open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Communismo

**Communismo** esse un movimento politic del sinistra cuje scopo esse le creation de un societate sin statos e sin classes social, basate in possession commun del medios de production, accesso libre al articulos de production, e le fin de labor salarial e derectos de proprietate. Illo esse un concepto classic in le pensata marxista.

In le theoria marxista, communismo esse le etage de historia in qual le fortias economic produce un superabundantia de benes material, facilitante le ideal de distribution secundo necessitate.

Ben que socialismo solo ha le scopo de meliorar o reimplaciar capitalismo, communismo ha le scopo de reimplaciar le stato – e le idea de haber.

Le disveloppamento del communismo del scriptos de Karl Marx, su implementation, e su hostilitate contra capitalismo forma un aspecto essential al comprehension del seculo 20.

In un senso minus rigide, «communismo» esse frequentemente applicate al politicas e doctrinas del varie partitos communista del mundo, sia in poter sia in opposition. Partitos communista esse distincte de partitos socialista depois le creation del International Communista per Vladimir Lenin in 1919. Theoristas communista prefere describer le projectos de societate in statos governate per communistas sub le etiquetta de «socialismo actualmente existente». Duo grande polos communista ha existite: le Union Sovietic e le Republica Popular de China, multo influentiate per le theorias e practicas de Josef Stalin e Mao Zedong, respectivemente. Plus parve statos communista ha elaborate lor proprie variationes ideologic e practic del communismo.

Ante Marx e Lenin, on applicava le parola «communismo» a systemas economic plus o minus primitive in quales le benes de un communitate esseva possedite in commun: societates de chassa e recolta, le *Republica* de Platon, christianos primitive, le *Utopia* de Thomas More, le ideas de Gracchus Babeuf, del conte de Saint-Simon, etc.
Genetica

Le **genetica** (del greco antique γενετικός, de γένεσις - "origine"), un subcampo de biologia, es le scientia de genes, hereditage, e le varietate de organismos. Le facto que organismos heredita qualitates de lor genitores esseva usate desde epochas prehistoric pro meliorar plantas e animales per reproduction distinguente. Ma le scientia moderne de genetica, que tenta comprender le processos de hereditage, comencia solmente con le labores de Gregor Mendel in le medio del seculo 19. Ben que ille non cognosceva le fundamento physic pro hereditage, Mendel ha observate que organismos heredita qualitates per unitates unic de hereditage, que nos ora appella genes.

Genes corresponde a areas in ADN, un molecula componite de un catena de quatro typos de nucleotidos. Le sequentia de iste nucleotidos es le information genetic que organismos heredita. ADN eveni naturalmente in le forma de un catena duple, con nucleotidos a cata latere del catena que se comple mutualmente. Cata medietate del catena pote ager como un modello pro le creation de un nove catena complete. Isto es le methodo pro crear copias de genes hereditabile.

Le sequentia de nucleotidos in un gen es traducite per cellulas pro producer un catena de aminoacidos, que forma proteinas. Le ordine de aminoacidos in le proteina corresponde al ordine de nucleotidos in le gen. Iste relation inter le sequentia de nucleotidos e le sequentia de aminoacidos se appella le codice genetic. Le aminoacidos in un proteina determina como illo se plica pro devenir un forma tridimensional. Iste structura determina alora le rolo del proteina in le cellula. Proteinas executa quasi tote le rolos necessari per le cellulas pro viver. Un cambiamento al ADN in un gen pote cambiar le aminoacidos in un proteina, lo que cambia su forma e rolo. Isto pote haber un effecto dramatic in le cellula e in le organismo total.

Ben que genetica ha un rolo grande in le apparentia e conducta de organismos, il es le combination de genetica con le experientia del organismo que determina le ultime resultato. Per exemplo, durante que genes ha un rolo in determina le grandor de un organismo, le nutrition e altere cosas ha tamben un effecto grande.
Vestimento

**Vestimento** es ulle objecto que es portate per le corpore pro coperir le corpore. Le majoritate de societates human incorpora vestimentos in su rolos social. In seliger que typo de vestimento include il ha considerationes social e practic. Vestimentos usualmente es facite con alcun typo de tela.

Vestimentos ha plure functiones practic. Illos pote proteger un persona contra le climate ambiente, servir functiones social, o monstrar un stilo personal (i.e., moda). Uniformes es un typo de vestimento formal que indica que su portator es de un profession – como le uniforme de un pumpero o un policiero.

Normas re vestimento es multo differente in le varie culturas human, specialmente le normas que defini modestia. Vestimento pote monstrar rolos del generes, religiones, o classes social in un societate.
Thermodynamica

**Thermodynamica** es un scientia physic e un campo de physica que studia le effectos sur corpores material, e sur radiation in regiones de spatio, de transferimento caloric 
e de travalio exeque sur o causa per le corpores o radiation. 
Illo variabiles macroscopic interconnexe, tal como temperatura, volumine, e pression, 
que describe proprietates physic de corpores material e radiation, appellate in iste scientia systemas thermodynamic.

Historicamente, thermodynamica disveloppa ab un desiro de accrescer le efficientia del prime machinas de vapor, 
particularmente per le effortios de physico francese
Nicolas Léonard Sadi Carnot (1824) qui credeva que le efficientia de motores caloric esseva le clave que poterea adjutar Francia vince le Guerras Napoleonic.
 
Physico scotese Lord Kelvin esseva primo de formulate un definition concise de thermodynamica in 1854:


Thermo-dynamica es le subjecto del relation de calor a fortias agente inter contigue partes de corpores, e le relation de calor a agentia electric.


Initialmente, le thermodynamica de motores caloric concerneva primemente le proprietates thermic de lor 'materiales laborante', tal como vapor. 
Iste concernimento esseva tunc ligante al studio de transferimentos energic in processos chimic, pro exemplo al investigation, publicava in 1840, del calores de reactiones chimic
 per Germain Hess, 
que non esseva originalmente concernite explicitemente con le relation inter excambios energic de calor e travalio. 
Thermodynamica chimic studia le rolo de entropia in reactiones chimic.

Anque, thermodynamica statistic, o mechanica statistic, da explanationes de thermodynamica macroscopic per predictiones statistic del
motion collective del particulas basate sur le mechanica de lor comportamento microscopic.

