open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mercurio (planeta)

**Mercurio** (simbolo: ) es le plus proxime planeta al Sol, con un orbita de 87.97 dies Terren. Illo es un del planetas de petra — Mercurio, Venere, Terra e Marte — e inter illos le plus parve. Su composition geologic es circa 70% mineralos metallic e 30% mineralos silicate. Dunque illo possede un alte densitate, proxime a illo de Terra. Ille condition indica que su nucleo es spisse e ric in ferro. Le superfacie de Mercurio sembla generalmente illo de Luna, benque le geologias del duo son multo differente.

## Mercurio in le historia de astronomia
Le notationes le plus vetere sur observationes de Mercurio veni del civilisation Sumeric circa 3000 a.Chr. Duo millennios postea le grecos lo appelleva Hermes, le nomine del messagero del dios olympic proque le planeta ya curre rapidemente a long del cielo, e le romanos Mercurio, le nomine latin del mesme dio. 

In le initio del seculo XVII inventor italian Galileo Galilei deveniva le prime qui examinava Mercurio per telescopio, ma sin observar alcun detalios a cosa del vitro inferior in su instrumentos optic. 

Circa 1880 astronomo Giovanni Schiaparelli, post longe examinationes telescopic del planeta, proponeva qui su die e su anno habeva le mesme duration, i.e. un *revolution claudite*. Iste hypothese tosto ganiava supporto general in le mundo scientific. Ma 1965 observationes per radar lo refutava e, in loco, montrava que le die de Mercurio es circa 59 dies terren, i.e. il ha tres dies mercurial durante duo annos mercurial.

## Mercurio e le recerca cosmic moderne
Le prime sonda exploratori a Mercurio, le Mariner 10 del SUA, adveniva 1974 e entrava un orbito circum le sol. Illo faceva tres passages presso le planeta durante duo annos mercurial, depost le quel le mission era terminate. Mariner 10 inter alia confirmava le mesura del die planetari e transmitteva le prime photographias del topographia mercurial a Terra. 

Depost 2008 le secunde visitator terrestial, le statounitense sonda Messenger, ha examinate Mercurio a un multo plus grande scala. Illo mesura p.ex. le composition mineralogic e le campo magnetic. Depost plure orbitas circum le sol, Messenger 2011 iva a in un orbita multo elleptic circum Mercurio e postea illo ha photographate tote le superfacie del planeta.  

2012 NASA, le agentia statounitense pro recerca astronautic, proclamava que Messenger habeva trovate tracias de glacie aquatic e de chimicos organic in alcun crateres polar, cuje bassos son in umbra permanente a cosa de grande profunditate.

## Vide etiam
* Mercurio in fiction
Battalia de Goliad

Le **Battalia de Goliad** esseva un confrontation inter le fortias mexican e le fortias de Texas durante le conflicto del independentia de Texas. Le battalia comenciava le 9 de octobre.

## Antecedentes
Le stato mexican de Coahuila e Texas esseva in un rebellion contra le governamento mexican. Le medietate de Texas, que hodie es situate in le Statos Unite, demandava su separation de Coahuila. Texas esseva un stato distante al fortias militar de Mexico e primarimente esseva establite per immigrantes del sud del Statos Unite, e etiam le region habeva essite desirate durante multe tempore per le presidentes del Statos Unite, qui voleva le expansion a su pais. Le ascention al poter de Antonio López de Santa Anna duceva al comenciamento del Independentia de Texas.

## Battalia

In Texas, sub le direction del capitano George M. Collinsworth illes se reuniva in Matagorda pro marchar a Goliad, e alora pro attaccar le fortias mexican del General Martín Perfecto de Cos. Circa cinquanta texanos arrivava in Goliad solmente pro discoperir que Cos habeva quitate Goliad e que quatro dies ante marchava in su cammino a San Antonio de Béjar.

## Consequentias

Le fortias texan suffreva in total un o duo homines ferite, durante que le perditas mexican esseva tres mortes, septe ferite e 21 homines tomate prisioneros.
Arbore

Un **arbore** es un planta alte perenne con un trunco e ramos. Illo consiste de ligno. Le quatro partes principal del arbore es le radices, le trunco, le ramos e le folios.

Le radices del arbore es subterranee. Illos porta le nutrimentos e aqua del terra per le trunco e ramos al folios del arbore.

Le trunco es le corpore principal del arbore. Illo es coperite con cortice que protege lo de injuria. Le ramos cresce del trunco.

Le folios del arbore es generalmente verde, ma pote esser de colores differente.
Neafie & Levy

**Neafie, Levy & Co.**, communmente cognoscite como **Neafie & Levy**, esseva un firma de Philadelphia in the Statos Unite de construction naval e ingenieria que existeva del medio del 19e a 20e seculo. Describite como le "prime specialista ingenieros marin" de America, Neafia & Levy forsan esseva le prime compania in le Statos Unite que combinava construction de naves de ferro, con le manufactura de motores de vapor que les dirigeva. Le compania etiam esseva le plus grande fornitor de propelleres de vite a altere firmas de construction naval in America del Nord, e a su culmine in le decennio de 1870 esseva le firma de construction naval le plus occupate e capitalisate.

Post le morte de un de su proprietarios, John P. Levy, in 1867, le compania deveniva plus conservative e finalmente deveniva un firma de construction naval in un "niche" de plus parve vascellos de alte qualitate, per exemplo yachtes de vapor e remulcatores. Alicun annos post le retiro e morte de su fundator e director de multe tempore Jacob Neafie in 1898, le compania se plicava con un combination de administration indifferente, mal publicitate, e contractos del marina de guerra american que non esseva profitabile.

Inter le naves notabile que le compania construeva esseva le prime submarino del marina de guerra american (le **USS Alligator**) in 1862, e le prime destructor (le **USS Bainbridge**) in 1902. Plure vascellos de Neafie & Levie, como le remulcator Jupiter, es in operation hodie, plus que 100 annos post su comenciamento. Le compania construeva un total de 300 naves e 1,100 motores de vapor marin durante su historia de 63 annos, e anque su manufacturas non-marin, que includeva equipamento de refrigeration e raffinamento de sucro.

