open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rete de computatores

Un **rete de computatores** es un gruppo de computatores que divide resursos locate in o fornite per nodos de rete. Le computatores usa protocolos de communication commun super interconnectiones digital pro communicar inter se. Ille interconnectiones consiste de technologias de rete de telecommunication basate super methodos physicamente cablate, optical e wireless de radiofrequencia que pote esser arranjate in un varietate de topologias de rete.

Le nodos de un rete de computatores pote includer computatores personal, servitores, hardware de interconnexion de rete, o altere hosts specialisate o general-purpose. Illes es identificate per adressas de rete e pote haber nomines de host. Nomines de host functiona como etiquettas memorabile pro le nodos e raremente es cambiate post le assignation initial. Adressas de rete es usate pro trovar e identificar le nodos per protocolos de communication como le Protocollo de Internet.

Le rete de computatores pote esser classificate per multe criterios, incluse le medium de transmission usate pro portar signalos, bandwith, protocolos de communication pro organisar le traffic de rete, le dimension del rete, le topologia, mecanismos de controlo de traffic, e intention organisational.

Le rete de computatores supporta multe applicationes e servicios, como accesso al Munde Larg, video digital e audio, uso commun de servitores de application e immagazinamento, imprimidores e fax machines, e uso de applicationes de e-posta e messaging instantanee.

## Vide etiam
* Internet
Regno Unite

Le **Regno Unite**, o in forma longe **Regno Unite de Grande Britannia e Irlanda del Nord** (*United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland* in anglese) es un pais in nord-west Europa. Le insula de Grande Britannia (Anglaterra, Scotia e Galles) es situate al nord-west del continente, separate de Francia per le Manica. Irlanda del Nord es encontrate al west, occupante le nord-est del insula de Irlanda, con le Republica de Irlanda al sud e west. Geographicamente, le Regno Unite e le Republica de Irlanda insimul forma le Insulas Britannic. Le Regno Unite formava parte del Communitates Europee e del Union Europee ab su accession in 1973 usque su partita (Brexit) in 2020.

## Nomine
Le nomine official del pais es **Regno Unite de Grande Britannia e Irlanda del Nord** (*United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland* in anglese). Le nomine esseva proponite per prime vice in le *Acto de Union* de 1707, in le qual le regnos de Anglaterra e Galles decidiva constituer un nove regno unite con Scotia, le qual haberea le nomine de "Regno Unite de Grande Britannia". Plus tarde, con le *Acto de Union* de 1800 le insula de Irlanda passava a formar parte del pais, pro lo que le nomine esseva cambiate a “Regno Unite de Grande Britannia e Irlanda”. In 1927, quando le Republica de Irlanda obteniva le independentia, le pais obteniva su nomine actual “Regno Unite de Grande Britannia e Irlanda del Nord”.

## Linguas
Le Regno Unite non ha un lingua official ma le predominante es le anglese, un lingua germanic occidental que descende del anglosaxon, que conta con un gran numero de prestitos del nordic antique, del francese norman e del latino. Pro le expansion del Imperio Britannic, le lingua anglese expandeva se per le mundo e convertiva se in le lingua international assi como le secunde lingua plus parlate in le mundo.

Le linguas regional que ha recognition official in le Regno Unite (e le numero approximatemente de parlantes) son:

**[[Scots]]** o **scote basse** (~30% del population del Scotia, o ~1.6 milliones de personas).

'''Gaelic scote''' (~60,000 personas, un poc plus que 1% del population de Scotia).

'''Gallese''' (~20% del population de Galles, o ~600,000 personas).

'''Gaelic irlandese''' (~10% del population de Irlanda del Nord, o ~180,000 personas).

'''Cornuelliano''' (~2,000 - 3,000 personas in le contato anglese le plus sud-west, Cornuallia, o ~0.4 - 0.5% del population).

## Religion
Le Tractato de Union de 1701 que formava le Regno Unite, assecurava le protestantismo con un vinculo inter le Ecclesia e le Stato que permane usque le seculo 21. De iste forma, le christianismo es le religion con plus adherentes, sequite per islam, hinduismo, sikhismo e judaismo, secundo le datos obtenite in le censo de 2001.

## Vide etiam
* William Wilberforce
Religion

**Religion** es le credentias, attitudes, emotiones, comportamentos, etc. que constitue le relation del homine con le poteres e principios del universo, specialmente con un o plure  deos, a etiam le acto o representation explicite per le qual le homine demonstra su recognoscimento del existentia de un o varie entitates divin qui ha poter superhuman, e que illes obedi, servi e honora.

Le religiones se divide primarimente in monotheistic e polytheistic.

## Etymologia
Le termino **religion** veni ab le latino *religare*, un essayo per le homine pro ligar le mundo con se mesme. Illo es le explication que on da de lo que existe circum se.

## [[Monotheismo]]
### [[Christianismo]]
* Catholicismo
* Orthodoxia (grec, russe, etc.)
* Orthodoxia oriental
* Protestantismo
** Adventistas
** Anglicanismo
** Baptistas
** Calvinismo
** Evangelicalismo
** Lutheranismo
** Methodismo
** Pentecostalismo
* Ecclesia de Jesus Christo del Sanctos del Ultime Dies
* Ecclesia Apostolic de le Fide in Christo Jesus
* Testes de Jehovah
* Arianismo
* Unitarismo

### [[Islam]]
* Islam Sunni
* Wahhabismo
* Islam Shia

### [[Judaismo]]
* Judaismo Orthodoxe
* Judaismo Reformate

### Et cetera
* Fide Bahá'í
* Religion del Aton

## [[Polytheismo]]
* Animismo
* Scientificismo
* Gnosticismo
* Neopaganismo
* Wicca
* Zoroastrismo

## Religiones [[dharma|dharmic]]
* Buddhismo
* Hinduismo
* Jainismo
* Ayyavali

## Alteres
* Taoismo
* Confucianismo
* Shintoismo
* Chamanismo
* Cincretismos

## Positiones irreligiose
* Agnosticismo
* Atheismo
* Humanismo

## Vide etiam
* Ecumenismo
* Historia del religiones
* Tolerantia religiose

## Portal
*
Quietismo

Le **quietismo** es un version mystic del christianismo, le qual emphatisava le contemplation e le revelation private plus tosto que le Scripturas.

