open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Spam

Le **spam** es messages de e-mail (ma tamben de listas de discussion, foros etc.) non requestate e inviate in massa. Le contento del spam frequentemente, ma non necessarimente, consiste de annuncios commercial a varie grados de honestitate o de fraudulentia.

## Etymologia

In le vocabulario anglese se trova le parola "spam" con le significato de "carne de porco in latta" (le termino se deriva de *spiced ham*), e in effecto in le SUA se vende un typo de carne in latta appellate "SPAM". http://www.spam.com

Le significato de "spam" como nos lo intende se deriva de un scena del serie televisive Monty Python's Flying Circus. In iste scena, un homine e su marita entra in un restaurante e illes se sede vicin a un tabula de homines jovial, le quales ha in le capites le cascos characteristic viking con cornos. Quando le camerera arriva con le menu, le vikinges initia a cantar un canto que consiste del parolas: "Spam, spam, spam, spam…!" (con le addition occasional de "Lovely spam, wonderful spam!", que significa "Spam belle, spam maraviliose!") tanto ruitosemente que le duo clientes non pote communicar con le camerera proque lor voces es continuemente disturbate per le parola *spam.* Le clientes tenta plure vices a peter qualcosa que non contine spam e, naturalmente, lor voces es coperite con le canto del vikinges.

## Significato

Le idea que resultava in le selection del termino es iste disturbar continue que impedi le possibilitate de communicar effectivemente. Le significato actual del termino es plus precise; nos pote synthetisar le definition de "spam" como le messages diffundite in massa per le rete (internet) sin le consenso del recipientes. Le spam consiste typicamente de propaganda e es inviate in maniera automatic e persistente al gruppos de discussion, o al cassa postal electronic personal.
Gustavo Adolfo Bécquer

**Gustavo Adolfo Domínguez Bastida**, plus cognite como **Bécquer**, (Februario 17, 1836 – Decembre 22, 1870) esseva un scriptor espaniol de poesia e historias breve.

## Obras
* Rimas
* Legendas
Ferro

**Ferro** es le elemento chimic de symbolo **Fe** e numero atomic 26. Illo es le elemento le plus commun que forma le planeta Terra in toto, formante multo del nucleos interior e exterior del Terra. Illo es le elemento le quarte plus commun in le crusta del terra.

Metallo de ferro ha essite usate de epochas ancian, ben que alligatos de cupro que ha temperaturas de fusion plus basse esseva prime usate in historia. Ferro pur es molle, sed le material es indurate e reinfortiate significantemente per impuritates. Un proportion certe de carbon crea aciero, le qual es usque a 1000 veces plus dur que ferro pur.

Ferro ha un rolo importante in biologia, formante complexos con oxygeno molecular in hemoglobina e myoglobina. Iste duo composites es proteinas commun de transporto de oxygeno in vertebratos.
Dave Hennen Morris

**David Hennen "Dave" Morris** nasceva in Statos Unite de America, (1872-04-24 — 1944).

Ille esseva un homine de lege e diplomate american, cofundator del International Auxiliary Language Association (IALA).

## Ligamines externe
* Portrait de Dave Hennen Morris
* Dave Hennen Morris in interlingua.com
Hugh Blair

**Hugh Edward Blair** (23 de maio 1909, Georgia, Statos Unite de America – 28 de januario 1967) esseva un artista, interlinguista e  linguista statounitese. 

Hugh E. Blair esseva le assistente de Alice Vanderbilt Morris, le fundatrice del IALA. Ille esseva un membro del equipa recercatori al morte de Alice V. Morris in 1950 e pois deveniva le "mano derecte" de Alexander Gode. Usque a su morte, Blair esseva le plus intime collaborator de Alexander Gode. Hugh E. Blair e Alexander Gode es le autores del obra *[[Interlingua: A Grammar of the International Language]]*.

Quando IALA esseva claudite le 31 de martio 1953, Hugh E. Blair accompaniava Alexander Gode al Division de Interlingua sub Science Service. Ci illes redigeva le nove magazin *Novas de Interlingua* - le successor natural de *Novas de IALA* - con un committee redactional international con membros in Switza, Italia, Francia, Danmark, Grande Britannia, Canada e le SUA. Ille quitava isto in le fin de 1955 pro inaugurar su proprie firma. 

Ille esseva le secretario pro American Interlingua Society e redactor del magazin del societate, *Interlingua at Work*.

## Ligamine externe
* Biographia in interlingua
Jorge Manrique

**Jorge Manrique** (Paredes de Nava, Palencia, 1440? – † Santa María del Campo, Cuenca, 24 de april 1479), esseva un poeta espaniol. 

## Obras
* Versos per le morte de su Patre
Subcultura

Le **Tribos Urban** compone un grande parte del aggrupationes, juvenil majormente, in le quales le gente se relationa in su tempore de otio o simplemente per su modo de vita. Iste tribos conforma un serie de cultura e arte que revolve in illos pro le developpamento de su moral o stilo de viventia e tote illos veni marcate per un profunde cargo emotional gratias a ille cerca pro le realisation personal e/o communal. Le seculo XXI ancora non ha producite necun de iste clanes, si non que plus ben illos se ha aggrupate in le interesses commun pro poter luctar pro su causa desde un flanco major.

## Vide etiam
* Sociologia
21 de decembre

## Eventos

## Nascentias
* 1878: Jan Łukasiewicz, mathematico polonese.
* 1940: Frank Zappa, musico statounitese.

## Mortes

## Dies festive
4 de decembre

## Eventos
* 1935: introduction del joco de tabuliero Monopoly, un del plus succedite del mundo.

## Nascentias

## Mortes
* 1993: Frank Zappa, musico statounitese

## Dies festive
1940

**Le [[anno]] [[mille]] [[novem]] [[cento]]s [[quaranta]].**

1940 es le secunde anno del Secunde Guerra Mundial.

## januario

## februario

## martio

## april
* 9 de april: Germania attacca Danmark e Norvega. Danmark accepta le occupation le mesme die post alicun breve luctas. Le conquesta de Norvega dura plus longe con luctas dur contra fortias britannic e francese.

