open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սիտնիի Հայերը

**Սիտնիի հայ համայնքը** կազմուած է 1950-ական թուակաների վերջերը։ 1983 թուականին այստեղ բնակուած է 10 հազար, իսկ 2003 թուականին՝ 25 հազար հայ։

## Եկեղեցիներ եւ վարժարաններ
Կը գործեն հայ առաքելական Սուրբ Հարութիւն, Սիտնիի հայ ավետարանական եկեղեցին կաթողիկէ եւ ավետարանական եկեղեցիներ։ Սիտնիի մէջ առաջին հայկական դպրոցը հիմնուած է Արամայիս քահանա Միրզաեանը՝ 1960 թուականին։ Ներկայիս Կը գործեն Համազգայինի Արշակ եւ Սոֆի Գոլստըն, ՀԲԸՄ Ալեքսանդր, հայ կաթողիկէներուն Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ ամենօրեայ եւ Ալեք Մանուկեան, Թարգմանչաց, Փափազեան, Թումանեան մեկօրյա վարժարանները։

## Մշակութային միութիւններ
Աշխույժ գործունեութիւն են ծավալած հայ ազգային կուսակցութիւններու տեղական կազմակերպութիւնները եւ իրենց հովանավորութեամբ գործող մշակութային միութիւնները, ՀԲԸՄ, ՀՕՄ, ՀՄԸՄ, ՀՄՄ Սիտնիի մասնաճիւղերը, եկեղեցասեր տիկնաց, երիտասարդական, պատանեկան մարզական կազմակերպութիւնները, «Հայ հանգստեան տուն» միութիւնը, Ավստրալահայ միացեալ ընկերակցութիւնը եւ այլն։ Կը գործեն «Լուսավորիչ», «Կոմիտաս» երգչախումբերը, պարի եւ թատերական խումբեր, ինչպես նաեւ «Էրեբունի», «Նոր սերունդի ձայն» ռատիոժամերը։ Սիտնիի մէջ լոյս տէսած են «Լույս», «Արմենիա», «Միություն», «Գարուն», «Զանգ» պարբերականները։ «New South Wales» նահանգի (կեդրոնը՝ Սիտնի) փոքրամասնութիւններու գործերուն պետական հանձնաժողովի ատենապետն է Ստեփան Գրգեշարեանը։

Ստորոգութիւն:Արեւմտահայերէն յօդուածներ այբբենական կարգով
Սիրին Ապտլնուր

**Սիրին Ապտլնուր** () ծնած է 21 Փետրուար 1977, լիբանանցի երգչուհի, դերասանուհի եւ հագուստ ցուցադրող:
Իր առաջին ալպոմը Leila Min Layali հրապարակուած է 2004-ին: Ան իր երկրորդ ալպոմը հրապարակեց 2006-ին Aleik Ayouni, առանձին երգ Law Bas Fi Aini (Եթէ իմ աչքերուս նայի) որ եղաւ ամէնէն նշանաւոր երգը Լիբանանի մէջ 2006-ին: Ապտլնուր նաեւ Արաբական հեռատեսիլ մուտք գործած է 1990-էն սկսեալ: 2007-ին ան ամուսնացած է Լիբանանցի առեւտրականի հետ՝ Ֆարիտ Րահմէ: 2011-ին աղջիկ զաւակ մը ունեցաւ, անունը՝ Դալիա--> In 2011, she gave birth to their first child, a daughter named Talia.
:

## Ընթացքը

1992-ին Ապտլնուր իր մոտելի գործը սկսաւ եւ հագուստի ծանուցում կ'ընէր ինչպէս Ֆելիսիանա Րոզի, Զուհէր Մուրատ, Ապտ Մահֆուզ, Րենադո Պալեսդրա, Միրէյ Տաղեր եւ Թիերի Մուկլեր: 2002-ին Ապտլնուր շահեցաւ Աշխարհի Մոտելը  Լիբանանի Րեճընսի Պանդոկին մէջ:
1998-ին ան առաջին անգամ ըլլալով ֆիլմի մէջ դեր ունէր Smaa Kchaa (1998) եւ Sahat Sahteen (1999): 2003-ին Dareb Khwet ֆիլմին մէջ դերասանութիւն ըրաւ եւ անունն ալ Իպանադի էր եւ այս դերին համար ամէնալաւ լիբանանցի դերասանուհիին պարգեւը առաւ: Նաեւ Mariana ֆիլմին մէջ առաջին կարեւոր դերը խաղցաւ: 2004-ին Ghariba (Օտար) ֆիլմին մէջ խաղցաւ, եւ 2007-ին Sajine (Բանտարկեալը) խաղցաւ: 2009-2010 ան խաղցաւ Sarah (Սարա) ֆիլմը:
2008-ին եգիպտական ֆիլմի մէջ խաղցաւ Րամատանի ֆիլմ Mabrouk Abul-Alamein Hamouda եւ լիբանանեան-եգիպտական ֆիլմ Smoke Without Fire, յաջորդ տարին եգիպտական հեռատեսիլէն ելաւ Al Adham եւ Al Maouk (Ճամբորդողը) Օմար Շարիֆին հետ խաղցաւ այս ֆիլմը, ցուցադրուեցաւ 66-րդ Վենետիկի Ֆիլմի Փառատօնին: 2012-ին Սիրին խաղցաւ լիբանանեան հեռուստաշար մը՝ Ruby (Րուպի), եւ 2013-ին Lobat El-Mot (Մեռնելու Խաղը) ֆիլմը խաղցաւ:

## Երաժշտութեան Ընթացքը

2004-ին ան հրապարակեց իր ալպոմը Leila Min El Layali: Իր երրորդ ալպոմը հրապարակեց 2009-ին որու անուն էր Layali El Hob (Սիրոյ Գիշերները)։

## Ալպոմներ

* Leila Min El Layali (2004)
* Aalik Ayouni (2006)
* Layali Al Hob (2008)
* Habaybi (2013)

## Տեսաերիզ

* Leila Min El Layli (2004)
* Sidfi Ana (2004)
* Erga'a Tani (2005)
* Law Bas Fi Eini (2006)
* Aalik Ayouni (2007)
* Sajeena (2007)
* Bilougha Alarabiya Elfousha (2008)
* Elly Malakishi Fi (2008)
* Omri Ma'ak (2009)
* Sarah (2010)
* Ruby (2012)
* Habaybi (2013)

## Ֆիլմ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1977 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:21 Փետրուարի ծնունդներ
Սիրոյ Տօն

**Սիրոյ Տօն** Վրաստանի մէջ, ամէն տարի Ապրիլ 15-ին նշանակուած աշխարհիկ տօն։ Աշխատանքային օր է, եթէ չի զուգադիպիր ազատ օրուան հետ։

## Պատմութիւն
Վրաստանի այս տօնը նշանակուելու նախաձեռնութիւնը կը պատկանի ազգային շոու-պիզնեսի ներկայացուցիչներէն մէկուն՝ Բեսիկայ Չուբինիձեին։ Բեսիկայի գաղափարին կ'արտայայտւուին բազմաթիւ վրացի պատգամաւորներ, եւ XX դարու վերջին Վրաստանի խորհրդարանի կողմէն «Սիրոյ տօնը» կը յայտարարւուի որպէս տօնական օր: Նախապէս տօնը մտածուած էր որպէս Արեւմտեան Եւրոպայի նշանակուած «Սիրահարների օր» («Սուրբ Վալենտինի օր») սակայն արդիւնքը եղաւ հակառակը։ Վրացի երիտասարդները խանդավառութեամբ ընդունեցին նոր տօնի գաղափարը, սակայն շարունակեցին տօնել նաեւ հինը։

«Սիրոյ տօն»-ին ժամանակ Վրաստանի մէջ, սիրահարներուն կ'ուտային նուերներ, ծաղիկներ, եւ անոնց համար անակնկալներ կը պատրաստեն կամ ընտանիք կազմելու առաջարկութիուն կ'ընեն։ Այդ օրը Վրաստանի մէջ մի քանի անգամ աւելի շատ ծաղիկ կը վաճառուի, քան «սովորական» օրերէն:

«Սիրոյ տօն»-ը բացի Վրաստանի մէջ կը նշանակ է նաեւ «Հոգեւոր սիրոյ օրը», որ հոգեւոր տօն է ու կը նշանակուի Վրաց ուղղափառ եկեղեցւոյ նախաձեռնութեամբ Յուլիսի 16-ին:

## Արտաքին Յղումներ
* В ГРУЗИИ 15 АПРЕЛЯ ОТМЕЧАЮТ ДЕНЬ ЛЮБВИ
* День любви в еврейском календаре (15 Ава)

Ստորոգութիւն:Վրաստանի տոներ
Սիսըլ Պանդոկ (Լոս Անճելոս)

[մինի|Սիսըլ Պանդոկը [2013-ին:]]
**Սիսըլ Պանդոկը** (այժմ վերանուանուած իբրեւ **Stay on Main**) Լոս Անճելըսի մէջ (թաղ՝ 640 S. Main Street, CA 90014) պանդոկ մըն է, որ ունի 600 հիւրընկալող սենեակներ (առաջ 700): Շինուած 1924-ին, պանդոկը մասնաւորապէս կ'ընդունէր ճամբորդ առեւտրականները, սակայն 1950էն ետք ստացաւ հռչակը եւ դարձաւ բոլորին ընկալող պանդոկ մը: Մաս մը պանդոկէն վերանորոգուած է 2007-ին երբ նոր տէրեր գնեցին կալուածը:

Պանդոկը այժմ ճանչցուած է իր տասնեակ անձնասպանական պարագաներով եւ շատ մը ոճրագործութիւններով, ինչպէս 3 հատ սպաննութիւններ: Ամէնէ շատ համբաւ ունի, որովհետեւ յատկապէս ապաստանն էր մարդասպաններ Ռիչըրտ Ռամիրէզի (1985-ին) եւ Ճէք Անլըրուեկըրի (1991-ին):