Thermodynamica describe como systemas muta quando illos interage con un altere o con lor ambiente. 
Isto pote esser applicate a un varietate large de topicos in scientia e ingenieria, tal como ingenios, transitiones phasic, reactiones chimic, 
phenomenos transportal, e vere cavos nigre. Le resultatos de thermodynamica es essential pro altere campos de physica e pro chimia, 
ingeniera chimic, ingeniera aerospatial, ingeniera mechanic, biologia cellular, ingeniera biomedic, scientia de materiales, e es util pro altere campos tal como economica.

Multe del factos empiric de thermodynamica es comprendite in su quatro leges. 
Le lege prime specifica que energia pote esser excambiate inter systemas physic como calor e travalio thermodynamic.
 
Le lege secunde concerne un quantitate appellate entropia, que exprime limitationes, provenir ab que es sapite como irreversibilitate, sur le amonta de travalio thermodynamic 
que pote esser liverate a un systema externe per un processo thermodynamic.
 
Multe scriptores offere varie enunciatos axiomatic de thermodynamica, como si illo esseva un subjecto clause, sed processos nonequilibrial continua de facer difficultates pro lo.

## Vide etiam
* Entropia
* Mechanica statistic

## Referentias
Joule

Le **joule** (symbolo **J**) es un unitate derivate de energia o travalio in le Systema International de Unitates. 

Un joule equala le energia expendite (o travalio exequite) in applicar un fortia de un newton 
per un distantia de un metro (1 newton metro or N·m), o in transmitter un currente electric de un ampere per un resistentia de un ohm per un secunda. 
Illo es nominate pro le physico anglese James Prescott Joule (1818–1889).

In terminos primemente de unitates base del SI e tunc in terminos de altere unitates del SI:
:\rm J  = {}\rm \frac{kg \cdot m^2}{s^2} = N \cdot m = \rm Pa \cdot m^3={}\rm W \cdot s
ubi N es le newton, m es le metro, kg es le kilogramma, s es le secunda, Pa es le pascal, e W es le watt.

Un joule anque pote esser definite como:
* Le travalio requirite de mover un carga electric de un coulomb per un differentia potential electric de un volt, o un '"coulomb volt" (C·V). Iste relation pote esser usate de definir le volt.
* Le travalio requirite de producer un watt de potentia pro un secunda, o un "watt secunda" (W·s) (compara kilowatt hora). Iste relation pote esser usate de definir le watt.

## Vide etiam
* Conversion de unitates
* Energia

## Referentias
Fission nuclear

In physica nuclear e chimia nuclear, le **fission nuclear** es un reaction nuclear in le qual le nucleo de un atomo divide a in plus parve partes (plus
leve nucleos), frequentemente producer neutrones libere e photones (in le forma de radios gamma) e relaxar un amonta tremende de energia.  
Le duo nucleos producite es sovente de dimension comparabile, typicalmente con un ratio de massa circa 3:2 pro commun isotopos fissile.

 
Le major parte de fissiones es fissiones binari, sed rarmente (2 a 4 vices per 1000 eventos), tres positivemente cargate fragmentos es producite in un fission ternari. 
Le plus parve de iste ha extension in dimension ab un proton a un nucleo de argon. 
Fission nuclear debe non esser confundite con fusion nuclear, que es le amalgamation de duo nucleos de formar un singule nove plus grande nucleo.

Fission es usualmente un reaction nuclear energetic inducite per un neutron, ben que illo es occurre rarmente como un forma de spontanee disintegration radioactive, 
specialmente in isotopos con plus alte numeros de massa. Le composition nonpredictabile del productos (que varia in un latemente probabilistic e aliquanto chaotic maniera) 
distingue fission ab purmente processos tunnelante quantic tal como emission protonic, disintegration alpha, e disintegration de gruppos, 
que da le mesme productos consistentemente.

Fission de elementos pesante es un reaction exothermic que pote relaxar amontas grande de energia, ambe como radiation electromagnetic e como energia kinetic del fragmentos 
(califacer le material grosse ubi le fission occurre). Pro fission de producer energia, le total energia ligante de le elementos resultante 
debe esser minus que del elemento original. Fission es un forma de transmutation nuclear, proque le fragmentos resultante non es le mesme elemento como le atomo original.

Fission nuclear produce energia pro potentia nuclear e de pulsar le explosion de armas nuclear. 
Ambe usos es possibile quod certe substantias appellate combustibiles nuclear suffre fission quando illos es colpate per neutrones fissional, 
e tunc emitte neutrones quando illos disintegra. Isto face possibile un reaction catenal autosustenente que relaxa energia a un rata controlate in un reactor nuclear 
o a un rata rapidissime noncontrolate in le detonation de un arma nuclear. Le amonta de energia libere continite in combustibile nuclear es milliones de vices le amonta de energia libere continite in un massa simular de combustibile chimic 
tal como gasolina, facer fission nuclear un attractive fonte de energia. Le productos de fission nuclear, tamen, es in media multo plus radioactive 
que le elementos pesante in le combustibile, e remane radioactive pro durationes longe, causar le problema del immagazinage de residuo nuclear. 

## Vide etiam
* Energia
* Fusion nuclear
* Physica nuclear

## Referentias
Volt

Le **volt** (symbolo: **V**) es le unitate derivate de fortia electromotive in le Systema International de Unitates, communmente appellate "voltage".
 
Illo es anque le unitate pro le connexe ma legiermente differente quantitate potential electric in un puncto 
(voltage como connexe a un terra referential) e differentia potential electric (anque appellate "differentia potential electrostatic").
Illo es nominate pro del physico italiano Alessandro Volta (1745–1827), qui inventava le pila voltaic, forsan le prime pila chimic.

## Definition
Le volt es definite como le valor del voltage trans un conductor quando un currente de un ampere dissipa un watt de potentia in le conductor. 
 
