open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Saliva

**Saliva** (tamben appellate sputo o bava) es un liquido que ultra aqua (99,5 %) contine enzymas, muco e sales. Illo es producite per le glandulas salivari:  
* sub le lingua, sublinguari glandulas; 
* sub le mandibula, submandibulari glandulas;
* sub le aures, parotide glandulas.
Le saliva contribue al dissimilation de amylo in le cavitate oral (usque 37 °C). 
Le secretion de saliva eveni e in relaxation (0,3 ml/min.) e post stimulation per un repasto, quando le glandula parotide functiona e augmenta le production de saliva usque a dece vices. Stimulation pote evenir per medios psychic: il suffice pensar a per exemplo le succo de un limon jalne pro stimular le production de saliva.
Durante stress e certe maladias, p.ex. le maladia de Parkinson, le production pote augmentar dramaticamente. Labor muscular, febre, syndroma de Sjögren e certe medicamentos o diureticos, al contrario, pote diminuer le production de saliva. 
Animales ha quantitates differente de enzymas in lor saliva. Animales ruminante, p.ex. vaccas, ha nulle enzymas ma altere substantias pro inhiber alterationes de pH in le rumine. Aves tamben manca enzymas in saliva. 

Le functiones del saliva es: 
* unguer le dentes e le gingiva assi que illos non deveni desiccate;
* maintener un neutral pH pro proteger dentes de attaccos acide;
* inhiber bacterials proliferation;
* rinciar via restos de mangiata etc. ab le dentes;
* transportar substantias gustative al receptores de gusto in le papillas gustative. Le saliva solve le substantias de gusto assi que illos arriva in contacto con le superfacie del cellulas.
* comenciar le dissimilation del mangiar primarimente per le enzymas amylase e lipase.  

Le saliva pote esser dividite in duo subgruppos, saliva serose e saliva mucose. Iste duo sortas de saliva es formate in duo sortas de cellulas.
Láadan

**Láadan** es un lingua construite, professate de esser feminista, elaborate per Suzette Haden Elgin in 1982 pro probar le hypothese de Sapir–Whorf, specificamente pro determinar si le disveloppamento de un lingua con le scopo de exprimer le vistas de feminas formarea un cultura; un hypothese subsidiari era que linguas natural occidental pote melio servir pro exprimer le vistas de viros que de feminas. Le lingua era includite in su serie de science-fiction ''Native Tongue'' (Lingua indigena). Láadan contine plure parolas que son usate pro facer affirmationes clar e explicite que include como on se senti re lo que on dice. Secundo Elgin, isto es concipite pro contrariar le limitationes que le linguage androcentrista impone a feminas, qui son fortiate a responder "io sape que io diceva illo, sed io voleva dicer isto".

## Phonologia
### Tonos
Inusual pro linguas construite, Láadan es un lingua tonal. Illo usa duo tonos distincte:
* *lo* – /lō/}} o /lò/, un tono curte, medie o basse, representate per un vocal  singule, inaccentuate, non marcate
* *ló* – /ló/, un tono curte e alte, representate per un vocal singule, accentuate e marcate
Le parola "Láadan" ha tres syllabas: "lá-" con le curte vocal /a/ plus alte tono; "-a" con le curte vocal /a/ e nulle tono; e "-dan".

(Alicunos analysa iste sequentias de tonos etiam como tonemas, pro un total de quatro tonos.)

Elgin prefere analysar le lingua como si illo non ha longe vocales e un singule tono, le alte tono (distinguite del "intonation neutre e basal"), sed illa recognosce que linguistas que usa altere formalismos serea justificate a dicer que il ha duo tonos, alte e basse (o inaccentuate o non marcate).

### Vocales
Láadan ha cinque vocales:
* *a* - , (como in *calmo*),
* *e* - , (como in *belle*),
* *i* - , (como in *lingua*),
* *o* - , (como in *bon*),
* *u* - , (como in *un*).

## Referentias


## Ligamines externe
* Sito official del lingua Láadan
* Introduction re Láadan per Elgin
* Láadan lessons (Lectiones moderatemente passo a passo in Láadan)
* Curte grammatica del lingua Láadan
* Some Láadan (PDF) (Le texto assere que "wo-" indica le plural. Isto es erronee; le marcator plural es "me-", "wo-" es relativisator.)
* Prime lection del lingua Láadan rendite plus facile
* Gruppo de labor re Láadan
* Como calcular in lingua Láadan
* Gruppo facebook re le lingua Láadan
* Gruppo Google + re le lingua Láadan
Lila Tretikov

**Lila Tretikov**, nascite **Olga (Lyalya) Tretyakova** (; Moscova, Russia, le 25 de januario 1978&nbsp;– ) es un specialista de software de societate russe e statounitese. Illa esseva directrice executive del Fundation Wikimedia de 2014 a 2016.
Grande Prêmio Paraná

Le **Grande Prêmio Paraná** es un cursa de cavallos que es currite a octobre a Curitiba, Paraná, Brasil. 
## Ganiatores

### Hipodrome Guabirotuba

### Hipodrome Tarumã
David Suzuki

**David Suzuki** (nascite le 24 de martio 1936 - ) es un naturalista canadian. 

## Ligamines externe
* David Suzuki - Right Livelihood Award
Abécédaire malveillant

***Abécédaire malveillant*** («Abecederio malevolente») es un libro de Tony Duvert publicate in 1989 per Éditions de Minuit. Le obra, un compilation de notas e  aphorismos in forma de dictionario, esseva le ultime libro publicate de Tony Duvert ante que ille se retirava del vita public. Con un tono sarcastic e a vices amar, Tony Duvert aborda in *Abécédaire malveillant* themas como le infantia, le pedophilia, le politica, le philosophia, le litteratura e le mestiero de scriptor. 

Malgrado su grande qualitate litterari, le libro esseva mal recipite per le critica francese, *[[Le Figaro]]* exceptate. Jérôme Garcin, in *L'Événement du jeudi*, videva in illo «le ultime schizzo amar de un *soixante-huitard*  arretrate in le W.C. turc del facultate de Vincennes ubi le muros deteriorate supporta ancora le graffitis obscene e le tags choleric de un revolta ab ora desuete».

