open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fortia

In physica, un **fortia** (denotate *F*) altera le stato de reposo o motion de un corpore, mesurate per le taxa de cambio 
del momento
Fortia es un specie de quantitate physic vectoral. Le fortia que debe de producer un acceleration *a* in un massa *m* es date per: *F* = *ma*.

## Unitates

Unitates de Fortia include:
* Newton (unitate del SI)
* Dyne (unitate del cgs)

## Vide etiam
* Energia
* Tres leges de motion de Newton
## Galeria

File:Portrait of Sir Isaac Newton, 1689.jpg|center|Isaac Newton concludeva que F=ma

## Referentias
Echinococcus granulosus

**Echinococcus granulosus** es un taxon.

## Classification
Es un specie.

### Supertaxones
Es del phylo Plathelminthes, regno Animalia.

## Vide etiam
*Echinococcose
Grado Celsius

**Grado Celsius** es un unitate de mesuration pro temperatura lo qual es nominate secundo Anders Celsius. Illo esseva previemente appellate *centigrado*. Le scala Celsius es usate in omne paises excepte le SUA e un pauco de alteres. Illo placia le puncto de congelation de aqua a 0° e le puncto de ebullition a 100°. (Iste valores es approximative. Le valores moderne es basate de zero absolute e le puncto triple de aqua.)

## Vide etiam
* Fahrenheit
* Kelvin
Canonisation

**Canonisation** significa le declaration que alcuno es un sancto. Iste processo es usate per alcun ecclesias christian. Le persona debe esser morte, personas vivente non pote esser canonisate. Ante que un persona pote esser canonisate, il debe haber essite provate que le persona viveva e moriva in un maniera que justifica iste decision. Iste personas in consequentia entra in le canone de sanctos. 

Le ecclesias pretende que illos non rende alcuno sancte in le processo de canonisation, ma solmente recognosce que le persona *esseva* sancte.

In le plus grande canonisation jammais cata uno del plus que un million armenios occidite per le Imperio Ottoman in le genocidio contra le armenios, que ha comenciate le 24 de april 1915, ha essite canonisate per le Ecclesia Apostolic Armenie in un ceremonia le 23 de april 2015 in le cathedral de Etchmiadzin in Armenia.https://www.reuters.com/article/us-armenia-turkey-anniversary/armenian-church-canonizes-victims-of-1915-mass-killings-idUSKBN0NE22J20150423

## Ligamines externe
*  Canonisation de sanctos in le ''ReligionFacts'' - Describe le significantia e processo de canonisar sanctos.
*  Articulo super le canonisation e beatification in le ''Catholic Encyclopedia''
Canon del Missa

**Canon del Missa** (in latino *Canon Missae*) es le parte essential del missa catholic-roman, ab le prefatio al communion.
## Etymologia
Le parola es derivate del grec antique  "κανών", latinisate como "canon", que significa "lege" or "norma".
## Vide etiam
* Canon (musica)
Enzyma

Un **enzyma** es un proteina que catalisa (id es, accelera le ration de) reactiones chimic. In reactiones enzymatic, le moleculas initial (nominate substratos) esse convertite a altereo moleculos (nominate productos). In biologia, casi cata cellula require enzymas pro sustener sus reactiones a un ration sufficiente pro sustener le vita.
Glacie sic

**Glacie sic** es le forma solide de dioxydo de carbon. A pression normal atmospheric, illo sublima a un gas a −78.5 °C (−109.3 °F).
Anhydrido carbonic

**Anhydrido carbonic**,  etiam appellate **dioxydo de carbon** () es un composito chimic componite de duo atomos de oxygeno e un de carbon. A conditiones normal de pression e temperatura illo es un gas incolor e inodor.

Illo es un gas con effecto conservatorio e le principal contributor al calefaction global.
Seculo 6

Le **seculo 6** o le **seculo VI** es un seculo passate, in accordo con le calendario gregorian. Illo comenciava le 1 de januario 501, e finiva le 31 de decembre 600. In le uso popular, iste periodo extende del 1 de januario 500 a 31 de decembre 599.
Ejido (Venezuela)

**Ejido** (nomine complete: ***San Buenaventura de Ejido***) es un citate que se trova in Venezuela. Illa es le tertio citate del stato Mérida. Le citate esseva fundate in 1619 e le population conta 120.000 habitantes (2009).
Leucippo

**Leucippo** () esseva un philosopho grec del seculo 5 aEC, institutor de Democrito, e co-fundator con iste del schola atomistic de metaphysica grec.
Libya

**Libya** es un pais de Africa del Nord con un longe costa mediterranee e un vaste interior dominate per le Sahara. Le major parte de su habitantes es arabe, con un minoritate non negligibile de berberes. Islam sunnita es le religion de 97% del libyanos. Le IDH de Libya es le plus alte de Africa, a causa principalmente del reservas importante de petroleo in le pais.

Le deserto libyc coperi usque 90% del superficie de Libya.

## Historia
Libya es divise in tres regiones principal: Tripolitania, a saper le lttoral del west, que include le capital de Tripole e le maxime concentration del population; Cyrenaica, i.e. le est, con alcun considerabile citates como Benghazi e El Beida; e le Fezzan, le interior occidental e central. Le major parte del Fezzan es deserto pauc o non habitate; mesmo le regiones litoral, a contrasto con cellos de Tunisia o Algeria, son largemente deserte. 

Un ancian colonia italian, annexate per le fascistas e passate post le Secunde Guerra Mundial sub tutela anglo-francese, Libya ganiava independentia in 1951 como un regno sub le rege Idris. Quando iste recipeva tractamento medical in Turchia in 1969, le colonnello Muammar Gaddafi ha prise controlo in un colpo de stato. Gaddafi reorientava le stato verso nationalismo pan-arabe e pan-african.