Illo etiam equala un joule de energia per coulomb de carga electric, J/C. Illo pote esser exprimite in terminos del unitates del SI como:

:\mbox{V} = \mbox{A} \cdot \Omega= \dfrac{\mbox{W}}{\mbox{A}} = \sqrt{\mbox{W} \cdot \Omega} = \dfrac{\mbox{J}}{\mbox{A} \cdot \mbox{s}} = \dfrac{\mbox{N} \cdot \mbox{m} }{\mbox{A} \cdot \mbox{s}}  = \dfrac{\mbox{kg} \cdot \mbox{m}^2}{\mbox{C} \cdot \mbox{s}^2} = \dfrac{\mbox{N} \cdot \mbox{m}} {\mbox{C}} = \dfrac{\mbox{J}}{\mbox{C}}

Illo anque pote esser scribite in le unitates de base del SI m, kg, s e A como: 
:\mbox{V} = \dfrac{\mbox{kg} \cdot \mbox{m}^2}{\mbox{A} \cdot \mbox{s}^{3}} 

## Vide etiam
* Conversion de unitates
* Energia

## Referentias
Caverna de Thien Duong

**Caverna de Thien Duong** es un caverna in Phong Nha-Ke Bang in provincia Quang Binh, Vietnam, 60 km nord de Đồng Hới, 450 km sud de Hanoi. Le caverna es total 31 km longe. In april 2010, exploratores britannic hic discoperiva le plus grande caverna in Vietnam.
Newton (unitate)

Le **newton** (symbolo: **N**) es le unitate derivate de fortia in le Systema International de Unitates, nominate pro Isaac Newton in recognoscentia de su travalio in mechanica classic.

## Definition
Le newton es le unitate del SI pro fortia; illo equala le amonta de fortia nette requirite de accelerar un massa de 1 kilogramma a un rata de 1 metro per secunda quadrate. 
In analysis dimensional, *F* = *ma*, multiplica *m* (kg) per *a* (m/s2), le dimension pro 1 newton unitate es dunque:

:{\rm N = kg~\frac{m}{s^2} = M~\frac{L}{T^2}}

## Exemplos
* 1&nbsp;N es le fortia del gravitate del terra sur un massa de circa 102&nbsp;g = 1/9,81&nbsp;kg (tal como un pomo parve).
* Sur le superficie del Terra, un massa de 1&nbsp;kg emplea un fortia de approximatemente 9,8&nbsp;N (o 1,0&nbsp;kilogramma-fortia; 1 kgf=9,80665 N per definition). Le approximation de 1&nbsp;kg corresponder a 10&nbsp;N (1 decanewton o daN) es interdum usate como un regula simple pro objectos quotidian e in ingenieria.
* Le fortia del gravitate del Terra sur un esser human con un massa de 70&nbsp;kg es circa 686&nbsp;N.
* Le producto scalar de fortia e distantia es travalio mechanic. Assi, in unitates del SI, un fortia de 1&nbsp;N empleate trans un distantia de 1&nbsp;m es 1 N·m de travalio. Le theorema de travalio e energia declara que le travalio expende sur un corpore equala le alteration in le energia del corpore. 1 N·m = 1&nbsp;J (joule), le unitate del SI unit de energia.
* Il es commun de vider fortia exprimite in kilonewtones o kN, ubi 1&nbsp;kN&nbsp;= 1000&nbsp;N.

## Vide etiam
* Conversion de unitates
* Fortia
* Joule, le unitate del SI de energia, 1 newton empleate trans un distantia de 1 metro
* Kilogramma-fortia, fortia empleate per le gravitate del Terra a nivello del mar sur 1 kilogramma de massa
* Ordines de magnitude
* Pascal, le unitate del SI de pression, 1 newton ager sur un area de 1 metro quadrate
* Systema International de Unitates

## Referentias
The Lion King

Le titulo **The Lion King** ha plure significatos:

* The Lion King (film de 1994)
* The Lion King (film de 2019)
* The Lion King (ludo musical)
Kelvin

Le **kelvin** es un unitate de mesuration pro temperatura. Illo es un del septe unitates de base in le Systema International de Unitates (SI) e es designate per le symbolo **K**. Le **scala Kelvin** es un scala absolute de temperatura thermodynamic, usante zero absolute como su puncto nulle, le temperatura al qual omne motion thermal cessa in le description classic de thermodynamica. 

Le puncto referential que defini le scala Kelvin es le puncto triple de aqua a 273,16&nbsp;K. Le kelvin es definite como 1/273,16 del differentia inter iste duo punctos referential.

Le scala Kelvin es nominate pro le ingeniero e physico William Thomson, 1me Baron Kelvin (1824–1907), qui scribeva del necessitate de un "*scala thermometric absolute*". 
Dispare le grado Fahrenheit e grado Celsius, le kelvin es ni referite a ni representa como un grado. 
Le kelvin es le primari unitate de mesuration in le scientias physic, ma illo es usate frequentemente in conjunction con le grado Celsius, que ha le mesme magnitude. Zero absolute a 0&nbsp;K equala -273,15&nbsp;°C o -459,67&nbsp;°F.

## Vide etiam
* Puncto triple
* Scalas de temperatura
* Systema International de Unitates
* Temperatura thermodynamic

## Referentias
Watt

Le **watt** (symbolo: **W**) es un unitate derivate de potentia in le Systema International de Unitates (SI), 
nominate pro le ingeniero scotese James Watt (1736–1819). Le unitate, definite como 1 joule per secunda, mesura le rata de conversion de energia.

## Definition
In le terminos de mechanica classic, un watt es le rata al qual trevalio es expendite quando le velocitate de un objecto es tenite constante a 1 metro per secunda 
contra un fortia constante e opponente de 1 newton.

:\mathrm{W = \frac{J}{s} = \frac{N\cdot m}{s} = \frac{kg\cdot m^2}{s^3}}

In le terminos de electromagnetismo, un watt es le rata al qual travalio es expendite quando 1 ampere (A) de currente flue per un differentia potential electric de 1 volt (V).

:\mathrm{W = V \cdot A}

Duo additional conversiones de unitates pro watt pote esser trovate per usar le equation supra e le lege de Ohm.

:\mathrm{W = \frac{V^2}{\Omega} = A^2\cdot\Omega}
ubi ohm (\Omega) es le unitate derivate del SI de resistentia electric.

