open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Specie

In biologia, un **specie** es le unitate al base del systema de taxonomia. In le classification scientific, on assigna a un specie un nomine a duo partes in latin, primamente le genere (con le littera principe capitalisate), sequite per le secunde nomine. Per exemplo, humanes es in le genere Homo, e es in le specie *[[Homo sapiens]]*. Le nomine del specie consiste in tote le nomenclatura binomial, non solmente le secunde nomine (que pote esser appellate *epitheta specifice* pro plantas, e *nomine specifice* pro animales). Le nomenclature binominal esseva introducite como standard per Carolo Linnaeo in le annos 1700s, ergo illo es a vices appellate "nomenclatura de Linnaeo".
Gladiator (film de 2000)

**Gladiator** es un film del anno 2000 dirigite per Ridley Scott. Illo era nominate pro duodece Oscares e ganiava septe.

Multe detalias son inspirate per le romance historica ***Eagle in the Snow*** del anglese Wallace Breem, cuje action es situate 200 annos depost.

## Argumento
Le general hispano-roman **Maximo Decimo Meridio** (Russell Crowe) es un militar gloriose, appreciate per le population, e amate per le vetule imperator Marco Aurelio (Richard Harris). Quando iste sente arrivar su hora, le nomina su herede pro dirigir le Imperio, super de su propio filio **Comodo** (Joaquin Phoenix). **Comodo** sente un profunde rabia ante iste situation e facera totes lo que es in su manos pro destruer Maximo.

## Referentias


 

|-
Hieronymo

**Hieronymo de Stridon** (340-30 de septembre 420), **Sancte Hieronymo** pro le christianos (in latino, *Eusebius Sophronius Hieronymus*; in greco, *Εὐσέβιος Σωφρόνιος Ἱερώνυμος*), traduceva le Biblia del greco e del hebreo in latino. Le edition de Hieronymo, cognoscite como le Vulgata, continua esser le texto biblic official del Ecclesia Catholic Roman.

Hieronymo esseva un celebre erudito del latino in un epocha quando isto habeva necessitate de un maestria del greco. Ille sapeva un pauc de hebreo quando ille comenciava su projecto de traduction, ma emigrava a Bethlehem pro perfectionar su cognoscimentos del idioma. Ille comenciava su traduction in le anno 382 per corriger le version latin existente del Nove Testamento. Circa le anno 390 ille passava al Vetule Testamento in hebreo. Ille completava su obra in le anno 405.
Megabyte

Le **Megabyte** (**MB**) es un unitate de mensuration de quantitate de datos informaticos. Es un multiplico binario del octeto, que equivale a 220 (1 048 576) octetos, traducite a effectos practicos como 106 (1 000 000) octetos.

Distinguir de **megabit** (1 000 000 de bits) con abbreviation de **Mbit** o **Mb** (le "b" minuscula). On habe 8 bits in un octeto; dunque, un megabyte (MB) es octo vices plus grande que un megabit (Mb).
Pinyin

**Pinyin** (*sono scriptura* in chinese mandarin) es le systema standard pro transcriber le pronunciation del chinese mandarin in litteras latin.

## Como se lege
Cata character chinese habitualmente representa un syllaba. Per exemplo "io es mexicano" se scribe con 6 characteres, i.e. con 6 syllabas (Wo3 shi4 mo4 xi1 ge1 ren2):

Le syllaba in mandarino ha duo partes, un **initial** (azur in le exemplo) e un **final** (rubie). Le verde indica le **[[tono]]** (le mandarino ha 4 tonos e un tono neutre, que non se scribe).

Le prime quadro infra monstra le partes initial e le secunde como se lege le vocales, le lecturas special de alcun partes final:

* Little Pinyin App 1.0 online 
* New Edition Hanyu Pinyin Syllable Table 
*  Convert Chinese to Pinyin
Tokyo

**Tokyo**, **東京** (*capital del est* in japonese) es le capital de Japon e le sede del governamento e imperator japonese. Circa 9 milliones (Prefectura de Tokyo: 13 milliones) de habitantes vive in le citate proprie de Tokyo, ma le conurbation de Grande Tokyo (includente le region adjacente) conta circa 33–36 milliones, creante, in effecto, un del plus populate regiones del mundo.

## Historia

Le elevation de Tokyo a su position de capital e citate le plus grande de Japon on pote attribuer primemente a duo viros: Tokugawa Ieyasu e le imperator Meiji. In 1603, post le unification del statos belligerente de Japon, Shogun Tokugawa Ieyasu faceva Edo (hodie Tokyo) su base de operation. Le citate se disveloppava rapidemente e al fin del seculo 18 esseva un del plus grande citates del mundo, contante plus de 1 million de habitantes.

Al debut del era moderne in Japon, al fin de shogunato, le imperator Meiji moveva le capital del pais ab Kyoto a Edo, e le renominava Tokyo. A iste tempore, Tokyo jam esseva le capital cultural, economic, e administrative del pais.
Sigmund Freud

**Sigismund Schlomo Freud** (6 de maio 1856 in Freiberg - 23 de septembre 1939 in London), plus cognoscite como **Sigmund Freud**, esseva un medico neurologista austriac e le principal impulsor del psychoanalyse.  

Su interesse scientific initial como investigator se
centrava in le campo del neurologia, derivante progressivemente su
investigationes verso le vertente psychologic del affectiones mental,
le quales ille tractava in su consultorio private. Ille studiava in
Paris con le neurologo francese Jean-Martin Charcot le applicationes
del hypnose in le tractamento del hysteria. De novo in Vienna e in
collaboration con Josef Breuer ille disveloppava le methodo cathartic. Lentemente, ille reimplaciava tanto le suggestion hypnotic
como le methodo cathartic por le association libere e per le analyse del sonios pro disveloppar lo que, actualmente se cognosce como «therapia de conversation». Assi mesmo, le cerca initial centrate in le rememoration
re le traumas psychologic como productores de symptomas dava via
al disveloppamento de un theoria etiologic del neurosis plus
differentiate. Tote isto se converteva in le puncto de partita del psychoanalyse.  

Freud esseva interessate specialmente re lo que in ille tempore esseva appellate hysteria (hodie disordine de conversion secun le DSM-IV) e re le neurosis (actualmente iste classification esseva rejectate per le psychiatria e illo appareva in le nosologia psychoanalytic reclassificate con distincte denominationes: affectiones psychosomatic, neurosis e psychosis). 

