open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vaccino contra influenza

Le **vaccino contra stational influenza** es un vaccino definite cata anno pro immunisar patientes contra le cippos de influenza virus in circulation.

Le influenza es un infection viral acute del vias respiratori; le maladia es contagiose per aerosoles emittite durante tusse o sternutamentos. Es causate per diverse cippos pertinente a 4 species de virus del familia Orthomyxoviridae, colloquialmente appellate Influenzavirus A, Influenzavirus B, Influenzavirus C e Influenzavirus D. Human formas son principalmente causate per le duo prime species (IV A e IV B).

Depois 2012, se usava vaccinos quadrivalente con 2 cippos de IV A (A/(H1N1)pdm09 e A/(H3N2)) e 2 cippos de IV B (Victoria e Yamagata).

In 2024, OMS recommanda de abandonar le Yamagata cippo. De facto, le mesuras sanitari empleate durante le pandemia de COVID-19 ha permittite de [apparentemente] eradicar iste cippo. Usar lo in quadrivalente vaccinos expone al risco de reintroducer lo (si le vaccino usa cippos viabile attenuate).

## Vaccino combinate
ARN vaccinos combinate contra ambe Covid-19 e influenza son in preparation.
Cenchrus longisetus

***Cenchrus longisetus*** (alsi cognite como *Pennisetum villosum*) es un specie de plantas del familia Poaceae. Es un planta invasive originari del corna de Africa.

## Description
Es un herba perenne formante dense tuffos mensurante usque 1 metro in altor. Folios ha scabre margines (aspere al tacto) .

Inflorescentias son spicas plumose blanc argentee ben visibile a distantia.

Le planta se reproduce per semine e su rhizoma.

## Planta invasive
Intoducite pro su ornemental qualitate, iste planta non es edibile per ruminantes. Ergo es favorite e se extende in pasturas, conducente a un progressive deterioration del qualitate nutritive del pratarias pro le elevamento de bestial.

Hodie, le planta se trova in Europa, America, Africa del Sud, Australia, Malaysia e Philippinas.


Pennisetum villosum 1.jpg
Cenchrus longisetus flowerhead (6914324333).jpg
(MHNT) Cenchrus longisetus inflorescence.jpg
Enterovirus betacoxsackie

***Enterovirus betacoxsackie***, colloquialemente **Coxsackievirus B** (**CVB**), es un specie de virus responsabile de gastrointestinal disordines, ma alsi de rar complicationes como pericardites e myocardites.

Se distingue 6 serotypos (notate CVB1 ad CVB6).

Le CVB es un ambiente factor contribuente al diabete de typo 1.

## Epidemiologia
Le virus se transmitte fecooralmente. Plus de 95 % del population ha essite infectate per un serotypo de CVB, principalmente durante le juventute.

## Physiopathologia
Iste virus intestinal pote infectar pancreatic β-cellulas que produce le insulina in langerhans insulettas. Iste acute infection conduce generalmente al destruction del β-cellulas sin effective immunitari reaction contra le virus. Illo reduce alsi le expression de HLA moleculas de classe I e pote propagar se, dissimulate in altere β-cellulas (chronic infection). Su persistentia in iste cellulas pote esser responsabile de un immunitari reaction, in personnas geneticamente predisponite, contra β-cellulas ipse. Iste autoimmun destruction de β-cellulas es la causa del diabete de typo 1. 

Un vaccino infantil contra le CVB es studiate pro contribuar al prevention del diabete 1.

## Virologia
Es un virus de ARN de singulo filamento de senso positive non inveloppate del familia *[[Picornaviridae]]*. Su genoma contine circa 7'400 basepares.
Orthoreovirus mammalis

***Orthoreovirus mammalis***, previemente ***Mammalian reovirus*** (MRV), es un specie de virus del familia Spinareoviridae. Illo es un virus de ARN de duple filamento.

Se distingue 4 serotypos notate MRV1 a MRV4.

Illo es un del differente agentes infectiose del felin viral rhinotracheite.

Illo pote esser responsabile, in humanos, de inflammation del vias respiratori superior, gastroenteritis, biliari atresia, jalnessa, hydrocephalo obstructive, alopecia, capillos grasse e steatorrhea syndrome, o conjunctivitis.
Spinocerebellar ataxia de typo 4

Le **spinocerebellar ataxia de typo 4** (**SCA4**) es un forma multo rar de autosomal dominante spinocerebellar ataxia progressive affectante familias originari de Svedia.

Se characterisa per sensori e autonomic neuropathia inter 15 e 60 annos.

Es causate per le expansion de repetitiones de -GGC- exonal sequences codificante polyglycina in le gen .
Roberto Vaquero

**Roberto Vaquero** (Madrid, 21 maio 1986) es un homine politic, historico e scriptor espaniol, presidente del *Frente Obrero* e secretario general del Partito marxista-leninista (Reconstruction communista) desde su fundation.

Ille colabora regularmente como chronista al revista *Zenda* con su proprie section, *El Baluarte*, e face parte del Comitato scientific international del revista *La Razón Histórica*. Ille es actualmente doctorando in historia contemporanee al Universitate de Valencia.

Ille possede etiam su proprie canale de diffusion e critica politic in YouTube appellate *Roberto Vaquero* e colabora regularmente al programma *Horizonte* de Iker Jimenez, in Cuatro.

## Libros
* (es) *Desmontando a Mao*, Universidad Obrera, 2014 ()
* (es) *Introducción al comunismo*, Universidad Obrera, 2016 ()
* (es) *Historias de la España revolucionaria*, Universidad Obrera, 2019 ()
* (es) *Resistencia y lucha contra el posmodernismo*, Letrame Editorial, 2019 ()
* (es) *¿Cómo reconstruir la izquierda revolucionaria en España?: Combatividad, principios, organización y cultura*, Grupo Editorial Círculo Rojo SL, 2020 ()
* (es) *Historias de la cárcel : Vida y vivencias desde el módulo de aislamiento*, Editorial Adarve, 2021 ()
* (es) *Inmigración: ¿Realidad, fenómeno o problema?*, Grupo Editorial Círculo Rojo SL, 2023 ()
* (es) *Tiempos de infanteria*, Letrame Editorial, 2023 ()
Acadia

Le area historic de **Acadia** includeva Nova Scotia, New Brunswick, le Insula de Prince Edward e mesmo un poc parte de Maine. Ambe Francia e Anglaterra combatteva le un le altere pro le area durante le annos 1600 e 1700. 