## Vide etiam
* Pietismo
* Theologia relational
* Religion experiential.

## Contrasta con
* Christianismo confessional
Romania

**Romania** es un pais in le sud-est de Europa. Illo ha frontieras con Ukraina e Moldavia in le nord-est, Hungaria e Serbia in le west e Bulgaria al sud. Romania tamben ha un parve costa in le Mar Nigre. Su capital es Bucarest. Romania accedeva in le Union Europee (UE) le 1 de januario 2007.

## Etymologia
Le nomine Romania origina del nomine roman. 

## Historia
### Antiquitate (Dacia)
Le origine de populo romanian es le dacianos, que pote esser parte del populos thracian. Sub le direction de Burebista (70-44 aEC) le dacianos uni in un estato que menacia le interesses de Roma. In le anno 44 aEC Julio Cesare plana un campania contra le dacianos. Pauco post le assassination del dictator roman le capite del dacianos Burebista mori anque assassinate, e le tribo dacian dispersa. Iste divison persiste usque 95 EC quando Decebal reuni le dacianos e torna contra le potente inimico Roma. Pro iste motivo le imperator roman Trajano comencia un serie de campanias contra le dacianos, cognite como le guerra dacian (101-102 e 105-106). Le imperator Trajano, pro commemorar le victoria contra le dacianos va construer le famose columna de Trajano que se trova in le foro de iste imperator in Roma.

### Medievo
In le medievo le romanianos vive in tres provincias historic: Wallachia, Moldavia e Transsilvania.

### Renascentia national de Romania

In 1859, Wallachia e Moldova unicava pro formar un stato Romanian unite. Post le guerra del independentia de 1877 a 1878, Romania deveniva un pais independente.

### Regno de Romania
### Era Communista
### Romania post 1989

## Geographia
Le geographia multo varie de Romania comprende le montanias (le Carpates), collinas, planas e le costa del Mar Nigre.
## Ligamines externe
Ration auree

Le **ration auree** es un del constantes fundamental del Mathematica, representate per le littera grec "phi" (**φ**), e illo ha le valor approximate de 1,6180339887498948482045868343656...


```

```


 {AB \over AD} = {AD \over DB} = \phi = { { 1 + \sqrt{5} } \over 2 }
Ragga

**Ragga** o **Raggamuffin** es un variante del dancehall reggae que include instrumentation digitalisate. Le genere deveniva popular in le medietate del annos octanta. *"Under Me Sleng Teng"* (Wayne Smith; 1985) es generalmente considerate como le prime cantion de raggamuffin. La parte vocal sole recitar rimas al stilo del dub, similar al del rap, ben que le refraines es plus melodic.

Le prime themas de ragga esseva registrate in differente idiomas del continuo que va inter le anglese e le creolo jamaican. Quando le stilo deveniva plus cognoscite, illo esseva adaptate a altere linguas.

## Etymologia

Ab anglese *Raggamuffin* o *Ragamuffin* (infante mal vestite e immunde), ab anglese medieval *Ragamuffyn*, un nomine personal.

## Ligamine externe
* Etymologia: dictionary.com/raggamuffin (anglese)
Resurrection del mortos

Le **resurrection del mortos** es un credentia presente in le zoroastrismo, judaismo, christianismo, e islam.
In le christianismo, le **resurrection general** refere a le resurrection del mortos (sia salvate que non salvate) in le Ultime Die. 

**Contrasta con:** 
* Rapto
Rapto

**Etymologia:**

:Le **Rapto** (o *Assumption*, *Transporto*, *abduction*, anglese: *Rapture*, italiano: *Rapimento*). 

**Definition:**

# In le hypothese premillennialista illo es le assumption de tote le christianos del terra al celo, vide 1 Cor. 15:51ss; 1 Thess. 4:13-18. Le non-christianos es relinquite a terra. Iste notion es multo discutibile. Pote on interpretar assi ille versettos? 
# Plus generalmente: le resurrection general. 

**Compara:** 
* Resurrection general
Propitiation

**Propitiation** o **reconciliation** (in anglese "atonement", in latino "reconciliatio"). Le obra de Christo, le beneficios de Christo ganiate pro le credentes per Su morte e resurrection.

Le termino anglese "atonement" esseva cuneate per William Tyndale.

**Exemplarismo** es un approche particular al reconciliation, le qual emphatisa le exemplo moral o religiose ponite al credentes per Jesus Christo.
Propitiation limitate

Le **propitiation limitate** (A. *limited atonement*) o **reconciliation limitate** es un approche al doctrina del reconciliation, particularmente associate al scriptores calvinista, le qual assere que le morte de Christo es efficace solmente pro illes que esseva eligite al salvation. Le propritiation limitate contrasta con propitiation ilimitate.

Le **reconciliation particular** es le doctrina que Christo reconciliava solmente le electos. Isto es simile a **reconciliation limitate** e contrasta con reconciliation universal.
Reconciliation universal

**Reconciliation universal** es un doctrina theologic in christianismo que assere como cata uno sin exception essera salvate per Christo, non importa como ille/illa responde al Evangelio. Illo presuppone que Christo moriva efficacemente sia pro le reprobatos sia pro le electos, ergo que Christo operava le expiation de tote le peccatos del humanitate indiscriminatemente.

