Esser human

Un **esser human** o **humano** es un membro de un specie (nomine scientific ***Homo sapiens***: litteralmente "homine sapiente") de mammiferos, le unic supervivente del genere Homo, amplemente diversificate in le ultime million e medie de annos, e pertinente al primates, le hominoides evolvite se in Africa e Asia del qual surgeva le familia del hominides, del qual le *Homo sapiens* es parte.

## Nomine scientific
Le nomine scientific allude al characteristica biologic le plus characteristic: *sapiens* significa *sapiente* o *capace de cognoscer*, e se refere al consideration del homine como "animal rational", al contrario que tote le altere species. Le capacitate del esser human de realisar operationes conceptual e symbolic multo complexe —que include, per exemplo, le uso de systemas linguistic multo sophisticate, le rationamento abstracte e le capacitates de introspection e speculation— es precisemente un de lor characteristicas le plus distinctive. Possibilemente, iste complexitate, fundate neurologicamente in un augmento del dimension del cerebro e super toto de su complexitate, es etiam un del causas e un producto del multo complexe structura social que le esser human ha disveloppate e que forma un del bases del cultura. Illo es interpretate biologicamente como le capacitate a transmitter information e habitos per imitation e instruction, in vice de per hereditage genetic. Iste proprietate non es exclusive de iste specie, e es etiam importante in altere primates, sed attinge in *H. sapiens* un disveloppamento qualitativemente distincte, que ha justificate que A. Montagu situa in le cultura le niche ecologic de nostre specie. Le nomine taxonomic es *H. sapiens*. Il existe un sol specie de *Homo* in le actualitate o fossiles (non Neanderthalian) que se credeva de distincte subspecies (Cro-Magnon, Grimaldi, etc.) in le realitate son fossiles de nostre specie. 

## Emergentia in Africa
Le specie *Homo sapiens* resulta del mixtion de populationes human trans Africa.

Humanos moderne e lor diversitate genetice resulta de tres principal eventos radiative in Africa:

#le plus ancian es le radiation, de  a  annos ante presente, de quatro linages human principal: le populationes de venator-collectores de Africa austral (, ) e central (Pigmeos, haplogruppo L1), e etiam de duo lineages se recrucente inter le africanes occidental e le venator-collectores de Africa oriental (caverna Mota,  e ); a notar que le lineage recente occidental conserva le marca genetic de un lineage plus archaic (haplogruppo A00 del chromosoma Y);
#un radiation,  a  annos ante presente, que productava le Ethiopianes, Africanes oriental e Africanes occidental (haplogruppo L2), pauc ante le divergentia entre Africanes orientales y Extraafricanes que partira al conquesta del Eurasia e del Oceania; iste ultime ramification es consistente con le diversification del haplogruppo L3 del ADN mitochondrial, que deberea su origina en le Africa oriental  annos ante presente, y potentialmente con le provenientia del clado CT del chromosoma Y;
# finalmente, in Africa, un radiation plus recente conduce al populationes actual de Africa occidental,  incluite.

## Homo sapiens extra Africa
### Prime excursiones extra Africa
Preliminary excursiones extra Africa serea occurrite si tosto que  annos ante presente. Alcun escursiones permitteva de attinger China desde  annos ante presente. Ma iste excursiones non esseva installationes perenne.

### Migration costal
Le colonisation del Eurasia comencia per un migration preter le costas del oceano Indian usque Papua Nove Guinea e Australia. Iste prime migration, de un parve gruppo de Africanes portante le , occurreva circa 64 ka ante presente.

Le hybridation con duo gruppos distincte de Denisovanes (respectivemente a 46 e 30 ka ante presente) permitte de adaptar le systema immunitari del ancestres del Papus al maladias de regiones tropical. Actual Papus debe usque 5% de lor genomas al Denisovanes.

Iste migration initiava le colonisation del interior del Eurasia con un bifurcation circa 51 ka AP. Tibetanes ha conservate un mutation del geno  heritate de Denisovanes que permitte un melior adaptation al manco de oxygeno causate per le altitude. 

### Installation in Europa
Nos sape que *Homo sapiens* ha arrivate in Europa al minus  annos ante presente con un cultura protoaurignacian (descendente forsan del cultura ahmarian).

Un discoperta recente predata su prime arrivate a  annos retro con le cultura neronian del . Ma iste incursion non essava durabile e non permitteva supplantar Neanderthalianes. 

Un hybridation precoce con Neanderthalianes, probabilemente al Oriente medie, ha favorisate su adaptation al frigido. De 1,5 a 2,1 % del genoma del Europeanes moderne es heriditate de Nanderthalianes. Iste  concerne filamentos de keratina, metabolismo del sucro, contraction muscular, distribution del grassia corporal, spissor del  dental e  de ovocytos; impacta alsi le dimension e le functionamento del cerebro. Capillos blande es heritate de iste humanos archaic. Ante iste hybridation, le colonisation ha essite preparate per un previe adaptation genetic durante un installation in le peninsula Arabic inter circa  e  annos.

De 32 000 a 24 000, le population west-europee adoptava le cultura gravettian. Le populo Fournol, descendente de ancestres aurignacian, superviveva al ultime glaciation (25 000 - 19 000) in le refugio climatic del Sudwest de Europa e populava Europa del West post le reculamento del glacies. Un altere population, supervivente del refugio del Balkanes e de cultura epigravettian, arriveva in Italia in 17 000 e foras in Europa circa 14 000 ante presente.

Genetic reconstitutiones de iste venatores-collectores monstra que habeva un pelle obscur. Le adaptation al modo de vita neolithic in climate frigide conduceva a un selection positive de genes affectante le pigmentation del pelle.

### Installation in America
Humanos moderne arriva ad America al minus de  a  annos ante presente e possibilemente ante le , pro venar/chassar le  (bison, mammut, cavallo, folivoras...). Alcun sitios archeologic serea plus ancian:  (Chile) datate de 33 ka AP e le  (Brasil) datate de 27 ka AP.

## Galeria

File:San tribesman.jpg|San
File:African shades.jpg|Masai (moda)
File:Punjabi woman smile.jpg|Femine punjabi

File:Sweet Baby Kisses Family Love.jpg|Amor familial
Nenets.jpg|Nenets
Yaowoman.jpg|Femine Yao

Wa villagers 01.jpg|Infantes Wa (China)
Australia Aboriginal Culture 001 (5444690703).jpg|Aborigen cultura (Australia)
Colorful Smile.jpg|Personas de Philippinas
BEU gala CAPF 2016 4461.jpg|Dansator tahitian
Quechuawomanandchild.jpg|Personas peruvian



## Vide etiam
* Viro
* Femina
* Humanitate
* ''Homo sapiens'' de Herto †