2013-ի Փետրուարին, մերկ մարմինը Էլայզա Լէմի, 21 տարեկան Քանատացի աշակերտուհի մը, գտնուած էր պանդոկի ջուրի ամբարներէն մէկուն մէջ։ Լէմ անհետացաւ 31 Յունուարին, մինչ իր փճացած մարմինը գտնուեցաւ 19 Փետրուարին պանդոկի գործաւորներէն մէկուն կողմէ երբ հիւրերէն մէկը գանգատեցաւ ջուրի հոսանքի ուժին մասին եւ աւելցուց թէ «ջուրը տարբեր համ մը ունի»: Ոստիկանութիւնը յետոյ յայտարարեց, թէ Լէմի մահը արկած մըն էր, եւ ոչ ուրիշ բան: Սակայն վիտէոյի արձանագրուած արարգ մը կայ պանդոկին վերելակին մէջէն, որուն մէջ կը տեսնուի Լէմի տարօրինակ ձեւեր ընելը, վերելակի բոլոր կոճակներուն կոխելը, վերելակին անկիւնը պահուըտիլն ու ձեռքերու տարբեր եւ լայն շարժումները, հանրութեան կարծիքը փոխելով իր «արկածի» պատճառին ճիշդ ինչ ըլլալը: Այդ վիտէոն երբ թողարկուեցաւ հանրութեան առջեւ, շատեր սկսան հաւատալ թէ ուրուականներ գոյութիւն ունին, ուրիշներ արտայայտուեցան ըսելով, թէ Լէմի ոգին գրաւուած էր սատանաներով: Լէմը կը կարծուէր, թէ երկբեւերային հիւանդութիւնը ունէր, ինչ որ կը բաձատրէր վերելակին եւ ջուրի ամբարին մէջի պատահած բաները:

2011-ին պանդոկը վերանուանուեցաւ իբրեւ "Stay on Main", եւ նոր կայքէջ մը, *stayonmain.com*, ստեղծուեցաւ: Հին կայքէջը *thececilhotel.com* շարունակեց համացանցին վրայ գոյութիւնը պահել մինչեւ 2013:

Ուրուականներու գոյութիւնները փաստող շատ մը առարքներ արձանագրուած են այդ պանդոկին մէջ, այնքան մը որ, 2015-ին Ամերիկեան Սարսափի Պատմութիւն՝ Պանդոկը (American Horror Story: Hotel) հեռուստատեսային հաղորդաշարը հիմնուած էր այս պանդոկին պատմութիւններուն վրայ:

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Պաշտօնական պանդոկի կայքէջ.
* Հին Սիսըլ Պանդոկի կայքէջ՝ արձանագրուած.

Ստորոգութիւն:ԱՄՆ
Սիրվարդ Կիւլպէնկեան

**ԿԻւլպէնկեան–Գունտաքճեան Սիրվարդ** (1916-2003), պոլսահայ գրող։ 

Ծնած եւ մահացած է Իսթանպուլ։ Աւարտած է Էսայեան վարժարանի միջնակարգի բաժինը։ Ինքնօգնութեամբ շարունակած է զարգացումը։ Հայերէնի յատուկ դասեր առած է Զապէլ Ասատուրէ (Սիպիլ), որուն շնորհիւ տիրապետած է ընտիր աշխարհաբարի եւ զարգացուցած գրական նուրբ ճաշակ մը։

Քառասունական թուականներուն իսթանպուլահայ գրական եռուն շարժումին գլխաւոր դէմքերէն եղած է։ Իր քերթուածները, հեքիաթներն ու պատմուածքները ցրուած կը մնան իսթանպուլահայ թէ՛ արտասահմանեան գրեթէ բոլոր գրական հանդէսներու, թերթերու եւ տարեգիրքերու մէջ։ Երկար տարիներ դադրած է արտադրելէ եւ իր գրական վաստակը կը մնայ ցրուած զանազան պարբերական հրատարակութիւններու մէջ։
## Հրատարակած գործեր

* խմբագրական աշխատանք, Պատմութիւն Էսայեան Վարժարանի (յուշամատեան) - Իսթանպուլ, 1955։

* թարգմանութիւն Պամպի (մանկապատանեկան) - Իսթանպուլ -1961։

## Աղբիւրներ
*
Սիւնիք-Արցախեան Կանացի Տարազներ

**Սիւնիք-Արցախեան Կանացի Տարազներ**, Սիւնիք-Արցախի տարածաշրջանին մէջ հայ կիներու պատմական տարազը։ Այս տարածաշրջանին մէջ գոյութիւն ունէին կանացի տարազի երկու ամբողջութիւններ, որոնք տեղական բարբառով կը կոչուէին հալավարի եւ քաղքավարի։ Առաջինը Արցախին յատուկ աւանդական տարազն էր, իսկ երկրորդը՝ Երեւանի եւ Թիֆլիսի հայ կիներու տարազի տարբերակը։

Տարազի բաղկացուցիչ մասերն էին վրայի շապիկը՝ հալաւ, զոր կը կարէին կարմիր կերպասէ, փոխանը՝ նոյնպէս կարմիր կերպասէ կարուած, եւ վերնազգեստը՝ պարեգօտ, որ կը կարուէր կանաչ դիպակէ։ Գործածական էին նաեւ կարպոյտ եւ մանուշակագոյն կերպասները։ Տարածուած էին արծաթեայ զարդերը։

Ձմեռնային տարազի բաղկացուցիչ մասն էր տաք վերարկուն՝ քուլքը։ Սիւնիք-Արցախի կանացի տարազը երկար ժամանակ պահպանեց իր գոյութիւնը շնորհիւ շրջանի մեկուսացած լեռնային դիրքին։

## Գլխայարդարանք
Այս գաւառին մէջ կանացի գլխայարդարանքը շատ բարդ էր։ Մազերը կը սանտրէին ճակատէն դէպի գագաթ՝ քունքերուն մօտ քանի մը ճար ձգելով։ Գլխուն կը կապէին ճերմակ գլխաշորը, որուն վրայ կը դնէին կոպին։ Վերջինս թաւշապատ կամ պարզ կտորով պատրաստուած շրջանակ էր՝ կոշտ միջուկով։ Ճարերու ծայրերը քանի մը անգամ կը փաթթէին կոպիի թելին։ Կոպին գլխուն վրայ հաստատ պահելու նպատակով. երկրորդ գլխաշորով մը կը գոցէին գլուխը՝ միայն ճակատամասը տեսանելի պահելով։ Կոպիի վարի եզրերուն կը կապուէր ճակատազարդ-դրամաշարը։ Բոժոժներով քունքազարդը կ՛ամրացուէր յատուկ ականջակալներուն։ Այս բոլորէն ետք, գլուխը կը ծածկէին եռանկիւնաձեւ մեծ գլխաշորով, որուն վրայ կը կախէին կեռազարդերը։

Կիներու գլխու յարդարանքին կարեւոր նշանակութիւն կը տրուէր։ Մարդիկ կը հաւատային, որ կիներու գլխու ճոխ յարդարանքը կ՛ապահովէր տան բարեկեցութիւնը։

## Գրականութիւն
* «Պատկերագիրք Հայկական Տարազներու», Համազգայինի Վահէ Սէթեան Հրատարակչութիւն, էջ 24։
Սիւնիք-Արցախի այր մարդոց տարազներ

**Սիւնիք-Արցախի Այր Մարդոց Տարազներ**, Սիւնիքի եւ Արցախի արական տարազները գրեթէ նոյնանման էին: Զգեստը կը բաղկանար՝ շապիկէ, վարտիքէ, անդրավարտիքէ եւ «արխալուղ»է: Տարազի կարեւոր մասերէն էր՝ չուխա-վերարկուն:

Կարմիր մահուգով կարուած կ'ըլլար փեսաներու հարսանեկան չուխան:

Այր մարդոց գլխու յարդարանքին կարեւոր մէկ մասը մորթէ գլխարկն էր: Հարուստ դասակարգը կը գործածէր Բուխարայի գլխարկ: 

## Աղբիւրներ

*Պատկերագիրք Հայկական Տարազներու, էջ 29
Սիւզի Կապիկը

**Սիւզի** (20 Մարտ, 1948 - 20 Մարտ, 1969), էգ շեմփանզէ մը, որ Ճափոնի Ուէնոյ կենդանաբնական այգի բերուած է ԱՄՆ-էն։

Սիւզին կրցած է տարբեր հնարքներ կատարել, ինչպէս՝ հեծանիւ քշել, ոտնացուպերով քալել եւ չմուշկներ վարել։ Ժողովրդականութիւն վայելելով շուտով դարձած է Ուէնոյ կենդանաբանական այգիին խորհրդանիշը։

1956-ին համազգային ճանաչում ստացած է, երբ կենդանաբանական այգի այցելած է Ճափոնի կայսր Հիրոհիտոյ եւ Սիւզի անոր ձեռք մեկնած է։

## Ձեռք Բերում
Մինչեւ 1945 Ուէնոյի մէջ չորս շեմփանզէներ կային, որոնք բերուած էին Գերմանիոյ կենդանաբանական այգիներու միջեւ փոխանակման ծրագիրով մը։ Անոնցմէ երկուքը՝ չորսամեայ արու եւ էգ շեմփանզէները, բերուած էին 1938-ին, բայց անոնք 1939-ին հիւծախտէ սատկած էին։ Յաջորդ երկուքը բերուած էին 1941-ին, բայց սատկած էին 1943 եւ 1945 թուականներուն։ Երեքամեայ Սիւզին ԱՄՆ-էն բերուած էր 1951-ին, Քալիֆորնիոյ առեւտրական ընկերութեան մը կողմէ։ Որոշ ժամանակ մը ետք, ձեռք բերած էին նաեւ եօթնամեայ արու շեմփանզէ մը՝ Փիլին։

## Առաջին Տարին Կենդանաբանական Այգիին Մէջ
Սիւզի ունէր երկու մարզիչ, որոնց պարտականութիւնն էր մինչեւ կենդանաբանական այգիին 70-ամեակը, որ պիտի կայանար 1952-ին, անոր սորվեցնել տարբեր հնարքներ։ Սիւզի կ'ընտելանայ եւ կը սորվի հեծանիւ քշել, ոտնացուպերով քալել, չմուշկներ վարել, օղակներ նետել, ծափել, ձեռքերու վրայ կանգնիլ, սեղմել լուսանկարչական խցիկին կոճակը եւ դաշնամուրի վրայ պարզ եղանակներ նուագել։ Անոր վարժութիւնները որոշ ժամանակ մը կ'ընդհատուին, քանի որ երեք մեթր բարձրութենէ կ'իյնայ, եւ  թաթը կը վնասէ։

## Նշանաւոր Հանդիպումը
Սիւզի 1952-ին յաջող ելոյթ մը կ'ունենայ, որմէ ետք՝ հետագայ տարիներուն, կենդանաբանական այգիին բաց բեմին վրայ զանազան ելոյթներ կ'ունենայ։

