open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arco (structura architectural)

Un **arco** es un structura que transversa un spatio e supporta structura e peso supra lo. Arcos apparava si antique como le 2nde millennio aEC in le architectura de briccas de Mesopotamia, e lor uso systematic comenciava con le romanos antique qui esseva le prime de applicar le technica a un extension late de structuras.

## Vide etiam
* Architectura

## Referentias
Cucuphato

**Cucuphato** era un sancto christian qui predicava trans le
peninsula iberic circa del 3e seculo.

Ille nasceva in Scillium in le provincia roman de Carthago in 270 EC, e predicava le christianismo in Catalonia (ubi ille es appellate *Sant Cugat* in catalano), inter alteres in le citate de Ampurias, usque
que le autoritate roman le condemnava al morte.

Le legenda dice que in prime loco on le aperiva le ventre e on le extraheva le tripas, sed ille los mitteva de nove interior de su abdomine
que ille sarciva con un corda. Depost le imperator Galerio le condemnava al foco, sed suppositemente le sufflo de Deo
extingueva le flammas. Depost ille era imprisionate in un
carcere, sed le carcereros se converteva al christianismo.
Finalmente le legenda dice que Deo permitteva a Sancte Cucuphato - cuje desiro era acceder al celo per le via del martyrio - ser decapitate.

In su nomine se ha baptisate le loco de San Cugat del Vallés
(Provincia Barcelona, Catalonia, Espania) e le
Monasterio de Sancte Cucuphato del location mentionate.
Epocha archaic

**Le epocha archaic** (ca. 800 a.Chr. - 500 a. Chr.) es le periodo post le si-appellate seculos obscur. Durante le epocha archaic appareva le citate-statos grec con nove establimentos e expansion del area populate con colonisation preter le Mar Egee, le Mar Nigre e le Mediterraneo. In le epocha archaic appareva le prime philosophia, le theatro con tragedias presentate durante le festival pro Dionyso (le deo de vino) e le poesia scribite in vice de solmente poesia oral. Appareva anque le systema de scriber con le alphabeto grec. Le population cresceva in numero, e le gente obteneva benes material. Ci comenciava un sorta de revolution intellectual. Le epocha archaic finiva, quando le rege persian, Xerxes, invadeva Grecia in 480 a.Chr.
Epocha classic

**Le epocha classic** (500 a.Chr. - 323 a. Chr.) es le periodo inter le guerras persian a Alexandro le Grande. Le cultura floresceva durante iste periodo e influentiava le cultura occidental a venir. Le templo Acropole esseva construite in Athenas, Herodoto e Thucydides scribeva historia, Eschylo, Sophocles e Euripide scribe tragedias, Platon e Aristotele pensa. Le democratia atheniese ("le democratia classic") appare in 508 a.Chr. e dura usque 322 a.Chr.

In le epocha classic occurre le guerras persian, anque le guerra de Peloponneso, ubi le citate-statos greco (como Athenas, Megara, Sparta e Corintho) lucta le unes contra le alteres. Al fin, Alexandro le Grande assumeva le poter e conquire un grande imperio que coperi partes del hodierne Egypto, Turchia, Iran, Irak e usque Pakistan.
Vergilio

**Publius Vergilius Maro**, plus cognoscite como **Vergilio**, (70 a.Chr.-10-15 — 19 a.Chr.-09-19) era un poeta roman. Su opera principal, *[[Eneide]]*, es considerate le plus grande labor litterari componite in le lingua latin e un opera maestrose del litteratura mundial. 

Vergilio arrivava, in le etate de 15 annos, a Roma e esseva introducite in un circulo de juvene germines poetic, i.a. Horatio. Ille esseva supportate economicamente per le ric politico roman Mecenas – un amico de imperator Augusto – e poteva pro isto dedicar le resto de su vita a poesia. Su obras principal es "Georgica – un manual de agricultura" e le epos national latin Eneide super le heroe troian Eneas, que es fortemente inspirate per Homero. Vergilio totevia non succedeva finir su obra, ante que ille moriva.

## Bibliographia
* Quinn, S., ed. *Why Vergil? A Collection of Interpretations*. Wauconda: Bolchazy-Carducci, 2000.
* Syed, Y. *Vergil's Aeneid and the Roman Self: Subject and Nation in Literary Discourse*. Ann Arbor: University of Michigan Press, 2005. 
* Sainte-Beuve, *Étude sur Virgile*, Garnier, 1857. Texte de cette étude  annotate per Henri Goelzer in 1895.
* Karl Büchner, *Virgilio. Il poeta dei Romani*, Brescia, Paideia, 1986. [Stuttgart, Alfred Druckenmuller, 1955].
* Tenny Frank, *Virgilio*, Lanciano, Carabba, 1930.
* Pierre Grimal, *Virgilio. La seconda nascita di Roma*, Milano, Rusconi, 1986.[Paris, Arthaud, 1985]
* William F.J. Knight, *Vergil's, secret art*, in «Rivista di cultura classica e medievale» IV, 1964, p.&nbsp;121 ss.
* José Oroz Reta, *Virgilio y los valores del clasicismo y del humanismo*, in «Helmantica», XXIV, 1973, p.&nbsp;209 ss.
Transgenere

**Transgenere** es un termino general, applicate a multe individuos, conductas e gruppos, utilisate pro describer personas qui conduce, senti, o pare differentemente que le genere que illos es assignate per societate debite a lor sexos.
Le opposito de transgenere es cisgenere.

Transgenerismo, o transsexualitate, es el stato del identitate del genere de un persona (su identification de illo mesme como mulier, viro, ambes o ni le uno ni le altere) non equalante su sexo assignate a su nascentia.
Esser transgender/transsexual non implica un orientation sexual specific.

Esser transgenere non es un maladia, ben que illo es un condition medic que es solmente assistante con medicina, chirurgia, o therapia con un diagnose.
In qualque pais, el governamento classifica esser trangenere como un maladia. Multe pais non ha leges pro proteger personas transgenere contra prejudicio.

Personas transgenere non es sempre acceptate in onme societates.
Illos pode suffrer prejudicio, violentia, e homicidio.
Personas transgenere ha ganiate multe derectos e protections in qualque societates.
Le lucta pro derectos pro personas transgenere continua e es connexe con feminismo e le lucta pro derectos LGBT.

