Historia del Ecclesia Catholic

Le **historia del Ecclesia Catholic** es le formation, eventos, e developpamento historic del Ecclesia Catholic a transverso del tempore.

Secundo le tradition del Ecclesia Catholic, illo comenciava ab le die de Pentecoste in le camera superior de Jerusalem; le tradition catholic considera que le ecclesia es un continuation del communitate christian primitive establite per le discipulos de Jesus. Le ecclesia considera su episcopos como le successores del apostolos de Jesus e le chef del ecclesia, le Episcopo de Roma (etiam cognoscite como le Papa), como le sol successor de Sancte Petro qui ministrava in Roma in le prime seculo p.Chr. post su nomination per Jesus como capite del Ecclesia Christian. Verso le fin del secunde seculo, le episcopos comenciava a congregar se in synodos regional pro resolver questiones doctrinal e administrative. Le historico Eamon Duffy affirma que verso le tertie seculo, le ecclesia in Roma haberea potite funger como un corte de appello super questiones doctrinal.

Le christianismo se expandeva per tote le antique Imperio Roman, con persecutiones debite a conflictos con le polytheista religion de stato. In 313, le persecutiones esseva alleviate per le Edicto de Milan con le legalisation del christianismo per le Imperator Constantino I. In 380, sub le Imperator Theodosio, le christianismo deveniva le religion de stato del Imperio Roman per le Edicto de Thessalonica, un decreto del imperator que persisterea usque al cadita del Imperio Roman de Occidente, e plus tarde, con le Imperio Byzantin (Roman de Oriente), usque al Cadita de Constantinopole. Durante iste tempore, le periodo del septe concilios ecumenic, on considerava cinque sedes primari (jurisdictiones intra le Ecclesia Catholic) secundo Eusebio de Cesarea: Roma, Constantinopole, Antiochia, Jerusalem, e Alexandria, cognoscite como le Pentarchia.

Le battalias de Tolosa preservava le Occidente christian contra le Caliphato Omeyyade del Islam sunnita, ben que Roma mesme esseva devastate in 850, e Constantinopole assediate. In le 11e seculo, le relationes jam tense inter le Ecclesia principalmente grec in le Oriente, e le Ecclesia latin in le Occidente, se developpava in le Schisma de Oriente e Occidente, partialmente debite a conflictos super le suprematia papal. Le Quarte Cruciada, e le sacco de Constantinopole per cruciatos renegate provava esser le ruptura final. Ante e durante le 16e seculo, le ecclesia se engagiava in un processo de reforma e renovation. Le reforma durante le 16e seculo es cognoscite como le Contra-Reforma. In seculos subsequente, le catholicismo se expandeva amplemente per tote le mundo malgrado experientiar un reduction in su influentia super le populationes europee debite al crescentia del protestantismo e etiam a causa del scepticismo religiose durante e post le Seculo del Lumines. Le Secunde Concilio Vatican in le annos 1960 introduceva le cambios le plus significante al practicas catholic depost le Concilio de Trento quatro seculos antea.

## Comenciamentos del Ecclesia
### Origines
Secundo le tradition sacrate, le Ecclesia Catholic esseva fundate per Jesus Christo. Le Nove Testamento registra le activitates e insignamentos de Jesus, su nomination del dece-duo apostolos, e su instructiones a illes pro continuar su obra. Le Ecclesia Catholic insigna que le advento del Spirito Sancte super le apostolos, in un evento cognoscite como Pentecoste, signalava le initio del ministerio public de tote le Ecclesia. Le catholicos sustene que Sancte Petro esseva le prime episcopo de Roma e le consecrator de Lino como su proxime episcopo, assi initiante le linea ininterrupte que include le pontifice le plus recente, Papa Leo XIV. Es a dicer, le Ecclesia Catholic mantene le succession apostolic del Episcopo de Roma, le Papa – le successor de Sancte Petro.

In le narration del Confession de Petro trovate in le Evangelio secundo Mattheo, on crede que Christo designa Petro como le "petra" super le qual le ecclesia de Christo essera edificate. Ben que alcun eruditos de facto affirma que Petro esseva le prime Episcopo de Roma, alteres dice que le institution del papato non depende del idea que Petro esseva Episcopo de Roma o mesmo de su haber unquam essite in Roma. Multe eruditos sustene que un structura ecclesial de plure presbyteros/episcopos persisteva in Roma usque al medie del 2e seculo, quando le structura de un sol episcopo e plure presbyteros esseva adoptate, e que scriptores posterior applicava retrospectivemente le termino "episcopo de Roma" al membros le plus prominente del clero in le periodo anterior e anque a Petro mesme. Super iste base, le theologos protestante Oscar Cullmann e Henry Chadwick quere si il habeva un ligamine formal inter Petro e le papato moderne; le erudito catholic Raymond E. Brown dice que, ben que il es anachronistic parlar de Petro in terminos de un episcopo local de Roma, le christianos de ille periodo haberea reguardate Petro como habente "rolos que contribuerea de un modo essential al developpamento del rolo del papato in le ecclesia subsequente". Iste rolos, Brown dice, "contribuiva enormemente a vider le episcopo de Roma, le episcopo del citate ubi Petro moriva, e ubi Paulo testificava le veritate de Christo, como le successor de Petro in le cura pro le ecclesia universal".

### Organisation primitive

Le conditiones in le Imperio Roman facilitava le diffusion de nove ideas. Le ben definite rete de camminos e vias aquatic del imperio permitteva un viage plus facile, durante que le Pax Romana lo faceva secur viagar de un region a un altere. Le governamento habeva incoragiate le habitantes, specialmente illes in areas urban, a apprender le greco, e le lingua commun permitteva que le ideas esseva plus facilemente exprimite e comprendite. Le apostolos de Jesus ganiava convertitos in communitates judee circa le Mar Mediterranee, e plus de 40 communitates christian habeva essite establite ante le anno 100 p.Chr. Ben que le majoritate de istos esseva in le Imperio Roman, communitates christian notabile esseva anque establite in Armenia, Iran e secundo le Costa de Malabar indian. Le nove religion habeva le plus grande successo in areas urban, diffundente se primo inter sclavos e personas de basse rango social, e postea inter feminas aristocratic.

Al initio, le christianos continuava a adorar insimul con credentes judee, lo que le historiadores appella Christianismo judee, sed intra vinti annos post le morte de Jesus, le Dominica comenciava a esser considerate como le die de culto principal. A mesura que predicatores como Paulo de Tarso comenciava a converter Gentiles, le christianismo comenciava a distantiar se del practicas judee pro establir se como un religion separate, ben que le question de Paulo de Tarso e le judaismo es ancora debattite hodie. Pro resolver differentias doctrinal inter le factiones rival, circa le anno 50 le apostolos convocava le prime concilio del Ecclesia, le Concilio de Jerusalem. Iste concilio affirmava que le gentiles poteva de venir christianos sin adoptar tote le Lege Mosaic. Tensiones crescente tosto duceva a un separation plus marcate que esseva virtualmente complete quando le christianos refusava junger se al revolta judee de Bar Kokhba de 132, ben que alcun gruppos de christianos reteneva elementos del practica judee.

Secundo alcun historiadores e eruditos, le Ecclesia christian primitive esseva multo laxemente organisate, lo que resultava in diverse interpretationes del credentias christian. In parte pro assecurar un major consistentia in lor inseniamentos, verso le fin del 2e seculo le communitates christian habeva evolvite un hierarchia plus structurate, con un episcopo central habente autoritate super le clero in su citate, ducente al developpamento del episcopo metropolitan. Le organisation del Ecclesia primitive comenciava a imitar lo del imperio; le episcopos in citates politicamente importante exerceva un autoritate major super le episcopos in citates vicin. Le ecclesias in Antiochia, Alexandria, e Roma teneva le positiones le plus alte. Comenciante in le 2e seculo, le episcopos se congregava frequentemente in synodos regional pro resolver questiones doctrinal e de politica. Le historiador catholic Eamon Duffy affirma que verso le 3e seculo, le episcopo de Roma comenciava a ager como un corte de appello pro problemas que altere episcopos non poteva resolver.

Le doctrina esseva ulteriormente raffinate per un serie de theologos e inseniantes influente, cognoscite collectivemente como le Patres del Ecclesia. Ab le anno 100 in avante, inseniantes proto-orthodoxe como Ignatio de Antiochia e Ireneo definiva le inseniamento catholic in forte opposition a altere cosas, tal como le Gnosticismo. Le inseniamentos e traditiones esseva consolidate sub le influentia de apologistas theologic tal como Papa Clemente I, Justino Martyr, e Augustino de Hippon.

