open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Guida de Usator de Linux Mint/EFI SecureBoot

EFI o UEFI, in anglese Unified Extensible Firmware Interface, es le interface inter le firmware e le systema operative. Wikipedia lo explica ben: https://en.wikipedia.org/wiki/Unified_Extensible_Firmware_Interface

Si post-installation de Linux Mint in modo EFI, non pote initiar a causa de un violation de initio secur o simplemente un altere systema que non esse Linux Mint initia, alora pote probar un de iste solutiones:

**• Reinstallar:**
* Connecte vos a Internet ante le installation.
* Non seliger le option Installa software de tertie partes per le hardware graphic e Wi-Fi, Flash, MP3 e altere media.

**• Disactivar Secure Boot in le configuration del BIOS del vostre computator.**

Nota: Pro obtener exemplos de como disactivar le arrencada secur in diverse computatores, lege: http://www.rodsbooks.com/efi-bootloaders/secureboot.html

**• Ordine de arrencamento EFI**

Si post-installation de Linux Mint in modo EFI, le computator omitte le menu de comenciamento e comencia directemente a Windows (o un altere systema operative), probabilemente ha un problema con le ordine de comenciamento.

Pro modificar le ordine de comenciamento:

# Initia Linux Mint in modo autonomic (con vostre USB stick o DVD).
# Aperir un terminal.
# Typar sudo efibootmgr.

Iste commando monstra le optiones de comenciamento disponibile e le ordine de comenciamento.

Un exemplo de optiones de comenciamento con tres optiones de comenciamento poterea esser qualcosa como isto:

• ubuntu a 0000

• linuxmint a 0001

• Mac OS X a 0081

Le ordine de comenciamento es 0081. Isto indica que le computator solmente tenta initiar Mac OS e non Linux Mint.

**Importante**: Pro rationes technic, Linux Mint usa ubuntu como su nomine de comenciamento EFI.

4. Pro corriger le ordine de comenciamento, typar sudo efibootmgr --bootorder XXXX,YYYY (ubi XXXX e YYYY es le optiones de comenciamento del systema operative que vole arrencar).

Pro cambiar isto, tu debe facer in le Terminal: sudo efibootmgr --bootorder 0000,0081

Recorda que in iste exemplo nos ha "ubuntu a 0000" (que es Linux Mint)

Assi, le ordine que nos face in le Terminal ordina al computator que primo tenta initiar Linux Mint (con ubuntu essera le nomine de comenciamento EFI pro Linux Mint) e postea Mac OS.
Papiro hygienic

Le **papiro hygienic** es un papiro blande pro nettar  e  post  o .

Es sovente vendite in rolos e es accessibile per dispensator o portarolo installate in toilettes.

## Historia
Le prime papiro hygienic esseva producite in China in le seculo II a.C. 

Su production industrial comencia in 1857 in Statos Unite de America per .

In junio 1891, Seth Wheeler depone le patente del rolo de papiro hygienic perforate.

## Hygiene
Es importante de semper se essugar le meato urethral antea e le ano postea, pro prevenir un contamination del  per bacterios . Un lavage con aqua e sapon es plus hygienic.

Si le rolo es disposite sur un portarolo appoiate contra un , es preferabile que le papiro pende avante pro rationes mechanic e hygienic.

## Ambiente
Le pariro hygienic pote causar un pollution al polluentes eternal (PFAS), principalmente in  (bis[2-(perfluorohexyl)ethyl]phosphate).
Typo specie

In biologia, se appella **typo specie** o **specie typic** le specie utilisate pro definir un gruppo taxonomic de rango superior, tal le genere o le familia. Le description e characterisation del gruppo es basate sur characteristicas propie a iste specie que le gruppo possede in commun.
Typo biologic

In biologia, un **typo** es un specimen particular (o groppo de specimens) usate pro definir formalmente le nomine scientific de un organismo. Le typo es le individuo o fossile permittente le definition del characteristicas proprie a un taxon. N.B. un typo remane ligate al nomine original si le nomine del taxon evolua.

Se distingue:
;Holotypo

Un singule specimen identifiate in le publication original de un specie nove e conservate in un major museo o institution.

;Paratypo
Additional specimenes complementari al holotypo.

;Allotypo
Un paratypo del sexo contrari al holotypo (si necessario).

;Neotypo
Un specimen ulterior quando no ha holotypo.

;Syntypo
Quando il ha plure specimenes typo (deconsiliate).

;Lectotypo
Le lectotypo es le unic specimen selectionate pro reimplaciar le altere syntypos.

;Paralectotypo
Additional specimenes complementari al lectotypo.

;Ergatotypo
Un specimen de laborator pro hymenopteros con castas polymorphic.
Blepharoplastia

**Blepharoplastia** (del greco *blepharon* 'palpebra' + plassein 'formar', latin *-plasia* modificate in *-plastia* sur le modello del adjectivo *plastica* in contexto de chirurgia) es le chirurgia del palpebras.
Guida de Usator de Linux Mint/Boot-plurime-GRUB

= Boot-plurime =

## Sempre installa primo Windows
Windows non revela altere systemas operative jam presente e non monstra un menu de boot. Quando tu lo installa, illo supplanta tu sequentia de boot e tu computator facera postea le boot directemente in Windows.

Linux Mint (e le major parte del distributiones de Linux) discoperi le altere systemas operative jam presente sur le dispositivo e produce un menu per le qual tu pote seliger per qual systema facer le boot.

Pro iste ration, si tu desira un dual-boot o boot-plurime con Windows, illo es plus facile e recommendate que tu installa primo Windows, ante que tu installa Linux Mint.

## Defini le sequentia de boot
Si Windows supplanta tu sequentia de boot:

# Lancea Linux Mint in modo `extemporanee` (per tu clave USB o DVD).
# Aperi un terminal.
# Pro listar tu partitiones, scribe le sequente commando:`''lsblk -f''` e preme *Enter*

Trova le partition ubi es installate Linux Mint. Sur le major parte de systemas isto serea le sol partition `''ext4''`.

In le instantanee de schermo precedente:

* `sdb` es le clave USB (recognoscibile per su typo `iso9660` que corresponde a un imagine ISO).
* `sda` es le disco dur.
* `sda4` es le partition sur le disco dur `sda`, ubi Linux Mint es installate.

