open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jazz

Le **Jazz** es un genere del musica que originava del communitates african-statounitese in New Orleans, Statos Unite al initio del seculo 20. Le jazz evolva del musica blues e ragtime, e incorparava ideas del que veniva del musica de Africa del West o su interactiones con musica europee. Jazz ha rhythmos de swing, notas blau, le appellar e responder, polyrhythmos e improvisation.

Le parola *jazz* era prime registrava in 1912 e prime associate con un musica in 1916. Le stilo de Dixieland (jazz de New Orleans) era etiam influentiava per le music african-caribbean e francese. Quand le jazz se diffusava circum le mundo, illo absorbeva stilos musical differente. Le annos 1920 e 1930 es supernominate le era del jazz, e videva le apogeo de su popularitate. Le annos 1930 videva multe subgeneres se emergeva. Le formas dominante del annos 1930 era swing, que era sonate per grande bandas e supertoto arrangiate; Kansas City jazz, con influentias del blues, rhythmos fluide e improvisation; e Gypsy jazz, que era influentiate per musette e waltz.

Post 1940, bebop transfereva le jazz ab musical popular del dansar al "musica del musicos" rapide complexe. Al fin del annos 1940, cool jazz introduciava un stilo plus calme e melodic. Le dominantia del jazz se declinava post le Secunde Guerra Mundial ma le genere continuava evolvar. Le annos 1950, free jazz (jazz libere) explorava le sonar sin contatores o structura, hard bop era influentiava del rhythm and blues e modal jazz usava modos musical al fundation del improvisation. Durante le annos 1960, le jazz rock (fusion) se appareva, que combinava le improvisation de jazz con instrumentos electric e le rhythmos de rock. Smooth jazz, un forma commercial de isto, era succedite post 1980. Subgeneres altere etiam remena popular, inclusive le jazz Latin o Afro-Cuban.
Blues

Le **Blues** es un genere del musica que originava del communitates african-statounitese in le Deep South del Statos Unite in le annos 1870. Le genere veniva del traditiones musical african, le cantos del sclavos e lor musica religiose.

Le nomine del genere veniva del notas blau (in anglese, *blue notes*), usualmente tertios, quintos e septimos false. Istos es un parte distincte del sono; alteros include le rhythmos de swing e patronos repetite. In le blues traditional, un phrase serea repetite quatro vices. Al prime decades del seculo 20, le blues incorporava cambios de accordos. Le *12 barras* structura deveniva le plus commun, con un AAB structura del parolas (un phrase pro quatro barras, le mesme phrase pro quatro barras, un altere phrase pro quatro barras). Parolas del blues sovente lamenta adversitates e le discrimination racial que affectava le african-statouniteses.

Le genere se evolveva post le Guerra Civil Statounitese e le abolition del sclavitude, per traditiones oral. Le premie chronicas re le blues esseva scribite al initio del seculo 20. Multe subgeneres regional se emergeva, inclusive Delta blues e Piedmont blues del areas rural, e etiam le scenas urban de Chicago blues e West Coast blues. Post le Secunde Guerra Mundial, blues traduceva ab instrumentos acustic a instrumentos electric e esseva discoperite gradualmente per audientias blanc. Blues esseva un influentia major al origine del jazz, rock e generes altere.
Arthur Conan Doyle

**Arthur Ignatius Conan Doyle** (Edinburgh, Scotia,  - Crowborough, East Sussex, Anglaterra, ) era un scriptor e medico scotese, melio cognoscite como le autor qui creava le personage del detective Sherlock Holmes.
Leonard Cohen

**Leonard Norman Cohen** (Westmount, Québec, Canada le 21 de septembre 1934&nbsp;– Los Angeles, California, SUA le 7 de novembre 2016) esseva un cantautor, poeta e romancero canadian.

Al initio, Cohen voleva un carriera como un poeta e romancero. Ille non comenciava un carriera in le musica usque 1967, quando ille habeva 33 annos. Su prime album *Songs of Leonard Cohen* (1967) e le canto *Suzanne* lanceava su carriera musical. Su prime albumes habeva un sono minimalista del musica folk. Con su quinte album *Death of a Ladies' Man* (1977), ille comenciava usar nove influentias, e durante le annos 1980 ille incorporava le musica jazz, oriental e mediterranean. Le mesme decennio, ille registrava *Hallelujah*, que post 2001 deveniva su canto plus cognite, e le album *I'm Your Man* (1988), quando ille introduceva synthetisatores in su musica. Post le sequente album *The Future* (1992), Cohen registrava minus frequentemente usque le annos final de su vita, quando ille publicava tres albumes in cinque annos. Un album postume esseva publicate in 2019.

Cohen habeva un recognoscibile voce multo grave e un sono que cambiava inter decennios. Su parolas explorava le religion, politica, isolation, meloncholia, amor, coito, perdita, e morte. Ille deveniva un del autor-compositores canadian le plus acclamate e honorate.
Aretha Franklin

**Aretha Louise Franklin** (25 martio 1942 – 16 augusto 2018) era un cantator, cantautor, pianista, actrice e activista del directos civil statounitese.

Le filia de un pastor in Detroit, Franklin al initio cantava in le ecclesia ante su torno al musica soul secular. Post 1966, illa deveniva succedite con le cantos *I Never Loved a Man (The Way I Love You)*, *Respect*, *(You Make Me Feel Like) A Natural Woman*, *Chain of Fools*, *Think*, e *I Say a Little Prayer*. Franklin registrava etiam albumes acclamate: *I Never Loved a Man the Way I Love You* (1967), *Lady Soul* (1968), *Spirit in the Dark* (1970), *Young, Gifted and Black* (1972), *Amazing Grace* (1972), e *Sparkle* (1976).