## maio

## junio

## julio

## augusto
### Mortes
* 30 de augusto: Joseph John Thomson, physico anglese e discoperitor del electron.

## septembre

## octobre

## novembre

## decembre
### Nascentias
* le 21 de decembre: Frank Zappa, musico statounitese.

## sin data precise
Europa (mythologia)

In le mythologia grec **Europa** (Ευρώπα) esseva un belle princessa phenicie, filia de Agenor e Telephassa. Zeus la videva collectante flores e immediatemente se inamorava de illa. Zeus se transformava in un tauro blanc e portava la al insula de Creta. Tunc ille revelava su ver identitate e Europa deveniva le prime regna de Creta. Per Zeus illa parturiva le filios contemporanie del Guerra de Troia: Minos, Rhadamantho, e Sarpedon, qui esseva elevate per su sposo futur Asterion. Zeus dava la tres donos: Talos, Laelaps e un javelina que nunquam mancava de colpar. Zeus plus tarde re-creava le figura del tauro blanc in le stellas, que es nunc cognoscite como le constellation Taurus.

Europa se maritava a Asterius, le Rege de Creta.

Un femina differente anque nominate Europa esseva le filia de Tityus e le matre de Euphemus per Poseidon.

Europa ha prestate su nomine al continente de Europa, le qual es appellate *Europa* in omne linguas germanic (con le exception de anglese in le qual illo es *Europe*), e in le linguas slave que usa le alphabeto latin, e in le lingua grec e le latino. Assi, pro exemplo, su apparentia in le timbros postal commemorante un "Europa Unite" primemente usate in 1956.

## Bibliographia
Apollodorus. Bibliotheke III, i, 1-2; Ovid. Metamorphoses II, 833-III, 2.
Scepticismo

Le **scepticismo** (del greco: *Skeptomai*, examinar con detalio) es un position de dubita o incredulitate referite a un subjecto in concrete o al cognoscimento in general.

### Scepticismo philosophic

Il ha varie scholas de pensamento que se pote classificar como scepticos, le prime del qual era le Pyrrhonismo, fundate per Pyrrhon de Elis qui affirmava le impossibilitate de cognoscimento del natura del cosas. Depost, in le periodo del nove academia platonic anterior al seculo I a.Chr., le plus egregie representante era Carneades.

Le sceptico interroga se a se mesme, le vita, le deos e stoppa illac, sin affirmar nihil. Le ideal de vita serea complir le *ataraxia*, le serenitate de animo, e viver assi sin creder in nihil.

### Scepticismo scientific

Actualmente un sceptico scientific es alcuno qui non accepta certe typos de affirmationes sin submitter los a un investigation systematic e scientific. Secundo le maxima de David Hume "le affirmationes extraordinari require probas extraordinari". Iste processo applica rigorosemente le methodo scientific e require que le theorias sia falsificabile, il es a dicer, que se pote contrastar pro su acceptation o refutation.

Alcun themas questionate per le scepticos scientific son le pseudoscientias (como le homeopathia e cryptozoologia), le plausibilitate del supernatural (phantasmas, poltergeistes, angelos, deos); credentias como le Reiki, le existentia de telekinese, sceances, telepathia; o themas como Bigfoot, le monstro de Loch Ness, Objectos Volante Non-Identificate o OVNIs, circulos del recoltas, astrologia, creationismo, radioesthesia, theorias del conspiration e altere affirmationes cuje veracitate le scepticos vide como improbabile in terminos scientific.

In responsa al scepticismo scientific, le partisanos  de pseudoscientia ha cuneate le termino *pseudoscepticismo* pro referer al scepticismo scientific, allegante que illo denega sin provider probas. Totevia, nonobstante que logicamente le carga del proba non deberea cader super le sceptico,  quando date objectiones ben fundate, illes crea *[[ad hoc]]* nove hypotheses non demonstrate, como le "memoria de aqua" pro explicar le dissolutiones diluite in le caso de homeopathia o al theorias de conspiration pro explicar le manco de confirmation al parte del governamentos in le caso de OVNIs.

### Scepticismo religiose

In religion le scepticismo se refere al dubita super principios religiose basic. Isto pote referer se a religion in general o al aspectos concrete de un religion, como miraculos o apparitiones.
## Galeria

File:Head_Karneades_Glyptothek_Munich.jpg|center|thumb|Le philosopho sceptic Carneades


## Vide etiam
* Pyrrhonismo
Minix

Minix es un clon libere de Unix qui es disponibile con tote le codice fonte. A causa de su parve dimension e ample documentation, illo es conveniente pro personas qui vole usar un systema simile a Unix in lor computator personal e apprender como tal systemas functiona internemente. Il es bastante facibile que un persona non familiar con le interior de un systema de operation comprende quasi le integre systema con poc menses de uso e studio.

Minix non contine alcun codice del UNIX original de AT&T, ni in le nucleo, ni le le compilator, ni in le utensiles, ni in le bibliothecas. Pro iste ration le codice fonte complete pote esser disponibile in le WWW.

In 1991, Minix serviva de inspiration a Linus Torvalds in le creation del nucleo Linux usate in le systemas de operation popular GNU/Linux.

## Ligamines externe

* http://www.minix3.org
Linspire

**Linspire** (etiam **Lin---s**, pronunciate como *Lindash*) olim 
**Lindows** usque 14 de april, 2004 es un distribution de Linux basate sur Debian. Illo es intendite pro le consumitor individual plus intensive que tote le altere distributiones de Un*x/Linux, e in secunde placia solmente al Mac OS X. Lindows esseva le prime distribution de Linux a reimplaciar Microsoft Windows in computatores personal pro le consumitor, e offerite a un multo plus basse precio que su competitor Microsoft Windows.

Microsoft Inc. litigava contra Lindows.com pro le uso del termino "windows" le qual Microsoft manteneva esser un infraction contra su marca registrate. In februario 2004, un judice rejectava duo del cargos que Microsoft habeva contra Lindows.com. Microsoft diceva que on appellarea le decision.