## Vide etiam

* Transexualitate

* Transphobia

* Die international del memoration transgenere

* Catherine B. Krause
Feminismo radical

**Feminismo radical** es un perspectiva intra feminismo, associate con le feminismo del annos 1960, que reguarda patriarchato como un systema de potestate que opprime feminas.

Feminismo radical aspira defiar le patriarchato via contrariante rolos de genere standard e le oppression de feminas. Illo vole alterar le societate radicalmente.
Understanding and addressing adult sexual attraction to children

***Understanding and addressing adult sexual attraction to children*** ("Comprender e abbordar le attraction sexual del adultos al infantes") es un libro del recercatrice britannic Sarah D. Goode super le pedophilia in le societate occidental contemporanee. Le obra investiga le thema del pedophilia, cercante un nove comprension de isto a fin de prevenir melio le abuso sexual infantil. A iste fin, le autor se servi de studios de casos e de datos basate super intervistas con pedophilos (54 homines, 2 feminas) realisate per illa mesme durante annos. Sarah D. Goode conclude que il ha necun consenso clar inter le academicos super le pretendite character intrinsecamente perjudicial del contactos sexual inter adultos e minores super istes ultime e prova dismythificar alcunes del false credentias super le pedophilos instigate per le sensationalismo del panico moral.
 
## Referentias

## Ligamines externe
* ''Understanding and addressing adult sexual attraction to children'' Google Libros.
Déborah François

**Déborah François** (nascite le 24 de maio 1987 in Liège, Belgica) es un actor belge.

## Ligamines externe

*  
* Déborah François al AlloCiné
Fabula de Schleicher

Le **fabula de Schleicher** es un texto artificial que esseva componite in le
lingua reconstruite protoindoeuropee (PIE), publicate per
August Schleicher in 1868.
Schleicher esseva le prime academico qui componeva un texto in PIE.
Le fabula se titula *Avis akvāsas ka* ('le ove e le cavallos'). Depost, varie
eruditos publicava versiones revisate del fabula de Schleicher,
proque le idea de como sonarea le PIE cambiava con le tempore.

## Le ove e le cavallos
### Schleicher (1868)
*Avis akvāsas ka*

Avis, jasmin varnā na ā ast, dadarka akvams, tam, vāgham garum vaghantam, tam, bhāram magham, tam, manum āku bharantam. Avis akvabhjams ā vavakat: kard aghnutai mai vidanti manum akvams agantam. Akvāsas ā vavakant: krudhi avai, kard aghnutai vividvant-svas: manus patis varnām avisāms karnauti svabhjam gharmam vastram avibhjams ka varnā na asti. Tat kukruvants avis agram ā bhugat.

### Traduction a Interlingua
*Le ove e le cavallos*

[In un collina,] un ove que no habeva lana videva cavallos, un de illos
tirava un pesante carretta, altere cargava un grande carga e altere
curreva rapidemente con un cavallero. Le ove diceva al cavallos: "Me
dole le corde vidente un homine maneante cavallos". Le cavallos
diceva: "Ascolta ove: nostre cordes nos dole quando vide nos
isto: un homine, le maestro, converte le lana de un ove a
vestimentos calide pro se mesme. E le ove non ha lana".
Habente audite isto, le ove fugiva al prateria.

## Bibliographia

SCHLEICHER, August: "Fabel in indogermanischer Ursprache". En: Beiträge zur
vergleichenden Sprachforschung auf dem Gebiete der arischen, celtischen und
slawischen Sprachen (pag. 206-208). Berlin: Dümmler, 1868.
Estelada

Le **estelada** (in catalano: «stellate») es un bandiera non official, usate generalmente per le personas e movimentos catalan con ideologia independentistic, o anque al tal denominate Països Catalans (Paises catalan).

Lor origine data de initios del seculo XX e il nasceva del fusion del quatro barras traditional del bandiera del Corona de Aragón (le *Senyal Real*), juncte con le triangulo stellate inspirate in le bandieras de Cuba e Porto Rico, postquam Vicenç Albert Ballester, qui esseva un activista del partito Unió Catalanista e alteres initiativas de independentia catalan, passara un tempo in Cuba. On prendeva iste modello proque Cuba esseva independizate de Espania pauc tempo retro, e pro isto il esseva un referentia in le lucta nationalistic. 

Existe duo classes principal de *esteladas* catalan:
 
* Le denominate *estelada blava* (estelada blau), qui es le original e qui pote trovar se in publicationes desde 1918, il es utilisate per sectores del nationalismo catalan e independentistas de ideologia non marxista. 

* Le denominate *estelada vermella* (estrellada rubie). Le color de la stella es rubie e sovente il es relationate con le defensa de un state independente socialistic. Era promovite originalmente per le *Partit Socialista d'Alliberament Nacional* (PSAN) in le annos 1970.

Le orientation del stella non esseva fixate e a vices il ha un latere parallel al bordo curte del bandiera e altere vices le stella es parallel al bordo largo. Lor dimensiones anque non es regulate, sed frequentemente illes es 2:3.

Le presentia de stellas de cinque punctas, similar al bandiera cuban es commun in multe altere bandieras independentistic de omne le mundo, e specialmente de Espania, como le estelada aragonese e valencian. 

## Typos de ''esteladas''
### Designos plus frequente

File:Estelada blava.svg|Estelada *blava* (blau)
File:Estelada roja.svg|Estelada  *vermella* (rubie) o anque *groga* (jalne)
File:Estelada roja-variant.png|Variante de la estelada rubie.


### Alteres designos historic proponite

File:Antiga-Estelada blava amb estel roig.png|Estelada de succurso catalan.
File:Estelada_romboidal.svg|Estelada rhomboidal (Version primitive del estelada blau).
File:Estelada dels Països Catalans independents.svg|Estelada proponite por le Paises catalan.
File:Antiga-Estelada amb estel blau.png|Estelada con stella blau (Usate in alicun manifestationes de studiantes in le annos 1960).


## Referentias


## Ligamines externe
*100th anniversary of estelada flag 
*History of the estelada flag
Syagrio

**Afranio Syagrio** (430 -- 486/487) esseva filio de Egidio, le
ultime *magister militum per Gallias* roman qui manteneva un
governamento, le si nominate regno de Syagrio, circumferente
a Soissons depost del collapso del governamento central
del imperio roman de occidente. Syagrio governava iste
enclave como *dux* a partir del morte de su patre in 464
usque 486, quando su regno esseva destruite per
le expansion territorial del regno franco de Chlodovecho I.
Habente essite defaite in su capital in le battalia de
Soissons, Syagrio trovava refugio con Alarico II,
rege del visigothos, basate in Toulouse. Mais in vice de
illo il esseva facite prisionero e inviate a Chlodovecho,
il essente assassinate in 487, pugnalate secretemente
de accordo con Gregorio de Tours.