## Vide etiam
* Conversion de unitates
* Energia
* Ordines de magnitude
* Potentia (physica)
* Systema International de Unitates
* Volt-ampere

## Referentias
The Rescuers

***The Rescuers*** ("Le Salvatores") es un film de animation statounitese de 1977 producite per Walt Disney Productions. Illo faceva su début le 22 de junio 1977. Illo es le 23tie film animate de Disney.

Le film es basate sur un serie de libros scribite per Margery Sharp, principalmente *The Rescuers* e *Miss Bianca*. Un continuation, *[[The Rescuers Down Under]]*, esseva lanceate in le cinemas in 1990.

## Ligamines externe
* Sito official
*
Washington, D.C.

**Washington, D.C.**, formalmente le **Districto de Columbia**, o simplemente **D.C.**, es le capital del **Statos Unite de America**, fundate le 16 de julio 1790. Le Constitution del SUA permitte le construction de un districto special pro servir como le capital del nation. Le Districtio es parte de nulle Stato del SUA, e es dirigite per le Governamento federal del SUA.

In le Districto, un citate capital esseva fundite in 1791 e nominate in honor de George Washington. Le Citate de Washington, con Georgetown e areas remote in le districto federal esseva unite in un singule governamento in 1871, que fundava Washington D.C. como es hodie. Le citate possede le mesme nomine con le stato de Washington in le litore pacific del pais.

Washington, D.C., es basate in le ripa del nord del Fluvio Potomac, e ha a su bordos le statos de Virginia al sud e Maryland al altere lateres. Le citate ha un population residente de 601,723; durante dies de travalio, le population se cresce a plus que un million. Le Area Metropolitan de Washington, de que le Districto es parte, ha un population de casi 5.6 million; il es le 7me plus grande area metropolitan in le pais.

Le centros del tres ramos del governamento federal del SUA es basate in le Districto, con plure del monumentos e museos plus notabile del nation; pro isto, le citate de Washington es assatis usate como un nomine pro le governamento federal. D.C. etiam habe 176 missiones diplomatic, le centro del Gruppo del Banca Mundial, le Fundo Monetari International (FMI), le Organisation del Statos American (OSA), le Banca del Disvellopamento Inter-American, e le Organisation del Sanitate Pan-American (OSPA), e le centros de plure uniones mercantil, gruppos de lobby, e associatos professional.

Le governamento del Districto proprie es basate in un burgomaestro e un consilio del citate de 13 membros. Le Congresso del Statos Unite de America ha le autoritate supreme, e pote invertir leges local; pro iste, residentes de D.C. ha minus autogovernation que le residentes del statos. Le representation de D.C. in Congresso es un delegato in le House, qui non pote votar ma pote avisar le Congresso in questiones que concerne le Districto. Le residentes de D.C. non poteva votar in electiones presidental ante que le ratification del Emendamento 23 al Constitution del SUA in 1961.
Sudan del Sud

Le **Republica de Sudan del Sud** (o **Sud-Sudan**) (anglese: *Republic of South Sudan*) es un pais sin litore in le est de Africa. Juba es le citate capital. Confinate al est con Ethiopia, al sud con Uganda, Kenya e le Republica Democratic del Congo, al west con le Republica Centroafrican e al nord con le  Republica de Sudan, Sud-Sudan deveniva un nation independente le 9 de julio 2011 in consequentia de un referendo in januario 2011. Ante independentia, illo era duo veces un region autonome in Sudan (1972-1983 e 2005-2011). Salva Kiir Mayardit es le prime presidente del independente pais.

Inter 1899 e 1956, Sudan del Sud faceva parte del condominio del Sudan Anglo-Egyptian. Le anglese es le lingua official del pais, e on usa un lingua creol a base lexic arabe como lingua franc parlate. Un importante proportion del populo es de confession christian. Iste facto, e le differentia ethnic inter le populos «nigre» del sud e le arabes del nord, contribueva a duo guerras civil inter le nord e le sud (1955-1972 e 1983-2005) que precedeva le concessiones de autonomia. Le secunde guerra civil esseva in opposition al actual regime islamista in Khartoum.

Sudan del Sud es un pais verde e tropical, coperte de forestes, praterias e paludes (includente le enorme Sudd o *Bahr el Jabal*), e aquate per le Nilo Blanc. In le pais se trova grande populationes de antilopes, bufalos, elephantes, girafas, e leones; le reservas silvestre son le domicilio de simias como le chimpanze.

Sudan del Sud es le prime pais african a devenir independente sin haber essite un colonia a parte. Ben que alcun elites african time que le independentia de Sudan del Sud deveni un precendente in altere paises del continente, le recognition del independentia sud-sudanese per paises african e le Union African ha essite signalate in avantia. Sudan del Sud ha devenite le 54me stato membro del Union African le 27 de julio 2011.

Le gruppos ethnic include le populos dinka, nuer, shilluk e acholi.

## Vide etiam
* Crise alimentari in le Corno de Africa de 2011

## Ligamines externe

* Le sito web official del Governamento del Republica del Sudan del Sud
Salva Kiir Mayardit

**Salva Kiir Mayardit** (nascite 1951) es un ex-commandator rebelle, politico e le prime presidente del Republica de Sud-Sudan. Ille jungeva le Movimento Popular de Liberation de Sudan (*MPLS*) durante le ultime annos de decennio 1960. Con John Garang, Kiir Mayardit era un fundator de MPLS e se elevava a capite de su militares.
Ille governava le region autonome de Sud-Sudan desde 2005, quando Tractato de Naivasha era signite, a referendum de independentia que occurava in 2011. Le majoritate elegiva a crear un nove, independente nation.

Kiir Mayardit es un dinka de ethnicitate e un devoto christiano. Ille regularmente ora in le Cathedral Roman Catholic in Juba, le citate capital.

## Referentias


## Ligamines externe
* Profilo: Chef de Sud-Sudan Salva Kiir Mayardit 
* Biographia de Salva Kiir Mayadrit
Movimento Popular de Liberation de Sudan

Le **Movimento Popular de Liberation de Sudan** (MPLA) (anglese: *South People's Liberation Movement*) es un partito politic in Sud-Sudan. Le partito era fundite in le anno 1983 de John Garang. Ille conduceva e le MPLA e le *Armea Popular de Liberation de Sudan* (APLA), faction militari de MPLA, usque 2005. Le currente chef del partito es Salva Kiir Mayardit.