## Referentias

*Iste articulo es un traduction del Wikipedia in anglese. Vide le fonte original [http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Neafie_%26_Levy&oldid=226645213 hic.]*
Lingua chec

Le **lingua chec** o **checo** (*čeština* ['tʃεʃcina]; etiam: **lingua tchec**, e per metonymia: **lingua boheme**) es un lingua slave occidental. Le checo es strictemente affin e mutualmente intelligibile con le slovaco, con quem forma un continuo dialectal.
Georg Joseph Kamel

**Georg Joseph Kamel** o **Jiří Josef Camel** (* 21 de april 1661, Brno, Moravia, actual Republica Chec - 2 de maio 1706, Manila, Philippinas), etiam cognoscite per su nomine familia in latin **Camellus**, esseva un missionero jesuita, botanico in le Philipinas. 

Le genere *[[Camellia]]* esseva nominate in su honor per Carolus Linnaeus. Esseva de Moravia, e scribeva *Herbarium aliarumque stirpium in insula Luzone Philippinarum* (Herbas e Plantas Medicinal del insula de Luzon, Philipinas). Partes de iste labor super plantas oriental se publicava como un appendice in le opus del maestro botanico anglese, John Ray, in *Historia plantarum; species hactenus editas insuper multas noviter inventas & descriptas complectens* in 1704, e in "Transcriptiones de Philosofia del Societate Regal" de London. 

Esseva inviate ad Marianas in 1683, e postquam transferite ad Philippinas in 1688. Kamel establiva un pharmacia in Manila, le primera in tal pais, ubi le gente povre supplicava pro remedios gratis.

UNESCO baptisava le 300º anniversario de su deceso, in 2006, il plus importante del anniversarios del mundo de omnes le tempo.

## Ligamines externe
* http://www.newadvent.org/cathen/03216b.htm
* http://www.sc.edu/library/spcoll/nathist/camellia/camellia1.html

## Referentias
Henry Okah

**Henry Okah** es un chef de guerrilleros nigerian del **Movement for the Emancipation of the Niger Delta** (Movimento pro le Emancipation del Niger Delta, o MEND).  Le organisation rebelle causa devastation a international companias de petroleo que opera in le Delta del Niger per sabotar facilitates e sequestrar empleatos, limitar le production de Nigeria e augmentar le precio de petroleo.

MEND annunciava su creation in le prime de 2006 con plure attaccos al infrastructura de petroleo de Nigeria, creante un dimunition de production quotidian de un quarte parte, e etiam un campania de pressa incricate, con inviar notitias al pressa al tempore del attaccos. Illo creava titulos de pressa in Nigeria quando illo annunciava que illo participara in discussiones de pace si illos esserea mediata per Presidente del Statos Unite Jimmy Carter o le actor George Clooney. Illo assereva etiam que le organisation considerava un cessa-le-foco post reciper un "appello" de senator Barack Obama, qui negava iste assertion. 

Okah esseva deportate de Angola in februario 2008 e, con 62 accusationes de traition, terrorismo, possession illegal de armas de foco e commercio de armas, ille affronta esser condemnate a morte. Ille assere que ille "advoca le residentes del region del Delta sin suffragio, qui vide parve beneficio del petroleo que es pumpata ex le terra sub illes." Le advocato legal de Okah, Femi Falana, assere que le governamento nigerian le offereva le possession de plure blocos de petroleo, ma ille lo refusava. Le judicio, que comenciava in april 2008, essera facite in privato, proque Presidente Umaru Yar'Adua dice que illo va "mitter in periculo le securitate national". Advocatos pro Okah dice que un judicio claudite es un infringimento de su derectos e ha demandate a un corte superior que illes reverte le decision.

## Referentias
Nigeria

**Nigeria**, officialmente le **Republica Federal de Nigeria**, es un pais in Africa. Illo es le pais le plus populate de Africa.

De maniera general, christianos e musulmanes coexiste pacificamente in Nigeria. Totevia, le gruppo terrorista wahhabi Boko Haram es active in Nigeria; illo es responsabile de multe mortes.
Luzon

**Luzon** es le plus grande e popule insula del Philippinas. Illo se trova in le parte septentrional del archipelago philippin, e illo es le centro economic e politic del nation, essente le sede del capital del pais, Manila, e del citate le plus popule del Philippinas, Quezon City. Con un population de 64 milliones in le anno 2021, illo contine 52.5% del total population del pais e es le quarte plus popule insula in le mundo. Illo es tamben le 15e insula le plus grande del mundo per area terrestre. 

Luzon anque pote referer se a un de tres gruppos principal de insulas in le pais. In iste uso, illo includer le continente de Luzon, le gruppos de insulas de Batanes e Babuyan al nord, le Insulas Polillo al est, e le insulas exterior de Catanduanes, Marinduque e Mindoro, inter alteres, al sud. Le insulas de Masbate, Palawan e Romblon es etiam includite, ben que iste tres insulas es occasionalmente gruppite con un altere del gruppos de insulas, le Visayas.
Relationes inter Qazaqstan e Corea del Sud

Diplomatic relationes inter le duo paises de Qazaqstan e Corea del Sud esseva establite 28 januario 1992, pauco post le independentia de Qazaqstan. Depost ille tempore bilateral relationes ha crescite constantemente. Cooperation inter le duo paises ha crescite in spheras politic, economic, e educational. Le presentia de 100,000 coreanos ethnic qui vive in Qazaqstan (cognoscite como Koryo-saram, o 고려사람) crea un ligamine additional inter le duo paises.

## Historia
Corea del Sud e Qazaqstan formalmente establiva diplomatic relationes in januario 1992. Tosto postea Corea del Sud aperiva su ambassada in Almaty, e in 1996 Qazaqstan aperiva su ambassada in Seoul. 

Nursultan Nazarbayev le presidente de Qazaqstan ha facite duo visitas official a Corea del Sud, in 1995 e 2003. In 2004, le presidente de Corea del Sud Roh Moo Hyun visitava Qazaqstan. Officiales de basse nivelo, includente ministros e burgomaestros, face visitas regular inter le duo paises.

## Relationes economic

Depost independentia, Corea del Sud e Qazaqstan ha vidite ligamines economic approfundate, durante que Qazaqstan ha devenite le plus importante partenario de commercio de Corea del Sud in Asia Central.  Firmas corean ha investite plus que $2 billion in Qazaqstan, e investitores de Corea del Sud ha possessiones in plu que 300 firmas in Qazaqstan. 

