e species ex le familia de leporidae.

Illo es un parve mammal del ordine del lagomorphos e del familia de leporides,
trovate in multe partes del mundo. Le conilios vive inter 4 a 10 annos. Il ha multe racias de conilios domesticate.

Le nomine **conilio** veni del latin *cuniculus*; in espaniol *conejo*, in italiano *coniglio*, in portugese *coelho*, similar tamben a anglese *coney* (synonymo a *rabbit*), germano *Kaninchen* e nederlandese *konijn*.
Mais

Le **Mais** (nomine scientific: *Zea mays*) es un cereal originari de America. Iste planta esseva introducite in Europa in le seculo XVI per exploratores iberic. Pro su forte adaptabilitate e plurime cyclos de recolta annual, illo es actualmente cultivate in grande parte del mundo et es le plus producite inter le cereales, usate pro le alimentation tanto human como animal, e pro le fabrication de productos biodegradabile.

### Etymologia
Le denomination *Zea mays* proveni del nomine «mahís» in le lingua del tainos, le prime habitantes del insulas Antillas in le Mar Caribe; e del nomine hellenic (ζειά, *zeiá*) pro un alie cereal de uso quotidian (forsan le spelta).

## Characteristicas
Illo ha radices fibrose e un pedunculo alte e recte, cum large folios lanceolate e fructos in forma de granos dur serrate, insertate super un grande spica quasi cylindric de varie colores: del jalno brillante, al orange obscur, al viola-nigro.

## Galeria

File:Zea mays fraise MHNT.BOT.2011.18.21.jpg|*Zea mays "fraise"*
File:Dent Corn 'Oaxacan Green' (Zea mays) MHNT 2.jpg|*Zea mays "Oaxacan Green"*
File:Zea mays 'Ottofile giallo Tortonese' MHNT.BOT.2015.34.1.jpg|*Zea mays 'Ottofile giallo Tortonese*'
File:Maiskörner.jpg


## Vide etiam
*
Corea

**Corea** es un region in le est de Asia que consiste del Peninsula Corean, le Insula de Jeju, e varie insulas minor. Illo se divide in duo paises: le Republica Corean (Corea del Sud) e le Republica Popular Democratic Corean (Corea del Nord). Ante le anno 1949, le duo Coreas esseva un singule nation.
Azores

Le **Azores** (os *Açores* in le lingua portugese) 
es un gruppo de insulas portugese situate in le medio del Oceano Atlantic, circa 1.500 km de Lisbona e circa 3.900 km al est del costa de America del Nord.
## Geographia
Le archipelago se extende in le area del parallelo que passa per Lisbona (39º, 43'/39º, 55' Latitude Nord), dante le un climate moderate, con oscillation annual moderate. Le novem insulas ha un area total de 2.355 km². Lor areas individual coperi inter 747 km² (São Miguel) e 17 km² (Corvo).

Iste archipelago es parte del cordillera submarin que se extende ab Irlanda pro le sud e sud-west, con orientation sensibilemente parallel al inflexion del costas continental. 

Le solo azorian se presenta multo accidentate, con lineas de relievo orientate in le direction est-west. 

Le origine vulcanic de tote le insulas es revelate per lor conos vulcanic e lor crateres. Pico, un vulcano de 2.351 metros in alto, que da le nomine al insula, ha le plus grande altitude in le Azores. Anque le origine vulcanic del Azores ha su expression maxime in le insula de São Miguel, in le famose "Valle del Furnas" e habeva su plus recente activitate in le "Vulcano del Capelinhos", in le insula de Faial, in 1957. 
## Insulas
Le novem insulas es dividite in tres gruppos:
* Le Gruppo Oriental de São Miguel e Santa Maria
* Le Gruppo Central de Terceira, Graciosa, São Jorge, Pico e Faial
* Le Gruppo Occidental de Flores e Corvo.
## Population
In 1992 le population del Azores contava 238.000 personas con un densitate de 106 personas per kilometro quadrate.
## Historia
Il esseva in 1492 que Christophoro Columbo faceva un stop in le insulas in via al "Indias" (plus tarde recognoscite como le "nove mundo").