Le franceses esseva le primes establir un colonia in Acadia in 1604. Colonos anglese de Virginia fortiava colonos francese ab le area in 1613. Scotos alora habitava le area e lo renominava Nova Scotia in 1632. Per tractatos e battalias o Francia o Anglaterra possedeva Acadia, ambes construente fortes la. 

Post le Guerra del Succession Espaniol (1701-1713), Anglaterra possedeva permanentemente Acadia. Le grande parte del colonos ancora esseva franceses, e refusava de jurar fidelitate al rege anglese. Post le arrivata de plus colonos anglese, Anglaterra fortia tres-quartos del franceses ab Acadia de 1755 usque 1762. Alcunos fugiva al forestes, alcunos esseva inviate al altere colonias anglese. In 1784 Anglaterra divideva Acadia a Nova Scotia e New Brunswick. Alcun acadianos esseva permittite a retornar se al area post acceptar le jura de fidelitate al rege anglese. Alcunos viagiava a un loco proxime a New Orleans, ubi illes esseva nominate "cajuns", un mispronunciation del parola 'acadian'.

## Referentias
* https://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/history-of-acadia
Matres de Tiananmen

Le **Matres de Tiananmen** es un gruppo de activistas pro-democratic in China qui promove un cambio in le attitude del governamento al protestos e massacro in le Placia Tiananmen in 1989. Le gruppo esseva initiate per Ding Zilin, un professor universitari pensionate, cuje filio adolescente esseva fusilate e occidite per le truppas governamental durante le protestos. Le gruppo, que consiste del parentes, amicos e parentes del victimas del massacro, esseva formate in septembre 1989, quando Ding, con su marito Jiang Peikun, incontrava un altere matre, Zhang Xianling, cuje filio de 19 annos tamben esseva occidite le 4 de junio 1989. Le gruppo lancea campanias e dissemina informationes super le eventos al publico. Actualmente, le gruppo consiste del parentes de 125 individuos occidite durante le suppression.
Charta 08

Le **Charta 08** es un manifesto initialmente signate per 303 intellectuales dissidente e activistas pro le derectos human in China. Illo esseva publicate le 10 de decembre 2008, le 60me anniversario del Declaration Universal del Derectos Human, adoptante su nomine e stilo del Charta 77 anti-sovietic emittite per dissidentes in Checoslovachia. Desde su emission, plus de 10.000 personas intra e extra China ha signate le charta. Post effortios de reformar sin successo in 1989 e 1998 per movimentos democratic in China, le Charta 08 esseva le prime defia al governamento dictatorial.

## Demandas
Le Charta require 19 reformas, includente un systema legal independente, le libertate de association, le elimination del governamento de un partito unic e le privatisation de tote le interprisas e terrenos agricole.
Alvise Pérez

**Luis Pérez Fernández** (Sevilla, 26 de februario 1990), plus cognoscite como **Alvise Pérez**, se defini como un analista e consultor politic hispanic. Ille ha functionate como consiliero parlamentari e capite de cabinetto in le Parlamento Valenciano pro le partito *Ciudadanos*. Su activitate se centra majormente in le diffusion de contentos via Internet, specificamente per Telegram e X, le quales es sovente considerate como falsa novas. Isto ha conducite al suspension indefinite de su activitate in X.

Actualmente, ille se presenta al electiones al Parlamento Europee de 2024 como capite de lista del gruppamento de electores «Se Acabó La Fiesta».
Se Acabó La Fiesta

**Se Acabó La Fiesta** (*SALF*, lit. 'Le Festa es Finite') es un gruppamento de electores espaniol fundate per le politico e personalitate de medios social Alvise Pérez. Pérez es un ex-membro del partitos politic Ciudadanos e Union, Progresso e Democratia in Espania, e etiam un delegate international del ala juvenil del Liberal Democrats in le Regno Unite.

Politicamente, SALF se ha describite como un fortia politic anti-corruption, anti-statu quo, e liberal. Le gruppamento de electores es registrate pro participar in le election al Parlamento Europee de 2024.

## Ligamento externe
* Pagina web official de Se Acabó La Fiesta
Expedition de Lewis e Clark

Le **expedition del capitanos statounitese Lewis e Clark** forniva information importante pro le expansion del Statos Unite de America.

In 1803 le Statos Unite comprava le territorio de Louisiana ab Napoleon. Le presidente statounitese Thomas Jefferson voleva un expedition pro cercar lo pro determinar su ressources.

Jefferson seligeva le conductor del expedition, su secretario capitano Meriwether Lewis, un homine con experientia militar e scientific. Lewis seligeva William Clark a esser le co-capitano del expedition.

Le objectos del expedition esseva:

* Trovar le cammino-fluvio plus facile al Oceano Pacific.
* Facer observationes scientific del plantas e animales.
* Facer cartas.
* Establir relationes con le nativos favorabile a commercio.

Le expedition commenciava in 1804 in le territorio de Louisiana con 45 homines. Le sol obrero qui moriva durante le expedition esseva le sergente, Charles Floyd, forsan pro appendicitis. Un sol vice illes tirava contra duo nativos, qui tentava furar cavallos.

Le expedition construeva un forte a Dakota del Nord presente, e lo nominava Forte Mandan pro le nativos amical, e passava le hiberno de 1804-1805 in illo. La illes empleava un guida, Toussaint Charbonneau, con su marita pregnante, Sacagawea. Le marita de facto se monstrava un plus bon guida que ille, serviente como un guida e translator. Su presentia con un infante causava le expedition a parer amical. A un vice illa preservava le contos del capitanos ab un riviera.

Le viagia al west trans le montanias e al Oceano Pacific esseva difficile. Dependente de chassar e le nativos pro nutrimento, le membros sovente habeva fame. Le obreros tirava lor cosas trans le terra e a vices obteneva canoas del nativos. Illes sovente esseva discalceate. In 1805 illes attingeva le oceano e construeva un plus forte proxime a illo, nominate Clatsop pro le nativos amical.

In 1806 illes se retornava al Forte Mandan secundo un altere cammino ancora proxime a fluvios Yellowstone e Missouri. Al fin le expedition se retornava a Louisiana, post viagiante circa 8.000 millias in 2 annos e 4 menses.