Exportationes major de Corea del Sud a Qazaqstan include automobiles, televisiones, e altere electronicas. Exportationes de Qazaqstan es primarimente materias prime, includente cupro e zinc, a Corea del Sud.

Firmas corean etiam es involvite in le industria de petroleo in Qazaqstan. Le Consortium Corean del Projecto de Petroleo Caspian, que es dirigite per le Corean National Compania de Petroleo e include SK Corporation, LG International, Samsung, e Daesung Industrial, es involvite in de disveloppamento del campo de petroleo Zambyl, situate in le Mar Caspian. Sub le accordo, le consortium possedera 27% del derechos de sondage, con le option de comprar usque a 50% del derechos, dependente a que essera trovate post additional exploration. Le campo es evaluate haber 1 billion barriles de petroleo brute. 

## Referentias

*Iste articulo es un traduction del Wikipedia in anglese. Vide le fonte original [http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kazakhstan-South_Korea_relations&oldid=226147347 hic.]*
Attempto Controlled English

**Attempto Controlled English (ACE)** (Anglese Controlate Attempto) es un linguage natural controlate, i.e. un subinsimul del anglese standard con un syntaxe restringite e un semantica restringite describite per un parve insimul de regulas de interpretation. 

Hic il ha alicun simple exemplos. Le exemplos es in interlingua pro clarificar le explication. Le exemplos original es in anglese, e illos es monstrate como referentias:

  (1) * Feminas es human. 
  (2) Cata femina es un humano. 
  (3) Un homine es un humano. 
  (4) Un homine se proba un nove cravata. Si le cravata place a su uxor alora le homine lo compra. 

Le regulas de construction de ACE require que cata substantivo es introducite per un determinator (*un*, *cata*, *nulle*, *alicun*, *al minus 5*, ...). Isto exclude (1), indicate con * precedente le phrase. Le regulas de interpretation de ACE decide que (2) es interpretate como quantificate universalmente, durante que (3) es interpretate como quantificate existentialmente. Altere regulas de interpretation resolve le referentias anaphoric in (4): *le cravata* e *lo* del secunde phrase refere a *un nove cravata* del prime phrase, durante que *su* e *le homine* del secunde phrase refere a *un homine* del prime phrase. Assi un texto ACE es un entitate coherente de phrases ligate anaphoricamente.

ACE pote servir como representation del cognoscentia, specification, e linguage de consulta, e es concipite pro professionales qui vole usar notationes formal e methodos formal, sed pote non esser familiar con illos. Ben que ACE pare perfectemente natural — illo pote esser legite e comprehendite per qualcunque — illo es in facto un linguage formal.

Le Attempto Parsing Engine (APE) (Motor de Analyse Attempto) traduce textos ACE sin ambiguitate a structuras de representation del discurso (DRS) que usa un variante del linguage de logica de prime ordine. DRSs pote depost esser traducite a un altere linguage formal, per exemplo AceRules con varie semanticas, RuleML , OWL, e SWRL. Traducer DRSs al linguage standard de logica de prime ordine permitte al usatores rationar super textos ACE, per exemplo pro verificar los, pro validar los, e pro consultar los.

ACE e su utensiles relatate ha essite usate in le campos de specificationes de software, proba de theoremas, summario de textos, ontologias, regulas, consulta, documentation medic, e planamento. In 2004, ACE esseva adoptate como le linguage natural controlate del Rete EU de Excellentia REWERSE  (Rationamento super le Web con Regulas e Semanticas - *Reasoning on the Web with Rules and Semantics*).

## Referentias




## Ligamines externe
* Project Attempto
* Controlled Natural Languages
* TRANSLATOR: A TRANSlator from LAnguage TO Rules
Osama bin Laden

**Usāmah bin Muhammad bin 'Awad bin Lādin**(1957-2011) (Arabic: أسامة بن محمد بن عوض بن لادن; nascite 10 de martio, 1957 http://www.interpol.int/Public/Data/Wanted/Notices/Data/1998/32/1998_20232.asp  - obito 2 maio, 2011), plus cognoscite como **Osama bin Laden** o **Osama bin Laden** (أسامةبنلادن) es un fundamentalista islamic. Ille es un membro del familia multo ricco. Ille es etiam un fundator del grupo de terrorista de Al-Qaeda. Le majoritate del gente lo vide como le persona que faceva omne le conspiration pro le attaco de 9/11 contra le Statos Unite de America. Le rette del terror que ille adjutar crear (al-Qaeda) se considera esser intra le plus mortifere del mundo. Le majoritate del gente lo appella un terrorista. In le fin de 2003, ille vadeva a Pakistan pro incontrar Abu Hafiza e Ayman al-Zawahiri pro concurrir del plano de al-qaeda de 2004.
Alphabeto

Un **alphabeto**, o plus generalmente **systema de scriptura** vel **graphia**, es un insimul standardisate de *[[littera]]s* — symbolos scribite basic — que representa *grosso modo* un phonema del linguage parlate, o como illo es nunc o como illo esseva in le passato. Il ha altere systemas de scriptura, per exemplo le systema logographic, in le qual cata character representa un parola, morphema, o unitate semantic; e le syllabarios, in le qual cata character representa un syllaba.

Le alphabetos es classificate secundo como illos indica le vocales:
* le mesme forma que consonantes, como in le alphabeto grec (ver alphabeto)
* modificationes de consonantes, como in le hindi (abugida)
* non considerate, como in le alphabeto arabic (abjad)
Carga utile

Quando se invia datos per Internet, cata pacchetto de datos transmittite include informationes de capite e le datos mesme a inviar. Le capite identifica le origine e destination del pacchetto, e le datos mesme se appella le **carga utile** (anglese: **payload**).

Post que le informationes de capite constitue datos supplementari que se usa solmente durante le processo de transmission, illos se dismonta del pacchetto quando illo attinge su destination. Ergo, le carga utile es le sol datos recipite per le systema de destination.

## Referentias
* http://www.pcmag.com/encyclopedia_term/0,2542,t=payload&i=48909,00.asp 
* http://www.securityfocus.com/glossary/P 
* http://www.techterms.com/definition/payload
Bibliotheca National de Taiwan

Le **Bibliotheca National de Taiwan** es le plus vetule bibliotheca public in Taiwan. Fundate in 1914, le bibliotheca es le loco de un grande collection de documentos super le historia, cultura, politica e geographia de Taiwan.

