MSX

**MSX** es le nomine de un architectura standardisate pro computatores domestic prominente durante le annos 1980, constituente un tentativa initiate per Microsoft a crear standardes unificate inter fabricantes de hardware, concipite per Kazuhiko Nishi, ex-dirigente de Microsoft de Japon. In despecto del implication de Microsoft, le machinas a base MSX se videva rarmente in le Statos Unite de America sed esseva enormemente popular in altere mercatos. In total se vendeva 5 milliones de computatores a base MSX in tote le mundo.

Nishi proponeva MSX como un essayo a crear un singule standard industrial pro computatores domestic. Inspirate per le successo de VHS como standard de magnetoscopios, multe fabricantes japonese de electronica insimul con Goldstar, Philips e Spectravideo construeva e promoveva computatores MSX. Omne articulo de hardware o de software marcate con le logotypo MSX esseva compatibile con le productos MSX de altere fabricantes. In particular, le forma e function del cartuchas de expansion esseva parte del standard; omne cartucha MSX de expansion o de joco functionarea in omne computator MSX.

Le standard de Nishi consisteva primarimente de diverse partes jam in uso commun: le unitate central de processamento esseva un Z80 de Zilog con un frequentia de horologio de 3,58&nbsp;MHz; le chip pro graphicos esseva un TMS9918 de Texas Instruments con 16 KiB de VRAM dedicate; le sono esseva fornite per le chip AY-3-8910 de General Instrument (GI). Iste componentes in combination con MSX BASIC de Microsoft rendeva MSX un pacchetto de computator domestic competitive, ben que un poco plus costose.

Ante le introduction e grande successo del Famicom de Nintendo, MSX esseva le systema preferite pro le qual le prominente studios de videojocos japonese, como Konami e Hudson Soft, produceva lor titulos. Per exemplo, le series de jocos Metal Gear e Castlevania esseva originalmente programmate pro le hardware a base MSX.

## Historia

In le annos 1980, Japon esseva in le medio de un resurgimento economic. Le grande firmas japonese de electronica hesitava a entrar in le mercato de computatores domestic pro manco de alcun standard ben definite.

Quando MSX esseva annunciate, un grande numero de prominente firmas japonese annunciava lor planos a introducer machinas MSX. Sed le companias japonese evitava le mercato de computatores domestic del Statos Unite de America que es intensemente competitive, le qual suffreva a ille tempore un guerra de precios ducite per Commodore. Solmente Spectravideo e Yamaha mercava durante pauc tempore machinas MSX in le Statos Unite. Le MSX de Spectravideo habeva multo pauc successo, e le modello CX5M de Yamaha, construite a connecter se con diverse typos de equipamento MIDI, esseva promovite plus como un instrumento digital pro musica que como un computator personal general.

Per consequente, MSX nunquam deveniva le standard mundial que le initiatores de illo habeva imaginate, specialmente proque illo nunquam deveniva popular in le Statos Unite. In Japon e in Corea del Sud, MSX esseva le systema de computator domestic supreme in le annos 1980. Illo esseva etiam popular in Nederlandia, in Espania, in Brasil, in alcun paises arabe e in le Union Sovietic.

Le significato exacte del abbreviation 'MSX' es un question de debatto. A ille tempore, on esseva generalmente de accordo que illo significava *MicroSoft eXtended,* referentia al linguage de programmation incorporate, MSX BASIC, adoptate specificamente per Microsoft pro le systema MSX. Sed durante un visita a Tilburg in Nederlandia in 2001, Kazuhiko Nishi diceva que MSX sta pro *Machines with Software eXchangeability.*http://www.msx.org/MSX-history.Kazuhiko-Nishi-Tilburg-2001-lecture.articlepage4.html  Le systema de operation MSX-DOS habeva compatibilitate partial con CP/M al nivello del software, e con MS-DOS al nivello del systema de files e del interpretator de commandos. De ille modo, Microsoft poteva promover simultaneemente MSX pro uso domestic e computatores personal a base de MS-DOS pro uso in officios.

De MSX se creava quatro generationes: MSX 1 (1983), MSX 2 (1986), MSX 2+ (1988) e MSX turbo R (1990). Le prime tres esseva computatores de 8 bits basate in le microprocessor Z80, durante que le MSX turbo R esseva basate in un Z800 de Zilog augmentate cognoscite como le R800. Le Turbo R esseva introducite in 1990 ma non habeva successo a causa de manco de supporto e le surgentia in popularitate del compatibiles IBM PC. Le production del Turbo R finiva in 1995.

