Regno de Francia

Le **regno de Francia** es le nomine date a differente periodos politic de Francia, de su comenciamentos in le Medievo usque al Etate Moderne. Postea brevemente durante le periodo contemporanee. Secundo le historicos, le data de creation del regno pote esser associate a un de iste quatro eventos major:
* l'unification del populos francos in un sol regno e sub un mesme autoritate, postea al minus un mesme dynastia, al fin del regno de Clovis, un del reges franc in 481;
* le partition del Imperio carolingian per le tractato de Verdun, pro le prime vice appareva un regno delimitate al Francos del West, con Carolo le Calve in 843;
* le fin del monopolio de un mesme dynastia sur le insimul del regnos franc, compromittente non sin ration tote nove reunification, tote nove redivision de iste spatio, con Eudes in 888;
* le perennisation de un dynastia proprie al Francos del West, le capetianos, con Hugues Capet in 987.

Iste regno dispare durante le Revolution francese in 1792 ante de renascer brevemente de 1814 a 1848.

Le rege del Francos Clovis habeva sigillate le alliante del regnos franc con le Ecclesia catholic durante su baptismo. Iste alliante se perpetua in le regno de Francia per le sacration usque a 1824 del reges in Reims, lo que face de illes monarchas de jure divin. Le prime Capetianos es anxie de coronar lor filio major durante lor vita, car lor autoritate se limita de facto al Île-de-France. Il es solmente a partir de Philippo Augusto (1165-1223), plus exactemente 1204, que lor actos official utilisa le denomination de *Rex Franciæ*, « rege de Francia » e que illes es in mesura de facer realmente acto de autoritate in le insimul del regno. Le territorio de iste es composite del feudos feudal de quales le rege del Francia occidental es le suzerain depost le partition in 843 del Imperio carolingian.

Le integration progressive del feudos feudal al dominio regal necessita le developpamento de un administration regal. Sancte Ludovico accorda un importantia primordial a su rolo de justiciero e le Parlamento, corte superior de justitia, es establite. Le longe guerra de Cent Annos es le occasion de instaurar sub Carolo VII un armea e impostos permanente. Richelieu, ministro de , e  conforta le autoritate regal in le provincias submittente le governatores local proveniente del nobilitate e delegante illac intendentes commisse del rege.

Le propension del regalitate a exercer un poter de plus in plus absolute esseva contestate in le periodos de trublo, guerras civil e regnos de reges minor. Le contestation prende un character plus pronunciate al occasion del diffusion del philosophia del Illuminismo e del valores que iste vehicula: governamento del ration, separation del poteres, libertates individual… Le Revolution francese resulta in le instauration de un monarchia constitutional. Tamen le differente formulas experimentate fiasca successivemente in 1792, 1830 e 1848, ducente al fin del regalitate in Francia.

## Historia

### Origines (481-843)

#### Le fundation del regno del Francos per Clovis

Le Francos es un populo installate al confines del Gallia del Nord. Illes servi le Imperio roman de Occidente como mercenarios e se romanisa satis rapidemente. Illes obtene le stato de populo federate, sed non succede a unir se e se divide in plure parve regnos. Plure reges probabilemente legendari se succede, incluse Meroveo, fundator del dynastia del Merovingianos. Le prime rege de qui le existentia es certe es Childerico I qui regna sur un parve regno circa Tournai.

Cinque annos post le collapso del Imperio roman de Occidente, Clovis hereda in 481 un regno plus parve que le altere regnos barbare. In 486, ille vince Syagrio in le battalia de Soissons e extende su territorios. In 496, ille vince le Alamanos in Tolbiac e se face baptisar in Reims. Ille pote de ora in ante presentar se como le liberator del populos christian de Gallia, tunc sub domination de barbaros qui practica le arianismo. In 507, ille vince le Wisigothos durante le battalia de Vouillé, lo que permitte a ille extender se in le sud del Gallia. In 509, ille es elegite rege de tote le Francos.