Su regime representava le ultime exemplo registrate de un autoritate
native gallo-roman in le Gallia: de facto ille esseva cognoscite
per le barbaros germanic como "Rege del Romanos".
Hayao Miyazaki

**Hayao Miyazaki** (nascite le 5 de januario, 1941) es un Japonese director.

## Obras
* Sen to Chihiro no Kamikakushi
Ponte

Un **ponte** es un construction pro passar obstaculos physic tal como un corpore de aqua, valle, cammino etc.. Il ha multe designos differente que tote servi unic fines et applica a situationes differente. Designos de ponte varia dependente del function del ponte, del character del terreno ubi le ponte es construite, del materiales usate de facer lo, e del fundos disponibile a construer lo.

## Referentias
Casa

Un **casa** es un edificio o structura que functiona como un habitat pro humanos o altere animales. Le termino *casa* include multe generes de habitationes que rangia ab cabanas rudimentari de tribos nomade al structuras complexe componite de multe systemas.

## Vide etiam
* Architectura

## Referentias
Alessandra Negrini

**Alessandra Vidal de Negreiros Negrini** (São Paulo, 29 de augusto 1970 – ), cognoscite como **Alessandra Negrini**, es un actrice brasilian.

## Filmographia
### Television
* 1993 : *Retrato de Mulher* : Bruna
* 1993 : *Olho no Olho* : Clara
* 1995 : *Engraçadinha: Seus Amores e Seus Pecados* : Engraçadinha (tineri)
* 1995 : *Cara e Coroa* : Natália Santoro
* 1996 : *A Comédia da Vida Privada*
* 1997 : *Anjo Mau* : Paula Novaes
* 1998 : *Meu Bem Querer* : Rebeca Maciel
* 2000 : *A Muralha* : Isabel Olinto
* 2000 : *Brava Gente* : Natália
* 2001 : *Os Normais* : Sílvia 
* 2002 : *Desejos de Mulher* : Selma Dumont
* 2003 : *Sítio do Pica-Pau Amarelo* : Rapunzel
* 2004 : *Celebridade* : Marília Prudente da Costa
* 2006 : *JK* : Yedda Ovalle Schidmt
* 2007 : *Paraíso Tropical* : Paula Viana / Taís Grimaldi
* 2010 : *As Cariocas* : Marta
* 2010 : *Tal Filho, Tal Pai* : Barbara Leão
* 2012 : *Lado a Lado* : Catarina Ribeiro
* 2014 : *Boogie Oogie* : Susana Bueno
* 2016 : *Lúcia McCartney* : Júlia
* 2018 : *Orgulho e Paixão* : Suzana
Michelle Obama

**Michelle LaVaughn Robinson Obama** (nascite le 17 de januario 1964 in Chicago, Illinois, SUA), un autor e advocata statounitese, es le sposa del 44te presidente del Statos Unite de America, Barack Obama, e le prime Prime Donna nigre del Statos Unite. Elevete in le sud de Chicago, Obama frequentate le Universitate de Princeton e Harvard Law School ante retornar a Chicago pro laborer al firma de lege Sidley Austin, ubi illa incontrava su futur sposo. Plus tarde, illa laborava pro le burgomaestro de Chicago, Richard M. Daley, e pro le Central Medical del Universitate de Chicago.
Feminismo negro

**Feminismo negro** argue que le sexismo, le oppression de classe, e le racismo es inseparabile.
Le maniera ubi istos se relata es nominate le intersectionalitate.
Le typos de feminismo que lucta pro vincer le sexismo e le oppression de classe ma ignore le racia pote discriminar contra multe personas, includente feminas, via prejudicio racial.
Le Collectivo del Fluvio de Combahee (Combahee River Collective) argueva in 1974 que le liberation de feminas negro necessita le libertate pro tote personas, proque illo requirera le fin del racismo, le sexismo, e le oppression de classe. 

## Referentias
Justin Bieber

**Justin Drew Bieber** (API: /ˈbiːbər/), nate le 1 de martio, 1994, es un cantautor de pop e actor canadian.

## Referentias
Videojoco

Un **videojoco**, **videoludo**, **joco video** o **joco de video**  es un joco electronic sur television o computator.

Il ha multe generes de iste jocos, includente jocos de rolo, jocos de tiro, jocos de displaciamento lateral "sidescrollers", e jocos de platteformas.

Le videojocos es usualmente distribuite per CDs, DVDs o telecargamento nunc, ma multe jocos esseva distribuite per cartuchas.
Le machina utilisate pro jocar es un consola.
Multe typos de computatores pote supportar anque videoludos.
Qualque consolas primari es le Atari 2600, le Sega Master System e le Nintendo Entertainment System in le annos 1980.
Qualque consolas plus nove es le Xbox 360, le PlayStation 3, le Wii e le Wii U e plus nove ancora XBOX Series X e Series S, PlayStation 5 e Nintendo Switch.
Le consola le plus popular es le PlayStation 2 de Sony.
American Born Chinese

***American Born Chinese*** es un novella graphic per Gene Luen Yang.
Publicate in 2006 per First Second Books, ille esseva un finalista del *2006 National Book Awards* in le categoria Literatura pro Juvene Personas.

## Referentias
Swaghili

**Swaghili** /swægˈhili/ es un lingua artificial artistic, derivate de Swahili e Anglese.
Le lingua esseva facete pro rimar facilamente.
Su nom es un combination de *swahili* e le parola slang anglese *[[swag]]*.
Su creator, David Peterson, creava lo con le intento de facer rimer facila.
Le nomine refere a un canto de Kanye West, *I'm in It*, ubi West declara que il "parla Swaghili."

## Grammatica

In Swaghili, prefixos e suffixos es utilisate pro indicar tempore, pro indicar le objecto de un verbo, pro alterar nomines a adjectivos e pro facer rimar le phrases.
In facer le suffixos de parolas similar, Swaghili es plus facila de rimer.
Le lingua es designate pro permitter al usatores de crear su proprie parolas.