20 Ապրիլ 1956-ին կենդանաբանական այգի կ'այցելէ Հիրոհիտոյ կայսրը։ Սիւզի, որ իր բեմական զգեստով՝ վանդակաւոր փէշով, գլխարկով եւ շապիկով հեծանիւ կը քշէր, տեսնելով կայսրին մօտենալը ձեռք կը պարզէ անոր։ Որոշ վարանումէ մը ետք, կայսրը կը սեղմէ կապիկին մեկնած ձեռքը։ Բարձրաստիճան այցելուին ձեռքսեղմումը կը նկարահանեն լրագրողները եւ նկարը կը յայտնուի նոյն օրուան երեկոյեան թերթերուն մէջ։

## Հիւանդութիւն եւ Մահ
Յուլիս 1955-ին Սիւզի կը տառապի հաստ աղիքի հիւանդութենէ, եւ 20 Յունուար 1957-ին ան պաշտօնապէս հանգստեան կը կոչուի։ Փիլիի հետ թէեւ հաշտ կ'ապրի, բայց կը մերժէ անոր հետ կենակցիլ եւ այդ պատճառով ալ կը մնայ առանց սերունդի։ Սիւզին բուժելու նպատակով կենդանաբանական այգիին աշխատակիցները Կոմագոմէ հիւանդանոցին գլխաւոր վիրաբոյժը կը հրաւիրեն, որ կը վիրահատէ կապիկը։ Երկու ամիս հիւանդանոցին մէջ անցընելէ ետք, Սիւզի կը կազդուրուի եւ 12 տարի եւս կ'ապրի։ 1969-ին անոր վիճակը կը վատթարանայ, շտապ վիրահատութիւնը զինք չի փրկեր եւ երկու օր ետք կը մահանայ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հանրածանօթ Անասուններ
Կարապետ Սիւրմէլեան

**Կարապետ Սիւրմէլեան** (անյայտ - 1916, Տրապիզոն), հայ դեղագործ։

## Կենսագրութիւն
Դեղագործ Ստեփան Սիւրմէլեանի եղբայրն է։ Ստացած է դեղագործական կրթութիւն։ Տրապիզոնի մէջ ունեցած է սեփական դեղատուն եւ որպէս դեղագործ աշխատած է։

Սպանուած է կամ մահացած 1916 թուականին՝ Տրապիզոն։

## Գրականութիւն
*Յարման Արսէն, Հայերը Օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թուրքերէն), Սթամպուլ, 2001։

## Աղբիւր
*

Ստորոգութիւն:Հայ դեղագործներ
Ստորոգութիւն:1916 մահեր
Ստորոգութիւն:Տրապիզոն մահեր
Սիփան

**Սիփան** (հին ժամանակ նաեւ կոչուած է *Նեխ Մասիք, Ծիփան, Սուփխան*, , քրտ.՝ Sîpana Xelatê), հանգած հրաբուխ Հայկական լեռնաշխարհի մէջ՝ Վանայ լիճի մօտակայքը։ Բարձրութիւնը 4434 մ. է։ Հայկական լեռնաշխարհի երրորդ բարձր գագաթն է Արարատէն ու Սաւալանէ յետոյ։

## Աշխարհագրութիւն
Բազմածին է, շառաւիղի ձեւով, մասնատուած է կատարէն իջնող գետահովիտներով ու ձորակներով։ Սիփանի լանջերը ծածկուած են մարգագետիններով։

Սիփանի բարձունքներուն, ձիւնհալէն գոյացած են երկու լճակներ, որոնց ջուրերը Ծաղկանց լեռներէն հոսող գետակներու հետ կը սնեն Վանայ լիճը։
Սիփանը անտառներ չունի, սակայն լանջերը ծածկուած են ալպիական կանաչութեամբ եւ գոյնզգոյն ծաղիկներով։

## Արուեստի մէջ
Հայ նշանաւոր նկարիչ Փանոս Թերլեմեզեան, Մեծ եղեռնէն առաջ այցելած է իր ծննդավայրը՝ Արեւմտեան Հայաստանի Վան քաղաքը։ Ան հիացած է Սիփան սարի գեղեցկութեամբ եւ նկարած է այն՝ Վանայ լիճին մէջ գտնուող Կտուց կղզիէն։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայկական լեռնաշխարհի լեռներ
Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ լեռներ
Սլովաքիա

**Սլովաքիա**ն, պետութիւն է Կեդրոնական Եւրոպայի մէջ: Առաւելապէս լեռնային երկիր է, որուն մեծ մասը կը գտնուի Արեւմտեան Քարփաթյընի մէջ: Հիւսիսի բաժինը Բարձր Տատրաներն են (առաւելագոյն բարձրութիւնը՝ 2655 մ., Գերլախովեան Շտիտ), հարաւէն՝ Ցած Տատրաները եւ այլ լեռնաշղթաներ:

## Բնական պաշարներ
Երկրի ընդերքը ունին երկաթի, մանգանի, ծարիրի, մագնիսաքարի բազմամետաղներու հանքավայրեր:

## Բնութիւն
Դաշտավայրերը կը կազմեն փոքր տարածութիւններ: Լեռները գլխաւորաբար անտառապատ են: Կենդանիներէն տարածուած են արջը, գայլը, լուսանը, աղուէսը, կզաքիսը, կնգումը, եղջերուն, գետակինճը, այծեամը եւ սկիւռը: Վահ, Նիտրա, Հրօն, Օնդաւա գետերը հարուստ են ձուկերով:

### Բնակութիւն
Սլովաքիայի տարածքը բնակչութեան յարմար եղած է հին Քարէ Դարէն ի վեր: 11-րդ դարուն Սլովաքիան ընդգրկուած է հունգարական թագաւորութեան կազմի մէջ, 13-14-րդ դարերուն զայն գաղութացուցած են գերմանացիները: 16-րդ դարու կիսուն երկրի մեծ մասը տիրապետած է Օսմանեան կայսրութիւնը, մնացած մասն ալ անցած է Աւստրիային, իսկ Աւստրօ-թրքական պատերազմէն (1683–1699 թուականներուն) ետք Աւստրիոյ միացած է նաեւ Հարաւային Սլովաքիան:

## Առաջին Համաշխարհային Պատերազմ
Առաջին Համաշխարհային Պատերազմի (1914–1918 թուականներուն) աւարտին՝ Աւստրօ-հունգարիոյ փլուզումէն ետք, 1918 թուականին Սլովաքիան ընդգրկուեցաւ Միասնական Չեխոսլովաքեան պետութեան մէջ, իսկ 1919 թուականի Յունիսին կարճատեւ ժամանակով առանձնացաւ: 1938 թուականին երկրի հարաւային մասերը միացան Հունգարիոյ, իսկ 14 Մարտ 1939 թուականին դարձաւ ինքնուրոյն պետութիւն՝ Գերմանիոյ «պահպանութեան» տակ: Սակայն երբ 1945 թուականին խորհրդային զօրքերը մտան Սլովաքիա, ան կրկին միացաւ Չեխիոյ, իսկ 1969 թուականին Չեխո-Սլովաքիան հռչակուեցաւ չեխերու եւ սլովաքներու դաշնային պետութիւն՝ Չեխո-Սլովաքիոյ Սոցիալիստական Հանրապետութիւն: Արեւելեան Եւրոպայի երկիրներուն մէջ սոցիալիստական հասարակարգի փլուզումէն ետք, 31 Դեկտեմբեր 1992 թուականին ընդունուած օրէնքով, Չեխո-Սլովաքիան բաժնուեցաւ 2 ինքնուրոյն պետութիւններու՝ Չեխիայի եւ Սլովաքիայի:

## Բնակչութիւն
Սլովաքիայի բնակչութեան գրեթէ 90%-ը սլովաքներ են: Խոշոր քաղաքներն են Պրաթիսլաւան, Քոշիցէն, Բրեշովը, Ժիլինան: Սլովաքիան ունի զարգացած արդիւնաբերութիւն եւ գիւղատնտեսութիւն: Արդիւնաբերական գլխաւոր կեդրոններն են Պրաթիսլաւան եւ Քոշիցէն:

## Հանքեր
Հանքային լեռներու՝ երկաթի, մանգանի, ծարիրի, մագնիսաքարի, բազմամետաղներու հանքավայրերու հիմքի վրայ զարգացած են մետաղաձուլութիւնն ու մեքենաշինութիւնը: Կան նաեւ նաւթավերամշակման, նաւթաքիմիական, քիմիական, փայտամշակման, մանածագործական, շինանիւթերու եւ այլ ձեռնարկութիւններ: Կը մշակեն հացահատիկային բոյսեր, ձիթատուներ, շաքարի ճակնդեղ, ծխախոտ: Զարգացած են այգեգործութիւնը, պտղաբուծութիւնը, մսակաթնատու անասնաբուծութիւնը:

## Աղբիւրներ
* Հայկական Հանրագիտարան 
Ստորոգութիւն:Եւրոպայի երկրներ
Ստորոգութիւն:Եւրոպական Միութեան անդամ երկիրներ
Ստորոգութիւն:Երկիրներ այբբենական կարգով
Սկիւտար

**Սկիւտար,** (թրքերէն՝ Üsküdar), թաղամաս Սթանպուլի մէջ, Թուրքիա՝ Սթամպուլի ասիական բաժինին մէջ։

2009 թուականի տուեալներով թաղամասին բնակչութիւնը կազմած է 534,379 հոգի, իսկ տարածքը՝ 36 քմ²։

Հիւսիսէն սահմանակից է Պէյքոզ թաղամասին, հիւսիս-արեւելքէն՝ Աթաշեհիրի, իսկ հարաւէն՝ Քատըքէօյ թաղամասին։ Թաղամասին արեւմտեան ափերը կ'ողողուին Վոսփորի ջուրերով։ Սկիւտարի դէմ յանդիման՝ Վոսփորի միւս ափին, կը գտնուին Պէշիկթաշ, Պէյօղլու եւ Էմինէօնիւ թաղամասերը, որոնք զետեղուած են Սթանպուլի եւրոպական բաժինին մէջ։

## Պատմութիւն
Սկիւտարը կը գտնուի հին յունական Խրիսուպոլիս քաղաքին տեղը (յուն․՝ Χρυσουπολης), որն իր կարգին կառուցուած է Քաղկեդոնի մօտակայքը։ Քաղկեդոնի տեղը ներկայիս Քատըքէօյ թաղամասն է։

1912 թուականին թաղամասին մէջ բնակած են 81,117 թուրքեր, 50,360 հայեր, 34,640 յոյներ եւ 5,670 հրեաներ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Բիւզանդիոյ քաղաքներ
Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ քաղաքներ
Սկովտիական Ուիսքի