Pro listar le dimensiones de tu partitiones, insere `''lsblk''`:

Pro listar le etiquettas de tu partitiones, insere `''blkid''`:

Monta le partition de Linux Mint e reinstalla le menu GRUB per le sequente commandos:

 sudo mount /dev/sda4 /mnt

 sudo grub-install --root-directory=/mnt /dev/sda

Note:

In le commandos antecedente, supplanta /dev/sda4 e /dev/sda con le nomines applicabile a tu partition de Linux Mint e a tu disco dur.
Prataria

**Prataria** es un bioma characterisate per un climate temperate e precipitationes moderate, e ubi herbas e arbustos constitua le vegetation dominante.

Es parte del bioma "Pratarias temperate,  e " definite per le World Wide Fund for Nature.
Virgulto

Un **virgulto** es un formation vegetal dense de plantas lignose e ramose (arbustos e subarbustos), sovente spinose, e lianas.
HOPO 14-1

**HOPO 14-1** es un molecula testate como medicamento contra le contamination per  in le caso de accidente nuclear o attacco per . Iste substantia active es le  hydroxypyridinone 3,4,3-LI(1,2-HOPO), un  potente. Es administrate per via oral.

HOPO 14-1 es designate per le chimista Rebecca Abergel del Lawrence Berkeley National Laboratory pro se ligar con  presente in le corpore e formar un complexo naturalmente excretate per organismo. Es active contra numerose elementos cuje uranium, neptunium, plutonium, americium e curium.

Es commercialisate per HOPO Therapeutics, un compania specialisate in le curamento de intoxicationes con metales ponderose. Poterea esser alsi effective contra intoxicationes con plumbo, o le gadolinium del agentes de contrasto utilisate in .
Guida de Usator de Linux Mint/Partitiones

= Partitiones =

## Discos e partitiones sub Linux
Si tu non es familiar con le schema de denomination de Linux pro dispositivos e partitiones, o le concepto de systemas de files e punctos de montage, lege: (le ligamines es en anglese)

 Nomines de dispositivos in Linux 

 Comprender le Systema de files de Linux

## Partition /home dedicate
In Linux, le directorio `/''home''` es usate pro immagazinar datos e preferentias del usator.

Iste directorio contine un sub-directorio pro cata conto de usator. Si tu nomine de usator es `''johannes''`, tu plica home es `''/home/johannes''`, tu discargamentos es in `''/home/johannes/Discargamentos''`, tu documentos in `''/home/johannes''/''Documentos''`, tu Firefox signa-libros alicubi in `''/home/johannes/.mozilla''` e assi via...

Per dar `/''home''` su proprie dedicate partition, tu separa le datos del usator ab le resto del systema operative.

Le avantage es que tu pote essugar le systema operative e supplantar lo sin que affice le datos del usator.

Quando tu installa Linux Mint:

# Assigna le puncto de montage `/` al partition dedicate al systema operative, e indica le installator a formattar lo.
# Assigna le punctos de montage `/''home''` al partition dedicate al datos del usator, e si illo jam contine datos del usator, indica con attention al installator **not to format it**, Non lo formattar.

**Attention**!

Isto non es recommendate pro le usatores inexperte. Un grado false durante le installation pote essugar tote tu datos. Face sempre le salvamentos, assecura te de seliger le juste partitiones e de revider con cura le optiones de Face sempre le salvamentos, assecura te de seliger le juste partitiones e de revider con cura le optiones de formatation.

**Nota**:

Un systema operative Linux Mint prende circa 15GB e cresce quando tu installa altere software. Si tu pote disponer del dimension, da illo 100GB. Conservar le major parte de tu spatio libere pro le partition home.
Metapneumovirus human

***Metapneumovirus hominis*** (**hMPV**) es un specie de virus del familia Pneumoviridae. Es un virus de ARN de singulo filamento de senso negative.

Illo causa infectiones del  inferior, tusse, rhinopharyngite e febre. Es le secunde causa de infection respiratori inferior, post le virus syncytial respiratori (RSV), in infantes juvene.

## Phylogenia
Identificate in 2001 in Nederland, es proxime del **, le metapneumovirus aviairi, ma admitte le human como principal .
Plasticose

Le **plasticose** es un pathologia causate per le ingestion de parve pecias de materia plastic.

Illo es observate in aves marin in 2023 e se manifesta per un inflammation del tracto gastrointestinal e cicatrisationes fibrotic ubi texitos connective reimplacia le texitos parenchymal normal.

Micre fragmentos de plastico pote esser trovate in pulmones human, in le tracto gastrointestinal o in le placenta, iste cavitates essente aperte al exterior per le vias respiratori, digestive o vaginal. Illos se trova etiam in le corde, in le sanguine, in le hepate o in le cerebro ubi illos pote inducer disordines de comportamento (secundo experimentos sur modellos murin).

## Vide etiam
*Microplastico
*Pollution de plastico
Juventute Hitlerian

Le **Juventute Hitlerian** (in germano: *Hitlerjugend*, abbreviate in **HJ**, e nate como *Bund deutscher Arbeiterjugend,* Liga del Juventute Operari German) era un organisation juvenil fundate in 1926 per le Partito Nationalsocialista German. Le scopo era colliger le juvenes in un systema de activitates extrascholar de inculcation paramilitar, pro involver les in le propaganda politic nazista e preparar les a servir in le fortias armate, assi facente de illes “bon cives del ''Reich''” secundo le senso conservatori, violente, e racialista del Partito.

Secundo le «Lege del Juventute Hitlerian» de 1936 *(Gesetz über die Hitlerjugend)*, le HJ incorporava omne alie organisation juvenil, era segregate per racia e genere, e deveniva obligatori pro tote le juvenes ''arye'' de 10 a 18 annos, non obstante permulte objectiones del genitores. Tal obligation legal era reaffirmate in 1939 per le edicto «Deber de Servicio Juvenil» *(Jugenddienstpflicht)*, secundo le qual tote le pueros arye de 10 a 14 annos debeva esser inscripte al section puericultural Juvene Populo German *(Deutches Jungvolk)*, specialisate in le indoctrination del preadolescentes, dum le ala feminin del organisation era vocate Liga del Juvene Germanas *(Bund Deutscher Mädel, BDM)*, de quem le section puericultural era le Liga del Pupillas (*Jungmädelbund, JM).* Finite le percurso de education auxiliari in le Juventute, multe juvenes era reclutate per le SS, le fortia de securitate del Partito, profundemente radicate in le conviction pseudoscientific del superioritate racial arye al base del ideales nazista.
Sucralosa

**Sucralosa** (**E955**) es un edulcorante artificial intense, discoperite in 1976. Su potere sucrante es circa 600 vices superior a isto del saccharosa. Es pauc caloric pro que le major parte ingerate non es decomponate per le corpore.