## Vide etiam
* Universalismo
* Salvation universal
Regno (disambiguation)

Un **regno** pote esser:

# un stato a regime monarchic ubi regna un rege o regina; le territorio del stato ipse (*le regno de [[Espania]]*); le confinios del regno; le subjectos de un regno (*le [[Regno Unite]]* include le Grande Britannia); le autoritate, le dignitate de rege e le tempore durante le qual ille regna (*aspirar al regno; abdicar al regno; sub, durante le regno de Carlo Alberto*).
# (per extension) le poter de un divinitate e le loco ubi illo se extende (*le regno de [[Jupiter (mythologia)|Jupiter]]; le mares esseva le regno de [[Neptuno (mythologia)|Neptuno]]*); regno de Deo es le celos, le paradiso (in le conception hebraic e christian, le condition del creato redimite per Deo al fin del tempores); regno de Satana, del maligno, del mal, del tenebras es le inferno (e per extension, le predominio del mal sur le terra); le tres regnos del ultratumba, le inferno, le purgatorio e le paradiso (conception catholic-roman).
# (figurativemente) loco ubi domina qualcuno o qualcosa: sentir se in le proprie regno, in le ambiente le plus apte; le regno del nives perenne, del savana, le regiones ubi le nive es permanente, ubi prevale la savana; le regno del phantasia, le mundo del phantasia, le universo phantastic.
# regno (rango taxinomic) es cata un del grande partitiones in le quales es subdividite le mundo natural.
# (ant.) corona del reges e, per extens., del papas.
Reformation radical

Le termino **reformation radical** es usate con semper plus frequentia pro referer se al movimento anabaptista – in altere parolas, a ille ala del Reformation que, in su reformas, esseva multo plus radical que Luther e Zwingli. Illo requireva le complete separation inter Ecclesia e Stato. 

## Vide etiam
* Le mesme que Anabaptista. 
* Contrasta con: Reformation magistral, Calvinismo.
Revelation

In le conception de alcun religiones, le deo o deos se face cognoscer al humanitate per un **revelation**. Illo se presenta in duo typos: revelation general e revelation special.

Le *revelation natural* es comprender un deo per le medio del natura. Le *lumine del natura* es le comprension de un deo per le medio del testimonio de su creation. Le *lumine del conscientia* es le comprension de un deo per le medio del innate conscientia de ille o illa que es credite a esser in cata uno de nos.

Personas qui son credite a haber recipite revelationes include Abraham e Moses in le mythologia de judaismo, Saul de Tarso in illo de christianismo, e Mohammed in illo de islam.
Reprobation (theologia)

In le theologia reformate, le **reprobation** es le condition per le qual le gratia efficace de Deo passa in ultra a su persona e non le salva. 

Contrasta con: Gratia efficace, Gratia irresistibile, Gratia preveniente.

**Preterition** es le conception calvinista /reformate del reprobation, per le qual Deo, in Su soveranitate, a gloria de Su justitia, decide de passar in ultra a alicuno e non conceder le Su gratia salvific, ma de lassar que ille justemente peri a causa de su peccatos. 

**Equal ultimitate** (in anglese "equal ultimacy") es le notion que alicunos es reprobate a damnation in le mesme maniera que alteres ha essite elegite al salvation. Essentialmente, un doctrina de election al perdition. Contrasta con: Reprobation preterite, Calvinismo.
Justification (theologia)

In theologia christian, le **justification** es le concepto de que Deo declara juste un persona sur le base del obra de expiation del peccatos e de reconciliation que Christo realisava pro le credentes per Su vita perfecte. Iste concepto compara con le *justitia alien*, le *justitia imputate*, *simul iustus et peccator* e le *reconciliation vicari*.

Comocunque, illo contrasta con le **religion del obras**, que es le religion del fide in le obras human, plus tosto que in le gratia de Deo. Le **religion del obras** compara con *justification per obras* e con *justitia infuse*. 

## Conceptos que compara con justification
Le **justitia alien** es le justitia que le credente in Christo pote vantar ante a Deo, le qual non es le proprie, ma que pertine a Jesus Christo e que le esseva accreditate, imputate, attribuite per fide, como si illo esseva le sue proprie.

Le **justitia imputate** es le justitia de Christo ascribite a un individuo redimite sin alicun merito personal.

Le expression **Simul Iustus et Peccator** es un expression latin que significa "In le mesme tempore juste e peccator". 

Le **reconciliation vicari** (A. vicarious atonement) es le doctrina que le obra de Christo realisava le expiation del peccatos de alteres, non del sues.

## Conceptos que compara con religion del obras
Le credentia in le **justification per obras** (A. "works righteousness") es le credentia que un persona pote facer bon obras sufficiente a ganiar pro se le favor e approbation de Deo. 

Le doctrina de **justitia infuse** es le doctrina catholic roman que assere que Deo instilla Su justitia in un persona.
Revelation general

Un **revelation general** es, in alcun vistas religiose, uno del duo typos de revelation. Illo es un revelation indirecte e non specific de Deo, manifestate per le ordinamento create, in contrasto a un revelation special. Vide alsi: lumine del natura; lumine del conscientia.
Ecclesias reformate

Le termino **reformate** es usate pro referer se al tradition theologic que trahe inspiration del scriptos de Johannes Calvin (1510-64) e su successores. Se usa pro differentiar lo historicamente del Lutheranismo. Iste termino generalmente se prefere a "calvinista".
Regeneration (theologia)

In theologia le termino **regeneration** es un terminos pro nascite ex novo (Johannes 3:3) per le qual un persona se vide resanate supernaturalmente su proprie cecitate spiritual e es regenerate a un condition de libere voluntate comparabile a illo de nostre progenitores ante le cadita. 

## Vide etiam
* Compara: Justitia original.
Revelation special

**Revelation special**

Un **revelation special** es, in alcun religions, un revelation directe e specific del voluntate de un deo. In christianismo illo existe hodie solmente per le scriptura e es uno del duo typos de revelation. 

Compara con: Revelation general. Connectite a: Sola Scriptura.
Rabbi

**Rabbi** (o **[[rabbin]]**) [ra-bí] (ab le hebreo *רַבִּי* *rabī* 'mi maestro') es, in le judaismo, le titulo de doctor in le lege e le guida spiritual de un communitate judaic.

