José Antonio Primo de Rivera

**José Antonio Primo de Rivera y Sáenz de Heredia** (Madrid, 24 de april 1903-Alicante, 20 de novembre 1936) esseva un advocato e politico falangista espaniol, primogenito del dictator Miguel Primo de Rivera e fundador del Falange Española, formation con aspirationes a devenir le representation del fascismo in Espania. Primo de Rivera imprimeria a su partito un linguage «inter mystic, poetic e militar». Secundo un de su biographos, Joan Maria Thomàs, «José Antonio Primo de Rivera faceva un processo, parallel a su ascension a chef unic del partito, passante progressivemente de esser un ultradextrista a fascistisar se e a devenir finalmente un authentic fascista. Ille designarea colpos de Stato specificamente falangista, aspirante a stabilir un Nove Stato fascista in le qual ille serea le nove *[[führer]]* o *[[duce]]*». Como ha signalate Ismael Saz, le fascismo de José Antonio Primo de Rivera «esseva, naturalmente, un fascismo plen».

Essente prisionero in le prision de Alicante in le datas del colpo de Stato, ille esseva judicate pro conspiration e rebellion militar contra le Governamento del Secunde Republica, condamnate al pena de morte e executate per fusilation durante le prime menses del guerra civil espaniol. 

Su imagine idealisate esseva honorate durante le conflicto per le regimine franquista, que lo converteva in icono e martyr al servicio del propaganda del instaurate Movimento National. Post su morte, silentiate ista in le bando sublevate, ille arrivava a esser cognoscite in le zona sublevate como «le Absente». Terminate le guerra, su nomine precedeva tote le listas de defunctos del bando national e le inscription «José Antonio Presente!» se poteva trovar in multe ecclesias espaniol. Ismael Saz adverti que su sequitores e le regimine franquista lo converteva in un mytho «superponente se super le proprie personage usque al puncto de facer lo a vices irrecognoscibile». Ille deteneve in vita le titulo nobiliari de III&nbsp;marques de Estella, con grandessa de Espania.

## Biographia
### Infantia e education

Ille esseva primogenito del general Miguel Primo de Rivera y Orbaneja, qui governava Espania como dictator inter 1923 e 1930. Orphano de matre al cinque annos, ille esseva educate, juncto a su quatro fratres, per un amita paterne. In su elevation on le infundeva le tendentias militar de su patre e le catholic de su matre e su amitas. Ille entrava in le Exploratores de Espania juncto con su fratres, per voluntate de su patre como parte de su ideario militarista e regeneracionismo costista, qui ab su comenciamentos esseva vocal fundator del Consilio National del institution patriotic juvenil. Ille cursava le baccalaureato ab su casa, sin assister a classes, instruite per professores particular qui etiam le insignava francese e un pauc de anglese. Discoragiate per su patre quanto a facer un carriera militar, ille decideva studiar Derecho in Madrid, sequente alcun antecedentes familiar (un de su granpatres esseva magistrato) e influentiate per le filio major del medico del familia Primo de Rivera, Raimundo Fernández-Cuesta, qui veniva de licentiar se in Derecho.

Le prime anno de universitate ille lo cursava, como le baccalaureato, ab su proprie casa assistite per professores particular. Le secunde anno ille se incorporava al vita del universitate, ubi ille faceva amicitate con Ramón Serrano Suñer. Iste e Raimundo Fernández-Cuesta se convertirea in su executores testamentari.

Post le decreto de autonomia universitari de 1919, que permitteva le associationes de studentes, ille formava parte del direction del recentemente create Association de Studentes de Derecho, dirigite per su amico Serrano Suñer, antagonic al Association de Studentes Catholic, liderate per Ángel Herrera Oria.

In 1922 ille terminava le licentiatura brillantemente. Posteriormente ille realisava le servicio militar in le Dragones de Santiago. In junio 1925 ille recipeva le cruce de santiaguista, complente con empenio tote le deberes del ordine religiose e militar. Essente universitari ille seligeva le modalitate de «voluntario de un anno» e terminava le servicio con le grado de subtenente de complemento. José Antonio Primo de Rivera viveva multo de presso le colpo de Stato que, in 1923, placiava su patre al fronte de un Governamento dictatorial instaurate con le consentimento del rege Alfonso XIII. Terminate le servicio militar, ille ancora passava plure menses ampliante su studios de derecho e, in april 1925, ille se registrava in le Collegio de Advocatos de Madrid e aperiva su proprie officina. Poco postea ille esseva nominate gentilhomine grande de Espania con exercitio e servitute del monarcha.

