Carnaval

Le **Carnaval**, sive **Carnelevario**, esse un festa que on face per qualque tempore ante del Quaresima, normalmente dum februario e martio. Illo esse un celebration sentitissime in le paises de religion catholic, ubi on organisa paradas, jocos de strata e altere typos de intertenimento que amalgama elementos typic del spectaculos del circo. On canta e dansa, on face musica, e on vade a vider le carros decorate que passa per le stratas. Le gente se disguisa con pulchre costumes e mascaras e pone a parte su rutina quotidian pro diverter se con le resto del communitate. Illes qui prehende parte in le celebrationes de Carnaval subinde se inebria, manduca multe carne e altere alimentos grasse que postea illes va renunciar con le arrivata del Quaresima, ubi on deberea facer al minus un parve resolution.

Le vocabulo ‘Carnaval’ deriva ab le latino *carnem levare*, id esse ‘remover le carne’, expression que symbolisa le penitentias de indurar dum le Quaresima. Pro iste ration, in le ultime die de Carnaval, le Martedi grasse, on organisa un festino ubi on se diverte, manduca e bibe multo ante de inciper ad abstiner se e jejunar desde le die successive, le Mercuridi del Cineres.

Le Carnaval esse un festa que habe su radices in le Antiquitate, quod illo se origina ex le *[[Dionysiae]]* grec e le *[[Saturnalia]]* roman, e representa le renovation cyclic del cosmo e le subversion del ordine social per medio de burlas e dissolution. Tamen, post le excessos de Carnaval, le ordine retorna e le vita quotidian continua ut illo semper habe. Le Carnaval marca etiam le passage ab le hiberno al primavera, e le renascentia del terra que incipe a reviver post le gelaturas del station frigide e obscura. Isto esse un processo que recorda multo le mytho de Proserpina – sponsa de Pluton e filia de Cerere – qui viveva per medietate del anno in le Inferos e le altere sur le Olympo, e quandocunque illa lassava le mundo del mortos le natura comenciava a renascer de novo.

## Historia
### Origine

Le Carnaval deriva ab le festas pagan de Roma e Grecia antique que marcava le arrivata del primavera, sicut le *[[Dionysia|Dionysiae]]* e le *[[Saturnalia]]*. Dum iste celebrationes, on abandonava su deberes e festeava multo, dante se al burlas e al dissolution. Ergo, illo esseva un triumpho temporari del chaos super le ordine del vita, que totevia retornava quando on finiva de festear. Illo esseva le inversion symbolic del ritual religiose, ubi le rolos e le normas social se subverteva.

Dum le Antiquitate, le hiberno esseva etiam concepte ut le regno del spiritos, que debeva esser expulse pro lassar que le estate e le tempore bon arrivava. Hoc non esseva un credentia commun solo in le Mediterraneo, sed etiam in tote le mundo del Europa pre-christian, quod plure tribos germanic celebrava le retorno del lumine e le elongar se del jornatas. Illo esseva tamben un celebration del fertilitate, un festa de primavera pro le anno nove, le passage metaphysic ab le obscuritate al lumine e ab le morte al vita.

## Medievo

Il esse forsan in le Medievo que le Carnaval ut on lo cognosce hodie comenciava a originar se. Illo indicava un periodo de festas que incipeva qualque tempore post le Epiphania e culminava in le medie nocte del Martedi grasse. Quidem, le Carnaval medieval non continuava solo per alicun dies, sed per tote le periodo desde Natal usque le principio del Quaresima. In iste duo menses, le christianos festeava pro discargar lor frustrationes quotidian. Iste vice, le celebrationes esseva de natura christian e de origine medieval e – quod le Quaresima esse un periodo de jejuno – representava le ultime possibilitate de manducar de gusto e joiar ante del rigores spiritual imposite per le Quaresima, ubi on iva a confessar se pro preparar se spiritualmente pro le Pascha. Ut un tradition, le Carnaval esseva un occasion ubi appaciar le appetitos sexual, ab le quales on postea debeva abstiner se a causa del penitentias quaresimal.

In le calendario liturgic, le tempore de Quaresima – id esse, le sex septimanas ante de Pascha – esseva characterisate per jejuno, oration, studio e per altere practicas de devotion e penitentia. In iste periodo, on non poteva facer festa, e on debeva abstiner se ab omne vivanda glutte, sicut le carne, productos lactari, le lardo e le sucro.