## Rabbinismo
*Rabbinismo* indica le forma de doctrina que se disveloppava circa le prime seculo aEC in le judaismo e que tunc characterisava le vita del communitates judaic usque hodie. Le rabbis, como eruditos del Sacre Scripturas e leaders del scholas judaic, ha, in particular, le deber de interpretar le Lege, le Torah, regular le vita del communitates judaic per le cognoscentia del Talmud, e conservar le jurisdiction (specialmente in le tempores le plus antique). In le historia del rabbinismo, deveniva particularmente famose: le scholas de Hillel e de Shammai al tempore de Jesus, Rabbi Aqiba e su discipulo Rabbi Meir (1e & e seculos aEC), le Charaitas (8e seculo), e le Chassidim in le 18e seculo. Le objectivo del rabbinismo es portar a un obedientia verso le 613 commandamentos judee in un systema logic e casuisticamente precise, per accumular normas ulterior e interpretationes del Lege.

## Vide etiam
* Mishnah
* Talmud
Redaction

**Etymologia:**

Ab le lat. *redactus*, part. pass. de *redigere*, rediger.

**Definition:**
* Le rediger, compilar, scriber, p. ex. *le redaction de un articulo, de un documento*.
* Le activitate del redactor, le mesme del redactores, le sede in le qual illes labora.
* (philol.) Cata uno del scriptura, sovente con notabile variantes in forma e de contento, in le qual esseva transmittite nos un obra litterari.

## Redaction in theologia christian
(scientia biblic) Redaction significa facer de un o plures fontes scribite un texto unitari, cuje forma final es representate per le libros biblic que nos possede (p. ex. le Pentateucho, le libros del reges, le Evangelios. In iste contexto, *redactores* es le personas que reelaborava le fontes, los colligeva, los systematisava e commentava theologicamente. In circa 1945, le Historia del formas, que concentra su investigation super le generes prelitterari, esseva integrate per le historia del redaction, le qual essaya de comprehender le peculiaritates del redactores e se effortia de pervenir al intelligentia del connectiones plus general, como le structura, le logica, e le [theologia]] de un scripto.
Radioactivitate

**Radioactivitate** es le processo per le qual le ''nucleos'' de certe atomos emitte alte particulas e radios de energia. Le radioactivitate occurre naturalmente in le elementos *[[radium]]* e *[[uranium]]*. Le effectos del radioactivitate pote causar damno al humanos, anque etiam pote usar se in medicina.

## Vide etiam
* Fission nuclear
Ruby (linguage de programmation)

**Ruby** es un linguage de programmation create per Yukihiro Matsumoto.
Ruby es un linguage interpretate pro un rapide e facile programmation orientate a objectos. Illo ha bon capabilitates pro tractar files de texto e pro gerer le incumbentias del systema de operation. Illo es simple, candide, extensibile, e portabile.
Illo es un software libere, isto que non significa solmente gratis, sed anque libere de usar, copiar, modificar e distribuer.

## Ligamines externe
* http://www.ruby-lang.org/
* Full Ruby on Rails Tutorial
Reunion

Le **Reunion** es un departimento de ultramar de Francia. Illo es situate sur un insula in le Oceano Indian inter Mauritio e Madagascar, in le archipelago del Mascarenas. Su population, verso 800&nbsp;000, ha origines multo diverse: est-african, west-african, malgache, indian, vietnamese, malay, chinese e francese. Le lingua vernacular es le creolo reunionese, con un base lexic lingua italian ma un grammatica e pronunciation original.

Subjecte a un climato tropical e situate sur le route del cyclones, illo presenta un relievo scarpate marcate per un erosion forte. Illo culmina a 3&nbsp;071 metros de altitude al sommeto del Piton des Neiges, e include un del vulcanos le plus active del mundo: le Piton de la Fournaise. Iste augmenta regularmente le superficie total de iste territorio, circa 200 kilometros de circumferentia e fruente sur su 2&nbsp;515 kilometros quadrate actual de un endemismo natural exceptional.

Probabilemente cognite a presso de exploratores arabe medieval, e certemente per lor homologes portugese, le Reunion possedeva nulle population al momento del prime colonisation permanente in 1665 per franceses qui lo denominava le Insula de Bourbon. Post 1715, le economia e population del insula cresceva gratias al cultura del caffe.

Le cultura del canna de sucro ganiava importantia post le independentia in 1801 de Sancte Dominico (Haiti), usque alora le suppletor principal de iste commoditate a Francia. Francia aboliva definitivemente sclavage in 1848. Le apertura del Canal de Suez diverteva multe commercio ex le Reunion, ma non preveniva le modernisation del infrastructura del insula. Le Reunion esseva liberate per fortias del Francia Libere in novembre 1942.

Le Reunion es, depois 1946, un departimento francese e dunque un parte integre del territorio del Republica, malgrado su situation distante. Al momento de departimentalisation, le situation economic del insula esseva desesperate gratias al longe interruption de su exportation de canna de sucro verso Francia hexagonal. Post iste tempore, le elimination del malaria e melioration del infrastructura medical ha resultate in un cadita considerabile del mortalitate e un augmentation rapide del population. Le classe medie ha crescite; un universitate appareva e se disveloppava. Tourismo e un boom in construction ha create nove fundos de empleo.

Un epidemia de chikungunya, maladia viral, ha infecte usque le tertie parte del population in 2005/6. Cinque cento soldatos francese esseva expedite al Reunion pro extirpar le mosquitos responsabile del propagation del virus.
Rationamento

Le **rationamento** [ra-tsio-na-mèn-to] es le facultate del mente per le qual nos compara duo judicamentos, le un con le altere, e nos deduce, de isto, un tertie. Se tracta de un forma de *comparation indirecte* o *mediate,* in contrasto del judicamento in forma de comparation directe o immediate.

Ab le rationamento resulta lo que se nomina syllogismo, como, per exemplo: "Tote le canes es animales; Febo es un can; ergo, Febo es un animal". Isto se generalisa con symbolos: "A es equal a C, e B es equal a C, ergo: A es equal a B".

Il existe duo formas de rationamento: le rationamento inductive e le deductive.