Le scriptor e editor Charles Dantzig, que includeva *Abécédaire malveillant* inter le dece libros de su bibliotheca ideal in un articulo pro le sito *Lecteurs.com*, definiva le obra como «le sol libro anarchista del secunde medie del seculo XX».

## Referentias


## Vide etiam
* Pedophilia in le litteratura

## Ligamines externe
* (francese) ''Abécédaire malveillant'', version integre in PDF. Éditions Bleues.
* (francese) [Citationes](https://www.boywiki.org/fr/Ab%C3%A9c%C3%A9daire_malveillant_(citations)) del libro in Boywiki.org.
Fee

Un **fee**, vel etiam **fata**, esse un typo de creatura mythic vel legendari que on pote invenir sovente in contos de fee e historias popular de plure culturas europee, sicut le celtic, slave, germanic, anglosaxone e franc. Le fees esse spiritos vel creaturas celestial que es frequentemente descripte ut metaphysic, supernatural vel preternatural.

Le mythos e contos re fees non habe un origine commun, sed illos esse in vice un collection de credentias popular multo differente. Le varie theorias del gente commun circa le origine del fees cita que illes sia angelos expulse ex le paradiso, vel demones minor proveniente ab le inferno. Secundo le credentias pagan, in vice, le fees es concepte ut spiritos del mortos o elementos del natura multo plus vetere que le homine, e, in iste signification, illes esse forsan similar al nymphas grec.

Dum le annos, le vocabulo ‘fee’ ha essite aliquando usate pro referer se a specific creaturas magic con un aspecto quasi human, al quales, in le contos, place facer despectos al gente. Altere vices, le termino es usate pro appellar altere creaturas magic, sicut gnomos e goblins. Ita, le fees es associate con le mundo del magia, e frequentemente le parolas derivate ab le termino ‘fee’ e ‘fata’ ha devenite synonymos de ‘magic’ e ‘incantate’ in le linguage comun.  

## Vide etiam
* Elfo
Feminas qua imams

Existe currente controversia inter musulmanes re circonstantias dum lequales feminas pote ager qua imams — i.e., ducer in un *[[salat]]* (prece). (Nota que existe plure typos de dirigentes religiose islamic apud imams, e feminas islamic ha essite characterisate qua figuras theologic tra le integre historia de Islam.) Alicun scholas de pensata islamic face exceptiones pro *[[tarawih]]* (preces optional dum Ramadan) o pro congregation consistente solo de proxime parentes.

Historicamente, alicun sectas considerava acceptabile pro femina esser imam. Isto era ver non solo in le corde arabe de primari Islam, sed etiam in China centenas de annos retro. Le debatto ha essite reactivate recentemente, arguente que le spirito del Koran e le littera de un disputate hadith indica que feminas debe esser capace ducer congregationes tanto mixte como mono-sexual, e que le prohibition de isto disveloppava qua resulto sexismo in le ambiente medieval e patriarchal interpretationes de textos religiose, non parte o reflective de ver Islam.

## Referentias
Skagerrak

**Skagerrak** es le nomine del parte del Mar del Nord que es situate inter le peninsula danese Jutlandia, le region svedese Bohus e le sud de Norvega.

Le superficie de Skagerrak es 33.400 km2, le volumine es 7.280 km2 , e le profundo in media es 218 metros.

Le prime parte del nomine del mar, 'Skager', ha date le nomine al urbe danese Skagen al puncta del peninsula danese Jutlandia; Skagen significa 'formation acute del terreno'. Le ultime parte de Skagerrak, 'rak', veni de nederlandese e significa 'stricte aqua navigabile'.
Numero prime

Un **numero prime** (o un **primo**) es un numero natural major que 1 que non ha divisores altere que 1 e illo mesme.
Un numero natural major que 1 que non es un numero prime es appellate un numero composite. Pro exemplo, 5 es numero prime proque 1 e 5 es su unic factores integre positive, durante que 6 es composite proque illo ha le divisores 2 e 3 in addition a 1 e 6. Le theorema fundamental del arithmetica establi le rolo central del numeros prime in le theoria de numeros: qualcunque numero integre major que 1 pote esser exprimite como un producto de numeros prime que es unic, excepte le ordine. Le unicitate in iste theorema require excluder 1 como un numero prime proque 1 pote includer arbitrarimente multe instantias de 1 in qualcunque factorisation, e.g., 3, 1 × 3, 1 × 1 × 3, etc. es omnes valide factorisationes de 3.    

Le prime 168 numeros prime (omne le numeros prime minor que 1000) es:
:2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, 59, 61, 67, 71, 73, 79, 83, 89, 97, 101, 103, 107, 109, 113, 127, 131, 137, 139, 149, 151, 157, 163, 167, 173, 179, 181, 191, 193, 197, 199, 211, 223, 227, 229, 233, 239, 241, 251, 257, 263, 269, 271, 277, 281, 283, 293, 307, 311, 313, 317, 331, 337, 347, 349, 353, 359, 367, 373, 379, 383, 389, 397, 401, 409, 419, 421, 431, 433, 439, 443, 449, 457, 461, 463, 467, 479, 487, 491, 499, 503, 509, 521, 523, 541, 547, 557, 563, 569, 571, 577, 587, 593, 599, 601, 607, 613, 617, 619, 631, 641, 643, 647, 653, 659, 661, 673, 677, 683, 691, 701, 709, 719, 727, 733, 739, 743, 751, 757, 761, 769, 773, 787, 797, 809, 811, 821, 823, 827, 829, 839, 853, 857, 859, 863, 877, 881, 883, 887, 907, 911, 919, 929, 937, 941, 947, 953, 967, 971, 977, 983, 991, 997.

Le cinque plus grande cognite numeros prime/primari son de typo Mersennian: 2p - 1, con le exponento p prime, (februario 2016): talmente que 37.156.667 <= p <= 74.207.281. Talmente le maximal cognite numero prime ha 74.207.281 digitos binari.
Biotechnologia

Le **biotechnologia** es le utilisation de systemas e organismos vive pro disveloppar o facer productos utile, o "omne application technologic que usa systemas biologic, organismos vide o derivatos de istes, pro facer o modificar productos o processos pro un uso specific" (Convention del NU sur le Diversitate Biologic, Art. 2).  Dependente del utensiles e applicationes, le biotechnologia ha terreno in commun con le campos del bioingenieria e del ingenieria biomedical.