## Historia
Le bibliotheca esseva fundate in 1914 durante le periodo de colonisation japonese como le **Imperial Bibliotheca de Taiwan** (台湾總督府図書館, *Taiwan satoshi toku fu toshokan*) sub le ordine de governator Sakuma Samata. Le prime permanente loco del bibliotheca esseva in Via Bo'ai (博愛路) in Taipei ma esseva destruite in un incursion de bombardamento american durante le Secunde Guerra Mundial.

Post que le nationalistas (le **Kuomintang**) prendeva controlo del insula post le defaite de Japon, le bibliotheca esseva donate le nomine **Bibliotheca Provincial de Taiwan** (臺灣省圖書館, *Táiwān-Shěng Túshūguǎn*) e esseva movite provisorimente.

In 1947 illo recipeva un nove nomine, le **Bibliotheca Provincial de Taipei in Taiwan** (臺灣省立臺北圖書館, *Táiwān Shěnglì Táiběi Túshūguǎn*) e sub iste nomine le bibliotheca esseva movita a **Via Sud de Xinsheng** (新生南路) in 1963.

Le actual nomine del bibliotheca esseva seligite in 1973 con le nomine official de **National Bibliotheca Central, Branca Taiwan** (國立中央圖書館臺灣分館, *Guólì Zhōngyāng Túshūguǎn Táiwān Fēnguǎn*). Post devenir troppo grande pro le premissas in Taipei, le bibliotheca esseva movite a 8-23 Parco de Memorial in Jhonghe, Contato de Taipei in 2004.

## Collection
Le bibliotheca ha un grande collection de documentos super Taiwan, con documentos usque al Dynastia Qing in Taiwan, ante le anno 1895. Existe 210,000 documentos del era japonese (1895-1945) e le collection ha essite expandite continuemente. Le scopo del bibliotheca es provider un centro de recerca dedicate a personas qui ha interesse in studios super Taiwan.

## Referentias
Swami

In le contexto del currente religios e spirituales de India, le parola swami significa literalmente *maestro de si mesme* , sed etiam significa *domino* o *senior*.

Iste parola es utilizate como signo de respecto sub direction de un maestro spiritual e se applica a le maestros spiritual de differente traditiones, philosophias, scholas e ordenes de varias religion in special intra hinduismo.
Al-Qaeda

**Al-Qaeda** o **Al-Qaida** (**القاعده** in Arabic, etiam transcripte como **al-Qa'idah**, **al-Qaeda**, **al-Qa'ida** o **al-Quaida**, e se traducete como **Le Base** o **Le Fundation**) es un organisation terrorista que supporta activitates de extremista Islam trans del mundo. Su fundator, chef e major contribuitor es Osama bin Laden, un millonario de origen saudi. Esseva fundata in 1988 cum le fin de expandir le movimente de resistentia contra le fortias armate sovieticas in Afghanistan al principio in un movimente pan-islamico.

Le objective de al-Qaida es reunir a omne le musulmanes sub un mesme governamento dirigete in forma stricta sub le lege islamic. Ad illes, le governamentos que non se adjusta ad hoc politica debe esser destruete. Al-Qaida etiam considera States Unite como le principal enemico del Islam, e ha apellate a omne le musulmanes imbarcar in un *[[jihad]]*, o guerra sancte, contra le States Unite, e occider civiles e militares stateunitenses.
Laura Prepon

**Laura H. Prepon** (nascite le 7 de martio, 1980 in Watchung, New Jersey) es un actrice.

## Ligamines externe

*
Psalmo 23

**Psalmo 23** es un psalmo del biblia.
## Texto
Yahweh es mi pastor, nihil me mancara.
Ille me face jacer in pasturas verde,
me conduce juxta a aquas tranquille.
Refresca mi anima.
Guida me per sentieros de justitia, per amor de su nomine.
Ma si io ambular in le valle del umbra del morte,
io non timera mal alicuno, perque Deo es con me.
Tu virga e tu baston, illos me consola.
Prepara un mensa ante me in presentia de mi inimicos,
uncta mi capite con unguento, mi calice es disbordante.
Vermente, que le bonitate e le misericordia me sequera tote le dies de mi vita,
e io habitara in le domo de Yahweh per longo tempore.
Civilisation Maya

**Civilisation Maya** esseva un civilisation antique de America Central, que esseva traditionalmente ubicate in le Peninsula de Yucatán (Mexico), Peten (Guatemala), Honduras, e El Salvador. Le civilisation maya se establiva circa 2000 aEC e viveva circa 3000 annos. Le periodo classic, circa 250-900 EC, esseva le plus developpate, ubi le mayas habeva grande pyramides (Chichén Itzá, Copan, Tikal, etc.), duo calendarios (un calendario solar e un lunar), e un systema de numeration sur base de vinti. Le arrivata del conquisitores espaniol significava un regression del lor civilisation e cultura.

Hodie, le lingua maya yucatec es parlate de circa 900 000 mexicanos, belizeanos, e guatemalanos.  Post le lingua nahuatl, le maya yucatec es le secunde major lingua indigene in Mexico.

## Vide etiam
*Pyramide de Kukulcán
*Chichén Itzá
*Lingua maya yucatec
Ligamento cruciate anterior

Le **ligamento cruciate anterior** (**LCA**) es uno 
del quatro ligamentos principal del geniculo. Il connecte le parte posterior-lateral del femore con le parte anterior-medial del tibia, commeante per posterior del rotula o patella. Il preveni que el tibial accular in relation al femur.

Il connecte partem posterum lateralem del femoris cum le parte anterio-medial del tibia, pasante por posterior del rotula. 

Se une con le ligamento cruciate posterior (LCP) que evita un displaciamento usque posterior del tibia respecto al femur e combinate con iste ligamento, proportiona stabilitate rotational al geniculo. 

Rupturas de hoc ligamente saepe accide sub labor intense et apud athletica et que necesse operation.
No obstante, le operation no es totalmente necesaria in algunos pacientes que realisa poco activitate physica, et pote haber un vita normal sin este ligamento post un rehabilitation de fortalecimiento muscular. Le proba de Lachmann (eventualmente associate de alteras examenes clinicos o radiograficos) permite detectar un ruptura del LCA.