Renominate pro su voce, illa deveniva un del cantatores american le plus influential del 20e seculo. Illa era supernominate le *Queen of Soul* (regina del soul) o *Lady Soul*. Illa era etiam un activista del causas del directos civil. Su carriera era interrumpite per un disputa con su compania discographic in le annos 1970. Post un cambiamento de compania, illa habeva successos con le albumes *Jump to It* (1982), *Who's Zoomin' Who?* (1985) e *Aretha* (1986). Franklin entrava 112 cantos al lista del magazin *Billboard* del cantos le plus popular, includente 77 al Hot 100, e 17 al Top 10.
Madara Uchiha

**Madara Uchiha** (うちは マダラ, Uchiha Madara) es le antagonista in le serie "Naruto Shippuden". Naoya Uchida interprende le parte de Madara Uchiha.
Universitate popular

Un **universitate popular** es un institution pro le education de adultos e pro le formation continue. Sub iste denomination se pote trovar institutiones de characteres diverse in differente paises. Le universitates popular non es, contrarimente a lor nomine, universitates in le senso del education tertiari.

## Paises
### Germania
*Volkshochschule

### Scandinavia
*Collegio pro adultos
Musica country

Le **Country** es un genere del musica que originava in le Statos Unite, specialmente le Sud. Illo era derivate per le blues, le musica folk vetere e musica western.

Le phrase *country music* in anglese significa "music del campania" o "musica rural". Le phrase reimplaciava le nomine alternative **hillbilly music** le annos 1940. *Hillbilly* es un (sovente derogatori) parola pro le gentes blanco rural del Montes Appalachian e Montes Ozarks. Le genere es cognoscite anque como **country and western**. Le musica country usualmente usa harmonias vocal, banjos, guitarras electric e acustic, pedal steel guitarras, violinos e harmonicas. Le cantos es sovente balladas e cantos del dansa. Le country era un major influentia al rock, que plus tarde influentiava le country e le disveloppamento del country rock. Il habeva multe stilos e subgeneres del country.
Hip hop

Le **Hip hop** o **rap** es un genere del musica que originava in le communitates african-statounitese e hispanic-statounitese in Bronx, New York City, Statos Unite le annos 1970. Le hip hop emplea le *rapping*, quand le parolas es parlate con rhythmo e accompaniamento musical. Le accompaniamentos veniva del *sampling* (prender un extracto) del cantos altere, synthetisatores, machinas del batteria o *beatboxing* (imitation vocal de un batteria).

Hip hop veniva de un movimento cultural de hip hop, un subcultura del communitates urban interior. Le musica era un aspecto del cultura; alteros includeva break dancing e graffiti. Le musica era influentiate specialmente per funk e disco. Post le popularitate del canto *Rapper's Delight* per The Sugarhill Gang in 1979, le genere comenciava reciper attention plus vaste. Le annos 1980, le genere se diversificava a multe subgeneres, scenas regional, inclusive West Coast hip hop e East Coast hip hop, e scenas in paises altere. Le artistas del gangsta rap discuteva lor vitas violente in le urbes interior e political rap adressava problemas politic e social. Subgeneres hybride se emergeva, inclusive rap rock/metal e jazz rap. Post 2005, hip hop alternative deveniva un stilo popular e multe artistas de musica pop incorporava influentias del hip hop.
Yerevan

**Yerevan** (armenio: Երևան) es le capital e le urbe le plus grande de Armenia. Illo es le centro politic, cultural e economic de Armenia. Le urbe ha un riche historia e cultura, con monumentos e edificios que se remonta al epocha medieval. Nunc, Erevan es un urbe moderne e vibrante, con un population de circa un million de habitantes.

Le urbe de Yerevan ha un ubicacion strategic in le region del Caucaso, proxime al frontieras con Turcia, Georgia e Iran. Illo es un importante centro commercial e de transporto, con un aeroporto international e un systema de stratas e ferrovias que connecte le urbe con altere partes del pais e de le region.

Yerevan es cognoscite pro su architecture unico e su vibrante scenas cultural. Le urbe ha numerosos museos, theatroes e galerias de arte, assi como multe restaurantes e cafes que offeri un amplie varietate de plattos traditional armenie e de altere cuisines del mundo. Le urbe es cognoscite etiam pro su parcos e spaciosa verdur, inclusedo le famose Parco de le Cascade e Parco Tumanyan.

## Galeria

File:Matenadaran,_Erev%C3%A1n,_Armenia,_2016-10-03,_DD_22.jpg|Le Biblioteca National de Armenia in Erevan

## Referentias
Batteria (instrumento)

Le **batteria** es un collection del tambures, cymbales e aliquando instrumentos percussion altere, que es arrangiate a fin que un persona (le batterista) pote los sonar. Le batteria es sonate con un bacchetta de tambur in ambe manos e con pedales. Le instrumentos del batteria ha un mus indefinite, ben que le tambures require le accordar.

Le batteria se evolva in le prime medio del seculo 20. Illo provide le rhythmo (*beat*) in multe generes del musica popular e traditional, inclusive jazz, blues, rock e pop. Alcun generes usa usualmente batterias plus grande o parve. Batterias electric era introducite le annos 1980, que usa le mesme configuration. Batterias hybride electric e acustic existe etiam.

Le instrumentos plus commun de un batteria, e su position plus commun (al vista del batterista):
*Cymbal crash: Al avante e al sinistre
*Cymbal ride: Al derecte
*Hi-hat: Al sinistre
*Tambur basse: Al avante e al derecte
*Tambur clara: Al avante
*Tom: In alto del tambur basse.
*Tom basse: Al derecte
Le pedal derecte sona le tambur basse. Le pedal sinistre claude le hi-hat, que pote era sona etiam con le bacchettas. Le instrumentos altere era sona con le bacchettas. Iste configuration es designate pro un persona que es (como le majoritate) dexteromane e dexteropede.
Gitarra

Le **gitarra** o **guitarra** (pronunciate /gitara/) es un instrumento musical de chordas con *trastes*, que usualmente ha sex chordas. Le guitarra es usualmente sonate per ambe manos. Un mano (le mano dominante) pizzica le chordas con un plectro o le digitos. Le mano altere pulsa le chordas erga le trastes, pro curta le parte del chorda que vibra. Con un guitarra acustic, un camera cave converte le resonantia al sono. Con un guitarra electric, un electromagnete converte le resonatia a un signal electric.