Freud postulava le existentia de un sexualitate infantil
perverse polymorphe, these que causava un intense polemica in le
societate puritan de Vienna de principios del seculo XX e per le
qual ille esseva accusate de *pansexualista.* Malgrado
le hostilitate que su revolutionari theorias e hypotheses debeva
affrontar, Freud ille devenirea un ex le figuras le
plus influente del seculo XX. Su ideas son frequentemente discutite e criticate, e su obra se interpreta melio como pertinente al campo del litteratura, del psychologia e del cultura in general. Nonobstante, il existe un ample debatto re si le psychoanalyse e le tractamentos associate pertine al ambito del scientia. 

Le division de opiniones super Freud se pote resumer in exemplos como le sequente: de un latere, su sequitores plus convicite le considera "un grande scientista del medicina qui discoperiva importante veritates super le psychologia human"; del altere latere, su criticos le vide como "un philosopho visionari qui repensava le natura human e incitava  a demolir tabus, sed su theorias, divulgate como scientia, disappuncta in un examine meticulose". 

Le 28 de augusto 1930, esseva conferite a Freud le Premio Goethe del citate de
Francoforte super le Moeno in honor a su activitate creative. Anque in honor a
Freud se dava le denomination "Freud" a un parve crater de
impacto lunar que se incontra sur un plateau in Oceanus Procellarum,
in le parte nord-west del latere visibile del Luna.
Nosologia

Parte del medicina que ha pro objecto describer, differentiar e classificar le infirmitates.

## Vide etiam
* DSM-IV
* CII-10
Regno (rango taxonomic)

**Regno** es un rango taxonomic plus latere que un phylo ma minus que un dominio.

## Statistica
Wikidata ha 18 itemes del rango regno. 

## Lista
* .

## Referentias
Division (rango taxonomic)

In le biologia, in le regnos del plantas e fungos, le equivalente del phylo in le regno de animales es le **division**.
  
Le divisiones de plantas major, in le ordine de que illos probabilemente evolveva, es le Bryophyta, le Filicophyta, le Sphenophyta, le Cycadophyta, le Ginkgophyta, le Pinophyta le Gnetophyta, e le Anthophyta.

## Vide etiam

* 

## Referentias
Kilometro quadrate

Le **kilometro quadrate**, symbolo **km²**, es un unitate de superficie del SI. Illo es un del unitates derivate del SI.

1 km² es equal a:
* le area de un quadrato con un dimension de 1 kilometro a cata latere
* 1 000 000 m²
* 100 hectares
* 0,386 102 millias quadrate (statuto)
* 247,105 381 acres

Inversemente:

* 1 m² = 0,000 001 km²
* 1 hectare = 0,01 km²
* 1 millia quadrate = 2,589 988 km²
* 1 acre = 0.004 047 km²

Nota ben: "km²" significa le quadrato de un kilometro e non le kilo-quadrato de un metro. Per exemplo, 3 km² es equal a 3 000 000 m², non 3000 m².
Planta

**Plantas** es le organismos vivente in le regno *Plantae*, le nomine latin de plantas. Le plantas es organismos multicellular al base del catena alimentari. Illos forma un del regnos del eucaryotes. Illos es le objecto de studio del botanica.

Iste gruppo include plantas familiar como arbores, herbas, arbustos, vites, filices, muscos, e algas verde. Il es credite que il ha circa  species de plantas, e de illos circa  ha essite identificate. 

**Plantas verde**, a vices nominate *metaphytos* o *viridiplantas*, obtene lor energia del lumine del sol via un processo nominate photosynthese.

## Classification
### Supertaxones
* Eukaryota

## Vide etiam
* 
* Foreste.
* Silva o jungla.
Caseo

Le **caseo** es un alimento solide facite del lacte de vaccas, capras, oves, o altere mammales. Le lacte es coagulate per le uso de coalio e pote esser fermentate. Le caseo es un alimento ric in calcium.

## Historia
Le caseo es un alimento antique cuje origines pote esser plus vetere que le historia scripte. Probabilemente discoperite in Asia Central o le Oriente Medie, le manufactura de caseo se extendeva a Europa e deveniva un arte sophisticate in le tempore del Imperio Roman. Con le recession de Roma, technicas local distincte se evolveva. Iste diversitate attingeva su apogeo in le initio del Era Industrial post que illo declinava un pauc (primarimente a causa del fabrication industrial e factores economic).

## Typos de caseo
Non existe un singule schema de classification de omne caseos del mundo, sed un schema popular es le sequente.

### Caseos fresc
Pro le caseos le plus simple, le caseo es coagulate e disaquate, con pauc processamento ulterior. Exemplos son cottage cheese, Neufchâtel (le modello pro le cream cheese american) e le chèvre del fresc lacte de capras. Mozzarella es etiam de iste typo.

### Distinctivemente vetule
Caseos como Brie e Camembert es facite per elevar *[[Penicillium candida]]* o *[[Penicillium camemberti]]* mucor in le exterior del caseo durante alicun dies. Le mucor forma un crusta blanc e contribue al textura e gusto del caseo.

Le caseos blau como Gorgonzola, Roquefort e Stilton es facite per inocular le mucor *[[Penicillium roqueforti]]* o *[[Penicillium glaucum]]* in le caseo. Iste typo de caseo ha sapores distincte.
## Vide etiam
*
Penicillium candidum

**Penicillium candidum** es un del nomines de specie que es usate pro un mucor in le genere *[[Penicillium]]* usate in le fabrication de certe caseos como Brie e Camembert. Altere nomines include *P. rogeri*, *P. biforme* e *P. camemberti*. **Vide**: Penicillium e caseo blau pro plus information.
Porco

Le **porco** (*Sus domestica*) es un mammifero domestic omnivore del familia del porcines, proxime al porco salvage. Illo es generalmente, sed non solmente, elevate per humanos pro consumption.

Le porco esseva domesticate circa 5,000 a 7,000 annos retro, e hodie illos se trova in quasi tote le mundo. Le distinction inter animales domesticate e salvage es parve, e porcos domestic ha devenite salvage a multe occasiones e in multe locos, per exemplo in Nove Zelandia.