## Referentia

https://www.lewisandclark.org/learn/story.php
Morte de Li Wangyang

**Li Wangyang** (chinese: 李旺阳; pinyin: Lǐ Wàngyáng; Hunan, China le 12 de novembre 1950&nbsp;– Hunan le 6 de junio 2012) esseva un dissidente chinese, activista pro le derectos del laboratores, membro del Federation Autonome de Laboratores. Post su participation in le protestos de Tiananmen in 1989, ille remaneva durante vinti-un annos in prision pro accusationes de propaganda contra-revolutionari e de incitamento al subversion. De tote le activistas pro-democratic de 1989, ille passava le plus longe tempore in prision. Le 6 de junio 2012, un anno post su liberation del prision, e alcun dies post un interview de television in le qual ille continuava a advocar pro le justification del protestos de Tiananmen, Li esseva trovate pendite in un camera de hospital. Le autoritates del citate Shaoyang initialmente affirmava que le causa del morte esseva suicidio, ma illo esseva cambiate a 'morte accidental' post le autopsia.
Three Mile Island e le accidente nuclear

Le accidente in le central electric de **Three mile island** [anglese *Insula de tres millias*], o TMI, in 1978 esseva le plus pejor accidente nuclear in le historia del Statos Unite.

Three Mile Island es un parve insula in le riviera Susquehanna proxime al citate Harrisburg, Pennsylvania, SUA. Un central electric nuclear esseva completate super le insula in 1974.

A 28 martio 1979 aqua cessava de fluer a un de duo reactores, causante lo calefacer. Un valvula lassava vapor ex le reactor automaticamente. Le problema ver esseva que le instrumento que mesurava le vapor a le valvula non functionava; le technicos in le central pensava que le valvula habeva se claudite, ma illo esseva ancora aperte. Tubos proxime al reactor se fundeva, assi un parve quantitate de radiation entrava le aere usque le technicos trovava le causa ver.

Quando le Comité de regulation nuclear veniva al central illes timeva erroneemente que oxygeno esseva in le reactor, e illes reportava que un grande bulla de hydrogeno se formava in le reactor, e que un explosion esseva possibile. Postea le comité admitteva que isto esseva un error. Le comité demandava pregnantes e infantes partir le area.

Dunque le accidente esseva causate pro errores ambe technic e human.

**Resultates del accidente**

Le quantitate de radiation, al qual homines in le area esseva exponite, esseva equal a illo de un radiographia. Multe gente non sape super le error del comité, ma sapente le error o non, le timor super accidentes nuclear ha se augmentava. Dunque multe statouniteses oppone tote poter nuclear. Le timor super accidentes nuclear causava le comité facer su regulas plus stricte.

Le reactor rumpite esseva claudite. Le altere reactor esseva usate usque 2019, discontinuate pro vetulessa e diffidentia. Tote uranium ha essite disponite.

## Referentias

https://www.nrc.gov/reading-rm/doc-collections/fact-sheets/3mile-isle.html#top

https://www.iaea.org "A Brief Review of the Accident at Three Mile Island"

?
Fier

**Fier**, (albanese: *Fieri* o *Fier,* [fiˈɛɾ]; italiano: *Fier,*; greco: Φιέρ, *Fiér*) es le septime citate le plus populose del Republica de Albania, cum 120 655 habitantes. Illo es le capital del circumstante Prefectura de Fier, un del duodece prefecturas que constitue le stato, e su territorio municipal comprehende 619,9 km2. Fier es site apud le mar Adriatic.
Tmesipteris truncata

***Tmesipteris truncata*** (o *Tmesipteris oblanceolata*) es un specie de plantas del familia Psilotaceae.

Iste filice pote crescer como epiphyto al base de *Todea barbara*, como lihophyto detra cascadas o como planta terrestre.

Secundo un studio de 2024, serea le eukariote organismo que ha le genoma le plus grande.

## Distribution
* Oceania: Moluccas (Seram, Buru); Solomon (Guadalcanal, Kolombangara); Australia (Est Queensland, New South Wales); Lord Howe; Nove Caledonia; Vanuatu; Fiji (Viti Levu); Samoa.
Manuscripto Voynich

Le **manuscripto Voynich** es un codice ilustrate, scripte a mano in un scriptura incognite denominate "Voynichese". Le papiro vitellino super le que es scripte se ha datate in carbon a principios del seculo XV (1404-1438). Le analyse stilistic ha indicate que le manuscripto pote haber essite composite in Italia durante le Renascentia Italian. Ben que le origines, le autorato e le proposito del manuscripto seque essente motivo de debatto, le hypothese va ab un scriptura pro un linguage natural o construite, un codice non legite, un cifrate o altere forma de cryptographia, o forsan un fraude, un obra de referentia (illo es, un indice folkloric o un obra de consulta). Actualmente care del traductiones e le contexto necessari pro considerar o deler qualcunque de istes possibilitates.

Le manuscripto consiste de circa 240 paginas, sed il ha indicios que manca paginas. Le texto es scripte de sinistre a dextera, e alicun paginas es folios plicabile de distincte mesuras. Le majoria del paginas contine illustrationes e diagrammas phantastic, alicun de illos colorate rudemente, con sectiones del manuscripto que monstra personas, plantas phantastic, symbolos astrologic, etc. Le manuscripto ha le nomine de Wilfrid Voynich, un mercante de libros polac qui lo emeva in 1912. Ab 1969 se conserva in le *Beinecke Rare Book and Manuscript Library* del Universitate de Yale. In 2020, le Universitate de Yale publicava le manuscripto in linea in su totalitate in su bibliotheca electronic.

Le manuscripto Voynich ha essite studiate pro cryptographos professional e amateur, inter le quales se include decifratores de codices american e britannic del Prime e Secunde Guerra Mundial. Le decifratores de codices Prescott Currier, William Friedman, Elizebeth Friedman e John Tiltman non habeva exito.

Le manuscripto nunquam ha essite decifrate de forma demonstrabile, e nulle del hypotheses proponite ha essite verificate de forma independente. Le mysterio de su significato e origine ha suscitate speculationes e provocate studios.
Zhao Ziyang

**Zhao Ziyang** (chinese simplificate: 赵紫阳; chinese traditional: 趙紫陽; pinyin: Zhào Zǐyáng; 17 de octobre 1919 in Huaxian, China&nbsp;– 17 de januario 2005 in Beijing, China) esseva un politico chinese, arrivante al posto de Prime Ministro de 1980 a 1987 e postea secretario general del Partito Communista Chinese (PCC) de 1987 a 1989.