In le Medievo, gradualmente, le Ecclesia incipeva a realisar que on non poteva supprimer le celebrationes pagan de Carnaval assi facilemente, e que il esseva plus facile christianisar los. Ita, illos deveniva un parte importantissime del anno liturgic e un tradition necessari inter le festas sanctionate per le Ecclesia. Tamen, etiam hodie, plure traditiones de Carnaval adhuc esse similar a les que precedeva le arrivata del christianismo. Alicun traditiones plus famose – que jam comprehendeva paradas e ballos in mascara – esseva documentate pro le prime vice in Italia medieval. Le Carnaval de Venetia esseva, per qualque tempore, le celebration de Carnaval le plus cognite e, abhinc, le festa comenciava a diffunder se a Espania, Portugal e Francia, postea atque a lor colonias american. 

## Diffusion
### In Lombardia Magne
#### Carnaval de Venetia

Le Carnaval de Venetia habe origines antiquissime, il parerea que le festa sia nate jam in le Medievo, e, postea, officialisate solo dum le Renascentia. Un evento de prestigio jam in le seculos XVII e XVIII, illo incitava a ceder a placeres e al gaudio. Tamen, sub le regno del imperator Francisco II e le occupation de Napoleon, le celebrationes de Carnaval habeva essite prohibite e rendite illegal completemente desde 1797, insimul al usage de mascaras. Illo recompareva lento dum le seculo XIX, sed solo pro pauc tempore e supertoto ut un festa private, ubi illo esseva un occasion pro crear obras de arte. Post un longe absentia, le Carnaval retornava in 1979, quando le governamento italian decideva de revitalisar le traditiones venetian que se habeva perdite, e illo poneva le Carnaval al centro de su effortios.

##### Mascaras
Le mascaras ha semper essite alique importante pro le Carnaval venetian. Secundo le tradition, on los indueva inter le die de Sancte Stephano (le 12 de decembre) e le medie nocte del Martedi grasse. Illes qui construeva mascaras, le mascareros, habeva un considerabile position in le societate, con lor leges, lor guildas, e mesmo un lor statuto.

Le mascaras poteva esser o de corio, o de porcellana, o de vitro laborate. Quondam, le mascaras esseva facte in un maniera simple, con pauc decorationes e subinde illos habeva un function plus practic. Hodie, le majoritate del mascaras es facte de gypso e folia auree et es picte a mano per mascareros, qui usa materiales natural sicut gemmas e altere petras preciose pro decorar los. Tamen, quod isto esse alique que vermente require tempore a facer lo, iste mascaras pote etiam costar multissimo, supertoto quando illos es comparate con altere mascaras producte al estraniero. Illo esse un competition que noce al artisanato typic del urbe de Venetia. 

Il habe plure stylos de mascaras del Carnaval venetian; alicunes mesmo habe lor nomine proprie. Quondam, on indueva un mascara differente in base al mestiero que on faceva.

#### Carnaval de Ivrea

Le Carnaval tenite in Ivrea omne anno esse celebre supertoto pro su battalia de oranges. Illo habe su origines in le seculo XVI, quando le celebration esseva gerite per le varie burgos del urbe. De iste periodo, tamen, il remane solo alicun aspectos del ceremonial, que se ha mantenite dum le tempore.

Omne anno, on mitte in scena lo que occurreva plure seculos retro, quando un senior local – probabilemente Gulielmo VII de Monferrato – habeva essayate de facer valer su *[[ius primae noctis]]* quando Violetta, le filia del molinero, se habeva maritate. Tamen, in le vespere del stupro, le puella succedeva in decapitar le, e postea le gente assaltava le palatio del senior e lo ardeva. Omne Carnaval, un puella es selecte pro facer le parte de Violetta.

In le versiones le plus antique del Carnaval, il etiam habeva un foco celebrative pro urer via le hiberno e dar le benvenita al primavera.

#### Carnaval ambrosian

Le Carnaval ambrosian esse characterisate per le rito ambrosian, sequite per omne ecclesia del arcidiocese de Milan. Ibi, le Quaresima incipe solo de dominica, e igitur le ultime die de Carnaval esse un sabbato, quattuor dies post le Martedi grasse con que fini le Carnaval assi como illo es celebrate in le rito roman. Secundo le tradition, le origine de iste costume esse debite a un requesta per Sancte Ambrosio qui, quondam ille esseva in pelegrinage longe de Milan, voleva que le gente attendeva que ille rediva ante de dar initio al Quaresima.