300px|մինի|աջից
**Սկովտիական ուիսքի** (), կը համարուի Սկովտիացիներու ազգային խմիչքը, որ թարգմանաբար կը նշանակէ կեանքի ջուր։ Ժամանակակից ուիսքի բառը կը ծագի Սկովտիաներէն uisge beatha կամ usquebaugh-էն, որ թարգմանաբար կը նշանակէ «կեանքի ջուր»։

## Պատմութիւն
250px|մինի|աջից|Քվէյք` յատուկ բաժակ սկովտիական ուիսքիի համար
Դեռեւս հին կելտերը հացահատիկային մշակաբոյսերէն կը ստանային պրագա խմիչքը ու այդ «հուրէ հեղուկ»ը կը կոչէին կեանքի ջուր։ Դարերու ընթացքին  Սկովտիայի մէջ թորման արուեստը կատարելագործեց եւ կեանքի ջուրն աստիճանաբար դարձաւ սկովտիական ուիսքի՝ խմիչք, որ կ'արտադրուի միայն Սկովտիայի մէջ, սակայն կը պատկանի ողջ աշխարհին։ Սկզբնական շրջանին սարքաւորումները շատ պարզունակ էին ու ստացուող խմիչքը բաւական թունդ էր եւ անգամ վնասակար էր առողջութեան։ Դարերու ընթացքին թորման արուեստագիտութիւնը կատարելագործուեցաւ եւ 16-17-րդ դարերուն դարձաւ կատարեալ խմիչք։

## Պատրաստման արուեստագիտութիւնը
250px|մինի|աջից|Ուիսքիի պահպանման համար նախատեսուած տակառներ
Սկզբնապէս Սկովտիայի մէջ կ'արտադրէին ուիսքի, որպէս հումք օգտագործելով գարին։ Պատրաստման արուեստագիտութիւնը այսպիսին է՝ հաւաքուած ածիկը կը չորնայ ծուխի օգնութեամբ (որու համար կը վերցնեն ճահիճի տորֆ), քաղցրահիւթի ստացման համար կը խառնուի ջուրի հետ, կը խմորուի եւ կը թորուի։ Ստացած սպիրտը կը պահուի տակառներուն մէջ։ Ուիսքիի համին վրայ կ'ազդեն տորֆի բաղադրութիւնը, ջուրը, նախկին տակառին մէջ պահուած խմիչքը, ինչպէս նաեւ ուիսքիի պատրաստման վայրը (օրինակ ծովափին կամ ճահիճի մօտ)։ Տակառները կը պահպանուին ոչ հերմետիկանօրէն։ Միայն ուիսքիի տակառին մէջ պահուած ըլլալու տարիները կը նշուին անոր հնացման մէջ։ Ուիսքին չի «ծերանար» լեցուած ըլլալով ապակիայ տարայի մէջ։

## Դասակարգ
Ուիսքիի Սկովտիական ասոցիացիան կը բաժնէ ուիսքին հետեւեալ խմբաւորումներուն.
* Standard blend
* Delux blend
* Premium blend
* Semi-Premium blend
* Malt
* Grain

## Առաւել յայտնի ապրանքանիշերը
250px|մինի|աջից|Սկովտիական ուիսքիի տարատեսակներ
Այժմ Սկովտիայի տարածքին գոյութիւն ունին ուիսքիի արտադրման 100-էն աւելի գործարաններ, որոնք կ'արտադրեն 2000-էն աւելի ուիսքիի ապրանքանիշներ։

### Standard blend
* Johnnie Walker Red Label
* Long John
* Teacher’s Highland Cream
* Clan Campbell
* Seagram’s 100 Pipers
* Hankey Bannister
* Hankey Bannister 12 YO
* John Barr
* Whyte & Mackay Special Reserve
* Bell’s Extra Special
* Black & White
* John_Dewar_%26_Sons|Dewar’s White Label
* Haig
* White Horse
* Scottish Leader
* Attorney Marco
* Highland Cup

### Semi-Premium
MacLeod’s Isle of Skye 8 YO

### Premium blend
* Ballantine’s Finest
* Cutty Sark
* Famous Grouse
* J&B Rare
* Hankey Bannister 15 YO
* Hankey Bannister 21 YO
* John Player Special Rare

### Deluxe
* Ballantine’s Gold Seal
* Cutty Sark 12 YO
* Cutty Sark 18 YO
* Cutty Sark Discovery
* Famous Grouse|Famous Grouse 15 YO
* Famous Grouse|Famous Grouse 21 YO
* Famous Grouse|Famous Grouse Old Reserve
* Whyte & Mackay 12 YO
* J&B Jet
* J&B Reserve
* J&B Ultima

## Ըմպելու եղանակը
Ուիսքին կ'ըմպեն սառոյցով, սոտայաջուրով, ձայնականով եւ այլն։

## Արտաքին հղումներ
* Սկովտիական ուիսքի ասոցիացիա

Ստորոգութիւն:Թունդ ալքոհոլային խմիչքներ
Ստորոգութիւն:Սկովտիական մշակոյթ
Սմբատ (անձնանուն)

**Սմբատ**, հայկական արական տարածուած անուն։ 
Գործածական է նաեւ վրացիներու մէջ 

* Լատինագիր ձեւը՝ 
* Անունէ ստեղծուած մականուն՝ **Սմբատեան**

## Անունը Կրողներ
* Սմբատ Բիւրատ (1862-Զէյթուն-1915) արձակագիր, հրապարակախօս
* Սմբատ Լպուտեան (ծն.1958 Երեւան) ճատրակի վարպետ
* Սմբատ Տէր Կիւրեղեան  1913-99) նկարիչ
* Սմբատ Մէլիք Ստեփանեան (1879-1940) տնտեսագէտ
* Սմբատ Շահազիզ (1840 Աշտարակ, Ռուսիոյ Կայսրութիւն-1907 Մոսքով)  բանաստեղծ, հրապարակախօս

## Տե՛ս նաեւ՝
* Կիլիկիոյ Սմբատ Սպարապետ (1208-76)

## Ծանօթագրութիւններ
Սմբատ Եպս. Սաատէթեան

**Սմբատ Եպս. Սաատէթեան** (), Նահատակ կղերական, Արմաշական Եպիսկոպոս։

Սմբատ Եպս. Սաատէթեան (1871-1915), 44 տարեկան: Ծնած է Ատափազար, 1871-ին։ Արմաշական Վրդ․՝ օծակից Խոսրովի: 1895-ին ձեռնադրուած է։ Եղած է Կէյվէի հայաբնակ գիւղերու քարոզիչ (1896 եւ Պալաթի ու Կէտիկ Փաշայի եկեղեցիներուն (1897), Շ․ Գարահիսարի (1898-1907)։ Ն․ Լամբրոնացիի վրայ իր մէկ ուսումնասիրութիւնը վարձատրուած է Իզմիրեանցէ 1903-ին։1910-ին ձեռնադրուած է Եպիսկոպոս եւ նշանակուած Կարին-Էրզրումի Առաջնորդ:

1915 Յուլիս 15-ին Կարինի կառավարիչէն կանչուած է անորոշ պատճառով, եւ ամբաստանուած՝ Երզնկայի հայոց թեմին զէնք փութացնել առաջարկած ըլլալու յանցանքով:

Բացայայտ այդ սուտէն ետք, Երզնկա տարուած է, իր հետ նաեւ վեց քահանայ հայրեր եւ բոլորն ալ նահատակուած:

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ

* «*Յուշարձան Ապրիլ Տասնըմէկի*», Կ․ Պոլիս, Տպագրութիւն Օ․ Արզուման 1919, Էջ 82։
Ստորոգութիւն:Հայ հոգեւորականներ
Ստորոգութիւն:Հայ եպիսկոպոսներ
Սմբատ Շահազիզ

**Սմբատ Շահազիզ** (Շահազիզեան, ), բանաստեղծ, հրապարակախօս եւ մանկավարժ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Աշտարակ։ Դեռ գրեթէ մանուկ, կը փոխադրուի Մոսկուա՝ աշակերտելու Լազարեան Ճեմարանին։ Հազիւ կ'աւարտէ, կը դառնայ հայերէն լեզուի եւ գրականութեան ուսուցիչ՝ նոյն հաստատութեան մէջ։ Շահազիզ ուսման տարիներուն ներշնչուած է Ալիշանի, Նալբանդեանի եւ Պատկանեանի ստեղծագործութիւններով։ Ջերմ բարեկամութեամբ կապուած է իր ուսուցիչներէն՝ Ստեփանոս Նազարեանցի հետ։ Մանկավարժական ասպարէզը կը լքէ՝ 35 տարի աշխատելէ ետք։

Կանուխէն գրած է բանաստեղծութիւններ, որոնք առաջին հատորիկով մը լոյս կը տեսնեն 1860-ին։ Անոնց մէջ շատ զգալի է վիպապաշտ մելամաղձութեան դրօշմը։ Քանի մը տարի ետք, երկրորդ հատոր մը կը խմբագրէ, նոր քերթուածքներ եւ երկար բանաստեղծութիւն մը, ուր ժամանակակիցներ «Պայրընեան» շունչ կարծած են տեսնել։

Շահազիզ ունեցած է հանդարտ, ինքնամփոփ մարդու կեանք մը, համապատասխան իր նկարագիրին։ Լազարեան ճեմարան ուսուցիչ մնացած է ամբողջ կեանքը, մինչեւ հանգստեան կոչուիլը՝ մահէն քիչ առաջ։

## Գրական Կեանք
Գրական գործունէութիւնն սկսած է 1862 թուականին։ Բեղմնաւոր շրջանը տեւած է ընդամէնը մի քանի տարի։ Այդ տարիները տուած են այն, ինչ որ կը կազմած է Ս. Շահազիզի ամբողջ գրական բովանդակութիւնը։ Իր կեանքի հետագայ 42 տարիներու ընթացքին գրած է միայն ոտանաւորներ՝ ոչինչ աւելացնելով իր գրական անուան։ Այդ տարիներու ընթացքին ան գրած է նաեւ մի քանի հրապարակախօսական գրուածքներ։