Le pronomines e prepositiones de Swaghili es versiones simplificate del pronomines de anglese.

Quando pronomines es utilisate como objectos, suffixos es affixate al verbo.

Le tempore es indicate per suffixos.

Le verbos veni de verbos swahili o verbos anglese stilisate.
Per exemplo, pro dicer "Io te audi," on pote utilisar un verbo de origine anglese, *hear*: "Mi na*hiria*ya" o de origine swahili, *sikia*: "Mi na*sikia*ya."

Il non ha le verbo "esser" in Swaghili.

Le parola "je" es utilisate pro formar questions. "Tu me audi?" pote esser "Je ya nasikiami?" o "Ya nasikiami, je?"
Le parola "chu," ab le anglese "what [did] you," vole dicer "que es que tu."
Alora, "Que me diceva tu?" deveni "Chu mesikiami?"

Pro stilisar le nomines, le suffixo -ili es addete a parolas anglese o swahili.
Pro pluralisar, le suffixo -ingi es addete.
Locationes es significate per -ni addete a verbos o nomines.
Adjectivos es significate con le suffixo -as.
Le suffixo -(y)a conduce como -ator in Interlingua (-er in anglese.)

## Exemplos

## Referentias
Universidade Federal da Bahia

Le **Universidade Federal da Bahia** (*UFBA*) es un universitate in le citate de Salvador in le region del Bahia in Brasil. 

Fundate in 1946, con 27 549 studentes in 2010.
Universidade Federal de Minas Gerais

Le **Universidade Federal de Minas Gerais** (*UFMG*) es un universitate in le citate de Belo Horizonte in le region del Minas Gerais in Brasil. 

Fundate in 1927, con 49 254 studentes in 2010.
Universidade Estadual de Feira de Santana

Le **Universidade Estadual de Feira de Santana** (*UEFS*) es un universitate in le citate de Feira de Santana in le region del Bahia in Brasil. 

Fundate in 1976, con 7121 studentes in 2010.
Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca

Le **Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca** (*Cefet-RJ*) es un universitate in le citate de Rio de Janeiro in Brasil. 

Fundate in 1917, con 9 669 studentes in 2010.
Coritiba Foot Ball Club

**Coritiba Foot Ball Club**, plus cognite como "Coxa", es un club brasilian de football del citate de Curitiba, fundate le 12 de octubre 1909. Le club es plus famose per su equipa de football, tamen le club anque partipa in altere sportes como football americano et futsal.

Le gruppo de football ha 37 titulos estaduais et 1 titulos nacional (1985).
Paramore

**Paramore** esse un gruppo de rock, formate in le SUA in 2004, que se faceva un de plus successose (e commercialmente e criticamente) bandas in le historia del musica popular. In su annos de esser stellas international, le gruppo consisteva de Hayley Williams (vocales), Taylor York (guitarra principal) e Jeremy Davis (guitarra basso).

## Albums
### Albums in studio
* *All We Know Is Falling* (2005)
* *Riot!* (2007)
* *Brand New Eyes* (2009)
* *Paramore* (album) (2013)
* *After Laughter* (2017)

### Live albums
* *Live in the UK 2008* (2008)
* *The Final Riot!* (2008)
Enigma veronese

Le **enigma veronese** (*indovinello veronese* in lingua italian) es
un breve texto scribite in le margines de un manuscripto. Illo es
datate circa le fin del seculo VIII o initio del seculo IX,
e il forma conjunctemente con le Juramentos de Strasburgo e
le Cartularios de Valpuesta, le prime texto cognoscite in un
lingua romance. Illo dice del sequente modo:

Se pareba boves,alba pratàlia aràbaet albo versòrio
teneba,et negro sèmen seminaba

## Significato
Il se tracta de un testimonio autoreferential: le description del
acto de scriber facite per le proprie scriptor. Il es un
enigma frequente in le literatura latin tarde.

"Avante de se, ille guidava le boves,
un blanc prato ille arava
e un blanc aratro ille teneva,
e nigre semine ille seminava". 

Le significato es le scriptura. Le boves representa le digitos,
partes de travalio del corpore; le prato blanc esseva un pagina;
le aratro blanc es le penna, que in ille tempore frequentemente
esseva de oca (blanc); e le semine nigre, le scriptura.

## Origine
Illo esseva incontrate in le Bibliotheca Capitular de Verona in 1924. Le
codice procede de Espania, con securitate quasi total de Toledo,
de ubi poterea haber essite transferite a Cagliari e Pisa,
ante que arrivara definitivemente a Verona. Diverse characteristicas
del dialecto veronese detegite in le texto (per exemplo, *versorio*
con le signification de *aratro*, assi como le imperfectos del
indicativo in *-eba*) permitte inferer que le autor
esseva un scriptor veronese, probabilemente del mesme
Bibliotheca Capitular.
Bornholm

**Bornholm** es un insula danese situate inter Svedia in le nord e Germania e Polonia in le sud in le Mar Baltic. Illo es le sol insula roccose in Danmark e es anque cognoscite como "Le insula del sol" proque il ha le plus multe horas con sol in Danmark. Le area es 588,5 km2, e le gruppo de insulas *Ertholmene* (con *Christiansø*, *Frederiksø* e *Græsholmen*) es considerate parte de Bornholm. Ertholmene es possedite per le stato danese e administrate per le Ministerio pro Defensa. Christiansø es le puncto le plus al est in Danmark.

Bornholm, que ha le forma de un parallelogramma con un distantia de nord a sud de circa 40 km e de est a west de circa 30 km, ha 39.773 habitantes (2017 - in 2013: 40.708 habitantes), un cifra que ha cadite lentemente durante plure annos. Le urbe le plus grande es *Rønne*. Altere grande urbes es *Nexø*, *Aakirkeby*, *Hasle*, *Allinge-Sandvig*, *Svaneke*, *Tejn* e *Gudhjem* (in rango secundo habitantes).

Pisca esseva antea le commercio principal de Bornholm. Hodie le tourismo es equalmente importante pro le economia.

Bornholm ha su proprie dialecto danese, e multe habitantes ama monstrar un certe independentia per usar le bandiera special pro Bornholm - un fundo rubie como le bandiera danese ma con un cruce verde in vice del cruce blanc trovate in le bandiera danese.