## Porcos como alimento
Le primari usage del porco es como alimento, on los eleva pro le carne, como salsicia, lardo, gambon, etc. Le testa del porco etiam pote esser utilisate pro tosta caseo. Le popularitate de porco cambia in varie culturas, e.g., in China le porco es le carne primari, e per le tradition del Judaismo e Islam le consumption de porco es prohibite.

## Production
Le production global de porcos es, in 2003, circa 955,5 milliones de animales, producite in Asia 577,2 milliones, in Europa 198,8 milliones, in America del Nord 93,5 milliones, in America del Sud 59,5 milliones e in Africa-Oceania (Australia principalmente) 27,5 milliones.

Le production global es in progression constante e on lo estima a +15% su accrescimento al maturitate in 2012.

## Vide etiam
* Porco salvage
*
Jihad

**Jihad** (in arabe, جهاد 'jihād' o *jihad*; pote introvarse con su transcription in anglese o francese, *jihad*) es un concepto essential del Islam cuje traduction literal es *effortia* o *lucta*.

Le termino appare in le Koran in le formula "effortia in le via de Deo", in le senso de effortia pro facer reginar le derectos de Deo, es dicer, pro defender le Islam. Mais se usa plus frequentemente per un assimilation error con significa "guerra sancte". 

Es importante intender que le Islam, al contrario que alteras religiones, non predica le passivitate ni le mansedumbre magis le action como route pro obtener le valores que aspira. Igitur le jihad es considerate per multos como le sexte pilar del Islam. 

Nunc ben, decir que se tracta de "defender le Islam" es, naturalmente, multo ambiguo tanto in lo referentia al fin como al medios; in le practica, "jihad" designa cosas multo distinctas.

Le defensa del Islam, del musulmanes o de lor paises face fronte al enemico externo pote, effectivamente, acquirer le character de lucta militar o "guerra sancta". Le aspecto militar del jihad es presente in le Koran e in tote le historia del Islam, include intra musulmanes, lo cuje in principio es illegitimo. Le juristas classicos reglamentava profusamente lor medios e lor limites (respecto a ancianos, femines, infantes, prisioneros, sacerdotes e templos, etc.).

Nonobstante, jihad es etiam la predication pacific, le defensa dialectica del Islam, le explication del doctrina islamic a personas que non es musulmanes, etc.
Anders Blixt

**Anders Blixt** (nascite in 1959) es un autor svedese de jocos de rolo, p.ex. Gondica. Ille comenciava travaliar in le industria de jocos in 1979 per scriber pro Traveller del compania american Game Designers' Workshop. Durante plure annos ille esseva le prime tal autor in Svedia. Su evo auree se aperiva in 1985 quando ille esseva empleate per le compania svedese Äventyrsspel durante 1985-89. Durante 15 annos ille participava in le production de quasi omne joco de rolo svedese, p.ex. Drakar och Demoner, Mutant, Khelataar e Wastelands. Ille etiam scribeva plure libros pro le JdR tokienistic MERP e esseva le editor in chef del jornal svedese de jocos Sverox 1997-99. In le vinti-prime seculo, su production de jocos de rolo ha diminuite a causa del crescentia de su familia, ma ille retene su position como un nestor del hobby svedese.

## Un selection de su obras
#### Äventyrsspel
* Drakar och Demoner Expert
* Drakar och Demoner Gigant
* Monsterboken
* Monsterboken 2
* Torshem
* Mutant 2
* Efter Ragnarök
#### Rävspel
* Gondica
* Gondica Bestiarium
* Gondica Abyssos
* Lemuria
#### Lancelot Games
* Encyclopedia Digoni
* Wastelands
* Wastelands Sverige
#### Iron Crown Enterprises
* Gorgoroth
* The Kin-strife
* Southern Gondor
* Cyber Europe
#### 101 Productions
* Viking
* Norden
* Västerled
* Jarl Eriks Arv
#### Saga Games
* Röd Sand
* Knivblänk i Prag
* Roma Umbrarum
#### Västerås stift
* Ansgar
#### Försvarets internationella centrum (SWEDINT)
* Kashmir's Forgotten Guardians
Bill Gates

**William Henry "Bill" Gates III**, nascite le 28 de octobre 1955, es celebre como le co-fundator (con Paul Allen) de Microsoft, como le homine le plus ric del mundo, e como le philanthropo le plus influente del initio del vinti-prime seculo. Secundo le magazine *[[Forbes magazine|Forbes]]* le fortuna de Gates contava 51 milliardos de dollares in 2005, e secundo un articulo de *Forbes* de 2004 ille ha donate 29 milliardos de dollares depost 2000 al caritate via le Bill and Melinda Gates Foundation.
Centro de appellar

Un centro de appellar (o *call center* in anglese.)es officinas ubi se reuni alcuna appellates telephonica. Istes appellates pote qualificarse de entrantes, quando es recipete per le operatores del centro, o al contrario de salientes quando es emitite ab le centro. Numerosos centro de appellate tracta duo typos de appellates.

## Appellates entrante
Le objectivos de un centro specialisate in le appellates entrantes pote esser multiples:
* numero verde de information establecite post un contigente qualcuno (catastrophe aeree, per exemplo): isso permite diffunder le information pauco a pauco e tranquilizar, dante una image positiva del situation (un adjuta existe). Se parla assi non solamente de centro de appellate, e etiam de "centro de contacto". 

* servicio postventa: le *hotlines*, multo saepe pro administrar le problemas introvates ab lor clientes de FAI, functiona gratias a centros de appellates.

* arrangia appunctamento (por exemplo pro medicos) o petitiones, in particular, pro le venta por correspondencia.

## Appellates salientes
Le centros specializate in le appellates salentes pote: 
* effectuar mensura(survey): le collection del information es facil, on pote effectuar subinde su informatization e su tractamente .
Help desk

Le technologia **help desk** in un insimul de servicios que sia de maniera integral, sia trans un o varie punctos de contacto, offere le possibilitate de gerer e solver tote le possibile incidentes, con attention al requirimentos connexe con le technologias de information e de communication.

Toto illo se realisa per medio de differente dispositivos, como terminales de lotteria, equipas de communication PCs, imprimitores, servitores, terminales transactional, POSs, casseros automatic, etc.