Gaddafi ha governate Libya secundo su proprie ideas de organisation del Stato: post 1977, le pais esseva nominate non un republica (*jumhūriyyah*) ma un *jamāhīriyyah*, o «stato del massas», un neologismo libyc trovate in le *Libro Verde* in le qual Gaddafi elabora su theorias politic. Theoricamente, le Libya de Gaddafi esseva un democratia directe, sin partitos politic, in qual sharia esseva un fonte importante del lege. Nonobstante, il restava un «sector revolutionari» del stato libyc, includente le Dirigente del Revolution (Gaddafi ipse), un Consilio al Commando Revolutionari de 12 membros non electe, e committees revolutionari; gratias al influentia omnipresente de iste sector revolutionari, le stato esseva in practica un dictatura. In 2010, Libya esseva al grado de 51,5 sur 100 secundo le Indice Ibrahim, «non libere» secundo *Freedom in the World*, e «autoritari» secundo le Indice de Democratia. In februario 2011, post 42 annos del dominio de Gaddafi, un movimento popular ha misse fin a su controlo in grande partes del pais, comenciante in le urbe de Benghazi. Post un violente repression, le revolta ha devenite general in Cyrenaica e ha attingite Tripolitania. Un avantiamento rebelle in augusto 2011 resultava in le liberation del capital, Tripole. Muammar Gaddafi esseva capturate e occise le 20 de octobre 2011.

Libya tene un longissime historia. Ante su colonisation per le arabes in 647, Libya esseva un partito del Imperio Roman, le location de colonias carthaginese e grec antique, un zona de excambio cypriota e egyptian, e un focar del populationes berbere e punic. Le sitos archeologic de Cyrene (Jebel Akhdar), Leptis Magne (Khums) e Sabratha (Zawiya) son sitos del Patrimonio Mundial del UNESCO, assi como le ancian citate de Ghadames (antiquissime urbe berbere) e Tadrart Acaco (pro su picturas neolithic sur petra).

## Referentias
Pression

In physica, **pression** (denotate *P* o *p*) es le fortia applicate a o distribuite super un superficie.
Illo ha dimensions de fortia per unitate de area, *P* = *F*/*A*, o energia per unitate de volumine (densitate de energia). 
Pression es un specie de scalar quantitate physic. In thermodynamica, pression es proportional al producto de temperatura *T* e densitate numeric *n*, *P = nkT*, 
ubi *k* es le constante de Boltzmann. Un alternative formulation es PV = NRT.

## Unitates

Unitates de pression include:
* Pascal (unitate del SI)
* Barye (unitate del cgs)
* Bar (unitate tolerate)

## Vide etiam
* Fortia
* Temperatura
* Thermodynamica

## Referentias
Torsion

In physica, **torsion** (denotate *τ*) es le analogo rotational de fortia.
Si un fortia **F** age sur un particula P de que position con respecto al origine es date per le vector **r**, le torsion ager sur le particulo es definite como le 
producto vectoral del position e le fortia: \tau = r \times F
Le longitude de **r** es subinde referite a como le bracio de levator del torsion.
Torsion ha dimensions de fortia vices longitude; istos es le mesme como le dimensions de travalio, 
sed torsion e travalio es actualmente bastante differente quantitates physic.
Pro exemplo, torsion es un vector, sed travlio es un scalar. 
Torsion es anque le taxa de cambio del momento angular, como fortia es le taxa de cambio de momento linear.

## Vide etiam
* Momento angular
* Fortia

## Referentias
Conservation de energia

Le **lege de conservation de energia** es un lege empiric de physica.  
Illo constata que le amonta total de energia in un systema isolate remane constante in le tempore (es dicite esser *conservate* in le tempore).  
Un consequentia de iste lege es que energia pote esser ni create ni destruite: illo pote solmente esser transformate ab un stato a un altere.  
In un systema claudite, energia pote solmente alterar forma: pro exemplo, energia chimic pote devenir energia cinetic.

Le theoria de relativitate de Albert Einstein monstra que energia e massa es equivalente, e que ni un appare sin le altere.
Assi, in systemas claudite, ambe massa e energia es conservate separatemente, como il esseva comprendite in pre-relativistic physica.

Le nove characteristica de physica relativistic es que particulas material (tal como illos in atomos) pote esser convertite a non-material formas de energia, tal como lumine, 
o cinetic e potential energia (pro exemplo: calor).
Comocunque, iste conversion face *non* afficer le total massa de systema, proque le ultime formas de non-material energia retene lor massa durante alicun tal conversion.

Hodie, conservation de energia se refere al conservation del total energia de un systema in le tempore. Iste energia include le energia associate con le massa reposante de particulas e omne altere formas de energia in le systema.
Additionalmente, le massa invariante de systemas de particulas (le massa del systema observate in le referentia inertial de su centro de massa) es anque conservite in le tempore pro alicun singule observator, e (dissimile le energia total) es le mesme valor pro omne observatores.
Ergo, in un systema isolate, ben que materia (particulas con massa reposante) and "pur energia" (calor e lumine) pote esser convertite ab un a un altere, ambe le amonta total de energia e le amonta total de massa de tal systemas remane constante in le tempore, como mesurate per alicun singule observator.
Si energia in alicun forma es permittite de escappar tal systemas (vide energia ligante), le massa del systema diminuera in correspondentia con le perdita.

Un consequentia del lege de conservation de energia es que machinas de motion perpetue pote solmente operar perpetuemente si illos delivra no energia a lor ambiente.

## Vide etiam
* Energia
* Lege de conservation
* Conservation de momento

## Referentias
Plural majestatic

Le **plural majestatic** (ab latino *pluralis maiestatis* "plural de majestate") es in le lingua parlate, o scribite, le referentia a un mesme, del parlante o scriptor, usante le forma del prime persona del plural.

Iste uso esseva diffundite extensivemente in le Roma antique e ha perdurate in le tradition de multe paises como expression formal. In modo special, il ha essite le reges e papas (dunque le nomine de majestatic, pertinente o relative al majestate) le quales ha usate traditionalmente iste forma de expression, in tanto que es associate al imagine del institution. Tamben esseva usate in le monarchia ottoman o le monarchia anglese. Su uso plus commun es pro dar a intender excellentia, poter o dignitate del persona que parla o scribe. 