Սմբատ Շահազիզ «Հիւսիսափայլ»ի հետեւողներէն էր, բայց շատ չափաւոր։ Այն, ինչ «Հիւսիսափայլ»ի ղեկավարները հրապարակախօսութեան միջոցով կ՛ուսուցանէին, Սմբատ Շահազիզ կը փորձէր քարոզել բանաստեղծական գրուածքներով։ Ազգ, հայրենիք, փոքր-ինչ վերակազմուած եկեղեցի - ահա Շահազիզի բանաստեղծութեան առարկան։ Թոյլ էր անոր կարողութիւնը, կարճ՝ անոր արուեստի շունչը։ Անոր ոգեւորութեան ուժ տուող աղբիւրները եղած են ռուսական եւ եւրոպական մի քանի գրողներ։ Այդ ազդեցութիւնն այնքան մեծ էր, որ գրելու ընթացքին ան չէ կրցած սահմանազատել կրած արտաքին ազդեցութիւնը եւ իր ինքնուրոյնութիւնը։ Այդ իսկ պատճառով անոր ինքնուրոյն յաջողած գործերը, օրինակ՝ «Ազնիւ Ընկերը» կամ «Երազը», աւելի շուտ ազատ թարգմանութիւններ են քան ինքնուրոյն գործեր։ Շահազիզի ստեղծագործութիւններու վրայ էական ազդեցութիւն ունեցած է Պայրընը. Անոր «Լեւոնի Վիշտը» պոէմը, գրուած՝ պայրընիզմի ազդեցութեան տակ։

Շահազիզի առաջին բանաստեղծութիւնները՝ «Ազատութեան Ժամեր» ընդհանուր վերնագրով, տպագրուեցան 1860 թուականին։ Անոր ստեղծագործութեան համար առհասարակ բնորոշ են ժողովուրդի լուսաւորութեան եւ ազատութեան՝ այդ «սուրբ աքսորականի» գաղափարներին նուիրուած ոտանաւորները։ Շահազիզը խիստ յարձակումներ կը գործէ կղերականութեան վրայ՝ ներկայացնելով անոնց ո՛չ միայն լուսաւորութեան հակառակորդներ, այլեւ՝ մինչ անգամ քաղաքական ու սոցիալական առումով ժողովուրդի դահիճներ.

Հովիւ դառնալով ազգին հոգեւոր՝
Մի սարսափելի նպատակ ունեն՝
Որպէս մոլեռանդ դահիճ թունաւոր,
Զրկել, պատառել ժողովուրդներին…։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1841 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1901 մահեր
Ստորոգութիւն:Աշտարակ ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Մոսկուա մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ
Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակախօսներ
Ստորոգութիւն:5 Սեպտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:5 Յունուարի մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ տղամարդ գրողներ
Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Սմբատաբերդ

[300px|thumb|Սմբատաբերդը՝ [Վայոց Ձոր|Վայոց ձորի մարզին մէջ:]]
**Սմբատաբերդ (Ցաղաց Քարի բերդ)**, պաշտպանական համալիր Վայոց ձորի մարզի Արտաբոյնք գիւղին արեւելքը։

Ամրոցը, ամենայն հաւանականութեամբ, կառուցուած է Արշակունիներու թագաւորութեան շրջանին։ Պատմական տեղեկութիւններ պահպանուած են Ե. դարուն ամրոցին մօտ հայերու եւ պարսիկներու միջեւ տեղի ունեցած արիւնահեղ ճակատամարտին մասին։

Ամրոցը կառուցուած է միջնադարեան բերդաշինութեան կանոններով, որոնք նախատեսուած են երկարատեւ պաշտպանութեան համար:

Սմբատաբերդ ունի բարձր ու լայն (2-3 մեթր) պարիսպներ, որոնք շարուած են սրածայր ու մեծ քարերով, եւ պաշտպանուած է Արտաբունի եւ Եղէգիսի խոր ձորերով։ Ամրոցին հիւսիսային (գլխաւոր) եւ արեւելեան մուտքերը սրահներ ունին, իսկ անոնց տանիքը կան պահակատուներ եւ դիտարաններ։ Բերդի հիւսիսային եւ հարաւային մասերը պատով բաժնուած են։ Անոնց մէջ կը գտնուին միջնաբերդի, բնակելի շէնքերու եւ ջրաւազաններու աւերակներ։ 

Սմբատաբերդի ջրամատակարարումը իրականացած է կաւի խողովակներէ բաղկացած ջրմուղի միջոցով։ Ջուրը բերուած է Ցախաց քարի վանքի մօտիկ աղբիւրներէ, որուն ջրմուղին հետքերը կը նկատուին լեռնաշղթայի պարանոցի մասին մէջ՝ ճամբու եզրին:

## Աւանդութիւն
Կ'ըսուի, թէ այս բերդը կառուցուած է Սիւնիքի Սմբատ իշխանին կողմէ, որուն պատճառով շրջանի բնակիչները Սմբատի բերդ անունը տուած են ամրոցին։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Սմբատաբերդ 04.jpg
Պատկեր:Սմբատաբերդ 10.jpg
Պատկեր:ՍՄԲԱՏԱԲԵՐԴ 11.jpg
Պատկեր:Սմբատաբերդ 12.jpg
Պատկեր:Սմբատաբերդ11.JPG
Պատկեր:Սմբատաբերդ17.JPG
Պատկեր:Սմբատաբերդ21.JPG


## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
*Սմբատաբերդ
Սմբուկի Ձկնկիթ

300px|մինի|Սմբուկի ձկնկիթ

**Սմբուկի ձկնկիթ**, բանջարեղէնային ձկնկիթէ, որ կը պատրաստուի սմբուկէ։ Կը համարուի ոչ միայն համեղ, այլ նաեւ օգտակար, քանի որ սմբուկը օգտակար է առողջութեան համար, մասնաւորապէս՝ սնունդի մեջ սմբուկի օգտագործումը կը նպաստէ արեան, լիարդին եւ երիկամներուն մէջ մաղձաճարպի իջեցման։ Բացի այդ սմբուկի ձկնկիթը հարուստ է կենսանիւթերով եւ  միկրոէլեմենտներով։

«Ռուսաստանի մասին 500 հետաքրքիր փաստ» գիրքին մէջ կը հաստատուի, որ Ռուսաստանի մէջ սմբուկի ձկնկիթ յայտնուած է 17-րդ դարուն եւ որ այն բերուած է Իրանէն։ 1970-ականերու սկիզբը ԽՍՀՄ-ի մէջ դրամատուներուն մէջ պահածոյացուած սմբուկի ձկնկիթը սովորաբար մեծ քանակութեամբ կը մնար խանութներու դարակներուն մէջ եւ այն շատ դժուար կը գնէին։ Այդ փաստը (որ ձկնկիթ ոչ մէկուն պէտք չէ եւ կամ հասանելի է մեծ քանակութեամբ) կը նշուի Լեոնիտ Քայտայի՝ «Իվան Վասիլեւիչը կը փոխէ մասնագիտութիւնը» ֆիլմին մէջ, «օտարերկրեայ սմբուկի ձկնկիթ» հումօրային արտայայտութեան մէջ։ Ֆիլմի ցուցադրումէն ետք սեղանին սմբուկի ձկնկիթի մատուցումը նորաձեւ կը դառնայ։

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Баклажанная икра по-одесски // 
* Икра баклажанная //
Մակի Սմիթ

**Մակի Սմիթ** (, ծննդեան անուն՝ Մարկարեթ Նաթալի Սմիթ (); ծնած է 28 Դեկտեմբեր, 1934 թուականին, Լոնտոն, Անգլիա), անգլիացի դերասանուհի մըն է։

Մակի ունեցած է երկար գործընթաց մը (մօտ 60 տարի) դերասանութեան մասնագիտութեան մէջ, ուր ան մասնակցած է տարբեր ֆիլմերու, թատրոններու եւ հեռուստաշարերու: Ան դերեր խաղցած է աւելի քան 50 ֆիլմերու մէջ եւ Անգլիոյ ամէնէն նշանաւոր դէմքերէն մէկն է: Սմիթ մեծապէս ճանչցուած է իր կատարած Միրվենա Մաքկոնակալ կերպարով, Հէրրի Փոթըրի վիպաշարի ութը ֆիլմերուն մէջ։ Ան ուսանած է Օքսֆորտ համալսարանին մէջ, ուր դասաւանդած է իր հայրը։

Իր դերասանութեան մասնագիտութիւնը սկսած է 1952 թուականին, իսկ հիմա ան ճանչցուած է աշխարհի շուրջ եւ շահած է բազմաթիւ մրցանակներ:

## Վաղ տարիներ
Սմիթը ծնած է Լոնտոնի Իլֆորտ թաղամասը, սակայն 4 տարեկանին ընտանիքին հետ կը տեղափոխուի Օքսֆորտ։ Հայրը՝ Նաթանիէլ Սմիթը, Նիւքասլի մէջ ծնած հանրային առողջութեան ախտաբան էր, որ կ'աշխատէր Օքսֆորտի համալսարանին մէջ, իսկ մայրը՝ Մարկարեթը, Գլազգոյի մէջ ծնած քարտուղարուհի։

Երեխայ ժամանակ ծնողները Սմիթին կը պատմէին իրենց ծանօթութեան ռոմանթիք պատմութիւնը․ թէ ինչպէս իրենք հանդիպած են Գլազգօ-Լոնտոն գացող գնացքին մէջ։ Ան ունի իրմէ մեծ զոյգ եղբայրներ՝ Ալիստեյրը եւ Եանը, որոնք ճարտարապետական դպրոց գացած են։ Մինչև 16 տարեկանը Մեգին յաճախած է Օքսֆորտի աւագ դպրոց, մինչեւ դերասանական արուեստ ուսանելու գնաց Օքսֆորտի թատրոն։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Անգլիացի դերասանուհիներ
Ստորոգութիւն:28 Դեկտեմբերի ծնունդներ
Ուիլլ Սմիթ

**Ուիլլարտ Քրիստոֆըր Սմիթ կրտսեր**, (, ամերիկացի դերասան մը, որ հասած է լուրջ յաջողություններու թէ՛ հեռուստատեսութեան եւ՛ թե երաժշտութեան ասպարէզներու մէջ։ 2007 թուականի Ապրիլին Newsweek զինքը անուանեց Հոլիուտի ամենահզօր դերասանը։ Սմիթ 4 անգամ դարձած է Ոսկէ Գլոպըսը եւ 2 անգամ Ակադեմական Մրցանակաբաշխութեան (Օսքարի) թեկնածու։ Բազմաթիւ անգամներ տիրացած է Կրեմմի մրցանակի։

## Սկավառակագրութիւն
* Rock The House (1987)
* He’s The DJ, I’m The Rapper (1988)
* And In This Corner… (1989)
* Homebase (1991)
* Code Red (1993)
* Big Willie Style (1997)
* Men in Black։ The Album (1997)
* DJ Jazzy Jeff & The Fresh Prince — Greatest Hits (1998)
* Willennium (1999)
* Born To Reign (2002)
* Men in Black II։ Music from the Motion Picture (2002)
* Greatest Hits (2002)
* Party Starter(2003)
* Lost and Found (2005)
* Miami (2009)