Le objectivo initial de Lindows esseva le disveloppamento de un systema de operation basate super Linux capabile de operar le programmas de Windows plus popular. Sed le compabilitate con Windows esseva basate sur le disveloppamento de WINE (un programma de emulation del systema de operation Windows) per le equipage de Lindows.com e altere programmatores voluntari. Iste objectivo esseva abandonate plus tarde, e le compania decideva dedicar se a offerer facilitate de discargar e installar programmas de Linux, e anque facilitar le uso de iste programmas. Isto es arrangiate in grande parte gratias a lor application de un servicio appellate Click-N-Run, basate sur le technologia del systema Debian appellate apt-get, le qual provide un interfacie simple assi le nomine "clicca e curre" al costo de $99 per anno (le apt-get de Debian es gratuite sed plus difficile a usar). *Click-N-Run* ha plus de 1.000 programmas a discargar. Lindows es criticate pro su carentia de multe del popular ferramentos de linea de commanda usabile con altere distributiones de Linux, facente lo minus usabile pro usatores avantiate e anque facente lo non-conformante con le Base Standard de Linux. Nonobstante, le fabricatores de Lindows insiste que illes non ha removite de uso necun de iste programmas popular proque Lindows include le servicio apt-get, lo que permitte le discargamento de iste programmas, si on lo vole. 

Lindows.com ha adjutate in subventionar multe eventos e projectos de codice aperite, includente le cliente de messages instantanee appellate Gaim, le KDE-Apps.org e KDE-Look.org sitos web, e le projecto Nvu, le qual disveloppa un editor de sitos web WYSIWIG de Open-Source como rival al FrontPage de Microsoft. In le passato, Lindows.com ha contribuite plus de USD$ 500.000,00 al projecto WINE.

Le fundator de Lindows.com, Inc. es Michael Robertson, anque le fundator de MP3.com.

## Ligamines externe
* http://www.linspire.com/
Clon

## Biologia
In le biologia, un **clon** es un organismo multicelular geneticamente identic a un altere organismo vivo. Clones que ocurre naturalmente es normalmente appellate gemino. Vida clonage por una description del proceso de producer clones artificialmente.

In le natura certe plantas (e.g. aloe vera) pote propagar per clonage in le forma de plantones. In le agricultura alsi plantas como allio, batatas, patatas, malos, e piras son normalmente reproducite per clonage. Cata varietate de patata, malo, etcetera, es un gruppo de clones identic descendite de un sol individuo genetic ancestral que era producite ex un semine.

## Informatica

In le informatica, le termino **clon** ha essite prestate del biologia in le significato de un systema computatorial designate pro haber un functionalitate equivalente a le de un altere systema e pro esser compatible con ello, a fin que software designate pro le original pote esser executate in le clon sin modification o con adaptation minimal (p.ex. per recompilation). Existe clones e de hardware e de software.

Le termino acquireva iste significato post 1981 quando IBM comenciava a producer su computatores personal (PC) que rapidemente deveniva popular. Altere companias produceva via retro-ingenieria legal, basate super le documentation publicate per IBM, computatores con functionamento equivalente que poteva executar le majoritate del programmas designate pro le original. Iste clones dominava finalmente le mercato tanto que le termino *clon del PC* cadeva in disuso durante le annos 1990; hodie, le termino *PC* refere quasi sempre a un clon del PC original.

In addition existe multe clones de software, specialmente systemas de operation. Systemas de software es sovente clonate pro evitar terminos de licentia considerate como draconic que le publicator impone super le original (tal clones es sovente software libere); alteres es facite simplemente pro satisfacer le curiositate del programmator. Multe clones existe del systema de operation Unix, del quales GNU/Linux es le plus popular.

## Etymologia

Le parola **clon** proveni del lingua grec in que illo significa *branchetta.*
Sev'varannes

Desde le anno 1988 le lingua artificial **Sev'varannes** esseva in construction. Illo ha jam varie vocabulos, ma al momento non totes es cognoscite mesmo al publico, proque le lingua es ancora in processo de organisation grammatical (combinationes, gerundios, creation de plus parolas).

Hekeisda, pseudonymo de **Enrique Barrera Barrera** de Colombia, initiava iste travalio basate in le idea de que ille non voleva sequer in usar le lingua de illes qui invadeva su pais, preferente un lingua que ha nulle relation con illes. Objectivos ulterior include que le terminos non sia tanto similar le unes al alteres e que illos sia facile a identificar con le objecto e in parolas que sia curte e commode.

## Tabella de numeros basic
Societate American pro Interlingua

Le **Societate American pro Interlingua** (**SAI**) se ha organisate pro avantiar le studio, uso, e beneficios de saper e usar interlingua in Canada, Mexico e le Statos Unite. Le Societate es affiliate informalmente con le Union Mundial pro Interlingua. 

## ''Confluentes''
*Confluentes* es le periodico del Societate American pro Interlingua. Illo se publica quatro vices per anno. Illo contine inter 16 e 24 paginas de articulos super varie themas e altere obras interessante.

## Vide etiam

* Le Academia pro Interlingua in America

## Ligamines externe
* Societate American pro Interlingua
* Union Mundial pro Interlingua
* Academia pro Interlingua in America
* CafeShops de Academia pro Interlingua
* Interlingua-English Dictionary
* Interlingua Grammar (in anglese)
* Panorama in Interlingua  (revista de novas)
* Confluentes
UNIX

**UNIX** es un marca qui identifica primarimente un systema de operation initialmente disveloppate per le laboratorios AT&T e Bell Labs in 1970.

In le annos sequente, multe clones (plus o minus compatibile) de iste systema de operation ha apparite; actualmente le termino **Unix** (generalmente con minusculas pro distinguer lo del marca official) comprehende communmente un grande collection de systemas de operation, como (Linux, FreeBSD, SCO UNIX).

Le possessor currente del marca de fabrica UNIX es le Open Group, un consortio del standards industrial. Solmente systemas totalmente conforme e certificate al Single UNIX Specification qualifica como "UNIX".
Pyrrho (disambiguation)

Pyrrho pote esser: 

* Pyrrho de Neoptolemo, filio de Achilles 
* Pyrrho de Epiro, rege de Epiro in le 3ie seculo a.E.C
Nicaragua

**Nicaragua** (espaniol: *República de Nicaragua,* API: re'puβlika ðe nika'raɰwa) es un republica in America Central. Ben que illo es le nation le plus grande in le region, illo ha un del populationes le minus grande. Le pais es confinate al nord con Honduras e al sud con Costa Rica. Su litoral occidental es al Oceano Pacific, e le latere oriental del pais es al Mar Caribe.