Il ha ferryboats de Bornholm a Køge (Danmark), Ystad (Svedia), Rügen (Germania) e Swinoujscie (Polonia). Antea il habeva ferrovias, ma le lineas es hodie pistas pro bicyclettas.

Al puncto le plus sud, le plagia de *Dueodde*, es dicite trovar se le sablo le plus fin in Danmark. In le centro del insula se trova le area forestal *Almindingen* con "Ekkodalen" (le Valle del Echo), "Rokkestenen" (un enorme petra que on pote mover per un mano a causa de su position) e - desde 2012 - novem bisones de Polonia que debe mantener le natura in bon ordine. Il ha quatro ecclesias rotunde sur Bornholm in *Østerlars*, *Olsker*, *Nylars* e *Nyker*; le ecclesias rotunde es dicite haber connexion con le cavalleros templar.

Administrativemente Bornholm es su proprie municipio ma es parte de *Region Hovedstaden* (le Region del Capital).

Durante le Secunde Guerra Mundial, Danmark esseva occupate per le germanos le 9 de april 1940, Bornholm solmente le 10 de april 1940. Le insula non - como le resto de Danmark - esseva liberate le 4 de maio 1945. Le commandante german, Gerhard von Kamptz, refusava capitular al russos. Le 7 de 8 de maio 1945 le russos assi bombardava Rønne e Nexø, e le 9 de maio Bornholm esseva occupate per le russos qui solmente quitava Bornholm le 5 de april 1946 - un anno post que le resto de Danmark deveniva libere. Post le guerra Svedia assisteva in le reconstruction de Rønne e Nexø.
Roskilde

**Roskilde** es un del urbes le plus ancian de Danmark, situate in le est del grande insula Selandia in le fundo del *Fiord de Roskilde*, a 30 km west de Copenhagen. Illo es le decime plus grande urbe in Danmark con 48.186 habitantes (2013) e parte administrative de Region Selandia.

Roskilde es cognoscite per su cathedral (danese: *Roskilde Domkirke*), le Museo de Naves del Vikinges (danese: *Vikingeskibsmuseet*) e le festival musical *Roskilde-Festivalen* (desde 1971). Le position de Roskilde in un terreno collinose significa que le cathedral, ubi le majoritate del reges e reginas de Danmark es sepelite, es visibile de grande partes del region. Le mercato central, *Stændertorvet*, es placiate in le quartiero medieval vicin al cathedral e le ancian domo municipal.

Secundo le chronicas, le rege del sagas *Ro* (o *Roar*) es le fundator del urbe. *-kilde* significa "fonte".

Roskilde deveniva in 1020 le sede del episcopo e assi le urbe le plus importante del ecclesia in Danmark. Illo totevia non succedeva devenir le sede del archiepiscopo; iste titulo in 1104 esseva date a Lund in le hodierne Svedia. Episcopo Absalon, qui es considerate le fundator del capital danese, Copenhagen, ordinava in 1170 le construction de un ecclesia in Roskilde - illo deveniva le presente cathedral, que es un de solmente tres monumentos in le lista del Patrimonio Mundial del UNESCO (desde decembre 1995).

Le prime linea ferroviari in Danmark esseva aperite in 1847. Illo iva de Copenhagen, per *Glostrup* e *Taastrup* a Roskilde.
Cathedral de Roskilde

**Le Cathedral de Roskilde** (danese: *Roskilde Domkirke*) es le cathedral del diocese de Roskilde e assi un major parte del insula Selandia, excepte le partes est. In ultra, le Cathedral de Roskilde es sur le lista del Patrimonio Mundial del UNESCO (desde 1971) como un de solmente tres monumentos in Danmark.

Le cathedral esseva construite in plure etapas con quatro cappellas funerari e su duo turres gemine characteristic. Roskilde deveniva in 1020 le sede del episcopo e assi le urbe le plus importante del ecclesia in Danmark. Illo totevia non succedeva devenir le sede del archiepiscopo; iste titulo in 1104 esseva date a Lund in le hodierne Svedia. Episcopo *Absalon*, qui es considerate le fundator del capital danese, Copenhagen, ordinava in 1170 le construction de un ecclesia in Roskilde - illo deveniva le presente cathedral. Le partes le plus ancian del ecclesia se data del annos 1100 e es construite in le stilo de prime gothico. De 1536 a 1923 le episcopo portava le titulo como "le episcopo de Selandia" e resideva in Copenhagen. In 1923 esseva de novo establite un episcopato in Roskilde.

Desde le medietate del annos 1400 le cathedral ha essite le ecclesia funerari pro le regentes danese; ante iste tempore le Ecclecia de Sancte Bendt (danese: *Sankt Bendts Kirke*) in Ringsted lo esseva. Hodie 21 reges e 18 reginas es sepelite in le Cathedral de Roskilde. In un cappella separate vicin al entrata principal del cathedral ha essite erigite un sepulcro pro regina Frederik IX e regina Ingrid con spatio pro anque le regente actual, Margrethe II e su sposo, prince Henrik. Omne altere regentes es sepelite in le ecclesia mesme.

In le ecclesia il ha picturas super le muro revestite con calce de varie periodos, le plus ancianes de circa 1250.

Le description de UNESCO dice assi:

Construite in le 12nde e 13tie seculos isto esseva le prime cathedral gothic de Scandinavia a esser construite per briccas, e illo incoragiava le diffusion de iste stilo in tote le nord de Europa. Illo ha essite le mausoleo del familia regal danese desde le 15te seculo. Illo esseva inricchite usque le fin del 19ne seculo per portales de ecclesia e de cappellas lateral. Assi illo offere hodie un summario manifestate del evolution del architectura religiose europee.

## Ligamines
* UNESCO: Le Cathedral de Roskilde
Elsinor

**Elsinor** (danese: *Helsingør*) es un urbe in le nordest del grande insula danese Selandia con 46.474 habitantes (2013) e assi le 12nde plus grande urbe in Danmark. Elsinor es situate vicin al parte le plus stricte del stricto Øresund inter Danmark e Svedia. Al altere latere se trova Helsingborg in Svedia. Il ha un vivide traffico de ferryboats (desde 1892), proque le passage de circa 5 km dura solmente circa 20 minutas.