Comenciante in 1868, Portugal super-imprimeva su timbros postal pro le insulas con le nomine "AÇORES". Inter 1892 e 1906, illo anque imprimeva timbros postal separate pro le tres districtos administrative in le insulas. 

* **Angra** que consisteva de Terceira, São Jorge, e Graciosa, con le capital in Angra do Heroismo in le insula de Terceira.
* **Horta** que consisteva de Pico, Faial, Flores, e Corvo, con le capital in Horta in le insula de Faial.
* **Ponta Delgada** que consisteva de São Miguel e Santa Maria, con le capital in Ponta Delgada in le insula de São Miguel.

De 1938 a 1978, le archipelago esseva dividite in tres districtos, multo equivalente (excepte in area) a illos in le territorio de Portugal in le Peninsula iberic. Le division esseva arbitrari e non sequeva le gruppos natural de insulas, ma reflecteva le ubication de cata capital de districto in le citates plus grande (necun de illos in le Gruppo Occidental de insulas).

In 1976 le Azores deveniva un Region Autonome e le districtos de Angra, Horta, Ponta Delgada esseva supprimite.

## Referentias
Veracruz (disambiguation)

**[[Veracruz]]** es un stato de Mexico.

*Veracruz* pote etiam referer se a:

* Veracruz (citate), un citate in le stato
John Adams

**John Adams** (Braintree, Provincia del Baia de Massachusetts, America Britannic [hodie in Massachusetts, SUA] le 30 de octobre 1735&nbsp;– Quincy, Massachusetts, SUA, le 4 de julio 1826) esseva un del Patres Fundator del Statos Unite e le secunde presidente del Statos Unite de America. Durante le Revolution American ille serviva in rolos diplomatic in Francia e le Paises Basse. Durante le presidentia de George Washington, ille essevs le (prime) vice-presidente. Su filio, John Quincy Adams, esseva le sexte presidente.

## Ligamines externe

Biographia al sito del Association Historic del Domo Blanc
James Monroe

**James Monroe** esseva presidente del Statos Unite de America.

**Biographia**

Monroe nasceva al proprietario de un parve plantation in Virginia. Ille esseva vulnerate durante le revolution. Post le guerra ille studiava le lege con Thomas Jefferson. Ille serviva como un representante in le Congresso Continental e le Conferentia del Constitution nove (1787). In 1790 ille esseva seligite un senator de Virginia. Le presidentes Washington e Jefferson le inviava a Europa super affaires international. Ille esseva le ministro de affaires estranie durante le presidentia de James Madison. 

In 1816 ille facilemente vinceva in le campania del presidente. Ille tosto incontrava difficultates economic con le clauder de bancas e con problemas de sclavitude.
Monroe inviava le general Andrew Jackson al Florida pro vincer le nativos a la. Jackson anque fortiava espanioles ex le area. Espania anque perdeva altere paises de America del Sud a causa de guerras de independentia. Quando nationes europee se assemblava pro reganiar lor territorios in le Americas, Monroe scribeva le Doctrina de Monroe in 1823, le qual declarava que le Statos Unite esseva le sol guardiano de affaires in le hemispherio del west.

Post su presidentia Monroe se retornava al Viginia e postea habitava le Citate de Nove York, ubi ille moriva in 1831.

## Referentias

https://millercenter.org/president/monroe/life-in-brief

https://www.whitehouse.gov/about-the-white-house/presidents/james-monroe/ 

https://www.britannica.com/biography/James-Monroe/Later-years-and-assessment
John Quincy Adams

**John Quincy Adams** esseva presidente del Statos Unite de America.

**Biographia**

John Quincy Adams (1767-1848) esseva cognoscite pro su labor diplomatic, specialmente le Doctrina de Monroe, e esseva le sexte presidente del Statos Unite (1825-29).