## Vide etiam

* Intellecto
* Judicamento
Ration

Le **ration** [ra-tsión] es le insimul de facultates intellective, per le quales le humano pensa, establi relationes e connexiones inter le ideas, judica, cognosce lo ver e lo false, e age in le dimension moral. Ab un significato originari de iste termino como facultate generic del mente human, le pensamento philosophic elaborava un grande quantitate de definitiones. In le sphera del historia del pensamento occidental, totevia, al minus usque al tempore de Kant, le discurso super le ration non exiva jammais del confinios del metaphysica e del logica formal. Ab le cosmogonias presocratic confuse, que arbitrarimente attribueva un ration indistinguite a deos, mundo, al Toto, etc., on perveniva al prime tentativas de distinction inter intellecto e ration. Desde le distinctiones scholastic, inter un "ration superior" e un "ration inferior", on perveniva al ration, definite per Leibniz, como fundamento del veritates logic, a priori, distincte del si-dicite "veritate de facto", fundate sur le principio del ration sufficiente (pro le qual on pote demonstrar que un cosa non pote esser differente de como illo es de facto), e al Dea Ration del Illuminismo, intendite como lege universal del pensamento, e finalmente al critica de Kant del ration (intendite como facultate human supreme de interpretar le realitate rationalmente articulate).

## Vide etiam
* Psychologia
* Mente
* Intellecto
* Philosophia
Systema solar

Le **Systema Solar** es un systema stellar componite per le Sol e su planetas.

* Mercurio
* Venus
* Terra
* Marte
** Ceres
* Jupiter
* Saturno
* Urano
* Neptuno
** Pluton
** Eris

Un **systema solar** es un systema de corpores celeste que orbita circum un o plus stellas.

Secundo lor characteristicas le corpores que forma un systema solar pote esser appellate:
* Asteroides
* Cometas
* Planetas
* Planetas nano o
* Satellites

Projectos de studio super le existentia de vita in le Systema Solar:
* Ecosphera
Scientia natural

Le **scientia natural**, o **scientia del natura**, studia le aspectos physic, non-human, del mundo.

Como gruppo, le scientias natural se distingue del scientias social, a un latere, e de les del artes o humanitates al altere. 

Le termino scientia natural es etiam usate pro differentiar inter "scientia" como un disciplina que seque le methodo scientific, e "scientia" como un campo de cognoscimento in general, como per exemplo, le scientias del computation, o mesmo le scientia del theologia.

## Le brancas del scientias natural
* Biologia
** Botanica
** Zoologia
* Chimia
* Geologia
* Physica
Statistica

Le **statistica** es le scientia que usa conjunctos de datos numeric pro obtener inferentias basate in le calculo de probabilitates.

## Exegese
Le statistica es le branca del mathematica que describe le phenomenos ubi il non ha un componente absolute, illo se dice esser "discrete", e su modellos son majormente *[[stochastica|stochastic]]* (aleatori).

Le statistica adjuta tote le scientias a generar modellos mathematic "general" ubi on pote "inferer" tendentias o "describer" resultatos. Assi, su subdivisiones depende del area in question.
Scientias del Terra

Le **scientias del Terra** o **geoscientias**
tracta del studio del Terra, su composition o omne su aspectos mutabile (cambiante).

Le scientias del Terra include le geologia, geophysica, meteorologia, geographia physic, mineralogia, paleontologia, geodesia et altere scientias. Le scientias marin e le scientias ambiental es brancas altemente interdisciplinari del scientias del Terra. 

In un certe senso, le scientias del Terra pote esser considerate como un branca del planetologia.
Sun Microsystems

**Sun Microsystems, Inc.** esseva un compania statounitese qui vendeva computatores, componentes de computatores, software, e servicios de technologia de information , e qui creava le linguage de programmation Java, le systema de operation Solaris, ZFS, le Systema de Files Reticular (Network File System, NFS) e le processatores SPARC. Sun contribueva significantemente al evolution de diverse importante technologias informatic, inter illos Unix, RISC processatores, computation con clientes tenue, e computation virtualisate. Sun esseva fundate le 24 februario, 1982. A su culmine, le sede de Sun esseva in Santa Clara, California (parte de Silicon Valley), super le previe campus west del Agnews Developmental Center.

Le 20 de april, 2009 illo esseva annunciate que Oracle Corporation acquirerea Sun pro US$7.4 milliardos. Le transaction esseva complite le 27 januario, 2010.

Le productos de Sun includeva servitores informatic e stationes de travalia construite super su proprie architectura de processator SPARC basate super RISC e etiam super processatores basate super x86 como le Opteron de AMD e le Xeon de Intel; systemas de immagazinage; e un suite de productos software includente le systema de operation Solaris, utensiles pro disveloppatores, software de infrastructura web, e applicationes de administration de identitates. Altere technologias include le platteforma Java, MySQL, e NFS. Sun esseva un partisano de systemas aperite in general e Unix in particular, e un contributor major al software libere. A diverse tempores, Sun ha facilitates manufacturante in diverse situationes in tote le mundo, includente Hillsboro, Oregon, Linlithgow, Scotland, e Newark, California; totevia, antea le compania esseva acquirite, illo ha donate le majoritate de su activitates pro manufacturar a altere companias.

## Vide etiam
* Java
Sociologia

Le **Sociologia** [so-tsio-lo-gía] es le insimul de cognoscimentos que tracta explicar le comportamento del esser human in societate, studia le logica social, e se occupa del rationes que explica le comportamentos general del personas. 

Le sociologia es le scientia que studia le societate human e le conducta social. A causa de lor interesse in le interaction social, le sociologos ha un tendentia de prestar attention a gruppos in vice de individuos.

## Exegese
Le **sociologia** studia le societate human e, plus concretemente, le diverse collectivitates que lo forma e le causas que origina le disviationes e cambios sociales. 

:Le comportamentos particular del esser human son objecto de studio del Psychologia. 

:Le perspectiva del "agentia" intende que le **sociologia** solo pote travaliar super tendentias general, viste que le comportamento del esseres human es libre e, in tanto, impossibile predicer exactemente. Approximationes structural sugere lo contrario: le individuos es completemente conditionate o determinate per le structuras sociales, illes son mer marionettes del structuras superior.

Le sociologia es solmente un del scientias social - le gruppo de disciplinas academic que studia diverse aspectos de comportamento social inter le homines. 
Inter altere scientias social il ha le anthropologia, le psychologia, le economica, le scientia politic, e le historia.