Elsinor es mundialmente famose a causa del castello Kronborg, que es sur le lista del Patrimonio Mundial del UNESCO, e Hamlet per William Shakespeare - le pecia theatral que ha loco in Kronborg, situate al puncta de nordest. In le casamatas sub le castello es placiate un statua de *Holger Danske* (Holger le Danese), un figura fabulose e heroe national de Danmark, dicite a dormir con su scuto e spada usque Danmark es in periculo; alora ille se eveliara pro defender le pais.

Le nucleo de Elsinor es del tarde medievo. Le monasterio de carmelitas (ca. 1450-1500) es le plus ben conservate in le paises nordic, un edificio de quatro alas in stilo gothic. Il ha multe ancian edificios, e le domo municipal es de 1854-1855. Le cantier naval, *Helsingør Skibsværft*, functionava inter 1882 e 1983.

Le position geographic de Elsinor esseva ideal quando anque le costa svedese esseva parte del regno de Danmark. In le annos 1500 se introduceva assi le *Doana de Øresund*, un taxa que omnes debeva pagar pro passar le position importante al via inter le Mar del Nord e le Mar Baltic. Le Doana de Øresund esseva abolite in 1857.
Kronborg

**Kronborg** es un castello e fortalessa in le urbe danese Elsinor (danese: *Helsingør*). Le castello es un del plus importante castellos del renascentia in Europa del Nord e deveniva in 2000 parte del lista del Patrimonio Mundial del UNESCO como un de solmente tres monumentos in Danmark.

Kronborg es situate sur le puncta le plus distante del grande insula danese Selandia, ubi le stricto inter Danmark e Svedia, Øresund, es le plus stricte, e ubi Danmark assi controlava le entrata al Mar Baltic via Øresund e requireva que on pagava doana pro passar.

Kronborg es mundialmente famose como le castello de Hamlet per William Shakespeare. In le casamatas sub le castello es placiate un statua de Holger Danske (Holger le Danese), un figura fabulose e heroe national de Danmark, dicite a dormir con su scuto e spada usque Danmark es in periculo; alora ille se eveliara pro defender le pais.

Le historia de Kronborg pote esser traciate al fortalessa *Krogen*, erigite per le rege *Erik de Pommerania* in le 1420s. 1574-1585 rege *Frederik II* reconstrueva le castello medieval a in un castello de renascentia. Grande partes del castello esseva destruite in un incendio in 1629, ma rege *Christian IV* - considerate le grande constructor de Danmark - lo reerigeva. In 1658 un armea svedese conquireva Kronborg e prendeva un grande parte del arte e del interior. In 1785 Kronborg cessava esser residentia regal e deveniva un caserna. Le militar abandonava le castello in 1923, e illo aperiva pro le publico in 1938.

## Ligamines
* UNESCO: Le Castello Kronborg
Petras de Jelling

Le **Petras de Jelling** es duo petras runic del annos 900 placiate ante le Ecclesia de Jelling in le citate Jelling in le parte sud del peninsula danese Jutlandia. Le petras runic es con le ecclesia e le duo grande dolmenes, le Monumentos de Jelling, registrate como Patrimonio Mundial per UNESCO como un de solmente tres monumentos in Danmark.

Le duo petras runic specula le transition del tempore pagan del vikinges al medievo christian.

Le parve Petra de Jelling, que es le plus ancian (ca. 935), esseva erigite per rege *Gorm le Vetere* (danese: *Gorm den Gamle*) pro rememorar su sposa *Thyra Danebod*, le grande Petra de Jelling de su filio, *Harald Dente-blau* (danese: *Harald Blåtand*), secundo qui es nominate le technologia de radios a curte distantia Bluetooth (dente blau) como unificator; le logo de Bluetooth es le littera B del alphabeto runic. Le parve petra runic es le fonte le plus vetere ancora conservate que in scripto mentiona Danmark. Le grande petra runic probabilemente esseva erigite inter 960 e 985 per Harald Dente-blau como memoria de su parentes. Le inscription narra de como Harald univa Danmark e faceva le daneses christian. Illo es sovente appellate "le certificato de baptismo de Danmark".

Le inscription del parve Petra de Jelling dice: "Rege Gorm faceva iste tumulos pro Thyra, su sposa, le amelioration de Danmark." Le inscription del grande Petra de Jelling dice: "Rege Harald lassava facer iste tumulos pro Gorm, su patre, e Thyra, su matre - le Harald qui ganiava pro se tote Danmark e Norvega e faceva le daneses christian."

## Ligamines externe
* UNESCO: Le Petras de Jelling
Jutlandia

**Jutlandia** (danese: *Jylland*) es le region que forma le parte west de Danmark e es le sol parte del pais que es unite con le terra con le continente europee. Con su 29.777 km2 Jutlandia constitue plus que 2/3 del area total de Danmark. Del urbe Skagen in nord a Padborg al frontiera con Germania in sud il ha 337 km. Le summitate de Jutlandia es separate del resto del peninsula per le fiord *Limfjorden*.

A Jutlandia es normalmente calculate omne insulas interior, inclusive *Mors* (363 km2) e insulas con connexiones fixe a Jutlandia, i.a. *Als* (312 km2). Anque le insulas *Rømø*, *Fanø* e *Mandø* situate al costa west justo al nord del frontiera german es calculate a Jutlandia.

Jutlandia ha 2,57 milliones de habitantes (2013). Quasi le medietate vive in le parte central.

Le secunde, le quarte e le quinte plus grande urbes de Danmark - respectivemente Aarhus con 256.018 habitantes, Aalborg con 106.916 e Esbjerg con 71.491 (2013) - es situate in Jutlandia. Il ha aeroportos national in Aarhus e Aalborg.

Le costa west de Jutlandia verso le Mar del Nord es considerate dur a causa del vento, ma il ha belle plagias numerose preter tote le costa, e specialmente le citate *Skagen* in le absolute nord de Jutlandia es cognoscite pro su plagia; ci duo mares, *Kattegat* e *Skagerrak*, se incontra, e on pote star con le pedes in cata mar. Skagen es le puncto le plus nord in Danmark, *Blåvandshuk* le plus west.

Le frontiera dano-german (68 km longe) ha cambiate multo durante le seculos a causa de numerose guerras. Illo esseva fixate in 1920 con le "reunification", quando le parte sud de Jutlandia - le nord de Schleswig - retornava a Danmark de Germania. Hodie il ha un grande minoritate german in le sud de Jutlandia e un grande minoritate danese in le nord de Germania.

