Usenet

**Usenet** es un collection de protocollos de software projectate pro stabilir areas thematic de discussion virtual via le Internet. Iste areas generalmente es denominate *gruppos de novas*, recordante lor function original.

Le gruppos de novas de Usenet es un del plus ancian formas de communication via retes electronic; illos mesmo precedeva le Internet e le World Wide Web. Durante que le posta electronic es normalmente usate pro correspondentia persona-a-persona, le gruppos de novas de Usenet es usate pro discussiones in-linea inter multe participantes, pro publicar travalios, e pro distribuer materiales via le rete.

Usenet resimila un systema de plancas de annuncios e organisa discussiones hierarchicamente in *gruppos de novas,* ubi le topico de cata gruppo de novas es apparente in su nomine (como `sci.math.research`). Post que un message (cognoscite como *articulo de novas* e resimilante un message de posta electronic) ha essite publicate in un gruppo de novas, illo circula trans le mundo e alteres pote responder a illo.

## Como acceder al gruppos de novas de Usenet

Le majoritate del providitores de accesso al Internet provide un deposito de novas a que lor usatores pote acceder. Uno non accede al gruppos de novas con un navigator del web; in vice, uno aperi un programma appellate *[[lector de novas]]*. Le plus popular navigatores de Internet, Netscape Navigator e Microsoft Internet Explorer, ha buttones que uno pote cliccar pro acceder a iste lectores de novas. Hodie le lectores de novas sovente es combinate con programmas de posta electronic.

Non tote le providitores de accesso provide servitores de novas; alcunos lo face, mais omitte le gruppos de novas in le hierarchia alt.binaries.* que porta imagines, software e altere files binari.

Pro illes qui ha accesso al Internet, mais non ha accesso a un providitor de accesso que provide un deposito de novas, le gruppos de Google es un forma gratuite, digne de fide, e popular de acceder a gruppos de novas de Usenet. Google permitte que qualcunque persona accede al majoritate del gruppos de novas con un navigator del web via le Worldwide Web. Generalmente, leger discussiones via iste methodo non es tanto facile como con un del programmas supra, mais le software es relativemente simple de usar.

## Detalios technic

Usenet es un collection de protocollos pro generar, immagazinar e recuperar "articulos" de novas (que resimila messages de posta electronic) e pro excambiar los inter un publico de lectores que potentialmente es largemente distribuite. Iste protocollos plus communmente usa un algorithmo de inundation que propaga copias per tote le extension de un rete de servitores participante. Quandocunque un message attinge un servitor, ille servitor avantia le message a tote su vicinos in le rete que ancora non ha vidite le articulo. Solmente un copia de un message es immagazinate in cata servitor, e cata servitor lo rende disponibile secundo le demanda al lectores (typicamente local) capace de accessar ille servitor. Le Usenet esseva assi un del prime applicationes {peer-to-peer}.

## Historia

Usenet esseva inventate in 1979 como un application del protocollo UUCP que permitteva a machinas Unix excambiar datos super lineas telephonic. Hodie, le majoritate del articulos de Usenet es distribuite per medio del protocollo NTTP que functiona super le protocollo TCP/IP del Internet.

Le prime versiones de Usenet usava le software servitor B-News, e posteriormente C-News. In le medietate del decennio 1990, uno disveloppava INN pro utilisar le avantages del forma como le Internet functionava, in contrasto con le projecto immagazina-e-avantia de UUCP. Desde ille tempore le disveloppamento de INN ha continuate, e altere software servitor de novas ha essite disveloppate.

Typicamente le usatores usa un programma appellate lector de novas pro rediger e leger articulos de Usenet. (Multe navigatores del web pote esser usate como lectores de novas, ben que frequentemente illos care de alcunes del functionalitates de un software projectate specificamente pro leger novas del rete.)

In decembre 2001, le motor de recerca Google, basate super le Worldwide Web includeva un archivo recercabile de postages de Usenet desde su primordios. Iste archivos es incomplete, mais multo extensive. Es possibile postar e leger Usenet in le sito del web de Google.

## Ligamines externe

* Le hierarchia de gruppos europa.*  usa interlingua pro le denomination del gruppos e como un del linguas de su sito web.
* NGDownload 
* Pro apprender toto super illo, visita: http://www.smr-usenet.com 
* Un lista comprehensive de providitores de Usenet: http://www.exit109.com/~jeremy/news/providers/providers.html 
* Archivo de Usenet de Google: http://groups.google.com
* Archivo de Usenet binaries de Usenet-Replayer: http://www.usenet-replayer.com

* Le foro in linea *Everything2* scribe super le Usenet: http://everything2.com/index.pl?node_id=1187779