Le politico liberal criticava le politicas maoista e instaurava reformas de mercato, primo in le provincia Sichuan, postea in tote le pais. Ille appareva sur le scena national gratias al appoio de Deng Xiaoping post le revolution cultural. Ille actuava mesuras pro simplificar le bureaucratia de China e luctar contra le corruption, a fin de establir le legitimitate del Partito Communista Chinese in le annos 1980. Ille etiam appoiava le privatisation de interprisas statal, le separation del Partito e le Stato e le reformas del economia de mercato. Le majoritate de su ideas esseva postea sustenite per le secretario general del Partito de ille epocha, Hu Yaobang.

Ille esseva nominate per Deng Xiaoping pro prender a carga le reformas politic de China a partir de 1986. Su reformas economic e su sympathia pro le studentes protestante durante le manifestationes in le Placia Tiananmen in 1989 le poneva in opposition con alcun membros dirigente del PCC, includente le Prime Ministro Li Peng. Post le eventos de 1989, ille esseva deponite de su functiones politic e ponite in residentia vigilate pro le sequente 15 annos. Il moriva in Beijing in 2005 de un attacco vascular cerebral. Tamen, a causa de su disgratia politic, le dirigentes chinese non le accordava funerales national, e le detalios de su vita remane subjecte a un sever censura in China.
Hu Yaobang

**Hu Yaobang** (chinese: 胡耀邦; pinyin: Hú Yàobāng; Liuyang, China le 20 de novembre 1915&nbsp;– Beijing, china le 15 de april 1989) esseva un politico chinese que esseva un official de alte rango del Republica Popular de China. Ille occupava le position superior del Partito Communista Chinese (PCC) de 1981 a 1987, prime como Presidente de 1981 a 1982, postea como Secretario General de 1982 a 1987. Post le Revolution Cultural (1966–1976), Hu emergeva como un alliato proxime de Deng Xiaoping, le dirigente supreme de China a ille tempore.

Hu se affiliava con le PCC in le annos 1930. Durante le Revolution Cultural, ille esseva expurgate, reintegrate e expurgate de novo per Mao Zedong. Post le accession de Deng al potentia, sequente le morte de Mao, Hu jocava un rolo importante in le programma Boluan Fanzheng (corriger errores e restaurar le ordine). Durante le annos 1980, ille prosequeva un serie de reformas economic e politic sub le supervision de Deng. Interim, su reformas politic e economic etiam le faceva un inimico de plure ancianos potente del Partito, le quales se opponeva al reformas de mercato libere e de governamento. Quando protestos de studentes occurreva per China in decembre 1986 e januario 1987, le opponentes politic de Hu le accusava del disruptiones e persuadeva a Deng que le tolerantia de Hu verso le "liberalisation burgese" habeva incitate le protestos. Hu esseva fortiate a resignar como Secretario General in le initio de 1987, sed esseva permittite de retener su officio in le Politburo.

Le position de Hu como Secretario General esseva succedite per su alliato proxime Zhao Ziyang, qui continuava multe reformas economic e politic de Hu. Un die post le morte de Hu in april 1989, un commemoration non-official a parve scala occurreva in Beijing, durante le qual le populo demandava que le governamento chinese re-evalutarea e recognoscerea le hereditate de Hu; un septimana postea, le die ante le funerales de Hu, circa 100,000 studentes marchava al Placia Tiananmen, eventualmente causante le protestos e massacro in junio 1989. Posteriormente, le governamento chinese censurava detalios del vita de Hu, sed in 2005, illo rehabilitava su imagine e levava su censuras, al occasion de su 90me anniversario de nascentia. Hu esseva inhumate in Gongqingcheng in Jiangxi.
Barbie mar porco

**Barbie mar porco** es le supernomine attribuate in 2024 a un nove specie (non ancora describite) de mar porco, un mar cucumbre (classe Holothuroidea) de mar profunde del familia Elpidiidae. Le referentia al pupa Barbie es debite a su color rosate.

Iste specie es discoperite sur le fundo marin a 4'000 metro de profunditate durante SMARTEX expedition in  (CCZ). Photographias de nove species son publicate in Martio 2024.
Toyotomi Hideyoshi

**Toyotomi Hideyoshi** (豊臣 秀吉, 17 de martio de 1537 - 18 de septembre de 1598), etiam cognoscite como **Kinoshita Tōkichirō** (木下 藤吉郎) e **Hashiba Hideyoshi** (羽柴 秀吉), esseva un samurai e *daimyō* (domino feudal) japonese de finales del periodos Sengoku e Azuchi-Momoyama e considerate le secunde "Grande unificator" de Japon. Ben que procedeva de un fundo fermero, su immense poter le valeva le rango e le titulo de *Kampaku* (関白, Regente Imperial) e *Daijō-daijin* (太政大臣, Cancellero del Regno), le cargo official e le titulo plus alte del classe nobiliari. Esseva le prime persona in le historia in converter se in *Kampaku* qui non habeva nascite nobile. Deinde, ille transferiva le cargo e le titulo de Kampaku a su nepote, Toyotomi Hidetsugu. Ille permaneva in le poter como *Taikō* (太閤), le titulo de Kampaku retirate, usque a su morte. On crede, ben que non es secur, que le ration pro que ille refusava o non poteva obtener le titulo de shogun (征夷大将軍), le lider del classe guerrier , esseva quia ille esseva de origine fermero.
Protestos Chinese in 2011

Le **protestos pro-democratic chinese in 2011**, etiam cognoscite como le Revolution de Jasmin Chinese, se refere a manifestationes public in plus de un dozena de citates in China que comenciava le 20 de februario 2011. Inspirate per e nominate secundo le Revolution de Jasmin in Tunisia, iste protestos provocava responsas del governamento chinese al appellos pro reformas democratic.
Missouri (fluvio)

Le **Fluvio Missouri** es le fluvio plus longe del Statos Unite de America, comenciante al stato de Montana e finiente al Fluvio Mississippi.