## Ֆիլմագրութիւն

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Պաշտոնական կայք

Ստորոգութիւն:Հոլիվուդյան դերասաններ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասաններ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի երգիչներ
Ստորոգութիւն:25 Սեպտեմբերի ծնածներ‎
Առաքել Սիւնեցի

**Առաքել Սիւնեցի** (), հայ փիլիսոփայ, տաղեր երգող, քերական, երաժշտութեան տեսաբան, եկեղեցական գործիչ։ Կրթութիւնը ստացած է Տաթեւի համալսարանին մէջ, աշակերտած է Յովհան Որոտնեցիին եւ Գրիգոր Տաթեւացիին, որուն քրոջ որդին էր։ 1407-էն Սիւնեաց արքեպիսկոպոսն էր։ Մեծապէս նպաստած է Տաթեւի գիտական-լուսաւորական կեդրոնի բարգաւաճման։

[մինի|«[Ադամգիրք|Ադամգիրք» 1799 թուականին հրատարակութեան առաջին էջերը]]
Առաքել Սիւնեցիի ստեղծագործութիւնը, գաղափարական տեսակէտէն, բարդ եւ հակասական է։ Ան անհրաժեշտ համարած է հայ ժողովուրդի ազգային աւանդներն ու լուսաւորչական դաւանանքը անաղարտ պահելը, բայց իր երկերուն մէջ արտացոլած է քրիստոնէական դաւանանքի նկատմամբ այն թերահաւատութիւնը, որ ծիլ արձակած էր իրականութեան մէջ։ Ա. Սիւնեցիի գեղարուեստական լաւագոյն գործը «Ադամգիրք»–ն է (1403 թուական, վերահրատարակուած է 1799-ին), որ երեք քերթուածներ կը պարունակէ։

Այդ երկին սերտ միացած է «Դրախտագիրք»ը։ Երկրային դրախտէն արտաքսուած, տառապանքի դատապարտուած մարդկութեան, Առաքել Սիւնեցին կը ցանկայ առաջնորդել երկնային վայելքներու յաւիտենականութեան դրախտը։ Հակադիր պատկերներու զուգահեռութեամբ՝ ան կը ձգտի սէր արթնցնել բարիի եւ արգահատանք՝ մեղքի նկատմամբ։ Առաքել Սիւնեցին ժողովրդական բառաձեւեր գործածած էր, տաղաչափական հնարանքներ։ Ան ծայրագոյն վարպետ էր։ Փիլիսոփայութեան մէջ շեշտած է իր կրօնա–իտէալիստական կողմը եւ այս մէկէն ի յայտ կու գայ, որ առանց Աստուծոյ գաղափարի փիլիսոփայութեան, ան չի կրնար գոյութիւն ունենալ։ Այս մէկը նահանջ էր Տաթեւի դպրոցի աշխարհիկ գիտա–փիլիսոփայական առաջաւոր դիրքերուն։ Իրականութեան մէջ Առաքել Սիւնեցին պաշտպանած է Տաթեւի դպրոցի զարգացուցած առաջադէմ անուանապաշտ եւ զգայապաշտ գաղափարները։ Ըստ Առաքել Սիւնեցիի, աշխարհի ճանաչումը առանց զգայարաններու հնարաւոր չէ։

Առաքել Սիւնեցին զբաղած է նաեւ երաժշտութեան տեսութեան հարցերով։ Անոր «Ադամգիրք»–ը, յօրինուածքով թատերական երկ է, որ կ'ենթադրուի, թէ երաժշտական ձեւաւորում ունեցած է, ներկայացուած է որպէս գաղտնի արհեստ։ Անոնցմէ մեզի հասած հոգեւոր տաղերը երաժշտական առումով վերջնականապէս ուսումնասիրուած չեն։

## Երկեր
* Լուծումն, յաղագս Սահմանացս Դաւթի Անյաղթի..., Մատրաս, 1797 թ. (Դաւիթ Անյաղթի «Գիրք Սահմանաց»–ի հետ)
* Ադամգիրք, Վենետիկ, 1907 թ.։ Դրախտագիրք, Վենետիկ, 1956 թ.։

## Գրականութիւն

* Գրիգոր Գապասաքալեան, Գիրք երաժշտական, ԿՊ, 1803 թ.
* Ալիշան Ղ., Հայապատում, Վենետիկ, 1901 թ., էջ 126
* Պոտուրեան Մ., Առաքել Սիւնեցի եւ իր քերթուածները, Վենետիկ, 1914 թ.։

## Արտաքին յղումներ

ԱՌԱՔԵԼ ՍԻՒՆԵՑԻ «Ամենայն չար տանջելի» 

Ստորոգութիւն:Միջնադարեան Հայ Բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Հայ փիլիսոփաներ
Ստորոգութիւն:Հայ տղամարդ գրողներ
Ստորոգութիւն:Հայ մատենագիրներ
Ստորոգութիւն:Անձինք այբբենական կարգով
Քոպի Սմալտըրզ

**Ճաքոպա Ֆրանսիսքա Մարիա Սմալտըրզ** (), Քանատացի դերասանուհի եւ նախկին գեղեցկուհի։ Ճանչցուած է իր Ռոպին Շըրպացքի (*How I Met Your Mother*) եւ Մարիա Հիլլ (*The Avengers*) լաւագոյն դերերով:

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Քանատայի Վանկուվեր քաղաքին մէջ, հոլանտացի հօր եւ անգլիացի մօր ընտանիքի մը։ «Քոպի» ծածկանունը ժառանգած է իր մեծմօրմէ։ Դեռահաս տարիքին ցանկութիւն ունեցած է դառնալ բժշկուհի կամ կենսաբանի մասնագիտուհի, սակայն դպրոցին մէջ իր մասնակցութիւնը բերած է բազմաթիւ դպրոցական ներկայացումներու եւ որոշած է փոխել իր ճամբան ու դառնալ դերասանուհի։ Ժամանակի ընթացքին գեղեցկութեան գործակալութիւններ եւ կազմակերպութիւններ հետաքրքրուած են իրմով եւ այս միջոցով Քոպին այցելած է բազմաթիւ երկիրներ:

Դպրոցը աւարտելէն յետոյ Քոպին սկսած է դերեր ստանալ բազմաթիւ ֆիլմերու եւ հեռուստաշարերու մէջ, սակայն համաշխարհային ճանաչման կ'արժանանայ երբ 2005 թուականին կը կատարէ CBS հեռուստաալիքի «How I Met Your Mother» հեռուստաշարին գլխաւոր հերոսներէն մէկուն դերը՝ լրագրողուհի Ռոպին Շըրպացքին։ Սմալտըրզի յայտնի ֆիլմերէն է նաեւ 2012 թուականի ֆիլմը՝ The Avengers:

Քոպին ամուսնացած է ամերիկացի դերասան Թարան Քիլլամի հետ, 8 Սեպտեմբեր, 2012 թուականին Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ եւ անոնք ունին երկու զաւակներ, առաջինը՝ Շէյլին որ ծնած է 16 Մայիս, 2009, իսկ անոնց երկրորդ զաւակին անունը չէ յայտարարուած, բայց ան ծնած է Յունուար, 2015 թուականին: Ներկայիս անոնք կը մնան Նիւ Եորքի մէջ:

Սմալտըրզը 2015 թուականին յայտարարեց թէ ան 25 տարեկանին (այսինքն 2007 թուականին) կը տառապէր քաղցկեղ հիւանդութիւնէ եւ բազմաթիւ գործողութիւններ կատարած էր երբ դեռ կ'աշխատէր How I Met Your Mother-ին 3-րդ բաժնին վրայ:

## Դերեր
### Ֆիլմեր

### Հեռուստաշարեր

### Թատերախաղեր

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Կենսագրությունը «Ինչպես հանդիպեցի ձեր մայրիկին» կայքում

Ստորոգութիւն:Քանատացի դերասանուհիներ
Ստորոգութիւն:3 Ապրիլի ծնունդներ
Սիւնիքի մարզ

**Սիւնիք** մարզ Հայաստանի մէջ։ Կը Գտնուի հանրապետութեան հարաւային բաժինին մէջ։ Սահմանակից է Իրանին, արեւմուտքէն՝ Նախիջեւանին, արեւելքէն ԼՂՀ-ին, իսկ հիւսիսէն Վայոց ձորին։

## Աշխարհագրութիւն
Սիւնիքի մարզի տարածքին մեծ մասը կը կազմեն ժայռերը, լեռնաշղթաները եւ անդնդախոր ձորերը, որոնց մէջէն անցնելով կը հոսին լեռնային գետակներ։ Ամենամեծ գետը Որոտանն է։ Սիւնիքի միջին բարձրութիւնը ծովու մակարդակէն 2.200 մ. է։ Ամենաբարձր լեռնագագաթներն են Կապուտջուղը (3.904), Ծղուկը (3.581), Մեծ Իշխանասարը (3.550) եւ այլն։ Սիւնիքը կը կոչուի նաեւ *[[Զանգեզուր]]*, *Սիսական*։
մինի|195px|ձախից|Սիւնիքի բնապատկեր. ժայռերէն կախուած ծառեր
մինի|200px|աջից|Բաղաբերդ, Սիւնիքի ամենահին ու հռչակաւոր ամրոցներէն մէկը

## Պատմութիւն

Պատմականօրէն Սիւնիքը մէկն է Մեծ Հայքի 15 նահանգներէն եւ վարչականօրէն բաժնուած եղած է 12 գաւառներու։ Սիսական աշխարհը հռչակաւոր եղած է իր երկնամբարձ ամրոցներով ու հազարամեայ վանքերով։ Այստեղ կը գտնուէր 13-րդ դարուն ստեղծուած Հայաստանի ամենահին համալսարանը՝ *[[Գլաձորի համալսարան|Գլաձորը]]*։

Միջնադարեան Սիւնիքը շատ աւելի մեծ տարածք գրաւէր, քան՝ այժմ։ Այն ժամանակ Վայոց Ձորը, Գեղարքունիքը, Նախիջեւանի մեծ մասը եւ ներկայիս Լեռնային Ղարաբաղի մէկ մասը կը մտնէին Սիւնիքի իշխաններուն տիրոյթներուն մէջ։