Como su nomine dice, le **help desk** es un Bureau de Adjuta, ubi se offere Servicios pertinente a supporto technic (bugs, consultas, etc.). Illo adjuta a incrementar le productivitate e augmenta le satisfaction del usatores interne e externe.

Le analysta de Help Desk debe haber habilitates, cognoscimentos e capacitates.
;Habilitates: ille debe inseniar alco, usar logica e ration pro identificar le fortias e debilitates de solutiones alternative disponibile al usatores.
;Cognoscimentos: illos debe esser de software, hardware, communicationes, web, internet, posta electronic, etc.
;Capacitates: como ascoltar e comprehender le information e le ideas exposite in forma oral, applicar regulas general a problemas specific pro obtener responsas con senso.
Villarrobledo

**Villarrobledo** es un citate espaniol, del Provincia de Albacete, situate al sud-west del peninsula iberic, in le communitate autonome de Castilla-La Mancha.
Indira Gandhi

**Indira Priyadarshini Gandhi** (**इन्दिरा प्रियदर्शिनी गान्धी**) (19 de novembre 1917 – 31 de octobre 1984) esseva prime ministro de India del 19 de januario 1966 al 24 de martio 1977, e de novo del 14 de januario 1980 usque a su assassination le 31 de octobre 1984.

Le filia del prime prime ministro de India, Jawaharlal Nehru, e le matre de un altere, Rajiv Gandhi, Indira Gandhi esseva un del leaderes politic le plus notabile e controverse de India. In su prime periodo como prime ministro illa declarava un stato de emergentia pro evader un ordine judicial e pro suspender varie derectos e libertates civil.https://foreignpolicy.com/2019/02/21/india-has-a-lesson-for-trump-national-emergencies-are-a-disaster-for-democracy/

Gandhi esseva educate in Somerville College (Universitate Oxonian).
Emmeline Pankhurst

**Emmeline Pankhurst** (Manchester le 15 de julio 1858 – London le 14 de junio 1928) esseva un feminista anglese qui guidava le movimento *[[suffragette]]* anglese.

In 1903 illa fundava, con su filias Christabel e Sylvia, le "Women's Social and Political Union (WSPU)". Illas luctava pro le suffrage de feminas, ab initio per methodas pacific, sed ubi isto non creava resultates, illas tornava a methodes violente. Illas incendiava granarios e destruiva cursos de golf, e esseva arrestate a multe occasiones. Emmeline Pankhurst esseva imprisionate a 15 vices.
Germaine Greer

**Germaine Greer** (Melbourne, Australia le 29 de januario 1939&nbsp;– )  es un academica e autor australian qui in general es considerate como un del voces feminista le plus influential in le tempore moderne.

Greer recentemente se retraheva de su professorato in le litteratura anglese al universitate de Warwick in Anglaterra. Illa scribeva multe libros celebre. In 1970 *Le Eunucho Femina* esseva publicate; le libro deveniva un bestseller e la rendeva famose in grande circulos, e creava tante admiratores como criticos a Greer. Postea, su ideas ha semper continuate a crear debatto.
Cassero automatic

Un **cassero automatic** es un machina pro dispensar moneta per carta de credito o carta de debito, sin necessitate del personal del banca.

Le casseros automatic sole haber un impressor de matrice pro imprimer le quitantia del operationes effectuate.

Un lista de operationes possibiles esserea:

* Actualisation del libretto de sparnios.
* Obtention de contrasignos oblidate de banca in linea o telephonic.
* Compra de billetes de entrata.
* Recarga de carta telephonic o bono de transporto.
* Recarga de carta monetari.
* Deposito de moneta in le conto per medio de un inveloppe, normalmente providite per le proprie cassero, in le qual se introduce le moneta in billetes o un cheque.
* Recargamento del telephono mobile prepagate.
* Obtention del lista del uso del bono de transporto.
* Inviar remissas de moneta al estraniero.

Le uso del cassero automatic economisa moneta pro le banca, le qual sparnia in personal que non besonia attender al cliente pro offerer servicios basic. Pro iste ration, multe gente considera abusive que le bancas recipe un commission annual pro le carta del cassero.
Gro Harlem Brundtland

**Gro Harlem Brundtland** (Bærum, Norvega, le 20 de april 1939&nbsp;– ) es un politica de Norvega.

Illa esseva le chef del Partito de Labor, ministro del ambiente de 1974 a 1979. In 1981 illa deveniva le prime prime ministro feminin de Norvega, un posto que illa reprendeva de 1986 a 1989, e de 1990 a 1996.

Illa sta al origine del concepto de disveloppamento durabile.

Inter 1998 e 2003 illa esseva le director general del Organisation Mundial del Sanitate.
Sojourner Truth

**Sojourner Truth** (1797 – 1883) abolitionista de Statos Unite, nate in sclavitude.

In 1827 illa escappava a Canada, sed post le abolition del sclavitude in New York in 1829 illa retornava a ibi. Plus tarde in su vita, illa deveniva un orator note e pro le abolitionismo e pro le derectos del feminas.
Lingua (anatomia)

Le **lingua** es un organo mobile situate in le interior del bucca, que exerce importante functiones como le mastication, le deglutition, le linguage e le senso del gusto.
Robert Smith

**Robert Smith**, nomine complete **Robert James Smith**, (Blackpool, 21 de april 1959) es le gitarrista, vocalista, compositor e leader del gruppo de rock anglese The Cure.
Assedio de Belgrado

Post le cadita de Constantinopole in 1453, le sultan ottoman Mehmed II rallieva su fortias a fin de subjugar le Regno de Hungaria. Su objectivo immediate esseva le forte de frontiera (in hungaro *végvár*) del burgo Belgrado (in hungaro ancian *Nándorfehérvár*). János Hunyadi, un nobile de ascendentia wallache, qui combatteva in multe battalias contra le Ottomanes in le duo decennios previe, expectava justo un tal attacco.

Le assedio escalava plus tarde in un battalia major, que Hunyadi terminava per commandar un contra-attacco subite que conquireva le campo turc, al fin compellente le sultan vulnerate a levar le assedio e retirar se. Le assedio de Belgrado "decideva le fato del Christianitate".