In le passato le supernomine del fluvio esseva "le grande e fangose", proque le nives fundente causava le aqua a fluer rapidemente e illo portava multe sedimento con se. Le fluvio frequentemente cambiava su curso e causava inundationes. Un systema de barrages ora retene le aquas, e le fluvio es plus lente e clar. Le fluvio esseva importante pro le exploration del west del SUA e pro transportation per naves a vapor.

Le fluvio ora ha grande barrages con grande reservoires, specialmente le "lacos" Sacagawea e Oahe, e produce electricitate. Illo es importante pro biber, industria e agricultura. Le fluvio da multe recreation, inclusive campar e pisca del sport. Le fluvio es le habitate de multe aves e pisces, inclusive species rar de sturion.

## Referentias

https://www.rivers.gov/river/missouri-montana

https://www.americanrivers.org/river/missouri-river/
Yellowstone (fluvio)

Le Fluvio **Yellowstone** (anglese: *Jalne-petra*) es un fluvio tributari del Fluvio Missouri in le nord-west del Statos Unite de America. Le fluvio ha un longitude de circa 11.000 km (700 millias). Le fluvio comencia proxime al latere al est del Parco de Yellowstone, flue trans le sud del stato de Montana e entra le Fluvio Missouri in le west del stato de Dakota del Nord. Le Yellowstone esseva le fluvio plus longe in le SUA sin barrages. In le annos 1970 un plano pro construer un barrage in le fluvio incontrava multe opposition del citatanos local. Le fluvio ha multe tructas. Illos es un fonte de nutrimento pro aves e ursos. Le fluvio ha multe areas del recreation. Il ha un museo internationalmente cognoscite al confluentia del fluvios Yellowstone e Missouri, Missouri-Yellowstone Confluence Interptetive Center (MYCIC).

## Referentias

https://www.americanrivers.org/river/yellowstone-river/

https://www.history.nd.gov/historicsites/mycic/
Interfacie graphic de usator

Un **interfacie graphic de usator**, o **IGU**, es un forma de interfacie de usator que permitter al usatores interager con dispositivos electronic per medio de icones graphic e indicatores visual como le notation secundari. In multe applicationes, le IGU se utilisa in vice del IU basate in texto, que se basa in etiquettas de commandos tastate o navigation per texto.
Fusil typo 99

Le **fusil typo 99** o fusil curte typo 99 (九九式短小銃, *Kyūkyū-shiki tan-shōjū*) esseva un fusil de pessulo de designo Arisaka utilisate per le Armea Imperial Japonese durante le Secunde Guerra Mundial.

## Historia
Durante le Secunde Guerra Sino-Japonese del decade de 1930, le japoneses tosto discoperiva que le cartucha de 7,7 mm que disparava su mitraliatrice pesante typo 92 in China esseva superior al cartucha de 6,5×50 mm del fusil typo 38. Isto faceva necessari disveloppar un nove arma pro substituer al typo 38 e standardisar finalmente un unic cartucha de fusil. Le Armea Imperial Japonese (AIJ) disveloppava le typo 99 basate in le fusil typo 38 mais con un calibre de 7,7 mm. Le typo 99 se fabricava in nove arsenales differente. Septe de illos se incontrava in Japon e le altere duo in Mukden (Manchukuo) e Jinsen (Corea).
Yellowstone (parco national)

Le **Parko National de Yellowstone** [anglese *jalne-petra*] con su unic geyseres thermic deveniva in 1872 le prime parco national del Statos Unite de America.

Le prime habitantes del area esseva le populos native. Illes lo usava pro chassar, specialmente de bisontes, e usava le aqua del geyseres como medicina.

Le prime europeanos al area esseva trappatores. Le prime "blanco" cognoscite esseva John Colter in 1807, un previe membro del expedition de Lewis e Clark (1804-1806). (Lor expedition habeva mancate le area de 50 millias.) Alcunos ne credeva su historia de fontes pituresc de aqua calide.

In le annos 1869-1871 altere expeditiones veniva al area. Isto es quando le geyser famose, le "Vetere e Fidel", esseva nominate, proque illo erumpe circa cata hora. In 1872 le area deveniva le prime parco national per un acto de congresso. Membros del congresso credeva que esseva sufficiente simplemente reservar le area e assignar un superintendente voluntari, e donava nulle moneta al affaire. Le parco esseva nominate pro le riviera proxime Yellowstone.

Le voluntarios non poteva controlar le chassar illegal. Dunque le parco veniva sub le controlo del armea in 1886. Le armea esseva melior super le controlo de chassatores, ma sapeva poc super le historia e natura del parco. In 1916 le Servicio del Parcos National esseva create, e le armea lassava le parco. In 1932 le presidente Herbert Hoover cambiava le frontieras retangular del parco pro includer importante areas aquatic in le parco. Le grande parte del parco jace in le stato de Wyoming, e partes plus parve del statos Montana e Idaho ora es inclusive in le parco. De 1933 a le Secunde Guerra Mundial le Corps Civil de Conservation (CCC) construeva camminos e edificios in le parco.

In 1978 le Nationes Unite faceva le parco un "Loco de heritage mundial". Pro isto alcunos considera le parco como "international". Circa 4.000.000 gente del tote mundo visita le parco cata anno. Le parco es le habitat de multe animales salvage, inclusive bisontes, ursos horribilis, cervos canadensis e lupos. Le servicio del parco preveni touristas de non approchar troppo presso le animales, proque es poc vulneres cata anno.

## Referentias

https://www.nps.gov/yell/learn/historyculture

https://www.yellowstone.org/yellowstone150/
Chlorofluorocarburo

**Chlorofluorocarburos** (CFC) e **hydrochlorofluorocarburos** (HCFC) son hydrocarburos halogenate que contine carbon (C), hydrogeno (H), chloro e (Cl) e fluor (F). Son volatile derivates de methano, ethano o propano.

Le exemplo le plus consuete es le dichlorodifluoromethano (R-12), alsi appellate **Fréon**. Essava usate como refrigerante fuido in refrigeratores e alsi como aerosol propulsor, extinctor de incendios gasose, o solvente.

Iste compositos son nocive pro le ozonosphera (strato de ozone) e ha un effecto conservatorio multe importante. In consquentia, lor fabrication ha essite progressivemente abandonate, conformemente al . Son reimplaciate per altere productos como hydrofluorocarburos (HFC) o hydrofluoroolefinas (HFO) (includente R-410A, le R-134a e R-1234yf).