Le nomine del pais se deriva del Nicarao, un tribo que parlava le lingua nahuatl e habitava le costas del Laco de Nicaragua ante le conquista espaniol del Americas, e del parola espaniol *agua* (aqua), debite al presentia del grande lacos Laco de Nicaragua e Laco de Managua in le region.

Al tempore del conquesta espaniol, Nicaragua esseva le nomine date a un banda stricte de terra inter le Laco de Nicaragua e le Oceano Pacific. Chef Nicarao regeva iste territorio quando le prime conquisitores arrivava. Le termino se applicava al fin, per extension, al gruppo habitante ille region: le Nicaraos o Niquiranos.

Le tribo de Nicarao migrava al area de regiones septentrional post le cadita de Teotihuacán, al aviso de lor leaders religiose. Secundo le tradition, illes debeva viagiar al sud usque illes incontrava un laco con duo vulcanos surgente ex le aquas, e assi illes stoppava quando illes attingeva Omtepe, le insula vulcanic a aqua fresc le plus grande in le mundo.

Le populo miskito habita le costa oriental.

## Politica
Fronte Sandinista de Liberation National

## Cultura

### Musica
Bambuco nicaraguan
René Descartes

**René Descartes** o **Renato Cartesio** (ab le forma latinisate de su nomine: *Renatus Cartesius*, 31 de martio 1596 –  11 de februario 1650), esseva un philosopho, mathematico e scientista francese.

## Ligamines externe
* René Descartes (in anglese)
Victoria pyrrhic

Un **victoria pyrrhic** es un victoria consequite con forte perditas in su proprie armea.
## Etymologia
Isto allude al Battalia de Ausculo (Ascoli Satriano, in Apulia). in le anno 279 a.E.C., quando le rege Pyrrho de Epiro, adjutante le tarentinos, vinceva le romanos ma con perditas grandissime (ille perdiva multe soldatos, varie amicos e socios intime, e tote le bagage de su armea). Post le battalia un de su soldatos le congratulava pro su victoria, e ille respondeva "Un plus victoria como iste nos ruinara!". (Plutarcho, *Pyrrhus* 21,14).
## Ligamines externe
* Der sechste Abschnitt der frühen römischen Republik (German) 
* Description detaliate del Guerra Pyrrhic (in anglese)
Artes martial chinese

Kung-fu (, pinyin: Gōngfu) e wushu (武術) es parolas popular chinese que ha devenite synonymos de **artes martial chinese**. 

## Vide etiam
* Arte martial
Atmosphera (disambiguation)

Le parola **atmosphera** ha plure signifatos:

* atmosphera (astronomia) - In le astronomia, le atmosphera de un corpore celeste, 
** atmosphera del terra 
** atmosphera stellar
* In le physica, un unitate de pression — **atm**; vide pression, pression atmospheric, pascal.
* In le chimia, un mixtura de gases: un atmosphera artificial.
Usator

Persona qui usa alco. In le caso del Wikipedia, ille es un persona qui usa le Wikipedia e qui ha un *[[Pagina de usator]]* con information personal, includente su contributiones al Wikipedia.

## Vide etiam
* Pagina de usator
* Lista de usatores
* Wikipedianos
Oscar Romero

**Óscar Romero** (15 de augusto de 1917 - 24 de martio de 1980) esseva le archiepiscopo del pais latinoamerican El Salvador durante le decennios 60 e 70. Depost ille dava testimonio de numerose violationes al derectos human, ille comenciava parlar in favor del povres e le victimas del guerra civil salvadorian, longe e sanguinose. Isto resultava in conflictos numerose, del governamento salvadorian e del Ecclesia Catholic. Post osar parlar contra le supporto del governamento salvadorian, que esseva conducite per le fortia militar statounitese, le archiepiscopo Romero esseva assassinate quando ille celebrava le missa in su cathedral. On crede que su assassino esseva del esquadras de morte salvadorian.

Le film *Romero*, de 1989, es basate in su biographia. Illo esseva dirigite per John Sacret Young e Raúl Juliá esseva le stella.

## Quotation
:*Y si me matan, dará origen también en la gente salvadoreña.*
:(E si illes me occide, isto dara origine tamben in le gente salvadorian.)

## Ligamines externe
* Entrata de IMDB pro le film ''Romero''
LiveJournal

**LiveJournal** (frequentemente abbreviata **LJ** o **lj**) es le nomine de un sito del web ubi usatores del Internet pote crear e tener un diario. Illo es anque le nomine de le software servitor, que lo propelle. Illo es un de plure sitos que se denomina blog.

Multe functiones distingue LiveJournal de altere sitos de blog. Un de ille functiones es le "pagina de amicos", un lista del plus recente inscriptiones del personas que uno ha addite a su "lista de amicos" — transformante LiveJournal in un communitate de weblogs interconnectite, e cambiante le software a un rete social. Un altere function distinctive es le empleo del systema de stilo S2, que permitte al usatores personalisar le apparentia e le functionamento de lor weblogs.

Le software que propelle le sito es fonte libere e es usate per altere sitos.
Gondica

**Gondica** es un joco de rolo (JdR) de phantasia heroic inspirate partialmente per le evo del renascentia europee; isto era un epocha de aventureros audace (como le factos de Sir Francis Drake), de exploration de partes incognite del mundo (como le viages de Vasco da Gama e Christophoro Columbo) e de investigation del universo physic e magic (como le speculationes de Copernico, Paracelso e Leonardo da Vinci). 

Cambiante a un lingua technic, Gondica usa un systema de regulas que es basate super le regulas System d6 per West End Games. Iste systema aperte incoragia le heroismo e gestas spectacular. In differentia del majoritate del JdR de phantasia, Gondica contine technologias post-medieval, p.ex. muschettos e naves oceano-veliante, e le stilo de jocar es inspirate per le films de Errol Flynn o del "Tres Muschetteros". 