Durante milles de annos, le humanitate ha usate le biotechnologia in le agricultura, in le production de alimentos e in le medicina.  On crede que le termino mesme ha essite cuneate in 1919 per le ingeniero hungare Károly Ereky. Al fin del vintesime e al initio del vinti-prime seculo, le biotechnologia include anque le scientias nove e diverse como le genomica, le technologias de genes recombinante, le immunologia applicate e le disveloppamento de therapias pharmaceutic e de tests diagnostic.

## Referentias
Imperalismo

Le **imperialismo** es un relation human e territorial inequal, que consiste in le action per le governos de imponer lor egemonia super altere paises pro exploitar los economicamente, per assumer le plen controlo monopolistic del fontes energetic e pro exportation supertoto de capitales.
Le termino "Imperialismo" esseva create in Francia in le prime Octocento pro definir le regime instaurate per Napoleon III. Successivemente on lo usava in Anglaterra, associate al idea de despotismo, pro indicar le regime de Napoleon III. In fin, le termino **Imperialismo** assumeva su signification le plus cognoscite: le tendentia de un nation a imponer su dominio economic e a influentiar le politica interne de altere paises con le objectivo de initiar le construction de imponente imperios economic. Pro le paises dominante un del objectivos principal de iste systema esseva illo de extraher a basse costos un grande quantitate de materias prime del paises occupate. 
Le termino es a vices usate pro describer le politica de un stato que tende al mantenimento de colonias e dominios in terras lontan, anque si le mesme stato  non se considera un imperio.

In ultra, le termino imperialismo pote indicar un position intellectual, que implicarea le convinction que le conquista e le mantenimento del imperios ha una valentia positive; tal puncto de vista es sovente unite al presupposition de un superioritate cultural o de altere typo, intrinsec al poter imperial. 

Un definition scientific del termino imperialismo, le unic de facto, pote esser recercate in le tractationes dedicate per Lenin al argumento, ante totes le sequente: le imperialismo es le phase supreme del capitalismo avantiate, o entrate in su phase matur.
Fundo Monetari International

Le **Fundo monetari international** (*International Monetary Fund*, usualmente abbreviate in **FMI** in interlingua e in IMF in anglese) es un organisation componite per le governos national de 188 Paises e insimul al gruppo del Banca Mundial face parte del organisationes international appellate de Bretton Woods, del nomine del localitate in le qual on teneva le conferentia que decretava su creation.
Le FMI ha essite formalmente instituite le 27 decembre 1945, quando le prime 29 statos firmava le accordo institutive e le organisation nasceva in le majo del 1945. Actualmente le statos membros es 188.
Neil Armstrong

**Neil Alden Armstrong** (le 5 de augusto 1930, Ohio, SUA - le 25 de augusto 2012, Ohio) esseva un american ingeniero de aviones, officiero marin, pilota de test e astronauta. Ille es le plus cognoscite como le prime homine, qui placiava su pede sur le Luna como parte del equipa del nave spatial american Apollo 11 le 21 de julio 1969 (tempore europee).

Neil Armstrong esseva studente de Purdue University in Indiana, SUA. Ille esseva pilota pro le marina american durante le Guerra de Corea.

Le citation le plus famose es le parolas "Isto es un parve passo pro un homine, un salto gigantesc pro le humanitate" (anglese original: "That's one small step for a man, one giant leap for mankind"), pronunciate in su microphono quando ille como le prime homine toccava le superficie del Luna.

In su tempore como astronauta, ille esseva le commandator dell nave spatial Gemini 8 que esseva parte del prime combination de duo naves spatial. Le processo de combinar Gemini 8 con Agena non esseva sin problemas. Gemini 8 comenciava rotar incontrolabilemente, ma Neil Armstrong manteneva le calma malgrado le situation periculose menaciante le vitas del equipa. Isto esseva un causa principal que ille esseva eligite commandator de Apollo 11.

Neil Armstrong ha un stella con su nomine in le trottoir "Hollywood Walk of Fame" in Hollywood, Los Angeles.
Louis Armstrong

**Louis Daniel Armstrong**, anque cognoscite secundo le nomines **"Satchmo"** e **"Pops"** (le 4 de augusto 1901, Nove Orleans in Louisiana, SUA – le 6 de julio 1971, Nove York, SUA per un attacco cardiac), esseva un american trompettista, compositor e cantator de jazz, discoperite per King Oliver in Nove Orleans.

Ille nasceva in un ambiente povre in Nove Orleans. Su patre quitava le familia, quando Louis Armstrong esseva un baby, e su matre quitava Louis e su soror, qui habeva tres annos minus que ille, a su granmatre. In le etate de cinque annos ille cambiava domicilio retro al matre e su familia.

Louis Armstrong habeva su prime instruction de musica in 1913, quando ille esseva placiate in un asylo de education in Nove Orleans. In 1922 ille viagiava a Chicago pro devenir secunde cornettista in le "Creole Jazz Band" de King Oliver.

Su prime registration de disco de grammophono habeva loco in 1923. In le annos sequente ille se developpava como solista independente, e su stilo e rhythmo creava un nove stilo de sonar, combinate con su voce rauc characteristic e le irresistibile swing que ille usava pro representar le anima del jazz.

Inter le melodias que hodie es ligate a Louis Armstrong es "What a Wonderfuld World" (1967).

Louis Armstrong esseva 1924-1931 maritate con Lilian "Lil" Hardin Armstrong (1898-1971), qui esseva anque musico de jazz, cantator, arrangiator e gerente de un orchestra.

Ja in 1936 appareva le prime de duo autobiographias, "Swing That Music", que Louis Armstrong non mesme scribeva ma que tracta de su vita. Ille mesme scribeva "Satchmo: My Life in New Orleans" (1952), que monstra como le musico anque habeva un talento pro laborar con le lingua. Ille ja in 1922 comprava su prime machina a scriber.
Proteina

Un **proteina** es un catena de aminoacidos, con functionalitate structural o catalytic (enzyma). Le proteinas forma un grande classe de moleculas biologic.