In total se vendeva 5 milliones de computatores MSX, rendente lo extrememente popular in comparation con altere computatores domestic. Alcun exemplos notabile es le Apple II multo popular, con un vendita de 2 milliones de apparatos, e le TRS-80 con solmente 250&nbsp;000 apparatos vendite.

## Renascentia de MSX

* In 2001, Kazuhiko Nishi initiava un 'Renascentia de MSX' circum un emulator official de MSX appellate MSX PLAYer , le qual es le sol emulator official de MSX. Tote le copyrightes de MSX es retenite per le Association MSX .
* In 2004, le compania nederlandese Bazix annunciava que illes habeva devenite le representantes del Association MSX in Europa, puncto de contacto pro omne questiones concernente le marcas de commercio e copyrightes (licentiamento) a proposito de MSX.
* Le 17 de octobre 2006, Bazix lanceava WOOMB.Net , un sito del web que vente jocos MSX (traducite al anglese si necessari), con un selection de dece-quatro jocos. In Japon, le vendita de jocos comenciava anteriormente, per le Projecto EGG. *WOOMB.Net* es le pendant anglophone de iste e altere servicios offerite per D4 Enterprise.
* D4 Enterprise annunciava etiam (in augusto 2006) le lanceamento de un nove systema compatibile con MSX2 appellate le MSX a chip singule, un systema basate in le chip FPGA "Cyclone EP1C12Q240C8" de Altera. Le "MSX a chip singule" es similar in concepto al C-One, un clon del Commodore 64 basate etiam a base de un singule chip FPGA. Le nove systema MSX es incastrate in un cassa construite de plastico blau transparente, e pote esser usate con un monitor (o television) standard e un claviero de PC. Illo ha duo cannellaturas a cartuchas MSX e supporta le extensiones de audio MSX-MUSIC e SCC+. Un carta de memoria flash se usa como medio de immagazinage externe, emulante un unitate de disco e usabile pro executar MSX-DOS. Su hardware programmabile VHDL permitte extender le hardware del apparato con un programma simple de reconfiguration sub MSX-DOS. Le "MSX a chip singule" ha etiam duo connectores USB que es usabile post le addition de alcun codice VHDL que los supporta.
* In 2006, Nintendo de Japon publicava in su pagina web super consolas virtual que essera disponibile jocos MSX pro le emulator Virtual Console de Wii.

## Trivialitates super MSX
* Le anniversario del standard de computatores domestic MSX es le 27 de junio 1983, le die que illo esseva formalmente annunciate durante un communication de pressa.
* Le computatores MSX 1 esseva multo similar al systema de jocos video Colecovision. Illo habeva le mesme processatores central e de video. Lor processatores de sono esseva etiam multo similar. Un emulator de Colecovision existe pro le MSX.
* Le jocos pro MSX de longe le plus popular e famose esseva scribite per le casa de software japonese Konami.
* Le processator central del MSX, le Zilog Z80 poteva adressar usque a 64 KiB de memoria. In quasi tote le modellos, le 32 KiB inferior esseva allocate al ROM de MSX BASIC e le 32 kB superior esseva allocate pro servir de RAM. Le machinas intendite a executar MSX-DOS (un systema similar a CP/M) habeva 64 KiB de RAM, sed normalmente le 32 kB inferior de RAM esseva disactivate pro permitter le functionamento del ROM de MSX BASIC. Quando le computator se initiava in MSX-DOS, le ROM de MSX BASIC se disactivava e tote le 64 KiB de spatio de adresses esseva allocate al memoria RAM.
* Inter le software compatibile con MSX-DOS (transferite directemente ab CP/M) existeva dBase II, Turbo Pascal version 3 e Wordstar.
* Pro iste ration, verso le fin del annos 1980, plure companias brasilian usava un systema MSX como computator "corporative". Viste que un MSX 1 sapeva visualisar le texto in un matrice de solmente 40×25, il existeva apparatos de expansion que modernisava le visualisation a 80×25, extendente le capacitate professional del MSX. Le machinas MSX 2 e ulterior nunquam esseva fabricate per le major companias in Brasil (Gradiente e Sharp). Le major parte del mercato esseva create per un singule persona, Ademir Carchano (MSX Projetos e alteres) le qual creava le major parte del hardware post-mercato pro MSX, includente le cartucha MegaRAM (un modo a copiar e jocar le jocos publicate in "MegaROM"), le extensiones de conversion a MSX 2 e 2+, e le interfacies IDE. Ben que le clones del IBM PC de plus bon mercato finalmente dominava le mercato, le MSX remaneva alquanto popular, con hardware create e vendite a precios considerabile durante alcun tempore posterior.
* Le jocos pro MSX 1 se publicava primarimente in cartuchas e in magnetobandas. Verso le fin del annos 1980 se annunciava le MSX 2, le qual includeva generalmente unitates de dischettos a 3,5 inches, e per consequente illos deveniva le medio popular pro jocos e altere software.
* Le dischettos MSX a 3,5", specialmente les formatate sub MSX-DOS 2.0, esseva directemente compatibile con MS-DOS (ben que alcun detalios como le disdeletion de files e codice de sector de initiation esseva differente). http://www.faq.msxnet.org/dos2.html