Es producite per chloration del saccharosa, reimplaciante selectivemente le gruppos hydroxy in le positiones C1, C4 e C6 pro formar un disaccharido 1,6-dichloro-1,6-didesoxyfructosa–4-chloro-4-desoxygalactosa.

## Innocuitate
Sucralosa non es carcinogenic. Su dose quotidian admissibile es fixate per le FDA a 15 mg/kg de massa corporal.

Un studio toxicologic *in vitro* monstra que le sucralosa-6-acetate, un producto de digestion del sucralosa, es genotoxic e le consumption de un soda edulcorate per die suffice a exceder le dose admissibile pro un producto genotoxic. Sucralose-6-acetate augmenta significativemente le expression de genes associate con inflammation, stress oxydative o cancere (con superior expression del gen metallothioneina 1 G (MT1G)).

Un consumption importante de sucralose poterea haber un effecto immunomodulatori.
Ixodidae

**Ixodidae** es le familia del ixodes o ticcas dur.

## Classification

Le familia contine 702 species in 17 generes.

* *[[Africaniella]]* – 2 species
* *[[Amblyomma]]* – 130 species (include alcun *Aponomma*)
* *[[Anomalohimalaya]]* – 3species
* *[[Archaeocroton]]* – monotypic
* *[[Bothriocroton]]* – 7 species
* *[[Cosmiomma]]* – monotypic
* *[[Cornupalpatum]]* – monotypic
* *[[Compluriscutula]]* – monotypic
* *[[Dermacentor]]* – 34 species (include *Anocentor*)
* *[[Haemaphysalis]]* – 166 species
* *[[Hyalomma]]* – 27 species
* *[[Ixodes]]* – 246 species
* *[[Margaropus]]* – 3 species
* *[[Nosomma]]* – 2 species
* *[[Rhipicentor]]* – 2 species
* *[[Rhipicephalus]]* – 82 species (include *Boophilus*)
* *[[Robertsicus]]* – monotypic

### Fossil genera
* †*[[Compluriscutula]]* Poinar and Buckley 2008 , 
* †*[[Cornupalpatum]]* Poinar and Brown 2003 ambra de Myanmar, Cenomanian
Jackson

*Jackson (Mississippi), capital de Mississippi, Statos Unite de America
*Jackson (Wyoming), citate de Wyoming, Statos Unite de America
*Andrew Jackson (1767–1845), presidente del Statos Unite de America
*Michael Jackson (1958–2009), cantator e dansator statounitese
*Peter Jackson (31 de octobre 1961), director cinematic neozelandese

## Vide etiam
* Johnson
Strophurus spinula

***Strophurus spinula*** es un specie de gekko (lacerta) endemic a Australia. Esseva assimilate al specie **' ma es geneticamente plus proxime de **'.

Vive in forestes aride de ** de sudwest Australia.
Mothe

**Mothes** (radice germanic) o **falenas** (del greco ϕάλαινα) es le gruppo paraphyletic de omne Lepidoptera excepte papiliones. Essava classificate como un subordine "Heterocera" ma isto non es cladisticamente valide. Contine approximativemente 160'000 species. Le majoritate del mothes es nocturne, ma alcun es crepuscular o diurne.

In le natura, mothes/falenas es importante pollinisatores.

In casas, mothes alimentari e mothes de vestimentos pote causar damnos.

## Vide etiam
*
Feto

Le **feto** (latino *foetus*) es le progenitura de un mammifero placentari ante le nascentia. Le feto es le stadio final del evolution embryonal, quando omne major organo vital es jam constituite.

In le disveloppamento prenatal human, le stadio fetal comencia al XIe septimana gestational, e continua usque le nascentia.
Johnson

Iste personas ha nomines que contine *Johnson*:
*Andrew Johnson (1808–1875), presidente del Statos Unite de America.
*Boris Johnson (19 de junio 1964) , politico conservative anglese
*Ellen Johnson Sirleaf (29 de octobre 1938) , ex-presidente de Liberia e un ganiator del Premio Nobel
*Jack Johnson (musico) (18 de maio 1975), musico statounitese
*Jamey Johnson (3 maio 1933 – 25 decembre 2006) , musico statounitese
*Jill Johnson (24 de maio 1973), cantatrice svedese
*Katherine Johnson (1918–2020) , mathematico e scientista spatial statounitese
*Lyndon B. Johnson (1908–1973), presidente del Statos Unite de America
*Samuel Johnson (1709–1784), scriptor, traductor, e lexicographo anglese

## Vide etiam
* Jackson
Experimento mental

Le **experimento mental** es un methodo pro solver un problema con le sol imagination. Consiste a augurar mentalmente consequentias de un hypothese pro evaluar su possibilitate e eliminar istos que non es possibile. Es generalmente utilisate quando un genuin experimento non es possibile o rationabile.

Le catto de Schrödinger es un exemplo typic de experimento mental.
Loxosceles reclusa

***Loxosceles reclusa***, le **aranea recluse brun** o **aranea violinista** es un specie de arachnido del familia Sicariidae.

Longe de 6 ad 20 mm, iste aranea ha un macula nigre in forma de violino orientate a retro super su cephalothorace.

Su morsura es periculose proque su veneno contine un toxina  que pote causar un necrose del pelle.

Vive in Nord America ma un persona es morte del consequentias de su morsura in Italia in junio 2023.
Voivoda

Le **voivoda** o **vaivode**, in latino historicamente vocate **palatino**, es le governator de un voivodato, un provincia de Polonia correspondente al nomenclatura europee de secunde nivello (NUTS-2).
Nymphomania

Le **nymphomania** es le forma feminin del hypersexualitate. Iste comportamento addictive se characterisa per un interesse obsessional al sexualitate o un practica sexual exacerbate.

## Profilo psychologic
Secundo un sexologo,  nymphoman personas sufferea de basse autoestima e de insecuritate affective. Viderea in sexualitate le possibilitate de se realisar e de esser considerate.