X-XII դարերուն Սիւնիքը թագաւորութիւն էր, ուր կ՛իշխէր Սիսական տոհմը։ Յետագային այստեղ իշխանած է Օրբելեան տոհմը։ Յայտնի է յատկապէս կոմս Տարսայիճ Օրբելեանը։ Անոր զաւակ Ստեփանոս Օրբելեանը XIII դարուն գրած է «Սիւնիքի Պատմութիւն» մեծարժէք պատմագրութիւնը։

1918-1920 թ.թ. Նախիջեւանի եւ Արցախի նման Սիւնիքը եւս դարձած էր Հայաստանի եւ Ատրպէյճանի հանրապետութիւններու միջեւ վիճելի տարածք։ 1920-ի Դեկտեմբեր 2-ին Թուրքիան, որ այդ ժամանակ գրաւած էր Հայաստանի Հանրապետութեան մեծ մասը, ստիպեց հայկական կառավարութեան ստորագրել Ալեքսանդրապոլի պայմանագիրը, որով Հայաստանը Ատրպէյճանին կը յանձնէր Սիւնիքը։ Սակայն Սիւնիքի հայ բնակչութիւնը չընդունեց այս համաձայնագիրը եւ զինուած պայքարի ելաւ՝ Գարեգին Նժդեհի հրամանատարութեամբ։

Սիւնիքը անկախ մնաց նոյնիսկ այն ժամանակ, երբ պոլշեւիկները ամբողջութեամբ գրաւած էին Հայաստանի Հանրապետութեան մնացած մասը։ 1920-ի սկիզբներուն, երբ պոլշեւիկները ճնշեցին հայերու Փետրուարեան ապստամբութիւնը, կառավարութեան շատ անդամներ եւ սպաներ նահանջեցին Սիւնիք։ Շուտով այստեղ հռչակուեցաւ Լեռնահայաստանի հանրապետութիւնը, իսկ Գարեգին Նժդեհ ընտրուեցաւ վարչապետ։ Կարմիր բանակը միայն կատաղի կռիւներ եւ բազմաթիւ զոհեր տալէ ետք կարողացաւ 1921-ին այն գրաւել։

Հայկական ԽՍՀ-ի մէջ Սիւնիքը առանձին վարչական միաւոր չէր կազեր, այլ բաժնուած էր քանի մը շրջաններու։ Հայաստանի Հանրապետութեան վերանկախացումէն ետք Սիւնիքը կրկին վերածուեցաւ առանձին մարզի։

## Քաղաքներ
* Կապան, 46.600 (բնակչութիւնը ըստ 2008-ի)
* Գորիս, 20.840
* Դաստակերտ
* Սիսիան, 16.823
* Քաջարան, 7.976
* Ագարակ, 4.801
* Մեղրի, 4.514
մինի|300px|Տաթեւի վանք
մինի|300px|
## Ենթակառուցուածք
2006 թուականէն սկսեալ Սիւնիքէն կ՛անցնի Հայ-իրանական կազամուղը։ Կը Նախատեսուի մօտ ապագային ստեղծել երկաթուղային հաղորդակցութիւն։

## Պատմամշակութային յուշարձաններ

* Տաթեւ, ամրացուած վանք, Սիւնիքի հոգեւոր կեդրոնը
* Վահանավանք
* Որոտնավանք
* Հարանց անապատ
* Բղենո Նորավանք
* Երիցավանք
* Սիսավանի եղեկեցի
* Երնջակ բերդ
* Բաղաբերդ
* Շլորուտի բերդ
* Քարահունջ
* Ուղտասարի ժայռապատկերներ
* Կուլձորի քարայր

## Ծանոօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Սիւնիքի մարզ
Ստեփան Սիւրմէլեան

**Ստեփան Սիւրմէլեան** (անյայտ – 1916, Տրապիզոն), հայ դեղագործ։

## Կենսագրութիւն
Դեղագործ Կարապետ Սիւրմէլեանի եղբայրն է։ Ստացած է դեղագործական կրթութիւն։ Տրա­պի­զո­նի մէջ ունեցած է սեփական դեղատուն եւ որպէս դեղագործ աշխատած է։ Սպանուած է կամ մահացած 1916 թուականին, Տրապիզոն։

## Գրականութիւն
Յարման Արսէն, Հայերը Օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թուրքերէն), Սթամպուլ, 2001։

## Աղբիւր
* 

Ստորոգութիւն:Հայ դեղագործներ
Ստորոգութիւն:1916 մահեր
Ստորոգութիւն:Տրապիզոն մահեր
Վրթանէս Սիւրմէլեան

**Վրթանէս Սիւրմէլեան** (անյայտ – 1915, Տրապիզոն), հայ դեղագործ։

## Կենսագրութիւն
Ատացած է դեղագործական կրթութիւն եւ որպէս դեղագործ աշխատած է։

1914 թուականի՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ որպէս զինուորական դեղագործ ծառայած է։

Սպանուած է 1915 թուականին, Տրա­պի­զո­ն՝ աքսորի ընթացքին։

## Գրականութիւն
*Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
*Հայրապետեան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագործութեան պատմութիւնից, Երեւան, 1990։

## Աղբիւր
*

Ստորոգութիւն:Հայ դեղագործներ
Ստորոգութիւն:1915 մահեր
Ստորոգութիւն:Տրապիզոն մահեր
Սնունդի Թունաւորումը

մինի
Սնունդի թունաւորումը շատ հին նիւթ է, եւ եթէ նիւթին փոխանցումը լաւապէսն կազմակերպուած ըլլայ, ապա դիւրութեամբ հասկնալի կը դառնայ հասարակութեան կողմէ։
## Արտադրութիւն
մինի|Թունաւոր սունկեր
մինի|Թունաւոր յատապտուղ
մինի|Թունաւոր յատապտուղ
Արտադրութեան բաժինին մէջ կը մտնեն առաջին հանգրուանէն (հունտ, փոքր, անասուն) մինչեւ աճման ենթարկուած պտուղը, կանաչեղէնը եւ անասունը։ Բոյսերու պարագային կոյուղիի ջուրերու գործածութիւնը կը նպաստէ, որ աճումը ունենայ արագ ընթացք, որովհետեւ կոյուղիի ջուրը հարուստ է հանքանիւթերով։ Շատեր տակաւին կը գործածեն այս եղանակը գլխաւորաբար կանաչեղէններու պարագային, որպէսզի կարճ ժամանակի ընթացքին արտադրութիւնը բազմապատկեն։ Դժբախտաբար կոյուղիի ջուրին մէջ կան բազմաթիւ մանրէներ, գլխաւորաբար Ի. Գոլի մանրէն, որ վնասակար է, եւ որ լուալէն ետք եւս կը մնայ, քանի որ բոյսին մէջ մուտք գործած կ'ըլլայ։ Բոյսերու այլ խնդիր է պարարտացուցիչ նիւթերու գործածութիւնը։ Այստեղ ժամանակը անցած պարարտանիւթերու վաճառքը երկրագործերուն գոհունակութիւն կու տայ, բայց կը վտանգէ բոյսերու աճման բնականոն ընթացքեը։ Տակաւին, պարարտանիւթերու մեծաքանակ գործածութիւնն ալ կրնայ բազմաթիւ հիւանդութիւններու պատճառ ըլլալ։
Անասուններու աճման հանգրուանը առաւել դժուար է եւ երկար, որ կ'ենթադրէ յաւելեալ նիւթական գումարներ։ Հոս ալ մտահոգութիւնները նոյնն են։ Մորթելու ընթացքին մաքուր միջավայրը կարեւոր է, պէտք է լուացուին մաքուր ջուրով եւ տեղադրուին համապատասխան սառնարաններու մէջ։ Կաթնեղէնի գծով, Պրուսելլա մանրէն կրնայ փոխանցուիլ, եթէ պատրաստութեան արժեչափերը չեն յարգուած։ Նոյնիսկ մեղրի պատրաստութեան ատեն կրնան գտնուիլ մանրէներ, որոնք մէկ տարեկանէն վար փոքրերուն համար թունաւորիչ են։
Այս բոլորէն խուսափիլը դիւրին չէ, սակայն գնում կատարողները բազմաթիւ քայլերու կրնան դիմել կանխարգիլելու համար այս վտանգը։ Արտադրութեան աղբիւրին ստուգումը կարեւոր է, շօշափելով ստուգումը առաւել եւս կ'օգնէ, հոտառութիւնը, զննելը նաեւ այլ միջոցներ են։ Տուփերուն մէջ տեղադրուած արտադրութիւններուն թուականները միշտ ալ պէտք է ստուգուին։մինի|աջից

 
## Փոխադրութիւն եւ պատրաստութիւն
Երկրորդը կը սկսի սնունդի փոխադրութենէն մինչեւ պատրաստութիւնը։ Այստեղ հիմնական հարցը առնչուած է մսեղէնին։ Փոխադրութիւնը պէտք է կատարուի յատուկ սառնարաններով եւ սարքերով օժտուած բեռնատարով։ Մսեղէնին մէջ մանրէները կազմուելու եւ բազմանալու բոլոր տուեալները ունին, ու 40 եւ վեր ջերմաստիճանը այաւել եւս կը նպաստէ այդ գործընթացին։ Խոհանոցին մէջ պատրաստութեան եղանակն ալ իր դերը ունի, որովհեսեւ պատրաստող անհատներուն բազմաթիւ մանրէներ կրնան փոխանցուիլ սնունդին։ Մնայուն կերպով ձեռնոցներուն գործածութիւնե կարեւոր է, մինչ ճաշարանները պէտք է տարրալուծարանի նուազագոյն քննութիւնները հերթաբար կատարեն՝ ստուգելու թէ իրենց պաշտօնեաներէն մանրէներ չեն փոխանցուիր պատրաստուած ճաշին։
մինի|աջից
## Սառնարաններու մէջ մթերում
Մսեղէնը, կաթնեղէնն ու հաւկիթը սառնարանին մէջ տեղադրելով ուշացուցած կ'ըլլանք անոնց մանրէներուն բազմացումը եւ երկարաձգած անոնց գործածութեան ժամկէտը։ Սառնարաններուն մէջ ջերմաստիճանը պէտք է ըլլայ 0-4 աստիճան։ 
Վերջապէս, կանխարգիլումը կը մնայ հիւանդութիւններու դէմ պայգարելու լաւագոյն միջոցը...
## Աղբիւներ
«Զգոյշ» Առողջապահական-նախազգուշական պարբերաթերթ,Ա.Տարի,թիւ 2,Մայիս 2015,էջ 6-7։
Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ այբբենական կարգով
Սնուքըր

