Իլիական

frameless|right|312x312փքս
**Իլիական** (), Հոմերոսին վերագրուող վիպերգ (էպիքական պոէմ), հին յունական գրականութեան հնագոյն յուշարձաններէն մէկը։ Իլիականի նիւթը շարադրուած է 15,700 տողով, որոնք դեռ վաղեմի գիտնականները, ըստ հին յունական այբուբենի տառերու թիւին, բաժնած են 24 գիրքի կամ երգի։

«Իլիականը» առաջին անգամ յունարէնէն հայերէն արձակ թարգմանած է Գէորգ դպիր Պալատացին (1783, անտիպ): Յետագային գրաբար թարգմանած է Արսէն Բագրատունին (Վենետիկ, տպ. Ս. Ղազար, 1864)։ Աշխարհաբար հայերէնի թարգմանուած է երեք անգամ՝ յունարէնէն արեւմտահայերէն՝ Արսէն Ղազիկեանի, յունարէնէն արեւելահայերէն՝ Համազասպ Համբարձումեանի, յունարէնէն արեւելահայերէն՝ Գոհար Մուրատեանի ու Արամ Թոփճեանի կողմէ։ Գոյություն ունի նաեւ գրաբար թարգմանութենէն արեւելահայերէն փոխադրուած տարբերակը՝ Մկրտիչ Խերանեանի հեղինակութեամբ։

## Իլիականի սկիզբը
մինի|295x295փքս|Հեղինէն եւ Պարիսը

## «Իլիականի» եւ «Ոդիսականի» հիմք ծառայած յունական առասպելի համառօտ թեման
Տրովադա քաղաք-պետութեան արքայազն Ալեքսանդրը (Պարիս) կը փախցնէ յոյներու Սպարտայի թագաւոր Մենելայոսի կնոջը՝ Հեղինէին։ Հեղինէն Զեւսի դուստրն էր, որ ունէր առասպելական գեղեցկութիւն։ Ահա այս գեղեցկուհիին կ'առեւանգէ տրոյացի արքայազն Պարիսը եւ ասիկա կը դառնայ տրոյական պատերազմի պատճառը (իսկ աւելի ճիշդ՝ պատրուակը)։ Յոյներու (աքայացիներու) զօրքերու հրամանատարը Ագամեմնոնն է։ Անոնց կողմէն հերոսներ Աքիլլէսը, Պատրոկլեսը, հնարամիտ Ոդիսեւսը եւ ուրիշներ։ Պատերազմը կը ձգձգուի եւ տասը տարի ետք հակամարտութեան վերջը չերեւար։ Սակայն Ոդիսեւսը իր հնարամտութեամբ վերջ կը դնէ պատերազմին։ Անոր խորհուրդով կը կառուցուի փայտէ մեծ ձի մը, որուն մէջ կը թաքնուին քանի մը յոյն հերոսներ՝ Ոդիսեւսը անոնցմէ մէկը։ Ձին կը ձգէ քաղաքի դարպասներուն առաջ, իսկ յունական զօրքը կը թաքնուի հարեւան կղզիներուն մէջ, այդպիսով ձգելով այն տպաւորութիւնը, թէ յոյները ընդունած են իրենց պարտութիւնը եւ վերադարձած՝ տուն։ Տրոյացիները փայտէ ձին ներս կը տանին եւ կը տօնեն իրենց «յաղթանակը»։ Գիշերով, երբ խրախճանքէն հարբած տրոյացիները քնացած են, յոյն հերոսները դուրս կու գան ձիէն, կը կոտորեն քաղաքի պահակազօրը եւ կը բանան դարպասները։ Յունական զօրքը կը ներխուժէ Տրովադա, որու բնակչութիւնը կամ սուրի կը քաշուի, կամ կը գերուի։ Հինաւուրց քաղաքը կրակի կը մատնուի եւ կ'աւերուի։ Հեղինէն կը վերադարձուի ամուսնոյն, իսկ յոյները տուն կը մեկնին հսկայական աւարով։

## Ծանօթագրութիւններ

## Գրականութիւն
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* De Jong, Irene *Iliad. Book XXII,* Cambridge University Press, 2012. 
* Edwards, Mark W.; Janko, Richard; Kirk, G.S., *[https://books.google.com/books?id=JojMmQEACAAJ&source=gbs_book_other_versions The Iliad: A Commentary: Volume IV, Books 13–16], *Cambridge University Press, 1992. 
* Martin Litchfield West; Geoffrey Kirk, ''The Iliad: A Commentary: Volume V, Books 17–20'', Cambridge University Press, 1991. 
* Barbara Graziosi; Haubold, Johannes, *Iliad: Book VI*, Cambridge University Press, 2010. 
* Hainsworth, Bryan; Geoffrey Kirk, *[https://books.google.com/books?id=URaInQEACAAJ&source=gbs_book_other_versions The Iliad: A Commentary: Volume III, Books 9–12]*, Cambridge University Press, 1993. ]
* Geoffrey Kirk, *[https://books.google.com/books?id=TguHR9k8DQ8C&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false The Iliad: A Commentary: Volume I, Books 1–4], *Cambridge University Press, 1985. 
* Geoffrey Kirk, *[https://books.google.com/books?id=4ZdxbCe84z0C&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false The Iliad: A Commentary: Volume II, Books 5–8]*, Cambridge University Press, 1990. 
* Murray, A.T.; Wyatt, William F., *Homer: The Iliad, Books I–XII, *Loeb Classical Library, Harvard University Press, 1999, 
* Nicholas Richardson; Geoffrey Kirk, *The Iliad: A Commentary: Volume VI, Books 21–24, *Cambridge University Press, 1993. 
* Martin Litchfield West, ''Studies in the text and transmission of the Iliad'', München։ K.G. Saur, 2001. 
* Тронский И. Илиада // Литературная энциклопедия. Т. 4. — 1930

## Արտաքին յղումներ
* D. B. Monro, 
* D. B. Monro, 
* D. B. Monro, 
* *Iliad*։ from the Perseus Project (PP), with the Murray and Butler translations and hyperlinks to mythological and grammatical commentary
* ''Gods, Achaeans and Troyans''. An interactive visualization of *The Iliad*s characters flow and relations.
* ''The Iliad'': A Study Guide
* Comments on background, plot, themes, authorship, and translation issues by 2008 translator Herbert Jordan.
* Flaxman illustrations of the ''Iliad''
* The ''Iliad''  study guide, themes, quotes, teacher resources
* ''The Iliad of Homer'', Books I–XXIV, Translated into English Blank Verse by William Cowper, edition c.1860. Online at Project Gutenberg.
* , done into English prose by Andrew Lang, Walter Leaf and Ernest Myers. Revised edition, 1892. (25MB PDF at Archive.org)
* ''The Opening to the Iliad (Proem)'', Read in Ancient Greek with a simultaneous translation.
* ''The Iliad'' Map , map of locations in *The Iliad*
* Published English translations of Homer , with samples and some reviews by translator and scholar Ian Johnston
* Digital facsimile  of the first printed publication (''editio princeps'') of the ''Iliad'' in Homeric Greek  by Demetrios Chalkokondyles,  Bayerische Staatsbibliothek
* «Илиада» в переводе Н. И. Гнедича с параллельным греч. текстом
* Греческий текст в Викитеке
* Греческий текст с инструментами по переводу
* «Илиада» Песнь 1, с комментариями перевод Шуйский;

Ստորոգութիւն:Գիրքեր այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Կրօնքը Հին Յունաստանի մէջ
Ստորոգութիւն:Իլիական