## Processo
Le crises se articula in quatro phases:
#excitation con pensatas obsessional;
#strategia pro complir su desiderio;
#realisation de su objectivo pro obtener satisfaction e compensar momentaneemente su manco de consideration;
#depression con sentimentos de culpabilitate, vergonia o repugnantia.
Microorganismo

Se appella  **microorganismo** o **microbio** un organismo unicellular, vivente sol o in colonia. Pote esser vidite con microscopio. Microorganismos appartine al tres dominios: bacterios, archeos e unicellular Eukaryotes (protistos, unicellular archeplastidos e levaturas). In contrario, microscopic multicellular organismos es non include (cf. microfauna pro animales). 

N.B. Le informal parola microalga se applica generalmente al omne eukaryotes unicellular photosynthetic e al cyanobacterios.
Levatura

Un **levatura** es un fungo unicellular.

Le levaturas forma un gruppo informal sin valor taxonomic.

## Vider alsi
* **', le levatura de [[pan]]etero.
* **', le levatura de *Lager*-bira (de fermentation basse)
* **' (= ''Candida kefyr''), un levatura de fermentation del [[lactosa]]
* **' durante vinification
* **'
* **'
Saccharosa

**Saccharosa**, o sucrosa, es le principal componente del sucro de tabula. Es un disaccharido componite de un glucosa e un fructosa, de formula molecular .

Le saccharosa se deriva principalmente de canna e beta de sucro. Es le ingrediente principal del confectos.
Implosion

**Implosion** es le rapide collapso de un structura (tal un capacitate hermetic) submittite a un pression externe multo plus grande que al interior. Un implosion es generalmente accidental. Pote concerner per exemple:
* un submarino fragilisate o non bastante resistente pro supportar le pression hydrostatic externe;
* un ancian schermo cathodic sub le action del vacuo interior.

Es le contrario del eruption sub le action de un nimis grande pression interne (per exemple, in un pneumatico).

Pro alicun applicationes industrial, un implosion pote esser provocate per un explosion externe.

## Vide etiam
* Cavitation
Antimicrobial

Un **antimicrobial** es un subtantia pro combattar  microscopic germines pathogen: microorganismos o viruses.

Secundo lor modo de action, se distingue:
* **microcidos** qui le occide;
* **bacteriostatic agentes** qui impedi lor disveloppamento.

Secundo lor scopo, se distingue:
* antivirales contra virus
* antibioticos contra bacterios;
*  contra protistos parasite;
* antifungicos contra fungos

## Un sol sanitate
 es un menacia serie pro la sanitate. Illo pone in evidentia que le sanitate es global, a saper que le sanitates human, animal o vegetal es interconnectate.
Fulgurata

**Fulgurata**, **electrotempesta** o **tempesta de tonitro** es un condition meteorologic characterisate per le presentia de nubes nigre, colpos de vento e electric discargas con tonitro, fulmines in celo e impactos de fulgure. Es sovente accompaniate de forte precipitationes (pluvia o grandine) ma non necessarimente.

Fulgurata occurre in un nube vertical massive appellate cumulonimbus.

## Typologia

Se distingue:
* fulguratas frontal, causate per un conflicto de massas de aire; al avante del fronto, fulguratas prefrontal pote esser violente;
* fulguratas de aire frigide, con un intensitate moderate e multe precipitationes;
* fulguratas orographic, causate per le movimento ascendente de un massa de aire calide contra la montania; pote esser stationari con pluvias causante damnos;
* fulguratas de calor, con evolution aleatori de cumulus ad cumulonimbus.

## Periculo
Fulguratas es periculose, con riscos de electrisation, incendios, caditas de arbore... Non se debe restar sub un arbore, presso de un structura metallic (pylon, etc.) o sub un parapluvia; al interior non se debe tocar le plumberia e es recommandate disaccopular cables electric o de antenna.

Fulguratas supercellular pote producer tornados.
Tympanocryptis pinguicolla

***Tympanocryptis pinguicolla*** es un specie de lacerta endemic a Australia.

Depois un recente adjustamento taxonomic, le distribution del specie es limitate al sol stato de Victoria in Sudest Australia ubi illo es in critical periculo de extinction.

In octobre 2023,  e Zoos Victoria comencia un programma de conservation del specie e le sequentiamente de su genoma.
Cesarea

**Cesarea**, **cesariana**, **section cesaree** o **parto cesaree** es un acto chirurgic pro extraher un o plure infantes a nascer per un incision in le abdomine del matre. Iste operation es justificate quando el  vaginal es periculose pro le matre o su bebe.


John Quincy Adams Wertheim bei einer Operation (cropped) 2.jpg|Ernst Wertheim operante a Vienna in 1907 (pictura per John Quincy Adams).
Semination vaginal

Le **semination vaginal**, **semination ab vaginal fluido** o **transferentia de microbiota vaginal** es le application de fluido vaginal super le corpore de un neonato nascite per cesarea.

Iste idea es explorate desde 2015 post le discoperta per Maria Gloria Dominguez Bello que le microbiomas de neonatos nascite per cesarea es alterate per le absentia de transito vaginal.

Tampones es placiate in le vagina del matre (in absentia de pathogenos), pois es applicate super facie, bucca, oculos e pelle del neonato pro stimular le disveloppamento de su microbiomas.

Un studio publicate in 2023 monstra que iste technica es secure, meliora le  e que le microbioma intestinal es plus similar al istos obtenite post un parto vaginal. Metabolic functiones relative al energia, carbohydratos e aminoacidos es regulate in 42 dies post parto.
Ostreopsis

**Ostreopsis** es un genere de dinoflagellates vivente libre in marin ambiente. Alcun species son benthic, ma planctonic species son cognite pro lor toxic algal efflorescentias menaciante le sanitate public, quando le temperatura del aqua excede 20 °C.

Symptomas include inflammation del vias respiratori superior, influenzal syndrome, cutanee irritation o gastric desordines.