Organismos produce proteinas con diverse functiones, como material de construction, enzymas, e anticorpores. Le proteinas es un componente essential de alimento pro tote le organismos. Illos se trova in alte concentrationes in p.ex. legumines, productos de carne, ovos, pisces, productos lactee e nuces.
Ingmar Bergman

**Ernst Ingmar Bergman** (le 14 de julio 1918, Uppsala, Svedia – le 30 de julio 2007 in Fårö, Svedia) esseva svedese director de theatro e de films. Ille es considerate un del plus importante creatores de films in le secunde parte del 20esime seculo.

Su films sovente tracta questiones essential como moral, solitude e fide. Normalmente ille mesme scribeva le manuscripto al films. Sven Nykvist esseva 1960-1984 su photographo in chef.

Ingmar Bergman studiava al Schola Superior de Stockholm 1937-1940, primo con interesse pro theatro, pois pro films. Su prime film "Hets" es de 1944, le ultime "Trolösa" de 2000 con direction scenic per Liv Ullmann.

Inter su productiones le plus famose es le film "Trollflöjten" (Le flauta magic, 1975) como un filmatisation del opera de Wolfgang Amadeus Mozart, "Det sjunde inseglet" (Le septime sigillo, 1957) e "Fanny och Alexander" (Fanny e Alexander, 1982), le ultime anque facite a in un serie de television.

Ingmar Bergman esseva active 1944-2005. Ille esseva maritate cinque vices e ha in ultra un filia con le actrice Liv Ullmann. In toto, ille ha novem infantes.
Johannes Gutenberg

**Johannes Gensfleisch zum Gutenberg** (c. 1400 probabilemente in Mainz, Germania&nbsp;– 3 de februario 1468 in Mainz) esseva aurifice german e metallurgo, cognoscite como le inventor del arte de imprimer libros.

Le patre de Johannes Gutenberg esseva Friele Gensfleisch zur Laden e esseva probabilemente commerciante de textiles, le matre esseva Else Wyrich e le secunde sposa del patre. Originalmente Johannes Gensfleisch esseva appellate anque *zur Laden* secundo su patre ma cambiava alora su nomine a *zum Gutenberg* secundo le nove domicilio del familia.

Durante le annos 1430 ille comenciava experimentar con impression. Investitores le supportava financiarimente, e ille developpava su methodo de typos separate excambiabile pro cata singule littera. Le impression del Biblia de 1.286 paginas esseva exequite in 1455-1458 como le prime obra. 

In Europa on non sapeva que durante al minus 1.000 annos on habeva imprimite libros in China, ma la esseva secate un tabula de ligno per pagina. Solmente in le annos 1800 le arte europee de impression deveniva definitivemente plus rapide que le methodo chinese.

In Strasburgo in le annos 1430-1440, Gutenberg se interessava pro tractar metallos e speculos, e ci ille developpava le idea de imprimer libros. Solmente quando ille retornava a Mainz, ille prestava moneta pro poter developpar su methodo de imprimer textos mechanicamente. Le investitor, le aurifice Johann Fust, non ganiava del invention e initiava in 1455 un processo juridic contra Gutenberg, qui esseva ruinate. In 1459, Gutenberg pro isto cambiava domicilio a Haarlem in Nederland e fundava un imprimeria la. In 1465 ille esseva empleate per le principe Adolpho de Nassau e assi assecurava economicamente su vetulessa. Ille moriva in 1468 e esseva sepelite in le ecclesia franciscan in Mainz (demolite 1742).

Le obra le plus cognoscite de Gutenberg es le Biblia con 42 lineas per pagina, appellate anque le *[[Biblia de Gutenberg]]*, in duo volumines.

Gutenberg non signava un singule de su obras.

## Referentias
Serpentes

**Serpentes** es es un subordine de reptiles carnivore elongate, sin gambas, del subordine **Serpentes** Linnaeus, 1758 (o **Ophidia**) que pote esser distinguite del lacertas sin gambas per lor manco de palpebras e aures externe. Como tote le squamates, serpentes es ectothermic, vertebratos amniote coperite per scalias.
Le serpentes es inapte a vivere in un climate frigide; in le zonas temperate, quando le hiberno veni, illos se abandona in un sorta de coma lethargic usque al fin del hiberno.

Le scientia que studia le serpentes es appellate ophiologia e su studiosos es appellate ophiologos.

## Phylogenia
### Cladogramma externe

### Cladogramma interne
Imelda Marcos

**Imelda Remedios Visitación Trinidad Romuáldez-Marcos** (nate le 2 de julio, 1929), es le sposa del 10isime presidente del Philippinas, Ferdinand Marcos, e le prime Prime Donna del Philippinas. 
## Referentias
Vitruvio

**Marcus Vitruvius Pollio**, cognoscite como **Vitruvius** (c. 80 aEC - c 15 aEC) era un architecto roman. Su prenomine "Marcus" e su cognomine "Pollio" anque son incerte. Su tractato *[[De architectura]]* describe le technicas de construction del antiquitate classic.

## Ligamines externe
* ''De Architectura'' (latino)
Catilinaries

**Catilinarie** es quatro discursos de Ciceron. Ille alloqui los inter novembre e decembre 63 aEC, post haber discoperite e repressite le conspiration de Catalina pro donar un colpo de stato.

## Prime Catilinaria: ''Oratio in Catilinam Prima in Senatu Habita''
Contra lo que era costume in le discursos in le Senato, le prima Catilinaria es breve - circa 317 lineas in latino - e non ha "exordium". Le discurso comencia con un del plus cognoscite phrases de Cicero:

Catilina era presente quando Cicero alloqueva le discurso in le templo de Jupiter Stator: quando ille entrava, le altere senatores averteva se de ille e lassava sol in le sede. Catilina tentava replicar le discurso, ma le senatores lo interrumpeva accusante le de traitor.
Bibliotheca

Un **bibliotheca** es etymologicamente un institution ubi un collection de libros es conservate e ponite al disposition. Hodiedie, un bibliotheca es un collection de informationes publicate in lor differente formatos como libro, articulo, revista, disco compacte, archivo digital, film, et cetera. Personas qui labora professionalmente in bibliothecas es nominate bibliothecarios o bibliothecarias.
Hippocrates