Le parola era usate post 1100 pro refere a plura instrumentos de ligno e de chordas que se evolveva in Europa, specialmente Espania. Instrumentos simile existeva in culturas plus antique. Le guiterna e vihuela era precursores al *guitarra de renascentia* (quatro chordas); le *guitarra baroco* (cinque chordas) sequeva. Le designo classic con sex chordas era standardisate in Espania le seculo 19. Le chordas era originalmente facite del catgut, ma nunc nylon o aciero era preferite. Il ha tres formas principal del guitarras acustic: le guitarra classic (con chordas del nylon), le guitarra del chordas de aciero e le guitarra archtop (con un alto arcate, popular pro jazz). Originalment usate per flamenco e music classic, guitarras acustic es commun etiam in le musica folk, country, rock, pop, Latin e multe alteros.

Le guitarra electric era inventate durante le annos 1930, proque guitarras acustic poteva esser suffocate per instrumentos in un banda. Le guitarras electric face parve sono sol, ma require un amplificator e altoparlator. Inter le guitarra e le altoparlator, le signal pote era modificate per un equalator e multe devisas de effectos. Le effectos plus commun es distortion e reverberar. Le prime guitarras electric habeva un corpore cave, como un guitarra acustic. Post 1960 guitarras electric con un corpore solide del ligno deveniva plus commun, proque illos evitava realimentation (ululation). Il ha multe typos del guitarra electric: le guitarra semiacustic, le guitarra archtop e le guitarra con un corpore solide. Guitarras electric habeva un influentia profunde al music popular, specialmente rock e blues, e etiam in pop, jazz, funk, country, reggae, metal e multe alteros.

In le accordatura normal, le guitarra es accordate al notas E2, A2, D3, G3, B3 e E4. Le differentias del notas inter le chordas es un quatro, foras G e B, que es un tertio major; le differentia inter le duo chordas E es duo octavas. Accordaturas altere pote era usate. Le musica de un guitarra es scribite con notation musical traditional o tablatura. Con notation traditional, le guitarra es un instrumento transpositor; le mus es notate un octave plus alte.
Contrabasso

Le **contrabasso** es un instrumento musical de chordas. In le orchestra modern, le contrabasso es le instrumento de chordas plus grande e plus grave. Illo pote esser sonate per un archetto, pizzicar o technicas percutente. Le contrabasso ha quatro chordas que es accordate al notas E1, A1, D2 e G2. Le differentias del notas inter le chordas es un quatro, al contrario del instrumentos orchestral altere de chordas, ubi le differentias es un quinto. Le contrabasso es un instrumento transpositor; su musica es scribite usualmente un octava plus altere que le nota actual. Contrabassistas debe seder sur un tabouret alte o star quand illes lo sona, a causa de su grandor.

Le instrumento se evolveva in Europa post 1400. Il ha un disputa re esque le contrabasso veniva del viola de gamba o le familia del violino. Originalmente usate in orchestras del musica classic, illos es usate in bandas de multe generes del musica. Illos inclusive jazz, country, bluegrass, folk e (in le prime annos) rock. Le contrabasso deveniva minus commun in musica popular post le invention del guitarra basso in le annos 1950. Ma multe generes continue preferer le contrabasso, que ha un sono differente.
Violoncello

Le **violoncello** o **cello** es un instrumento musical de chordas. Le violoncello ha quatro chordas que es accordate usualmente al notas C2, G2, D3 e A3 — un octava plus grave que le chordas de un viola. Le differentia inter le chordas es un quinto. Le musica del violoncello es usualmente scribite in le clavo de basso. Al contrario al violino e viola, le violoncello reposa in parte sur le solo quand illo es sonate. Illo es sonate per un archetto o rarmente pizzicate.

Le violoncello esseva inventate circa 1660. Illo es derivate ab un forma del violino. Il ha un repertoire grande pro violoncello. Illo es usate in orchestras, quartettos de chordas e como solo-instrumento. Alcun vices, le violoncello es usate in jazz e musica popular.
Europeana

**Europeana** es un bibliotheca digital europee que pone al disposition informationes super le patrimonio scientific e cultural europee. Le bibliotheca virtual reuni contributiones ja digitalisate de diverse institutiones del 27 paises membros del Union Europee in 30 linguages. Su dotation include libros, filmes, picturas, jornales, archivos de sonos/audio, mappas, manuscriptos, archivos, etc..

## Vide etiam
*Bibliotheca

## Ligamines externe
*Sito web del Europeana
Van Morrison

**George Ivan "Van" Morrison** (Belfast, Irlanda del Nord le 31 de augusto 1945&nbsp;– ) es un cantator e musico de Irlanda del Nord. Su musica es un fusion de musica soul e rhythm and blues con influentias de rock, jazz, blues e musica traditional (folk) de Irlanda e le paises anglophone.

Van Morrison comenciava su carriera quando ille era un adolescente. Le annos 1960 ille deveniva famose quando ille era le cantator in le banda Them; illes registrava *Gloria*, un canto classic de garage rock. Su carriera primo comenciava in 1967. Sub le producente Bert Berns, ille cercava successo in le musica pop e registrava *Brown-Eyed Girl*, su canto le plus famose. Post le morte de Berns, ille se moveva a Warner Bros. Records e registrava *Astral Weeks* (1968). Le album ganiava pauc attention, ma nunc illo es un de su albumes plus acclamate. Le album subsequente *Moondance* (1970) le establiva qua un artista popular e acclamate. Ille lo consolidava con qualque albumes durante le annos 1970 e su album de concerto *It's Too Late to Stop Now* (1974).

