Թութք

**Թութքը** նախաղիի վեջաւորութեան հանգուցաւոր եւ ընդլայնած երակներ են, որոնք կուտակուած կ'ըլլան արիւնով : Թութքը բնականօրէն կը պատահի բոլոր մարդոց մօտ, բայց ոչ անպայման ախտանշաններով: Հոս պիտի խօսիմ հիւանդագին թութքի մասին եւ պիտի գործածեմ «թութք» անուանումը միայն:

Թութքը կը դառնայ հիւանդագին երբ ան զգալիօրէն կը կուտակուի արիւնով եւ կը ծաւալի՝ յառաջացնելով որոշ ախտանշաններ:

Թութքը տեսնուած երեւոյթ է բոլոր ժողովուրդներու մէջ 4-5 տոկոսի համեմատութեամբ: Ան կը պատահի ամէն տարիքի առանց սեռի խտրութեան, համահաւասար համեմատութեամբ երկու սեռերուն մօտ եւ առաւելաբար 45-65 տարիքի մէջ։ Ան կը գոյանայ նախաղիի ներքնապատի վերջաւորութեան:

## Ազդակներ
Թութքի յառաջացման կը նպաստեն զանազան ազդակներ, որոնցմէ կարեւորագոյններն են՝
*Անկանոն կղկղանցումի (defication) սովորութիւն.
* Երկարատեւ փորի պնդութիւն.
* Մնայուն փորհարութիւն.
* Անկանոն եւ յոռի սննդառութիւն (malnutrition).
* Կղկղանցումի ընթացքին երկարատեւ եւ ուժգին ճնշում.
* Յղութիւն, որուն պատճառով տեղի կ'ունենայ փորի պնդութիւն.
* Աղիքներու ծուլութիւն եւ պրկումներու տկարացում, որոնց պատճառներն են՝
# Տարիքի յառաջացում.
# Նստակեաց կեանք եւ անշարժութիւն.
# Ներաղիքային հիւանդութիւններ.
* Գիրութիւն-ճարպակալում.
* Երկար ժամեր ոտքի կայնած աշխատանք.
* Լեարդի աշխատանքի մնայուն տկարացում եւ լեարդի փճացում (liver cirrhosis).

## Ձեւեր
Թութքը կը յայտնուի երկու ձեւերով՝ ներքին եւ արտաքին.

### Ներքին թութք
Ներքին թութքը անտեսանելի է բժշկական պարզ քննութեան ընթացքին: Ան կ'արիւնոտի կղկղանցումով եւ կղկղանքը ծածկուած կ'ըլլայ նոր եւ կարմիր արիւնով ինչպէս նաեւ խլնտաթաղանթային հեղուկով: Յաճախ ներքին թութքը կ'արտանքսուի (prolapse) սրբանէն (anus) դուրս ճնշումի բանեցումով: Արտանկուած թութքը որոշ ժամանակաշրջանէ մը ետք ինքնաբերաբար նախաղի կը մտնէ: Ներքին ծաւալած թութքը կը խցէ նախաղին մասնակիօրէն եւ պատճառ կը դառնայ ոչ-ամբողջական ու դժուար կղկղանցումի: Ներքին թութքը կրնայ հանգուցաւորուիլ (twisted) եւ յառաջացնել նախաղիի սուր ցաւ, արեան շրջանարութեան կասեցում եւ թութքի խոցաւորում (ulcer) ու մեռուկի (necrosis, gangrene) կազմութիւն:

### Արտաքին թութք
Արտաքին թութքը տեսանելի է պարզ բժշկական քննութեան ընթացքին: Ան ցցուած կ'ըլլայ սրբանէն դուրս: Արտաքին թութքը ընդհանրապէս կը յայտնուի իբրեւ գոց կապոյտ ուռ մը, որ կը ստեղծուի արեան մակարդումով (thrombosis) եւ արիւնախիցերու (thrombus) կազմութեամբ: Այս խցումը կը յառաջացնէ ուժգին ցաւ եւ երբեմն արիւնահոսում:

## Ախտանշաններ
Թութքի հիմնական ախտանշաններն են՝ արիւնահոսում եւ սրբանի ու յետոյքի քերուըտուք:

## Ախտաճանաչում
Թութքի ախտաճանաչումը պարզ եւ դիւրին է: Ինչպէս յիշուեցաւ նախապէս արտաքին թութքը տեսանելի է պարզ աչքով: Ներքին թութքը տեսանելի կ'ըլլայ նախաղիի դիտակումով (colonoscopy):

## Դարմանում
Թութքի դարմանումը հիմնականօրէն կը կատարուի վիրաբուժական գործողութեամբ: Սակայն կան այլ միջոցառումներ, որոնք կը մեղմացնեն թութքի ծաւալումը եւ անոր յառաջացուցած այլ ախտանշանները:

Այս միջոցառումներէն յիշատակութեան արժանի են՝
* Հետեւիլ կանոնաւոր կղկղանցումի սովորութեան.
* Գործածել փորի պնդութեան դէմ դեղեր.
* Գործածել կղկղանքը կակուղցնող դեղեր.
* Կղկղանցումէ ետք 10 վայրկյան տաք ջուրի մէջ նստիլ եւ լուացուիլ.
* Գործածել զգայազրկիչ (anas-thetic) եւ ցաւաբեկ օծաններ (ointment) եւ ներդրիչներ (suppository).
* Հետեւիլ առողջապահական սննդականոնի.
* Չգիրնալ եւ ընդհակառակը՝ նիհարնալ.
* Հետեւիլ օրինաւոր եւ ամէնօրեայ մարմնամարզանքի.
* Չաշխատիլ երկար ժամեր ոտքի կայնած.
* Ներաղիքային հիւանդութիւներու գոյութեան պարագային կանխարգիլել եւ կամ դարմանել զանոնք:

Թութքի վիրաբուժական գործողութիւնը պէտք է կատարուի մասնագէտ վիրաբուժի մը ձեռամբ:

Թութքը կրնայ վերայայտնուիլ վիրաբուժական գործողութենէն որոշ ժամանակաշրջան մը ետք: Հետեւաբար կանխազգուշական միջոցառումները խիստ կարեւոր են:

## Տե'ս Նաեւ
*Ականջ
*Փայծաղ
*Ականջային Արիւնահոսութիւն
*Գլխապտոյտ
*Մանկական Անդամալուծութիւն
*Ողնայարի Կողմնածռութիւն
*Ջղային Անախորժակութիւն

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
*«Asbarez» օրաթերթ, Յօդուածներ, դտկ. Կարպիս Հարպոյեան, 9 Սեպտեմբեր, 2011:

Ստորոգութիւն:Գիտութիւն
Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ
Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ այբբենական կարգով