## Species
World Register of Marine Species include sequente species in le genere:
**[[Ostreopsis belizeana]]* M. A. Faust
**[[Ostreopsis caribbeana]]* M. A. Faust
**[[Ostreopsis fattorussoi]]* Accoroni, Romagnoli & Totti
**[[Ostreopsis heptagona]]* D. R. Norris, J. W. Bomber & Balech
**[[Ostreopsis labens]]* M. A. Faust & S. L. Morton
**[[Ostreopsis lenticularis]]* Y. Fukuyo
**[[Ostreopsis marina]]* M. A. Faust
**[[Ostreopsis mascarenensis]]* J. P. Quod
**[[Ostreopsis ovata]]* Fukuyo
**[[Ostreopsis rhodesiae]]* Verma, Hoppenrath & S. A. Murray
**[[Ostreopsis siamensis]]* Johs. Schmidt
Dinozoa

**Dinozoa** es un infraphylo de Alveolata. Contine circa 4'200 species, cuje le medie in le registro fossile.
Asthma de fulgurata

**Asthma de fulgurata** refere a un recrudescentia de crises de asthma post un fulgurata.

Durante un fulgurata, polline granos absorbe humiditate. Isto provoca le eruption del granos in plus parve fragmentos, allergene e facilemente dispersate per ventos.

Iste parve fragmentos es minus effectivemente filtrate per le systema mucociliari del vias respiratori e attinge facilemente le pulmones provocante asthma crises.

Iste phenomeno es aliquando qualificate de "bomba pollinic" e pote causar saturation del capacitates hospitaliari.
Kyoto

**Kyoto** es le citate le secunde plus populose e le porto le plus importante in Japon. Illo es situate in le sud del insula de Honshu e ha un population (in 2023) de plus que 1.4 milliones de personas.
Microalga

Un **microalga** es un microorganismo photosynthetic vivente in ambiente aquee. Microalgas es un gruppo informal constituite de:
* al senso stricte, omne photosynthetic  unicellular eukaryotes;
* al senso large, omne photosynthetic unicellular eukaryotes e cyanobacterios.
N.B. Microalgas del genere *[[Prototheca]]* ha perdite su chlorophylla pro devenir parasitos.

Le amonta de species de microalgas es estimate a plus de 100'000.

Quando vive in le columna de aqua, es parte del phytoplancton ma pote alsi viver super macroalgas e corallos, essente alora parte del microphytobentho.

## Interesse
Microalgas es un importante ressource alimentari pro la vita aquatic.

Poterea esser exploitate como fonte de biocombustibile o agente de .

## Microalgas toxic
Alcun microalgas produce toxinas periculose pro humanes o altere animales.

Durante stationes calide, microalgas pote se multipliar rapidemente e proliferar. Iste phenomeno es appellate  "algal efflorescentia". La catena alimentari pote concentrar le toxinas producite e le consumitor final pote esser intoxicate plus o minus severmente. In consequentia, productos del mar es vigilate e non pote esser commercialisate si le contamination excede taxas reglementari.

Plure Dinoflagellata es responsabile de intoxicationes alimentari:
* *[[Gambierdiscus toxicus]]*, responsibile del ;
* *[[Prorocentrum]]* spp.;
* *[[Ostreopsis]]* spp.;
* *[[Coolia monotis]]*;
* *[[Thecadinium]]* spp.;
* *[[Amphidinium carterae]]*.
Unda gravitational

Un **unda gravitational** es un deformation dynamic del curvatura del spatiotempore (dunque del intensitate del gravitation) causate per un evento cosmic (movimento transitorio de corpores celeste massive) e qui se propaga, tal un unda, al velocitate de lumine trans le Universo.

## Historia
Primo proponite per Oliver Heaviside in 1893, undas gravititional ha essite predicite per Albert Einstein in 1916 in le quadro de su theoria general de relativitate.

In 1981, physicos habeva monstrate que le diminution de periodo del pulsar binario PSR J1915+1606 se explicava per le emission de unda gravitational. Russell Alan Hulse e Joseph Hooton Taylor, Jr. obteniva le premio Nobel in 1993 pro iste labor. 

Le prime observation directe de unda gravitational occurreva le 14 septembre 2015 (publicate in 2016) per observatorios LIGO e VIGO. Le evento observate esseva le coalescentia de duo foramines nigre de massa stellar (movimento accelerate de cadita in spira usque le collision). Le premio Nobel de physica 2017 es attribuate a Rainer Weiss, Kip Thorne e Barry Barish pro lor contribution al detection de undas gravitational.

Le 29 junio 2023, scientificos publica le prime identification del ruito de fundo gravitational del Universo (potentialmente causate per coalescentias de foramines nigre supermassive o altere eventos cosmic). Iste infime undas gravitational es identificate per le collaboration del plus grande radiotelescopos del mundo in le quadro del International Pulsar Timing Array. Hic le massas de foramine nigre binar implicate es de un million ad un millardo de vices le massa del Sol e per consequentia undas es de frequentia multe parve. Con un massa de un millardo de vices le massa solar, lor "cadita inspiral" dura circa 25 milliones de annos e le frequentia del undas se exprima in nanohertz. Pro complir iste identification, scientificos utilisa un rete de pulsares del Via Lactee qui emitte radiofrequentias (inter 100 e 700 Hz) multe regular. Le infime variationes de iste frequentias se revela esser un signal coherent revelante undas gravitational cercate.

## Lente effecto
Le displacemento de undas gravitational, como illo de lumine, deberea esser affectate per le curvatua del spatiotempore. Ergo, duo undas recipite potera provenir de un mesme cosmologic evento percipite duo vice per gravitational lente effecto. Ma identificar que un unda es un echo de un previe unda pote esser problematic.
Endometriose

**Endométriose** (del greco ancian ἔνδον, *éndon*, 'intra' e μήτρα, *mētra*, 'utero' ; suffixe -ωσις, *-osis*, condition morbose) es un maladia chronic con un etiologia mal comprenite. Affecta feminas, le plus sovente in etate de procrear. Es un disordine gynecologic causate per le presentia anormal (ectopia) de cellulas endometrial, normalmente presente in le cavitate uterin, in altere organos, principalment le ovarios, trompas, peritonio, vagina o intestino.

Como le endometrio uterin, le zonas affectate per endometriose es sensibile al taxas plasmatic de estrogeno e progesterona, e sanguina durante le cyclo menstrual, provocante inflammation, cicatrisation e adherentias.

## Prevalentia e symptomas
Se estima que un femina super 10 in le mundo suffrerea de endometriose. Iste morbo pote causar dolores abdominal (durante menstruationes, relationes sexual, ovulation...), infertilitate o complicationes tal le cancere de ovario. Es une pathologia con consequentias psychophysic sovente debilitante.