## Plural de modestia e de autorato
Il debe differentiar le uso del plural majestatic del uso del **plural de modestia** (*pluralis modestiae*) e del **plural de autorato** (*pluralis auctoris*), in tanto que se utilisa pro includer al parlante, que lo utilisa, intro de un gruppo hypothetic al qual se le attribue de forma conjuncte le idea que expone tal parlante. Il son altere formas de plural on usa con le fin de includer a lectores o auditores. Iste ultime typo de plural es le usate communmente in le libros super mathematica e imitate in altere libros scientific. Per exemplo:
::"Vamos calcula!" — Gottfried Leibniz
::"Isto duce nos, dunque, tamben in un definition de "tempore" in physica." — Albert Einstein

## Usos actual
* Quando parla le Papa. Per exemplo:
In espaniol: *La circunstancia que motiva esta grata audiencia de hoy es ya, por sí misma, como lo adivináis, muy emotiva para Nos. Nuestro octogésimo aniversario, y al mismo tiempo el tercero de nuestro pontificado: ¡qué invitación para hacer subir al Todopoderoso nuestras acciones de gracias!* 

Traduction al interlingua:
Le circumstantia que motiva iste agradabile audientia de hodie es jam, per se mesme, como lo vos suppone, multo emotional pro Nos. Nostre octantesime anniversario, e al mesme tempore le tertie de nostre pontificato: qual invitation pro facer montar al Omnipotente nostre actiones de gratias! 

Johannes XXIII


Le sequente exemplos non corresponde a plural majestatic in su senso traditional, proque on usa le pronomine *nos*.
* In le actualitate es bastante usate intro del classe politic, tanto in le grande figuras de stato como in le portavoces de un stato. Il ha un maniera de participar in responsabilitates al hora de prender certe decisiones projectate per un reducite gruppo de personas.
* Tamben on usa lo in le expositiones que exeque le grande homines de affairess quando on dirige a un audientia de actionistas, al hora de presentar le resultatos o evolution del compania que illos representa.
* Le plural es frequente in le declarationes del sportistas que labora in equipa, o que depende de un. Como es le caso del footballeros, in le rotas de pressa, o le pilotas de Formula 1. 
* Non eclipsa le casos in le quales su uso proseque objectivos humorose.

## Altere usos
* Il ha le hypothese, que *[[Elohim]]* (forma plural hebree pro "Deo") es le plural majestatic.

## Referentias
Radiation gamma

**Radiation gamma**, anque appellate **radios gamma** (denotate per *γ*), es radiation electromagnetic de alte frequentia e curtissime longitude de undo.
Illos es producite per subatomic interactiones de particulas tal como annihilation de electron e positron, disintegration del π<sup>0</sup> meson, fusion, 
fission, e inverse dispersion de Compton in processos astrophysic. Un fonte classic de radios gamma es un specie de disintegration radioactive appellate **disintegration gamma**,
ubi un nucleo excitate emitte un radio gamma quasi immediatemente post formation. Tamen, disintegration gamma pote anque describer transition isomere que involver un inhibitite distintegration gamma 
con un relativemente multo plus longe semivita. 

Radios gamma ha frequentias in alto 10 exahertz (1019 Hz), e dunque ha energias in alto 100 keV e longitude de unda minus de 10 picometros, 
freqentemente plus parve que un atomo. Radios gamma ab disintegration radioactive plurimo ha energias de un pauc centos keV, e quasi semper minus de 10 MeV. 
Energias ab fontes astronomic pote esser multo plus alte, rarmente super 10 TeV (isto es troppo grande a resulta ab disintegration radioactive).
 
Il ha effectivemente no inferior limite de energia de gammas ben que illos aliquando es classificate como radios X si lor frequentias es plus basse que 1019 Hz).
Perque radios gamma es un forma de radiation ionisante, illos es un hasardo a sanitate.

## Vide etiam
* physica nuclear
* radioactivitate
** radio alpha
** radio beta
* radio X
* radiation electromagnetic
Clavierista

Un **clavierista** es un musico qui sona un o plus del instrumentos musical appellate instrumentos de claves, como le piano, organo o synthetisator electronic. Un persona qui sona le piano es tamben appellate un pianista. Un persona qui sona le organo es appellate un organista. Plure typos de musica usa clavieristas, como rock, pop, funk e musica classic.
Upata

**Upata** es un citate que se trova in Venezuela. Illa es le tertie citate del stato Bolivar. Le citate esseva fundate in 1762 e le population conta 156.000 habitantes (2009).
Infrarubie

Lumine **infrarubie (IR)** es radiation electromagnetic de un longitude undic plus longe que isto de lumine vidibile; le spectro infrarubie 
comencia ab le bordo nominal de rubie vidibile a 0,7 micrometros (μm) e extende conventionalmente a 300 μm.
Iste longitudes undic corresponde a un extension frequential de approximatemente 430 to 1 THz,
 
e include le major parte del radiation thermal emittite per objectos a proxime temperatura ambiente. 
Microscopicamente, lumine IR es typicamente emittite o absorbite per moleculas quando illos altera lor rotational e vibrational movimentos.

Lumine del sol al zenit provide un irradiantia de circa 1&nbsp;kilowatt per metro quadrate a nivello del mar. De iste energia, 527 watts es radiation infrarubie, 
445 watts es lumine vidibile, e 32 watts es radiation ultraviolette.

## Vide etiam
* color
* lumine vidibile
* radiation electromagnetic

## Referentias
Ultraviolette

Lumine **ultraviolette** (**UV**) es radiation electromagnetic con un longitude undic plus breve que illo del lumine visibile, 
ma plus longe que illo del radios X, in le extension de 10 nm a 400&nbsp;nm, e energias ab 3 eV a 124 eV. 
Illo es appellate assi perque le spectro consiste de undas electromagnetic con frequentias plus alte que illos identificabile per humanos como le color violette.

Ben que ultraviolette es invisibile al oculo human, le major parte de populo es consciente del effectos del UV per le condition dolorose de arditura del sol, 
ma le spectro UV ha multe altere effectos, ambe benefic e malefic, al sanitate human.