John Quincy Adams esseva le filio de John Adams, le secunde presidente del SUA, essente un puero durante le Revolution American (1775-1781). Ille accompaniava su patre in viages diplomatic al Europa. Ille studiava a universitates a Europa e lege a Collegio de Harvard in Massachusetts. Ille esseva cognoscite pro bon habilitate de parlar. Presidente George Washington (termino 1789-1797) le faceva un ministro in Nederland, ubi ille assisteva de tener le SUA neutral durante le Revolution Francese (1789-1799). Ille assisteva de scriber le Tractato de Jay de 1794, per que ambe le SUA e Grande Britannia regeva le Territorio de Oregon. Ille deveniva un senator del stato de Massachusetts in 1802, e del senato statounitese on 1903, totevia ille non esseva seligite in 1908. Interim ille esseva un professor de rhetorica a Collegio de Harvard. Le presidente James Monroe (termino 1817-1825) de novo le faceva un representante a Russia durante le guerras con Napoleon. Adams obteneva un tractato in 1819, le qual ganiava Florida ab pro le SUA.

Como le presidente Adams non poteva completar multo, proque le proponentes de su opponente Andrew Jackson le opponeva in le legislatura, e Jackson ganiava le officio in 1828.

Adams esseva seligite al camera de representantes in 1830, ubi ille serviva usque su morte in 1848. Ille opponeva sclavitude. Ille moriva in 1848 durante laborar in le edificio del congresso.

## Referentias

https://www.britannica.com/biography/John-Quincy-Adams

https://www.masshist.org/adams/john_quincy_adams 

https://www.whitehousehistory.org/bios/john-quincy-adams

https://millercenter.org/president/jqadams/life-in-brief
Thomas Jefferson

**Thomas Jefferson** (Shadwell, Colonia de Virginia, America Britannic, le 13 de april 1743&nbsp;– Charlottesville, Virginia, SUA, le 4 de julio 1826) esseva un del Patres Fundator del Statos Unite e le tertie presidente del Statos Unite de America.

Jefferson esseva le autor principal del Declaration de Independentia del Statos Unite. Durante le Revolution American, ille representava Virginia in le Congresso Continental, serviva como Governator de Virginia, e depost como Ministro del Statos Unite a Francia. Sub George Washington, ille esseva le prime secretario de stato del Statos Unite, e sub John Adams, le secunde vicepresidente.

In le election de 1800, ille disfaceva John Adams e deveniva presidente le 4 de martio 1801.

Jefferson promoveva expansion al west per le *acquision de Louisiana*: le Statos Unite acquireva tote le territorio possedite per Francia in America del Nord (plus de  km2) al precio de $, duplante le territorio del Statos Unite.

In le election de 1804 ille esseva decisivemente re-eligite.

In 1807 Jefferson firmava un lege prohibiente le importation de sclavos. Iste lege afficeva solmente le commercio international; illo nullemente impediva le commercio domestic. Jefferson ipse possedeva plus de 600 personas in sclavitude. Controversia circumfere su relation con un de illes, Sally Heming: il ha indicationes forte que ille esseva le patre de su infantes.

Durante un grande parte de su vita, Jefferson esseva in le processo de planar e construer, como architecto, su residentia principal, Monticello, un domo palatial in le stilo neoclassic. Ille fundava le Universitate de Virginia in 1819 e planava su architectura original. Monticello e le Universitate conjunctemente constitue un sito de Patrimonio Mundial del UNESCO.

## Ligamines externe

*  Biographia al sito del Association Historic del Domo Blanc
William Henry Harrison

**William Henry Harrison** esseva le 9e presidente del Statos Unite de America e le prime qui moriva in le officio. Ille era inaugurate le 4 de martio de 1841, moriva 30 dies depost, e era succedite per su vice-presidente, John Tyler.

**Biographia**

Harrison nasceva 1773 a genitores ric de un plantation in Virginia. Ille studiava a Hampden-Sydney College.
In 1791 ille deveniva un officiero de soldatos de pede del Territorio del Nord-West. Ille deveniva le aide-de-camp al general Anthony Wayne e combatteva al Battalia de Fallen Timbers [arbores cadite] in 1794, un victoria pro le Statos Unite. Ille lassava le armea in 1798 e deveniva un ministerio del territorio. 