## Antiquitate tardive

Quando Constantino deveniva imperator del Imperio Roman de Occidente in 312, ille attribueva su victoria al Deo christian. Multe soldatos in su armea esseva christianos, e su armea esseva su base de poter. Con Licinio, (imperator roman de Oriente), ille promulgava le Edicto de Milan que mandava le toleration de tote le religiones in le imperio. Le edicto habeva pauc effecto sur le attitudes del populo. Nove leges esseva elaborate pro codificar alcun credentias e practicas christian. Le plus grande effecto de Constantino sur le christianismo esseva su patronage. Ille dava grande donos de terra e moneta al Ecclesia primitive e offereva exemptiones de impostos e altere statutos legal special al proprietate ecclesiastic e al personal. Iste donos e alteres posterior se combinava pro facer del Ecclesia primitive le plus grande proprietario de terras in le Occidente ante le 6e seculo. Multe de iste donos esseva financiate per medio de un sever taxation de cultos pagan. Alcun cultos pagan esseva fortiate a dissolver se per manco de fundos; quando isto occurreva, le Ecclesia assumeva le previe rolo del culto de curar le pauperes. In un reflexion de lor accrescite stato in le imperio, le clero comenciava a adoptar le vestimento del casa regal, incluse le capa.

Durante le regno de Constantino, approximatemente le medietate de illes qui se identificava como christianos non subscribeva al version principal del fide. Constantino timeva que le disunite displaceria a Deo e duceria a problemas pro le imperio, assi ille prendeva mesuras militar e judicial pro eliminar alcun sectas. Pro resolver altere disputas, Constantino comenciava le practica de convocar concilios ecumenic pro determinar interpretationes obligatori del doctrina del Ecclesia.

Decisiones prendite in le Concilio de Nicea (325) sur le divinitate de Christo duceba a un schisma; le nove religion, le arianismo, florigera foras del Imperio Roman. Partialmente pro distinguer se del arianos, le devotion catholic a Maria deveniva plus prominente. Isto duceba a ulterior schismas.

In 380, le christianismo principal — in opposition al arianismo — deveniva le religion official del Imperio Roman. Le christianismo deveniva plus associate con le imperio, resultante in persecution pro le christianos vivente foras del imperio, proque lor governantes timeva que le christianos se revoltarea in favor del Imperator. In 385, iste nove autoritate legal del ecclesia resultava in le prime uso del pena capital essente pronunciate como un sententia sur un 'heretico' christian, a saper Priscilliano.

Durante iste periodo, le Biblia tal como illo ha arrivate al 21e seculo esseva prime officialmente presentate in concilios o synodos del ecclesia per medio del processo de 'canonisation' official. Ante iste Concilios o Synodos, le Biblia jam habeva attingite un forma que esseva quasi identic al forma in le qual illo se trova ora. Secundo alcun relatos, in 382 le Concilio de Roma prime officialmente recognosceva le canon biblic, listante le libros acceptate del Vetere e Nove Testamento, e in 391 le traduction latin Vulgata del Biblia esseva facite. Altere relatos lista le Concilio de Carthago de 397 como le Concilio que finalisava le canon biblic tal como illo es cognoscite hodie. Le Concilio de Epheso in 431 clarificava le natura del incarnation de Jesus, declarante que ille esseva e plenmente homine e plenmente Deo. Duo decennios plus tarde, le Concilio de Chalcedonia solidificava le primatia papal roman, lo que addeva al continue ruptura in le relationes inter Roma e Constantinopole, le sede del Ecclesia Oriental. Etiam esseva provocate le discordias monophysita sur le natura precise del incarnation de Jesus, lo que duceba al prime del varie Ecclesias Orthodoxe Oriental a separar se del ecclesia de stato del Imperio Roman.

## Medievo

### Alte Medievo
Post le cadita del Imperio Roman de Occidente in 476, le christianismo trinitari competeva con le christianismo arian pro le conversion del tribos barbaric. Le conversion in 496 de Clovis I, rege pagan del Francos, videva le initio de un augmento constante del fide in le Occidente.

In 530, Sancte Benedicto scribeva su *[[Regula de Sancte Benedicto]]* como un guida practic pro le vita del communitate monastic. Su message se diffundeva a monasterios in tote Europa. Le monasterios deveniva major canales de civilisation, preservante habilitates artesanal e artistic durante que illos manteneva le cultura intellectual intra lor scholas, scriptoria e bibliothecas. Illos functionava como centros agricole, economic e de production, assi como un foco pro le vita spiritual. Durante iste periodo, le visigothos e le lombardos se moveva del arianismo verso le catholicismo. Le Papa Gregorio le Magne jocava un rolo notabile in iste conversiones e reformava dramaticamente le structuras e administration ecclesiastic, lo que tunc lanceava effortios missionari renovate. Missionarios tal como Augustino de Canterbury, qui esseva inviate ab Roma pro comenciar le conversion del Anglo-Saxones, e, veniente del altere direction in le Mission hiberno-scote, Sancte Columbano, Bonifacio, Willibrord, Ansgario e multe alteres portava le christianismo in Europa del nord e diffundeva le catholicismo inter le germanos e le slavos, e attingeva le Vikingos e altere scandinavos in seculos posterior. Le Synodo de Whitby de 664, ben que non tan decisive como on a vices pretende, esseva un momento importante in le reintegration del Ecclesia celtic del Insulas Britannic in le hierarchia roman, post haber essite effectivemente isolate del contacto con Roma per le invasores pagan. E in Italia, le 728 Donation de Sutri e le 756 Donation de Pippino lassava le papato a cargo de un regno considerabile. Consolidante ulteriormente le position papal super le parte occidental del ancian Imperio Roman, le Donation de Constantino esseva probabilemente falsificate durante le 8e seculo.

In le prime parte del 8e seculo, le iconoclasmo byzantin deveniva un fonte major de conflicto inter le partes oriental e occidental del Ecclesia. Le imperatores byzantin prohibiva le creation e veneration de imagines religiose, como violationes del Dece Commandamentos. Altere religiones major in le Oriente como le Judaismo e le Islam habeva prohibitiones simile. Le Papa Gregorio III esseva vehementemente in disagreamento. Un nove Imperatrice Irene, prendente le parte del papa, convocava un Concilio Ecumenic. In 787, le patres del Secunde Concilio de Nicea "recipeva calidemente le delegatos papal e su message". Al conclusion, 300 episcopos, qui esseva ducite per le representantes del Papa Hadriano I "adoptava le inseniamento del Papa", a favor del icones.

Con le coronation de Carolo Magne per le Papa Leon III in 800, su nove titulo como *Patricius Romanorum*, e le livration del claves del Tomba de Sancte Petro, le papato habeva acquirite un nove protector in le Occidente. Isto liberava le pontifices in certe grado del poter del imperator in Constantinopole, sed anque duceva a un schisma, proque le imperatores e patriarchas de Constantinopole se interpretava como le ver descendentes del Imperio Roman datante del initios del Ecclesia Christian. Le Papa Nicolao I habeva refusate recognoscer le Patriarcha Photio I de Constantinopole, qui in su torno habeva attaccate le papa como heretico, proque ille manteneva le filioque in le credo, lo que se refereva al Spirito Sancte emanante de Deo le Patre *e* le Filio. Le papato esseva reinfortiate per iste nove alliante, lo que a longe termino creava un nove problema pro le Papas, quando in le Querela del investituras imperatores successive cercava nominar episcopos e mesmo papas futur. Post le disintegration del Imperio Carolingie e incursiones repetite de fortias islamic in Italia, le papato, sin alcun protection, entrava in un phase de major debilitate.

### Alte Medievo

Le Reforma cluniacense de monasterios que comenciava in 910 placiava le abbates sub le controlo directe del papa in loco del controlo secular de seniores feudal, eliminante assi un fonte major de corruption. Isto sparking un grande renovation monastic. Monasterios, conventos e cathedrales ancora operava virtualmente tote le scholas e bibliothecas, e frequentemente functionava como establimentos de credito promovente le crescentia economic. Post 1100, alicun ancian scholas cathedralic se divideva in scholas inferior de grammatica e scholas superior pro studios avantiate. Primo in Bononia, postea in le Paris e le Oxford, multe de iste scholas superior se developpava in universitates e deveniva le ancestres directe del moderne institutiones de inseniamento occidental. Esseva hic ubi theologos notabile laborava pro explicar le connexion inter le experientia human e le fide. Le plus notabile de iste theologos, Thomas de Aquino, produceva le *[[Summa Theologica]]*, un achevamento intellectual clave in su synthese del pensamento aristotelic e le Evangelio. Le contributiones monastic al societate occidental includeva le inseniamento del metallurgia, le introduction de nove culturas, le invention del notation musical e le creation e preservation del litteratura.