## Referentias
Radioamatorismo in India

Le **radioamatorismo** es un servicio de radio secundo le 'contracto de telecommunication international'. Le numero de radioamatores in India es circa 16,000.
The Story of Stuff

**The Story of Stuff** (*Le Historia del Cosas*) es un film documentari web super le cyclo de vita de benes e servicios.

Le film documentari, liberate in linea in 4 de decembre 2007, es narrate per Annie Leonard, qui ha un grado del Barnard College e un grado del Cornell University in citate e planamento regional . Illo es supportate per le Tides Foundation e le Funders Workgroup for Sustainable Production and Consumption, con Free Range Studios pro producer le film.

De accordo con le sito hospite, illo jam ha plus de 3 milliones de contemptores. Ralph Nader appellava le film "un modello de claritate e motivation."

## Contento
Le film documentari de 20 minutas presenta un vision critic del societate consumeriste. Illo expone le connexiones intra un grande numero de problemas social e del ambiente, e nos convoca a totes a crear un mundo plus sustenibile e juste. Le film documentari es dividite in 7 capitulos: *Introduction*, *Extraction*, *Production*, *Distribution*, *Consumption*, *Disposal* (dispositiones), e *Another Way* (altere via).

Le film documentari describe le *economia del materiales*, un systema componite per extraction, production, distribution, consumption, e disposition. Iste systema es extendite con personas, le governamento, e le corporation.

Su puncto de vista es supportate per multe datos statistic. Alicun del assertiones es:

* "... plus del 50% de nostre [ SUA ] moneta del taxa federal es nunc pro le fortias armate, ..."
* "Del 100 plus grande economias del terra nunc, 51 es corporationes."
* "Nos [le SUA] ha 5% del population del mundo sed nos consume 30% del ressources del mundo e crea 30% del immunditia del mundo."
* "80% del forestes original del planeta es perdite."
* "Sol in le Amazon, nos perde 2000 arbores per minuta."
* "Cata un de nos in le SUA recipe plus de 3000 advertimentos per die."
* "Cata un de nos in le Statos Unite face 4 1/2 libras [ 2.04 kg ] de immunditia per die."
* "Le dioxina es le plus toxic substantia facite per le homine cognoscite in le scientia. E incineratores es le prime fonte de dioxina."

Illo etiam cita lo que Victor Lebow diceva in 1955:
:''"Nostre economia enormemente productive... demanda que nos face del consumption nostre forma de vita, que nos converte le emption e uso del benes in un ritual, que no cerca nostre satisfaction spiritual, nostre satisfaction del ego, in consumption... nos necessita cosas consumite, comburite, reimplaciate e discartate a un rata accelerate." 

Alicun del themas mentionate es: retardante de flamma brominate, pollution, costo externalisate, obsolescentia planate, advertimento, incineration, dioxinas, recyclage.

## Ligamines externe
* Sito web del film documentari 
* Story Of Stuff , texto del film referenciate e annotate script per Annie Leonard. 
* Folio de Factos  

## Referentias
A Margarita Debayle

Traduction de un poema de Rubén Dario (1867-1916). Dario ha essite laudate como "*Le Prince de le Litteratura Espaniol.*"
Su poemas es tanto incantante que illos es multo legite etiam per gente que no es particularmente interessate de poesia.

Margarita, es belle le mar,
e le vento,
porta essentia subtil de orange florente,
io senti in mi anima un aloda cantar,
tu accento,
Margarita, io vole contar te un conto.

Il esseva un rege que habeva,
un palatio de diamantes,
un boteca facite del die,
e un grege de elephantes.

Un kiosque de malacito,
e un mantello de auro e seta,
e un dulce princessa,
tam belle, Margarita,
tam belle como tu.

Un vespere le princessa,
vidente un stella parer,
la princessa esseva transformate,
e volava pro illo attrappar.

Ella voleva lo posseder,
pro exponer in un broche,
con un poema, un perla,
un pluma, e un flor.

Adorabile princessas,
resimila tanto a te,
seca lilios, seca rosas,
seca astros, esse assi.

Pois viagiar le belle puera,
sub le celo, super le mar,
a secar le lucente stella,
que la faceva suspirar.

E continuemente ascendente,
juxta luna e ulterior,
ma le mal es que ella iva,
sin permisso de papá.

Quando esseva revenita,
del jardines del Senior,
esseva tote cingite,
per un dulce brillantia.

E le rege dice "ubi tu esseva?
io te cercava e no te trovava,
e que tu ha in le sino,
que incendiate pareva?".

Le princessa non mentiva,
e assi diceva le veritate,
ha ite a cercar mi stella,
in le blau extension.

E le rege vocifera "ha non io te dicite,
que le blau non debe tu toccar?
que follia! que capricio!
le Senior incholerisava."

E illa dice: "io non lo intendeva,
io iva, non sapente proque,
super le undas e in le vento,
arrivava al stella e le secava.

E le patre diceva in cholera,
un punition tu debe haber,
tu debe ir al celo e le que tu furava,
tu ora va restituer.

Le princessa attrista,
propter dulce for de luce,
quando subito appare,
surridente bon Jesus.

E dice: in mie praterias,
iste rosa le offereva,
es le flores de las pueras,
que quando dormi, sonia con mi.

Porta le rege brillante vestimentos,
e postea manda paradar,
quatro-cento elephantes,
in le bordo de le mar.

Le princessa es felice,
proque possede le broche,
ubi porta con le stella,
poema, perla, pluma, e flor.

Margarita, es belle le mar,
e le vento,
porta essentia subtil de orange florente,
tu halito,
proque distante de me tu essera,
conserva puera un amabile pensamento,
al que un die voleva contar te un conto.
Etna

**Etna** (Italiano) es un vulcano in Sicilia, le maximo monte in Sicilia, e vulcano maximo in omne Europa. Le culmen cresce o decresce post alicun eruptiones; le altitude es hodie 3320 m.

Le nomen monte es dicite que derivate de dea Grec Aetna. Sed alteras dice illud nomen es derivate a parola Grece *aitho,* o a parola Punico *attano*.

Lava e igne de Etna aliquando menacia le gentes. Cate anne, le bucca de monte erupte.