Le joco ha essite scribite per Anders Blixt in svedese, illustrate per Åke Rosenius e publicate per Rävspel.
Middle-earth Role Playing

**MERP** era un joco de rolo super Terra Medie (: *Middle Earth*), le mundo phantastic del *[[Le Senior del Anellos]]* per J.R.R. Tolkien. Su publication cessava in circa 1998, quando le editor Iron Crown Ltd periva.
Karate

Le **karate** es un arte martial de defensa personal in le qual un attaccante es vincite per colpos de pede e mano.
Evangelio secundo Marco

Le **Evangelio secundo Marco** es un del quatro *[[evangelio]]s* del Nove Testamento. Illo tracta del eventos in le vita de Jesus Christo; on crede que Marco (anque appellate Johan Marco) scribeva iste obra secundo le memorias del Apostolo Petro, un del prime dece-duo discipulos de Christo. Secunde le prioritate marcan, illo es base del material pro le altere Evangelios de Mattheo e de Luca.
Evangelio secundo Luca

Le **Evangelio secundo Luca** es un del quatro evangelios del Nove Testamento. Illo tracta del vita de Jesus Christo, su morte sacrificial, e su resurrection; in Luca 1:1-4 se presenta iste proposito pro scriber le libro. Iste Evangelio es le prime volumine de un serie de scriptos per Luca, le altere obra es le Actos del Apostolos. Luca esseva un christiano gentil qui laborava in le ministerio public con Paulo (qui esseva cognoscite anque como Saulo ante devenir christiano). Iste obra esseva scripte circa 75 d.E.C. e pare contener multe material trovate in le Evangelio secundo Marco.
## Galeria

File:P._Chester_Beatty_I,_folio_13-14,_recto.jpg|left|thumb|Un papyro grec del seculo III EC del Evangelio secundo Marco
Evangelio secundo Johannes

Le **Evangelio secundo Johannes** es un del quatro evangelios del Nove Testamento. Illo tracta del vita, morte e resurrection de Jesus Christo; le proposito de iste obra se mentiona in Johannes 20:30-31. Johannes esseva un de dece-duo apostolos de Jesus Christo e multo amate per ille. Le Evangelio secundo Johannes usa un stilo de presentation bastante differente al altere evangelios (le alteres son cognoscite como le evangelios "synoptic" o "vidite con le mesme oculos o puncto de vista"). Le information que Johannes presenta supplementa nostre cognoscentia del eventos del actos de Christo e le persona qui ille esseva hic in le Terra. Le plus antique manuscriptos trovate usque nunc es un parte del Evangelio secundo Johannes de circa 140 d.E.C.
## Quarte Evangelio
Le Evangelio secundo Johannes es etiam appellate **Quarte Evangelio**. Iste termino da emphase al character literari e theologic distinctive de iste evangelio, le qual se distingue del structuras del prime tres evangelios, cognoscite como evangelios synoptic.
## Galeria

File:John_the_Evangelist_(Rabbula_Gospels).jpg|center|thumb|Johannescon su evangelio in un manuscripto syriac del seculo V
Epistola al Romanos

Le ** ''Epistola al Romanos'' ** es un del libros del *[[Nove Testamento]]*. Illo esseva scripte circa 58 d.E.C. per le Apostolo Paulo al ecclesia in Roma. Paolo habeva in mente visitar le congregation christian in Roma e ille les scribe iste epistola pro dar les su comprendimento del bon novas circa Christo, (o le Evangelio).
Epistola 1 al Corinthios

Le *Epistola 1 al Corinthios* es le prime de duo epistolas al ecclesia christian in *[[Corintho]]* ab le Apostolo Paulo.
Epistola 2 al Corinthios

Le **Epistola 2 al Corinthios** es le secunde de duo epistolas al ecclesia christian in *[[Corintho]]* ab le Apostolo Paulo. Illo es un del epistolas paulin trovate in le *[[Nove Testamento]]*.
Evangelio secundo Mattheo

Le **Evangelio secundo Mattheo** es un libro del Nove Testamento super le vita, morte e resurrection de Jesus Christo. Illo esseva scripte circa 80 p.C. in le lingua hebree, secundo le expertos. Illo ha multo in commun con le Evangelio secundo Marco e le Evangelio secundo Luca. E forsan grande parte del information esseva copiate ab le Evangelio secundo Marco. Le organisation del libro non ha tanto in mente le chronologia del eventos in le vita de Christo ma le presentation de su inseniamentos al discipulos. Le autor voleva presentar iste inseniamentos e dar responsa al questiones in re le vita de Jesus e como isto compliva le prophetias del Vetere Testamento.
Mordechai Vanunu

**Mordechai Vanunu** (nascite le 1954-10-14) es un ex-technico nuclear ab Israel qui exponeva publicamente le possession per Israel de armas nuclear. Quando Israel apprendeva de isto, ille esseva sequestrate per le Mossad, le servicio secrete israeli. Ille recipeva un judicio secrete e un sententia de dece-octo annos in prision. Ille esseva disincarcerate le 21 april, 2004, e ille ancora suffre multe restrictiones de parlar in publico o viagiar.

Alcun gruppos del derectos human vide Vanunu como un prisonero de conscientia, e on sovente le compara al pacifista german Carl von Ossietzky. 

Vanunu nasceva in Marrakech, Morocco e emigrava con su familia a Israel in 1963. Depois completar su servicio militar ille deveniva studente in le Universitate del Negev de Ben-Gurion.
## Libros super iste caso (in anglese)
* Cohen, Yoel. *The Whistleblower of Dimona: Israel, Dimona & the Bomb.* 
* Gaffney, Mark. *Dimona: The Third Temple? The Story Behind the Vanunu Revelation.* 
* Hounam, Peter. *The Woman from Mossad: The Torment of Mordechai Vanunu.*  

## Ligamines externe
* ''Sunday Times'' articles from 1986
4 de maio

## Eventos
* 1415: Le reformatores religiose John Wycliffe e Jan Hus esseva condemnate como hereticos al Concilio de Constantia.
* 1776: Rhode Island esseva le prime colonia anglese in le actual Statos Unite que renunciava le fidelitate al rege George III.
* 1814: Napoleon arrivava al insula de Elba pro initiar su prime exilio.