Durante le 11e seculo, le Schisma de Oriente e Occidente divideva permanentemente le christianismo. Illo surgeva de un disputa super si Constantinopole o Roma teneva le jurisdiction super le ecclesia in Sicilia e duceva a excommunicationes mutue in 1054. Le branca occidental (latin) del christianismo ha depost devenite cognoscite como le Ecclesia Catholic, dum le branca oriental (greca) deveniva cognoscite como le Ecclesia Orthodoxe. Le Secunde Concilio de Lyon (1274) e le Concilio de Florentia (1439) falliva ambe in sanar le schisma. Alicun ecclesias oriental se ha depost reunite con le Ecclesia Catholic, e alteres affirma nunquam haber essite foras de communion con le papa. Officialmente, le duo ecclesias remane in schisma, ben que le excommunicationes esseva mutuemente revocate in 1965.

Le 11e seculo videva le Querela del investituras inter le Imperator e le Papa super le derecto de facer nominationes ecclesiastic, le prime phase major del lucta inter ecclesia e stato in le Europa medieval. Le Papatu esseva le victor initial, sed como le italianos se divideva inter Guelfos e Ghibellinos in factiones que esseva frequentemente hereditate per familias o statos usque al fin del Medievo, le disputa debilitava gradualmente le Papatu, non le minus per attraher lo in le politica. Le ecclesia etiam tentava controlar, o exiger un precio pro, le major parte del maridages inter le grandes per prohibir, in 1059, maridages implicante consanguinitate (parentela de sanguine) e affinitate (parentela per maridage) usque al septe grado de relation. Sub iste regulas, quasi tote le grande maridages requireva un dispensation. Le regulas esseva relaxate al quarte grado in 1215 (ora solmente le prime grado es prohibite per le ecclesia—un homine non pote maridar su fillastra, per exemplo).

Papa Urbano II lanceava le Prime Cruciada in 1095 quando ille recipeva un appello del imperator byzantin Alexio I Comneno pro adjutar a repeller un invasion turc. Urbano credeva in plus que un Cruciada poterea adjutar a realisar le reconciliation con le christianismo oriental. Alimentate per reportos de atrocitates moslem contra christianos, le serie de campanias militar cognoscite como le Cruciadas comenciava in 1096. Illos esseva intendite pro retornar le Terra Sancte al controlo christian. Le scopo non esseva permanentemente realisate, e episodios de brutalitate committite per le armeas de ambe lateres lassava un legato de diffidentia mutue inter moslemes e christianos occidental e oriental. Le sacco de Constantinopole durante le Quarte Cruciada lassava le christianos oriental amarite, malgrado le facto que Papa Innocentio III habeva expressemente prohibite omne tal attacco. In 2001, Papa Johannes Paulo II presentava su excusas al christianos orthodoxe pro le peccatos del catholicos includente le sacco de Constantinopole in 1204.

Duo nove ordines de architectura emergeva del ecclesia de iste era. Le stilo anterior, le romanic, combinava muros massive, arcos ronde e tectos de masoneria. Pro compensar le absentia de grande fenestras, le interiores esseva vivemente depicte con scenas del Biblia e del vitas del sanctos. Plus tarde, le Basilica de Saint-Denis marcava un nove tendentia in le construction de cathedrales quando illo utilisava le Architectura gothic. Iste stilo, con su grande fenestras e alte arcos acute, meliorava le illumination e le harmonia geometric in un maniera que esseva intendite pro diriger le mente del devoto verso Deo qui "ordina tote le cosas". In altere developpamentos, le 12e seculo videva le fundation de octo nove ordines monastic, multe de illos functionante como Cavalleros Militar del Cruciadas. Le monacho Cisterciense Bernardo de Clairvaux exerceva un grande influentia super le nove ordines e produceva reformas pro assecurar le puritate de proposito. Su influentia duceva Papa Alexandro III a comenciar reformas que ducerea al stabilimento del jure canonic. In le seculo sequente, nove ordines mendicante esseva fundate per Francisco de Assisi e Dominico de Guzmán lo que portava le vita religiose consecrate in ambientes urban.

Le Francia del 12e seculo testificava le crescentia del Catharismo in Languedoc. Esseva in connexion con le lucta contra iste heresia que le Inquisition originava. Post que le catharos esseva accusate de assassinar un legato papal in 1208, Papa Innocentio III declarava le Cruciada Albigense. Abusos committite durante le cruciada causava que Innocentio III institueva informalmente le prime inquisition papal pro prevenir futur massacros e eradicar le catharos remanente. Formalisate sub Papa Gregorio IX, iste Inquisition medieval executava un media de tres personas per anno pro heresia in su apogeo. Con le tempore, altere inquisitiones esseva lanceate per le ecclesia o per regentes secular pro persequer hereticos, pro responder al menacia de invasion maur o pro scopos politic. Le accusatos esseva incoragiate a retractar lor heresia e illes qui non lo faceva poteva esser punite per penitentia, multas, prision o execution per combustion.

Un senso crescente de conflictos inter ecclesia e stato marcava le 14e seculo. Pro escappar del instabilitate in Roma, Papa Clemente V in 1309 deveniva le prime de septe papas a resider in le citate fortificate de Avignon in le sud de Francia durante un periodo cognoscite como le Papatu de Avignon. Le papatu retornava a Roma in 1378 al instantia de Catharina de Siena e alteres qui sentiva que le Sede de Petro debeva esser in le ecclesia roman. Con le morte de Papa Gregorio XI plus tarde in ille anno, le election papal esseva disputate inter supportores de candidatos italian e supportate per le franceses, lo que duceva al Schisma de Occidente. Durante 38&nbsp;annos, reclamantes separate al throno papal sedeva in Roma e Avignon. Esfortios de resolution complicava ulteriormente le question quando un tertie papa de compromisso esseva elegite in 1409. Le materia esseva finalmente resolvite in 1417 al Concilio de Constantia ubi le cardinales appellava tote le tres reclamantes al throno papal a dimitter, e teneva un nove election nominante Papa Martino V como papa.

## Renascentia e reformas
### Discoperimentos e missionarios

Durante le fin del 15e seculo e le initio del 16e seculo, missionarios e exploratores europee extendeva le catholicismo al Americas, Asia, Africa e Oceania. Papa Alexandro VI, in le bulla papal Inter caetera, concedeva derectos colonial sur le major parte del terras novemente discoperite a Espania e Portugal. Sub le systema del *patronato*, le autoritates del stato controlava le nominationes clerical e necun contacto directe esseva permittite con le Vaticano. In decembre 1511, le fratre dominican Antonio de Montesinos reprochava apertemente le autoritates espaniol que governava Hispaniola pro lor mal tractamento del nativos american, dicente les "...&nbsp;vos es in peccato mortal&nbsp;...&nbsp;pro le crueltate e tyrannia que vos usa in tractar con iste gente innocente". Rege Ferrando promulgava le *[[Leges de Burgos]]* e *Valladolid* in responsa. Le application esseva laxe, e ben que alcunos culpa le ecclesia pro non facer satis pro liberar le indios, alteres indica le ecclesia como le unic voce levate in favor del populos indigena. Le question resultava in un crise de conscientia in le Espania del 16e seculo. Un profusion de autocritica e reflexion philosophic inter theologos catholic, specialmente Francisco de Vitoria, duceve a un debatto sur le natura del derectos human e al nascentia del moderne derecto international.

In 1521, per le duca e predication del explorator portugese Ferdinando de Magellanes, le prime catholicos esseva baptisate in lo que deveniva le prime nation christian in le Sud-est Asiatic, le Philippinas. Le anno sequente, missionarios franciscan arrivava in lo que es ora Mexico, e cercava converter le indios e provider pro lor benesser per establir scholas e hospitales. Illes inseniava al indios melior methodos de agricultura, e manieras plus facile de texer e facer ceramica. Proque alcun personas dubitava si le indios esseva vermente human e meritava le baptismo, Papa Paulo III in le bulla papal Veritas Ipsa o Sublimis Deus (1537) confirmava que le indios esseva personas meritori. Postea, le effortio de conversion ganiava impeto. Durante le sequente 150&nbsp;annos, le missiones se expandeva in le sud-west de America del Nord. Le populo native esseva legalmente definite como infantes, e le prestres assumeva un rolo paternalista, frequentemente applicate con punition corporal. In altere locos, in India, missionarios portugese e le jesuita espaniol Francisco Xavier evangelisava inter non-christianos e un communitate christian que pretendeva haber essite stabilite per le Apostolo Thomas.