## Productos
Freones continente bromo son notate con 4 nummeros. Isomeres, que son consuete pro ethano e propano derivatos, son distinguite per literas post numeros:

## Reimplaciamente

## Presentia in atmosphera
Le CFC ha essite initialemente reimplaciate per hydrochlorofluorocarburos (HCFC), principalemente pro refrigeration e le sufflaje de insulante spuma, quando non nocive alternativas non esseva trovate.

Hodie, gratias al Montreal protocollo, le atmospheric quantitate de HCFC comencia a decrescer.
Grande Fame in China

Le **Grande Fame in China** (chinese: 三年大饥荒, 'tres annos de grande fame') esseva un fame que occurreva inter 1959 e 1961 in le Republica Popular de China (RPC). Alicun eruditos ha etiam includite le annos 1958 o 1962. Illo es generalmente considerate como le plus mortifere fame e uno del plus grande disastros facite per humanos in le historia, con un estimation del numero de mortos que varia in le decenas de milliones (15 a 55 milliones). Le provincias le plus affligite esseva Anhui (18%), Chongqing (15%), Sichuan (13%), Guizhou (11%) e Hunan (8%).

Le factores major que causava le fame esseva le politicas del Grande Salto in Avante (de 1958 a 1962) e del communas popular, lanceate per le Presidente del Partito Communista Chinese Mao Zedong. Durante le Conferentia del Septe Mille Cadres in 1962, Liu Shaoqi, tunc Presidente de China, formalmente attribueva 30% del fame al disastros natural e 70% al errores facite per humanos ("三分天灾, 七分人祸"). Post le lanceamento de Reforma e Apertura, le Partito Communista Chinese (PCC) declarava officialmente in junio 1981 que le fame esseva principalmente causate per le errores del Grande Salto in Avante e del Campania Anti-Derectista, in addition a disastros natural e al ruptura sino-sovietic.
Campanias del Tres-Antis e del Cinque-Antis

Le **Campanias del Tres-Antis** (1951) **e del Cinque-Antis** (chinese: 三反五反, pinyin: sān fǎn wǔ fǎn) esseva movimentos de reforma initiate per Mao Zedong pauc tempore post le establimento del Republica Popular de China. Illos visava a purificar le citates chinese del corruption e del "inimicos del stato." Iste campanias habeva como consequentia le consolidation del potentia de Mao, particularmente per reprimer le opponentes politic e le capitalistas. Le campanias habeva un effecto negative super le economia de grande citates como Shanghai, Tianjin e Chongqing. Multes mercantes committeva suicidio; solmente in Shanghai, del 25 de januario al 1 de april 1952, al minus 876 personas committeva suicidio.

## Le Campania del Tres-Antis
Le Campania del Tres-Antis esseva lanceate in le China nord-oriental al fin de 1951. Le motivation initial pro le campanias pareva esser principalmente economic. Pro coperir le costos crescente del Guerra de Corea, il esseva essential reducer tote le dispendios non-militar. Pro stimular le economia national in difficultate, le governamento proponeva un enorme impulso de production. Le campania del "Tres-Antis" esseva subsequentemente expandite in le movimento del "Cinque-Antis" contra le personas de negotios in tote le pais, a fin de imponer taxas e redistribuer le ricchessas. Illo visava a membros del Partito Communista Chinese, ex-membros del Kuomintang e officiales bureaucratic qui non esseva membros del partito.

Le Tres-Antis imponite esseva:

# Anti-Corruption;
# Anti-dilapidation;
# Anti-bureaucratisma.

## Le Campania del Cinque-Antis
Le Campania del Cinque-Antis occurreva in medio del Guerra de Corea e esseva un campania importante in le effortio del Partito Communista pro eliminar le proprietate private. Iste campania extraheva fundos del sector private pro supportar le implication de China in le guerra e restringeva ulteriormente le potentia del capitalistas chinese.

Le Cinque-Antis esseva:

# Opposition al corruption;
# Opposition al furto del proprietate del state;
# Opposition al evasion fiscal;
# Opposition al fraude in contractos governamental;
# Opposition al furto de intelligentia economic del state.
Controlo statistic de processos

Le **Controlo statistic de processos (CSP)** es le application de methodos statistic pro suveliar e controlar le qualitate de un processo de production. Iste adjuta a garantir que le processo functiona con efficacia, producente plus productos conforme con le specificationes e con minus ferralias. Le CSP pote applicar se a qualcunque processo in le que pote metir se le "producto conforme" (producto que comple con le specificationes). Le utensiles clave del CSP es le graphicos de execution e de controlo, le melioration continue e le designo de experimentos. Un exemplo de processo in le que se applica le CSP es le lineas de fabrication.

Le CSP debe practicar se in duo phases: Le prime phase es le stabilimento initial del processo, e le secunde phase es le uso regular de production del processo. In le secunde phase, debe prender se un decision super le periodo que debe examinar se, in function del cambio in le conditiones 5M&E (Homine, Machina, Material, Methodo, Movimiento, Ambiente) e le taxa de attrition del pecias utilisate in le processo de fabrication (pecias del machina, patronos e accessorios).

Un avantage del CSP super altere methodos de qualitate, como le "inspection", es que face emphase in le detection precoce e le prevention de problemas, in loco de in le correction de problemas un vice que se ha producite.

Extra de reducer le residuos, le control statistic de processos pote reducer le tempore necessari pro fabricar le producto. Le CSP face que sia minus probabile que le producto finite habe que esser reelaborate o rejectate.
Thismia malayana

***Thismia malayana*** es un specie de plantas mycoheterotrophe del familia Burmanniaceae identificate in 2024 in forestes tropical humide in Malaysia. Le planta non es photosynthetic ma es un parasito del mycorrhizal symbiose pro obtenir sucros provenente de altere plantas. Assi le planta pote viver in locos obscur.

Le specimenes esseva trovate in:
* terra basse del  Forest Reserve, , 
* forestes collinose de dipterocarpos de  in Tengku Hassanal Wildlife Reserve, .
Relictithismia kimotsukiensis

***Relictithismia kimotsukiensis*** es un specie de plantas mycoheterotrophe del familia Burmanniaceae identificate in 2024 in Kimotsuki montanias, , Kagoshima prefectura,  insula, Japon. Le planta non es photosynthetic ma es un parasito del mycorrhizal symbiose pro obtenir sucros. Assi le planta pote viver in locos obscur.

