Lingua franca nova

Le **lingua franca nova** o **LFN** es un lingua artificial create per le doctor C. George Boeree del Universitate de Shippensburg in Pennsylvania. Le lingua se basa super le francese, le italiano, le portuguese, le espaniol e le catalano. Illo se pronuncia phoneticamente, e se scribe con 21 litteras, o del alphabeto latin, o del alphabeto cyrillic. 

Su grammatica es le de un creolo latin, multo simplificate. 

## Historia
C. George Boeree habeva comenciate a laborar super le lingua in 1965. Su objectivo esseva crear un lingua international que esseva simple e similar al creolos. Ille habeva in mente le lingua franca, un pidgin utilisate circum le Mediterraneo medieval.

Le LFN appareva in Internet in 1998. Un gruppo Yahoo esseva initiate in 2002 per Bjorn Madsen. Stefan Fisahn creava tamben un wiki dedicate a iste lingua in 2005 (vide subtus). Presentationes e altere textos son disponibile in 12 linguas. Il es possibile trovar tamben varie dictionarios, un manual, e textos (traductiones e textos original).

## Orthographia e pronunciation
LFN normalmente se scribe con le alphabeto latin. Un scriptura parallele usante le alphabeto cyrillic es disponibile tamben:

Le vocales del LFN (*a*, *e*, *i*, *o*, *u*) se pronuncia como in espaniol, italian e interlingua. Le diphthongos es *ai* , *au* , *eu* e *oi*  (como in "thai", "blau", "Europa" e "appoio" respectivemente).

Le litteras *i* e *u* es usate como semivocales ( e ) ante un vocal al initio de un parola, inter plure vocales e in *cu* e *gu* ante un vocal alsi. Le littera *n* se pronuncia como in "attinger" () ante *g* e *c*, e in *-ng* al fin de un parola. Le litteras *e* e *o* pote variar in pronunciation, como indicate supra per tildes (~).

Ben que le accento tonic *non* es phonemic in LFN, le majoritate del parolas es accentuate super le vocal o diphthongo ante le ultime consonante (e.g. *CA-sa*, *a-be-ON*, *BA-ia*). Parolas sin un vocal ante le ultime consonante es accentuate sur le prime vocal (e.g. *TI-o*). Parolas se finiente in diphthongo es accentuate sur iste diphthongo (e.g. *ca-CAU*). Parolas se finiente in le duple vocales *ae*, *ao*, *ea*, *eo*, *oa*, *oe* o *ui* es accentuate sur le prime de iste vocales (e.g. *i-DE-a*). Le addition de *-s* o *-es* pro nomines plural non altera le accento tonic. 

Le litteras *k*, *q*, *w* e *y* (*ka*, *qua*, *wa* e *ya*) es disponibile pro parolas e nomines proveniente de altere linguas. Allophonia es considerate acceptabile.

## Grammatica

LFN es un lingua de typo SVO (subjecto - verbo - objecto). Modificatores grammatic es generalmente placiate post lo que illos modifica; locutiones prepositive e propositiones subordinate alsi.

Ultra le plural in ***-s*** o ***-es***, nomines es invariabile. Le function de un nomine in un phrase es determinate per le ordine del parolas e le prepositiones. Il ha 22 prepositiones, tal como ***a***, ***de***, ***en*** (in) e ***con***.

Nomines es in general precedite per un articulo definite (***la***) o indefinite (***un***) o altere determinantes como ***esta*** (iste), ***acel*** (ille), ***alga*** (alicun), ***cada*** (cata, omne), ***multe*** e ***poca*** (pauc). Adjectivos possessive, numeros cardinal e le adjectivos ***bon*** e ***mal*** precede le nomine anque; ordinales lo seque. Varie pronomines es identic a o derivate de determinantes.

Le pronomines personal es invariabile: 
:

***El*** es usate pro gente e plus grande animales; ***Lo*** es usate pro toto altere. ***On*** es usate similarmente a "on" in interlingua e francese o *man* in german.

Pro le pronomines del prime e secunde personas, le reflexivos es identic al pronomines normal, mais le adjectivos possessive es ***mea*** (mi), ***tua*** (tu), ***nosa*** (nostre) e ***vosa*** (vostre). Pro formar le pronomines possessive, on usa ***la*** sequite per le adjectivo possessive (per exemplo, ***la mea***).