In 1801 ille deveniva le governator del Territorio de Indiana, e si esseva durante 12 annos. In 1804 ille deveniva le governator del grande Territorio de Louisiana. In 1811 ille repulsava un attacco de nativos del conductor Tecumseh al Battalia de Tippecanoe. Con le comenciamento del Guerra american de 1812 (1812-1814), ille de novo se jungeva con le armea, e ille esseva facite le general del armea del nord-west, e vinceva nativos e soldatos britannic qui les conduceva al Battalia de Thames in 1813, e Tecumseh esseva occidite. Ille esseva seligite al Camera de Representantes 1816-1819 .

In 1835 le partito politic Whig le nominava pro le campania del presidente statounitese. Perdente iste anno, ille deveniva le presidente in 1841, totevia ille moriva a causa de pneumonia post un mense. Su granfilio, Benjamin Harrison, anque deveniva un presidente del Statos Unite in 1889.

## Referentias

https://www.whitehouse.gov/about-the-white-house/presidents/william-henry-harrison/ 

https://www.britannica.com/biography/William-Henry-Harrison

https://www.battlefields.org/learn/biographies/william-henry-harrison

https://millercenter.org/president/harrison/life-in-brief

https://www.nps.gov/people/william-henry-harrison.htm
James K. Polk

**James K. Polk** esseva presidente del Statos Unite de America.

**Biography**

**James Polk** (1795-1849) esseva le dece-prime presidente del Statos Unite e usava le Guerra Mexican-Statounitese pro multo augmentar le grandor del Statos Unite.

Polk nasceva in Carolina del Nord in 1795. Ille studiava le lege e esseva seligite al legislatura de Tennessee. Ille esseva seligite al camera de representantes 1825-1839, quando ille deveniva le governator de Tennessee. Ille deveniva le presidente del tote nation in 1845.

Polk pulsava le junctura de Texas, Nove Mexico, California e le Territorio de Oregon al SUA. Ille persuadeva le congresso declarar un guerra con Mexico in 1846 pro obtener terreno mexican. Polk lassava su officio in 1849 e moriva tosto post isto.
James Madison

**James Madison** (Port Conway, Colonia de Virginia, America Britannic, le 16 de martio 1751&nbsp;– Montpelier, Contato Orange, Virginia, SUA, le 28 de  junio 1836) esseva un del Patres Fundator del Statos Unite e le quarte presidente del Statos Unite de America.

Madison studiava le historia e lege al Universitate de Nove Jersey (Princeton presente). Ille participava in le facer del constitution del Stato de Virginia 1776, ubi ille deveniva un amico de Thomas Jefferson. Ille representava su stato al Congresso continental a Philadelphia.

Madison esseva un membro multo active del Convention constitutional. Ille meritava le supernomine "le patre del constitution".

In 1879 Madison esseva eligite al Camera de representantes. Ille esseva le secretario del stato (i.e. le ministro del affaires estranie) del presidente Thomas Jefferson (terminos 1801-1809), durante que ille protestava le captura de marineros e cargas de naves per Grande Britannia.

Madison esseva eligite presidente in 1808. Ille con le congresso declarava un guerra con Grande Britannia in 1812. Assi le Guerra american de 1812 con Britannia e Canada se comenciava. Le SUA mal faceva in le principio del guerra, e Madison debeva fugir su residentia a Washington, D.C. quando illo esseva attaccate e ardite. Ma statouniteses appoiava le guerra, e le SUA vinceva in 1815.

Madison moriva in 1836, inquiete super le division que sclavitude causava in le nation. (Ille habeva circa cento sclavos.)

## Ligamines externe

*  Biographia al sito del Association Historic del Domo Blanc
James Buchanan

**James Buchanan** (Cove Gap, Pennsylvania, SUA le 23 de april 1791&nbsp;– Lancaster, Pennsylvania, SUA le 1 de junio 1868) esseva un philosopho, advocato, politico, e diplomate qui deveniva le dece-quinte presidente del Statos Unite de America.

Buchanan serviva como secretario de stato de 1845 a 1849 e como ministro al Regno Unite de 1853 a 1856. In le election de 1856, como le candidato del Partito Democratic, ille disfaceva Millard Fillmore, del Partito "Know Nothing" ("Saper Nihil"), e John C. Frémont del Partito Republican.