Le nomine *Jylland* se data de 890 a anglese ancian *Gotland* e veni del notion popular *jyde*, originalmente le parola pro "homine".
Castrum

Le parola latin **castrum** (in le plural ***castra***), esseva
usate per le antique romanos pro denominar edificios, o areas
de terreno reservate pro le utilisation del legiones roman
como campamentos o positiones defensive.

Debite al existentia del parola in osco, in umbro, e in 
latino, il es possibile que illo es de
origine indoeuropee.
Le designationes campamento roman o fortalessa roman
es formas que un *castrum* poteva assumer.

Originalmente, un *castrum* esseva un fortification celtic que
esseva simile a un castello circumferite per un muralia circular.
Generalmente illo esseva in le alto de un collina. Le romanos
prendeva le termino in presto pro designar lor campos militar,
que esseva rectangular. Le campos roman sempre esseva
edificate secundo un modello correcte. Illos habeva duo vias
primari que se intersecava: le *cardus maximus*, que se
extendeva in direction nord-sud, e le *decumanus maximus*
in direction est-west. Isto divideva le terreno in quatro
partes equal. Le stratas finiva in quatro portales. Le foro
esseva construite in le intersection del duo vias, quasi al centro.

Le remanite del stratas esseva traciate parallelmente al duo
principales,e formava un patrono quadriculate que totevia
es utilisate multo in le citates moderne. Alicun
urbes in Europa surgeva initialmente de campos militar
roman e ancora hodie illos monstra tracias de lor modellos original
(per exemplo, Castres in Francia e Barcelona in Espania).

## Ligamines externe
* Stefano Baccolini,''Vita quotidiana nei castra: L'esempio africano'', Bolonia, 2000 (in italiano)
Fiord Glacial de Ilulissat

Le **Fiord Glacial de Ilulissat** (groenlandese: *Ilulissat Kangerlua*) es un fiord in le parte west de Groenlandia. Illo es anque appellate *Kangia* e es desde 2004 sur le lista del Patrimonio Mundial del UNESCO como le sol puncto de Groenlandia.

Le Fiord Glacial de Ilulissat se extende 40 km del inlandsis - le copertura glacial - de Groenlandia justo al sud del citate Ilulissat (danese: *Jakobshavn*). Le Glaciero de Jakobshavn (groenlandese: *Sermeq Kujalleq*) expedi cata die in media 70 milliones tonnas de glacie via le fiord a in le vicin Baia de Disko (danese: *Diskobugten*). Le icebergs simplemente trunca del glaciero e comencia lor viage in le fiord. Ma le glaciero disgela, proque aqua calide del mar flue a in le fundo del fiord.

## Ligamines
* Le sito official de UNESCO super le Fiord Glacial de Ilulissat  (in groenlandese, danese e anglese)
* UNESCO: Le Fiord Glacial de Ilulissat
Paises nordic

Le **paises nordic** es un region in Europa del Nord e le Atlantico del Nord con Danmark, Norvega, Svedia, Finlandia e Islanda con le areas autonome le Insulas Åland (un parte de Finlandia), le Insulas Faroe (un parte de Danmark) e Groenlandia (un parte de Danmark).

Le cinque statos e tres regiones autonome ha un historia multo commun e multe similaritates in lor societates. Pro isto illos coopera in le Consilio Nordic (establite 1952). Le paises nordic ha un population total de circa 25 milliones in un area de 3,5 milliones km2, del quales Groenlandia constitue 60 pro cento.

Le linguas anque ha grande similaritates. Danese, svedese e norvegiano es immediatemente intercomprensibile in scripto e in parlar, si on non parla troppo rapidemente. Le finneses apprende svedese, como le islandeses (como un parte de Danmark usque 1944) apprende danese. In le Insulas Feroe e Groenlandia, on apprende danese. Le convention lingual assecura que on pote adressar se in su lingua materne nordic a autoritates in omne le cinque paises nordic e obtener servicio. Islandese e feroese es del mesme branca lingual como danese, svedese e norvegiano, ma le similaritate non es equalmente grande. Finnese es un lingua finno-ugric sin connexiones con le altere linguas nordic, e groenlandese es un lingua eschimoic.

Le historia nordic es commun desde le tempore del vikinges e le initio del medievo. Desde alora on ha parlate del paises nordic (o: paises del nord). Durante le Union de Kalmar (Kalmar es un urbe in le sud de Svedia) 1397-1524 le paises nordic esseva reunite sub le corona danese. Le union cessava in realitate, quando Svedia lo quitava in 1521. Norvega continuava esser un parte de Danmark usque 1814, quando le pais esseva fortiate a entrar in un union con Svedia. Le insulas nordatlantic, que originalmente esseva norvegian, continuava appertiner a Danmark. Norvega deveniva independente in 1905, Finlandia in 1917 e Islanda in 1944.

In 1954 es establite le union nordic de passaportos, secundo le qual citatanos del cinque paises non besonia apportar lor passaporto pro visitar le altere paises. In 1971 es fundate le Consilio Nordic de Ministros, un organo de collaboration del governamentos nordic.

Tres paises nordic (Danmark, Finlandia e Svedia) es membros del [Union Europee]. Finlandia es le sol membro del zona euro, usante le valuta europee commun. Tres paises (Danmark, Islanda e Norvega) es membros del collaboration militar nordatlantic OTAN.

Danmark, Norvega e Svedia es traditionalmente appellate Scandinavia e assi paises scandinave secundo le Peninsula Scandinave.

## Ligamines
Norden - le collaboration nordic (in danese, islandese, finnese, norvegiano, svedese e anglese)
Rundetårn

Le **Rundetårn** (danese: pro *turre rotunde*) es un turre de in total 41,55 metros al strata pedestre Købmagergade in le centro de Copenhagen, Danmark. Illo es inter le symbolos national danese e es famose pro su passage spiral que duce quasi tote le via al platteforma panoramic in un altitude de 34,8 metros. In ultra il ha un observatorio de 6,75 metros, coniderate esser le plus ancian observatorio astronomic ancora in function in Europa.

Le Turre Rotunde esseva construite per rege Christian IV (1577-1648), cognoscite pro numerose edificios in Danmark. Le construction comenciava in 1637 e finiva in 1642. Le ecclesia vicin, Trinitatis Kirke, esseva construite in 1656.