Ante le independentia le 09 de julio 2011, MPLA era un consituente importante in le governamento de region autonome de Sud-Sudan. Le MPLA militava contra le governamento de Sudan desde 1983 usque 2005. In 2005, MPLA signava le Tractato de Naivasha, que apportava pace al region.

Post le electiones general sudanese de 2010, MPLA deveniva le secundo grande partito in Sudan.

## Referentias
Tractato de Naivasha

Le **Tractato de Naivasha** es un accordo de pace que era signite le 9 de januario 2005 inter le Movimento Popular de Liberation de Sudan (MPLS) e le governamento de Sudan. Le tractato finiva le Secunde Guerra Civil Sudanese.Le scopo del tractato, inter alia, era apportar pace al region, disveloppamento de un system democratic de repartir moneta gainita per le vendita de petroleo, autonomia al Sud-Sudan e un referendum de independentia in futuro. Le tractato era incorigiate per Autoritate Intergovernamental por le Disveloppamento.

## Referentias



## Ligamines externe

* Texto del Tractato de Naivasha
Foramine nigre

Un **foramine nigre** o **cavo nigre** es un region del spatiotempore de quem nihil, ni le lumine, pote fugir. Le theoria de relativitate general predice que un massa que es bastante compacte pote deformar le spatiotempore pro crear un foramine nigre. Per le superfacie del foramine nigre il ha un superfacie, definite mathematicamente, appellate le horizonte de eventos que marca le puncto post que nihil pote revenir. Illo se denomina "nigre" proque le foramine absorbe tote le lumine continite in le horizonte e refulge nihil, como un superfacie de nigre perfecte in thermodynamica. Mechanica quantic predice que foramines nigre emitte radiationes como un corpore nigre con un temperatura finite. Iste temperatura es inversemente proportional al massa del foramine nigre; pro isto, il es difficile observar le radiation de foramines nigre del massa stellar o plus.

Objectos cuje campo de gravitate es troppo forte pro lassar le lumine escappar esseva considerate pro le prime vice in le seculo 18 per John Michell e Pierre-Simon Laplace. Le prime solution moderne de relativitate general con un foramine nigre esseva discoperite per Karl Schwarzschild in 1916, ben que su interpretation como un region del spatio de que nihil pote escappar non esseva appreciate completemente durante quatro decennios plus. Considerate un curiositate mathematic pro decennios, in le annos 1960 obras theoretic demonstrava que foramines nigre esseva un prediction generic del relativitate general. Le discoperta del stellas neutronic dava credentia al idea que objectos collabite per gravitation esseva un realitate astrophysic.

Il es expectate que le foramines nigre de massa stellar forma quando stellas gigante se collabe al forma de un supernova al fin de lor cyclo de vita. Post le formation de un foramine nigre, illo pote crescer per absorber massa ambiente. Per absorber altere stellas e funder se con altere foramines nigre, foramines nigre supermassive pote formar se, ab milliones de massas solar.

In despecto de su interior invisibile, on pote determinar le presentia de un foramine nigre per su interactiones con altere materia. Astronomos ha identificate numerose candidatos pro foramines nigre stellar in systemas binari, gratias a su interactiones con lor stellas ligate. Il ha un consenso crescente que plure galaxias ha foramines nigre supermassive in lor centro; principalmente, basate in evidentia forte de un foramine nigre de plus de quatro milliones de massas solar in le centro de nostre Via Lactee.
Chepelare

**Chepelare** (in bulgaro: Чепеларе) es un urbe e station de ski in le provincia Smolyan in Bulgaria del sud. Es situate in le parte central del Rhodopes, sur le ripas del Riviera Chepelare. Chepelare es un popular centro de sport hibernal con un del pistas de ski le plus longe in Europa del sud-est. Es situate proxime a Pamporovo, un del plus grande centros touristic de Bulgaria. In decembre 2009, le urbe ha un population de 5.412 habitantes.

## Conferentia de interlingua
Chepelare es le loco del 19ne Conferentia International de Interlingua organisate per le Union Mundial pro Interlingua in julio 2011.

## Galeria

Imagine:Чепеларе 2879314777 2a3044d192 o.jpg | Chepelare
Imagine:Chepelare_Statue.jpg | Monumento del capitano Petko Voyvoda
Imagine:Chepelare_Monument.jpg | Monumento
Imagine:Chepelare school Iankov.JPG | Schola


## Ligamines externe
*  Sito official
* 19ne Conferentia International de Interlingua

## Referentias
Regina Coeli

**Regina Coeli**, o ancora **Regina Caeli**, es un hymno marian, un oration christian dedicate al Virgine Maria. Illo es le un del quatro hymnos marian del catholicismo (Salve Regina, Alma Redemptoris Mater e Ave Regina coelorum). Su titulo - in realitate le duo prime parolas del texto - significa "Regina del Celo" in latino. Su origine es del seculo 12. Iste oration es cantate desde le die de pascha usque le die del pentecoste. On recita lo in loco del angelus durante le tempore paschal. Illo es breve, e illo habe quatro rimas platte, un alleluia in refrain e illo se termina per un *oremus* o un invocation.

A partir del ascension, le parolas latin del Regina Caeli *Resurrexit sicut dixit* pote esser reimplaciate per *Iam ascendit sicut dixit*. 

Le oration del Regina Caeli reimplacia le oration del angelus durante tote le tempore paschal (desde le nocte de pascha al pentecoste), a septe horas (o octo), meridie e dece-nove horas.

## Le texto del oration
### In interlingua
Regina del celo, allegra te, alleluia  
proque le que tu ha meritate de portar, alleluia 
es resuscitate como Ille le ha dicite, alleluia 
Ora a Deo pro nos, alleluia. 

V. Gaude te e allegra te, Virgine Maria, alleluia.
R. Proque le Senior es vermente resurgite, alleluia. 

Vamos orar 
Oh Deo, qui, per le Resurrection de tu Filio, nostre Senior Jesus Christo, Tu ha date le allegressa al mundo: concede, nos implora Te, que per le Virgine Maria, su Matre, nos arriva al gaudios del vita eternal. Per Christo, nostre Senior. Amen.