## Pylogenia
Le specie es un basal Thismieae. Le cladogramma sequente es proponite in le publication:

## Publication original
*
Khmer Rubie

**Khmer Rubie** (in francese: Khmer Rouge; in khmer: Khmer Krahom, ខ្មែរក្រហម) es le nomine de un movimento politic e militar cambodian, ultranationalista e communista radical inspirate per Maoismo, que governava Cambodia de 1975 a 1979.

Apparite in un prime forma in 1951, le movimento cessava de exister in 1999. Su direction esseva constituite usque a 1981 per le Partito Communista de Kampuchea, etiam dicite Angkar អង្ការ (organisation). De 1962 a 1997, le dirigente principal del Khmer Rubie esseva Saloth Sâr, plus cognoscite como Pol Pot.

Le Khmer Rubie prendeva le potentia post un guerra civil e instaurava le regime politic cognoscite como Kampuchea Democratic. Inter 1975 e 1979, le periodo durante le qual illo dirigeva Cambodia, su organisation implementava un dictatura de un extreme violentia, a fin de crear un societate communista sin classes, ethnicamente pur, purgate del capitalismo, del colonialismo occidental e del religion. Le regime decretava, inter altere cosas, le evacuation de tote le urbes del pais, obligante le populationes urban a laborar in le campania, in conditiones que resimilava al sclavitude.

Le regime Khmer Rubie se rendeva culpabile de numerose crimines de massa, in particular del assassination de plure centos de milles de cambodianos, secundo le estimationes minimal. *Le Programma de Studio super le Genocidio Cambodgian* del Universitate de Yale evaluta le numero de victimas a circa 1,7 milliones, lo que representa plus de 20% del population de ille epocha. Le dirigentes esseva expellite del potentia al initio de 1979 per le entrata del truppas vietnamese in Cambodia, le quales liberava le population del Khmer Rubie. Le Khmer Rubie menava un nove guerrilla usque a su disparition al fin del annos 1990.

## Referentias
Thismia

***Thismia*** es un genere de plantas mycoheterotrophe del familia Burmanniaceae. Le planta non es photosynthetic ma es un parasito del mycorrhizal symbiose pro obtenir sucros provenente de altere plantas. Assi le planta pote viver in locos obscur.

## Systematica
Historicamente se distingueva duo subgeneres:
* *[[Ophiomeris]]*
* *Thismia*
Ma iste insimul es polyphyletic (cf. *[[Relictithismia kimotsukiensis]]*). In consequentia es proponite de relevar *Ophiomeris* al rango de genere (sub le reserva de su monophylia).

Le (sub)genere *Thismia* es subdivisate in plure sectiones e 2 subsectiones:
* *[[Geomitra]]*
* *[[Glaziocharis]]*
* *[[Rodwaya]]*
* *[[Sarcosiphon]]* (paraphyletic)
* *Thismia*
** *[[Brunonithismia]]*
** *[[Odoardoa]]*
John Colter

**John Colter** (Virginia, SUA ca. 1774&nbsp;– Territorio de Missouri [hodie le stato de Missouri], SUA le 7 de maio 1812 o le 22 de novembre 1813) esseva un membro del expedition de Lewis e Clark e deveniva un del plus famose "homines del montanias" in le Statos Unite. 

Colter se univa con le expedition in 1803. Le expedition viagava al nord secundo le Fluvio Mississippi in 1804. In le incipio ille esseva disobediente, e le capitanos le puniva. Postea ille deveniva un membro importante, forte e un bon chassator. Breve ante que le expedition se retornava in 1806, illes incontrava duo trappatores viagiante al west. Colter peteva al capitanos le permission a lassar con illes. Le capitanos le permitteva. Colter tentava capturar castores con socios tres vices, ma su socios sovente esseva occidite per nativos. A un vice un tribo de nativos le dava le chance a fugir pro su vita, e post currer alicun dies ille escappava. Post le tertie essayo con su socios essente occidite in 1809, Colter abandonava su speros, e habitava al latere al west del Fluvio Mississippi, proxime al loco ubi le frontierero famose Daniel Boone habitava. La ille moriva de un maladia al etate de 38. 

## Referentias

https://lewis-clark.org/members/john-colter/
Li Wenliang

**Li Wenliang** (in chinese: 李文亮; Beizhen, China le 12 de octobre 1986&nbsp;– Wuhan, China le 7 de februario 2020) esseva un ophthalmologo chinese qui advertiva su collegas super le prime infectiones de COVID-19 in Wuhan. Le 30 de decembre 2019, le Centro de Controlo e Prevention de Maladias de Wuhan emitteva advertimentos de urgentia a hospitales local super un numero de casos de "pneumonia" mysteriose discoperite in le citate in le septimana precedente. Le mesme die, Li, qui laborava al Hospital Central de Wuhan, recipeva un reporto diagnostic interne de un patiente suspectate del syndrome respiratori acute sever (SRAS). Ille compartiva le reporto con su cameradas del Universitate de Wuhan per un gruppo de WeChat. Ille esseva denominate un insufflator de sibilo quando le reporto compartite postea circulava publicamente, quamquam ille rogava a su gruppo de cameradas in WeChat que illes non divulgarea le message foras del gruppo excepte pro "advertir lor membros de familia e personas amate", e Li non pareva haber intention de advertir le public. Rumores del eruption de SRAS subsequentemente se diffundeva in platteformas de media social chinese; le policia de Wuhan convocava e admoneva le e septe altere medicos le 3 de januario pro "facer commentarios false in le Internet super un eruption de SRAS non confirmate."

Le eruption esseva confirmate postea non como SRAS, sed como un nove coronavirus, SRAS-CoV-2. Li retornava a laborar e plus tarde contraheva COVID-19, le maladia causate per le virus ab un patiente qui non esseva cognoscite como infectate. Ille moriva del maladia le 7 de februario 2020, al etate de 33 annos. Un inquesta official subsequente le exonerava; le policia de Wuhan formalmente faceva excusas a su familia e revocava su admonition le 19 de martio. In april 2020, Li esseva postumemente premiate con le Medalia del Quatro de Maio per le governamento. Al initio de junio 2020, cinque altere medicos del hospital de Wuhan habeva morite de COVID-19.
Mycotoxina

Un **mycotoxina** (del grec μύκης *mykes* 'fungo' e τοξικός *toxicikos* 'toxic') es un metabolito secondari toxic producite per fungos.