## Tractamento
Non se cognosce tractamento curative contra iste disordine. In severe casos, le chirurgia pote esser proposate.

Le contraception combinate (estrogeno + ) es sovente proposate, al minus pro su reduction del symptomas.. Facer exercitio regular e evitar alcohol e caffeina contribue a mantener basse nivello de estrogeno.

## Etiologia
Le etiologia del endometriose es generalmente qualificate de multifactorial. Factores genetic, hormonal e ambiental es suspectate.

Un studio identifica un correlation inter iste morbo et le presentia de *[[Fusobacterium]]*, un bacterio del microbioma buccal, in le apparato gastrointestinal e le vias genital. Le infection del cellulas endometrial per iste bacterio conducerea fibroblastos a evolver in myofibroblastos positive al , capabile de migrar.
Miguel Gustavo

**Miguel Gustavo Werneck de Sousa Martins** (24 de martio 1944 in Rio de Janeiro, Brasil - 22 de januario 1972 in Rio de Janeiro), cognoscite como **Miguel Gustavo**, esseva un jornalista e musico de Brasil.; 

## Discographia

* 1952: Baião das Mulheres, Miguel Gustavo and João S. Guimarães
* 1953: Baião do Chofer, Miguel Gustavo
* 1956: A Dança Do Didu, Miguel Gustavo
* 1956: Boate Tra La Lá, Miguel Gustavo
* 1957: A Dança do Bidú, Miguel Gustavo
* 1957: A Fúria Louca de Jean Pouchard, Miguel Gustavo
* 1957: A Menina Canta, Miguel Gustavo
* 1957: Bem Vindo Seja, Miguel Gustavo
* 1958: Brabuletas de Brasília, Miguel Gustavo, Altamiro Carrilho and Carrapicho
* 1959: Baião Triste, Altamiro Carrilho and Miguel Gustavo
* 1962: Bacardy Chá-chá-chá, Miguel Gustavo
* 1970: Bloco Da Lua, Luiz Reis and Miguel Gustavo
* 1970: Brasil Eu Adoro Você, Miguel Gustavo

## Referentias
Utero

Le **utero** es le organo del systema reproductive feminin del mammiferos placentari. Permitte le disveloppamento embryonari e fetal del progenitura usque nascentia. Le utero es un organo sensibile al hormones sexual. Contine, in su mucosa, glandulas secretante lacte uterin pro le alimentation embryonari.
Clomifeno

**Clomifeno** (neologismo amalgamante chlo(ro-a)mi(na)-pheno) es un nonsteroidal  (SERM) del triphenylethyleno gruppo. 

Es commercialisate in forma de **clomifeno citrato** pro le:
* tractamento de infertilitates feminin de causa hormonal;
* diagnose e tractamento de alcun amenorrhea (inter altere, post interrumper le contraception oral);
* ovarian stimulation in le quadro del assitantia medical al procreation.

## Variantes
Clomifeno es componite de duo stereoisomeros:
* 38% de zuclomifeno (non commercialisate);
* 62% de enclomifeno (forma purificate de mesmo indicationes).

## Modo de action
Illo inhibi le retrocontrolo negative del estrogenos super hypothalamo, stimulante le secretion de gonadoliberina (GnRH) per hypothalamo, ergo de gonadotropina per adenohypophyse.

## Contraindicationes
Contraindicationes include allergia al medication, graviditate, anterior hepatic problemas, anormal vaginal sanguinamentos inexplicate, ovarian cystes non causate per le polycystic ovarian syndroma, problemas ligate al glandulas adrenal o thyroide, e tumores hypophysari.

## Effectos indesirabile
Le tractamento debe esser interrumpite in caso de alteration del vista. Existe un peligro raro ma serie de desordine visual irreversibile usque le cecitate. Altere effectos indesirabile include , scotomas scintillante, neurite optic, neuropathia ischemic optic, discollamento del retina...
Insimul potentia

In mathematica, le **insimul potentia** es le insimul de omne subinsimules de un certe insimul. Le insimul de potentia de A es habitualmente notate como \mathfrak{P}(A), \mathcal{P}(A), \wp(A), o 2^A. In vice de *insimul potentia*, on alsi pote dicer *insimul del subinsimules*. Le numero cardinal del insimul potentia del insimul A es 2 elevate al numero cardinal de A: |\mathcal{P}(A)| = 2^ o, in altere maniera de scriber, \big|2^A\big| = 2^.

## Exemplos
*\mathcal{P}(\{1\}) = \big\{\emptyset; \{1\}\big\} con |\mathcal{P}(\{1\})| = 2^1 = 2.
*\mathcal{P}(\{1;2\}) = \big\{\emptyset; \{1\}; \{2\}; \{1;2\}\big\} con |\mathcal{P}(\{1;2\})| = 2^2 = 4.
*\mathcal{P}(\{1;2;3\}) = \big\{\emptyset; \{1\}; \{2\}; \{3\}; \{1;2\}; \{1;3\}; \{2;3\}; \{1;2;3\}\big\} con |\mathcal{P}(\{1;2;3\})| = 2^3 = 8.
*\mathcal{P}(\{1;2;3;4\}) = \big\{\emptyset; \{1\}; \{2\}; \{3\}; \{4\}; \{1;2\}; \{1;3\}; \{1;4\}, \{2;3\}; \{2;4\}; \{3;4\}; \{1;2;3\}; \{1;2;4\}; \{1;3;4\}; \{2;3;4\}; \{1;2;3;4\}\big\} con |\mathcal{P}(\{1;2;3;4\})| = 2^4 = 16.

## Vide etiam
*Producto cartesian
Nevo

Un **nevo** (del latino *naevus*, pl. *naevi*, 'macula de nascentia') es un visibile, circumscribite, chronic lesion del pelle o mucosa..

Iste termino medical es nonspecific (a saper non associate a un diagnose o maladia). Pote esser congenital (a saper presente al nascentia) o acquirite.
Diphoda

**Diphoda** es un subdominio de Eukaryota. Iste taxon es un agglutination de '''Di'''scoba e Dia'''pho'''retickes con suffixo -**da**.