Le sociologia como disciplina academic evolveva
ex le tumulto social del Europa del seculos XVIII
e XIX. Ma illo non emergeva como un disciplina
academic formal usque le medietate del seculo XIX, quando
le francese Auguste Compte cuneava le parola
"sociologia" pro describer le studio del societate. 
Altere sociologos influente del seculo XIX esseva
Karl Marx, Herbert Spencer, Emile Durkheim, e Max
Weber.

## Vide etiam
* Sociologos A-Z
* Immigration
* Tribo urban

**Essayos:**
* ** ''Le Travalio'' **
** Le americanos labora le plus
Sport

Le **sport** es un activitate athletic que require habilitate physic o cerebral, sovente in un maniera competitive. Le concepto es difficile a definir exactemente proque il ha differentias de opinion super si certe jocos es considerate como sportes o non.

## Sports physic
* Acrobatia Aeree
* Alpinismo
** Scalation
* arte martial
** Aikido
** Capoeira
** Jiu-Jitsu
** Judo
** Karate-Do
** Kick-box
** Kung-fu
*** Tai-chi Kung-fu
** Tangsudo
** Taekwondo
* Athletismo
* Automobilismo
** Formula I
** NASCAR Racing
** Rally Racing
* Badmington
* Baseball
* Basketball
* Box
* Cyclismo
* Cricket
* Cursa de cavallos
* Decathlon
* Equitation
* Fronton e Jai alai
* Football
* Football american
* Fuzball
* Football de sala
* Golf
* {Handball}
** Fronton
** Jai alai
* Hockey sur herba
* Hockey con patines
* {Jocos Aquatic}
** Kayaking
** Natation
** Navigation a Vela
** Remage e Canotage
** Submarinismo
** Surf
** Water-ski
* Modellismo spatial
* Motocyclismo
* Paracadismo
* Polo
* Rugby
* {Shot-put}
* {Shuffleboard}
* {Skateboarding}
* Sports de hiberno
** Patinage
** Ski
** Ski-mobiling
** {Snowboarding}
* Squash
* Sports extreme
* Tennis
* Tennis de mensa o Ping-Pong
* Triathlon
* Volleyball
* Volo a vela
* Volo de Cometas
* Volo Libre
* Waterpolo
* {Weight-lifting}
* {Wrestling}
** {Greco-Roman Wrestling}
** Professional Wrestling
** Sumo
* ...
## Jocos olympic
Le evento sportive le plus grande del mundo es le
Jocos olympic.
* Gymnastica
* Scherma
* Tiro con Arco
* Tiro de Disco
* Tiro de Javelina
* {Track and Field}

## Sports cerebral
* Chacos
* Go
* Damas
* Backgammon
* Scrabel
* Crucigrammas
* Mahjongg
* soltario di barajas
* romecapita (rompecabezas)
* {altere sportes cerebral...?}
* Colaboration in wiki ia.
Sito web

Un **sito web** o **sito electronic** es un collection de paginas de rete e contento associate que se identifica per un nomine de dominio commun e es publicate al minus sur un servitor web.

Un sito web es typicamente dedicate a un topico o scopo particular, como novas, education, commercio, intertenimento o rete social. Hyperligamines inter pagina web guida le navigation del sito, que frequentemente comencia con un pagina de initio.

Tote le sitos de rete accessibile publicamente constitue collectivemente le World Wide Web o Tela Mundial. Il ha etiam sitos de rete private que es solmente accessibile sur un rete private, como un sito electronic interne del compania pro su empleatos.

Le usatores pote acceder a sitos web desde varie apparatos: computatores de scriptorio, computatores portabile, tablettas e telephonos intelligente. Le application que se usa sur iste apparatos se appella navigator web.

## Vide etiam
* Gestion de contento pro le web
* Icone incastrate e favicon
SQL

**SQL** es un linguage de interrogation de base de datos e illo es generalmente usate como un linguage hospite de altere linguages de programmation.

Actualmente (in 2003) illo es in curso de un processo de revision del linguage per ANSI e ISO qui deberea transformar illo in un linguage complete de programmation e illo se appellara SQL3.

Le facto de haber un standard definite per un linguage pro le base de datos relational, aperi potentialmente le strata al intercommunicabilitate inter tote le base de datos relational.

## Historia

Le historia de SQL inicia en 1974 con le definition de Donald Chamberlin e de varie personas qui laborava in le laboratorios de recerca del IBM pro un linguage pro le administration de base de datos qui adoptava le modello relational. Iste linguage se appellava SEQUEL (Structured English QUEry Language) e illo esseva usate in un prototypo appellate SEQUEL-XRM inter 1974 e 1975. Le experimentationes con tal prototypo portava inter 1976 e 1977 a un revision del linguage (SEQUEL/2), qui cambiava de nomine pro motivos legal, deveniente SQL. Le prototypo (System R) fundate super iste linguage esseva adoptate e usate internemente per IBM e per alcun de su clientes seligite. Gratias al successo de iste systema, qui non esseva ancora commercialisate, altere companias anque initiava a disveloppar lor productos relational con le linguage SQL. 

In 1983 IBM comenciava a vender DB2. Al curso del annos numerose companias (per exemplo Oracle e Sybase) vendeva productos con le linguage SQL, qui deveniva le standard industrial de facto pro le base de datos relational.

In 1986 le ANSI adoptava SQL como standard pro le base de datos relational e in 1987 illo deveniva anque le standard ISO.
Station del anno

Le anno es dividite in quatro **stationes del anno** secundo  le temperatura ambiente o climate. Le cambios del stationes es causate per un variation del angulo del axe de rotation del Terra con respecto al sol. 

