Համպուրկի Հնագիտական Թանգարան

**Համպուրկի Հնագիտական Թանգարան** (, նախապէս՝ Հելմս թանգարան), հնագիտական ​​թանգարան Գերմանիոյ Համպուրկ քաղաքի Համպուրկ շրջանին մէջ։ Այն կը ներառէ Համպուրկի եւ հարաւի սահմանակից երկիրներու քաղաքներուն հնագիտական ​​գտածոները: Թանգարանը կեդրոնացած է Հիւսիսային Գերմանիոյ նախապատմութիւնը եւ վաղ պատմութիւնը, ինչպէս նաեւ նախկին Համպուրկ քաղաքին պատմութիւնը: Թանգարանին մէջ կը գտնուի նաեւ գրասենեակը Համպուրկ քաղաքի եւ հարակից Ստորին Սաքսոնիայի Համպուրկ շրջանի մշակութային ժառանգութեան պահպանման յանձնաժողովին, որ կը վերահսկէ տարածաշրջանի բոլոր հնագիտական ​​ձեռնարկումները:

Թանգարանը ունի երկու մեծ ցուցասրահ: Համպուրկի ապագայ քաղաքային թանգարանը, ժամանակաւոր ցուցահանդէսները, գրադարանը, գրասենեակներն ու այլ պահեստային յարմարութիւններ կը գտնուին Մյուեզիեմփլաս 2 հասցէին վրայ գտնուող գլխաւոր շէնքին մէջ, ուր տեղակայուած է նաեւ Համպուրկի թատրոնը: Մշտական հնագիտական ցուցադրութիւնը եւ կրթական հաստատութիւնները կը գտնուին Համպուրկի Ռաթոսբալս 5 հասցէով: Բացի այդ, թանգարանը կը զբաղեցնէ Համպուրկի հին քաղաքին 12-րդ դարու Bischofsturm-ը (Եպիսկոպոսի աշտարակ), Նոյկրապէն-Ֆիշպեքի Fischbeker Heide հնագիտական արահետը եւ 8-րդ դարու Հոլենշդետ հնաքաղաքը:

## Պատմութիւն
thumb|Թանգարանի գլխաւոր շէնքը մինչեւ 2009
thumb|Հնագիտական ցուցադրութիւններու շէնք
Թանգարանին հիմնադրումը 1898-ին նախաձեռնած է Համպուրկի  սենատոր Ավգուստ Հելմսը, ով այլ հանրային գործիչներու հետ միացած է թանգարանային միութեան: Անոնց նպատակն էր ստեղծել թանգարան այդ ժամանակուան անկախ պրուսական Համպուրկ (Էլպա) քաղաքին եւ անոր շրջանին համար: 1925-ին թանգարանի հիմնադիրի որդիները թանգարանին փոխանցեցին Buxtehuder Straße-մէջ գտնուող պատմական վիլլայ մը, որ պէտք է օգտագործուէր որպէս ցուցադրութիւններու դահլիճ, իսկ թանգարանը վերանուանուեցաւ «Հելմս-թանգարան»: Այդ ժամանակ հաւաքածոն արդէն կը ներառէր 50000-էն աւելի ցուցակագրուած նմոյշներ: 1937-ին Հելմս-թանգարանը դարձաւ պետական հաստատութիւն: 1955-ին թանգարանը հեռացաւ վիլլայի շէնքէն, քանի որ Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի ժամանակ վնասուած էր եւ տեղափոխուեցաւ Համպուրկ թատրոնի հարեւանութեամբ գտնուող նոր գլխաւոր շէնք: 195-ին տնօրէն Վիլի Վեգեւիցը նախաձեռնեց Քիքեպերկ բացօթեայ թանգարանը: 1972-ին Հելմս-թանգարանը դարձաւ Համպուրկի միակ հնագիտական թանգարանը, եւ Համպուրկի այլ թանգարաններէն բոլոր հնագիտական նմուշները տեղափոխեցին այստեղ: 1987-էն ի վեր թանգարանին յանձնուած է մշակութային ժառանգութեան պահպանման յուշարձանները: Տարածքի պատճառով հնագիտական մշտական ցուցադրութիւնը տեղափոխուած է իր ներկայիս վայր Համպուրկի Ռատոսփալսին մէջ։ Երրորդ ցուցահանդէսային տարածքը 1990-1999 թթ. գտնուած է Հին Համպուրկի հրշէջ կայարանին մէջ։ 1 Յունուար 2008-ին Հելմս թանգարանի սեփականութիւնը փոխանցուած  է Համպուրկի պատմական թանգարաններու հիմնադրամին (Stiftung Historische Museen Hamburg) եւ այն վերանուանուած է Համպուրկի հնագիտական թանգարան - Հելմս-թանգարան: 14 Մայիս 2009-ին բացուած է նոր մշակուած հնագիտական ցուցադրութիւնը:

## Ցուցադրութիւն
Աւելի քան 2,5 միլիոն նմոյշներով թանգարանը ունի նախապատմական գտածոներու ամենամեծ հաւաքածոն: Կը ցուցադրուին հիմնականին փալէոլիթեան եւ նէոլիթեան դարաշրջաններու, պրոնզէ եւ երկաթէ դարերու եւ Հիւսիսային Գերմանիոյ վաղ միջնադարերու տեղական նմոյշներ: 2009-ին բացուած է նոր մշակուած մշտական ​​հնագիտական ​​ցուցադրութիւն: Այն կը ներառէ հետեւեալ թեմաները՝ նիւթեր, սնունդ, բռնութիւն, մահ, նորարարութիւն եւ շարժունակութիւն: Աւելի քան 160 ապակէ ցուցափեղկերու մէջ տեղադրուած ծաւալուն ցուցանմոյշներով ներկայացուած են վերջին 40000 տարիներու ընթացքին մարդկային մշակութային զարգացման բոլոր բնագաւառները:

## Այցելուներ
Թանգարանը կը մասնակցի Համպուրկի «Թանգարաններու երկար գիշեր» միջոցառման եւ փոքրիկներու ու դպրոցականներու համար կը կազմակերպէ տարբեր կրթական ծրագիրներ: 15 Նոյեմբեր 2012-էն սկսեալ թանգարանը կը տրամադրէ էլեկտրոնային թանգարանային ուղեցոյց՝ iTunes բջիջային յաւելուած, որ հասանելի է նաեւ Android համակարգերու համար:

## Գրականութիւն
* Articus, Rüdiger; Brandt, Jochen; Först, Elke; Krause, Yvonne; Merkel, Michael; Mertens, Kathrin; Weiss, Rainer-Maria (2013). Archaeological Museum Hamburg Helms-Museum: A short guide to the Tour of the Times. Archaeological Museum Hamburg publication | Helms-Museum. 103. Hamburg. ISBN 978-3-931429-24-9.

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Պաշտօնական կայք 
* AMH-Guide - Archäologisches Museum Hamburg Electronic museums guide as App for iTunes