De costume, le Carnaval de Milan incipe con le Martedi grasse, celebra le Jovedi grasse un septimana post a lo que on face con le rito roman, e postea il habe le Sabbato grasse, que esse equivalente a lo que le Martedi grasse esse pro omnes. In fin, il arriva le Dominica *in capite*, equivalente al Mercuridi del Cineres.

In le area lombarde, le Carnaval ambrosian habeva un importantia magnissime e continuava pro alicun dies de plus, et ergo illo esseva appellate “Magne Carnaval”. Plure personas qui demorava propinquo al confinios del territorio milanese, in iste dies iva a festear a un del parochias del arcidiocese de Milan. Iste cosa esseva criticatissime per le autoritates – supertoto per le Ecclesia – quia illo esseva un signo que le fideles non respectava assatis le importantia religiose del Quaresima. Tamen, etiam intra le arcidiocese de Milan ipse, il habeva illes qui criticava le longor del Carnaval ambrosian: pro exemplo, San Carolo essayava de facer toto pro prohibir iste costume, ma in fin ille non succedeva in facer lo. 

#### In Insubria e in Ticino

Le Carnaval ha semper essite un del traditiones le plus vive e vital del cultura lombarde: olim on diceva mesmo que illo esseva un del tres festas le plus importante del anno. Pro iste ration, il habeva illes qui burlava e diceva que il esse recte prohiber de ir a laborar dum le dies de Carnaval. Dum le Medievo, le festa esseva importantissime nam il habeva zonas ubi le Carnaval correspondeva al fin del location in campos.

##### Longor e durata
Le periodo de Carnaval velle deber comenciar desde le die de Sancte Stephano (le die post Natal) usque le principio del Quaresima. Il esseva assi etiam in Milan, in Bellinzona, in Lugano e, preterea, Bregaglia. In altere zonas, in vice, le Carnaval incipeva le die ante del Epiphania; in altere zonas adhuc, le die de Sancte Antonio (le 17 de januario). Hodie, tamen, il esse costumari facer lo comenciar un septimana ante del initio del Quaresima, qua on face in le resto del mundo occidental.

##### Costumes e traditiones
In Carnaval, il habeva le costume de facer questas pro colliger pecunia pro poter organisar le festas: il necessitava financiamentos anque pro le vivandas e le foco celebrative del Martedi grasse. Omne pais habeva su maniera de facer le questa, que generalmente esseva cercate per pueros e juvenes. Pro exemplo in Samolaco, in Valle Chiavenna, il habeva gruppos de personas que se promenava ab domo a domo pro accumular le pecunia que illes necessitava, e illes causava multo ruito cantante e sonante. Non obstante hoc, hodie, iste usantia ha quasi completemente disparite: de facto, le questa habeva senso solo quando le gente esseva paupere, e le Carnaval esseva un magne festa que arriva solo un vice al anno, ubi on poteva amusar se e manducar con edacitate.

Etiam hodie, in Carnaval on indue mascaras e vade per le stratas a celebrar, jectante se confetti. Tamen, le Ecclesia e le autoritates civil esseva contra mascaras, nam illes diceva que le anonymato poteva conducer a disordine social. Ultra al comportamento libertin, illes habeva timor que on incipeva a venerar le Diabolo; pro iste ration, il habeva essite establite le “Securitate”, que debeva controlar que le festas procedeva sin problemas.

Il esse clar que le Carnaval esse cognite supertoto nam burlas. Inter le burlas le plus traditional, il habeva illes qui jectava aqua immunde super le gente, o les furava vivandas, e altere cosas similar. Un del objectos le plus commun del burlas esseva puellas, supertoto les non maritate, quod il esseva un excusa pro cortesar las. Pro exemplo, in Samolaco, le juvenes iva a “carbonar” puellas, id esse illes las jectava carbon pro immundar las ab le capite al pedes.

Ultra a burlas, le Carnaval habeva un dimension plus public: in qualque pais on faceva paradas que se promenava per le stratas, que poteva finir con magne banchettos in le placia. On legeva o recitava poesias popular ubi on parlava re lo que habeva occurse le anno passate, e on se burlava del gente. In alicun Carnaval traditional, il habeva le costume de eliger un “rege”, qui se comportava qua un allegoria del pais integre. On manducava de gusto, e le Carnaval esseva subinde un occasion pro seder se a dinar con le resto del familia. Le carne nunquam mancava, insimul a risotto, polenta e salami.