Extra *Brown-Eyed Girl*, su cantos famose include *Jackie Wilson Said*, *Domino* e *Wild Night*. Altere cantos ha sectiones instrumental longe e parolas in un stilo de currente de conscientia. Van Morrison es cognoscite pro su voce aspere distinctive, musica que misce generes, su concertos e su idiosyncrasias.
Madonna (artista)

**Madonna Louise Veronica Ciccone**, dicte **Madonna** (nascite le 16 augusto 1958) es un cantautor e actrice statounitese. Illa es supernominate le "Queen of Pop" (regina de pop). Illa es cognescite per su versatilitate e le reinventiones de su musica e stilo visual, quand illa habeva mantenite controlo super su musica. Su parolas ha discutite themas social, politic, sexual e religiose, e pulsate le frontieras de expression artistic.

Nascite e elevate in Michigan, Madonna se moveva a New York City in 1978. Illa persequeva un cariera del dansar e sonava in bandas de rock. Illa signava con Sire Records in 1982 e publicava su premie album le anno subsequente. Illo era sequite per qualque albumes multo succedite, que include *Like a Virgin* (1984), *True Blue* (1986), *Ray of Light* (1998) e *Confessions on a Dance Floor* (2005). Illa ha publicate multe cantos que era prime del listas del cantos le plus popular, inclusive *Like a Virign*, *La Isla Bonita*, *Like a Prayer*, *Vogue*, *Take a Bow*, *Frozen*, *Music*, *Hung Up* e *4 Minutes*. Madonna ha le plus venditas de un artista musical feminin, e ha le plus receptas de concertos de un artista solo (US $1.4 billion).

Le popularitate de Madonna se cresceva quand illa teneva rolos in filmes: *Desperately Seeking Susan* (1985), *Dick Tracy* (1990), *A League of Their Own* (1992) e *Evita* (1996). Ben que su representation in *Evita* ganiava un Golden Globe, il habeva filmes altere que recipeva mal recensiones. Madonna fundava un compania de intertenimento in 1992 e ha facite interprisas in fashion, libros pro infantes, sanitate e film. Illa ha etiam fundate e appoiate caritates.
M.C. Escher

**Maurits Cornelis Escher**, melio communmente appellate **M.C. Escher** (Leeuwarden, Pais Basse,  - Hilversum, Pais Basse, ) era un artista nederlandese ben cognoscite pro su gravure que emphase geometria, tessellation, e illusiones optic.
Historia del civilisation occidental

Le civilisation occidental tracia su radices retro a Europa e le Mediterraneo. Illo es ligate a Grecia Antique, al Imperio Roman e al Christianitate medieval occidental que emergeva del Medievo per experimentar episodios tan transformative como le Renascentia, le Reforma, le Illuminismo, le Revolution Industrial, le revolution scientific, e le developpamento del democratia liberal. Le civilisationes de Grecia Classic e Roma Antique esseva considerate periodos seminal in le historia occidental; alicun contributiones cultural anque emergeva del populos pagan del Europa prechristian, como le celtas e le germanos, como anque alicun contributiones religiose significative derivate del judaismo e le judaismo hellenistic originate in Judea e Galilea durante le Secunde Templo; e alicun altere influentias de Oriente Medie. Le christianitate occidental habeva un rolo prominente in le formation del civilisation occidental, le qual, tra su historia, ha essite synonymo de cultura christian. Le civilisation occidental extendeva per producer le culturas dominante in America e Oceania, e ha tenite un influentia global multe importante in le seculos recente.

Post le cadita de Roma in le seculo 5, Europa occidental entrava in le Medievo, un periodo in que le Ecclesia Catholic plenava le vacua de poter lassate in Occidente per le cadita del Imperio Roman de Occidente, durante que le Imperio Roman de Oriente (o Imperio Byzantin) durava in le este per seculos, deveniente un contrasto del est hellenic al west latin. Per le seculo 12, Europa Occidental esseva experimentante un florimento de arte e cognoscentia, propulsate per le construction de cathedrales, le establimento de universitates medieval, e un contacto major con le mundo islamic medieval tra Al-Andalus e Sicilia, ab do le textos arabic re scientia e philosophia esseva traducite al latino. Le unitate christian esseva finite par le Reforma del seculo 16.
Tisha B'Av

**Tisha B'Av** (hebreo: תִּשְׁעָה בְּאָב‬ IPA: [tiʃʕa bəˈʔav], literalmente "9 de av") es un del duo jejunos major judee. Illo es un die de jejuno e lucto pro le destruction del templo de Salomon in le 9 del mense de av in 586 aEC e del secunde templo in le 9 de av in 70 EC.
Lingua rromani

Le **lingua rroman<u>i</u>** (endonymo: *Rromani ćhib*; saepe latinisate: **romany** o **rhomani**, pron. /roma'ni/; vocate etiam: **rom**, **rhom**, **sinthi**, o **sinto**; e dicte generalmente **[[tsigano]]**), es un macrolingua pertinente al gentes rromani, sovente nominate in modo generic *tsigan*, qui habita in varie regiones de Europa. Il es un lingua indo-aryan, a vices gruppate como "central" o "nord-occidental", e a vices considerate como un branca separate.
 
Secundo le catalogo linguistic Ethnologue, septe varietates de rromani son bastante dissimilar a ser considerate linguas separate. Le plus grande de istos son rromani valac (circa 900,000 parlantes), rromani balkanic (700,000), rromani carpatic (500,000) e rromani sinte (300,000).
Piz

**Piz** es le nomine rhetoroman pro un summitate o picco de montania particularmente in le canton Grisones e in le Dolomites.
Viola

Le **viola** es un instrumento musical de chordas. Illo resimila le violino e es plus grande e grave. Le viola ha quatro chordas que es accordate usualmente al notas C3, G3, D4 e A4. Le differentia inter le chordas es un quinto. Le accordatura es un octava plus alte que le chordas de un violoncello. Le tres chordas plus alte es le mesmo del tres chordas plus grave del violino. Le musica del viola es usualmente scribite in le clave de alto, e alcun vices in le clave de sol. Le viola es tenite como le violino e es sonate con un archetto o pizzicate.