### Renascentia Europee
In Europa, le Renascentia marcava un periodo de renovate interesse in le erudition antique e classic. Illo portava tamben un re-examination de credentias acceptate. Cathedrales e ecclesias habeva servite durante longe tempore como libros de imagines e galerias de arte pro milliones de personas non educate. Le vitrales, frescos, statuas, picturas e pannellos narrava novemente le historias del sanctos e del personages biblic. Le ecclesia patrocinava grande artistas del Renascentia como Michelangelo e Leonardo da Vinci, qui creava alcunos del obras de arte le plus famose del mundo. Ben que le capites del ecclesia esseva capace de utilisar le artes inspirate per le humanismo del Renascentia in lor effortio general, habeva tamben conflictos inter clericos e humanistas, tal como durante le processos de heresia de Johann Reuchlin. In 1509, un ben cognoscite erudito del epocha, Erasmo, scribeva *[[Le Laude del Stultitia]],* un obra que capturava un inquietude amplemente diffundite super le corruption in le ecclesia. Le Papato mesme esseva qüestionate per le conciliarismo exprimite in le concilios de Constantia e le Basilea. Reformas real durante iste concilios ecumenic e le Quinte Concilio Lateranense esseva tentate plure vices sed frustrate. Illos esseva vidite como necessari sed non succedeva in grande mesura a causa de feditas interne, conflictos continue con le Imperio Ottoman e le saracenos e le simonia e nepotismo practicate in le Ecclesia del Renascentia del 15e seculo e del initio del 16e seculo. Como resultato, homines ric, potente e mundan como Roderigo Borgia (Papa Alexandro VI) esseva capace de ganiar le election al papato.

### Guerras del era del Reformation
Le Quinte Concilio Lateranense emitteva alcun reformas, sed solmente minor, in martio 1517. Alcun menses plus tarde, le 31 de octobre 1517, Martin Luther publicava su *[[Novanta-Cinque Theses]]* in publico, sperante suscitar un debatto. Su theses protestava contra punctos clave del doctrina catholic assi como le vendita de indulgentias. Huldrych Zwingli, Jean Calvin, e alteres criticava tamben le inseniamentos catholic. Iste defias, supportate per potente fortias politic in le region, se developpava in le Reformation Protestante. Durante iste era, multe personas emigrava de lor domos a areas que tolerava o practicava lor fide, ben que alcunos viveva como crypto-protestantes o nicodemitas.

In Germania, le Reformation duceva a un guerra inter le Liga de Smalkalda protestante e le imperator catholic Carolo V. Le prime guerra de novem annos finiva in 1555, sed tensiones continue produceva un conflicto multo plus grave, le Guerra de Trenta Annos, que erumpeva in 1618. 
In le Paises Basse, le guerras del Contra-Reformation esseva le Revolta Nederlandese e le Guerra de Octoginta Annos, parte del qual esseva le Guerra del Succession de Jülich includente tamben le nord-west de Germania. Le Guerra de Colonia (1583–89) esseva un conflicto inter factiones protestante e catholic que devastava le Electorato de Colonia. Post que le archiepiscopo qui regeva le area se converteva al protestantismo, le catholicos eligeva un altere archiepiscopo, Ernst de Bavaria, e lo vinceva con successo a ille e su alliatos.

In Francia, un serie de conflictos nominate le Guerras de Religion de Francia esseva combatite de 1562 a 1598 inter le huguenotos e le fortias del Liga Catholic francese. Un serie de papas se poneva al latere de e deveniva supportatores financiari del Liga Catholic. Isto finiva sub le Papa Clemente VIII, qui acceptava hesitantemente le Edicto de Nantes de 1598 del rege Henrico IV, le qual concedeva tolerantia civil e tolerantia religiose al protestantes. In 1565, plure centos de superviventes de naufragio huguenot se rendeva al espanioles in Florida, credente que illes serea tractate ben. Ben que un minoritate catholic in lor gruppo esseva preservate, tote le resto esseva executate pro heresia, con active participation clerical.

### Anglaterra

Le Reformation anglese esseva ostensibilemente basate sur le desiderio de Henrico VIII pro le annullation de su maritage con Catherina de Aragon, e esseva initialmente plus un disputa politic, e plus tarde theologic. Le Actos de Supremacia faceva le monarcha anglese le capite del ecclesia anglese, stabiliente assi le Ecclesia de Anglaterra. Postea, comenciante in 1536, circa 825 monasterios in tote Anglaterra, Galles e Irlanda esseva dissolvite e ecclesias catholic esseva confiscate. Quando ille moriva in 1547, tote le monasterios, conventos de fratres, conventos de monachas e sanctuarios esseva destruite o dissolvite. Maria I de Anglaterra reuniva le Ecclesia de Anglaterra con Roma e, contra le aviso del ambassador espaniol, persequeva le protestantes durante le Persecutiones marian.

Post alcun provocation, le monarcha sequente, Elisabeth I, imponeva le Acto de Supremacia. Isto impediva le catholicos de devernir membros de professiones, occupar cargos public, votar o educar lor infantes. Executiones de catholicos e protestantes dissidente sub Elisabeth I, qui regnava multo plus longe, superava tunc le persecutiones marian e persisteva sub monarchas anglese subsequente. Elisabeth I tamben executava altere Leges penal que esseva tamben promulgate in Irlanda sed esseva minus efficace que in Anglaterra. In parte proque le populo irlandese associava le catholicismo con le nation e le identitate national, illes resisteva al effortios anglese persistente pro eliminar le Ecclesia Catholic.

### Concilio de Trento (1545–1563)
Historico Diarmaid MacCulloch, in su libro *The Reformation, A History* notava que a transverso tote le massacro del era del Reformation emergeva le concepto valorose de tolerantia religiose e un Ecclesia Catholic meliorate que respondeva al defias doctrinal e abusos sublineate per le Reformation al Concilio de Trento (1545–1563). Le concilio deveniva le fortia motrice del Contra-Reformation, e reaffirmava doctrinas catholic central tal como le transsubstantiation, e le requisito de amor e sperantia assi como de fide pro attinger le salvation. Illo etiam reformava multe altere areas de importantia pro le ecclesia, le plus importante per meliorar le education del clero e consolidar le jurisdiction central del Curia Roman.

Le decennios post le concilio videva un disputa intellectual inter le lutherano Martin Chemnitz e le catholico Diogo de Payva de Andrada sur si certe affirmationes concordava con le inseniamentos del Patres del Ecclesia e del Scriptura o non. Le criticas del Reformation esseva inter le factores que suscitava nove ordine religioses incluse le theatinos, barnabitas e jesuitas, alcunos del quales deveniva le grande ordines missionari de annos posterior. Renovation spiritual e reforma esseva inspirate per multe nove sanctos como Theresa de Avila, Francisco de Sales e Philippo Neri de qui le scriptos generava distincte scholas de spiritualitate intra le ecclesia (oratorianos, carmelitas, salesianos), etc. Melioration del education del laicos esseva un altere effecto positive del era, con un proliferation de scholas secundari reinvigorante studios superior tal como historia, philosophia e theologia. Pro popularisar le inseniamentos del Contra-Reformation, le ecclesia incoragiava le stylo Baroco in arte, musica e architectura. Le expression religiose baroco esseva commovente e emotional, create pro stimular le fervor religiose.

In altere locos, le missionario jesuita Francisco Xavier introduceva le Ecclesia Catholic in Japon, e al fin del 16e seculo dezenas de milles de japoneses adhereva. Le crescentia del ecclesia se arrestava in 1597 sub le Shogun Toyotomi Hideyoshi qui, in un effortio pro isolar le pais de influentias estranier, lanceava un persecution sever de christianos. Japoneses esseva prohibite de quitar le pais e europeos esseva prohibite de entrar. Malgrado isto, un population christian minoritari superviveva usque al 19e seculo quando Japon se aperiva plus al influentia exterior, e illes continua usque al presente.

## Baroco, Illuminismo e revolutiones
### Devotiones marian
Le Concilio de Trento generava un renascentia del vita religiose e del devotiones marian in le Ecclesia Catholic. Durante le Reformation, le ecclesia habeva defendite su credentias marian contra le punctos de vista protestante. Al mesme tempore, le mundo catholic esseva ingagiate in guerras ottoman continue contra Turchia, le quales esseva combatite e vincite sub le auspicios del Virgine Maria. Le victoria al Battalia de Lepanto (1571) esseva accreditate a illa "e significava le initio de un forte resurgentia de devotiones marian, concentrante se specialmente sur Maria, le Regina del Celo e del Terra e su rolo potente como mediatrice de multe gratias". Le Colloquium Marianum, un gruppo de elite, e le Sodalitate de Nostre Seniora basava lor activitates sur un vita virtuose, libere de peccatos cardinal.

Papa Paulo V e Gregorio XV decretava in 1617 e 1622 que esseva inadmissibile declarar que le virgine esseva concipite non-immaculate. Supportante le credentia que le virgine Maria, in le prime instantia de su conception, esseva preservate libere de tote macula de peccato original (alias Immaculate Conception), Alexandro VII declarava in 1661 que le anima de Maria esseva libere de peccato original. Papa Clemente XI ordinava le festa del Immaculata pro tote le ecclesia in 1708. Le festa del Rosario esseva introducite in 1716, le festa del Septe Dolores in 1727. Le pregaria del Angelus esseva fortemente supportate per Papa Benedicto XIII in 1724 e per Papa Benedicto XIV in 1742. Le pietate marian popular esseva ancora plus colorate e variate que unquam antea: numerose peregrinationes marian, devotiones *Marian Salve*, nove litanias marian, pecias de theatro marian, hymnos marian, processiones marian. Fraternitates marian, hodie pro le major parte defuncte, habeva milliones de membros.