Vergilio describeva Etnam in libro suo *[[Eneide]]*:

:*Portus ab accessu ventorum immotus et ingens*
:*ipse; sed horrificis iuxta tonat Aetna ruinis*;
:*interdumque atram prorumpit ad aethera nubem*,
:*turbine fumantem piceo et candente favilla*,
:*attollitque globos flammarum et sidera lambit*;
:*interdum scopulos avolsaque viscera montis*
:*erigit eructans, liquefactaque saxa sub auras*
:*cum gemitu glomerat, fundoque exaestuat imo.*
:(Eneide 3.39)
The Birches

**The Birches** es un domo in le sud-est angulo de NY 9D (Route 9D del Stato de New York) e NY 403 in le vico de Garrison, New York, Statos Unite de America. Illo esseva construite pro Williom Osborn, como parte de su proxime proprietate de Wing & Wing, per le architecto Ralph Adams Cram in le stile de gothic victorian.

In 1982 illo esseva addite al Registro National del Locos Historic. Illo es ponite trans Route D del Districto Historic de Garrison Grist Mill.

## Edificio

Le prime etage es construite per petra vestite e con un curso aleatori. Postea illo se continua a structura e tecto gambrel in le alte etages. Un pavilion projectante e con calculos centrate in le west faciada es equilibrate in ligno de media, veniente a un puncta de fronton aperte, con su traves voluntarimente exponite como decoration.

## Historia
The Birches esseva designate in 1882 pro William H. Osborn, le proprietario del proprietate vicin de Wing & Wing. In le familia de Osborn, illo deveniva cognoscite como le Honeymoon House, proque ambe William Church e Fairfield Osborn viveva ibi quando illes attendeva le construction de su nove domos. Quando non usate, de tempore in tempore illo esseva le casa del domesticos del familia.

## Referentias

*Iste articulo es un traduction del Wikipedia in anglese. Vide le fonte original [http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Birches_%28Garrison%2C_New_York%29&oldid=229419238 hic.]*
Evangeline Lilly

**Nicole Evangeline Lilly** (nascite le 3 de augusto 1979 in Fort Saskatchewan, Alberta) es un actrice e autor canadian.

## Ligamines externe

*
Bologna

**Bologna** [boˈloɲ:a] (*Bulåggna* in dialecto bolognese) es un citate del region Emilia-Romagna situate in le centro-nord de Italia.
## Historia
Le romanos dareva su colonia le nomine *Bononia*.

## Attractiones
* Palatio de Bologna 
* Universitate de Bologna
Ferrara

**Ferrara** es un citate del region Emilia-Romagna situate in le centro-nord de Italia.

## Historia
Le romanos fundava le citate basso le nomine de Ferrara.

## Attractiones
* Palatio de Ferrara, le parlamento. 
* Le Parco *?*.
* Museo Nacional de Arte

## Transporto
Fender Stratocaster

Le **Fender Stratocaster**, appellate frequentemente le **"Strat"**, es un genere de guitarra electric, designate per Leo Fender, George Fullerton e Freddie Tavares in 1954. Le Stratocaster, con le Gibson Les Paul, Gibson SG e le Fender Telecaster, es un del guitarras electric le plus celebre del mundo.
Dissimilation

In phonetica, e como parte del linguistica historic, le **dissimilation** es un phenomeno per le qual consonantes de un parola se face differente. A vices se argue que le dissimilation produce formas plus facile de recognoscer pro le audiente (durante que le assimilation producerea formas plus facile de pronunciar pro le parlante), con le consequentia de que tal resultatos es de facto le causa del cambios. Sed tote iste speculationes non se sustene in datos objective. Es plus, le dissimilation, includite in major grado que le assimilation, sole apparer per un articulation inadequate.

In omne caso, ambe processos pote resultar in un cambio in le pronunciation de un segmento adjacente al affectate o separate per alteres; e pote inducer un cambio connexe con un parte precedente o posterior in le vocabulo. Assi como le assimilation, le dissimilation **anterior** es multo plus commun que le **posterior**; sed justo al contrario que le altere phenomeno, le majoritate del dissimilationes affecta partes **non** contigue al initial. Tamben, durante que multe typos de assimilation ha origine in un lege phonetic, relativemente pauc processos dissimilatori ha un relation directe con illos. Le majoritate ha un natura de facto accidental occurrite super un forma lexic.

## Exemplos
Dissimilation anterior a distantia (de longe le plus commun)

* Latín ***medio-diēs** ("medie die") se converte in **merīdiēs** ("meridie").
Station thermal e jardines de Jabalcuz

**Le station thermal e le jardines de Jabalcuz** esseva un complexo de banios thermal e jardines situate in le altura de Jabalcuz, circa 6 kilometros del citate de Jaén (Andalucía, Espania), e documentate depost le initio del seculo XVII.

In 1781 le consistorio decideva los concatenar con le citate per un cammino de carretera. Le decano José Martínez de Mazas, principal impulsor del urbanisation del zona, ordinava le construction de un placia con casas pro le baniatores e un eremitage dedicate al sanctos Cosme e Damián.

Le epocha de maxime splendor del station thermal esseva situate inter le ultime decennios del seculo XIX e le primes del XX, con un activitate extendite usque 1972, le anno in que illo comenciava su complete abandono.

## Bibliographia

* (2006): *Balneario y jardines de Jabalcuz*. Junta de Andalucía, Consejería de Cultura, Delegación Provincial de Jaén (documentación técnica sin publicar)
* BERGES ROLDÁN, L. y LÓPEZ PÉREZ, M. (1997): *Caserías de Jaén. Arquitectura del olivar*. Pp. 224-225. Estudio Tría. Jaén
* HIGUERAS MALDONADO, J. (Coord). (1985): *Catálogo monumental de la ciudad de Jaén y su término*. Pp. 387-388. Instituto de Estudios Giennenses. Jaén
* LÓPEZ ARANDIA, M. T. (2005): *Los baños de Jabalcuz: un paraíso perdido*. Ayuntamiento de Jaén. Jaén
* MADOZ, P. (1988): *Diccionario geográfico estadístico histórico de España y sus posesiones de ultramar*. Pp. 166-168. Ed. Facsímil (1845-1850). Ámbito Ediciones. Valladolid
* MARTÍNEZ DE MAZAS, J. (1978): *Retrato al natural de la ciudad y término de Jaén*. Ed. Facsímil (1794). Pp. 408-416. Biblioteca de Historia Hispánica. Ediciones El Albir. Barcelona
* RIERA Y SANS, P. (1881-1887): *Diccionario geográfico, estadístico, histórico, biográfico, postal, municipal, militar, marítimo y eclesiástico de España y sus posesiones de ultramar*. 12 volúmenes. Imprenta y librería religiosa y científica del heredero de D. Pablo Riera. Barcelona