## Publication original
*
Alain Delon

**Alain Delon** (8 de novembre, 1935) es un actor, productor cognoscite pro su filmes. Es un actor popular del cinema francese. Ille ha jocate in filmes attirante un amonta de circa 134 miliones de spectatores.
Marco Misciagna

**Marco Misciagna** (Bari, Italia, le &nbsp;– ) es un violinista e violista italian qui ha ganiate una medalia de auro al Theatro del Opera de Kiev.
Redox

Un reaction **redox** o **de oxydoreduction** es un reaction chimic ubi occurre un transferimento de electron, producente al vice un oxydation e un reduction. Le specie chimic captivante electron es le *oxydante* e illo qui le cede es le *reductor*. Le reaction es characterisate per un variation del oxydation stato de cade specie implicate.

Redox reactiones pote occurer con un transferimento de atomo:
* durante le oxydation de un metallo, oxygeno atomos prende electron ab metal e lor oxydation stato diminue;
* durante un hydrogenation, C=C ligamines son reducite per le acceptation de electron ab hydrogeno.

Redox reactiones redox pote liberar energia (reaction exergonic o exothermic) o absorber le (reaction endergonic ou endothermic).
Methenium

In chimia organic, **methenium** (de methyl-), **methyl cation** o **methylium** es un cation de formula .

Pote esser vidite como:
* un methyleno radical (**:**) con un additional proton ();
* un methyl radical (•) con un electron removite. Es un  e un  ion. Illo le face le plus simple del carbenium iones.

## Detection
:*Cf. *

In junio 2023, methyl cation es detegite pro le prime vice in le spatio interstellar per astrophysicos.

### Origine del vita

Es cognoscite pro su reaction de recombination dissociative in interstellar medio o in le ionosphera de alcun planetas:

: + e<sup>−</sup> → : + H·
Carta SIM

Un **carta SIM** (in anglese: Subscriber Identity Module or Subscriber Identification Module)(forma complete: Modulo de Identification de Subscriptor o Modulo de Identification de Subscriptor) es un circuito integrate (IC) intendite a immagazinar securmente le numero international de subscriptor mobile (IMSI) e su clave associate, que es usate pro identificar e authenticar subscriptores in dispositivos de telephonia mobile (como telephonos mobile e laptops). Technicamente le carta physic real es cognoscite como un carta de circuito integrate universal (UICC); iste circuito intelligente es usualmente facite de PVC con contactos e semiconductores incorporate, con le SIM como su componente principal. In practica le termino "carta SIM" refere al unite integre non solmente al IC.
Tanto gentile e tanto onesta pare

«Tanto gentile e tanto onesta pare» es un poema de Dante Alighieri, dedicate a su amate dama, Beatrice, scripte in le XXVI capitulo de ** "(La) [[Vita Nova]]" ** (1292-1294).
* Le poema es uno exemplo de **[[laude]]** scripte in italiano medieval,  in *«[[Dolce stil novo]]»*. Illo evidentia le extreme **communismo lexical** inter le latino sin flexion e le italiano medieval, pro valorisar le significato del interlinguas e interlinguages nascite e nascibile ab le latino commun a multe nationes.
-----
Notar que tote le parolas traducite in iste poema, in ambe linguas, tene le mesme etymologias, con le exception del parola italian donna que le INTERLINGUA-IALA traduce dama.

Notar que in iste poema le adjectivo "gentil" referite al dama Beatrice significa **affabile** como in le actualitate, vice-verso le mesmo adjectivo in le Italia del seculo XIII significava nobile. Dante alora elogisava su **nobile dama** que hodie es appellate nobildonna.   
Le morphologia que le interlingua comparti es plus similar al italiano medieval in respecto al actual, sed le semantica es plus vicin al italiano actual.

## Categorias
Cellula staminal hematopoietic

Le **cellulas staminal hematopoietic** (CSE) o **hemocytoblasto**, es le cellulas staminal qui da su origine al altere cellulas del sanguine.
Aspartam

**Aspartam** (**E951**) es un edulcorante intense, discoperite in 1965. Es un dipeptido componite de duo aminoacidos natural, L-aspartic acido e L-phenylalanina sub forma de methylic ester. Iste additivo alimentar multo usate ha un potere sucrante circa 200 vices superior a isto del saccharosa.

## Innocuitate
Su consummation es disconsiliate in personas con phenylketonuria.

In 2023, aspartam es classificate como «possibilemente carcinogenic» per scientistas del International Agency for Research on Cancer (IARC) ma su dose quotidian admissibile remane fixate a 40 mg/kg de massa corporal.
Megasiphon

***Megasiphon*** es un genere extincte de Tunicata, que viveva durante le Cambrian medie.

***Megasiphon thylakos*** es le unic specie cognite del genere. Datate de circa 500 milliones de annos, es le plus ancian fossile de Tunicata discoperite (le enigmatic ** es datate de 518 Ma). *Megasiphon* esseva un animal sessile (i.e. vivente fixate al substrato) epibenthic (i.e. vivente sur le fondo marin), morphologicamente proxime del actual Ascidiacea adulte.

## Discoperta
Le fossile es discoperite in le Marjum Formation in Utah.

Su corpore ha un forma de barril con duo longe siphones e prominente longitudinal musclos.

Le separation inter le Appendicularia (holopelagic) e le clado continente le Ascidiacea (sessile epibenthic) es estimate a 450 Ma secundo le horologio molecular. In consequentia, le etate de *Megasiphon* predatarea iste separation de 50 Ma, placiante *Megasiphon* in le cippo gruppo anterior al diversification del Tunicata actual. Su character sessile suggere que le cyclo de vita biphasic, con planctonic larvas e sessile epibentic adultos, serea ancestral.

## Etymologia
Su nomine es construcite ab le gr. *Mega* (grande), *siphon* (siphon) e *thylakos* (sacco).

## Publication original
* 

## Notas e referentias
Rock Dog

***Rock Dog*** es un film de animation 3D statounitese-chinese de 2016 producite per Summit Premiere. *Rock Dog* esseva dirigite per Ash Brannon, e ha le voces de Luke Wilson, J. K. Simmons, Eddie Izzard, Lewis Black, Kenan Thompson, Mae Whitman, Jorge Garcia, Matt Dillon, e Sam Elliott.

*Rock Dog* esseva lanceate le 8 de julio 2016.