Le Campana de meridie mandate per le Papa Callixto III commemora iste victoria pro tote le mundo christian usque a hodie.
Intelligentia artificial

Le **intelligentia artificial** (curte: **IA** o **AI** per *Artificial Intelligence*) es un campo del informatica con le objectivo de disveloppar machinas con un conducta intelligente. Le progressos es significante in alicun campos importante como le recognoscentia automatic de imagines e de linguas parlate o programmas per exemplo jocante chacos o go. Le intelligentia artificial es implementate per le linguages de programmation como per Lisp, Python, C++, Java, e Prolog. 

Le superintelligentia es un speculation super un forma artificial de intelligentia que superpassarea le intelligentia human.

Alicun philosophos se oppone al intelligentia artificial. Éric Sadin, philosopho e poeta francese, considera le intelligentias artificial generative qua un "linguage necrose"

Le IA es un thema frequente in films del scientia fictive como in *Star Wars* de George Lucas, *Forbidden Planet* de Fred Wilcox, *The Matrix* del Wachowskis, *2001:  A Space Odyssey* de Stanley Kubrick, e *A.I. Artificial Intelligence* de Steven Spielberg.


File:Tiktok.png|IA, como Tik-Tok de Oz, existe anque in fiction
File:R2-D2 - Genuine Movie Star.jpg|R2-D2 le droide in le film *Star Wars*
File:Robby the Robot.JPG|Robby le Robot in le film *Forbidden Planet*
File:HAL9000 Case.svg|Le computator HAL 9000 in le film *2001:  A Space Odyssey*
File:Curiosity - Robot Geologist and Chemist in One!.jpg|Le real robot *Curiosity* sur le planeta Marte
Cecitate

Le **cecitate** es le perdita del senso del vista. Le cecitate pote esser total o partial; existe varia typos de cecitate partial dependente del grado e typo de perdita de vision, como le vision reducite, le scotoma, le cecitate partial (de un oculo) o le daltonismo.

## Typos de cecitate
La cecitate es classificate secundo le loco ubi occurre le injuria que impedi le vision. Iste pote esser in: 
# Le **structuras transparentes del oculo**, como le cataractas e le opacitate del cornea.
# Le **[[retina]]**, como le degeneration macular e le retinitis pigmentari.
# Le **[[nervo optic]]**, como le glaucoma o le diabete.
# Le **[[cerebro]]**.

## Vide etiam
* Braille
* Incapacitate
* Guida canin

## Ligamines externe
* ONCE (Organization National de Cecitates de Espania)
* Description de deficientias visuales (Disc@pnet) 
* Braillin, un muñeco atractivo para cualquier niño, con o sin discapacitate, que permite familiarizarse con le systema de scriptura e lectura braille . 
* Adjuctas Technica
Eris

Le planeta nano **Eris** (symbolo: ), originalmente designate **2003 UB313**, es un objecto transneptunian plus grande que le Pluton. Le 14 de septembre 2006 le Union Astronomic International (IAU) dava su nomine official, secundo le dea grec de discordia, a illo. Illo possede un parve luna nominate Dysnomia secundo le filia demoniac de Eris.
 
#### Eris como un planeta nano
Le discoperta de Eris igniva un debatto seriose inter astronomos sur le ver stato del Pluton e altere quasi equalmente large objectos transneptunian como Sedna e Quaoar. Previemente illes ha differentiate solmente inter duo categoria de satellites solar, large *[[planeta]]s* e parve *[[asteroide]]s*. In 2006 IAU creava le nove categoria *[[planeta nano|planetas nano]]* pro tal objectos e initialmente placiava Pluton, Eris e Ceres illac. Un planeta nano debe posseder et un superfacie spheric et un orbita circum le Sol. 

## Referentias
Historia natural

**Historia natural** es un termino cuje definition es problematic, viste que diverse disciplinas lo considera de maniera differente. Multes de iste conceptiones include le studio del esseres vive (per exemplo, le biologia, includente botanica e zoologia); altere conceptiones extende le termino al campos del paleontologia, del ecologia e del biochimia, assi como del geologia, del astronomia, e del physica. Un persona interessate in le historia natural es denominate *naturalista.* Su activitate principal consiste in un investigation amateur, quasi nunquam professional. Le origine del interesse in iste area in Grande Britannia esseva connexe con le tradition phytotherapeutic. Isto resultava in le disveloppamento de plure campos de interesse, como le studio del aves, del papiliones o del flores silvestre. 

In le dece-octave e dece-none seculos, le historia natural esseva un termino que on sovente usava pro referer se a tote le studios scientific, in opposition al historia politic o ecclesiastic (theologic). 

## Societates de historia natural

Le termino "historia natural", solitari o in occasiones associate al archeologia, forma parte del nomine de multe associationes national, regional e local que se occupa del registration del aves, mammales, insectos, e plantas. Illo alsi include sectiones dedicate al registration del vita microscopic e del geologia.

## Ligamines externe
* Natural History Museum, London
* London Natural History Society
* Birmingham Natural History Society
* Bombay Natural History Society, India 
* Glasgow Natural History Society
* Manchester Microscopical & Natural History Society
* Sorby Natural History Society, Sheffield
* American Museum of Natural History, New York
* Burke Museum of Natural History and Culture, Seattle
* Field Museum of Natural History, Chicago
* Rhode Island Natural History Survey
Organismo geneticamente modificate

Le **Organismos geneticamente modificate** (**OGM**), sed etiam **organimos transgenic** es organismos cuje patrimonio genetic esseva transformate de un maniera que non seque spontaneemente le natura, domesticante los pro obtener un producto adaptate al vita human.

Le OGM ha avantages como diminution del precio, amelioration del qualitate (viabilitate valor nutritional, resistentia contra le infirmitates causate per plagas, tolerantia ad herbicidas).

(intruduction de genes bacterial vehiculo ab resistentia) assi diminue le uso de pesticides.

## Periculo e risco
Toxicitate, allergenicitate, stabilitate del gen insertate, transferentia de genes, intercambio de genes con le ambiente etc…

Introduction o intromission de genes in populationes salvage, persistentia del gen post recolta, sensibilitate al producto del organismos non objectivos (e.g. insectos non nocentes), diminution del varietate de alteres plantas, impovrimento ab biodiversitate

## Riscos potential

insectos resistentes, nove pathogenos per le biodiversitate, e le vita native.