### Secularismo del Illuminismo
Le Illuminismo constitueva un nove defia al ecclesia. Al contrario del Reformation Protestante, que questionava certe doctrinas christian, le Illuminismo questionava le christianismo como un toto. Generalmente, illo elevava le ration human super le revelation divin e degradava le autoritates religiose como le papato basate sur illo. Parallelmente, le ecclesia tentava repeller le gallicanismo e le conciliarismo, ideologias que menaciava le papato e le structura del ecclesia.

Verso le parte final del 17e seculo, Papa Innocente XI considerava le crescente attaccos turc contra Europa, que esseva appoyate per Francia, como le major menacia pro le ecclesia. Ille construeva un coalition polonese-austriac pro le derrota turc a Vienna in 1683. Eruditos le ha appellate un papa sancte proque ille reformava le abusos del ecclesia, includente le simonia, le nepotismo e le prodige expensas papale que habeva causate que ille hereditava un debita papale de 50.000.000&nbsp;scudi. Per eliminar certe postos honorari e introducer nove politicas fiscal, Innocente XI esseva capace de recuperar le controlo del finantias del ecclesia. Innocente X e Clemente XI combatteva le jansenismo e le gallicanismo, que appoyava le conciliarismo, e rejectava le primatia papale, demandante concessiones special pro le ecclesia in Francia. Isto debilitava le capacitate del ecclesia de responder a pensatores gallicanista como Denis Diderot, qui defiava doctrinas fundamental del ecclesia.

In 1685 le rege gallicanista Ludovico XIV de Francia promulgava le Revocation del Edicto de Nantes, terminante un seculo de tolerantia religiose. Francia fortiava le theologos catholic a appoyar le conciliarismo e negar le Infallibilitate papale. Le rege menaciava Papa Innocente XI con un concilio general e un occupation militar del Stato Papale. Le Stato francese absolute usava le gallicanismo pro ganiar le controlo de virtualmente tote le major nominationes ecclesiastic assi como de multe proprietates del ecclesia. Le autoritate del stato super le ecclesia deveniva popular tamben in altere paises. In Belgica e Germania, le gallicanismo appareva in le forma de febronianismo, que rejectava le prerogativas papale de un maniera simile. Imperator Joseph II de Austria (1780–1790) practicava le josephinismo per regular le vita del ecclesia, le nominationes, e le confiscation massive de proprietates ecclesiastic. Le 18e seculo es tamben le tempore del Illuminismo Catholic, un movimento de reforma multifacetic.

### Ecclesia in America del Nord
In lo que es ora le West del Statos Unite, le Ecclesia Catholic expandeva su activitate missionari sed, usque al 19e seculo, debeva travaliar in conjunction con le corona e le fortias militar espaniol. Junípero Serra, le prestre franciscano cargate de iste effortio, fundava un serie de missiones e presidios in California que deveniva importante institutiones economic, politic e religiose. Iste missiones apportava cereales, boves e un nove ordine politic e religiose al tribos indigene de California. Rutas costal e terrestre esseva stabilite ab le Citate de Mexico e puestos missionari in Texas e Nove Mexico que resultava in 13 major missiones californian verso 1781. Visitantes europee apportava nove maladias que occideva un tertio del population indigene. Mexico claudeva le missiones in le annos 1820 e vendeva le terras. Solmente in le 19e seculo, post le collapso del majoritate del colonias espaniol e portugese, le Vaticano esseva capace de prender le carga del activitates missionari catholic per medio de su organisation Propaganda Fide.

### Ecclesia in America del Sud
Durante iste periodo le ecclesia faceva fronte a abusos colonial del governamentos portugese e espaniol. In America del Sud, le jesuitas protegeva le populos indigene contra le sclavitude per establir colonias semi-independent appellate reductiones. Papa Gregorio XVI, defiante le soberanitate espaniol e portugese, nominava su proprie candidatos como episcopos in le colonias, condemnava le sclavitude e le commercio de sclavos in 1839 (bulla papale *[[In supremo apostolatus]]*), e approvava le ordination de clero indigene malgrado le racismo del governamentos.

### Jesuitas
#### Jesuitas in India
Le Christianismo in India ha un tradition de Sancte Thomas qui stabiliva le fide in Kerala. Illes es appellate Christianos de Sancte Thomas. Le communitate esseva multo parve usque quando le jesuita Francisco Xavier (1502–1552) comenciava le travalio missionari. Roberto de Nobili (1577–1656), un missionario jesuita toscan in le India del Sud, sequeva su cammino. Ille esseva pionero del inculturation, adoptante multe costumes Brahmin que non esseva, in su opinion, contrari al christianismo. Ille viveva como un brahmin, apprendeva le sanskrito, e presentava le christianismo como un parte del credentias indian, non identic con le cultura portugese del colonialistas. Ille permitteva le uso de tote le costumes que, secundo su vision, non contradiceva directemente le inseniamentos christian. Verso 1640 habeva 40.000 christianos solmente in Madurai. In 1632, Papa Gregorio XV dava permission pro iste approche. Sed forte sentimentos anti-jesuita in Portugal, Francia, e mesmo in Roma, resultava in un inversion. Isto terminava le successe missiones catholic in India. Le 12 de septembre 1744, Benedicto XIV prohibiva le si-nominate ritos de Malabar in India, con le resultato que le castas indian dominante, qui voleva adherer a lor culturas traditional, se distantiara del Ecclesia Catholic.

### Revolution Francese

Le anticlericalismo del Revolution Francese videva le nationalisation total del proprietates del ecclesia e tentativas de establir un ecclesia administrate per le stato. Grande numeros de prestres refusava facer un juramento de conformitate al Assemblea National, lo que duceva a que le ecclesia esseva declarate illegal e reimplaciate per un nove religion del culto del "Ration", sed illo nunquam ganiava popularitate. In iste periodo, tote le monasterios esseva destruite, 30.000 prestres esseva exiliate e centos plus esseva occidite. Quando Papa Pio VI se poneva contra le revolution in le Prime Coalition, Napoleon Bonaparte invadeva Italia. Le papa de 82 annos esseva prendite como prisionero a Francia in februario 1798 e moriva bentosto. Pro ganiar appoyo popular pro su governamento, Napoleon restabliva le Ecclesia Catholic in Francia per medio del Concordato de 1801. Le terras del ecclesia nunquam esseva restituite, nonobstante le prestres e altere religiosos recipeva salarios del governamento, que manteneva le proprietates del ecclesia per medio de receptas fiscal. Le catholicos recipeva permission pro continuar alcunes de lor scholas. Le fin del guerras napoleonic, signalate per le Congresso de Vienna, apportava un renascentia catholic e le retorno del Statos Papale al papa; le jesuitas esseva restaurate.

#### Francia del 19e seculo
Francia remaneva fundamentalmente catholic. Le censo de 1872 contava 36 milliones de personas, del quales 35,4 milliones esseva listate como catholicos, 600.000 como protestantes, 50.000 como judeos e 80.000 como librepensatores. Le revolution faliava in destruer le Ecclesia Catholic, e le concordato de 1801 de Napoleon restaurava su stato. Le retorno del Bourbones in 1814 reportava multe nobiles ric e proprietarios de terras qui appoyava le ecclesia, vidente lo como un bastion de conservatismo e monarchismo. Tamen le monasterios con lor vaste possessiones de terra e poter politic habeva disparite; multe del terra habeva essite vendite a interprenditores urban qui mancava de connexiones historic con le terra e le paisanos. Pauc nove prestres esseva formate in le periodo 1790–1814, e multe lassava le ecclesia. Le resultato esseva que le numero de clero parochial cadeva de 60.000 in 1790 a 25.000 in 1815, multe de illes de etate avantiate. Regiones integre, specialmente circa Paris, remaneva con pauc prestres. Al altere latere, alcun regiones traditional se manteneva firme in le fide, ducite per nobiles local e familias historic. Le recuperation esseva lente—multo lente in le citates plus grande e areas industrial. Con un travalio missionari systematic e un nove emphase sur le liturgia e le devotiones al Virgine Maria, plus le appoyo de Napoleon III, habeva un recuperation. In 1870 habeva 56.500 prestres, representante un fortia multo plus juvene e dynamic in le villages e citates, con un rete dense de scholas, caritates e organisationes laic. Le catholicos conservative manteneva le controlo del governamento national, 1820–1830, sed le plus sovente jocava rolos politic secundari o debeva combatter le assalto de republicanos, liberales, socialistas e seculares.

