Borreliose

### Agentes infective
Le **borreliose** (*borreliosis* in latin) o **maladia de Lyme** es un maladia infective causate in Europa per uno del tres bacterios *[[Borrelia burgdorferi]]*, *[[Borrelia garinii]]* o *[[Borrelia afzelii]]*. In le SUA ubi le maladia esseva describite le prime vice in le urbe Lyme existe solmente *B. burgdorferi*. Iste bacterios es spiralate e es appellate spirochetas.

### Vias de infection

Le borreliose es un infection vectorial e es transmittite per le ticca *[[Ixodes ricinus]]* que ha sugite sanguine infectate ab altere animales, le plus sovente rodentes ma tamben animales grande como cervos e capreolos. Un ticca que non ha sugite sanguine es circa 2 mm longe ma quando illo es satiate, post circa 9 dies, illo pote esser circa 1 cm. Le risco con morsuras de zeccas es multo variate in areas differente. In Svedia le risco es le plus grande in le costa del est. Ma le risco cresce nunc tamben in le costa del west. In le nord de Svedia, al nord del fluvio Dalälven, le risco es parve. On ha estimate que circa 0.6 % del ticcas svedese es infectate.
Le ticcas se trova le plus sovente sur herbas humide e sur arbustos basse. 
Quando le ticca morde bacterios ab le ventriculo del ticca es transmittite al vulnere le plus sovente intra 24-36 horas ma a vices jam post un hora. Dunque il es importante remover on zecca immediatemente. 

In le mesme areas un altere infection pote esser transmittite per le ticcas, febre ticcal, causate per le Rickettsiales *[[Erlichia]]*. Illo pote aggravar le borreliose pois que illo reduce le defensa immunitari.

Il ha tamben altere maladias que pote esser transmittite per ticcas. Le plus importante in Europa es TBE (meningoencephalite transmittite per ticcas), tularemia e babesiose.

### Symptomas e diagnostica
Le incubation dura de 3 ad 32 dies, le plus sovente un o duo septimanas. Le prime symptoma es un rubefaction crescente circum le morsura. Isto es appellate *erytema migrans*. A vices iste erythema manca. Sovente le erythema es anular con un centro clar, specialmente in viros. Sur feminas le centro sovente es plus rubie. 
A vices isto es le sol symptoma ma altere vices superveni tamben febre e dolores muscular e articular. Erythemas tamben pote formar se sur altere partes del corpore, ubi le ticca non ha mordite. 
Post tres o quatro septimanas eveni altere symptomas como, fatiga, rigiditate o paralyse del facie, rigiditate del collo, dolor in le oculos, hypersensibilitate contra luce, debilitation del hörsel audition, tinnitus, dolor de capite, vertigine, problemas con le balancia e altere symptomas neurologic.
Le diagnose non es facile perque le symptomas pote esser multo simile a plure altere maladias. Detection de anticorpores non es un methodo secur.

### Tractamento
Si on suspecta borreliose, on debe contactar un doctor, e absolutemente si symptomas general ha occurrite. Antibioticos es satis effective ma tractamento durante plure septimas sovente es necessari.
Il non ancora ha vaccinos.
*On sempre debe remover un ticca immediatemente.* Contrari a multe recommendationes, p.ex. torsion e uso de instrumentos, le methodo pro isto non importa.

Iste maladia satis sovente tamben affecta canes e cavallos.

## Vide etiam
* Ixode