Su innocuitate usque ora nunquam ha potite esser verificate quia illo necessita de studios a longe duration

## ''Ad futurum''

Resistentia al siccitate, accrescimento de nutrientes, pisces de celere crescimento, plantas et animales productores de proteinas pharmaceuticas pro production de vaccinos

Isto ultime il pare periculose (como de scientia-fiction) e multe cosas mesme non es necessari

Ben que iste processo es interessante, illo ha equalmente riscos multe importante.
Tycho Brahe

**Tycho Brahe** nasceva le 14 de decembre 1546 in Knutstorp in Scania, a ille tempore Danmark, hodie Svedia, como Tyge Ottesen Brahe (Tycho Brahe es un forma latinisate de su nomine). Ille moriva le 24 de octobre 1601 in Praga, a ille tempore Bohemia, hodie le Republica Tchec, e su tumba sta in le ecclesia Týn in le centro de Praga. Ille esseva un astronomo danese importante, considerate le fundator del astronomia observante moderne. Un crater sur le Luna e un sur Marte ha essite appellate secundo ille.

Tycho Brahe comprendeva le besonio de observationes systematic nocte post nocte, lo que demandava instrumentos multo precise. Ille establiva 1576-1597 le castello Uranienborg, le observatorio subterranee Stjerneborg, un laboratorio alchimistic, un imprimeria de libros e un jardin con herbas medical sur le insula de Ven inter Danmark e Svedia, date como feudo per le rege danese Frederico II. 

Ven, que hodie es parte de Svedia, deveniva un centro europee pro astronomia. Illo attraheva scientistas de multe paises, usque Brahe se inimicava con le succedente rege danese, Christiano IV, e debeva fugir a Praga, ubi ille moriva in 1601.

Uranienborg esseva demolite in le annos 1600, Stjerneborg pote ancora esser visitate, alcun 50-60 metros ab le statua de Brahe, qui specta verso le stellas del celo que deveniva un parte importantissime de su vita.

Tycho Brahe discoperiva in 1572 un nove stella in le formation Cassiopeia e comenciava construer instrumentos que exactemente poteva mesurar le celo pro provar que le mundo stellar se developpava. Ille insisteva que le Sol girava circum le Terra.

Hodie Ven es un amate destination pro touristas, qui loca bicyclos e vehicula le 13 kilometros circum le insula. 

Le subite morte in Praga durante un dinar in 1601, 54 annos, ha causate un serie de theorias de conspiration. Tres vices le tumba de Tycho Brahe in Praga ha essite aperite, le plus recentemente in 2010. Nove investigationes monstra que ille non esseva assassinate ma simplemente esseva troppo grosse e moriva de complicationes. Le analyses recente indica que Tycho Brahe moriva de su vita luxuose. On sedeva e mangiava longemente, usque al puncto quando on poteva exploder, e il esseva difficile evitar isto in le circulos nobile. Tycho Brahe habeva un maladia de rheumatismo que duce a diabete e problemas con le metabolismo que pote ducer a insufficientia renal. Ille pesava troppo, e il sembla que ille esseva toccate de insufficientia renal, assi que ille non poteva urinar e pro isto entrava in coma e moriva.

Tycho Brahe esseva le filio major de Otto Brahe e Beate Bille. Su granpatre esseva Tyge Brahe, consiliero statal e latifundario, morite in Malmö 1523.

Tycho Brahe viveva con Kirstin Jörgensdatter ab Kågeröd in Scania, ma illes non esseva sponsate per un prestre.
Isthmo

Un **isthmo** es un stricte banda de terra, con acqua circumferite, que liga duo grande massas de terra.
Moses

**Moses** (in latino classic: Mōses; in hebreo: משה בן עמרם *Mošé ben ʿAmrám,* e arabe: موسى ابن عمران *Mūsā ibn ʿImrān*, Moses filio de Amram) o **Moys<u>e</u>** (in greco: Mωϋσῆς, *Mōÿsȇs*; in yiddish: מִֹשֵׂה aut מויסע, *Moyse*) es le plus importante figura del historia judee, traditionalmente considerate como liberator, leader, legislator, propheta, e historico pro le hebreos.

Secundo le tradition judee Moses face sortir le hebreos que esseva opprimite in Egypto le Exodo v.1250 
Ille esseva le leader que uni le diverse populos circum le culto a Yahweh o Jehovah.
Ille dava le elementos basic del lege Torah. 

Usque le tempore del illuminismo Moses esseva considerate como le autor del pentateucho.
In le scientia biblic actual il ha un consenso que un persona Moses historic non pote esser le autor del pentateucho.
Marte (disambiguation)

Le parola **Marte** pote referer se a:
* Marte (mythologia) - Originalmente, in le mythologia roman es le nomine del deo del guerra, equivalente a Ares in greco.
* Marte (planeta) - In astronomia, quarte planeta del systema solar.
Marte (deo)

**Marte** esseva le deo del guerra, identificate per le romanos como le Ares del grecos. Su function original a presso del romanos esseva le protection del campos; iste deo occidental a character agrari e beneficente esseva multo plus popular que le guerrero destructive que esseva le Ares hellenic. Totevia, su character bellicose non esseva obliterate; Marte Victor esseva popular in milieux militar. In Gallia, on le dava multe epithetos indigena: Marte Mullon in Armorica; Leno Marte e Marte Camulo in Belgica; Marte Loucetio e Marte Cnabetio a presso del Rheno. In Britannia, on le appellava sovente Marte Cocidio o Marte Belatucadro. Le planeta Marte, le die martedi e le mensa martio son omnes nominate in su honor. Le adulterio de Marte con Venere esseva un thema favorite de mythologos e artistas.
Ares

**Ares** es, in le mythologia grec, le deo grec del guerra, identificate con le deo Marte pro le romanos. Ille es le personification del fortia brute e violentia, assi como del tumulto, le confusion e le horrores del battalias.

Le character guerrero del tribos de Tracia faceva creder que le casa de Ares eseva ibi, que era, juncto con Scythia, su principal location de culto.