#### Tertie Republica 1870–1940
Durante tote le existentia del Tertie Republica habeva luctas super le stato del Ecclesia Catholic. Le clero e le episcopos francese esseva strictemente associate con le monarchistas e multe de su hierarchia proveniva de familias nobile. Le republicanos se basava in le classe medie anticlerical qui videva le alliante del ecclesia con le monarchistas como un menacia politic al republicanismo, e un menacia al spirito moderne de progresso. Le republicanos detestava le ecclesia pro su affiliationes politic e de classe; pro illes, le ecclesia representava traditiones obsolete, superstition e monarchismo. Le republicanos esseva reinfortiate per le appoyo protestante e judee. Numerose leges esseva approbate pro debilitar le Ecclesia Catholic. In 1879, le prestres esseva excludite del commissios administrative de hospitales e de consilios de caritate; in 1880, nove mesuras esseva dirigite contra le congregationes religiose; de 1880 a 1890 veniva le substitution de feminas laic pro monachas in multe hospitales. Le Concordato de 1801 de Napoleon continuava in operation sed in 1881, le governamento eliminava le salarios al prestres que illo displaceva.

Le leges scholar de 1882 del republicano Jules Ferry establiva un systema national de scholas public que inseniava un stricte moralitate puritan sed necun religion. Durante un tempore le scholas catholic financiate privatemente esseva tolerate. Le maritage civil deveniva obligatori, le divorcio esseva introducite e le cappellanos esseva removite del armea.

Quando Leon XIII deveniva papa in 1878 ille tentava calmar le relationes ecclesia-stato. In 1884 ille diceva al episcopos francese de non ager de maniera hostile verso le Stato. In 1892 ille publicava un encyclica consiliante le catholicos francese a unir se al Republica e defender le ecclesia per participar in le politica republican. Iste tentativa de meliorar le relation faliava. Suspiciones profunde remaneva in ambe lateres e esseva inflammate per le Affaire Dreyfus. Le catholicos esseva pro le major parte anti-dreyfusard. Le assumptionistas publicava articulos antisemita e antirepublican in lor jornal *La Croix*. Isto furiaba le politicos republican, qui esseva anxie de prender vengantia. Frequentemente illes travaliava in alliante con lojias masonic. Le Ministerio Waldeck-Rousseau (1899–1902) e le Ministerio Combes (1902–05) luctava con le Vaticano super le nomination de episcopos. Le cappellanos esseva removite del hospitales naval e militar (1903–04), e le soldatos recipeva le ordine de non frequentar clubes catholic (1904). Combes como Prime Ministro in 1902, esseva determinate a derrotar completemente le catholicismo. Ille claudeva tote le scholas parochial in Francia. Postea ille faceva que le parlamento rejectava le autorisation de tote le ordines religiose. Isto significava que tote le cinquanta-quatro ordines esseva dissolvite e circa 20.000 membros lassava Francia immediatemente, multe verso Espania. In 1905 le Concordato de 1801 esseva abrogate; le Ecclesia e le Stato esseva finalmente separate. Tote le proprietate del ecclesia esseva confiscate. Le culto public esseva transferite a associationes de laicos catholic qui controlava le accesso al ecclesias. In practica, le missas e rituales continuava. Le ecclesia esseva gravemente damnificate e perdeva le medietate de su prestres. A longe termino, tamen, illo ganiava autonomia—proque le Stato non habeva plus voce in le selection de episcopos e le gallicanismo esseva morte.

### Africa
Al fin del 19e seculo, missionarios catholic sequeva governamentos colonial in Africa e construeva scholas, hospitales, monasterios e ecclesias. Illes supportava enthusiasticamente le administration colonial del Congo Francese, que fortiava le populationes indigene de ambe territorios a engager se in labor fortiate a grande scala, executate per medio de execution summari e mutilation. Missionarios catholic in le Congo Francese tentava impedir que le governamento central francese arrestava iste atrocitates 

## Era industrial

### Prime Concilio del Vaticano
Ante le concilio, in 1854 Papa Pio IX con le supporto del majoritate abbattente de episcopos catholic, a qui ille habeva consultate inter 1851 e 1853, proclamava le dogma del Immaculate Conception. In 1846, le Papa habeva concedite le desiro unanime del episcopos del Statos Unite, e declarava le Immaculata le patrona del SUA.

Le Prime Concilio del Vaticano (1869–1870) es ora anque appellate "Vaticano Un". Circa 108 delegatos del concilio solicitava adder le parolas "Virgine Immaculate" al Ave Maria. Alicunos anque solicitava que le dogma del Immaculate Conception esseva includite in le Credo del ecclesia, lo que esseva opponite per Pio IX Multe catholicos francese desirava le dogmatisation del infallibilitate papal e le assumption de Maria per le concilio ecumenic. Durante le Vaticano Un, novem petitiones mariologic favoriva un possibile dogma del assumption, que totevia esseva fortemente opponite per alicun patres del concilio, specialmente de Germania. In 1870, le Prime Concilio del Vaticano affirmava le doctrina del infallibilitate papal quando exercite in pronunciationes specificamente definite. Controversia super iste e altere questiones resultava in un multo parve movimento de separation appellate le Ecclesia Vetere Catholic.

### Insignamentos social

Le Revolution Industrial apportava multe preoccupationes super le deteriorante conditiones de travalio e de vita del travaliatores urban. Influentiate per le episcopo german Wilhelm Emmanuel Freiherr von Ketteler, in 1891 Papa Leon XIII publicava le encyclica *[[Rerum novarum]]*, que poneva in contexto le insignamento social catholic in terminos que rejectava le socialismo sed advocava le regulation del conditiones de travalio. *Rerum novarum* argumentava pro le stabilimento de un salario vital e le derecto del travaliatores de formar syndicatos.

*[[Quadragesimo anno]]* esseva emittite per Papa Pio XI, le 15 de maio 1931, 40 annos post *Rerum novarum*. A differentia de Leon, qui se adressava principalmente al condition del travaliatores, Pio XI se concentrava sur le implicationes ethic del ordine social e economic. Ille appellava al reconstruction del ordine social basate sur le principio de  e subsidiarietate. Ille notava major periculos pro le libertate e dignitate human, surgente ex le capitalismo sin frena e le communismo totalitari.

Le insignamentos social de Papa Pio XII repete iste insignamentos, e los applica in major detalio non solmente a travaliatores e proprietarios de capital, sed anque a altere professiones como politicos, educatores, mestressas de casa, fermeros, contabiles, organisationes international, e tote le aspectos del vita includente le militar. Iente ultra Pio XI, ille anque definiva insignamentos social in le areas de medicina, psychologia, sport, television, scientia, lege e education. *Il ha virtualmente nulle question social que Pio XII non adressava e relatava al fide christian.* Ille esseva appellate *"le Papa del Technologia"*, pro su voluntate e capacitate de examinar le implicationes social del avantias technologic. Le preoccupation dominante esseva le continue derectos e dignitate del individuo. Con le initio del era spatial al fin de su pontificato, Pio XII explorava le implicationes social del exploration spatial e del satellites sur le texito social del humanitate, demandante un nove senso de communitate e solidaritate al lumine del existente insignamentos papal sur subsidiarietate.

#### Rolo del institutos de feminas

Feminas catholic ha jocate un rolo prominente in fornir servicios de education e de sanitate in accordo con le insignamento social catholic. Ordines antique como le Carmelitas se habeva occupate de travalio social durante seculos. Le 19e seculo videva un nove florescentia de institutos pro feminas, dedicate al provision de servicios de sanitate e education – de istes, le Sorores Salesian de Don Bosco, Sorores Claretian e Missionarios Franciscan de Maria deveniva inter le plus grande institutos religiose de feminas catholic de omnes.

Le Sorores del Misericordia esseva fundate per Catherine McAuley in Irlanda in 1831, e su monachas continuava a stabilir hospitales e scholas in tote le mundo. Le Parve Sorores del Pauperes esseva fundate in le medie del 19e seculo per Sancte Jeanne Jugan proxime a Rennes, Francia, pro curar le multe ancianos povere qui occupava le stratas del citates e villas francese. In le colonias australian de Britannia, le prime sancte canonisate de Australia, Mary MacKillop, co-fundava le Sorores de S. Joseph del Sacre Corde como un instituto religiose educative pro le pauperes in 1866, continuante a stabilir scholas, orphanotrophios e refugios pro le indigentes. In 1872, le Sorores Salesian de Don Bosco (anque appellate Filias de Maria Auxiliatrice) esseva fundate per Maria Domenica Mazzarello. Le ordine de insignamento deberea deponer se in le plus grande instituto pro feminas del mundo moderne, con circa 14.000 membros in 2012. Sancte Marianne Cope aperiva e operava alicun del prime hospitales general in le Statos Unite, instituente standardes de munditia que influentiava le developpamento del moderne systema hospitalari de America. Anque in le Statos Unite, Sancte Katharine Drexel fundava le Universitate Xavier de Louisiana pro assister le afroamericanos e le nativos american.