Historicamente, le dimensiones e stilos del viola variava. Le instrumento veniva del Italia. Illo era appellate le *viola da braccio* (viola de bracio) o *brazzio*. Le viola es usate in orchestras e quartettos de chordas.
Rolo del christianismo in le civilisation

Le **christianisme** ha essite ligate con le historia e le formation del societate occidental. Tra su historia longa, le Ecclesia ha essite un fonte major de servicios social como education e medicina; un inspiration pro arte, cultura e philosophia; e un jocator influente in politica e religion. In multe formas, illa ha promovite le inseniamentos de Jesus in le mundo occidental e in altere nationes. Festivales como Pascha e Nativitate es celebrate como vacationes public; le calendario gregorian ha essite adoptate internationalmente como le calendario civil; e le calendario mesme es mesurate ab le data del nascentia de Jesus.
Tsigano

* **Tsiganos**, le gente rromani, membros del gruppo ethnic tsigan

* **Tsigano** o lingua rromani, le lingua(s) del gente rromani
Cinderella

***Cinderella*** es un film statounitese de animation musical de phantasia, basate sur le fabula popular europee Cinerella, per le autor italian Giambattista Basile, anque scriptor de Le catto calceate. Le pellicula esseva producite per Walt Disney e lanceate per RKO Radio Pictures in 1950. Le film es le 12nde film de animation de Disney.
Sic parlava Zarathustra

**Sic parlava Zarathustra. Un libro pro totes e nemo** (germano: *Also sprach Zarathustra. Ein Buch für Alle und Keinen*) es le titulo de un celebre libro del philosopho europee Fridrich Nietzsche. Il es composite per quatro partes: le prime in 1883, le secunde e le tertie in 1884, e le quarte in 1885.

Le majoria del opera tracta le themas del *[[eterne retorno]]*, del *[[parabola del morte de Deo]]*, e del prophetia re *Le advento del [[superhomine]]*, totos precedentemente introducte in su compendio de aphorismos philosophic *[[Le gai sciencia]]*.
Musica traditional

Le **musica traditional** o **musica folkloric** es le formas de music que veni de traditiones oral in culturas national e ethnic. Le phrase include multe differente generes in multe differente paises. Musica traditional sovente es in le forma del cantos e dansas. Subjectos frequente del cantos es eventos historic, mythos, legendas, festas e occasiones special altere.

Al contrario al musica popular, le musica traditional veniva ante le invention del disco. Le musica traditional es usualmente etiam differentiate del musica classic in Europa, India e alcun regiones altere. Ben que le musica classic era associate con le nobilitate e corte e notate con un systema scripte, le musica traditional era interpretate al publico general e passava oralmente ab generation a generation. Iste distinction non era semper clar; alcun vices le cantos era notate in libros de cantos. Durante le seculo 19, un elevation de romanticismo e nationalismo creava plus interesse in le musica traditional. Le traditiones musical era specialmente abundante in communitates de immigratos. Alcun compositores classic era influentiate per illo, inclusive Antonín Dvořák, Edvard Grieg, Johannes Brahms, Ralph Vaughan Williams e Bela Bartók.

Le seculo 20 videva un renascientia altere de musica traditional. Le musica traditional statounitese deveniva un genere del musica popular, musica folk (musica folkloric contemporanee). Le lingua anglese sovente non differentia le musica traditional e le musica folk. Musica traditional continue esser interpretate e registrate in paises circum le mundo, e pote arrivar a un audentia plus grande.
Catran de betula

**Catran de betula** es un substantia (liquide quando calefacite) derivate per le distillation sic del cortice del betula.
Dulce et decorum est pro patria mori

***Dulce et decorum est pro patria mori*** es un phrase del Odes scripte per le poeta Horatio (3.2.13). Su traduction es "Dulce e correcte es morir pro le patria". 

## Ligamine externe
* Texto latin del Ode de Horatio
Tradition classic

Le **tradition classic occidental** es le reception del antiquitate classic greco-roman per culturas subsequente, particularmente le Occidente post-classic, includente textos, objectos, ideas, institutiones, monumentos, architectura, artefactos cultural, rituales, practicas e dictos. Le philosophia, le doctrinas politic e le mythologia es tres grande exemplos de como le cultura classic supervive e continua a haber influentia. Le Occidente es un de un numero de culturas vidite como habente un tradition classic, includente le culturas indian, chinese, judaic e islamic.

Le studio del tradition classic differe del philologia classic, que cerca recuperar "le significatos que le textos antique habeva in lor contexto original". Illo examina tanto le effortios posterior per discoperir le realitates del mundo greco-latin como le "malcomprensiones creative" que reinterpreta valores, ideas e modellos esthetic antique per uso contemporanee. Le classicista e traductor Charles Martindale ha definite le reception del antiquitate classic como "un processo de direction duple... in le qual le presente e le passato es in dialogo inter se".

## Bibliographia
*  Barkan, Leonard. *Unearthing the Past: Archaeology and Aesthetics in the Making of Renaissance Culture.* Yale University Press, 1999).
*  Cook, William W., and Tatum, James. *African American Writers and Classical Tradition*. University of Chicago Press, 2010.
*  Walker, Lewis. *Shakespeare and the Classical Tradition: An Annotated Bibliography 1961–1991.* Routledge, 2002.
Romulo e Remo

In le tradition roman, le fratres **Romulo e Remo** esseva qui debeva fundar Roma. Finalmente, Romulo fundava lo, e deveniva su prime rege.

Illos esseva filios de Rhea Silvia qui, esseva le filia de Numitor, rege de Alba Longa, un citate a 19 km a sud-este de Roma.
Musica folk

Le **musica folk**, o simplemente **folk** [foʊk], es un genere del musica popular que veniva de un renascientia del musica traditional in le Statos Unite e paises occidental altere in le annos 1960. Le cantatores del musica folk usa le stilos traditional in un nove era. Musica folk es usualmente simple con instrumentos acustic, per exemplo guitarras, harmonicas, banjos, violinos e flautas.