Exemplos de mycotoxinas causante maladias human o animal include: , , , , , ,  e .

Un specie de mucor pote producir differente mycotoxinas e plure species pote producir le mesme mycotoxina.

Carcinogenic mycotoxinas son presente in alimentos, supertoto farina e ris.
Shakira

**Shakira Isabel Mebarak Ripoll**, cognoscite como **Shakira** (Barranquilla, Colombia le 2 de februario 1977&nbsp;– ) es un cantautor colombian nascite e elevate in Barranquilla. Illa es supernominate le "Queen of Latin Music" (regina de musica latino).

## Discographia
### Albumes
* 1991 — Magia
* 1993 — Peligro
* 1995 — Pies Descalzos
* 1998 — Dónde Están los Ladrones?
* 2001 — Laundry Service
* 2005 — Fijación Oral, Vol. 1
* 2005 — Oral Fixation, Vol. 2
* 2009 — She Wolf
* 2010 — Sale el Sol
* 2014 — Shakira
* 2017 — El Dorado
* 2024 — Las Mujeres Ya No Lloran

### Albumes live
* 2000 — MTV Unplugged
* 2004 — Live & off the Record
* 2011 — Live from Paris
* 2019 — Shakira in Concert: El Dorado World Tour
Campania Anti-Derectista

Le Campania Anti-Derectista (chinese simplificate: 反右运动; chinese traditional: 反右運動; pinyin: fǎnyòu yùndòng) in le Republica Popular de China, que durava de 1957 usque a circa 1959, esseva un campania politic pro purgar "derectistas" supponite intra le Partito Communista Chinese (PCC) e in le pais integre. Le campania esseva lanceate per le Presidente Mao Zedong, ma Deng Xiaoping e Peng Zhen tamben jocava un rolo importante. Le Campania Anti-Derectista destrueva le democratia in China e transformava le pais in un stato de un partito unic.

Secundo le statisticas official de China publicate durante le periodo de "Boluan Fanzheng" (corriger le errores e restaurar le ordine), le campania resultava in le persecution politic de al minus 550,000 personas. Alcun recercatores crede que le numero real de personas persecutate es inter 1 e 2 milliones o mesmo plus alte. Deng Xiaoping admitteva que il habeva errores durante le Campania Anti-Derectista, e le majoritate del victimas ha recipite rehabilitation desde 1959.
Daniel Boone

**Daniel Boone** (1734-1820) esseva un pionero statounitese, qui adjutava colonos a habitar le west del SUA de su tempore.

Ille nasceva 1734 in Pennsylvania a Squire e Sarah Boone, qui lassava Anglaterra pro persecution pro lor religion quaker. Durante infantia ille amava natura e chassar. Circa le etate de 13, su familia cambiava lor domicilio al frontiera de Carolina del Nord. La esseva multe battalias con le populos native. In 1755 ille marchava con le general brittanic Braddock pro attaccar le forte francese Duquesne durante le Guerra Francese-Indigene (1754-1763) sin successo. In 1756 ille se marritava a Rebecca Ryan. Illes habeva 10 infantes. Al causa de leges e frontieras cambiante, attaccos de nativos, e speculation de vender del terrenos, Boone acquireva grande debitas.

Pro repagar un parte del debitas, Boone conduceva un gruppo de trenta hacheros e faceva un cammino al stato presente de Kentucky. Al fin del cammino Boone construeva un forte nominate Boonesborough. Le nativos sovente attaccava, e Boone esseva capturate — e fugiva — duo vices, e esseva vulnerate un vice. Duo de su filios esseva occidite combattente le nativos.

In 1797 Boone explorava terreno in le area de Missouri presente, alora le proprietate de Espania. Consequentemente le governamento de Espania le donava terreno, e ille viagiava a la con altere membros de su familia e amicos in 1799. Le area esseva vendite al SUA, e in 1804 ille perdeva su terreno. Ille peteva recompensa de governamento statounitese, e lo recipeva in 1814. Ille vendeva le grande parte del terreno pro repagar su debitas. Rebecca moriva in 1813. Ille habitava le casa de su filio Nathan quando ille moriva in 1820.

## Referentias

https://www.fortboonesboroughlivinghistory.org/html/daniel_boone.html 
https://historicmissourians.shsmo.org/daniel-boone/
Sacagawea

**Sacagawea** (o **Sakakawea** o **Sacajawea**) esseva le sol membro feminin del expedition del capitanos Lewis e Clark (1804-1806) e les serviva como un translator e guida. 

Salvo le expedition poc es cognoscite super Sacagawea. Le plus bon contos del nativos american diceva que illa esseva un membro del tribo shoshone. Circa le etate de 12, illa esseva capturate per le tribo hidatsa. Illes la vendeva a trappator francese-canadian, Toussaint Charbonneau. 

Charbonneau incontrava le expedition al forte Mandan in 1804. Le capitanos le empleava como un guida. Illes le pervitteva prender un marita (ille habeva duo), e Sacagawea esseva seligite. A le momento, illa habeva circa 16 annos e esseva pregnante. Illa deveniva un membra importante del expedition, proque illa sapeva alcun linguas del nativos, sapeva trovar nutrimento, e esseva un plus bon guida que su marito. In februario, 1806, illa parturiva un filio, Jean Baptiste Charbonneau. Le presentia de un matre e infante adjutava a monstrar que le expedition esseva de pace. Durante lor visita con le tribo shoshone, illa trovava que su fratre Cameahwait esseva un chef de su populo. Capitano Clark deveniva affectionate pro le infante e promitteva a Sacagawea que ille vadeva elevar le, e le infante remaneva con ille post le expedition. 

Le conto de un explorator blanc - anque de alcun nativos affirmava - que le "marita de Charbonneau" moriva in 1812. Si iste esseva Sacagawea, illa moriva brevemente post le nascentia de su filia, Lisette, e verisimilemente moriva pro le typho. Clark adoptava anque Lisette. Jean Baptiste deveniva anque un guida-translator.

## Referentias
https://www.biography.com/history-culture/sacagawea 

https://www.brooklynmuseum.org/eascfa/dinner_party/place_settings/sacajawea