### Mariologia

Le papas ha sempre sublineate le ligamine interne inter le Virgine Maria como Matre de Deo e le plen acceptation de Jesus Christo como Filio de Deo.
Depost le 19e seculo, illes esseva multo importante pro le developpamento del mariologia pro explicar le veneration de Maria per lor decisiones non solmente in le area de credentias marian (Mariologia) sed anque in practicas marian e devotiones. Ante le 19e seculo, le papas promulgava le veneration marian per autorisar nove Dies de festa marian, orationes, initiativas, e le acceptation e appoio de congregationes marian. Depost le 19e seculo, le papas comenciava a usar encyclicas plus frequentemente. Assi Leo XIII, le Papa del Rosario, emitteva dece-un encyclicas marian. Papas recente promulgava le veneration del Beate Virgine con duo dogmas: Pius IX le Immaculate Conception in 1854 e le Assumption de Maria in 1950 per Papa Pius XII. Pius XII anque promulgava le nove festa del Reginitate de Maria celebrante Maria como Regina del Celo e ille introduceva le prime Anno marian in 1954; un secunde esseva proclamate per Johannes Paulo II. Pius IX, Pius XI e Pius XII facilitava le veneration de apparitiones marian tal como in Lourdes e Fátima. Papas posterior, de Johannes XXIII a Benedicto XVI, promoveva le visita a sanctuarios marian (Benedicto XVI in 2007 e 2008). Le Secunde Concilio del Vaticano sublineava le importantia del veneration marian in *[[Lumen gentium]]*. Durante le concilio, Paulo VI proclamava Maria como le Matre del Ecclesia.

### Anticlericalismo

Le 20e seculo videva le surgimento de varie governamentos politicmente radical e anticlerical. Le Lege Calles de 1926 que separava ecclesia e stato in Mexico duceva al Guerra Cristero in le qual plus de 3.000 prestres esseva exiliate o assassinate, ecclesias profanate, servicios irridite, monachas violate e prestres capturate fusilate. In le Union Sovietic post le Revolution Bolschevic de 1917, le persecution del Ecclesia e del catholicos continuava usque ben in le annos 1930. In plus del execution e exilio de clericos, monachos e laicos, le confiscation de utensiles religiose e le clausura de ecclesias esseva commun. Durante le Guerra Civil Espaniol de 1936–39, le hierarchia catholic appoiava le fortias rebelle nationalista de Francisco Franco contra le governamento del Fronte Popular, citante le violentia republican dirigite contra le ecclesia. Le ecclesia habeva essite un elemento active in le politica polarisante del annos precedente le Guerra Civil. Papa Pius XI se refereva a iste tres paises como un "terribile triangulo" e al fallimento de protestar in Europa e le Statos Unite como un "conspiration de silentio".

### Dictaturas
#### Italia
Papa Pius XI mirava a finir le longe ruptura inter le papato e le governamento italian e a ganiar novemente le recognoscimento del independentia soberan del Sancte Sede. Le major parte del Statos Pontificie habeva essite confiscate per le armeas del Rege Victor Emmanuel II de Italia (1861–1878) in 1860 cercante le Unification italian. Roma mesme esseva prendite per fortia in 1870 e le papa deveniva le "prisionero in le Vaticano." Le politicas del governamento italian habeva sempre essite anticlerical usque al Prime Guerra Mundial, quando alcune compromissos esseva attingite.

Pro rinforsar su proprie regime fascista dictatorial, Benito Mussolini esseva anque anxie pro un accordo. Un accordo esseva attingite in 1929 con le Tractatos de Lateran, lo que adjutava ambe lateres. Secundo le terminos del prime tractato, le Citate del Vaticano recipeva soberanitate como un nation independente in cambio del renunciation per le Vaticano a su pretension super le ancian territorios del Statos Pontificie. Pius XI deveniva assi le capite de un parve stato con su proprie territorio, armea, station de radio, e representation diplomatic. Le Concordato de 1929 faceva del catholicismo le sol religion de Italia (ben que altere religiones esseva tolerate), pagava salarios a prestres e episcopos, recognosceva matrimonios ecclesiastic (previemente le cupplas debeva haber un ceremonia civil), e introduceva instruction religiose in le scholas public. In cambio, le episcopos jurava fidelitate al stato italian, lo que habeva un poter de veto super lor selection. Le ecclesia non esseva officialmente obligate a appoiar le regime fascista; le forte differentias remaneva sed le hostilitate fervente finiva. Le ecclesia specialmente approbava politicas estranier tal como le appoio al latere anticommunista in le Guerra Civil Espaniol, e le appoio al conquesta de Ethiopia. Le friction continuava super le rete de juventute del Action Catholic, le qual Mussolini voleva fusionar in su gruppo de juventute fascista. Un compromisso esseva attingite con solmente le fascistas autorisate a patrinar equipas de sport.

Italia pagava al Vaticano 1750 milliones de liras (circa $100 milliones) pro le confiscationes de proprietates del ecclesia depost 1860. Pius XI investiva le moneta in le borsa e in benes immobiliar. Pro gerer iste investimentos, le Papa nominava le laico Bernardino Nogara, qui per investimentos astute in actiones, auro, e mercatos de futuros, augmentava significativemente le possessiones financiari del Ecclesia Catholic. Le receptas pagava in grande parte le mantenentia del car stock de edificios historic in le Vaticano que previemente habeva essite mantenite per fundos recolligite del Statos Pontificie usque a 1870.

Le relation del Vaticano con le governamento de Mussolini deteriorava drasticamente post 1930 quando le ambitiones totalitari de Mussolini comenciava a affectar plus e plus le autonomia del ecclesia. Per exemplo, le fascistas tentava absorber le gruppos de juventute del ecclesia. In responsa, Pius XI emitteva le encyclica *[[Non abbiamo bisogno]]* ("Nos non ha besonio") in 1931. Illo denunciava le persecution del ecclesia per le regime in Italia e condemnava le "culto pagan del Stato."

#### Austria e Germania Nazi

Le Vaticano appoiava le Social Christianos de dextra in Austria, un pais con un population majoritarimente catholic sed con un elemento secular potente. Papa Pius XI favoriva le regime de Engelbert Dollfuss (1932–34), qui voleva reformar le societate basate super encyclicas papal. Dollfuss supprimeva le elementos anticlerical e le socialistas, sed esseva assassinate per le nazis austriac in 1934. Su successor Kurt von Schuschnigg (1934–38) esseva anque procatholic e recipeva appoio vatican. Germania annexava Austria in 1938 e imponeva su proprie politicas.

Pius XI esseva preparate a negotiar concordatos con omne pais que esseva disposite a facer lo, pensante que tractatos scripte esseva le melior modo de proteger le derectos del ecclesia contra governamentos de plus in plus inclinate a interferer in tal materias. Dece-duo concordatos esseva signate durante su regno con varie typos de governamentos, includente alcune governamentos de statos german. Quando Adolf Hitler deveniva Cancellero de Germania le 30 de januario 1933 e peteva un concordato, Pius XI acceptava. Le Concordato de 1933 includeva garantias de libertate pro le Ecclesia in Germania Nazi, independentia pro organisationes catholic e gruppos de juventute, e inseniamento religiose in le scholas.

Le ideologia nazi esseva guidate per Heinrich Himmler e le SS. In le lucta pro le controlo total super le mentes e corpores german, le SS developpava un programma antireligiose. Nulle cappellanos catholic o protestante esseva permittite in su unitates (ben que illes esseva permittite in le armea regular). Himmler establiva un unitate special pro identificar e eliminar influentias catholic. Le SS decideva que le Ecclesia Catholic german esseva un menacia seriose a su hegemonia e, ben que illo esseva troppo forte pro esser abolite, illo esseva in parte private de su influentia, per exemplo claudente su clubes de juventute e publicationes.

Post repetite violationes del Concordato, Papa Pius XI emitteva le encyclica de 1937 *[[Mit brennender Sorge]]* que condemnava publicamente le persecution del ecclesia per le nazis e lor ideologia de neopaganismo e superioritate racial.