## Vide etiam
* Marte (deo)
Deimos (luna)

**Deimos** es le plus parve del duo satellites natural del planeta Marte e le plus distante del planeta.

## Vide etiam
* Phobos
Marie Curie

**Marie Curie** (nomine polonese: **Maria Skłodowska-Curie**, nascite **Maria Salomea Skłodowska**; Varsovia, Polonia, le 7 de novembre 1867&nbsp;– Sallanches, Francia, le 4 de julio 1934) esseva un physico francese de origine polonese e un del quatro personas qui ha ganiate le Premio Nobel duo vices.

Illa discoperiva le radioactivitate de thorium e isolava duo elementos nove: polonium e radium.

Illa es un del quatro personas qui ha ganiate le Premio Nobel duo vices: illa ganiava le Premio Nobel pro Physica con su sposo Pierre Curie in 1903, e (post le morte de Pierre) le pro Chimia solo in 1911.

Illa moriva al etate de 66 annos de anemia aplastic causate per exposition prolongate a radiation ionisante.

## Ligamines externe

* Premio pro Physica in 1903 al sito official del Premio Nobel.
* Premio pro Chimia in 1911 al sito official del Premio Nobel.
* Le radiose mundo de Marie Curie
Varsovia

**Varsovia**, *Warszawa* in polonese, es le capital de Polonia.

Illo es un metropole politic, cultural, commercial e industrial.

Le citate esseva quasi completemente reconstruite post le Secunde Guerra Mundial.
Hezbollah

**Hezbollah** es un organisation militante islamic de Libano e un partito politic, create in 1982 como reaction al invasion israeli de Libano. Illo ora governa le sud de Libano e lucta contra Israel. Illo es officialmente considerate per Israel, le Statos Unite, Canada e le Regno Unite como un gruppo terrorista.
Dian Fossey

**Dian Fossey** (San Francisco, California, SUA le 16 de januario 1932&nbsp;– Ruanda le 26 de decembre 1985) esseva un ethologa statounitese, specialisate in le studio del comportamento del gorillas de montania, in Ruanda.
Su labor es alco similar al travalio de Jane Goodall con le Chimpanzes. Illa esseva diplomate del Universitate del Stato de San Jose in 1954.

Illa esseva motivate per le labor del importante zoologo statounitese George Schaller, qui studiava le gorillas. Illa esseva equalmente motivate per le paleontologo britannic Louis Leakey. Su prime sojorno in Ruanda esseva in 1963. Illa funda le Karisoke Research Center in 1967. In 1974 illa obtene un Ph.D. in Zoologia del Universitate de Cambridge. In 1983 illa publica *Gorillas in le nebula*, libro que expone lor observationes, experientias e lor relation con le gorillas durante omne le annos de studio de campo. Iste libro esseva adaptate al cinema in 1988 le film Gorillas in le nebula esseva dirigite per Michael Apted e protagonisate per Sigourney Weaver. Dian Fossey esseva assassinate in 1985, se pensa que su morte esseva causate per chassatores furtive, contra qui illa habeva luctate. Su labor contribueva in grande parte al recuperation del population de gorillas.
Jane Goodall

**Jane Van-Lawick Goodall** ( – ) esseva un primatologa specialisante se in chimpanzes. Illa esseva le prime a discoperir que nostre specie, *[[Homo sapiens]]*, non es le sol specie de animal que face utensiles.

Illa se educava in Bournemouth e in 1957 al etate de 23 annos viagiava a Kenya, e gratias al paleontologo Louis Leakey in 1960 illa ha comenciate a facer recerca de chimpanzes salvage in le Reserva de Chassa in Gombe Stream Tanzania. 

In 1960, illa decideva viver sol inter illos, pro poter studiar e comprender melio lor costumes. 
Al initio le observation esseva difficile, le chimpanzes era diffidente, sed illos se habituava poco a poco a illa.

Illa esseva le prime persona qui ha vidite un chimpanze exfoliar un rametto pro poter usar lo pro attrappar e mangiar formicas blanc, un discoperta que revela que le specie human non es le unic a facer utensiles. Anteriormente il esseva cognoscite que alcun species non-human usa objectos como utensiles, ma il esseva pensate que solmente *H. sapiens* los produce.

Durante le sequente annos, su labor continuava a transformar le maniera de vider le primates, tanto le simias como le humanos.
Illa observava que al contrario de lo que omnes pensava, le chimpanzes non es vegetarianos pur sed plus omnivore que pensate.

In 1965 illa se doctorava in ethologia al Universitate de Cambridge.

Le character del obra de Goodall es profundemente scientific, como es su obra in educar super le conservation e protection del vita salvage e le necessitate de defender lo contra le chassa furtive e le deforestation.

Illa ha create le Roots and Shoots Foundation con le mission de incoragiar le respecto per le medio ambiente. Le reserva de Chassa Gombe Stream ha devenite un Centro de recerca protegite per un Parco National. Iste sito es le unic loco del mundo ubi on ha studiate un gruppo de chimpanzes desde plus de 45 annos sin interruption.

In 1977 Goodall creava in le Statos Unite le Jane Goodall Institute for Wildlife Research, Education and Conservation, pro le conservation del chimpanzes in Africa e in omne le mundo. Illa se consecra adhuc al defensa del simias multo proxime de nos, e totevia menaciate de disparition.

Equalmente, illa ha create un catena de sanctuarios, locos que alberga, guarda e protege le chimpanzes orphanos confiscate al chassatores furtive e commerciantes illegal.

Illa es le autor de plure libros e articulos re le chimpanzes.

## Honores
Illa ha recipite numerose distinctiones, inter illos:

* Medalia de honor del Tanzania
* Medalia Hubbard del National Geographic 1995
* Premio de Kyoto 1990 
* Jane Goodall ha recipite le titulo de messagero del pace del Nationes Unites del secretario Ganeral Kofi Anan 2002.
* Premio Prince de Asturias 2003
* Medalia Benjamin-Franklin de Scientias del vita
* Premio Gandhi pro le non-violentia

Illa esseva nominate Dama del Imperio Britannic del parte del regina Elisabeth II.
Illa recipeva in 2006 le medalia del UNESCO e le Legion de Honor de Francia.
Louis Leakey

**Louis Seymour Bazett Leakey** (Nairobi, Africa Oriental Britannic le 7 de augusto 1903&nbsp;– London, Anglaterra le 1 de octobre 1972) esseva un paleoanthropologo, primatologo e archeologo britannic nascite in Kenya.