#### Le partition del regno secundo le successiones
Clovis I mori in 511; su regno es dividite inter su quatro filios. Ciascun hereda un parte del regno e prende le titulo de . Nonobstante, iste partition non face disparer le idea de un insimul unite, le ** (regno del Francos). Iste ultime es dividite in tres grande regiones: l'Austrasia, le Burgundia e le Neustria, de quales le frontieras evolve secundo le guerras e le hereditates. Plure reges succede a reunir le insimul, sed depost le morte del soberano ille es dividite inter su descendentes. Le Francos se extende al est al expensa notabilemente del Regno alaman o ancora del Bavaria.

#### Le Pepinidas

In 639, un crise erumpe, permittente al aristocratia rinforsar su potentia, in particular, illes qui occupa le posto de maior del palatio recupera le poter real. Le familia qui occupa iste carga, le Pepinidas, se impone. Un de su membros, Carolo Martel, se constitue un clientela distribuente beneficios a su fideles e gania plure successos militar incluse le battalia de Poitiers que pone un termino al expansion musulman in Europa del West.

In 737, le ultime rege merovingian mori in le indifferentia general. Post un periodo de vacantia del poter, Pippino le Breve, filio de Carolo Martel, es elegite rege del Francos in 751 gratias al appoio del Ecclesia catholic que desira un soberano forte. Ille es anque le prime rege del Francos a esser sacrate, pro monstrar que su poter veni de Deo. Ille sacra anque su filios pro stabilir un character hereditari. In 755, ille triumpha sur le Lombardos e permitte le fundation del Statos pontificie e le decennio sequente ille expelle le musulmanes de Septimania. Ille impone plure reformas, religiose como le decima, e politic como le monopolio del creation monetari pro le monarchia. A su morte, le regno es dividite inter su duo filios, postea le futur Carolo Magne regna sol post le morte de su fratre. Iste ultime aggrandit su regno annexante notabilemente le Bavaria e duce un guerra sancte contra le Saxones pagan. Ille organisa le administration de su territorios e installa su capital in Aquisgrano.

#### Le Imperio carolingian

Durante le Natal del anno 800, Carolo Magne es coronate imperator de Occidente per le papa. Carolo Magne habente devenite le plus grande soberano christian de Occidente, le papa ha besonio de su appoio al momento quando l'Imperio byzantin cognosce un crise interne e non existe plus al oculos del christianos del west. Pro affirmar su poter centralisator, ille divide le Imperio, e dunque le regno, in plure centenas de contatos ubi ille nomina un fidele con le poteres judiciari, militar e de perceptor.

Carolo Magne mori in 814; su filio Ludovico le Pie succede a ille al capite del Imperio. Le question de su succession pone problema postque le titulo imperial non pote esser dividite. Le guerra civil inter le tres filios erumpe in 830 e Ludovico le Pie abdica ante de esser remittite sur le throno per le episcopos. Ille non es plus que un soberano phantasma usque a su morte in 840, momento quando Lothario succede a ille. Le {25 de junio 841}} in le battalia de Fontenoy-en-Puisaye, Carolo e Ludovico vince lor fratre Lothario e obliga ille a divider le Imperio in tres regnos con le tractato de Verdun.

### Medievo (843-1515)

#### Le fin del Carolingianos

In 843,  hereda le Francia occidental. In plus del Francia median,  hereda le titulo imperial, sed theoreticamente, un fraternitate debe esser mantenite inter le regnos. Le morte de Lothario in 855 pone fin a iste idea e su dominio es dividite inter su tres filios. In 869, Carolo le Calve se apodera del dominio de , postea del corona imperial in 875, sed ille non es recognoscite per le insimul del christianitate. In 877, ille redige le capitulario de Quierzy que reorganisa le regno permittente al contes transmitter hereditariemente lor cargas. Ille mori le mesme anno: su succesores es confrontate a crises politic e a invasiones exterior.

Facia al invasores normanne e hungare, le grande seniores del regno appella le imperator Carolo III le Grasse pro adjuta. Sed iste non succede a continer le menacia e illes elige como rege Eudes, conte de Paris, del dynastia del Robertianos. Le monarchia essente elective, le Carolingianos e le Robertianos se succede como reges durante plure annos. In 936, de Ultramare deveni rege, su filio e su granfilio succede a ille lassante pensar a un restauration carolingian. Sed in 987, le Grandes del regno elige le Robertiano Hugues Capet, qui regna sur un principato circa Paris.