## Stationes del anno
Le stationes es: 
# **[[primavera]]** (inter le  equinoctio de primavera e le solstitio de estate), que es temperate.
# **[[estate]]** (inter le solstitio de estate e le equinoctio de autumno), que es calide.
# **[[autumno]]** (inter le equinoctio de autumno e le solstitio de hiberno), que es temperate
# **[[hiberno]]** (inter le solstitio de hiberno e le equinoctio de primavera), que es frigide.
## Vide etiam
* Anno
* Calendario

## Referentias
Sanitate

**Sanitate** es le stato in le qual le esser organic exerce normalmente su functiones.

Secundo le **[[Organisation Mundial del Sanitate]]** (OMS) illo es le stato de complete ben-esser physic, psychic e social.

## Vide etiam
* Medicina
Sol

Le **Sol** (symbolo astronomic: ) es le unic stella del systema solar, circum le qual orbita tote su planetas. 

On usa le termino **Sol** etiam de maniera generic, super toto in le litteratura, pro referer se a omne stella o stellas circum le quales orbita lor planetas.

## Vide etiam
* Systema solar
Satellite

Un **satellite** es omne objecto que orbita un altere objecto.

Viste que tote le objectos es subjecte al fortia del gravitate, le movimento del objecto primari tamben es afficite per le satellite. Il es precisemente iste phenomeno que permitte le discoperta de planetas extrasolar. Si duo objectos possede massas similar, on sole parlar de un systema binari in loco de un objecto primari e un satelite. Le criterio habitual pro considerar un objecto como satellite es que le centro de massas del systema formate per le duo objectos es intra le objecto primari.

Tote le massas que forma le Systema Solar, includente le Terra e le altere planetas del systema, es satellites del Sol, o satellites de ille objectos, como le Luna. En le Systema Solar existe plus que 750 satellites sapite, con 290 circa planetas e plus que 460 alteres circa corpores plus parve, como planetas nan, asteroides, e objectos del cinctura de Kuiper.

Iste termino se usa in le linguage commun pro referer al satellites artificial. Le prime satellite artificial esseva le Sputnik, lanceate le 4 de octobre 1957.

## Vide etiam
* Europa (luna)
* Miranda (luna)
Sphera

Un **sphera** (ab le greco *σφαιρα*) es un superficie formate per tote le punctos del spatio tal que le distantia a un puncto determinate, denominate centro, es semper le mesme. Etiam se refere al solido cuje volumine se trova contenite in le superficie anterior. 

Le sphera es le figura geometric que contine pro le mesme quantitate de volumine presente
un superfice externe minor.

Le superficie de un sphera de radio *r* es:

:S = 4 \pi r^2\,

E le volumine del mesme sphera serea:

:V = (4/3) \pi r^3\,

## Vide etiam
*
Superficie

Le **superficie** es le magnitude physic que exprime le extension de un corpore in duo dimensiones: longitude e amplitude. Le unitate de superficie in le Systema International de Unitates (SI) es le metro quadrate.
Systema International de Unitates

Le **Systema International de Unitates**, abbreviate **SI**, es le systema de unitates plus extensemente usate. Insimul con le antique systema CGS (centimetro, gramma, secunda), le SI es cognoscite tamben como le *systema metric,* specialmente in le nationes in que su uso quotidian non es ancora acceptate.

Iste systema pote esser usate legalmente in omne pais del mundo (includente le Statos Unite), e in multe paises su uso es obligatori. Le paises in le quales on da ancora recognoscentia official al unitates non-SI (p.ex. Statos Unite, Regno Unite) los defini in terminos del SI.

Le SI esseva adoptate per le dece-prime Conferentia General de Pesos e Mesuras (CGPM) in 1960. (Vider pesos e mesuras pro le historia del disveloppamento del unitates de mesura).

Le SI es basate super septe unitates de base, como p.ex. le kilogramma e le metro, que es usate pro definir varie unitates derivate. Alicun exemplos del derivates es le metro quadrate (m2) como unitate de superficie e le kilogramma per metro cubic (kg/m3) como unitate de densitate.

Le SI defini tamben alicun prefixos, le quales on pote combinar con le nomines del unitates pro dar multiplos e submultiplos. Per exemplo, le prefixo *[[kilo-]]* denota mille (× 1000); assi un kilometro consiste de mille metros, un kilogramma consiste de mille grammas, et cetera.

Le symbolos del unitates es scribite in minusculas excepte le symbolos derivate de nomines de personas. Isto significa que le symbolo del SI pro le unitate de pression es Pa, durante que le proprie unitate es scribite pascal. Tamben on debe notar que il non ha plurales pro le symbolos (on scribe "2 kg" e non "2 kgs").

## Vide etiam
* Unitate de base del SI
* Unitate derivate del SI
* Prefixo del SI
* Conversion de unitates
* Metrologia
* UTC (Tempore Universal Coordinate)
* Ordines de magnitude

## Ligamines externe
* Pagina del Instituto National de Standards e Technologia (NIST) super SI (in anglese)
* Bureau International de Pesos e Mesuras (in francese e anglese)
Systema de unitates

Conjuncto consistente de unitates de mesura. Illo defini un conjuncto basic de unitates de mesura ab le qual se deriva le resto. Il existe varie systemas de unitates:
* Systema International de Unitates o S.I.: Ha inter altere unitates basic le metro, le kilogramma e le segunda.
* Systema cegessimal o C.G.S.: Denominate assi proque su unitates basic son le centimetro, le gramma e le secunda.
* Systema natural: In le qual le unitates se selige de forma que certe constantes physic vale exactamente 1 (un).

In plus de istos, existe anque unitates practic usate in differente campos e scientias.

## Lista de unitates
* Unitates de longitude
* Unitates de superficie
* Unitates de volumine
* Unitates de massa

## Vide etiam
* Unitates usate in Astronomia
Sentimento

Le **sentimento** es le facultate del mente per le qual nos experi emotiones. Per le medio del sentimentos, nos percipe le conditiones mental amabile o dolorose. Isto es un termino que pote esser definite solmente con su parolas ipse; si on non ha jammais probate un certe sentimento, on non pote comprehender le parola que lo exprime.

Le sentimentos se reduce a lo que nos appella emotion, affection, desiderio. Emotion es un simple sentimento como un gaudio, un dolor. Affection es un emotion que anhela o lucta pro qualque objecto foras de se, como le invidia, le jelosia, le amor. Le desiro es un emotion que nasce ab le *necessitate* de posseder qualque qualitate o cosa que nos care, e le tendentia a posseder lo.