*Iste articulo es un traduction del Wikipedia in espaniol. Vide le fonte original [http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Balneario_y_jardines_de_Jabalcuz&oldid=18934213 hic.]*
Chirurgia

**Chirurgia**, (De Greco: χειρουργική cheirourgikē, via Latin: chirurgiae, qui significa "labor de mano") tractamento del infirmitate o correction del deformitate o defecto, per proceduras manual o operation, con o sin le uso de medicina. Iste ramo del medicina es dividite secun le natura del procedura empleate in: chirurgia general, qui tracta omne typo de lesiones. In seculo 18, cum crescente de scientia anatomia, tal proceduras sicut amputationes de extremitates et excision de tumor in superficie del corpore ajuvava establir chirurgia in le curriculum medical. Le introduction de anesthesiae in 1846 vehemente establiva le practica de chirurgia.  

## Galeria

File:Surgeon operating, Fitzsimons Army Medical Center, circa 1990.JPEG|Un chirurgo cardiothoracic performa un reimplaciamento del valvula mitral in le Fitzsimons Army Medical Center.


## Nota
*Encylopedia Britannica
William Wilberforce

**William Wilberforce** (Hull, Contato de Yorkshire le 24 de augusto 1759 – 29 de julio 1833), politico, philanthropo e abolitionista britannic, qui essente membro del Parlamento Britannic, chef de un campania contra del sclavitude. Proponeva un projecto de lege al Camera del Communes pro eliminar le sclavitude in 1791. E postquam omne anno, ille defendeva le projecto abolutionista usque 1807, le anno in que su projecto de lege esseva approbate per le Parlamento Britannic.
Scientia, Evolution e Creationismo

**Scientia, Evolution e Creationismo** (, anglese: Science, Evolution and Creationism) es un publication del Academia National del Scientias del Statos Unite. Le autores del libro intendeva fornir un explication de evolution actual e comprehensive, e su "importantia in le sala de classe de scientia".  Le libro, publicate 3 januario 2008, es disponibile como PDF gratuite in le sito del National Academies Press.

*Scientia, Evolution e Creationismo* differe del altere publicationes del mesme organisation super creationismo e evolution in education public in le modo que illo es intendite "specificamente pro le publico", con multe spatio devotate a "explicar le differentias inter scientia e religion, e affirmante que le acceptation de evolution non require un abandono del credentia in Deo." Le libro provide declarationes de notabile biologistas e membros de clero que supporta le assertion que "essayos de inimicar scientia e religion crea un controversia que non debe exister."

## Referentias

## Ligamines externe
* Pagine con pdf del libro

*Iste articulo es un traduction del Wikipedia in anglese. Vide le fonte original [http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Science%2C_Evolution%2C_and_Creationism&oldid=229508306 hic.]*
Jimi Hendrix

**James Marshall "Jimi" Hendrix **, nascite **Johnny Allen Hendrix** (Seattle 27 de novembre 1942 – London 18 de septembre 1970) era un gitarrista american. Hendrix es considerate de esser un del musicantes plus influential del historia del musica “rock and roll”. Post que ille trovava le successo in Anglaterra, ille deveniva celebre internationalmente con su representation al “Monterey Pop Festival” in 1967. 

In 2003, le magazine “Rolling Stone” le titulava “le plus grande gitarrista in le historia.” Hendrix era influentiate per le musiciantes "blues" como B. B. King, Muddy Waters, Albert King e Elmore Jones, e le guitarristas "rhythm & blues" e "soul" Curtis Mayfield e Steve Cropper.

Hendrix se inseniava jocar le gitarra electric. Ille jocava normalmente un “Fender Stratocaster.”
Alfonic

**Alfonic** es un systema de orthographia phonetic destinate al lingua francese, create per le linguista André Martinet (1908-1999) pro adjutar in le tractamento pedagogic del dyslexia. Le systema se appellava initialmente *graphia phonologic Martinet* (GPM).

**Alfonic** es le forma abbreviate de "alphabeto phonic" scribite in alfonic.

Alfonic es un instrumento pedagogic que ha essite realmente essayate in le scholas.

## Presentation
Concipite per Martinet in le annos 1970, alfonic propone un notation in le qual un singule littera es attribuite a cata sono. Le major parte del litteras in alfonic ha le mesme valor que in le orthographia normal; pro isto, multe parolas se scribe in le mesme maniera que in le orthographia standard. Alfonic ha essite disveloppate pro le lingua francese, a fin de offerer a juvene apprendentes, inhibite per le timor de facer errores, un instrumento pro superar iste timor e permitter un plus grande libertate de expression.

In un parola, **c**=k, **h**=ch, **w**=ou et **x**=eu ; super le vocales nasalisate se pone un trema : **äardi**=enhardi. Posteriormente, **x**=eu ha essite reimplaciate per **[[œ]]**=eu, e on ha anque usate le tilde : **äardi**=enhardi reimplaciate per **ãardi**=enhardi.

## Exemplo
Transcribite in alfonic secundo le *Dictionnaire de l’orthographe alfonic* (vider le Bibliographia), le celebre dictée de Mérimée deveni :

:pwr parle sä z-äbiguite, sx dine a së t-adrès, pre du avr, malgre le z-efluv äbome dx la mèr, malgre le vë dx tre bö cru, le cuiso dx vo e le cuiso dx hxvrxy prodige par l äfitriyö, fu t-ë vre gepie.
:Cel ce swa, celc egzigu c è pu parètr, a cote dx la som du, le z-ar c etè säse avwar done la dwèrièr e lx margiye, il etè infam d ä vwlwar, pwr sxla, a se fuzilie jumo e malbati, e dx lxr ëflije un racle, alor c il nx söjè c a prädr de rafrèhismä avèc lxr corxlijionèr. Cwa c il ä swa, s e bië n-a tor cx la dwèrièr, par ë contrxsäns egzorbitä, s e lese ätrene a prädr ë rato e c èl s e cru oblije dx frape l egzijä margiye sur sö n-omoplatx vieyi.
:dx z-alveol fur brize ; unx dizätri sx declara suivi d unx ftizi e l ëbesilite du malxrx s acru.
:« par së t-ipolit, cel emoraji ! » s ecria sx belitr.
:a se t-evènmä, sezisä sö gwpiyö, ridicul ecsedä dx bagaj, il la pwrsui dä l egliz tw t-ätièr.
:prospèr merime

Considerante le difficultate de producer un trema super un x (ben que *ë* non pone alcun problema) on ha presumite que on assimilarea *un* e *ain* in le pronunciation. On remarca etiam que in alfonic le e mute non se distingue graphicamente de eu: *dangereux* es notate *däjxrx*. A iste exemplo de texto in alfonic manca solmente un parola con *gn* a transcriber como *ny*: per exemplo, *oignon* deveni *onyö*.