Durante iste periodo, le principatos territorial emerge. Le rege non ha plus le poter real e ille non governa plus que per le intermediario del principes. Pro organisar le resistentia contra le invasores, Carolo le Calve ha create grande commandamentos militar que regrupa plure contatos confidate a un principe qui possede le poteres administrative e militar. In le curso del seculo X, le rege perde le controlo sur iste systema e le principes deveni quasi totalmente independente e transmitte lor carga a lor descendentes.

#### Le comenciamento del Capetianos

Le 3 de julio 987, Hugues Capet es elegite rege del Francos. Ille regna sur le principes qui recognosce ille como lor suzerain, sed ille non possede necun poter sur le territorios excepte sur le dominio regal. In le seculo XI, le vassallos del principes territorial acquire anque un independentia de facto (excepte in le ducato de Normandia, le contato de Flandra e le contato de Barcelona) e il es le castellano qui possede le poter judiciari e economic real. Le reges profita de iste disorganisation pro imponer un transmission hereditari del corona sed prende conscientia que lor poter non depassa le frontieras del dominio regal. Le filio major es tunc associate al poter essente sacrate durante le vita de su patre. In 1066, le duce de Normandia Gulielmo conquere le corona de Anglaterra. Ille es vassallo del rege del Francos pro le terras continental, sed independente in su regno de Anglaterra. Se aperi tunc un rivalitate inter l'Imperio anglo-normanne e le rege.

Sub le regno de , le vision del regno comencia a cambiar. Iste duce plure expeditiones in le dominio regal, pro submitter le castellanos qui non recognosce su poter e expeditiones extra, signo que le Capetianos comencia a imaginar le regno como un unitate.  continua iste politica sposante Eleonora de Aquitania. Foras del reges, un familia se impone, lo del domo Plantagenet, que regna sur un territorio immense de qual un grande parte depende del regno del Francos. Le Plantagenets es tunc plus potente que le rege, super toto post le nove maritage de Eleonora, in 1152, con le juvene duce de Normandia, futur Henrico II (rege de Anglaterra).

#### Le construction del idea de regno

In 1180,  deveni rege. Le titulo de *rege del Francos (Rex Francorum)* comencia a esser reimplaciate per lo de *rege de Francia (Rex Franciæ)* sub su regno, sporadicmente a partir de 1190, officialmente a partir de 1204. Su idea es extender le dominio regal al detrimento del principes. Ille comencia obtenente un parte del Artois como dote. In 1185, un guerra contra plure de su vassallos permitte a ille obtener le contato de Amiens e un parte del Vermandois, assi como le contato de Alvernia. In 1204, ille se apodera militarmente de un parte del terras continental del rege de Anglaterra post haber utilisate le jure feudal pro pronunciar un confiscation, incluse le ducato de Normandia. Pro reprender su terras, Johannes de Anglaterra constitue un grande coalition que Philippo Augusto vince durante le battalia de Bouvines. Ille rinforsa su poter in le midi, supportante le cruciada albigese que combatte le heresia cathare.

 non regna que tres annos, sed succede a conquirere feudos in le midi. Sancte Ludovico hereda un situation complicate con provincias in revolta. Post plure grande victorias, le situation es restablite in le annos 1240. Ille parte in cruciada de 1248 a 1254. A su retorno, ille profita de su prestigio pro devenir le arbitro del conflictos diplomatic francese e europee. Al interior del regno, iste politica permitte placer le regalitate supra le altere principes. Ille pone anque le bases de un justitia regal ubi le rege se place in le rolo de judice e arbitro, notabilemente contra le abusos del administration.

 deveni rege in 1270, ille reuni notabilemente le contato de Tolosa al dominio regal. Ille regna de ora in ante sur le insimul del regno ubi ille pote legislar e applicar le justitia, sed ille non recipe de revenutos que de su dominio.  face toto pro augmentar le tresoro regal, reorganisante le administration e procedente a devalutationes monetari. Ille convoca anque pro le prime vice le Statos general pro levar nove impostos. In 1312, ille dissolve l'ordine del Templo apud qual ille es indebitate. Le mesme anno, ille rattacha Lyon al regno. Su maritage con  permitte le union del duo regnos e le rattachiamento del contato de Champagne al dominio regal.