## Nascentias

## Mortes

## Dies festive
16 de maio

## Eventos
* 1770: Maritage del futur rege Ludovico XVI de Francia, 15 annos de etate, e Maria Antonia de Austria, 14.

## Nascentias

## Mortes
* 1985: Margaret Hamilton, actrice statounitese (n. 1902)

## Dies festive
Hebreo (disambiguation)

Le termino **hebreo** pote haber varie significationes:
* Le lingua hebree
* Le alphabeto hebree
* Un judeo
* Le populo hebreo ancian
* Un israelita

## Distinction christian
Le termino **hebreo** es alcun vices usate per gruppos christian pro distinguer le judeos in tempores ancian qui viveva ante le nascentia de Jesus del judeos qui viveva depois. Mesmo si iste distinction es importante in alcun theologias christian illo non es recognoscite per le judeos mesme, qui ancora se appella hebreos in le lingua hebree. Assi dicer a alcun judeos que illes non es le mesme populo que le hebreos ancian pote esser reguardate como offensive. 

## Vide etiam
* Habiru
* Israel
* Israelismo britannic
* Judaismo
* Khazares
Unitate de base del SI

Le Systema International de Unitates (SI) defini septe **unitates de base** o **unitates basic**: unitates physic fundamental que ha definitiones operational. 

Le altere unitates in le SI, derivate de iste unitates de base, es cognoscite como le **[[unitate derivate del SI|unitates derivate]]**. 

## Longitude
Unitate: metro (symbolo: m)

Un metro es definite como le distantia que le lumine percurre in un vacuo in 1/299792458 de un secunda. Iste standard esseva adoptate in 1983, quando le velocitate de lumine in un vacuo esseva definite precisemente como &nbsp;m/s.

## Massa
Unitate: kilogramma (kg)

Un kilogramma es definite como le massa del "prototypo international del kilogramma". Isto es un cylindro facite de un alligato de platino e iridium, manufacturate in le annos 1880, que es conservate al Bureau International de Pesos e Mesuras proxime a Paris. On se effortia verso le introduction de un definition basate super constantes fundamental o atomic.

## Tempore
Unitate: secunda (s)

Un secunda es le duration de  periodos del radiation correspondente al transition inter le duo nivellos hyperfin del stato fundamental de cesium 133. Iste definition esseva adoptate in 1967.

## Currente electric
Unitate: ampere (A)

Le ampere es le intensitate de un currente que, mantenite in duo conductores parallel e rectilinee de longitude infinite, de section circular negligibile, e placiate a un distantia de 1&nbsp;metro le un del altere in un vacuo, producerea inter iste conductores un fortia equal a 2 \cdot 10^{-7} newton per metro de longitude.

## Temperatura thermodynamic
Unitate: kelvin (K)

Le kelvin es le fraction 1/ del temperatura thermodynamic del puncto triple de aqua. Illo es nominate pro Lord Kelvin.

## Quantitate de materia
Unitate: mol (mol)

# Le mol es le quantitate de materia de un systema continente tante entitates elementari como il ha atomos in &nbsp;kilogramma de carbon&nbsp;12.
# Quando le mol es usate, le entitates elementari debe esser specificate e pote esser atomos, moleculas, iones, electrones, altere particulas, o gruppos specificate de tal particulas.

## Intensitate luminose
Unitate: candela (cd)

Le candela es le intensitate luminose, in un direction date, de un fonte que emitte radiation monochromatic de un frequentia de 540 \cdot 10^{12}&nbsp;hertz e cuje intensitate energetic in ille direction es 1/683&nbsp;watt per steradian.
Lingua gallecian

Le **lingua gallecian** (o **gallego** o **galleco** o **galleciano**) es un lingua romanic, affin al portugese. Tanto le lingua gallecian como le portugese proveni del mesme variation del latino, sovente appellate galaicoportugese, nascite in le provincia roman de *Gallaecia* que comprendeva le territorio del region espaniol de Gallecia actual, le nord de Portugal e territorios limitrophe in le Est. Le lingua se formava circa le seculo XII, como resultato del assimilation del latino vulgar trahite per le conquisitores roman in le seculo II d.E.C. Nonobstante, il existe un currente lusista que defende le homogeneitate del systema linguístic gallego-portugese in le actualitate e propugna un approximamento grammatic e orthographic del duo versiones del mesme lingua.

In su momento, le galego esseva le lingua culte foras de Gallecia e Portugal, scribente in lingua gallecian per exemplo le rege Alphonso X le Sabio, con su "Cantigas de Santa María". Le gallego-portugese habeva casi 700 annos de existentia official e plen, ma le fallimentos que le nobiles galegan suffreva in le guerras iberic del seculo XIV e principios del seculo XV provocava le introduction de nobiles e domination castellan que opprimeva le lingua e causava le disparition public, official, litterari e religiose del lingua galegan usque le fin del seculo XIX. Illos es appellate le seculos obscur del lingua gallecian. Le portugese gaudiava durante iste periodo de un protection e disveloppamento libere gratias a que Portugal esseva le unic territorio peninsular que poteva liberar se del domination del corte castellan.

In le actualitate, le galego se parla per quasi tres milliones de personas, essente le lingua minoritari con major comprension e uso percentual intra le stato espaniol. Illo es le lingua official (juncto con le castellano) in le communitate autonome de Gallecia. Tamben illo es parlate per le importante communitate galegan in le exterior, dispersate per tote le mundo.

Tote le annos se celebra le "Día das Letras Galegas" (17 de maio) dedicate a un scriptor in iste lingua (eligite per le Real Academia Galega). Iste die es utilisate per le organismos official pro potentiar le uso e le cognoscimento del lingua galegan.
Vino

Le **vino** es un bibita alcoholisate obtenite per le fermentation de uva. Illo ha un signification importante in le religion christian (es considerate como le sanguine de Christo) e es pro isto cultivate ubique circum le Mar Mediterranee, in tote le paises europee christian e in le paises que esseva colonisate per le europeos.

In Europa, le paises le plus famose pro lor vinos es Francia, Espania, Germania e Italia. Foras Europa, California, Africa del Sud, Australia, Argentina e Chile produce etiam vinos de alte qualitate.