Ille travaliava principalmente in Africa. Ille faceva un labor importante in le establimento del evolution human developpate in ille continente. 

Insimul con su sponsa Mary Leakey illes excavava le terras de Olduvai. Inter lor principal discopertas il ha le cranio Zinjanthropus in 1959, in 1964 trovava le restos del Homo habilis e in 1967 le Kenyapithecus africanus.

Item laborava in le excavationes que demonstrava le existentia de humanos in California 50.000 annos ante.
Sigourney Weaver

**Sigourney Weaver** (**Susan Alexandra Weaver**) 

Actrice statounitese nascite le in 1949 in Nove York. Illa esseva devenite celebre per su rolo del locotenente Ripley in le filme de scientia-fiction «*[[Alien]]*».

Hic alicun del lor films :

*	Alien (1976)
*	Ghostbusters (1984)
*	Working girl (1988)
*	Gorillas in the Mist (1988)
*	1492 Conquest of paradise (1992)
*	Copycat (1995)
*	Snow-White (1997)
*	Heartbreakers (2000)
*	The Village (2004)

Illa ha essite nominate a importantes premios como le Oscars e le Golden Globes inter alia.

**Oscars** :

*	Nomination Melior actrice in Aliens (1987)
*	Nomination Melior actrice in Gorillas in the Mist (1989)
*	Nomination Melior actrice secundari in Working Girl (1989)

**Golden Globes**:

*	Nomination Melior actrice in Aliens (1987) 
*	Ganiator del premio de Melior actrice in Gorillas in the Mist (1989) 
*	Ganiator del permio Melior actrice secundari in Working Girl (1989) 
*	Nomination Melior actrice secundari in The Ice Storm (1998)
*	Nomination Melior Actrice in A Map of the World (2000)

## Ligamines
* http://www.uni-c.dtu.dk/~unikcm/Sigourney/ 
* http://www.siggyweaver.com/
Republica Democratic del Congo

Le **Republica Democratic del Congo** (previemente *Zaire*) es un pais situate in Africa central, con un curte costa super le Atlantico e frontieras con le Republica del Congo, Angola, Zambia, Tanzania, Ruanda, Burundi, Uganda, Sudan e le Republica Centroafrican.
Linguadoc-Rossellon

Le **Linguadoc-Rossellon** (in francese *Languedoc-Roussillon,* in occitano *lengadòc-Rosselhon,* e in catalano *Llenguadoc-Rosselló*) es un region del sud de Francia de 2 462 000 habitantes (2004).

Le region es componite de 5 departimentos administrative: le Lozère, le Gard, le Hérault, le Aude e le Pyreneos Oriental (Pyrénées Orientales). Illo es circumvallate al sud con Espania, Andorra e le Mar Mediterranee, al west con le region Midi-Pyrénées, al nord con Auvernia (Auvergne) e Rhodano-Alpes (Rhône-Alpes), e al est con Provence-Alpes-Costa Azur (Provence-Alpes-Côte d'Azur).

## Principal citates
* Montpellier (225 392 habitantes - capital administrative)
* Perpinia (Perpignan)
* Nimes (Nîmes)
* Béziers
* Narbona (Narbonne)
* Carcassona (Carcassona)
* Alès
* Menda (Mende)

## Linguas parlate
* Francese
* Occitano
* Catalano
* in minor importantia in le diverse communitates presente: Espaniol, Arabe, Caló (lingua del tsiganos de Espania e del sud de Francia, nominate hac "gitanos"), Portugese.

## Geographia e climate
* Le climate mediterranee domina le melior parte del territorio del region
* Totevia, in Lozére, il es ver que illo domina un climate plus rigorose hac : le climate montaniero
* Le ventos dominante son le transmontan in Perpinia e Narbona, e le Mistral in Nimes.

## Bandiera e blason
* Le blason e le bandiera del Linguadoc-Rossellon nos rememora le cultura occitan (le cruce occitan) e catalan ("La senyera", bandiera de Catalonia) del region.
Bacterio

Le **bacterios** es microorganismos unicellular procaryotic.
Illos forma un dominio (nomine scientific **Bacteria** greco: βακτήριον/baktérion, *baston*), un del tres in que tote le vita cellular es dividite.
Illos es  visibile con le microscopio. 
Cellulas bacterial non ha un nucleo e le majoritate non ha organellos con membrana circum se. Le majoritate de illos ha un pariete cellular. Illos ha ADN, e lor biochimia es basicamente le mesme que altere formas de vita. Illos son inter le plus simple e le plus ancian organismos. Illos functiona como organismos independente. *Bacteriopexia* es le immobilisation de bacterios per phagocytos.

## Bibliographia
* Alcamo, I. E. 2001. *Fundamentals of microbiology.* Bostoniae: Jones and Bartlett. .
* Atlas, R. M. 1995. *Principles of microbiology.* St. Louis: Mosby. .
* Funke, B. R., G. J. Tortora, et C. L Case. 2004. *Microbiology: an introduction.* Ed. 8a. San Francisco: Benjamin Cummings. .
* Holt, J. C., et D. H. Bergey. 1994. *Bergey's manual of determinative bacteriology.* Ed. 9a. Baltimorae: Williams & Wilkins. .
* Hugenholtz, P., B. M. Goebel, et N. R. Pace. 1998. "Impact of culture-independent studies on the emerging phylogenetic view of bacterial diversity." *Journal of Bacteriology* 180(18):4765–4774. . PMC 107498. Textus.
* Martinko, J. M., et M. T. Madigan. 2005. *Brock Biology of Microorganisms.* Ed. 11a. Englewood Cliffs Novae Caesareae: Prentice Hall. .
* Shively, Jessup M. 2006. *Complex Intracellular Structures in Prokaryotes.* Microbiology Monographs. Berolini: Springer. .
* Witzany, G. 2008. "Bio-Communication of Bacteria and their Evolutionary Roots in Natural Genome Editing Competences of Viruses." *Open Evolution Journal* 2:44–54. doi:10.2174/1874404400802010044.
Arthropodo

Le **arthropodos** es animales invertebrate cuje appendices es articulate.

## Nomine
Del greco *Arthro*: articulation e *pod*: pede.

## Classification
### Supertaxones
*Ecdysozoa
*Panarthropoda

### Subtaxones
*Tracheata (obsolete)

#### Cladogramma interne