A le morte de Philippo le Pulchre in 1314, le parve nobilitate se revolta contra le poter central, que se impone in materia fiscal e judiciari. Un crise dynastic erumpe con le morte prematur de  in 1316. Un rege sin descendentia es un prime vice depost le advenimento de Hugues Capet e il es decidite excluder del corona le filia de Ludovico X. Le duo altere filios de Philippo le Pulchre regna successivemente usque in 1328, sed mori sin herede. Le plus proxime herede mascule es le rege de Anglaterra per su matre, sed iste election es repulsate per un assemblea que prefere a ille Philippo de Valois plus tosto que vider le regno cader sub le tutela anglese.

#### Le crise del guerra de Cent Annos: le poter regal rinforsate

 in 1337 confisca le terras continental del rege de Anglaterra pro manco de obedientia. In responsa, iste reclama le corona de Francia. Le conflicto debuta per un victoria in Crécy del Angleses, sed le epidemia de peste nigre, que face decrescer le population, impedi Anglaterra de tirar profito de su victorias. In parallele a iste eventos, Philippo VI emi in 1349 per le tractato de Romans, a Humbert II le Dauphiné de Viennois, rattachante lo a Francia e facente lo deveni le provincia del Dauphiné. In 1356,  es facite prisionero durante le disastro de Poitiers. Pro esser liberate, ille es obligate a signar le tractato de Brétigny que obliga ille notabilemente a accordar le independentia al terras continental anglese. Plure revoltas aristocratic, burgese e paisan erumpe contra le poter regal. In 1360 es create un moneta stabile, le franco.

Le nove rege  lucta contra le companias que devasta le pais e reconquere le territorios perdite con chefes como Bertrand du Guesclin. A su morte in 1380, le Angleses non controla plus in Francia que cinque portos. A partir de 1392,  es attingite de crises de follia. Le rivalitate inter le principes del sanguine pro controlar le governamento deveni un guerra civil inter Armagnacs e Bourguignons. Le Angleses relancia le hostilitates in 1413. Duo annos plus tarde le battalia de Azincourt, defaita abbattente pro le nobilitate francese, duce al signatura del tractato de Troyes que dishéreda le dauphin al profito del rege de Anglaterra.

In 1422,  mori alcun menses post le rege de Anglaterra Henrico V.  se proclama rege de Francia: le regno es de facto dividite inter le provincias occupate per le Angleses, illos fidele a Carolo VII e le Statos de Burgundia. In 1429, un juvene paisana cognoscite de nostre dies sub le nomine de Ioanna d'Arc convince Carolo VII de ir a facer se sacrar in Reims, lo que permitte a ille esser legitime pro un grande parte del opinion. Illa es finalmente comburite per le Angleses in 1431. In 1435, le tractato de Arras reconcilia le Armagnacs e le Bourguignons e pone fin al guerra civil. Carolo VII reorganisa le Stato, ponente in opera le prime armea e le prime imposto permanente. In 1449, le ducato de Britannia junge se al campo francese e le Normandia es reconquirite. In 1453, le Angleses perde definitivemente Aquitania.

#### Del fin del feudalismo al idea de absolutismo

Le Angleses vincite, le rege attacca le ducato de Burgundia e le ducato de Britannia que es principatos quasi independente. In 1465, plure principes se uni in le Liga del Ben Public contra le accrescentia del poteres de Ludovico XI. Carolo le Temerari, duce de Burgundia, duce le fronda, sed le tempore non es plus pro le fragmentation del poter e le principes aspira a un approchamento con le rege. Le duce de Burgundia es trovate morte in 1477, su terras es dividite inter le rege (qui recupera specialmente le ducato de Burgundia e le Picardia) e le imperator. Iste division aperi un rivalitate con le Habsburgos que dura usque al . Carolo VIII, devenite rege in 1483, prepara le union de Britannia per maritar su herede con le duchessa. Territorios como le contato de Anjou e le contato de Provenza es ligate al Corona, durante que le contato de Flandra es perdite. Le guerras de Italia comencia in 1494 pro facer valer le derectos del Valois sur le regno de Neapole, e postea le ducato de Milan pro Ludovico XII, devenite rege in 1498.