In paises anglophones, le phrase significa un genere que veniva del musica traditional statounitese e anglese. Le phrase es usate in alcun paises altere pro significa moderne renascientias del lor musica traditional. Le genere es differentiate que musica traditional, que originava del traditiones oral ante le invention del disco. Il ha multe similaritates. Musicos del genere contemporanee sovente interpreta cantos traditional e le phrase anglese *folk music* (literalmente "musica del gente") pote significar ambe generes.

Le renascientia del musica traditional statounitese comenciava in le medio del seculo 20. Woody Guthrie cantava musica traditional e su proprie compositiones, e popularisava protestos musical. Le annos 1960, un nove generation de cantautores emergeva, inclusive Pete Seeger, Bob Dylan, Joan Baez, Phil Ochs e Donovan. Lor musico era associate con le contracultura del annos 1960. Le genere era combinate pro creava folk rock e generes altere de fusion. Illo creava le prime cantores succedite de Canada, inclusive Gordon Lightfoot, Leonard Cohen, Joni Mitchell e Buffy Sainte-Marie. Le annos 1970, Neil Young e Harry Chapin etiam deveniva famose in le genere.

Post le annos 1980, multe altere subgeneres se emergeva, inclusive folk punk (per exemplo The Pogues), Americana, anti folk e indie folk, e generes de fusion, inclusive folk metal. progressive folk e neofolk.
Et facere et pati fortia Romanum est

**Et facere et pati fortia Romanum est** es un phrase latin que significa "Illo es un attributo de un roman exequer e suffrer cosas forte". Illo veni del libro *[[Ab Urbe condita]]* de Tito Livio.
Saxophono

Le **saxophono** es un familia de instrumentos musical de vento-ligno, ben que illo es usualmente fabricate de laton. Illo es classate como instrumentos de vento-ligno proque le sono es create per un linguetta simple. Le saxophono es usualmente un instrumento transpositor.

Le saxaphono era inventate per Adolphe Sax in Belgica le annos 1840. Multe typos de saxophono existe. Le typos plus commun es le saxaphonos soprano, alto, tenor e barytono. Le saxaphone es usate in musica de camera, ensembles classic, bandas militar, bandas de marchar e rarmente in orchestras. Le saxophone es commun in jazz, e saxophonistas como Charlie Parker, John Coltrane e Sonny Rollins era figuras influential in le genere. Le saxophone es usate alcun vices in rock, pop e altere generes de musica popular.
Bruce Springsteen

**Bruce Springsteen** (nascite 23 septembre 1949) es un cantautor e musico statounitese. Ille es ambe un artista solo e le chef del E Street Band. Post su avantiamento commercial in 1975, ille deveniva recogniscite pro su forma de rock e su concertos energic e longe. Ille es associate con le subgenere heartland rock e ha etiam sonate musica folk, folk rock e pop rock. Supernominate "The Boss" (le chef), su parolas ha sovente themas social que quere grandiositate e poesia in le vitas del classe obrer statounitese.

Nascite e elevate in New Jersey, ille comenciava su cariera musical le annos 1970. Su prime albumes era acclamate per criticos musical ma videva pauc succedite commercial. Le album *Born to Run* (1975) e su canto titular establiva Springsteen como un artista musical major. Ille consolidava iste reputation con plus albumes popular e acclamate, e con su toures de concertos. Su album plus succedite era *Born in the U.S.A.* (1984). Illo habeva septe singles succedite, inclusive *Dancing in the Dark*, *Glory Days* e le canto titular — un lamentation amar re le tractamento de veteranes del Guerra de Vietnam. Su cantos famose altere include *Thunder Road*, *Badlands*, *Hungry Heart*, *Brilliant Disguise*, *Human Touch*, *Streets of Philadelphia* e *The Rising*.

Springsteen es un del musicos plus succedite commercialmente. Ille ha vendite 135 million discos, inclusive 64 million in le Statos Unite. Ille ha recipite multe premios e honores, inclusive 20 Grammy Awardes, un Academy Award e un Tony Award (pro su concertos a Broadway, 2017-18) e un induction al Rock and Roll Hall of Fame.
Pink Floyd

**Pink Floyd** era un banda rock anglese que era fundate in London in 1965. Originalmente un banda de rock psychedelic, illes deveniva un banda de rock progressive le annos 1970. Illes era notate per lor compositiones longe, experimentos sonic, parolas philosophic e concertos elaborate.

Le membros original era Syd Barrett (vocales, guitarra), Roger Waters (guitarra basso, vocales), Richard Wright (clavieros, vocales) e Nick Mason (batteria). Ille habeva succedite commercial con su prime album *The Piper at the Gates of Dawn* (1967) e duo singles. David Gilmour (guitarra, vocales) se univa con le banda in 1967. Barrett partiva le banda post quatro menses, a causa de su maladia mental. Waters deveniva le primari membro e autor. Le annos 1970, Pink Floyd publicava quatro albumes de concepto que deveniva iconic pro rock progressive: *The Dark Side of the Moon* (1973), *Wish You Were Here* (1975), *Animals* (1977) e *The Wall* (1979).

Wright partiva le banda in 1979, a causa de tensiones personal, e Waters partiva in 1985. Gilmour e Mason continueva le banda, e Wright se reuniva. Illes publicava duo plus albumes e faceva toures de concertos, ante le banda deveniva inactive in 1995. Tote membros excepte Barrett reuniva pro Live 8 in 2005. Barrett e Wright ha morite postea; Waters e Gilmour ha sonate insimul alcun vices postea. Un album de cantos unpublicate era publicate in 2014.

Pink Floyd es un del musicos plus succedite commercialmente, e ha vendite 250 million discos, e ha influentiate musica experimental e ambiente. *The Dark Side of the Moon* e *The Wall* es duo del albumes plus succedite commercial. Illes era inducite al Rock and Roll Hall of Fame in 1995 e le UK Music Hall of Fame in 2005.