### Secunde Guerra Mundial

Post que le Secunde Guerra Mundial comenciava in septembre 1939, le ecclesia condemnava le invasion de Polonia e le subsequente invasiones nazi de 1940. In le Holocausto, Papa Pius XII dirigeva le hierarchia del ecclesia pro adjutar a proteger judeos e gitanos contra le nazis. Ben que Pius XII ha essite recognoscite pro adjutar a salvar centenas de milles de judeos, le ecclesia ha anque essite accusate de antisemitismo. Albert Einstein, parlante del rolo del Ecclesia Catholic durante le Holocausto, diceva lo sequente: "Essente un amante del libertate, quando le revolution veniva in Germania, io mirava al universitates pro defender lo, sapente que illos sempre se habeva gloriate de lor devotion al causa del veritate; sed, no, le universitates immediatemente esseva silentiate. Tunc io mirava al grande redactores del jornales cuje flammee editoriales in dies passate habeva proclamate lor amor al libertate; sed illes, como le universitates, esseva silentiate in poc septimanas... Solmente le Ecclesia se teneva fermemente in le cammino del campania de Hitler pro supprimer le veritate. Io nunquam habeva habite alcun interesse special in le Ecclesia antea, sed ora io senti un grande affection e admiration proque le Ecclesia sol ha habite le corage e persistentia pro defender le veritate intellectual e le libertate moral. Io es assi obligate a confesser que lo que io un tempore despicieva, ora io lauda sin reservas." Altere commentatores ha accusate Pius de non facer satis pro stoppar le atrocitates nazi. Le debatto super le validitate de iste criticas continua usque hodie. In le Yugoslavia dismantle, le ecclesia favoriva le regime fascista catholic croate del Ustaše installate per le nazis a causa de su ideologia anticommunista e pro le potentia de reinstaurar le influentia catholic in le region post le dissolution de Austria-Hungaria. Malgrado esser informate del genocidio del regime contra serbos orthodoxe, judeos e altere non-croates, le ecclesia non parlava publicamente contra illo, preferente exercer pression per le diplomatia. Evaluante le position del Vaticano, le historico Jozo Tomasevich scribe que "il pare que le Ecclesia Catholic appoiava plenmente le regime [Ustaše] e su politicas."

## Era post-industrial
### Secunde Concilio del Vaticano

Le Ecclesia Catholic se engagiava in un processo comprehensive de reforma post le Secunde Concilio del Vaticano (1962–65). Intendite como un continuation de Vaticano I, sub Papa Johannes XXIII le concilio se developpava in un motor de modernisation. Illo habeva le carga de render clar le inseniamentos historic del ecclesia a un mundo moderne, e faceva pronunciationes super topicos includente le natura del ecclesia, le mission del laicos e le libertate religiose. Le concilio approbava un revision del liturgia e permitteva al Ritos liturgic latin usar linguas vernacule assi como le Latino durante le missa e altere sacramentos. Le effortios del ecclesia pro meliorar le unitate christian deveniva un prioritate. In plus de trovar punctos commun super certe questiones con ecclesias protestante, le Ecclesia Catholic ha discutite le possibilitate de unitate con le Ecclesia Orthodoxe Oriental.

#### Reformas
Le cambiamentos in ancian ritos e ceremonias post Vaticano II produceva un varietate de responsas. Alcunos cessava de vader al ecclesia, durante que alteres tentava preservar le ancian liturgia con le adjuta de prestres sympathic. Istes formava le base del gruppos catholic traditionalista de hodie, le quales crede que le reformas de Vaticano II ha ite troppo longe. Catholicos liberal forma un altere gruppo de dissentimento qui senti que le reformas de Vaticano II non ha ite satis longe. Le visiones liberal de theologos tal como Hans Küng e Charles Curran, duceva al retraction per le ecclesia de lor autorisation de inseniar como catholicos. Secundo le historico catholic Thomas Bokenkotter, le major parte del catholicos "acceptava le cambiamentos plus o minus gratiosemente." In 2007, Benedicto XVI facilitava le permission pro le ancian Missa optional de esser celebrate super requesta per le fideles.

Un nove ''Codex Iuris Canonici'', demandate per Johannes XXIII, esseva promulgate per Papa Johannes Paulo II le 25 de januario 1983. Iste nove Codice de Jure Canonic include numerose reformas e alterationes in le lege del ecclesia e le disciplina ecclesiastic pro le Ecclesia Latin. Illo reimplaciava le Codice de Jure Canonic de 1917 emittite per Benedicto XV.

### Theologia
#### Modernismo

#### Theologia del liberatione
In le annos 1960, un crescente conscientia social e politicisation in le Ecclesia latin-american dava nascentia al theologia del liberatione. Le prestre peruvian, Gustavo Gutiérrez, deveniva su principal proponente e, in 1979, le conferentia del episcopos in Mexico declarava officialmente le "option preferential pro le pauperes" del Ecclesia latin-american. Archiepiscopo Óscar Romero, un sustenitor de aspectos del movimento, deveniva le martyre contemporanee le plus famose del region in 1980, quando ille esseva assassinate durante que ille celebrava le Missa per fortias alliate con le governamento. Tanto le Papa Johannes Paulo II como le Papa Benedicto XVI (como Cardinal Ratzinger) denunciava le movimento. Le theologo brasilian Leonardo Boff recipeva duo vices le ordine de cessar de publicar e inseniar. Ben que le Papa Johannes Paulo II esseva criticate pro su severitate in tractar con le proponentes del movimento, ille manteneva que le ecclesia, in su effortios pro defender le pauperes, non deberea facer lo per medio del violentia o del politica partisan. Le movimento es ancora vive in America Latin hodie, ben que le ecclesia ora face le defia del renascentia pentecostal in multe partes del region.

### Questiones de sexualitate e genere
Le revolution sexual del annos 1960 apportava questiones provocante pro le ecclesia. Le encyclica de 1968 del Papa Paulo VI, *[[Humanae Vitae]]*, reaffirmava le vision traditional del Ecclesia Catholic super le maritage e le relationes marital e assereva un proscription continuate del controlo artificial del natalitate. In plus, le encyclica reaffirmava le sanctitate del vita ab le conception usque al morte natural e assereva un condemnation continuate tanto del abortion como del euthanasia como peccatos grave que esseva equivalente al homicidio.

Le effortios pro ducer le ecclesia a considerar le ordination de feminas portava le Papa Johannes Paulo II a emitter duo documentos pro explicar le inseniamento del ecclesia. *[[Mulieris Dignitatem]]* esseva emittite in 1988 pro clarificar le rolo equalmente importante e complementari del feminas in le travalio del ecclesia. Postea in 1994, *[[Ordinatio sacerdotalis]]* explicava que le ecclesia extende le ordination solmente a homines pro sequer le exemplo de Jesus, qui seligeva solmente homines pro iste deber specific.

## Catholicismo hodie

### Dialogo catholico-orthodoxe oriental
In junio 2004, le Patriarcha Ecumenic Bartholomé I visitava Roma in le Festa de Sancte Petro e Sancte Paulo (29 de junio) pro un altere incontro personal con Papa Johannes Paulo II, pro conversationes con le Consilio Pontificie pro le Promotion del Unitate del Christianos e pro participar in le celebration del die de festa in le Basilica de Sancte Petro.

Le participation partial del Patriarcha in le liturgia eucharistic presidite per le Papa sequeva le programma del visitas passate del Patriarcha Dimitrios (1987) e del Patriarcha Bartholomé I mesme: participation plen in le Liturgia del Parola, proclamation juncte per le Papa e per le Patriarcha del profession de fide secundo le Symbolo Niceno-Constantinopolitan in greco e, como conclusion, le Benediction final impartite per ambe le Papa e le Patriarcha al Altar del Confession. Le Patriarcha non participava plenmente in le Liturgia del Eucharistia que involve le consecration e distribution del Eucharistia mesme.

In accordo con le practica del Ecclesia Catholic de includer le clausula Filioque quando on recita le Credo in latino, sed non quando on recita le Credo in greco, le Papas Johannes Paulo II e Benedicto XVI ha recitate le Credo Niceno junctemente con le Patriarchas Demetrio I e Bartholomé I in greco sin le clausula *Filioque*. Le action de iste Patriarchas de recitar le Credo insimul con le Papas ha essite fortemente criticate per alcun elementos del Orthodoxia Oriental, tal como le Metropolita de Kalavryta, Grecia, in novembre 2008.

Le declaration de Ravenna in 2007 re-affirmava iste credentias, e re-enuntiaba le notion que le episcopo de Roma es de facto le *protos*, ben que discussiones futur debe esser tenite super le exercitio ecclesiologic concrete del primatia papal.

### Benedicto XVI
Con le election de Papa Benedicto XVI in 2005, le ecclesia se moveva al dextera. Benedicto decentralisava le beatificationes e reverteva le decision de su predecessore concernente le electiones papale. In 2007, ille stabiliva un record ecclesial per approbar le beatification de 498 martyres espaniol. Su prime encyclica *[[Deus caritas est]]* discuteva le amor e le sexo in opposition continue a punctos de vista plus liberal super le sexualitate.

### Francisco
Con le election de Papa Francisco in 2013, post le demission de Benedicto XVI, Francisco esseva le prime papa jesuita, le prime papa del Americas, e le prime del Hemispherio Sud. Depost su election al papato, ille monstrava un approche plus simple e minus formal al officio, eligente resider in le casa de hospites vatican in loco del residentia papale. Ille signalava numerose cambios dramatic in le politica tamben—per exemplo removente conservatores de alte positiones vatican, appellante al episcopos a ducer un vita plus simple, e prendente un attitude plus pastoral verso le homosexualitate.

### Leon XIV
Papa Leon XIV esseva elegite in 2025, post le morte de Francisco. Ille es le prime papa augustinian, le prime papa nord-american (nascite in Chicago in le Statos Unite), e le prime papa de citatanitate peruvian.

## Notas