## Ligamines externe
* Typos de vinos rubie -  
* Conservation de vino -  
* Vindemias -
Parlamento Europee

Le **Parlamento Europee** (a vices **Parlamento del UE**; popularmente note come ***Europarlamento***; nomine official in latino: **Parlamentum Europæum**), es le expression democratic de 450 milliones de cives europee, instituite in 1987, e eligite pro un periodo de 5 annos per suffragio universal directe. In le Parlamento Europee es representate, a nivello de formationes politic paneuropee, le grande tendentias politic que existe in le statos-membros. Illo ha 732 (ante le 1 de maio 2004: 626) *europarlamentares* eligite per le populo, de quem 525 viros e 204 feminas. Desde 1979 un election commun es tenite in tote le Union Europee, e le 13 de junio 2004 esseva un data historic quando 400 milliones de cives unitari votava al mesme tempore.

### Brussel e Strasburgo
Malgrado que Brussel es considerate como le capital del UE, ubi etiam le Commission Europee e le Consilio de Ministros es situate, il esseva decidite in le Tractato de Amsterdam que le parlamento debe cata mense haber sessiones in Strasburgo. Solmente quatro dies es besoniate e le carga le plus importante es le votationes final. Ma le costos pro isto es enorme, e mesmo le parlamento ipse desira finir le sessiones in Strasburgo. Le governamentos del statos-membros ha le poter de decider; ma on non ha ancora potite attinger alcun decision, primarimente a causa del rivalitate inter Francia e Belgica.

Le distantia inter Brussel e Strasburgo es circa 400 km e 30 personas es besoniate pro cargar 10 grande camiones con le equipamento necessari. Circa 5000 personas tamben debe mover se inter le urbes e le costos es estimate a 200 milliones euros per anno. 
In plus, le parlamento ha plure functiones, primarimente administrative, localisate in Luxemburg.

### Le tres functiones del parlamento
Le Parlamento ha tres functiones essential:
* Dividite con le Consilio del Union Europee, le function legislative: illo adopta le legislation europee (directivas, regulamentos, decisiones). Su participation contribui per garantir le legitimation democratic del textos adoptate. 
* Dividite con le Consilio del Union Europee, le function budgetari: illo pote alterar le dispensas communitari. In ultime instantia, illo adopta le budget integre.
* Le controlo democratic super le Commission Europee. Le PE approba le designation de su membros e ha le derecto de votar un motion de censura. Illo exerce equalmente le controlo politic super le institutiones.

## Le grandor del gruppos de partitos le 20 de septembre 2004

## Presidente
Vide: .

## Numero de membros per pais

	 
Observatores:

## Ligamines externe
* Le sito web del Parlamento Europee (plure linguas)
* Le Constitution Europee in interlingua (le proposition de tractato de 2004 que non ha essite ratificate.)
Credo catholic

**Io crede** in un Deo,
Patre omnipotente, 
creator del celo e del terra, 
de toto visibile e invisibile.

E in un Senior, Jesus Christo, Filio unigenite de Deo,
nascite ex le Patre ante omne seculos.
Deo de Deo, Lumine de Lumine, ver Deo de ver Deo, genite non facite, consubstantial del Patre per qui toto esseva facite;
qui pro nos homines e pro nostre sanitate descendeva del celo.
Incarnate del Spirito Sancte ex le Virgine Maria, facite homine,
crucifigite pro nos sub Pontio Pilato, ille pativa e esseva inhumate,
e se resurrigeva le tertie die, secundo le Scripturas,
e ascendeva in celo, pro seder al dextera del Patre.
E ille revenira con gloria pro judicar le viventes e le mortos: su regno non habera fin.

E in le Spirito Sancte, Senior e vivificante, qui proveni del Patre e del Filio,
qui con le Patre e le Filio insimul es adorate e glorificate; qui parlava per le prophetas.

E in un Ecclesia, sancte, catholic e apostolic. 
Io admitte un sol baptismo in remission del peccatos.
E io expecta le resurrection del mortos,
e le vita del seculos futur. Amen.
Unitate derivate del SI

Le **unitates derivate del SI** es un parte del Systema International de Unitates (SI) e es derivate del septe unitates de base del SI.

Le tabella sequente monstra solmente le unitates derivate que ha nomines e symbolos special.

## Altere magnitudes e unitates
Lyon

**Lyon**, localisate in le sud-est de Francia, super le riviera del Rhodano, es le secunde maxime citate de Francia, post Paris.

Illo esseva fundate per le Romanos in le union del rivieras del Rhodano e Saone. Su situation geographic super un del major axes commercial del Europa permitteva a Lyon disveloppar se rapidemente. Considerate desde le medievo como le capital del region historic del Alpitania (*l'Arpitanie*), a partir del revolution industrial Lyon disveloppava le fabrication del seta e le industria textile. Hodie, le major activitate industrial del region es le industria del chimia e del pharmacia.
## Patrimonio Mundial
Le centro historic del citate, *le vetere Lyon*, es inscribite in le lista UNESCO del Patrimonio Mundial.
Cocina

Le **cocina** es un tradition e practica culinari specific de cocer alimentos, sovente associate con un sito de origine. Leges religiose de nutrition pote anque influentiar in grande mesura le traditiones culinari. Un tradition culinari es primarimente influentiate per le ingredientes que es disponibile localmente o gratias al commercio. 
## Historia
Durante le ultime seculo on ha vidite enorme melioramentos in le production, preservation, e immagazinage de alimentos, e isto ha anque influentiate le cocina. Hodie quasi omne localitate in le mundo ha accesso non solmente a su cocina traditional, ma anque a multe practicas culinari mundial. Nove traditiones culinari emerge constantemente, con le altiamento del popularitate de chefs e lor clientela.
## Ingredientes
In addition al alimento, un tradition culinari anque include bibitas (como per exemplo: vino, liquor, the, caffe e alteres). De plus in plus le expertos mantene que le tradition culinari del cocinas regional anque include le ingredientes, isto es le plantas e animales del quales veni le ingredientes pro cata platto. Le movimento global appellate Slow Food (Alimento Lente, in anglese) se effortia a fomentar supporto pro le preservation de plantas e animales local e le technicas pro le preparation de alimentos. Illo ha 70.000 adherentes in 50 paises.

## Attitudes
Il ha anque differente attitudes cultural in respecto al alimento, pro exemplo:

* In India, le consumption de alimento es un offerta, un *Yagna*. Assi le stomacho es considerate esser un *homagunda* (o "foco sancte") e omne alimento ingerite es un offerta al foco sancte.