Le UV es trovate in le lumine solar e es emittite per le arcos electric e lumines specialisate tal como le lumines nigre. 
Illo pote causar reactiones chimic e causa multe substantias de caler o fluorescer. 
Le major parte del lumine ultraviolette es classificate como radiation nonionisante. 
Le energias plus alte del spectro ultraviolette ab circa 150&nbsp;nm ("ultraviolette de vacuo") es ionisante, 
sed iste typo de ultraviolette non es multo penetrante e es blocate per le aer.

## Vide etiam
* color
* lumine vidibile
* radiation electromagnetic
* radio X

## Referentias
Naguanagua

**Naguanagua** es un citate que se trova in Venezuela. Es un citate del stato Carabobo. Le citate esseva fundate in 1782 e le population conta 144.000 habitantes (2009).
Schnauzer

Un **schnauzer** (plural *schnauzers*) es un typo de can german que originava in Germania in le seculos XV e XVI. Le termino deriva de *Schnauze*, le parola german pro "muso", a causa del barba distinctive super le muso del can. Tamben, le parola *Schnauzer* significa mustachio in germano; alcun autoritates, tal como le *[[Encyclopedia Britannica]]*, dice que isto es le origine del nomine. Ben que le schnauzer es considerate un typo de terrier, le canes non ha le temperamento typic del terrier. Illos pare esser plus sympathic, plus calme, minus energic e obediente de trainar que esserea canes como le terrier scotese.

## Referentias
Color

**Color** es le proprietate de *perception visual*, o *qualitate sensibile*, que corresponder in humanos 
al categorias appellate *rubie*, *verde*, *blau*, e alteres. 
Color deriva ab le spectro luminal (distribution del energia de lumine per longitude undic) que interager in le oculo 
con le sensibilitates spectral del receptors luminal. 
Categorias de color e specificationes physical de color es anque associate con objectos, materias, fontes luminal, etc., e
basate sur lor proprietates physical, tal como absorption luminal, reflexion, o spectros de emission. Per definir un spatio de color, 
colores pote esser identificate numericamente per lor coordinatas.

Perque perception de color es causate per le variante *sensitivitate spectral* de differente typos de cellulas conic in le retina a differente partes del spectro, 
colores pote esser definite e quantificate per le grado que illos stimula iste cellulas. 
Iste physical o physiological quantifications de color, totevia, pote non completemente explicar le psychophysical perception del apparentia de colores.

Le scientia de color es interdum appellate ***[[chromatica]]***. Es include le perception de color per le oculo human e encephalo, 
le origine de color in materias, theoria de color in arte, 
e le physica de radiation electromagnetic in le extension vidibile (que nos communmente refere a simplemente como *[[lumine]]*).

## Spectro luminal
Le spectro visibile human se extende (in terminos de tincto) inter *[[infrarubie]]* e *[[ultraviolette]]* (ambe excludite) via *rubie*, *orange*, *jalne* (como le sol), *verde* (folio), *blau* (celo clar), *purpura/violette*; colores de mixture son pro exemplo: *brun*, *azur* e *blonde*. Secundo le luminositate, se distingue: *blanc* (como nive) de maximal luninositate, *[[gris]]* (cinere) intermediate, *nigre* de nulle lumine; le grado de un color (in terminos de luminositate) es *clar* o *obscur*: pro exemplo *blau clar* e *blau obscur*; *vive* e gris in terminos de saturation. *Rosate* es rubie/purpura luminose e pauc saturate.

## Vide etiam
* 
* color complementari
* color neutral
* color primari
* color secundari
* color tertiari
* lista de colores
* lumine
* radiation electromagnetic
* qualitate sensibile
* spectro electromagnetic
* spectro luminal
* saturation/saturitate de colores
* luminescentia

## Referentias
UK Albums Chart

Le **UK Albums Chart** ("Carta de albumes in le Regno Unite") es un lista de albumes con grados per venditas in le Regno Unite. Illo es formulate per The Official UK Charts Company e un Top 200 publicate in ChartsPlus (solmente le Top 100 es contate in datos fontes de datos).

## Ligamines externe
*  The Official UK Charts Company
*  Music Week magazine
*  UK and European Charts
Video musical

Un **video musical** o **videoclip** es un curte film que presenta un canto super un schermo de television. Majoritate de videos musical presenta le artista qui registrava le canto o sonava lo in *playback* super schermo. Canales de television le quales son famose a causa de sonar videos musical son MTV, VH1, BET, e CMT.

In plure paises in Asia Oriental, video musical es appellate PV ab le anglese *promotional video*.

## Ligamines externe
*  The Music Video Database
Subtitulo

Le **subtitulation** es un technica ligate al contento audiovisual, notabilemente cinematographic, consistente in le monstra de texto (**subtitulos**) al basso del imagine, durante le diffusion de un programma, como un film. Iste technica initiate per le cinema ha tamben essite transponite al television, ubi illo pote concerner omne typo de programma como series de television, documentarios, jornales televisate, etc. Illo se applica hodie a tote le medios audiovisual DVD, Internet, etc.

## Subtitulation o duplage

Le subtitulation es, con le duplage (que ille ha precedite), un del duo manieras de traducer le parolas pronunciate de un film o de un programma audiovisual assi como le inscriptiones apparente in le schermo. Le subtitulation consiste de monstrar un traduction, synchrone con le dialogo, al basso del schermo (o a vices, como in Japon, al latere). Minus car que le duplage (nam illo non ha costos ligate al registration sonor: studio, actores etc.), illo es dominante in le paises ubi le linguas attinge un publico limitate.
Mechanica classic

In physica, **mechanica classic** es un del duo major subcampos de mechanica, que es preoccupar se del collection de leges physical que describe le motion de
corpores per le action de un systema de fortias. Le studio del motion de corpores es ancian; mechanica classic es un del plus vetere e le plus grande subjectos in scientia, ingenieria, e technologia. 