**Սնուքըր** (անգլերէն՝ snooker), պիլիարտ խաղի տեսակ։ Կը Դասուի գնդապարկի պիլիարտի տեսակներուն շարքին։ Առաւելապէս տարածուած է Մեծ Պրիտանիոյ մէջ։
մինի|Սնուգըր խաղի գնդակներու սկսբնական տեղաւորում
20-րդ դարու վերջերուն սկսած՝ սնուքըր խաղը, ձեռք ձգած է հանրաճանաչութիւն եւ ներկայիս արդէն լայնօրէն տարածուած, մասնաւորապէս Եւրոպական երկրներուն մէջ, Չինաստանի եւ Աւստրալիոյ մէջ։ Սնուքըրի գլխաւոր մրցաշարքը՝ աշխարհի առաջնութիւնն է, որ տեղի կ՛ունենայ ամէն տարի։ Մինչեւ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը առաջնութեան կը մասնակցէին պրիտանացիներ եւ աւստրալիացիներ։

## Պատմութիւն
Սնուքըրը իր ժամանակակից տեսքով ծագած է 19-րդ դարու երկրորդ կիսուն։ Պիլիարտը եղած է պրիտանական բանակի սպաներու յայտնի գործունէութիւններու շրջանակներուն մէջ, որոնք տեղակայուած էին Հնդկաստանի մէջ։ Ապա մշակուած են աւանդական պիլիարտի խաղերու տարբերակներ։ Առաջին տարբերակը, մշակուած է սպաներու կողմէն 1874-1875 թուականներուն, անկարգութեան ժամանակ, սկիզբը աւելցուած՝ գունաւոր 4 գնդակներ, իսկ 1890 թուականին գնդակներուն թիւը դարձած է՝ 6։

Ստորոգութիւն:Պիլիարտ
Ստորոգութիւն:Գնդակի խաղեր
Սոխով Ապուր (ֆրանսական)

250px|մինի|աջից|Սոխի ֆրանսական ապուր
**Սոխի ապուր** (  *սուփ ա լընօ*, ֆրանսական խոհանոցի իւրօրինակ ճաշատեսակ, շատ ինքնատիպ համով եւ շատ հագեցնող: Իր խտութեան եւ չափէն դուրս հագեցնող լինելու պատճառաւ անիկա համեմատելի է մեր խաշին հետ: Սովորաբար կը ծառայէ, ճաշէն առաջ, որպէս թեթեւ եւ սննդարար ուտեստ։

## Բաղադրութիւն
Պատրաստութեան համար անհրաժեշտ են՝ գլուխ սոխ, պրաս (պուլկարական սոխ, лук порей), սխտոր պճեղ, ձիթապտուղի իւղ , կարագ, ալիւր, սպիտակ գինի, արգանակ (տաւարի, հաւու կամ բանջարեղէնի), հաց, կոշտ պանիր։

## Պատրաստութիւն
Սոխը, պրասն ու սխտորը մաքրել, ապա լաւ մը լուալ: Սոխը կտրատել երկայնակի եւ բարակ շերտերով: Պրասը՝ օղակներով: Սխտորը՝ տաշեղներով: Կաթսային մէջ տաքացնել ձիթապտուղի իւղն ու կարագը, ապա լեցնել սոխը եւ պրասը: Շատ ցած կրակի վրայ տապկել երկու ժամ: 1 ժամը լրանալէ ետք աւելացնել նաեւ սխտորը եւ եփել եւս մէկ ժամ:

Այս ապուրին գլխաւոր գաղտնիքն է՝ սոխը պէտք է շատ երկար եւ շատ մարմանդ կրակի վրայ եփի, որ ամբողջովին կարմրի: Ընթացքին պէտք է պարբերաբար խառնել, որպէսզի տակը չկպչի:

Միաժամանակ կարելիէ պատրաստել արգանակը: Այն կրնայ ըլլալ տաւարի, հաւու կամ բանջարեղէնային: Տաւարի կամ հաւու արգանակ պատրաստելու համար կաթսային մէջ լեցուցէ՛ք համապատասխանաբար տաւարի կամ հաւու ոսկորները, մէջտեղէն երկայնակի կիսած մէկ-երկու ստեպղին, մէկ գլուխ սոխ կամ մի քանի պրասի կանաչ հատուածներ, մէկ պճեղ սխտոր: Բանջարեղէնի արգանակի համար լեցուցէ՛ք նոյն բաները՝ առանց ոսկորներու: Աւելացուցէ՛ք ջուր եւ եփեցէ՛ք: Մեկ ժամ ետք աւելացուցէ՛ք աղ:

Երկու ժամ տապկելէ ետք սոխին վրայ աւելացուցէ՛ք ալիւրը, աւելացուցէ՛ք սպիտակ գինին, ապա աւելացուցէ՛ք քամած արգանակը: Հինգ-տասը վայրկեան ետք սոխով ապուրը պատրաստ կ՛ըլլայ: Այն բաւական թանձր պէտք է ըլլայ:

## Մատուցման Եղանակ
Հրակայուն ապուրի ամաններու էջ լեցուցէ՛ք մէկ-մէկեւկէս շերեփ սոխով ապուր, վրան դրէ՛ք հացի կտորներ, վրան՝ քերած պանիր: Նախընտրելի է հալող տեսակի պանիր։ Դրէ՛ք փուռին ամենավերի յարկը՝ ամենաբարձր ջերմաստիճանով, որպէսզի պանիրը հալի եւ հացը կարմրի: Այդ ընթացքին ապուրն աւելի կը թանձրանայ, քրեմ-ապուրի խտութիւն կը ստանայ: Երեք-չորս վայրկեան բաւական է վերջնական արդիւնքին հասնելու համար։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Ֆրանսական խոհանոց
Լեւոն Սիւնի

**Լեւոն Գարեգին Սիւնի** (), հայ բժիշկ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է մօտաւորապէս 1880 թուականին, Սեբաստիոյ նահանգի Սեբաստիա քաղաքին մէջ՝ անուանի բժիշկ Գարեգին Սիւնիի (Հեքիմեան, 1851-1939 թթ.) ընտանիքէն ներս, ըստ այլ աղբիւրներու՝ առեւտրականի ընտանիքի մէջ։ 1900/1905 թուականին աւարտած է Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանի բժշկական բաժինը։ 1914 թուականէն Սեբաստիա քաղաքին հայկական ազգային հիւանդանոցին (հիմնադրուած է 1889 թուականին) եւ կառավարական հիւանդանոցին մէջ աշխատած է՝ որպէս բժիշկ (վիրաբոյժ)։

1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ որպէս զինուորական բժիշկ ծառայած՝ 10-րդ զօրաբաժինի Կարնոյ շրջուն հիւանդանոցին մէջ։ 1915 թուականի Դեկտեմբեր 22-ին մահացած է ժանտախտէ կամ թոքախտէ, ըստ այլ աղբիւրներու՝ 1916 թուականին սպանուած է Կարնոյ ռազմաճակատին վրայ։

## Գրականութիւն
*Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
*Գուժկան Սեբաստիոյ (Կ. Գաբիկեան), Եղեռնապատում Փոքուն Հայոց եւ նորին մեծի մայրաքաղաքին Սեբաստիոյ, Պոսթըն, 1924։
*Յարման Արսէն, Հայերը Օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թուրքերէն), Սթամպուլ, 2001։
*Խաչատրեան Լ. եւ ուրիշներ, Ցուցակ Հայոց ցեղասպանութեան զոհերի (1915-1923), գիրք 1, Սեբաստիայի նահանգ, Երեւան, 2004։
*Քէստենեան Հրաչ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն Շրջանաւարտ Եւ Մեծ Եղեռնին Նահատակուած Հայ Բժիշկներ, «Ազ­դակ», 01-11-2012։

## Աղբիւր
*

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:Հայ վիրաբուժներ
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Տիգրան Սիւնի

**Տիգրան Սիւնի** (Հեքիմեան, ), հայ բժիշկ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է 1861 թուականին, Սեբաստիոյ նահանգի Սեբաստիա քաղաքին մէջ։ Բժիշկ Գա­րե­գին Սիւ­նիի աւագ եղբայրը եւ Լեւոն ու Արմենակ Սիւնիներու հօրեղբայրը։

1885 թուականին մեկնած է ԱՄՆ եւ ուսանած է Նիւ Եորքի համալսարանի բժշկական բաժինէն ներս։ Մասնագիտացած է քիթ-կոկորդ-ականջ հիւանդութիւններու բուժման գիծով։ Վերադարձած է Սեբաստիոյ նահանգի Եոզկատի գաւառի կեդրոն՝ Եոզկատ քաղաքը։ Որոշ ժամանակ անց ընտանիքով հաստատուած է Կ. Պոլիս եւ աշխատած՝ որպէս բժիշկ։

Սպանուած է 24 Յունուար 1918 թուականին՝ Կ. Պոլիս։

## Գրականութիւն
*Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (1688-1940), Սթանպուլ, 1940։
*Եարման Ա., Հայերը Օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն Սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թուրքերէն), Սթամպուլ, 2001։
*Խաչատրեան Լ. եւ ուրիշ., Ցուցակ Հայոց ցեղասպանութեան զոհերի (1915-1923), գիրք 1, Սեբաստիայի նահանգ, Երեւան, 2004։

## Աղբիւր
*
Սողոմոն (բժիշկ)

**Սողոմոն** (անյայտ – 12 Սեպտեմբերի 1922, Զմիւռնիա,) հայ ատամնաբոյժ։

## Կենսագրութիւն
Ստացած է Ատամնաբուժական կրթութիւն եւ որպէս ատամնաբուժ աշխատած է։ Եղած է Զմիւռ­նիոյ քաղաքի ճանչցուած ատամնաբուժներէն մէկը։

1922 թուականի Սեպտեմբեր 12-ին, Երեքշաբթի, ի թիւս բազմաթիւ հայերու, իր կնոջ հետ միասին սպանուած է Զմիւռնիա քաղաքի Գարաթաշ թաղամասին մէջ, քաղաքէն ներս թուրքերու իրականացուցած՝ հայերու եւ յոյներու ընդհանուր կոտորածի, կողոպուտի եւ հրդեհի ժամանակ։

## Գրականութիւն
Տէրենց Յա. (Տէր-Յակոբեան), Իզմիրի աղէտը եւ մեծ հրդեհին մանրամասնութիւնները, «Ազգ», Երեւան, 08-12-2007։

## Աղբիւր
* 

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:1922 մահեր
Ստորոգութիւն:Զմիւռնիա մահեր
Ստորոգութիւն:12 Սեպտեմբերի մահեր