## Bibliographia
* André Martinet et Jeanne Martinet, *Dictionnaire de l’orthographe alfonic*, SELAF, 1980, 201 pages, 

## Vide etiam
* André Martinet

## Ligamine externe
* Alfonic  : articulo super le notation alfonic, scribite per le linguista Henriette Walter, in le sito del AIROÉ (Association pour l’information et la recherche sur les orthographes et les systèmes d’écriture).

## Referentias
Brussel

**Brussel** es le capital de Belgica, e etiam considerate como capital del Union Europee.

## Historia
Le nomine de Brussel esseva originalmente le latino *Bruxellae*.
Le belgas refundava le citate sub le nomine de Brussel.
Le fatal

Traduction de un poema de Rubén Dario (1867-1916). Dario ha essite laudate como "*Le Prince de le Litteratura Espaniol.*"
Lore poemas es tanto incantatores que es multo legete etiam per gente que no es particularmente affectionate a le poesia.

Fortunate le árbore que es a pena sensibile,
et plus le petra dur, proque ille jam no sente,
pois no habe dolor plus grande que le dolor de esser vive,
ni máxime afflictión que le vita consciente.

Esser, et no saper nihil, et esser sin sentiero note,
et le timor de haber essite, et un futuro pavor…
le espavento secur de esser deman morte,
et suffrer per le vita, et per le umbra, et per

le que nos no sape y a pena suspecta,
et le carne que tenta con lore fresc racemes,
et le tumba que attende con lore fúnebres ramos,
¡et no saper ubi nos vade,
ni de ubi venite!...
Chișinău

**Chisinovia** (in romaniano: **Chișinău**) es le capital de Moldavia e le citate le plus populate e plus grande del pais.

## Etymologia
Le origine del nomine non es clar, sed il es sovente attribuite al crase de duo antique parolas del dacoromano: *chișla nouă*, id es "fonte nove".

## Legenda de fundation
Secundo uno del legendas sur le nascentia del urbe, un fonte de aqua surgive era discoperite per monachos orthodoxe qui ibi decideva construir un ecclesia, al angulo inter le actual via Pușkin e via Albișoara. Le presentia del fonte e del divinitate haberea essite un incentivo al fundation de un centro habitate.
## Galeria

File:Chișinău - Memorial complex Eternitate (by Pudelek).jpg |Complexo memorial del Eternitate, Chisinau

## Ligamines externe
* Sito official
Cassandra

In le mythologia grec, **Cassandra** (greco: *Κασσάνδρα* "illa qui adjuta le homines"), etiam cognoscite qua **Alexandra**, esseva le filia del Rege Priamo e Regina Hecuba de Troia. Pro su beltate, le deo Apollon la dava le dono del prophetia. Sed quando illa non reciprocava le amor de ille, Apollon la malediceva assi que necuno crederea jammais su predictiones.

In un version alternative, illa passava un nocte al templo de Apollon con su gemino Heleno, quando le serpentes del templo la leccava munde le aures, assi que illa poteva audir le futuro.  

Apollon se inamorava de Cassandra e quando illa non reciprocava, ille la malediceva assi que su dono devenirea un fonte de dolor e frustration eterne. In alcun versiones del mytho, isto se symbolisava per le deo spuente in le ore de illa.

Ben que Cassandra prevideva le destruction de Troia (illa advertiva le Troianos super le Cavallo de Troia), le morte de Agamemnon, e su proprie decesso, illa non poteva facer alcun cosa pro anticipar iste tragedias. Su familia credeva que illa esseva folle, e secundo alcun versiones, la teneva incarcerate. In iste versiones, su incarceration esseva le causa que illa deveniva realmente folle, sed in altere versiones illa remaneva solmente mal comprendite.

Post lor victoria in le Guerra de Troia, le grecos capturava Cassandra, qui habeva cercate protection in le templo de Athena. Pro iste sacrilegio, Athena causava naufragios e mortos inter le grecos durante lor viage de retorno.

## Referentias
Oxymoro

Le **oxymoro** [o-**xí**-mo-ro] es un figura rhetoric que combina duo terminos que normalmente se contradice. Proveniente del greco *oxy* "acute" + *moros* "obtuse", le parola oxymoro es mesme un oxymoro.

Le oxymoro es un typo specific del contradiction in terminos. Lo que distingue le oxymoros de altere paradoxes e contradictiones es que illos se usa deliberatemente, pro effecto rhetoric, e le contradiction es solmente apparente, post que le combination del terminos resulta de facto in un nove expression de un concepto.

## Exemplos

* ancian novas
* lucta pacific
* classico moderne
* silentio assurdante
* morto vivente

## Humor

Per dicer que un expression non normalmente contradictori es un oxymoro, es possibile exprimer un opinion de modo humorose. Per exemplo, in un commento super le forte character independente del cattos, le jornalista statounitese George F. Will diceva: "Le phrase 'catto domestic' es un oxymoro."
Citate de Mexico

Le **Citate de Mexico** (anteriormente le *Districto Federal*) es le capital e sede del poteres federal del Statos Unite Mexican, constitue un de su 32 entitates federative, e forma con le Zona Metropolitan del Valle de Mexico le agglomeration urban plus populate de America e un del plus populate del mundo.
Ellipse (figura rhetoric)

Un **ellipse** (del greco: *elléipsis* omission, mancantia) es un figura rhetoric que indica le omission de un parola o de un pensamento, que, pro isto, debe esser deducite per le contexto; omission de un elemento del structura logic del phrase.

## Exemplo
:"Pro un mira, un mundo; pro un surriso, un celo; pro un basio… Io non sape lo que io te darea pro un basio!"
(G.A. Becquer. Sevilla, 1836-1870).