Mechanica classic describe le motion de objectos macroscopic, ab projectiles a partes de machineria, 
anque como objectos astronomic, tal como vehiculos spatial, planetas, stellas, e galaxias. 
In plus, multe specialisationes intra le subjecto tracta se de gases, liquidos, solidos, e altere specific subtopicos. 
Mechanica classic provide resultatos extrememente precise durante que le dominio de studio es limitate a objectos grande 
e le rapiditates non approcha le velocitate de lumine. 
Quando le objectos observate es bastante parve, illo deveni necessari de introducer le altere major subcampo de mechanica, 
mechanica quantic, que reconcilia le leges macroscopic de physica con le natura atomic de materia e describe le dualitate undaparticulari 
de atomos e moleculas. In le caso de objectos de alte velocitate que approcha le velocitate de lumine, mechanica classic es augmentate per relativitate special. 
Relativitate general unifica relativitate special con le lege de gravitation universal de Newton, permittente a physicos de explanar gravitation a un nivello plus profunde. 

Le termino *mechanica classic* esseva originate in le prime decennios del seculo 20 pro describer le systema de physica comenciate per Isaac Newton e multe philosophos natural contemporanee del seculo 17.
Illo contineva le theorias astronomic anterior de Johannes Kepler (que esseva basate sur le observationes precise de Tycho Brahe) e le studios de motion projectilar terrestre de Galileo.
Proque iste aspectos de physica esseva disveloppate pridem le emergentia de physica quantic e relativitate, alicun physicos exclude theoria de relativitate ab iste categoria. 
Tamen, un numero de origines moderne include mechanica relativistic, que in lor opinion representa *mechanica classic* in su forma plus disveloppate e exacte.

## Vide etiam
* mechanica
* mechanica quantic
* relativitate special

## Referentias
Fargo (Dakota del Nord)

**Dickinson** es un citate in le contato Cass, Dakota del Nord, Statos Unite de America. Secundo le censo de 2010, le population del citate esseva .
Molière

**Molière** (Paris, Regno de Francia, le 15 de januario 1622&nbsp;– Paris, le 17 de februario 1673) esseva un actor, director e scriptor francese. Su nomine real esseva **Jean-Baptiste Poquelin**, Molière esseva su pseudonymo theatral. Ille scribeva alicunes del comedias le plus importante in le historia human. Ille es considerate "le Shakespeare de Francia", e su influentia deveniva si grande que franceses ancora hodie refere a lor lingua como "le lingua de Molière". 

Ille nasceva in Paris ubi su patre possedeva un magazin de tapetes. Como un juvene persona, Molière se decideva a viver un vita de artista. Al etate de 21, ille fundava un compania de theatro que proximemente faceva bancarupta. De 1645 a 1658, ille viagiava per Francia con alicunes de su amicos.  

Depost, rege Ludovico XIV faceva Molière responsabile del intertenimento in le corte de Versailles presso Paris. Molière esseva felice a causa de haber le rege inter su amicos, proque ille habeva plure inimicos, specialmente gente importante in le Ecclesia Catholic Roman. Comedias de Molière tracta con debilitates human: jelosia, meschineria, hypocrisia, timor de morte. Per introduction de su figuras in situationes ridicule, Molière voleva intertener e educar su audientia. 

Un de su plus importante spectaculos es *[[Tartuffe]]*, monstrante un bigot qui gania le favor de un familia ric. Altere spectaculos famose comprehende "Le misanthropo" (traducite in interlingua per le poeta svedese Sven Collberg) e "Le avaro".

Le ultime drama de Molière esseva *Le Malade Imaginaire* ("Le malade imaginari"), appellate etiam *Le Hypochondriaco*. Como in plure de su comedias, Molière jocava le rolo principal. Ille moriva sur le scena durante le quarte presentation. Pro su problemas con le ecclesia, ille non poteva esser interrate in un cemeterio del Ecclesia. Gratias a Ludovico XIV Molière esseva sepelite via le ecclesia – ma durante le nocte, pois que actores a ille tempore esseva considerate troppo peccabile pro poter reposar in terra consecrete. Su tumba se trova in le famose cemeterio Père-Lachaise.

## Referentias


## Ligamines externe

*  Obras de Molière online  a toutmoliere.net 
*  Obras de Molière online  a site-moliere.com
*  Obras de Molière online a InLibroVeritas.net
*  Versos dramas de Molière Publication, statistica, querer de parolas 
*  Parodia de qualitate professional - "Le vita e tempores de Moliere" a YouTube.com
Nove Delhi

**Nove Delhi** es le capital de India. In 2011,  personas habitava illac e  personas in su area metropolitan.
Gravitation

**Gravitation** o **gravitate**, es un phenomeno natural per le qual corpores physic attrahe con un fortia proportional a lor massas e inversemente proportional al quadrato de su distantia.
In vita quotidian, gravitation es le plus familiar como agente que da peso a objectos con massa e causa los cader a terra. 
Gravitation causa dispersate materia de coalescer, e coalescite materia de remaner integre, assi explanar le existentia del Terra, 
le Sol, e le major parte de objectos macroscopic in le universo. 
Gravitation es responsabile de retener le Terra e le altere planetas in lor orbitas circum le Sol, le Luna in su orbita circum le Terra, e
del formation del mareas; del convection natural, per le qual le fluxo fluidic occurre per le influentia de un gradiente de densitate e gravitate; 
pro calefacer in le interiores de formante stellas e planetas a multo alte temperaturas e pro varie altere phenomenos observate sur Terra.

Gravitation es un del quatro note interactiones fundamental de natura, insimul al fortia forte, electromagnetismo, e le fortia debile. 
Physica moderne describe gravitation per uso del theoria general de relativitate, in le qual gravitation es un consequentia del curvatura de spatiotempore 
que governa le motion de objectos inertial.  Le plus simple lege de gravitation universal de Newton provide un adequate approximation pro le major parte de calculationes.

Illo es un del quatro fortias basic que produce le interactiones del materia; 
le tres alteres son le fortias nuclear forte e 
debile e le 
fortia electromagnetic.

Le lege del gravitate esseva formulate per le physico britannic Isaac Newton, 
qui affirmava que le attraction inter duo corpores es directemente proportional al 
producto del massas (**m<sub>1</sub>**, **m<sub>2</sub>**) del corpores e inversemente proportional al quadrato de su 
distantia (**r**):

: \mathbf F(r) = -G\frac{m_1 m_2}{r^2}.