**Hippocrates de Cos** (Grec antique: *Ἱπποκράτης*) c. 460 aEC - Thessalia c. 370 aEC) esseva un medico del Grecia antique que exerceva durante le clamate seculo de Pericles. Ille es considerate un del figuras plus destacate del historia del medicina e multe autores refere se a ille como le "patre del medicina" in recognoscientia de su importante contributiones a ista scientia como fundator del schola que porta su nomine. Ista schola intelectual revolutionava le medicina del Grecia antique, establinte la como disciplina separate de altere campos con le qual esseva associate traditionalmente (nottabilemente le philosophia), convertinte le exercicio del medicina en un authentic profesion.
Pindaro

**Pindaro** esseva un del plus celebre poetas lyric del Grecia classic. 

## Opera
Su opera que se cognosce se ha conservato en papyros del seculo II aEC usque le II dEC e in alicun manuscriptos medieval que procede de un selection effectuate in le seculo III.
63 aEC

## januario

## februario

## martio

## april

## maio

## junio

## julio

## augusto

## septembre

## octobre

## novembre

## decembre

## sin data precise
Menandro

**Menandro** (*Μένανδρος*) (nascite ca. 342 ante le Era Commun in Athenas, morite ca. 292 a.E.C. in Pireus) esseva un dramaturgo grec: le maxime exponente del si-appellate comedia nove grec. Ille scribeva plus que 100 comedias e peciettas legier. Ille comenciava como autor in le etate de 20 annos.

Su obra existiva solmente in le forma de lineas citate per altere autores ancian usque le seculo 20 quando fragmentos de varie manuscriptos era discoperite. Le sol que es quasi complete es *Dyskolos*, discoperite in le anno 1952.
Strabon

**Strabon** (*Στράβων*) esseva un geographo e historico grec cognoscite pro su opera *Geographia*.

## Ligamines externe
* *[http://books.google.com/books?id=RgVBAAAAcAAJ&dq=Strabonis&lr=&pg=PA1#v=onepage&q=&f=false Geographica]*
François Asselineau

**François Asselineau** (14 de septembre 1957 in Paris&nbsp;–&nbsp;) es un politico francese. Ille es le Presidente del UPR (Union Popular Republican).
Guisando

**Guisando** es un municipalitate que se trova in le provincia de Avila, in le communitate autonome de Castilia e Leon, Espania.
Geographia (Ptolemeo)

Le **Geographia** (;  Geographike Hyphegesis) es un del obras principal de Ptolemeo (un altere es le Almagesto). Illo es un tractato super le cartographia e un compilation de lo que se cognosceva del mundo in le Imperio Roman durante le seculo 2. Ptolemeo se basa in le obra de un geographo anterior, Marino de Tyro.
Photochimia

Le **photochimia**, un subdisciplina del chimia, es le studio del interactiones inter atomos, moleculas parve e le luce (o radiation electromagnetic).
Historiographia grec

Le **historiographi grec** es le effortios grec de registrar le historia. Jacoby, en *Fragmente der griechischen Historiker*, differentiava 856 historicos grec, includite le mythographos e chronistas local. On pote datar le historiographos grec desde el seculo V aEC usque le seculo IV EC, desde Herodoto usque Zosimo, passante per Thucydides, Posidonio, Polybio, etc.

Le concepto de historiographia nasceva en Grecia, benque se accepta que anteriormente ya existeva un conception historic en Oriente, un desiro de permanentia de toto lo que se habeva facite. Nonobstante, isse conception historic primitive es un transmission de datos historic que, como le listas royal del Antique Egypto, careva de analysis historic, pro lo que no se tractava de historiographia, sin negar pro illo su valor documental. 

Se considera a Herodoto le prime historico, tanto in le actualitate como in le antiquitate. Thucydices establiva posteriormente le base rational e methodologic de un historiographia nascite como reaction ante lo irrational del mythologia grec. Previemente, ya Hecateo de Mileto habeva attenuate lo supernatural, ma la separation total non se produce usque Thucydides. Herodoto concipeva su Historia como un medio de evitar le oblido de illo que meritava esser recordate. In le antiqua Grecia se videva etiam le historia como medio de monstrar exemplos, factos suppositivemente occurrite. Le patre del historiographia, Herodoto, assi lo expressava in IVm 195, 2: "realmente, io ignora si isto es veritate, simplemente io consigna lo que illos conta". 

Super le fontes, existeva un preponderantia del fontes oral super le scripte. In le origines del historiographia era quasi obligate le uso de fontes oral, pois a differentia del historicos actual, que se basa supertoto in le investigation del textos, le grec antique no disponeva la mayor parte del tempo de sufficiente material archivistic o bibliographic. Nonobstante, quando jam si era possibile laborar con le fundos del bibliothecas, le historicos continuava preferente le tradition oral; e incluso criticava a los que solo laborava con fontes scripte como, per exemplo, Timeo. Ultra, il ha que haber in conta que le grecos no cognosceva le linguas barbare, pro tanto, Herodoro non poteva comprender le chronicas oriental, benque etiam non monstrava interesse in cognoscer las. Le election de un tradition oral implicava le necessitate del prime reflexiones re le methodo historic, como es le critica del fontes, su relation e graduation secundo le valor del testimonios recolate. De ibi su determination in monstrar tote le versiones recognoscite, benque considera alicunas erronee. Etiam, le tradition oral obligava a establir  un chronologia que ordinava le factos isolate postea su recompilation. Le fontes scripte era relegate al archeologos.
Historiographia

Le **historiographia** es le registro scripte del historia, le memoria fixate per le proprie humanitate con le scriptura de su proprie passato.

Le termino procede de historiographo, et iste del grec ἱστοριογράφος ([historiográfos]), de ἱστορία ([historía]: historia) e -γράφος ([gráfos]), del radice de γράφειν ([gráfein]: scriber); i.e. qui scribe le historia.

Le historiographia es le arte de scriber la, ma etiam le scientia del historia. Le emphasis in su condition de "arte" (τέχνη, [téchne])  o "scientia" (ἐπιστήμη, [epistéme]) es un del objectos de debatto methodologic le plus importante inter le historicos, con abundante participation de tote typo de intellectuales que ha reflexe super illo, date su position central in le cultura. Por un parte de illos, non pote incluse parlar de "historia" in singular, pois que le condition de narration de su productos los converte in "historias" in plural. Por le mayor parte del historicos contemporanee es irrenunciabile le condition scientific del historia, o al minus le aspiration a tal condition ("scientia in construction"), e incluso es multe extendite le vision que no percipe ambe characteristicas (scientia et arte" como strictemente incompatibile sino como complementari.
Bochotnica

**Bochotnica** (API ) es un village in area urban de Polonia con circa 1.500 habitantes. Le fluvio Bystra passa trans Bochotnica.
Introduction al Arithmetica

**Introduction al arithmetica** (en grec antique: *Ἀριθμητικὴ εἰσαγωγή*) es le unic texto re mathematica scripte per Nicomacho que se conserva. Contine tanto prosa philosophic como ideas mathematic basic. Nicomacho scribe que facer philosophia solo es possibile si se sape sufficientemente de mathematica. Nicomacho anque describe como le numeros natural e le ideas mathematic basic es eterne, immutabile e abstracte. Le texto ha dos partes, de 23 e 29 capitulos respectivemente. 