## Albumes
* The Piper at the Gates of Dawn (1967)
* A Saucerful of Secrets (1968)
* More (1969)
* Ummagumma (1969)
* Atom Heart Mother (1970)
* Meddle (1971)
* Obscured by Clouds (1972)
* The Dark Side of the Moon (1973)
* Wish You Were Here (1975)
* Animals (1977)
* The Wall (1979)
* The Final Cut (1983)
* A Momentary Lapse of Reason (1987)
* The Division Bell (1994)
* The Endless River (2014)
Persecution del christianos

Le **persecution del christianos** pote es traciate del seculo I del era christian usque hodie. Le prime christianos esseva persequite pro su fide per le judeos e per le romanos qui controlava le terras in le qual le christianismo prime se extendeva. In le comencio del seculo IV, un forma del religion esseva legalisate per le Edicto de Milano, e illo finalmente deveniva le ecclesia statal del Imperio Roman.

Le missionarios christian como anque conversos al christianismo  esseva objecto de persecutiones del nascentia del christianismo, a vices usque es martyrisate pro su fide.

Le divisiones del Medievo e in special le Reforma Protestante, a vices provocava disputas inter ramas christian usque persequer se inter illos.

In le seculo XX, christianos es persequite per diverse governamentos includente le Imperio Ottoman (musulman) in le forma del genocidio armenio, le genocidio assyrio e le genocidio grec, como anque le statos athee como le Union Sovietic e Corea del Nord. In le Secunde Guerra Mundial membros de alicun ecclesias christian esseva persequite per Germania Nazi pro resiste su ideologia.

In tempos plus recente, le organisation missionari *Open Doors* estima que plus de 200 milliones de christianos es persequite, principalmente in paises musulman como Pakistan e Arabia Saudi.

## Ligamine externe
* Los desacralisa un dozena de ecclesias in Francia in le ultime septe dies
Le historia del declino e cadita del Imperio Roman

**Le historia del declino e cadita del Imperio Roman** (in anglese *The History of the Decline and Fall of the Roman Empire*) es un libro de historia scripte per le historico Edward Gibbon, que tracia le curso del civilisation occidental del pico del Imperio Roman usque le cadita de Byzantio. Illo esseva publicate in sex volumines. Le opera coperi le historia, de 98 a 1590, del Imperio Roman, le christianismo precoce e le ecclesia de stato roman, e le historia de Europa. Illo discute le declino del Imperio Roman in le est e le west. Pro su empirismo relative e su uso de fontes primari, inusual in ille epocha, su methodologia deveniva un modello per historicos plus tarde. Isto faceva que Gibbon esseva descripte como le prime historico moderne de Roma antique.
Agentias del Union Europee

**Agentias del Union Europee** son institutiones specialisate que se incarga de un aspecto specific (scientific, technic, juridic o social) del structura del Union Europee. Illos se trova distribuite in le paises membros del UE. Lor function es proportionar cooperation inter le statos membros e adjuta a lor citates in le areas de su competentia.

Iste agentias ha contribuite de maniera significative al functionamento effective del UE, gratias a su specialisation in areas determinate del architectura communitari. Al esser, in su majoritate, institutiones discentralisate e independente ha servite pro reinfortiar le character plurinational del Union. 

Le agentias se divide in quatro categorias inglobate in duo typos: le agentias "regulator" e "executive". Le agentias regulator, que se divide in tres categorias, se trova discentralisate e incarga se de un competentia concrete sin limite de tempore; cognosce se como agentias del "tres pilares". Le ultimes, le agentias executive, se trova in le sede del Commission Europee (Brussel o Luxemburg e se ha create pro un tempore determinate, pro realisar un activitate specific.
## Agentias
*Europol
Nina Simone

**Eunice Kathleen Waymon** (Tyron, Carolina del Nord, SUA le 21 de februario 1933&nbsp;– Carry-le-Roues, Francia le 21 de april 2003), cogniscite como **Nina Simone**, esseva un cantautor, musico e activista del directos civil statounitese. Su musica cruciava in multe stilos, inclusive classic, jazz, blues, soul, gospel e pop.

Nascite in un familia povre in Carolina del Nord, Simone initialment voleva devenir un pianista del concertos. Con le adjuta de adherentes, illa entrava le Schola Julliard de Musica in New York City. Depost, illa sollicitava entrar le Instituteo Curtis de Musica in Philadelphia, ma non esseva admittite, malgrado un audition acclamate. Illa suspectava que illo esseva a causa de discrimination racial. In 2003, in pauco ante su morte, le institution la accordava un diploma honorari. Illa comenciava su carriera in le musica popular quando illa sonava le piano in cabarets in Atlantic City. Illa usa le nomine professional Nina Simone pro teger su cariera, proque alicun personas in su familia detestava le musica.

Su prime album *Little Girl Blues* (1958) e le canto *I Loves You, Porgy* establiva le popularitate de Simone, e esseva su discos plus succedite. Illa publicava 40 albumes inter 1958 e 1974. Illa esseva recogniscite a causa de su vocales contralto expressive e potente e le mixtura eclectic de generes in su musica. Illa etiam protestava le discrimination racial e le Guerra de Vietnam. Post un hiato de quatro annos durante le annos 1970, Simone esseva minus active, ma continuava sonar e publicar albumes. Illa es recogniscite como un del artistas musical plus influential del seculo 20.
Scoutismo

Le **scoutismo** (pron. *"scaut<u>i</u>smo"*; o latinisate: **puerexploration** vel **movimento del juvene exploratores**) es un movimento juvenil puericultural de character national, international, e universal que habe como fin ultime le formation physic, moral, e spiritual del juventute mundial.