### In latino

*Regina Coeli, laetare, alleluia:<br />
quia quem meruisti portare, alleluia.<br />
Resurrexit, sicut dixit, alleluia.<br />
Ora pro nobis Deum, alleluia.* 

V. *Gaude et laetare, Virgo Maria, alleluia. <br />*
R. *Quia surrexit Dominus vere, alleluia. <br />*

*Oremus <br />
Deus, qui per resurrectionem Filii tui, Domini nostri Jesu Christi, mundum laetificare dignatus es: praesta, quaesumus; ut, per ejus Genitricem Virginem Mariam, per­petuae capiamus gaudia vitae. Per eumdem Christum Dominum nostrum. Amen*
Academia de Esperanto

Le **Academia de Esperanto** ( **Akademio de Esperanto**) es le institution que conserva e protege le esperanto. Illo esseva create in 1905 per le Congresso Mundial de Esperanto. Sequente un proposition de L.L.Zamenhof se creava le Committee Linguistic (Lingva Komitato). In 1948 illo adopta le nomine actual.
Division in duo

**Division in duo**, in mathematica, etiam es cognoscite como **bipartition** o **mediation**. Le tractamento de mediation como un operation distincte data del era del Egypto antique, cuje algorithmo de multiplication usava division in duo como un parte del "decomposition" de un numero large a un numero usabile.  Le operation de mediation es multo facile in systemas de numeration cuje base se pote divider in duo, como le systema decimal usate in mathematica elementari.  Proque le systemas binari, octal, e hexadecimal se pote divider in duo facilemente, le implementation del mediation es importante in informatica.

## Arithmetica binari
In le arithmetica binari, division in duo se pote facer con un operation lateral de un cifra:  id es, proque le base del arithmetica binari se basa in le numero duo, cata cifra in un numero representa un ordine de magnitude de duo, e le remotion de un cifra es le mesme como division per duo.  Isto es importante in informatica proque le action de divider in duo pote esser facite facilemente, como un optimisation del reduction de fortia.  Le simplicitate del division in duo in le systema binari esseva un factor principe in su adoption in computatores super le systemas commun analogic o rar ternari.

Como un exemplo, le numero binari 1101001 (105 in decimal), post que un cambia lateral al dextere, es 110100 (52 in decimal): le bit del ordine basse, un 1, es removite.  Similarmente, division in ulle poter de 2*k* pote esser facite per cambiar lateralmente per *k* positiones.  In arithmetica binari de puncto flotante, division in duo se pote facer per diminuer le exponente per 1.

Proque operationes lateral es usualmente plus rapide que division per bytes, reimplaciar un division con un cambio lateral es usate in le optimisation de programmas.  Totevia, un operation lateral non se debe usar con numeros signate.  Le majoritate de representationes binari usa un systema que se usa un cifra de signation: le cifra prime o final indica si le numero es positive o negative.  Ergo, le cambio de iste cifra cambia completemente le valor del numero.

## Vide etiam
* Medietate
* Mediana - un valor que se divide un ensemble in duo equal subinsimules.
* Bisection - le partition de un objecto geometric in duo medietates equal.

## Referentias
Union African

Le **Union African** es un union de 54 statos trans le continente african e insulas adjacente. Le sol statos african non in le UA es Marocco e Sudan del Sud, e le adhesion de isto es anticipate. Establite le 9 de julio 2002 in Durban, Africa del Sud, le UA es le successor del Organisation del Unitate African. 

Le objectivos del UA es promover le democratia, le derectos human, e le disveloppamento trans Africa, sur toto per le augmentation de investimentos exterior per le intermediario del Nove Partenariato pro le Disveloppamento del Africa (NEPAD). Iste programma stipula que le pace e democratia es necessari al disveloppamento durabile. Le UA ha anque le ambition de crear un banca central de disveloppamento.

## Linguas
Le Union African publica su documentos in sex linguas: anglese, arabe, espaniol, francese, portugese e swahili.

## Organos
Le decisiones le plus importante del UA es prise per le Assemblea del Union African, un reunion semi-annual del capites del stato e governamento de su statos membros. 

Le secretariato del UA, denominate le Commission del Union African, es basate in Addis Abeba, Ethiopia. 

Il ha plure organos del UA: un Consilio Executive, un Parlamento Panafrican, un Corte African de Justitia, un Consilio de Pace e Securitate, un Consilio Economic, Social e Cultural, etc.

## Vide etiam
*Presidente del Union African
Samoa

Le **Stato Independente de Samoa** (previemente le **Samoa Occidental**, in contrasto al Samoa Statounitese) es un pais que comprende le parte occidental del Insulas Samoan in le Oceano Pacific del Sud. Iste ancian colonia german e neozelandese deveniva independente in 1962. Le insulas principal son Upolu e Savai‘i. Le capital, Apia, es situate sur Upolu, assi como le aeroporto international de Faleolo.

Exploratores europee denominava le Insulas Samoan «Insulas del Navigatores» gratias al habilitate del samoanos como nautas. Un tratado international, concluse a Berlin in 1889, garantiva le independentia del regno samoan, ma dece annos plus tarde, Germania e le Statos Unite compartiva le archipelago in lor colonias respective.

Le samoanos constitue, post le Māori de Nove Zelanda, le populo polynesian le plus numerose. Christianismo es le religion de 99% del samoanos; un ecclesia presbyterian (le Ecclesia Christian Congregational de Samoa) comprendeva 36% del population, le Ecclesia Catholic 20%, le methodistas 15%, le Ecclesia de Jesus Christo del Sanctos del Ultime Dies 13%, e Assembleas de Deo (pentecostal) 11%. Samoa es dotate de un del septe casas de adoration bahá'í in le mundo.

Coco e bananas son recoltas importante del insulas primarimente agrari.

Rugby a 15 es extrememente popular in Samoa. Le equipa national, appellate *Manu Samoa*, ha actualmente le grado le plus alte del secunde classe de nationes de rugby, mesmo ante Italia (un nation del prime classe). Altere sports popular in Samoa son *kirikiti*, un adaptation local de cricket, e netball.