## Ligamines externe
* Texto francese in le web de Philippe Remacle (1944 - 2011): ed. de 1856 ó 1857.
Chimia inorganic

Le **chimia inorganic** es le studio del synthese  e conducta de compostos inorganic e organo-metallic. Iste campo coperi tote le compostos chimic excepte le myriade de compostos organic (compostos basate in carbon, usualmente continente ligamines C-H), que es le subjecto de studio del chimia organic. Le distinction inter le duo disciplinas non es absolute, e illo existe multe superposition, super toto in le campo del chimia organo-metallic. Le chimia inorganic es un campo de investigation active actualmente e ha applicationes in le major parte del aspectos del industria chimic, in particular in catalyse, scientia del materiales, pigmentos, chimia medicinal e agricultura.
Chimia analytic

Le **chimia analytic** es le studio del separation, identification e quantification del componentes chimic de materiales natural o artificial. Le analysis qualitative da un indication del identitate del species chimic in le monstra, e le analyse quantitative determina le quantitate de certe componentes in le substantia. Le separation del componentes es frquentemente anterior al analyse.
Seculo 5

Le **seculo 5** o le **seculo V** es un seculo passate, in accordo con le calendario gregorian. Illo comenciava le 1 de januario 401, e finiva le 31 de decembre 500. In le uso popular, iste periodo extende del 1 de januario 400 a 31 de decembre 499.
Fekete Pákó

**Lapite Oludayo**, o Fekete Pákó (Pako Nigre) (Ibadan, Nigeria, 17 april 1976) es un cantator hungare. 

## Referentias
Zeami Motokiyo

**Zeami Motokiyo** (1363 – 1443), esseva un Japonese dramaturgo, Autore e actor.

Nascite in Nagoya, Japon.
Narcoticos Anonyme

**Narcoticos Anonyme** es le secunde plus grande programma de dece-duo passos pro restablir se de dependentia narcotic, post Alcoholicos Anonyme. Secundo su Texto Basic, le programma seque un via similar a AA mais su scopo include tote le substantias que altera le mente o cambia le humor.
Inequalitate (mathematica)

In le mathematica, un **inequalitate** es un relation que existe inter duo valores quando illos es differente (vide etiam: equalitate).
*Le notation *a* ≠ *b* significa que *a* es **inequal a** *b*.
Illo non assere que un es plus grande que le altere, ni mesmo que lor grandores pote esser comparate.

Si le valores in question es elementos de un structura ordinate, como illo del numeros integre o real, lor grandores pote esser comparate.
*Le notation *a*  *b* significa que *a* es **superior a** *b*.
In cata caso, *a* es inequal a *b*. Tal relationes se appella **inequalitate stricte**. Le notation *a* < *b* pote etiam esser legite como "*a* es strictemente inferior a *b*".

In contrasto al inequalitate stricte, il ha duo typos de inequalitate non stricte:
*Le notation *a* ≤ *b* significa que *a* es **inferior o equal a** *b* (o, equivalentemente, **non superior a** *b*, o **al plus** *b*).  
*The notation *a* ≥ *b* significa que *a* is **superior o equal a** *b* (o, equivalentemente, **non inferior a** *b*, o **al minus** *b*).  

Un notation additional es pro monstrar que un quantitate es multo plus grande que un altere, generalmente per plure ordines de magnitude.

*Le notation *a* ≪ *b* significa que *a* es **multo inferior a** *b*.
*Le notation *a* ≫ *b* significa que *a* es **multo superior a** *b*.
Pontifícia Universidade Católica de Minas Gerais

Le **Pontifícia Universidade Católica de Minas Gerais** (*PUC-MG*) es un universitate in le citate de Belo Horizonte in le region del Minas Gerais in Brasil. 

Fundate in 1958, con 47 434 studentes in 2010.
Tiétar

**Tiétar** es un municipalitate que se trova in le provincia de Caceres, in le communitate autonome de Extremadura, Espania.
Theoria economic

Un **theoria economic** esse un conjuncto de hypotheses que pretende reproducer aspectos de un realitate economic e les teoremas obtenite a partir de illos mediante calculos logic. Un del objectives ultime del differente teorias economic es modellar un scenario ube se maximisa le beneficios del societate como conjuncto. In le theoria economic actual se distingue dos formas de analyse principal: le microecnomia e le macroeconomia.
John Berryman

**John Berryman** (25 de octobre 1914 in McAlester, Oklahoma, SUA&nbsp;– 7 de januario 1972 in Minneapolis, Minnesota, SUA) esseva un poeta e erudito statounitese. Ille esseva un figura major del poesia statounitese e un figura grave del movimento de poesia confessional. Su obra plus cognoscite es *The Dream Songs* (Le Cantos Somnial).
Panentheismo

In **panentheismo**, the universo in le prime formulation es practicamente le toto ipse. In the secunde formulation, le universo e lo divin non es ontologicamente equivalente. In panentheismo, Deo es vidite qua le fortia eterne animante detra le universo. Alicun versiones suggere que le universo es nihil plus quam le parte manifeste de Deo. In alicun formas de panentheismo, le cosmo existe intra Deo, le qual in su vice "transcende", "pervade" o es "in" le cosmo. Dum pantheismo assere que 'Toto es Deo', panentheismo va plus lontan pro pretender que Deo es plus grande que le universo. Preterea, alicun formas indica que le universo es continite intra Deo,  como in le concepto de Tzimtzum. Le parola *panentheismo* veni del greco ancian: πᾶν (pân) "toto"; ἐν (en) "in"; e θεός (theós) "Deo"; "toto-in-Deo".  Le maxim grande parte del pensata hindu es altemente characterisate per panentheismo e pantheismo. Judaismo hasidic merge le ideal elitesc de nullification con paradoxe transcendente divine panentheismo, tra intellectual articulation de interior dimensiones del Kabbalah, per le emphase populista super le panentheistic Immanentia divin in toto e obras de bontate.