### Le dictatura e su vocation politic
In 1930 il participava in le projecto politic del Union Monarchic National. Le 2 de maio de ille anno il acceptava le cargo de vicesecretario general del partito, con le proposito de reivindicar le memoria de su patre, attaccate tanto al cadita de su dictadura, al fin del monarchia, como durante le Secunde Republica (1931). In iste periodo il collabora in le diario *[[La Nación (1925-1936)|La Nación]]* (coproprietario del mesme per hereditage familiar) con articulos de character politic, principalmente reivindicante le dictadura de su patre. In decembre de 1931, in le prologo del libro *La Dictadura de Primo de Rivera juzgada en el extranjero*, il exeque un dur attacco contra le intellectuales, a qui il accusa de esser sub «le predominio del massa», considerante los «pseudointellectuales inqualificate, inqualificabile e disqualificate».

Primo de Rivera fiascava in su intento de obtener un sede de deputato per Madrid in le electiones de 1931, essente derrotate per Manuel Bartolomé Cossío. Il esseva detenite in 1932 sub le suspicion de haber collaborate con le sublevation organisate per le general Sanjurjo, facto que il sempre negava, pro, finalmente, sortir del prision sin cargos. In 1933, in plen apogeo del movimentos fascista in Italia e nazi in Germania, il collabora in le lanceamento del revista *[[El Fascio]]* publicante un articulo titulate «Orientationes verso un nove Stato», un attacco al liberalismo politic que comencia assi: «Le Stato liberal non crede in nihil, ni mesmo in se mesme. Le Stato liberal permitte que toto sia ponite in dubita, incluse le convenientia de que ille mesme existe»; e in le qual on pote anque leger: «Le libertate non pote viver sin le protection de un principio forte, permanente. Quando le principios cambia con le fluctuationes del opinion, solmente il ha libertate pro le concordes con le majoria. Le minorias es appellate a suffrer e tacer».

*El Fascio* solmente publicava un numero, que esseva confiscate per le policia, ben que multe exemplares poteva esser distribuite in provincias. Poco postea il se interviewava con José María de Areilza in su officio de advocato in Madrid, ubi ille notava con surprisa que ille habeva inquadrate e suspendite in illo le famose poema *[[Si... (Kipling)|If]]* de Rudyard Kipling in anglese.

### Le Phalange e su activitate politic
José Antonio Primo de Rivera creava, juncto a Julio Ruiz de Alda, le Movimento Espaniol Syndicalista, embryon del futur Phalange Espaniol, movimento politic de character fascista que, como tal, nasceva diffidante del methodos democratic e tentava imponer un *Nove Stato* de character totalitari e corporative (exprimite in le consigna del syndicalismo vertical). In su punctos initial jam esseva presente le conceptos que Primo de Rivera manearia al longo de su curte vita politic: un Espania unite per un destino universal que supera le lucta de classes e le nationalismos, le conception de un *homine nove* portator de *valores eterne* e un justitia social que provide al homine un *vita digne e humane*; toto isto, con un senso de *catholicitate*. José Antonio "como humanista, jurista e catholico non poteva acceptar le empleo del violentia como arma politic, pois que solmente lo considerava legitime si illo esseva como medio de autodefensa, tal como inseniava Sancte Thomas de Aquino". Iste rationes moral le duceba a prohibir attentatos de reprisalia indiscriminate.

Le Phalange Espaniol esseva fundate in le Theatro del Comedia de Madrid, le 29 de octobre 1933. Dicite acto comenciava con le parolas de Primo de Rivera «Camaradas, nihil de un paragrapho de gratias. Scuettemente gratias, como corresponde al laconismo militar de nostre stilo»; definiente se, acto sequite, como contrari al Stato liberal parlamentari e fustigante Jean-Jacques Rousseau e su *Contracto Social*:

E legitimar le exercitio del violentia, «le dialectica del pugnos e del pistolas», pro propitiar un Stato autoritari:

In le electiones de novembre 1933 ille obteneva un sede in le Cortes per le circumscription de Cadiz, —ubi su familia disponeva de grande influentia—, integrate in un coalition conservator monarchic. In 1934 ille fusionava Phalange Espaniol con le Juntas de Offensiva National-Syndicalista de Ramiro Ledesma Ramos e Onésimo Redondo, dante loco a FE de le JONS, incorporante al Phalange le national-syndicalismo del JONS. In un prime momento, pro le direction del partito se formava un triumvirato constituite per le proprie José Antonio Primo de Rivera, Ramiro Ledesma e Julio Ruiz de Alda. Un anno postea, e post un ajustate votation, Primo de Rivera finiva per esser proclamate chef unic del partito. A partir de iste momento, le figura de José Antonio Primo de Rivera passarea a esser le icono official del partito.