Le passage spiral es 209 metros longe e gira 7½ vices circum le nucleo cave. Finalmente il ha un scala de ligno con 28 scalones e un scala de petra con 31 scalones A un die clar, on pote vider grande partes de Copenhagen e su suburbios e - reguardante verso est - Svedia con su urbe le tertie plus grande, Malmö.

Quando le tsar russe, Petro le Grande, visitava Copenhagen in 1716, ille anque monstrava interesse pro visitar le Turre Rotunde. Ma pois que un tsar non pote ambular al summitate, ille sedeva sur su cavallo e esseva sequite per su sposa Katerina in un carrossa.
Parve Sirena

**Le Parve Sirena** (danese: *Den Lille Havfrue*) es un sculptura de bronzo per le sculptor danese Edvard Eriksen (1876-1959), placiate in 1913 al quai Langelinie in Copenhagen, Danmark.

Le sirena es solmente 1,25 metros alte, lo que disappuncta sovente le multe touristas qui la visita pro esser photographiate con un symbolo national - de plures - pro Danmark e assi un del attractiones touristic le plus grande. Le sirena sede sur un petra. Le inspiration veni del conto "Le Parve Sirena" per Hans Christian Andersen, publicate 1837. Le conto original ha un final triste, que totevia ha essite cambiate in le film animate per Walt Disney.

Le 25 de april 1964 le sculptura perdeva su capite que esseva secate via e non jammais trovate. Durante le estate 1984 le bracio dextere esseva removite, e in januario 1998 le capite esseva de novo secate via ma tosto retornate.

De martio a novembre 2010 Le Parve Sirena esseva temporarimente movite a Shanghai in China pro esser parte del pavillon danese durante le exposition mundial, Expo 2000.

A causa de un longe battalia de derectos juridic il non es possibile publicar photos del statua, proque le heredes del sculptur vole esser pagate. Iste practica ha essite fortemente criticate, ma solmente le 1 de januario 2030 - 70 annos post le morte del artista - expira le derecto de autor.
Fluvio Laja

Le **Laja** es un fluvio in region del Biobío, un affluente del Biobío in Chile.

Le longitude del Laja es 140 km. Le area de bassino es 5 026 km2.

## Vide etiam
* Fluvio Biobío
* Region del Biobío

## Bibliographia

* González, L.N.; González, A.;Tume, P. y Silva, A., 2001. "Hydrogeochemistry and behaviour of groundwater in the Río Laja Basin, Bío-Bío Region, Chile". In: CEST2001: 268-274, (Sep 2001), Grecia. (7th International Conference on Environmental Science and TechnologyErmoupolis, Syros island, Greece)
Fluvio Malleco

Le **Malleco** es un fluvio in region de la Araucanía, un affluente del Biobío in Chile.

## Vide etiam

* Fluvio Biobío
* Region de la Araucanía
Region de la Araucanía

Le **Araucanía** es un region del Chile, con 970.419 habitantes (2010), cuje capital es Temuco. Il ha un superficie de 31 842 km². Illo confina con Biobío, Los Ríos, Oceano Pacific e Argentina.

## Vide etiam
* Provincia de Cautín
* Provincia de Malleco
Leandra Leal

**Leandra Rodrigues Leal Braz e Silva** (Rio de Janeiro, 8 de septembre de 1982), cognoscite como **Leandra Leal**, es una actrice de Brasil.
Marjorie Estiano

**Marjorie Dias de Oliveira** (Curitiba, 8 de martio de 1982), cognoscite como **Marjorie Estiano**, es una actrice de Brasil.

## Actrice
* 2003: *Malhação* ... *Fabiana*
* 2004: *Malhação* ... *Natasha Ferreira*
* 2006: *Páginas da Vida* ... *Marina Andrade Rangel* 
* 2006: *Sob Nova Direção* ... *Nely Li* 
* 2007: *Duas Caras* ... *Maria Paula Fonseca do Nascimento*
* 2009: *Caminho das Índias* ... *Tônia (Antônia Cavinato)* 
* 2010: *S.O.S. Emergência* ... *Flávia Menezes*
* 2011: *Amor em Quatro Atos* ... *Letícia*
* 2011: *Malu de Bicicleta* ... *Sueli*
* 2011: *Cine Conhecimento* ... -
* 2011: *A Vida da Gente* ... *Manuela Fonseca*
* 2012: *Lado a Lado* ... *Laura Assunção*
* 2013: *O Tempo e o Vento* ... *Bibiana*

## CD
* 2005: Marjorie Estiano
* 2007: Flores, Amores e Bla, blá, blá
* 2013: TBA

### DVD
* 2005: Marjorie Estiano e Banda ao Vivo

## Links
* http://www.imdb.com/name/nm1597010 
* Marjorie Estiano official website 
* Marjorie Estiano on Universal Music website 
* http://www.youtube.com/user/marjorieoficial/videos?view=0
Tosa (Mastin Japonese)

Le **Tosa Inu** (土佐犬) es un racia de can originalmente de Japon. Molosso de aspecto imponente, illo es un del racias favorite por le amatores del canes de grande mesura in tote le mundo. Le racia surgeva in le medie del seculo XIX, quando se cruciava diverse racias europee de grande mesura (danes, mastiff, sancte bernardo, bulldog, pastor german) con le autochthone Shikoku Inu.

In Espania illo es considerate como un racia de can potentialmente periculose per Decreto Regal, e por su possession se debe obtener un *Licentia pro tenentia de canes potentialmente periculose* e registrar illo in le *Registro Municipal de animales potentialmente periculose* correspondente. 
Un del cosas que se exige pro obtener iste licentia es posseder un assecurantia de responsabilitate civil a tertie partes.

## Apariencia
El Tosa Inu varía considerablemente de tamaño. Los ejemplares criados en Japón tienden a tener la mitad del tamaño de los ejemplares criados en el resto del mundo. Los ejemplares japoneses suelen pesar entre 35 y 55 kilos, mientras que los ejemplares extranjeros tienen un peso que oscila entre los 60 y los 100 kilos. 
El manto se caracteriza por ser corto y de suave apariencia y a menudo es rojo, atigrado o pardo claro. El mantenimiento de su pelaje es mínimo.
Marlon Brando

**Marlon Brando, Jr.** (Omaha, Nebraska, 3 de april, 1924 – Los Angeles, 1 de julio, 2004) esseva un actor statounitese.

## Ligamines externe

*