### Epocha moderne (1515-1789)

Le Ancian Regimine vide le culmination del processo de reconquesta per le rege del potentia public. Le institutiones clave del Ancian Regimine trova lor radices depost le regno de Francisco I.

#### Le difficultates del Renascentia e le reconciliation de Henrico IV

Francisco I deveni rege in 1515 e gania le battalia de Marignan que permitte a ille reconquerer le Milanese. In 1519, le rege de Espania Carolo V, herede del duces de Burgundia, es elegite Imperator: su territorios circumda Francia que, in responsa, se allia con le Imperio Ottoman. In 1525, a causa del desastro de Pavia, le Imperator face prisionero Francisco I, qui lo remanera plus de un anno, e exige que le ducato de Burgundia sia livrate a ille. Ma le Statos del provincia refusa: illes demanda remaner subjectos del rege de Francia, signo que le rege, malgrado le centralisation, non pote decider toto. In 1539, le rege promulga le ordination de Villers-Cotterêts que face notabilmente del francese le lingua official del Stato face al latino.

A partir del annos 1530, le reforma protestante provoca un crise in le Ecclesia. Francia es attingite e le protestantes ha como chefes le Condé e le Châtillon. Le repression contra le hereticos se accentua con le advenimento de Henrico II. Catherine de Médicis assecura le regentia post su morte e tenta evitar le guerra civil promulgante plure edictos que autorisa le libertate de culto pro le protestantes, ma que indigna le catholicos fervente.

Le guerras de religion, opponente catholicos e protestantes, debuta in 1562 con le massacro de Wassy. Le citates cade in le manos del duo protagonistas e le chef del catholicos François de Guise es assassinate. Un treva es signate con un clausula que previde le maritage de Henrico III de Navarra (futur Henrico ) con le soror del rege. Illo es celebrate in 1572 e, pro le occasion, le nobilitate protestante ascende a Paris. Alcun dies plus tarde, un attentato provoca le massacro de San Bartholomeo, que se propaga in numerose citates del regno. Iste evento provoca un ruptura del protestantes con le monarchia catholic. Illes comencia a emancipar se in le Meridie organisante un « Stato intra le Stato ».

Henrico III deveni rege in 1574 e concede le edicto de Beaulieu. Le catholicos trova le dispositiones excessive e forma ligas que duce operationes militar. In 1588, un insurrection catholic erumpe in Paris e obliga le rege a refugiar se in Chartres. In responsa, ille face assassinar Henrico I de Guise, provoca un ruptura con le Liga e se allia con le protestantes pro recuperar su throno. Su assassinato in 1589 propelle le chef protestante sur le throno, ma le ligueros refusa de reconoscer lo. In 1593, Henrico  se converte al catholicismo e debe combatter usque a 1598 pro conquirere su regno. Iste mesme anno es signate le edicto de Nantes que reconosce le libertate de culto al protestantes. Con le reunion del duo coronas, le reges porta de ora in avante le titulo de rege de Francia e de Navarra

#### Le affirmation del poter royal : verso le absolutismo

Henrico IV pone in marcha un del prime veritabile politicas economic de Francia. Le colonisation francese del Americas debuta con le fundation de Port-Royal in 1604 e de Quebec. Le rege es assassinate in 1610 e post un regentia de su sposa Maria de Médicis, Ludovico XIII se circumda de ministros tal como le cardinal de Richelieu. Su patre e ille integra le feudos bourbon al corona, como le contato de Armagnac, le contato de Foix o ancora le vicecontato de Béarn.

In 1635, Francia se ingagia in le guerra de Trenta Annos que permittera a illo extender se al est con notabilmente le annexion del Alte Alsatia.