Primo de Rivera, in le prime passos del Phalange, non se distachava del circulos monarchic. Essente le Phalange un gruppo marginal, con scasse recursos economic, Primo de Rivera trovava financiamento in iste gruppos que lo considerava un fortia de choc pro combatter le organisationes de sinistra e distabilisar le II Republica. Plus tarde, ille cercarea le appoio del Italia fascista, obtenente in le estate de 1935 un salario mensual de 50 000 liras como agente estranier del governamento fascista italian.

In 1935, Primo de Rivera se dedicava a realisar viages per Espania dante meetings, que serea commentate in le paginas del septimanario phalangista *[[Diario Arriba|Arriba]]*, e in *Haz*, organo del SEU. In iste anno Ledesma esseva expellite del Phalange.

«Le Phalange tardara in emprender le cammino verso le empleo systematic del violentia, sed le Phalange esseva un del principal partitos que lo practicava durante le secunde biennio. Desde un principio ille empleava un linguage violente que facilemente poteva arrivar al provocation e al assassinato. A su vice, le militantia de sinistra reaccionava, e le prime mortos inter le lectores e distributores de pressa phalangista se produceva in januario 1934.»  Un vice producite le prime mortes in le filas del Phalange, Primo de Rivera esseva le lider phalangista que plus reticente se monstrava ante le expectativa de emplear le violentia de modo systematic.  Le prime victima phalangista del violentia esseva le studiante Matías Montero. A iste sequeva altere assassinatos in Valladolid, Gijon e Madrid; le phalangistas assassinava le ex-director general de Securitate e fundador del Comitato National de Action Republicana, Manuel Andrés Casaus, un del impulsores del proclamation del Republica in Eibar, in le qual appare implicate le proprie José Antonio; tamben le jornalista de Santander Luciano Malumbres. Per parte del dextera, le prime assassinato committite esseva illo de Juanita Rico, un sutrice membro del Juventudes Socialistas, in reprisalia pro le morte del phalangista Juan Cuéllar. Le assassinos de Rico lo accusava de haber prendite parte in le rissa e haber urinate super le corpore del ancora moribunde phalangista.

In le electiones de 1936, le sinistra e le dextera acudeva gruppate in le Fronte Popular e Fronte National, respectivemente, e le Phalange, que non attingeva accordos, concurreva in solitari. Primo de Rivera, al margine de su desiderio de conservar le acta parlamentari, pensava que on non comprenderea que le Phalange acudeva al electiones distachate del Fronte National, essente partidari de attinger un accordo; sed pesava plus le pression del direction del Phalange contrari al principio de accordo jam attingite, sia proque illes considerava scasse le sedes garantite, sia per reticentias a arrivar a accordos electoral con altere fortias. Iste electiones poneva de manifesto le scasse appoios con que contava le Phalange, obtenente 44 000 votos in tote le territorio national, lo que significava le 0,7 % del votos utile. José Antonio, qui presentava su candidatura a octo circumscriptiones, non obteneva alcun sede parlamentari, como nec su formation politic in tote Espania.

### Detention, processo e incarceration

Post le triumpho del Fronte Popular in le electiones de februario 1936, Falange Española de las JONS, «nutrite per nove militantes e nove fundos e in stricte relation con le conspiratores militar», disveloppava le «strategia del tension» que «justificarea» un «colpo de fortia». Assi, «le incidentes violente protagonisate per falangistas se succedeva sin interruption usque al eruption del guerra civil». Le prime acto violente de grande repercussion mediatic e politic esseva le tentativa de assassinato del distacate catedratico socialista Luis Jiménez de Asúa le 11 de martio perpetrate per affiliatos al SEU como represalia pro le assassinato de un companion le die anterior. Jiménez de Asúa resultava ilese sed moriva le policiero qui lo escortava, le inspector Jesús Gisbert. Tres dies postea, 14 de martio, le policia deteneve in su proprie domicilio José Antonio Primo de Rivera qui habeva perdite su immunitate parlamentari al non esser eligite deputato in le electiones de februario. Ille esseva accusate de detention illicite de armas. Etiam esseva detenite le resto del membros del Junta Politic de Falange e grande parte del chefes de centuria e le escuadristas de Prime Linea de tote Espania. In total esseva arrestite circa duo milles falangistas. Le 17 de martio un tribunal declarava Falange organisation illegal, pro detention illicite de armas e activitates violente. Tamen le partito se adaptava con rapiditate al clandestinitate, sub le chefia virtual de Fernando Primo de Rivera, fratre de José Antonio, e sequente le directivas e instructiones que iste les dava ab le prision. Le tentativa de José Antonio de que su fratre Fernando se interviewava con Mussolini pro explicar le le planes insurrectional de Falange esseva frustrate per le ambassator italian in Madrid qui esseva convincite del pauc possibilitates de successo de un colpo de Stato. Pro su parte le attachato aeree italian informava su governamento que Falange «ha essite providite de abundante medios financiari per le partitos de dextera».