Qua un tradition, le vespere del Martedi grasse marcava le fin del Carnaval; pro iste ration, in plure paises on faceva un rito pro salutar lo. Un del plus diffuse esseva un foco celebrative: on prehendeva un pupa de palea que esseva misse sur le foco e arse, e dunque “occise” a nivello symbolic. 
### In Europa

In le paises de lingua german, le Carnaval esse un tradition fortissime in le areas circum le Rheno. In iste regiones, on celebra le Carnaval desde le initio del seculo XIX, supertoto in Colonia, Düsseldorf e Mainz. In Switza, le Carnaval de Basel esse le plus celebre. In Germania meridional, in Switza german e in Austria occidental illo es appellate *Fastnacht*; in vice, in altere partes de Austria e in Germania meridional illo es appellate *Fasching*. Tamen, etiam le nomine plus generic de *Karneval* esse comocunque commun.

Le festa culmina in le curso de solo un septimana, normalmente in februario. Le eventos le plus importante incipe con le Jovedi grasse –  o *Weiberfastnacht,* qua on lo appella ibi – e fini le Mercuridi del Cineres – le *Aschermittwoch*. Totevia, le die le plus importante esse le assi dicte “Lunedi del Rosas”, supertoto in Colonia. In iste die, il habe plure touristas e visitatores, e on face vermente festa: on bibe, on manduca cosas sucrate e le un da al altere flores como dono.

In le paises catholic – sicut Espania, Francia e Portugal – le celebration de Carnaval esse sentitissime, e on lo festea in plure locos.

### In Americas

In America del sud, ubi le catholicismo esse le religion le plus practicate, le Carnaval esse un feston que es celebrate con orgolio. In Argentina, le festas de Carnaval es facte in omne urbe le plus magne. Quod in le hemispherio austral le Carnaval occurre in estate, in plure partes de Argentina, infantes joca multo con aqua e se lo jecta le un super le alteres.

In Brasil, le Carnaval esse un evento cultural magnissime. Le prime version de iste festa esseva in Rio de Janeiro in 1641, con musica, processiones per le stratas e paradas. Le Carnaval de Rio esse le plus importante del pais que etiam ha entrate le *[[Guinness World Records]]* pro esser le Carnaval le plus magne del mundo, ubi al minus duo milliones de personas vade a vider lo omne die. Ibi on balla le samba, e le scholas le plus famose ubi iste dansa es docte prehende parte al celebrationes de Carnaval jungente se al paradas con su ballerinos. Touristas expende multe pecunia pro affretar le costumes pro le paradas; de facto, le industria del Carnaval de Rio amassava 1 milliardo de dollars american in 2012.

In le Statos Unite, le Carnaval es celebrate supertoto in le sud, in le Costa del Golfo, quamquam nunc illo occurre in plure statos. Iste costume nasceva in New Orleans e in le majoritate de Lousiana – quondam un colonia francese – ubi on ha celebrate le Carnaval pro multe tempore con ballos in mascara e altere typos de intertenimento. Ibi le Martedi grasse esse importantissime.

## Referentias

## Bibliographia
* *VSI - Vocabolario dei dialetti della Svizzera Italiana*, Centro di Dialettologia e di Etnografia, Belinzona, 1952-...
* Francesco Cherubini, *Vocabolario Milanese*, Milan, 1839-1854.
* Antonio Tiraboschi, *Vocabolario dei dialetti bergamaschi*, 1873.
* Francesco Angiolini, *Dizionario Milanese, *1897.
* Sergio Scuffi, *Nü 'n cuštümava - Vocabolario dialettale di Samolaco*, 2005.
* Maurizio Cabella, *Dizionario del dialetto tortonese*, ed. Dell'Orso, Lissandria, 1999
* Italo Sordi, *Il ciclo dell'anno nelle tradizioni*, in AA.VV. *Storia della Brianza*, vol. 5, Ogionn, ed. Cattaneo, 2011.
* Roberto Leydi, *Spazi antichi e nuovi della festività popolare. Lombardia*, in AA.VV. *Le tradizioni popolari in Italia*, a cura de Alessandro Falassi, ed. Electa, Milan.

## Ligamines interne
* Quaresima

## Ligamines externe