## Vide etiam
* Antigravitate, le idea de neutralisar o repeller gravitate
* Apesatessa
* g-fortia, un mesura de acceleration
* Gravitate artificial
* Gravitate normal
* Lege de gravitation universal de Newton
* Leges de motion de Newton
* Massa
* Mechanica celestial
* Peso
* Rapiditate de gravitate
* Relativitate general
* Velocitate de escappata

## Referentias
Cagliari

**Cagliari** es un citate del Italia centro meridional e capital del region Sardinia. Illo ha  habitantes.
Grazia Deledda

**Grazia Deledda** (Nuoro, Italia, le 21 de septembre 1871&nbsp;– Roma, Italia, le 15 de augusto 1936) esseva un romancera, articulista e jornalista Italian del insula de Sardinia. 

In 1926 illa ganiava le Premio Nobel pro Litteratura.

## Ligamines externe

* Grazia Deledda al sito del Premio Nobel
Eurasia

**Eurasia** es, secundo alcun geographos, le continente componite de Asia e Europa. Su  km² de superficie facerea de illo le plus grande continente, con 36% del terras del mundo. Le population de Eurasia, verso  habitantes, es le grande majoritate de illo del mundo.

## Europa e Asia

Le idea de bifurcar Eurasia in duo "continentes" ha su origine inter le geographos de Grecia antique. Viste de Grecia, iste idea es justificabile gratias al divisores natural que son le Mar Egee, le Dardanellos, le Mar de Marmara, le Bosphoro e le Mar Nigre. Nonobstante, al nord del Mar Nigre, il ha nulle importante barriera natural inter Europa e Asia. Le "frontiera" inter istes es dunque arbitrari e ha fluctuate trans le tempore (le Mar de Azov e fluvio Tanais/Don in antiquitate, le Caucaso e le montanias Ural hodie). Iste pretendite frontiera es ancora contestate (pro exemplo, paises como Cypro e Armenia assere sovente un identitate europee malgrado lor distantia del Europa geographic). Ben que Europa e Asia es normalmente considerate como distincte in multe linguas (como in francese), il es plus usual acceptar que Eurasia es un continente in alteres (como in russo).

## Africa e Asia
Un parte del "frontiera" inter Africa e Eurasia/Asia (a saper le Canal de Suez) es equalmente artificial, ben que le Mar Rubie coperi le major parte de iste frontiera. Pro isto, alcun geographos propone de considerar Eurafrasia o Afro-Eurasia como un sol supercontinente.

## Vide etiam
* Identitate europee
Lista de successos musical

Un **lista de successos musical** (in anglese appellate un *music chart*) es un maniera de dar musica un grado. Le grado veni ab le popularitate del musica. Le *[[Billboard (magazine)|Billboard]] Hot 100* es un lista popular. Le information super listas veni ab alcun fontes differente, como le numero de objectos vendite, le numero de vices un canto esseva sonate super le radio, le numero de vices un canto o album esseva discargate, e altere criterios. Listas son alcun vices facite pro un genere musical special, per exemplo *Top 10 Rock Songs*.
Magnete

Un **magnete** (ab le grec μαγνητις&nbsp;λιθος, *magnetis lithos*, "Magnesian petra")
es un material o objecto que produce un campo magnetic.  
Iste campo magnetic es invisibile ma es responsabile pro le plus notabile proprietate de un magnete: un fortia que attrahe altere materiales ferromagnetic, 
tal como ferro, e attrahe o repelle altere magnetes.

Un **magnete permanente** es un objecto facite ab un material que es magnetisate e crea su proprie persistente campo magnetic.  
Un exemplo commun es un magnete pro le refrigerator usate de prisar notas sur un porta de refrigerator.   
Materiales que pote esser magnetisate, que es anque le unos que es fortemente attrahite a un magnete, 
es appellate ferromagnetic (o ferrimagnetic).  Istos include ferro, nickel, cobalt, alicun alligatos de metallos terric rar
(pro exemplo, neodymium e samarium), e alicun naturalmente occurrente minerales tal como magnetite. 
Ben que materias ferromagnetic (e ferrimagnetic) es le solmente unos attrahite a un magnete fortemente assatis que illo es communmente considerate magnetic; 
omne altere substantias responde debilemente a un campo magnetic, per un de plure altere typos de magnetismo.

Materiales ferromagnetic pote esser dividite in magneticamente "molle" materias tal como distemprate ferro, 
que pote esser magnetisate ma non propende remaner magnetisate, e magneticamente "dur" materias, que retene lor magnetisation.  
Magnetes permanente es facite ab "dur" ferromagnetic materiales tal como alnico e ferrite que es submittite a 
special processante in un potente campo magnetic durante lor manufactura, pro alinear lor internal microcrystallin structura, 
facer los difficile de dismagnetisar. Pro dismagnetisar un magnete saturate, un certe campo magnetic debe esser applicate, 
e iste limine depende sur le coercivitate del respective material. "Dur" materiales ha alte coercivitate, ma "molle" materiales ha basse coercivitate.

Un electromagnete es facite ab un bobina de filo que age como un magnete quando un currente electric passa a transverso de illo, sed cessa esser un magnete quando le currente cessa.  
Frequentemente, un electromagnete es inveloppate circa un corde de material ferromagnetic como aciero, que augmenta le campo magnetic producite per le bobina.

Le global fortia de un magnete es mesurate per su momento magnetic o, alternemente, le total fluxo magnetic illo produce.  
Le local fortia del magnetismo in un materia es measurate per su magnetisation.

## Vide etiam
* campo magnetic
* electromagnete
* electromagnetismo
* magnetismo

## Referentias
Campo magnetic

Un **campo magnetic** es un campo de fortia producite per movente cargas electric, per campos electric que varia in tempore, 
e per le 'intrinsec' campo magnetic de particulas elementari associate con le spin del particula. 
Il ha duo separate ma proximemente connexe campos al qual le nomine 'campo magnetic' pote referer: un magnetic **B** campo e un magnetic **H** campo (vide tabella). 
Le campo magnetic a un puncto es specificate per ambe un *direction* 
e un *magnitude* (o intensitate); ergo, illo es un campo vectorial. 
Le campo magnetic es le plus communmente definite in le terminos del fortia de Lorentz illo emplea sur movente cargas electric.