José Antonio Primo de Rivera esseva conducite detenite ab su domicilio al sede del Direction General de Securitate (DGS) ubi ille esseva interrogate per le director general in persona José Alonso Mallol, a qui José Antonio insultava, lo que finirea complicante su situation judicial. Essente in le calabosos del DGS ille scribeva un manifesto titulate "Le voce del Chefe ab le calaboso", de qual le diffusion le valeva le prime processo judicial, pro infraction del lege de pressa, que se initiava duo dies postea e que concludeva le 3 de april, essente condamnate a duo menses de prision, ben que le sententia esseva revocate per le Tribunal Supreme le 19 de maio. Le sententia condemnatori del secunde processo, que se celebrava inter le 16 e le 28 de martio, pro le injurias proferite contra Mallol, esseva de novo annullate per le Tribunal Supreme, anque le 19 de maio. Un tertie processo contra le membros del Junta Politic de Falange, de qual le chefe esseva José Antonio, se initiava le 17 de martio pro association illegal, essente absolvite le 30 de april al considerar le tribunal que esseva legal le statutos e le 27 Punctos de Falange. Le 28 de maio comenciava le judicio oral de un quarte processo pro detention illicite de armas al haber discoperite le policia le 27 de april tres pistolas in su domicilio. Ille esseva condamnate a cinque menses de prision, lo que exasperava José Antonio qui insultava e menaciava le judices e agrediva un official del sala. Assi le 18 de junio comenciava un quinte judicio pro desacato e attento al autoritate. Iste vice le condemna esseva multo plus dur: cinque annos de prision. Ante le timor de un fuga ille esseva transferite ab le prision Modelo de Madrid al prision de Alicante in le aurora del 5 al 6 de junio. 

In le manifesto scripte le 14 de martio in le calabosos del DGS José Antonio Primo de Rivera affirmava que Russia esseva le qual habeva ganiate le electiones de februario proque «le communismo commanda in le strata; in iste dies le gruppos communista de action ha incendiate in Espania centenas de casas, fabricas e ecclesias, ha assassinate a salva-mano, ha destituite e nominate autoritates». Pro illo Falange convocava a omnes «studentes, intellectuales, obreros, militares espaniol, pro un nove interprendimento periculose e gaudiose de reconquesta».

### Conspirationes contra le II Republica Espaniol
Desde su comenciamentos, le II Republica Espaniol esseva menaciate per tramas insurrectional. In augusto 1932 fiascava le prime tentativa de deponer le Republica. Desde tunc subjaceva duo correntes insurrectional in le dextera: un de character civil incoragiate principalmente per le partitos Renovación Española e Comunión Tradicionalista, con appoios intra le armea, que pretendeva le restauration del monarchia. E un altere, plus purmente militar que pretendeva, mediante un colpo militar, restaurar le ordine social suppositemente deteriorate con le promulgation del Republica. A iste tramas, in 1934 se sumarea Falange Española que nasce con un character marcatemente insurrectional. Sed a differentia de iste tramas que videva le possibilitate de un governamento forte como le medio pro restablir le ordine perdite, Falange Española vide in ille governamento forte un fin in se mesme, e propone un *ordine nove* de character totalitari.

Primo de Rivera aspirava a que le Falange essera le motor del insurrection. In varie occasiones, ille manteneva contactos con militares pro que illes appoiava un insurrection dirigite per le Falange. In le reporto secrete super le situation politic espaniol que José Antonio Primo de Rivera redigeva e faceva arrivar al governamento italian in le estate de 1935, ille se lamentava de que in le momento in que se produceva le revolution de Asturias de octobre de 1934, Falange non disponeva de fortias sufficiente pro haber respondite con un contrarevolution; e, superestimante le capacitate de Falange, informava que "si le eventos se precipitava, le Falange poterea forsan tentar bentosto le conquesta del poter, per multo inverosimil que illo sona ora"; que si occurreva circumstantias simile, illo esseva preparate pro initiar le sublevation. In omne caso, "pro le momento, le carga del organisatores del Falange es travaliar sin reposo pro corroborar tote le organos: il essera in le mense de octobre quando on potera parlar de un plano integral e calcular le elementos de que on debe disponer pro complir lo".