## Vide etiam
* Pantheismo

## Referentias
Aishiteru

***Aishiteru*** es un secunde opera musical post Nada Cinta producite per MD Entertainment que comenciava su diffusion in le 27 de septembre 2011 e finiva le 22 de novembre 2011. Le stellas include Chicco Jerikho, Mikha Tambayong e altere actores e esseva accompaniate con le canto con le titulo **Baby Babe** per Mikha Tambayong como canto del opera.
Deffense et Illustration de la langue françoyse

**La Deffence, et Illustration de la Langue Francoyse** (in interlingua: *Defensa e Illustration del lingua francese*) es un manifesto litterari publicate in 1549 que establi le principios per los que se regerea le gruppo de poetas francese que constituiva Le Pleiade. Malgrado esser un opera collective, illo era signate per Joachim du Bellay.
Monarchia Roman

Le **monarchia roman** (in latino *Regnum Romanum*) era le prime forma politic de governamento del citate-stato de Roma, ab le momento de su fundation (per tradition le 21 de april 753 aEC). Usque le fin del monarchia in le anno 509 aEC, quando un revolution expelleva le ultime rege Tarquinio le Superbe, instaurante se le  Republica Roman.

Le origines del monarchia son imprecise, ma pare que era le prime forma de governamento del citate, un dato que sembla confirmar le archeologia e le linguistica. Le mythologia roman relationa le origine de Roma e del institution monarchic al heroe troian Eneas, qui navigava verso le Mediterraneo occidental fugiente del destruction de su citate usque arrivar a Italia. Ille fundava le citate de Lavinio, e postea, su filio Ascanio fundarea Alba Longa, de cuje familia regal descenderea le geminos  Romulo e Remo, le fundatores de Roma.
Billy Collins

**William James Collins** o **Billy Collins** (Nove York, 22 de martio 1941) es un poeta statounitese.

Ille esseva poeta laureate del Statos Unite ab 2001 a 2003. Ille actualmente insenia litteratura in anglese a Lehman College, del City University of New York (Universitate del Citate de Nove York), in le Bronx).

## Obras

**Pokerface* (1977)
**Video Poems* (1980)
**The Apple That Astonished Paris* (1988)
**Questions About Angels* (1991)
**The Art of Drowning* (1995)
**Picnic, Lightning* (1998)
**Sailing Alone Around the Room: New and Selected Poems* (2001)
**Nine Horses* (2002)
**The Trouble with Poetry* (2005)
**She Was Just Seventeen* (2006) 
**Ballistics* (2008)
Ayu Ting Ting

**Ayu Ting Ting** (nascite in Depok le 20 de junio de 1992) es un cantatrice ab dangdut in Indonesia. Illa deveniva famose quando illa cantava le canto principal con le titulo *Geol Ajep Ajep* e *Alamat Palsu*. Re le canto "Alamat Palsu", illo constitue le canto de creation de Dadan que es de Tasikmalaya.
Monumento al Wikipedia

Le **Monumento a Wikipedia** (in polonese:*Pomnik Wikipedii*) es un sculptura designate per Mihran Hakobyan por honorar al contributores a Wikipedia, ubicate in Słubice, Polonia. 

Le monumento era promovite de Krzysztof Wojciechowski, professor e director del Collegium Polonicum de Słubice, e representa a quatro homines sustenente in le alto un sphera del mundo, basate in le logotypo de Wikipedia. Le sculptura, fabricate de fibra e resina, esseva planate per le artista de origine armenie Mihran Hakobyan, graduato del Collegium Polonicum. Le obra costava inter 47&nbsp;000 e 50&nbsp;000&nbsp;zlotys (approximativemente 14&nbsp;000&nbsp;euros) e esseva financiate per le autoritates del citate.

Le inauguration al publico esseva le 22 de octobre de 2014, iste sculptura es le prime in le mundo dedicate al encyclopedia virtual. Secundo Piotr Luczynski, burgomaestro del citate, le monumento « monstrara le importantia del citate como un centro academic».

## Inscription
In le base del monumento appare un placa con le sequente texto:

## Referentias


*
Philosophia grec

Le **philosophia grec** es un periodo del historia del philosophia comprendite inter le apparition  del philosophia occidental in le periodo presocratic (seculo VI aEC) e le philosophia hellenistic que finalisa, secundo le data conventionalmente acceptate, in le anno 30 aEC. In occasiones anque se denomina philosophia classic o philosophia antique, ma iste periodo pote includer le pensamento roman.
Ethiopide

Le **Ethiopide** (del greco *Αἰθιοπίς*, in latino *Aethiopis*) es un poema perdite del antique litteratura grec. Il es un del que compone le Cyclo troian, que tracta re la historai complete del guerra de Troia. Le historia narrate in le Ethiopide vene chronologicamente postea del Iliade, e le seque le Parve Iliade.  Le Ethiopide era attribuite per antique scriptores a Arctino de Mileto. Le poema se compone de duo libros de versos in hexametros dactilic.
Parve Iliade

Le **Parve Iliade** (in latino *Ilias parva*) es un poema perdite del cyclo troian, attribuite a Lesches de Pyrrha. Su contento, distribuite in quatro libros, era le continuation de illo narrate in le Ethiopide et era sequite per le Iliupersis.
Iliupersis

**Iliupersis** (del grec *Ἰλίου πέρσις*), cuje significato es "saccheo de Ilion", es un poema epic perdite del litteratura grec archaic.

Iste opera era parte del cyclo troian e relatava le legenda del guerra de Troia. In le chronologia mythic, le succesos narrate se situa postea del relatate in le Parve Iliade e ante del descripte in le Nostoi (le regressos).

Ilipersis era attribuite per antique scriptores a Arctino de Mileto. Le poema se divide in duo libros de versos in hexametros dactilic.
Re le Guerra del Peloponneso

**Re la Guerra del Peloponneso** es un relato del guerra homonyme, que occurreva in le antique Grecia e que confrontava al Liga del Peloponneso (ducte per Sparta) e le Liga de Delos (ducte per Athenas). Le opera era scripte per Thucydides, un general atheniese que luctava in le guerra.