Le relation inter le campos magnetic e electric, e le currentes e cargas que create los, es describite per le equationes de Maxwell. 
In relativitate special, campos electric e magnetic es duo interconnexe aspectos de un singule objecto, appellate le tensor de campo electromagnetic; 
le aspecto del campo electromagnetic que es vidite como un campo magnetic es dependente sur le referentia inertial del observator. 
In physica quantic, le campo electromagnetic es quantisate e le interactiones electromagnetic resulta ab le excambio de photones.

Campos magnetic ha habite multe usos in societates ancian e moderne. 
Le Terra produce su proprie campo magnetic, que es importante in navigation proque le polo del nord de un bussola orienta verso le polo del sud de campo magnetic del Terra, 
locate proxime le polo del nord geographic del Terra.  Rotante campos magnetic es utilisate in ambe motores electric e generatores.  
Fortias magnetic da information super le portatores cargic in un material per le effecto de Hall.  
Le interaction de campos magnetic in apparatos electric tal como transformatores es studiate in le disciplina de circuitos magnetic.

## Vide etiam
* campo electric
* electromagnetismo
* magnete
* magnetismo

## Referentias
Valery Leontiev

**Valery Jakovlevič Leontiev** (russe: Валерий Яковлевич Леонтьев; 19 de martio 1949) es un cantator russe.
Ashley (Dakota del Nord)

**Ashley** es un citate in le contato McIntosh, Dakota del Nord, Statos Unite de America. Secundo le censo de 2000, le population del citate esseva 882.
Version cover

Le **version cover** (o simplemente "cover") es un canto qual es registrate de nove per un cantator o banda, post que un altere artista ha emittite un registration de illo. Alcun vices le versiones son simile, ma alcun vices illos son multo differente.

Plure cantos deveni plus popular como lor versiones cover que in lor registrationes original. Paul Revere and the Raiders registrava duo cantos, *Louie, Louie* e *(I'm Not Your) Steppin' Stone*, que esseva plus grande successos pro altere bandas (The Kingsmen e The Monkees, respectivemente) que lor versiones.

Alcun cantos son facite cover assi plure vices per artistas differente, que iste cantos deveni standardes. *[[Without You]]* (scribite per Peter Ham e Tom Evans del banda Badfinger) esseva primemente facite cover per Harry Nilsson, depost per dozenas de altere cantatores, includente Mariah Carey. *Yesterday* e *Something*, scribite per Paul McCartney e George Harrison de The Beatles (respectivemente), son tamben standardes.

## Versiones cover famose
* *The Twist* (scribite e registrate per Hank Ballard, e depost facite cover per Chubby Checker)
* *I Heard It Through the Grapevine* (primemente registrate per Gladys Knight and the Pips, depost per Marvin Gaye)
* *Tainted Love* (primemente registrate per Gloria Jones, depost per Soft Cell)
* *It's Gonna Take a Miracle* (primemente registrate per The Royalettes, depost per Deniece Williams)
Albany (New York)

**Albany** es le capital de New York, Statos Unite de America, in le contato Albany. Le population de Albany es de  habitantes (2010).
Novial e interlingua comparate

## Lexico
In interlingua, le parolas origina de lingua latin o linguas romanic. In novial, alcun parolas son de origine germanic. In interlingua *parola*, *opera/obra*; in novial: *vorde*, *verke*.
 
Il ha duo formas de thema in alcun verbos in interlingua: le forma principal e le forma del participio perfecte irregular del verbo. On pote usar o un regular formation del participio perfecte o le forma irregular in interlingua (per exemplo *scriber*: *scribite* o *scripte*). On deriva adjectivos que fini in *-ive* o *-ori*, o substantivos que fini in *-ion*, *-ura*, *-or*, *-trice*, *-orio* per adder istos al thema del participio perfecte. Le participio perfecte in le tempores grammatic es derivate in maniera regular.

Novial habe solmente un forma de thema in verbos: *skripte*.

## Orthographia
Plure parolas in ambe linguas son simile pro le origine de illos (grec o latin), ma il ha differentias in orthographia:
* Novial usa consonantes singule ubi interlingua usa consonantes duple. In interlingua: *belle*, *guerra*, *possibile*; in novial: *beli*, *guere*, *posibli*. Ma si le consonantes duple in interlingua representa duo sonos differente, novial tamben usa duo consonantes. In interlingua: *acessibile*; in novial: *aksesabli*
* Ubi interlingua usa le littera *c*, representante le sono *k* (non ante *e* o *i*), novial usa *k*. In interlingua: *scriptura*, *construer*; in novial: *skripture*, *konstrukte*.
* Ubi interlingua usa le littera *c*, representante le sono *s* (ante *e* o *i*), novial usualmente usa *s*. In interlingua: *occidental*, *social*, *ancestre*; in novial: *oksidental(i)*, *sosial(i)*, *ansestre*. Ma il ha exceptiones a causa de origines de parolas e a causa de terminationes grammatic.
* Ubi interlingua usa digraphos *ch*, *ph*, *rh*, *th* representante singule sonos, novial usa singule litteras:
** Ubi interlingua usa le digrapho *ch*, representante le sono *k*, ma non ante *e* o *i*, novial usa *k*. In interlingua: *technica*, *schola*; in novial: *teknike*, *skole*.
** Ubi interlingua usa le digrapho *ph*, representante le sono *f*, novial usa *f*. In interlingua: *phonetica*, *physiologia*; in novial: *fonetike*, *fisiologia* (in Novial 98 *fisiologie*).
** Ubi interlingua usa le digrapho *rh*, representante le sono *r*, novial usa *r*. In interlingua: *rhetorica*; in novial: *retorike*.
** Ubi interlingua usa le digrapho *th*, representante le sono *t*, novial usa *t*. In interlingua: *methodo*, *arithmetica*; in novial: *metode*, *aritmetike*.
* Ubi interlingua usa le littera *y*, representante le vocal *i*, novial usa *i*. In interlingua: *symbolo*; in novial: *simbole*.