Al fin de 1934 o initio de 1935, Primo de Rivera redigeva le composition del possibile governamento que sortirea del insurrection. Formate principalmente per falangistas, tamben figurava Franco, Mola e Serrano Suñer como ministros del Defensa National, Governation e Justitia respectivemente. Primo de Rivera se autonominarea chef de ille governamento. In 1935 ille elaborava varie planos. In junio, le cupula falangista se reuniva con le chefes territorial in le parador de Gredos pro preparar un insurrection que haberea su origine in Fuentes de Oñoro, village del provincia de Salamanca, proxime al frontiera de Portugal pro render possibile le incorporation del general Sanjurjo (alora exiliate in Portugal) e, tamben, facilitar le fuga in caso de fracasso. E in novembre, un altere plano prevideva que le insurrection comenciarea in Toledo, con le collaboration del coronel Moscardó. Necun de iste planos trovava le appoios sufficiente. Plus tarde, ille recurrerea directemente a Franco, alora chef del Stato Major, pro que ille appoiava un insurrection. Franco se limitava a deviar le conversation.

Con le victoria del Fronte Popular in le electiones de februario 1936, le tramas pro deponer le Republica se fortificava. Durante plure dies le pais viveva le risco de un intervention militar pro annular le electiones. A partir de tunc se succedeva le reuniones de generales pro propitiar un pronunciamento. Le 8 de martio, in un de ille reuniones celebrate in le domicilio de un membro del CEDA, se concretisava un plano pro dar un colpo de Stato le 20 de april del qual sortirea un junta militar presidite per le general Sanjurjo, ancora in le exilio. Le tramas insurrectional conflueva e le Phalange esseva ignorate, remanente al margine de illos.

Le 14 de martio, Primo de Rivera entrava prisionero in le prision Modello de Madrid pro possession illicite de armas e postea, le 5 de junio, ille esseva transferite al prision de Alicante. Ab le prision, favorite per un relaxate regimine de visitas, ille dirigeva le Falange essayante de prender le initiativa in le insurrection. Al fin de april ille redigeva un littera dirigite al officiales del armea que esseva distribuite le 4 de maio. In illo se faceva un appello al sublevation:

A partir de maio de 1936, ille manteneeva correspondentia con le general Mola. In un littera que Primo de Rivera faceva arrivar a Pamplona, ille non prestava su appoio total e parlava de conditiones, offerente le 4000 falangistas disponibile ab le prime die del sublevation. Le conspiration sequeva su marcha e Primo de Rivera non succedeva a facer que Falange esseva su movimento politic inspirator. Le militares esseva tamben in contacto con le monarchistas, le cedistas e le carlistas; e ab le Bloco National, Calvo Sotelo pareva voler robar a Falange le etiquetta de *fascista*. Le 24 de junio ille invia un circular a tote le Chefaturas Territorial pro que illes non se junte a projectos in le quales le Falange non es considerate «como un corpo total de doctrina, ni como un fortia in cammino de assumer integremente le direction del Stato» sed que illes lo considera como un mer «elemento auxiliar de choc».

Solmente cinque dies postea, le 29 de junio, Primo de Rivera inviava nove circulares, ora si, supportante le insurrection. Un, destinate al *prime linea* de Madrid, faceva un appello al trainamento pro esser preparate ante *le instante decisive*: «Vostre enthusiasmo prefere le combatto al preparation; sed lo que se approcha es troppo grande pro que nos lo affronta sin preparar lo». E un altere, destinate al Chefaturas Territorial, pro que illos se pone a disposition del commandos militar in le sublevation. «Cata chef territorial se entendera exclusivemente con le chef superior del movimento militar in le territorio o provincia», interveniente le falangistas in lor proprie unitates con lor proprie chefes e lor proprie uniformes. Secundo le opinion de Gil-Robles, iste cambio poteva esser ligate al viage del carlista Rodezno a Alicante o deber se a un conversation de su fratre Fernando (su ligamine con le conspiratores) con le general Mola, ubi, iste ultime, se monstrava furiose per le tono del anterior circular del die 24.

Le 13 de julio ille inviava un altere littera a Mola in le qual ille le peteva accelerar le sublevation. «Illo ha le character de appellation supreme. Io es convincite que cata minuto de inaction se traduce in un appreciabile avantage pro le Governamento». Iste se cruciava con le communication que Mola le inviava, per medio de un official, informante le del die del insurrection. José Antonio Primo de Rivera, le 17 de julio, redigeva un manifesto in le qual ille exprimeva le participation sin reservas del Phalange in le rebellion.

## Notas