James Joyce

**James Augustine Aloysius Joyce** (Dublin, Republica de Irlanda, le 2 de februario 1882&nbsp;– Zürich, Switza, le 13 de januario 1941) esseva un scriptor e poeta irlandese expatriate e un del scriptores le plus significante del seculo 20.

## Biographia

James Joyce nasceva in un asssatis ric familia catholic in Dublin, Irlanda, le qual suffreva plure infortunas e deveniva povre. Ille studiava litteratura a University College Dublin, al qual ille rejecteva le catholicismo.

In 1902, Joyce faceva su prime visita in Paris, Francia, pro esser un parte del movimento artistic in Montparnasse e Montmartre in ille tempore. In 1904 ille retornava a Irlanda, a causa del morte proxime de su matre. In le mesme anno, ille cognosceva Nora Barnacle, un camerera, e plus tarde le copula se "exiliava" (le sol spectaculo theatric que ille jammais scribeva esseva intitulate *Exiles*, o "Exilios"), e Joyce habitava le terra firme de Europa usque su morte. In 1920 ille retornava a Paris e, a parte de duo visitas a Irlanda, ille remaneva in Paris pro le vinti annos ante su morte in 1941.

Su experientias irlandese es essential pro su scriptura. Illos provide tote le scenas de su fiction e un grande amonta de su materia subjective. Le prime volumine de contos curte, *[[Dubliners]]* ("Dublineses"), es un analyse penetrante del stagnation e paralyse del societate de Dublin, Irlanda. Le historias son epiphanias, un parola usate particularmente per Joyce, per medio del qual ille significava un conscientia subite del "anima" de un cosa.

*A Portrait of the Artist as a Young Man* ("Un portrait del artista como un homine juvene"), autobiographic in grande parte, monstra le processo de attinger maturitate e conscientia de se mesme per un homine juvene talentose. Le protagonista es Stephen Dedalus, le representation per Joyce de se mesme. In iste romance on intervide alcun elementos del technicas usate per Joyce plus tarde, per exemplo le monologo interior e le tractamento de realitate psychic in vice de realitate externe.

In *Ulysses*, Joyce presenta su personas per medio de su monologos interior, per parodia, per burlas, e per quasi cata altere technica litterari. Le action del romance, que occurre in un sol die (le 16 de junio 1904), conta le mytho ancian de Ulysses, Penelope e Telemacho, ma in le contexto del Dublin contemporanee (alora), e como le personas de Leopold Bloom, su sposa Molly Bloom e Stephen Dedalus, qui contrasta parodicamente con su modellos classic. Le historia explora varie areas del vita de Dublin, con referentia particular a su miseria e monotonia.

In *[[Finnegans Wake]]* (que pote esser traducite como "Le partita funebre de Finnegan", "Le eveliar del Finneganes", "Le sulco de Finnegan", o varie altere cosas), le methodo joycean de monologos interior, allusiones litterari, e associationes como illos de sonios esseva usate al maximo: *Finnegans Wake* es scripte in un linguage obscur de jocos de parolas con plure nivellos, illo abandona conventiones de intriga e personas.

In un lista del 100 romnaces anglese le plus bon del seculo 20, *Ulysses* esseva classificate numero 1, e su duo altere romances esseva numero 3 e numero 77.

* *Dubliners* (1914)
* *A Portrait of the Artist as a Young Man* (1916)
* *Ulysses* (1922)
* *Finnegans Wake* (1939)

Ille scribeva anque un drama e duo collectiones de poesia:
* *Exiles* (spectaculo theatral)
* *Chamber music*
* *Pomes Penyeach*

Le obras de Joyce ha essite scrutinate intensemente per eruditos de tote generes, e ille es un del plus notate scriptores del seculo 20. *[[Finnegans Wake]]* es le fonte del parola quark, un particula physic elementari. Le philosopho francese Jacques Derrida ha scribite un libro super le uso del linguage in *[[Ulysses]]*, e le philosopho statounitese Donald Davidson similarmente ha comparate *[[Finnegans Wake]]* con le scriptos de Lewis Carroll. Le scriptor argentinian Jorge Luis Borges esseva inspirate per Joyce.

James Joyce moriva le 13 de januario 1941 in Zürich, Switza, e ille es inhumate in le Cemeterio Fluntern in Zürich con su sposa Nora.

On celebra le vita de Joyce annualmente cata 16 de junio, *Bloomsday*, in Dublin e altere citates a transverso le mundo.