Nate in 1907 ab un idea del tenente general britannic Robert Baden-Powell, supernominate «B.P.» per le movimento in tote le mundo, iste methodo educative extracurricular se funda sur le voluntariato e sur le «apprender facente». Le percurso de apprendimento del *scouts* se constitue de activitates al aere libere e in parve gruppos, de initiativas social, e de cooperation cum le communitate de pertinentia.
Joni Mitchell

**Joni Mitchell** (nascite **Roberta Joan Anderson**, 7 novembre 1943) es un cantautor, musico e pictor canadian que es associate con musica folk, e etiam pop, rock e jazz. Su cantos ha themas social e environmental o discute experientias personal.

Mitchell era elevate principalmente in Saskatchewan. Illa se moveva a Toronto e depost al Statos Unite durante le annos 1960. Alcun de su cantos original era sonate per cantos altere de folk, que la adjutava signar con Reprise Records. Illa publicava su prime album, *Songs to a Seagull* in 1968. Mitchell deveniva associate con le contracultura del annos 1960. Le annos subsequent, illa publicava duo de su cantos plus famose (*Big Yellow Taxi* e *Woodstock*) e *Blue* (1971), su album plus acclamate e influential. Post le album *For the Roses* (1972), illa partiva Reprise Records. Le album subsequente, *Court and Spark* (1974), era su album plus succedite commercialmente e habeva le singles succedite *Help Me* e *Free Man in Paris*.

Le musica de Mitchell usa le piano o guitarras con accordaturas inusual; illa ha componite cantos in plus que 50 accordaturas. Mitchell ha producite tote su discos post 1970. Le secunde medio del annos 1970, le harmonies de su compositiones deveniva plus complexe dum illa deveniva interesate in jazz. Illa sonava con Jaco Pastorius, Wayne Shorter, Herbie Hancock, Pat Metheny e Charles Mingus. Le annos 1980, illa moveva verso musica electronic, pop e protestos politic, e habeva concertos minus sovente. Su album plus recente de cantos original era publicate in 2007, e illa ha postea annunciate su retiro.

Mitchell ha receptate multe premios e honores per su musica, specialmente pro le componer de cantos. Illos include novem Grammy Awardes e un induction al Rock and Roll Hall of Fame in 1997. Mitchell es etiam un artista visual e ha designate le coperturas del majoritate de su albumes.
Opera (musica)

Le **Opera** es un forma de theatro que combina drama con musica. Le parola deveniva del lingua italian e significa un "obra" o "travalio". Le creation de un opera es usualmente un collaboration inter un compositor et un *librettista* que scribe le parolas (*libretto*). Le execution incorpora le artes del theatro con cantar, le interpretation del musica classic per un orchestra o ensemble musical, et aliquando dansa.

Le opera es un parte importante del tradition de musica classic occidental. Originalmente tote le vocales de un opera esseva cantate, al contrario de un drama con cantos. Le genere nunc include operas con alcun dialogo parlate. Operas traditional sovente ha duo typos de canto: *recitativo*, como un miscer de parlar e cantar, et *aria*, que es cantos plus expressive. Il ha un differentia inter opera e theatro musical, proque opera ha traditiones distinctive. Le genere de opera comic esseva le fundation de theatro musical. Le parola opera es usate pro arte comparabile in paises altere, per exemplo China.

Le arte originava del Italia le fin del seculo 16. Le prime cognite opera esseva *[[Dafne]]* per Jacopo Peri in 1598, ma su musica ha essite perdite. Illo se diffundeva trans Europa. Heinrich Schütz in Germania, Jean-Baptiste Lully in Francia e Henry Purcell in Anglaterra establiva traditiones national durante le seculo 17. Le seculo subsequente, opera italian dominava le majoritate de Europa (excepte Francia) et attraheva compositores extere como Georg Friedrich Haendel. Opera seria esseva le forma plus prestigiose del opera italian, usque Christoph Willibald Gluck reagava al tendentia con su operas de "reforma" le annos 1760. Wolfgang Amadeus Mozart componeva in le genere de opera seria, ma su compositiones plus famose esseva operas comic italian.

Le prime tertio del seculo 19 videva le apogeo del bel canto, specialmente Gioachino Rossini, Gaetano Donizetti e Vincenzo Bellini, e le elevation del opera grande, specialmente Daniel Auber e Giacomo Meyerbeer. Le resto del seculo esseva un etate auree del opera, et esseva dominate per Giuseppe Verdi in Italia e Richard Wagner in Germania. Le popularitate del opera continueva durante le epocha de verismo in Italia et opera francese usque le seculo 20 e le annos de Giacomo Puccini e Richard Strauss. Traditiones de opera se emergeva in Europee central e del est, specialmente Russia e Bohemia. Le seculo 20 videva multe experimentos con stilos moderne, inclusive atonalitate e serialismo (Arnold Schoenberg et Alban Berg), neoclassicismo (Igor Stravinsky) e minimalismo (Philip Glass e John Adams). Post le invention del radio e television, operas ha essite presentate con (e scribite pro) iste medios. Le seculo 21, operas ha essite diffundite a cinemas et al internet.
Trombon

Le **trombon** es un instrumento musical de vento-metallo. Como tote le instrumentos altere de iste familia, le sono es create per le vibration del labios. Al contrario al illos, le mus es alterate per un section telescopic del tubo, in loco de valvulas. Nonobstante, alcun typos de trombon etiam ha valvulas.

Le parola veniva del lingua italian: *tromba* (trompetta) e *-one* (grande), ergo le nomine significa "trompetta grande". Instrumentos como le trombon existeva durante le seculo 15. Le typo plus commun es le trombon tenor. Alteros include le trombon basso e le trombon alto, que ha habite un renascentia in annos recente. Le trombon es commun in orchestras e bandas de vento-metal.
Servicio de emergentia

Un **servicio de emergentia** es un servicio que pote esser advocate per un numero telephonic de emergentia. Le servicios principal es:
*Policia: contra le criminalitate e disordine
*Servicio de incendios: contra incendios, collisiones de vehiculos, collapsos structural, inundationes e situationes periculose altere
*Servicio de ambulantias: contra maladias subite e injurias

In alcun paises, le guarda costari es un quarte servicio de emergentia. Il ha servicios altere que non pote esser advocate directemente.