## Formation de parolas
### Prefixos e suffixos
#### Suffixos formante substantivos ex verbos

#### Suffixos formante adjectivos ex verbos

## Litteratura
* Ingvar Stenström: *[http://www.interlingua.nu/paginas/parolas.htm Formation de parolas in interlingua] *. Societate Svedese pro Interlingua, 1999. .
*: Otto Jespersen: *[http://en.wikibooks.org/wiki/Novial/AIL Un International Lingue (1928)]*
Pachuca de Soto

**Pachuca de Soto** es un citate in Mexico con un population de  habitantes (in 2010). Illo es le capital del stato de Hidalgo.
Ayapaneco

**Ayapaneco** o **Nuumte Oote** (tr. *Voce Ver*)) es un lingua del familia mixe-zoque, uno ex le 68 linguas indigena in Mexico. Con sol duo parlatores fluente remanite (Manuel Segovia, 75, e Isidro Velazquez, 69), le lingua era reportate in "periculo imminente de existentia" per le jornal *The Guardian* in april 2011.

Un lingua vibrante, quanquam minoriate, usque le medie del seculo 20 in Tabasco, le lingua suffreva post le introduction de education obligatori in espaniol, urbanisation e migration de su parlatores.

Daniel Suslak, un Professor Assistente de anthropologia in Indiana University, es uno ex le linguistas qui labora pro preparar un prime dictionario del lingua. Le *Instituto Nacional de Lenguas Indígenas* (INALI) (Instituto National de Linguas Indigena) ha demonstrate interesse pro revitalisar le lingua.

## Referentias
Motorhead

**Motörhead** es un anglese gruppo de rock e metal, formate in London in 1975, que se faceva un de plus successose (e commercialmente e criticamente) bandas in le historia del musica popular. In su annos de esser stellas international, le gruppo consisteva de Lemmy Kilmister (guitarra basso, vocales), Eddie Clarke (guitarra principal) e Phil Taylor (tambures).

Motörhead ha vendite circa 50 milliones exemplares de su discos.

## Albums
* *Motörhead* (1977)
* *Overkill* (1979)
* *Bomber* (1979)
* *Ace of Spades* (1980)
* *No Sleep 'til Hammersmith* (1981)
* *Iron Fist* (1982)
* *Another Perfect Day* (1983)
* *Orgasmatron* (1986)
* *Rock 'n' Roll* (1987)
* *Nö Sleep at All* (1988) 
* *1916* (1991)
* *March ör Die* (1992)
* *Bastards* (1993)
* *Sacrifice* (1995)
* *Overnight Sensation* (1996)
* *Snake Bite Love* (1998)
* *Everything Louder Than Everyone Else* (1999) 
* *We Are Motörhead* (2000)
* *Hammered* (2002)
* *Live at Brixton Academy* (2003)
* *Inferno* (2004)
* *Kiss of Death* (2006)
* *Better Motörhead Than Dead - Live at Hammersmith* (2007)
* *Motörizer* (2008)
* *The Wörld Is Yours* (2011)
* *Aftershock* (2013)
* *Bad Magic* (2015)
Certification de venditas discographic

Un **certification de venditas discographic** es le systema de premios usate per un pais pro venditas music.
 
Quasi tote paises habe un typo de certification de venditas, frequentemente per uso de categorias del certification de RIAA (tal como **de auro**, **de platino** e **de diamante**). Le numero de venditas le qual un album require ante que illo obtene un precio es differente in omne pais, dependente super le population del pais. In alcun certificationes de venditas, il haberea differente precios pro le typo de registration de musica vendite, tal como albumes, singulos, o videos.
Relativitate general

Le **relativitate general** o le **theoria general de relativitate** es le theoria geometric del gravitation publicate per Albert Einstein in 1916 
 e es le description currente del gravitation in le physica moderne. 
Le relativitate general generalisa le relativitate special e le lege de gravitation universal de Newton, per provider un description unificate del gravitate como un proprietate geometric de spatio e tempore, o spatiotempore. 
In particular, le curvatura de spatiotempore es directemente relate al quadrimomento (energia de massa e momento linear) de qualcunque materia e radiation es presente. 
Le relation es specificate per le equationes de campo de Einstein, un systema de equationes partial differential.

Multe predictiones del relativitate general differe significantemente ab les del physica classic, specialmente re le passage de tempore, 
le geometria de spatio, le motion of corpores in cadita libere, e le propagation de lumine. Exemplos de tal differentias include gravitational dilatation temporal, 
le gravitational dislocation rubial de lumine, e le gravitational retardo temporal. 
Predictiones de relativitate ha essite confirmate in omne observationes e experimentos al presente. 
Ben que relativitate general es non le sol theoria relativistic de gravitate, 
illo es le plus simple theoria que es consistente con datos experimental. 
Totevia, questiones sin responsa remane, le plus fundamental essente como relativitate general pote esser reconciliate con le leges de physica quantic 
pro producer un complete e autoconsistente theoria de gravitate quantic.

Relativitate general ha importante implicationes astrophysic. Pro exemplo, illo implica le existentia de cavos nigre — regiones de spatio ubi spatiotempore
es distorquite tal que nil, includente lumine, pote escappar — como un stato final pro stellas massive. 
Il ha ample evidentia que tal cavos nigre stellar e le plus massive varietates de cavo nigre es responsabile pro le 
intense radiation emitte per alicun typos de objectos astronomic, tal como active nucleos galactic o microquasares. 
Le curvar de radios luminal per gravitate pote causar le phenomeno de refraction gravitational, ubi multiple imagines del mesme distante objecto astronomic es vidibile in le celo. 
Relavitate general anque predice le existentia de undas gravitational, que depost ha essite mesurate directemente per le projecto LIGO; 
un mesuration directe es etiam le fin del projecto NASA/ESA LISA. 
Additionalmente, relativitate general es le base de currente modellos cosmologic de un universo consistentemente in expansion.

## Vide etiam
* Gravitation
* Lege de gravitation universal de Newton
* Massa
* Relativitate special

## Referentias