Le opera es considerate un classic, e anque es un del prime libros de historia cognoscite. Il era dividite in octo libros per le editores posterior del antiquitate.

Le analysis que se ha facte del opera normalmente es de duo typos: los que considera iste opera como un pecia historic, objective e scientific e le altere,  relate con le theoria del reception, que argumenta que iste opera se interpreta melior como un opera litterari e non como un relato objective del passato.
Minetest

**Minetest** (originalmente *test-c55*) es un videojoco libere pro Windows, Linux, FreeBSD et Mac OS. Le joco genera aleatorimente un mundo formate in lor majoria per blocos, per le quales le jocator pote obtener plures materias pro construer o fabricar objectos. Le joco esseva disveloppate in 2010 sub le direction de *Perttu Ahola* (Anque cognoscite como "celeron55") e, de tunc, per le adjuta de un crescente communitate de disveloppatores.

Minetest inspira se in Infiniminer, Minecraft e alteres jocos similar, e se centra in le construction de structuras facite per blocos con differente texturas in un mundo 3D, anque cognoscite como mundo-vóxel.

Le jocatores pote eliger inter duo modos de joco: superviventia, in le qual on debe de recoltar omne le materiales pro construer cosas, e le modo creative, ubi le jocator ha desde le initio accesso a un quantitate infinite de totes le materiales e anque pote volar. Le duo modos se pote jocar in modo individual o multijocator.

Technicamente le joco ha duo scopos: Esser facilemente modificabile (usante Lua) e poter se executar de maniera native in computatores antiquate e anque in plus noves. Pro isto, Minetest es implementate in C++ e usa le motor graphic 3D Irrlicht.

## Galeria de imagines

File:Minetest Default Texture Pack 2.png|Blocos e objectos in Minetest.
File:Minetest creative mode .png|Inventario in modo creative.
File:Minetest screenshot.png


## Referentias
Rabbit Ears: TV Poems

**Rabbit Ears: TV Poems** es un antologia veniente de NYQ Books de poemas super television, pretensemente le prime de su genere. Illo ha 130 poemas de 131 poetas, includiente Billy Collins qui lo dava su titulo.

## Referentias
Universidade do Estado de Minas Gerais

Le **Universidade do Estado de Minas Gerais** (*UEMG*) es un universitate in le citate de Belo Horizonte in le region del Minas Gerais in Brasil. 

Fundate in 1989, con 23008 studentes in 2010.
Grande incendio de Roma

Se cognosce como **Grande incendio de Roma** al incendio que destrueva parte del citate de Roma durante le estate del anno 64, regnante Neron como imperator. Su authentica signification es motivo de disputata ja que le fontes primari, principalmente le historico Tacito, que tracta re le incendio es pauc, e se contradice in certe aspectos. Non obstante, pare clar que le incendio se initiava o le nocte del 18 al 19 de julio del anno 64 o le nocte del 19 de julio, e que le citate ardeva durante cinque dies. Le destruction que causava le flammas era importante; secundo Tacito, quatro del dece-quatro districtos de Roma era destruite e altere septe era damnate. Alicun monumentos del citate, como le templo de Jupiter e le domo del virgines vestal era anque ardite.
Prime triumvirato

Le **Prime triumvirato** es le nomine donate per le historicos al alliantia politic non official que formava Pompeio Magne, Caio Julio Cesare e Marco Licinio Craso. Illa durava ab le 60 aEC usque le 53 aEC.
Secunde triumvirato

Le **secunde triumvirato** era un alliantia politic durante cinque annos (43-32 a. Chr.) realisate inter Marco Antonio, Cesare Octaviano e Marco Emilio Lepido, post le vacuitate de poter originate pro le assassinato de Julio Cesare.
Litteratura latin

Le **latino** es le lingua le plus cognoscite inter le linguas morte e debe su nomina al antique contato del Latio de ubi es original; plu tarde era adoptate per le fundatores de Roma con approximationes ad altere linguas como le greco, le umbro, le osco e le etrusco e con apportos de alicun dialectos indoeuropeos que ha apparite in le formation del latino como le celtico.

Le monumento le plus antique que se conserva del latino es un canto o hymno que le fratres arval o collegio sacerdotal de Marte, hymno que recitava in su festa annual e que era discoperte in le anno 1777, gravate in un petra, accompaniate del statutos del collegio.

Ja definite le conceptos de litteratura e lingua latin, on besonia dicer que le litteratura latin, que comencia in Roma e ha su epocha classic verso le final del Republica, e initio del Imperio, perdura postea del cadita de iste in Occidente, e continua su production durante tote le Etate Medie, apparente con nove vigor in le Renascentia e durante le Humanismo.

## Historia e litteratura

On pote dicer que le comenciamento del litteratura eveniva in 240 aEC, quando le prime spectaculo era representate in Roma, scripte per Livio Andronico, initiator del litteratura latin.

Le litteratura latin pote es dividite in le sequente periodos:
* periodo del origines (753 aEC, fundation de Roma - 241 aEC, fin del Prime Guerra Punic): exemplos simple, generalmente anonyme
* periodo antique (241 aEC– 78 aEC): in iste periodo le prime operas en prosa e poesia comencia a esser scripte:
* periodo auree (78 aEC – 14 EC), dividite in:
** periodo de Cicero (78 aec – 43 aec)
** periodo de Augusto (43 aec – 14 ec)
** periodo argentee (14 – 117 ec)
** periodo de degeneration (117 – 476)

### Autores
In iste articulo on parlara ab autores le plus importante del periodo republican, qui es Livia Andronico, Gneo Nevio e Quinto Ennio usque a illes del litteratura christian in le etate imperial tardive, como Sancte Ambrosio.

### Periodos
#### Etate antique (seculo III a II aEC)
* Epica - de Livio Andronico a Lucretio
* Comedia antique
* Tragedia latin

#### Etate classic
* Etate de Cesare

#### Etate imperial
* Le philosophia, le novella, le poesia post Augusto
* Le historiographia e le rhetorica
* Le rhetorica post Augusto
* Le epica post Augusto
* Le litteratura christian
* Ligamines con le litteratura estranie