## Personages

* Luke Wilson como Bodi
* J. K. Simmons como Khampa 
* Eddie Izzard como Angus Scattergood
* Lewis Black como Linnux
* Kenan Thompson como Riff
* Mae Whitman como Darma
* Jorge Garcia como Germur
* Matt Dillon como Trey
* Sam Elliott como Fleetwood Yak

## Referentias

## Ligamines externe

* Sito official
*
Clovibactina

**Clovibactina** (*Clovibactin*, Novo29) es un molecula evaluate como antibiotico potentialmente active contra Gram+ bacterios como *[[Staphylococcus aureus]]*, *[[Streptococcus pneumoniae]]* e *[[Bacillus anthracis]]*. Su formula es .

Es identificate par NovoBiotic ab un solo bacterio non cultivate. Clovibactina age sur pyrophosphatos de multiple precursores de peptidoglycanos (C55PP, Lipid II, LipidWTA) pro blocar le synthese del pariete cellular, contornante le structural variabilitate del precursores. Talmente, le risco de resistentia es limitate.

Iste discoperta confirma le medical interesse del bacterios non ancora cognoscite.

## Vide etiam
*  &dash; **
* Lassomycina
1,4-dioxano

**1,4-dioxano** es un composito organic heterocyclic, de formula chimic  e classificate como ether. Es un liquido incolor con un legier odor similar al diethyl ether. Illo ha un annello saturate de 6 membros con 2 oxygeno heteroatomos in positiones 1 e 4. Es sovente appellate simplemente "dioxano", altere isomeros (1,2- e 1,3-) essente rar.

Dioxano es usate como solvente, o stabilisator pro le transporto de carbohydratos chlorate in aluminium containeres.

## Sanitate
Dioxano es classate cancerogeno de classe 2B per le CIRC (*IARC*).

Resistente al degration abiotic e pauc filtrate per solo, le dioxano tende a concentrar se in aquas subterranee. Concentrationes de plure mg/L son incontrate in paises industrialisate. Le OMS fixa a 50 µg/L le criterio de qualitate pro le aqua potabile. In Statos Unite de America, le *[[Environmental Protection Agency]]* (US-EPA) recommende un limine maximal de 0,35 µg/L. In Germania, le limine es fixate a 0,1 µ /L.
Octocryleno

**Octocryleno** es un composito organic controversate usate in  o cosmetic. Es un ester obtenite per condensation de 2-ethylhexyl cyanoacetato con . Es un liquido viscose, clar e sin color. Su formula chimic es .

Le conjugation extendite del acrylato portion del molecula absorbe ultraviolette radios con longitudines de unda de 280 ad 320 nm (UVB e UVA de undas curte), protegente pelle de un damno directe del ADN. Le ethylhexanol portion, un alcohol grasse, confere al producto un proprietate emolliente.

## Securitate
Octocryleno se degrada progessivemente in , un composito cancerogene, photomutageno e perturbator endocrin, conducente a un concentration significative de benzophenona in tote cremas testate.

In corallo, octocryleno se accumula in forma de conjugatos de acido grasse e genera un dysfunction mitochondrial.

## Regulation
In 2018, Palau prohibe vendita e uso de 3 filtros UV toxic pro corallo, includente octocryleno.

In Francia, ANSES recommende le interdiction del octocryleno in cremas solar.
Kilglan

**Kilglan** es un reconto original in Interlingua publicate per Vicente Costalago in 2023.

## Historia
Le libro narra un historia que combina elementos de historia e phantasia, situate in un mundo ubi le protagonista, Turismundo, un cavallero visigothic, trova un village celtic e postea testa su destruction per invasores arabe. De ibi, le protagonista e un sacerdotessa celtic viagia per le oceano a un insula ubi illes finalmente se establi post confrontar diverse defias.

## Ligamines externe
* Kilglan in lulu.com
* Litteratura in interlingua: Kilglan, per Vicente Costalago, romance amorose e militar
Bibliotheca National de Azerbaidzhan

Le **Bibliotheca National de Azerbaidzhan** (azero: *Azərbaycan Milli Kitabxanası*) es le plus vetule bibliotheca public in Azerbaidzhan. Illo es situate in Baku, le capital de Azerbaidzhan. Fundate in 1922, le bibliotheca es le loco de un grande collection de documentos super le historia, cultura, politica e geographia de Azerbaidzhan. Le bibliotheca collige e conserva tote documentos imprimite que es editate in Azerbaidzhan desde 1923, e illo tamben es responsabile pro collection de medios audiovisual. Hodie le collectiones contine 4,5 milliones objectos, non solmente libros ma tamben imagines, affiches e tal imprimitos.

## Referentias

## Ligamines externe

*    Site official del Bibliotheca National de Azerbaidzhan
Edema

**Edema** (del gr. οἴδηµα *oídēma* 'inflamento'), **retention serose** o **hydropsia**, es un accumulation de liquido interstitial in texitos de un organismo (animal, planta...).

In humanes, gambas o bracios son le plus sovente affectate.

Causas pote includer insufficientias venose, cardiac, renal, hepatic, basse nivello de proteinas, thrombose venose profunde, infection, angioedema, lymphedema o alcun medicationes.
Atlantogenata

**Atlantogenata** es un superlegion o magnordine de mammiferos placentari.

## Classification
### Subtaxones

* Legion Xenarthra
** Ordine Cingulata 
** Ordine Pilosa
* Legion Afrotheria
** Sublegion Afroinsectiphilia 
*** Ordine Afrosoricida 
*** Ordine Macroscelidea 
*** Ordine Tubulidentata 
** Sublegion Paenungulata 
*** Ordine Hyracoidea 
*** Ordine Proboscidea
*** Ordine Sirenia 

## Phylogenia
Tupaia

**Tupaia** o **musaranea arboricole** pote indicar:
* tote membro del ordine Scandentia, in general;
* tote membro del genere Tupaia, in particular.
Lingua azeri

**Azeri** ou **Azerbaijani**   (*Azərbaycanca*, *Azərbaycan dili*) es un lingua del familia turchic, parlate in le sudwest de Asia, primarimente in Iran e Azerbaijan. Azeri es un membro del branca oghuz del linguas turchic e es proxime al turco e turcomano. Illo ha approximatemente 30 million de parlantes in le mundo.

## Referentias
Caprin

Le adjectivo **caprin** pote applicar se al:
# tribo Caprini (clado includente inter alteres generes Capra, Ovis e Rupicapra);
# subtribo Caprina (clado includente Capra ma excluente Ovis) per opposition à Ovin.