## Vide etiam
* intellecto
Sexo

Le **comportamento sexual human** o simplemente **sexo** [sék-so] es:
# le differentiation inter masculin e feminin del membros de un specie, dividite secundo lor respective functiones reproductive.
# le activitate del esseres vive implicate in le reproduction, le relation o le diversion de un, duo o varie individuos.
# le attraction o fortia plus potente del humanos, motivante multo le psychologia del persona. De illo se ha dicite que illo "move le mundo". E illo es un thema recurrente in tote le creativitate human, malgrado sovente coperite per le velo del tabus.

Un del creationes cultural plus famose super le sexo, es le libro philosophic Kama Sutra ubi uno lege practicas relationate con le sexo.

Le scientia que lo studia desde un ambiente psychologic e physic es le sexologia.

## Actos sexual
* coito
* cunnilingus
* fellation
* sexo anal (sodomia)

## Vide etiam
* fornication
* heterosexualitate
* homosexualitate
* bisexualitate
* teledildonica
Spatio

**Spatio** es le extension que contine tote le materia existente. Parte que occupa cata objecto sensibile. Capacitate de terreno, sito o location. Transcurso de tempore inter duo successos. Distantia inter duo corpores.

* Spatio exterior: Spatio del universo que se trova ultra del atmosphera terrestre
* Spatio planetari: Lo que occupa le orbitas del planetas in su movimento circum le sol

## Vide etiam
* Spatio vectorial
Stella

Un **stella** o **astere** o **astro** es un corpore celeste de plasma in equilibrio hydrostatic que genera energia in su interior pro medio de fusion thermonuclear. Le energia generate radia al spatio in forma de radiation electromagnetic e neutrinos.

Un grande parte de lo cognoscite super le stellas veni ab le studio del nebulosas. Le stellas nasce in nebulosas como le Nebulosa de Orion, in vice alteres, como le Nebulosa del Cancere, son le restos de un stella que ha explodite. Quando un stella mori devolve le material que lo forma al spatio interestellar, isto include elementos pesante que plus tarde formara nove stellas o planetas.

Permulte stellas son attrahite gravitationalmente a altere stellas formante systemas binari. Le stellas non es distribuite uniformemente in le universo, ma, typicamente, son aggruppate in galaxias. Un galaxia gigante typic (como le nostre) contine centos de milles de milliones de stellas.

Le Sol es considerate un stella prototypic, non proque illo es special in alicun senso, plus tosto quia illo es le plus proxime al Terra e per lo tanto le plus studiate. Le majoritate del characteristicas del stellas es mesurate in unitates solar. Exempli gratia, le massa del Sol es:

:Msol = 1.9891 × 1030 kg

Le massas del altere stellas son date in Msol.

Le evolution stellar explica como le stellas se crea e mori.

Il ha differente classificationes de stellas que va desde le typo O (multo grande e luminose) usque al typo M (le qual, frequentemente, es justo sufficientemente grande pro provocar le fusion del hydrogeno).

Recentemente on ha characterisate le typos L e T.

Le classification es (del plus massive al minus): O, B, A, F, G, K, M, L, T; cum le Sol del typo G2. 

Le composition chimic de un stella varia de stella a stella, ma quando comencia su vita un stella como le sol es approximatemente 75% hydrogeno, 23% helium e le 2% restante son elementos plus pesante como potassium, carbon, oxygeno, aluminium, sodium, sulfure, ferro, inter alteres.

## Vide etiam
* Galaxia
* Sol
* Systema solar
São Tomé e Príncipe

**São Tomé e Príncipe** es un stato-archipelago african del Golfo de Guinea componite de duo insulas. Illo esseva un colonia portugese usque al 1974. Illo ha un superficie de 1.001 km², e 209 km de costas.

## Vide etiam
* Portugal
Secunda

Le **secunda** (symbolo: s) es le unitate SI de tempore. Illo es definite como le duration de 9.192.631.770 periodos del radiation correspondente al transition inter le duo nivellos hyperfin del stato fundamental del atomo de cesium 133.
Switza

Le **Confederation Switze** (etiam nominate **Confederation Suisse**, **Confederation Helvetic**, brevemente: **Switza** , **Suissa** o **Helvetia**) es un pais in Europa central cuje vicinos es Germania al nord, Francia al west, Italia al sud, e Austria e Liechtenstein al est.

Le linguas official de Switza es germano, francese, italiano, e rhetoromano.

Le pais es etiam cognoscite sub su nomine latin, **Confoederatio Helvetica** (CH).

## Linguas
Switza es in le cruciata de alicun del grande culturas europee, le quales ha influentiate le lingua e le cultura del pais. Switza ha quatro linguas national: le germano, le francese, le italiano, e le romancio. Le tres prime linguas es anque linguas official e le romancio es official solo quando le autoritates vole communicar se con personas que parla iste lingua. Le governamento federal debe communicar se in le linguas official e in le parlamento federal ha un interpretation simultanee in germano, francese, e italiano.

## Citates
Le citates le plus grande del Confederation es: Zurico con ca. 410.000 habitantes; Geneva con ca. 210.000 habitantes; Basel con ca. 200.000 habitantes; Berna con ca. 130.000 habitantes; Lausanna con ca. 125.000 habitantes; Winterthur con ca. 105.000 habitantes; Sancte Gallo con ca. 75.000 habitantes; Lucerna con ca. 63.000 habitantes; e Lugano con ca. 55.000 habitantes.

## Religion
Switza non ha un religion statal benque le plus parte del cantones recognosce lor proprie ecclesias official.

## Historia

Le precursores del Confederation Switze ha declarate lor autonomia del Sacre Imperio Roman in 1291.
Sculptura

Un **sculptura** es un corpore modellate, formate o sculptate con argilla (fango), petra, ligno o un altere material. Le artista se expressa per medio de volumines e spatios. Un sculptura es un obra facite per un sculptor. Iste forma de arte es etiam appellate **sculptura**.