## Referentias
Papa Gregorio XIII

**Papa Gregorio XIII** (latino: *Gregorius*; 7 de januario, 1502 in Bolonia – 10 de april, 1585 in Roma), nascite **Ugo Boncompagni**, esseva papa del Ecclesia Catholic Roman desde le 13 de maio 1572 usque su morte in 1585.

## Precoce vita
Su nomine de nascentia esseva Ugo Boncompagni. Ille nasceva in 1502, in Bologna. In 1572, Boncompagni esseva seligite pro esser le sequente papa. Isto esseva post le morte de Papa Pio V.

## [[Calendario gregorian]]
Papa Gregorio es famose pro su cambiamento al calendario. Sub le calendario julian, le annos esseva troppo longe. A fin de cambiar le calendario pro retornar a normal, 10 dies esseva omittite. Iste dies esseva omittite inter le 4 de octobre 1582 e 15 de octobre 1582. Iste calendario es ancora usate hodie.
Vatican Observatory Research Group

**VORG (''Vatican Observatory Research Group'')** - le **Gruppo de Recerca del Observatorio del Vaticano** - es un institution scientific unite con le Observatorio Astronomic del Vaticano.

Le sede del VORG se trova in le Observatorio de Steward del Universitate de Arizona.

Le gruppo esseva create in 1980 super le initiativa del director del Observatorio del Vaticano de alora George Coyne SJ.

Le instrumento basic dedicate al observationes astronomic es pro le gruppo un telescopio moderne de nove generation VATT. Ultra le observationes, le gruppo conduce tamben recercas theoric e interdisciplinari e illo dispone de un ric collection de meteorites.

## Equipa
Ecce alcun personas del VORG e dominios de lor recercas:
* José Gabriel Funes SJ, director del Observatorio del Vaticano e VORG, conduce recercas super galaxias.
* Guy J. Consolmagno SJ, portavoce del Observatorio, conduce recercas super meteorites.
* Christopher J. Corbally SJ, vicedirector del VORG e le presidente del **National Committee to International Astronomical Union**, specialista in le spectroscopia astronomic.
* Richard P. Boyle SJ, occupa se de photometria.
* William R. Stoeger SJ, cosmologo, es coordinator del programmas interdisciplinari **Scientia-Theologia**.
* Michał Heller, cosmologo e philosopho, *Adjunct Scholar* del Observatorio del Vaticano.

## Fontes
* S. Maffeo, *The Vatican Observatory. In the Service of Nine Popes*, Vatican Observatory Publications, 2001.
* *The Vatican Observatory 2006 Annual Report*, Vatican Observatory Publications.

## Referentias


## Ligamines externe
*  Observatorio del Vaticano
Jean-Auguste-Dominique Ingres

**Jean-Auguste-Dominique Ingres** (Montauban, Francia le 29 de augusto 1780&nbsp;– Paris, Francia le 14 de januario 1867) esseva un pictor francese neoclassic del seculo 19.
Coheritor

Un **coheritor** o **cohesor** es un typo primitive de receptor de undas radio in le telegraphia. Le coheritor esseva solmente apte pro le reception de messages in Codice Morse. Pro le reception de telephonia sin filos e de radio AM, iste dispositivo esseva inadequate.

## Construction e functionamento
Le cohesor consiste de un tubo tenue de vitro con duo electrodos, plenate, sin pression, de limatura de metallo (FeNi). Un latere del cohesor es connectite con le antenna, le altere con le terra. Le alte resistentia electric inhibi un currente electric ex un fonte de energia connectite parallelmente al cohesor. Ma sub influentia de un radio-unda, le pulvere se cohere, e le cohesor permitte le passage facile del currente. Iste currente pote, per exemplo, facer sonar un campana o controlar un relais.

Le causa de iste effecto es le micre scintillas que occurre inter le particulas de metallo e que face coagular le particulas. Si on colpa legiermente contra le tubo, iste proprietate dispare e le situation previe retorna.

## Historia
Le invention del coheritor es sovente attribuite al pionero francese de radiotelegraphia Édouard Branly. Circa 1890, ille usava su *Radio conducteur* pro le prime vice como receptor de radio-undas. Ma le le physico italian Temistocle Calzecchi Onesti describeva jam le principio del cohesor sex annos antea. In su recercas ille discoperiva que le conductivitate electric del limatura de ferro, confinate in un tubo isolate, cresceva fortemente sub influentia de campos electric exterior. Onesti usava isto principalmente como detector de tempestas perque illo reageva a disturbantias atmospheric in le aere.

Le anglese Oliver Lodge meliorava le apparato plus tarde, explicava le principios de su functionamento e lo dava le nomine *coherer* (coheritor, cohesor), basate sur le parola anglese *to cohere* (coherer). In annos plus recente, melior dispositivos pro le reception de radio-undas esseva disveloppate, como le receptor a crystallo, le tubo electronic e le transistor de hodie.

## Fontes
*  Temistocle Calzecchi Onesti Incredible people (visitate in julio 2011)
*  *Piet van Schagen:* Radiocafé: De Coherer  Nederlandse Vereniging voor de Historie van de Radio (visitate in julio 2011)

## Notas


*Iste articulo es basate sur un traduction del articulo [[:nl:Coherer|Coherer]] del [[:nl:|Wikipedia in nederlandese]], le [https://secure.wikimedia.org/wikipedia/nl/w/index.php?title=Coherer&oldid=21441170 version 21441170 del 6 de julio 2011].*
The Fox and the Hound

***The Fox and the Hound*** ("Le vulpe e le can") es un film de animation de 1981 basate in parte sur le libro homonyme de Daniel P. Mannix, producite per Walt Disney Productions. Faceva su debut le 10 de julio de 1981. Le 24te film animate de Disney, le film conta le historia de duo amicos improbabile, un vulpe nominate Tod e un can nominate Copper.

Le film es dirigite per Ted Berman, Richard Rich, e Art Stevens, e ha le voces de Mickey Rooney, Kurt Russell, Pearl Bailey, Jack Albertson, Sandy Duncan, Jeanette Nolan, Pat Buttram, John Fiedler, John McIntire, Dick Bakalyan, Paul Winchell, Keith Mitchell, e Corey Feldman. Un successor intermediari, *[[The Fox and the Hound 2]]*, esseva lanceate sur DVD le 12 de decembre 2006.