## Series de jocos video establite in MSX
Plure series de jocos video popular nasceva in le MSX:

* *[[Dragon Quest]]*
* *[[Metal Gear (serie)|Metal Gear]]*
* *[[Puyo Puyo]]*
* *[[Parodius]]*

De alteres se publicava plure episodios pro le MSX, includente alcun titulos unic al systema o multo differente del jocos pro altere systemas:
* *[[Aleste]]*
* *[[Bomberman]]*
* *[[Castlevania]]* (como *[[Vampire Killer]]*)
* *[[Contra]]*
* *[[Dragon Slayer]]*
* *[[Final Fantasy]]*
* *[[Golvellius]]*
* *[[Gradius]]* (Nemesis)
* *[[Wizardry]]*
* *[[Xak]]*
* *[[Ys (joco video)|Ys]]*
* *[[Zanac]]*

## Fabricantes de computatores MSX
* MSX 1: Spectravideo (Statos Unite), Philips (Nederlandia), Sony, Sanyo, Mitsubishi, Toshiba, Hitachi, National, Panasonic, Canon, Casio, Pioneer, Fujitsu General, Yamaha, Yashica-Kyocera (Japon), GoldStar, Samsung, Daewoo/Yeno (Corea del Sud), Gradiente, Sharp/Epcom (Brasil), Talent (Argentina).
* MSX 2: Philips (Nederlandia), Sony, Sanyo, Samsung, Mitsubishi, Victor (equalmente cognoscite como JVC), National, Panasonic, Canon, Yamaha (Japon), ACVS, DDX (Brasil, extension de modernisation), Daewoo/Yeno (Corea del Sud), Talent (Argentina).
* MSX 2+: Sony, Sanyo, Panasonic (Japon), ACVS, DDX (Brasil, extension de modernisation)
* MSX turbo R: Panasonic (Japon)

## Specificationes del systemas
### MSX 1

* Processator: Zilog Z80A a velocitate de horologio 3,58 MHz
* ROM: 32 kB
** BIOS (16 kB)
** MSX BASIC V1.0 (16 kB)
* RAM: 8 kB minimal, usque a 64 kB
* Video Display Processor: familia TMS9918 de Texas Instruments
** Video RAM: 16 kB
** Modos de texto: 40×24 and 32×24
** Resolution: 256×192 (16 colours)
** Sprites: 32, 1 colour, max 4 per horizontal line
* Chip de sono: General Instruments AY-3-8910 (PSG)
** 3 canales + ruito

### MSX 2

* Processator: Zilog Z80A a velocitate de horologio 3.58 MHz
* ROM: 48 kB
** BIOS + BIOS extendite (32 kB)
** MSX BASIC V2.0 (16 kB)
** DiskROM (16 kB) (optional)
** MSX-Audio BIOS (32 kB) (optional)
* RAM: commonly 128 kB (64 kB on Japanese computers, Sony HB-F700P had 256 kB)
** Memory mapped (4 MB/slot max)
* Video Display Processor: Yamaha V9938 (aka MSX-Video)
** Video RAM: 128 kB (sometimes 64 kB or 192 kB)
** Modos de texto: 80×24 and 32×24
** Resolution: 512×212 (16 colours out of 512) and 256×212 (256 colours)
** Sprites: 32, 16 colours, max 8 per horizontal line
** Acceleration in hardware pro copiar, facer lineas, plenar, etc.
** Interlacing pro duplicar le resolution vertical
** Registro de rolamento vertical
* Chip de sono: General Instrument AY-3-8910 (PSG)
** 3 canales + ruito
* Chip de horologio RP5C01