***Se*** es le pronomine reflexive del tertie personas singular e plural. Le adjectivo possessive del tertie personas singular e plural es ***sua***.

Verbos es invariabile. Le verbo illo mesme representa le tempore presente e le infinitivo. Altere tempores e modos de conjugation es indicate per un particula ante le verbo:

Adverbios como ***ja*** (jam) e verbos auxiliar como ***comensa*** (comenciar) permitte de adder precision. Le participio active (presente) fini in ***-nte*** e le passive (passate) in ***-da***. Illos se pote usar con ***es*** (esser) pro formar le aspecto progressive e le voce passive respectivemente.

Adjectivos es invariabile e adverbios es identic al adjectivos correspondente. Adjectivos es placiate post nomines durante que adverbios es placiate post verbos mais ante adjectivos. Le comparative es formate con ***plu*** (plus) e ***min*** (minus), le superlative con ***la plu*** e ***la min***.

Questiones es formate per adder ***esce*** (esque/an) al initio del phrase o usar un del plure parolas interrogative como ***cual*** (qual), ***ci*** (qui), ***do*** (ubi), ***cuando*** (quando) e ***perce*** (pro qual ration). Iste mesme parolas, e altere parolas como ***si***, ***ce*** (que), ***car*** (pro le ration que), se usa pro introducer propositiones subordinate.

Prepositiones include ***a***, ***de***, ***ante***, ***pos*** (post), etc.

Conjunctiones include ***e***, ***o*** e alsi ***ma*** (mais).

Grammaticas complete e detaliate de LFN es disponibile in anglese, francese, espaniol, esperanto e LFN.

## Litteratura

Le litteratura de Lingua Franca Nova consiste primarimente de duo typos de operas: textos original scripte directemente in le lingua e traductiones de operas ben cognoscite ab altere linguas. Le activitate litterari comenciava quasi immediatemente post que le lingua esseva introducite, quando le prime usatores comenciava a experimentar con le scriptura e le traduction.

Le prime traduction litterari cognoscite in Lingua Franca Nova esseva “Hills Like White Elephants” per Ernest Hemingway, traducite in 1999 per Daniel Alegrett. Iste prime traduction reflecte le stadio formative del lingua e marca le initio de su tradition litterari.

Con le tempore, multe operas additional esseva traducite in Lingua Franca Nova, includente contos curte, novellas, e textos classic per autores ben cognoscite. Inter le scriptores de qui le operas ha essite traducite es Edgar Allan Poe, Oscar Wilde, Antoine de Saint-Exupéry, Lewis Carroll, Charles Dickens, e William Shakespeare. Iste traductiones adjutava a establir un prime fundamento litterari pro le lingua. Inter le principal traductores es C. George Boeree, Simon Davies, e Michel Gaillard.

Le scriptura original se ha anque disveloppate intra le communitate linguistic. Le poesia es un del generos le plus prominente, con contributiones notabile de Guido Crufio, qui ha scripte plure poemas in Lingua Franca Nova.

Un numero de importante projectos litterari e de traduction ha essite realisate per Vicente Costalago. Istes include le traduction del Quatro Evangelios, le elegia “Adio” scripte post le morte de C. George Boeree, le prime novella original in le lingua, “La xerca per Pahoa” (publicate in 2020), plure libros pro infantes e adaptationes de contos traditional como “Encontra la familia,” “Blancaneva,” e “Fables de Esopo,” e alcun manuales como Cultur Clasica.

Ben que le litteratura de Lingua Franca Nova es ancora relativemente juvene, illo continua a crescer per nove traductiones, poemas, contos, e operas educative. Le communitate de parlatores de Elefen continua a expander se e a disveloppar un cultura litterari distinctive in le lingua.

## Exemplo

;Nosa Padre
:

;lingua franca nova ()
:
(Lo=Illo)

## Referentias

## Ligamines externe
* lingua franca nova
* lingua franca nova - Wiki 
* lingua franca nova - Yahoo
* lingua franca nova - Facebook
* lingua franca nova - Disionario
* lingua franca nova - Omniglot
* (in LFN) Gramatica de lingua franca nova (.pdf)