Durante su presidentia ille se opponeva a intervention federal contra le sclavitude in le statos que lo permitteva; ille influentieva le Corte Supreme in le infame caso de Dred Scott, in le qual le corte decideva que personas de descendentia african non poteva esser citatanos del Statos Unite a non habeva le derectos que le constitution confereva a citatanos. Durante le ultime menses de su presidentia le statos del sud comenciava seceder del Statos Unite. Su ineptitude e inaction in le situation ha prendite condemnation de su contemporaneos e de historicos subsequente.

Buchanan es le unic presidente del SUA qui nunquam se maritava.

## Ligamines externe

Biographia al sito del Association Historic del Domo Blanc
Ulysses S. Grant

**Ulysses S. Grant** esseva presidente del Statos Unite de America.

**Biographia**

Ulysses S. Grant nasceva in 1822 al un obrero de corio. Ille entrava le academia militar de SUA a West Point. Ille habeva le carga de provisiones durante le Guerra Mexican.

Quando le Guerra civil (1861-1865) comenciava, Grant de novo laborava con su patre in Illinois. Le governator le faceva un conductor de un gruppo de soldatos voluntates. Ille tosto deveniva un general. Post su victoria super Vicksburg, Le confederation del Sud esseva dividite. Le presidente Lincoln le faceva le general del tote armea. Le general de Sud, Robert E. Lee, se rendeva al Grant in 1865.

In 1868 Grant esseva seligite le presidente del SUA. Grant deveniva un alcoholico e mal governava le pais. Duo de su amicos, Jay Gould e James Fisk, faceva leges, le quales meliorava su proprie possessiones de auro, e le pais habeva un recession financial.

Post esser le presidente, Grant se jungeva a un compania de un ferrovia statounitese-mexican, que falleva. Ille habeva cancere del gorga. Pro conducer su familia ex debitos, ille scribeva un autobiographia. Le libro habeva multe successo. Ille moriva 1885.

## Referentias

https://www.whitehouse.gov/about-the-white-house/presidents/ulysses-s-grant/ 

https://www.usgrantlibrary.org/usgrant/bio

https://millercenter.org/president/grant/life-in-brief

https://www.britannica.com/biography/Ulysses-S-Grant

https://www.battlefields.org/learn/biographies/ulysses-s-grant
Rutherford B. Hayes

**Rutherford B. Hayes** esseva presidente del Statos Unite de America.

**Biographia**

Hayes nasceva in Ohio. Ille studiava le lege in le universitate Harvard, completate 1845. Ille laborava como un advocato in Cincinatti, al vices adjutante que sclavos deveniva libere. Ille se univa con le partito Republican. Su marita esseva Lucy, e ille esseva le prime presidente habente un marita qui completava un universitate. Ille deveniva un officiero del armea durante le guerra civil (1861-1865) e esseva vulnerate. Ille esseva seligite un representante a Washington, D.C. (1865-1867) e le governator de Ohio (1868-1876).

Hayes esseva seligite del partito Republican al campania de presidente in 1876. Le election in tres statos esseva tanto proxime, que ambe le partitos Republican e Democratic la declarava que illes vinceva. Pro determinar le election, le congresso colligeva un gruppo de septe republicanos e septe democraticos e un judice supreme, le sol vice isto esseva facite in le nation. Le judice refusava, e un plus republicano esseva seligite. Hayes vinceva.

In 1877 Hayes finiva le tempore de reconstruction post le guerra civil. Ille removeva soldatos del nord ab le statos del sud. Infortunatemente iste permitteva que blancos la de novo poteva ganiar fortia politic. Hayes anque tentava bassar le moneta federal solmente super auro e non argento. Ille non habeva successo complete, totevia su effortio addeva fide in le moneta papiro del nation. Ille removeva le practicas dishoneste del presidente previe, Ulysses Grant, mesmo non permittente alcohol in le Casa Blanc. Ille permitteva que advocatas feminin apparer ante le corte de judices supreme. Quando obreros de ferrovias comenciava exoperos, ille inviava soldatos pro le petitiones de proprietates del ferrovias.