Ludovico  mori in 1643 : su filio ha solmente cinque annos e su matre Anna de Austria assecura le regentia con le cardinal de Mazarin. In 1648, le parlamentarios, inquiete del montata del autoritate monarchic e del impostos, tenta un colpo de fortia pro controlar le monarchia. Un tumulto erumpe in Paris obligante le corte a quitar le capital. Le principes se junte al Fronde, ma lor armeas es vincite e in 1652, , declarate major le anno precedente, pote facer su entrata in Paris. In 1659, Espania cede per le tractato del Pyreneos le contato de Roussillon e le contato de Artois que es ligate al regno.

In 1661,  declara que ille regna e guberna sol e reforma le gestion administrative. Jean-Baptiste Colbert deveni le principal collaborator del rege, insimul illes duce un politica de supporto al manufacturas, de creation de grande companias de commercio, e de supporto al artes. Marcate per le Fronde, le rege desira reducer al silentio le nobilitate. Pro surveillar lo, ille face construer le castello de Versailles ubi ille se installa in 1682. Ille pone in marcha un societate de corte ubi le grande seniores debe viver un grande parte del anno pro obtener favores royal. In 1682, le colonisation de America se accelera con le fundation del Louisiana.

Pro facer fronte al guerras, le armea e le marina royal es reinfortiate, Vauban fortifica le citates clave. Francia se impone como le prime potentia del continente per numerose conquestas militar como le Flandra francese e le Franche-Comté. In 1685, Ludovico XIV revoca le edicto de Nantes : le elita protestante restante se exilia. Ille pone in marcha le politica del Reuniones, que ha como scopo annexer enclaves como Strasburgo. Le guerras sequente es plus difficile e ille debe luctar contra un Europa coalisate durante le guerra del Liga de Augsburg e le guerra de Succession de Espania. Iste ultime permitte a su nepo Philippo V de Espania acceder al throno de Espania si ille renuncia a su pretensiones sur illo de Francia.

#### Le seculo del Illuminismo e le contestation del poter royal
Ludovico XIV dispare in 1715 ; su successor es su bisnepo Ludovico XV, tunc de cinque annos de etate. Le regentia es assecurate per Philippo de Orléans qui comencia per cassar le testamento del defuncte rege que debeva controlar lo in su function. Politicas es ducite pro evitar le bancarrota, incluse le systema de Law que duce a un desastro economic. Le regentia fini in 1723 e Ludovico  nomina André Hercule de Fleury como principal ministro. Ludovico  se lancia in le guerra de Succession de Polonia que resulta in le nomination al ducato de Lorena de su bopatre polonese e al facto que le ducato reveni al Corona al morte del duce. Malgrado le victoria francese durante le guerra de Succession de Austria, Ludovico  non demanda alcun territorio, lo que provoca discontentos in le regno. Le guerra de Septe Annos sona le fin del possessiones francese in le Americas.

Ludovico XVI deveni rege in 1774. Rapidemente, ille rumpe con le politica de su predecessor. Ille nomina Turgot ministro con le mission de reformar le Stato. Iste ultime comencia per liberalisar le vendita del granos, lo que duce al guerra del farinas e rumpe le confidentia del populo verso le rege qui, usque a tunc, esseva vidite como le patre nutritor. Pro vengar le perdita de su territorios american, Francia supporta le rebelles in le guerra de independentia del Statos Unite, ma le expensas ingagiate face replungar le regno in le difficultates financiari.

Le seculo se acheva con un evolution significative del mentalitates. Le theoria del gravitate universal formulate per Isaac Newton in 1687 e promovite in Francia notabilmente in 1734 per le Litteras philosophic de Voltaire pone in difficultate le idea de un qualcunque transcendentia divin de ubi derivarea un monarchia de derecto divin in Francia. In plus, le publication in 1748 de *[[Del spirito del leges]]* de Montesquieu e a partir de 1751 del *[[Encyclopaedia o Dictionario rationate del scientias, del artes e del mestieros]]* de Diderot e D'Alembert aperi le via a un vision plus rationate e scientific del mundo, in le qual le pretendite omnipotentia del poter royal es ponite in question. Le diffusion del nove ideas es facilitate per le progressos del alphabetisation e le developpamento del practica del lectura.