* In Japon, le bibitura de the es un arte, e il ha un ceremonia multo elaborate quanto al servir del the. Non biber le the in le maniera traditional es considerate un acto de barbarismo.

## Cocinas international
Le sequente section contine un summario del cocinas mundial. Il es un lista *incomplete*. Illo es organisate plus o minus secundo un puncto de vista geographic, comenciante in le hemispherio occidental e continuante al *[[est]]* desde le nord al sud.
## Cocina europee
Cocina francese, Cocina italian, Cocina espaniol, Cocina grec, Cocina scandinave, Cocina russe, Cocina mediterranee
## Cocina american
Le majoritate de iste cocinas, o traditiones culinari, es basate super le cocinas de paises ab le quales le populo immigra, primarimente ab Europa. Nonobstante, le tradition culinari del cocina europee ha essite adaptate in le Americas, e multe ingredientes e technicas local ha influentiate le vetere traditiones: 
Cocina canadian, Cocina quebechese, Cocina canadian atlantic, Cocina statounitese, Cocina amerindie, Cocina suburban, Cocina de California, Cocina sino-american, Cocina Tex-Mex, Cocina de Nove Anglaterra, Cocina statounitese del Sud, Cocina Soul o soul food, Cocina cajun, Cocina creol, Cocina centroamerican, Cocina de America del Sud
## Altere cocinas
Cocina polynesian, Cocina japonese, Cocina chinese,  Cocina del Levante o Proxime Oriente, Cocina nordafrican, Cocina centroafrican, Cocina sudafrican
25 de maio

## Eventos
* 1983: Return Of The Jedi *(Le retorno del Jedi),* le final film de Star Wars, comencia su exhibition public.

## Nascentias

## Mortes

## Dies festive
Scala del tempore geologic

In le geologia, le **scala del tempore geologic** es un subdivision del geologia.

In general, le duration del epochas tende a esser tanto plus longe quanto plus on viagia al passato. Le periodos geologic o epochas es generalmente fixate con alicun distincte eventos como, per exemplo, extinction in massa. Assi, le limite inter le periodo Cretaceo e le periodo Paleoceno esseva fixate post un phenomeno de extinction que marcava le cadita del dinosauros e de multe species marin.

## Division
Le sequentia es eon, era, periodo, epocha, e etate.

Un era es un duration de tempore de multe milliones de annos, que es assumite a haber habite characteristicas simile.
Sorbonne

**La Sorbonne** - un del plus ancian universitates de Europa, fundate in 1257 a Paris per Robert de Sorbon. Principalmente on inseniava le theologia al studentes povre mais postea le universitate se disveloppava rapidemente. Paris deveniva un grande centro cultural e scientific in Europa del XIIIe seculo con plus que 20 000 studentes.

De 1554, La Sorbonne deveniva un universitate importante. Aggrandite in le XVIIe seculo, le capella del Sorbonne appertineva al obras-de-maestro del architectura classic parisian. Le edificios del universitate, que on pote admirar in nostre jornos, se data del fin del XIXe seculo.

In 1968, La Sorbonne esseva le puncto de partita de manifestationes de studentes qui in maio 1968 formava un ample movimento revolutionari in tote Francia.

Plure universitates parisian comporta actualmente le nomine *Sorbonne* in lor intitulation, o revindica un filiation con La Sorbonne:

* Paris-I (Panthéon-Sorbonne) 
* Paris-II (Assas) 
* Paris-III (Sorbonne nouvelle) 
* Paris-IV (Paris-Sorbonne) 

Iste quatro universitates possede su locales in le edificios historic del Sorbonne. Illes accommoda anque le rectorato de Paris, *l'École des Chartes* e le universitate Paris-V (René Descartes).
Thomas Urquhart

**Sir Thomas Urquhart** (1611 - 1660) esseva un famose autor scotese, scriptor e traductor. On le nomina *eccentric*, e ille esseva un *royalista* in le tempores de Cromwell. Ille nasceva a Cromarty, circa le Laco Ness, ubi le Clan Urquhart ha su focar. Thomas Urquhart se matriculava al *King's College* a Aberdeen al juvene etate de dece-un annos, e depois terminar su studios ille faceva un *Grande Tour* de Europa, visitante Francia, Espania e Italia ante su retorno a Scotia in 1636. Su tendentias *Royalista* contra Cromwell, faceva que ille se jungeva al fortias de Charles I e ille luctava sin successo contra le Covenanters in Turiff in 1639. Ille debeva escappar e se jungeva al corte de Charles in London. Ille recipeva le honor de *Knight* in 1641.

In 1645 ille scribeva *Trissotetras*, le qual tracta in grande parte le theorias sur logarithmos de John Napier. 

Un altere vice, in 1649, ille defendeva le causa *Royalista* contra Cromwell. Ma iste vice ille esseva jectate al prision, depois le Battalia de Worcester, in 1651 e le proprietates e campos de su familia a Cromarty esseva confiscate.

Ille scribeva *Pantochronochanon* in 1652, ubi ille mentiona haber re-traciate su arbore familiar usque Adam. In iste anno, 1652 ille anque scribeva un libro que es famosemente appellate un del prime obras de prosa scotese, un novella appellate *Ekskybalauron or The Discoverie of a most Exquisite Jewel*. Ille gusta de usar multe parolas e constructiones que son difficile a comprender; e isto, il pare, es un puncto distinctive de su scriptos e sy stilo, sin dubita isto influentiava le appellation como "eccentrico*. Iste obra habeva al *The Admirable Crichton* como su protagonista e heroe, ille habeva basate su obra sur le ver aventuras del vita de [[James Crichton]] (1560-1582).

Ille es alsi cognoscite pro proponer un *lingua universal* in su libro
titulate *Logopandecteison* in [[1653]], ma il pare que ille non disveloppava un vocabulario.

Thomas Urquhart es meliormente cognoscite como scriptor pro su obra de traduction titulate *Gargantua and Pantagruel'' per Francois Rabelais,
le qual es multo famose e ben admirate como le plus original, gluente e lucide traduction del obras de Rabelais al anglese.