## Ligamines externe
* Sito official
*
Alphabetisation

Le **alphabetisation** esse le capacitate de un persona que leger e scriber in alicun lingua. Le alphabetisation non esse le total del linguistica, ma il incorperi plure habilitates variate que se pote usar in le vita quotidian: le formas del litteras; le phonologia del lingua; un vocabulario basic e practic; le grammatica, specialmente le formation de phrases que pote explicar un idea; comprehension de un obra; le usage del utensiles de leger e scriber, como libros e stilos; e (frequentemente como usate hodie) un pauc cognoscientia del litteratura contemporanee e/o classic. Le alphabetisation esse un habilitate critic in societates moderne; ergo, esse un scopo primari del education pedagogic. Un persona qui habe iste habilitates basic esse appellate *litterate* - un qui habe un facilitate con litteras.

Le ration del alphabetisation esse un marca principe del disvellopamento economic de un nation. Ante le etate moderne, le alphabetasion generalmente esseva un habilitate limitate al riccos, capites religiose, e specialistas. Nonobstante, il habeva nationes qui estimava ben le alphabetisation, como grecia ancian e le imperio roman. Hodie, alphabetisation habe un rolo importante in civismo; le majoritate del constitutiones national defini le alphabetisation como un derecto human. Similarmente, le analphabetisation - le manco del habilitate de leger e scriber - esse un marca del povressa. Sin poter scriber o leger, le autoeducation esse multo penose o impossibile. 

Le concepto del alphabetisation ha cambiate de etate a etate. A un vice, on esseva literate si illo sapeva scriber su nomine. Hodie, le systemas del education pedagogic considera alphabetisation que haber plure nivellos, del analphabetisation total, a analphabetisation functional (in que on sape plus que nulle ma non bastante pro esser un independente), al alphabetisation; e aun literate, se considera haber plure nivellos litterate. Finalmente, con le avantia del internet, le inseniamento e usage del lingua se cambia, e le alphabetismo se cambia con le lingua.

## Vide etiam
* Education
* Lingua
* Litteratura
Urano

**Urano** (symbolo: ) es un planeta in nostre systema solar, le tertie plus grande e le quarte plus massive. Illo es le septime ab le sol. Le planeta es nominate in honor del deo Urano. Ben que on pote vider Urano sin ulle apparato, illo nunquam esseva nominate un planeta classic; observatores ancian non lo recognosceva a causa de su obscuritate e su longe periodo de rotation. Sir William Herschel lo discoperiva con le adjuta de un telescopio le 13 de martio 1781, le prime discoperta de un planeta in le historia contemporanee.

Le composition de Urano es similar a Neptuno, e lor composition es differente del composition de gigantes gasose Saturno e Jove.  Ergo, astronometros a vices nomina Urano e Neptuno "gigantes glacial."  Le atmosphera de Urano ha un composition primari de hydrogeno e helium, como le gigantes gasose, ma il ha plus volatilos como aqua, ammoniaco e methano, con tracias de hydrocarbones. Le atmosphera planetari de Urano es le plus frigide in le systema solar, con un tempuratura basse de 48K. Le structura nebular del planeta ha plure stratos complexe. On pensa que aqua forma le stratos plus basse, que le methano forma le stratos plus alte. Le nucleo del planeta se forma de rocca e glacies. 

Como altere planetas gigante, le planeta Urano ha un systema de anulos, un magnetosphera, e plure satellites natural. Le systema de Urano habe un configuration unic respecto a le altere planetas proque su axe de rotation es multo inclinate, quasi usque su plano de revolution circum le sol. Por iste causa, su polo nord et sud se incontra ubi le majoria del altere planetas habe le equator. Viste ab le terra, le anulos de Urano da le aspecto de que illos circumfere le planeta como un diana, et que le satellites gira circum illo como le acos de un horologio, ma in 2007 et 2008, le anulos appareva inclinate. Le 24 de januario de 1986 le imagines del *[[Voyager 2]]* monstrava Urano como un planeta sin alcuna characteristica special de luce visibile e mesmo sin bandas de nubes o tempestas associate con le altere gigantes. Tamen, le observatores terrestre ha viste signales de cambio de saison et un augmento in le activitate metereologic in le ultime annos a mesura que Urano approcha su equinoctio. Le velocitates del vento in Urano pote attinger o mesmo superpassar le 250 metros por secundo (900km/h).   

Urano es un del planetas que habe un rotation retrograde; le altere es Venus.

## Referentia
Articulo de Urano ex Encyclopedia Britannica
Legumine

Le termino **legumine** es usate pro describer le fructos characteristic del leguminosas. In cocina, non le proprie fructos es appellate legumines, ma le semines in illos, que de costume desicca durante le uso. Exemplos es fabas, lenticulas e pisos.
## Vide etiam
*

## Referentias
Charlotte's Web

***Charlotte's Web*** ("Le tela de Carlotte") es un roman infantil de 1952, scribite per E. B. White. Le libro es considerate un classico del litteratura juvenil.

Le libro conta le historia del amicitate inter le aranea Charlotte e un porco nominate Wilbur. Le libro ha essite adaptate in un film de 1973 e un film de 2006. Le film de 1973 es etiam considerate un classico. Le conto del film continua in *[[Charlotte's Web 2: Wilbur's Great Adventure]]*, non basate in le opera de White.

## Personages
* **Wilbur**
* **Charlotte A. Cavatica**
* **John Arable**
* **Fern Arable**
* **Templeton**
* **Avery Arable**
* **Homer Zuckerman**
* **Altere animales**
* **Henry Fussy**
* **Dr. Dorian**
* **Uncle**
Charlotte's Web 2: Wilbur's Great Adventure

***Charlotte's Web 2: Wilbur's Great Adventure*** ("Le tela de Carlotte 2: Le granda aventura de Wilbur") es un film de animation de 2003, lanceate sur video, e un continuation del film de 1973 *[[Charlotte's Web (film de 1973)|Charlotte's Web]]*. Illo esseva producite per Paramount Pictures, Universal Pictures, Universal Cartoon Studios, e Nickelodeon; e distributie per Paramount Home Entertainment in America del Nord e Universal Studios Home Entertainment ultramar.

## Ligamines externe
*