### MSX 2+
* Vendite officialmente solmente in Japon (disponibile in Europa e Brasil como extensiones)
* Processator: Compatibile Zilog Z80 a velocitate de horologio 3.58 MHz o plus (esseva disponibile versiones a 5.37 MHz)
* ROM: 64 kB
** BIOS + BIOS extendite (32 kB)
** MSX BASIC V3.0 (16 kB)
** DiskROM (16 kB)
** Kun-BASIC (16 kB) (optional)
** Kanji ROM (optional)
* RAM: sovente 64 kB (in computatores japonese)
** Memory mapped (4 MB/slot max)
* Video Display Processor: Yamaha V9958 (aka MSX-Video)
** Video RAM: 128 kB
** Modos de texto: 80×24 and 32×24
** Resolution: 512×212 (16 colores ex 512) and 256×212 (19268 colores)
** Sprites: 32, 16 colores, max 8 per linea horizontal
** Acceleration in hardware pro copiar, facer lineas, plenar, etc.
** Interlacing pro duplicar le resolution vertical
** Registro de rolamento horizontal e vertical
* Chip de sono: General Instrument AY-3-8910 (PSG)
** 3 canales + ruito
* Chip de sono optional: Yamaha YM2413 (OPLL) (MSX-Music)
** 9 canales FM o 6 canales FM + 5 tambures
** 15 instrumentos predefinite e fixe, 1 programmabile
* Chip de horologio RP5C01

### MSX turbo R
* Vendite solmente in Japon
* Processatores: R800 e Zilog Z80 a velocitate de horologio respective 29 MHz e 7,14 MHz
* ROM: 96 kB
** BIOS + BIOS extendite (48 kB)
** MSX BASIC V4.0 (16 kB)
** DiskROM (16 kB)
** Kun-BASIC (16 kB)
** Kanji ROM (256 kB)
** Firmware (4 MB)
* RAM: 256 kB (FS-A1ST) or 512 kB (FS-A1GT)
** Memory mapped (4 MB/slot max)
** Additionalmente 16 kB (FS-A1ST) o 32 kB (FS-A1GT) de SRAM (functiona con accumulator)
* Video Display Processor: Yamaha V9958 (aka MSX-Video)
** Video RAM: 128 kB
** Modos de texto: 80×24 and 32×24
** Resolution: 512×212 (16 colores ex 512) e 256×212 (19768 colores)
** Sprites: 32, 16 colores, max 8 per linea horizontal
** Acceleration in hardware pro copiar, facer lineas, plenar, etc.
** Interlacing pro duplicar le resolution vertical
** Registro de rolamento horizontal e vertical
* Chip de sono: General Instrument AY-3-8910 (PSG)
** 3 canales + ruito
* Chip de sono: Yamaha YM2413 (OPLL) (MSX-Music)
** 9 canales FM o 6 canales FM + 5 tambures
** 15 instrumentos predefinite e fixe, 1 programmabile
* Chip de sono: PCM
** Singule canal a 8 bits (nulle DMA), 16 kHz max con routines in BIOS.
** Microphono incastrate
* Chip de sono: MIDI in/out (FS-A1GT solmente)
* Chip de horologio

## Ligamines externe
* MSX a chip singule 
* MSX Resource Center
* The MSX Files
* The Ultimate MSX FAQ
* Generation MSX
* Le Association MSX 
* ASCII Corporation 
* Fundation Sunrise  — Le principal producente de hardware e distributor de software pro MSX, le qual inter altere cosas fabrica e vente le famose hardware MoonSound e Graphics9000. Etiam creator del interfacie popular de CompactFlash IDE.
* MSX Projetos  — sito brasilian (in lingua portugese). Continua a producer hardware de MSX, como placas-matre MSX 2+ accelerate (ACE001 a 10 MHz). Ha un projecto continue appellate CIEL 3++ pro un nove generation multo plus potente de hardware MSX.