Hayes non voleva un termino secunde del presidente. Ille lassava le officio in 1881. Ille e su marita continuava a adjutar americanos african e altere gente povre usque su morte in 1893.

## Referentias

https://www.britannica.com/biography/Rutherford-B-Hayes

https://www.rbhayes.org/hayes/biography/

https://www.battlefields.org/learn/biographies/rutherford-b-hayes

https://www.whitehousehistory.org/bios/rutherford-b-hayes
Grover Cleveland

**Grover Cleveland** (18 de martio 1837 in Caldwell, New Jersey - 24 de junio 1908 in Princeton, New Jersey) era le presidente del Statos Unite de America - o, plus precisemente, duo presidentes del SUA: le 22e (1885-89) e le 24e (1893-97). Inter su duo administrationes presidential, Benjamin Harrison era le presidente. Cleveland es officialmente considerate e le 22e presidente e le 24e per le Departamento de Stato del SUA. Consequentemente, nonobstante que on dice que il habeva 45 presidentes statounitese usque 2019, solmente 44 personas ha servite como presidente del SUA.
Benjamin Harrison

**Benjamin Harrison** esseva presidente del Statos Unite de America.

**Biographia**

Harrison nasceva 1833 in Ohio. Ille studiava le lege. Ille cambiava su residentia al citate de Indianapolis in 1854, ubi ille se jungeva con le Partito Republican. Durante le Guerra Civil Statounitese ille deveniva un brevet general. Ille esseva seligite al senato comenciante in 1881. Ille luctava pro le derectos de ambe populo blanc al frontiera e nativos, e pro soldatos previe del guerra.

Harrison curreva in le campania del presidente in 1888. Ille perdeva le election popular ma ganiava le election electoral. Ille promoveva negotios intra e extra le SUA. Le Acto de Sherman de Antitrust adjutava que fermeros non pagava precios alte a ferrovias, essayava de usar argento como moneta anque pro adjutar fermeros povre. Ille promoveva le expansion del armea de mar.

Citatanos ancora sentiva que Harrison favoriva le grande commercios, e ille perdeva le campania de 1892. Ille adjutava a solver un disputa inter Grande Britannia e Venezuela in 1899 e inseniava a un universitate. Ille moriva 1901.
William McKinley

**William McKinley** esseva presidente del Statos Unite de America.

**Biographia**

William McKinley nasceva 1843 in Ohio. Ille entrava le armea durante le Guerra civil statounitese (1861-1865) como un soldato simple e deveniva un major ante le fin del guerra. Post le guerra ille studiava le lege. McKinley laborava como un representante del congresso federal e governator del Stato de Ohio 1891 usque 1896. McKinley deveniva famose pro su labor super tarifas pro solver problemas economic.

McKinley esseva le vinti-quinte presidente del SUA, su termino 1897-1901. Durante le termino le Guerra hispano-statounitese esseva combattite (1898), le qual liberava Cuba ab Espania e ganiava le insulas de Porto Rico e Guam al SUA. Ille opponeva le addition de argento como un standard in reservas federal de moneta.

In 1901 McKinley esseva assassinate in le Stato de Nove York. Su vicepresidente Theodore Roosevelt alora deveniva le presidente.

## Referentias

1. https://www.whitehousehistory.org/the-life-and-presidency-of-william-mckinley

https://www.whitehousehistory.org/the-life-and-presidency-of-william-mckinley
Theodore Roosevelt

**Theodore Roosevelt, Jr.** (; Nove York, 27 de octobre 1858 – Oyster Bay, New York, 6 de januario 1919) esseva un homine de stato, autor, explorator, soldato, naturalista, e reformator statounitese qui deveniva le 26te presidente del Statos Unite de America.

Ille era le oncle de Eleanor Roosevelt e le quinte cozino del sposo de Eleanor, le 32de presidente statounitese Franklin Delano Roosevelt. In 1906 Theodore Roosevelt recipeva le Premio Nobel del Pace.