Ռեթէոս Պէրպէրեան

**Ռեթէոս Պէրպէրեան** (10 Հոկտեմբեր 1848, Խասգիւղ (Կ. Պոլիս) - 6 Ապրիլ 1907, Կ. Պոլիս), հայ գրող, մանկավարժ, բանաստեղծ, հրապարակախօս, տնտեսագէտ եւ թարգմանիչ, Պէրպէրեան վարժարանի հիմնադիր։ Նշանաբանը եղած է․ «Առանց կրթութեան չկայ կեանք, չկայ երջանկութիւն»։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է 1851-ին, Խասգիւղ, Պոլիս․ հայրը՝ սափրիչ Յակոբ, մայրը՝ Աննա։ Թաղի Ներսէսեան վարժարանին մէջ ստացած է իր նախակրթութիւնը, որ զարգացուցած Եւրոպական լեզուներու սերտողութեամբ՝ Պոլսոյ օտար վարժարաններու մէջ, բայց յատկապէս ինքնազարգացման։ Կանուխ տարիքէն դրսեւորած է մանկավարժական իր կոչումին ուղղութեամբ նուիրում։ 16 տարեկանին արդէն սկսած է անձնական դասեր տալ բարեկեցիկ ընտանիքի զաւակ իր տարեկիցներուն։ Հազիւ 25 տարեկան, 1876-ին կը ձեռնարկէ նախ Քաղկեդոնի (Գատըգիւղ), ապա Սկիւտարի մէջ սեփական վարժարանի հիմնումին։ Իր անունով կոչուած Պոլսոյ Պէրպէրեան վարժարանը բառին բուն իմաստով սերնդակերտումի օճախ դարձած է արեւմտահայ իրականութեան մէջ, ներգրաւելով ոչ միայն Պոլսոյ, այլեւ գաւառներու նորահաս սերունդը գիշերօթիկի իր բաժնով։

Սիամանթոյի, Վահան Թէքէեանի եւ Լեւոն Բաշալեանի տարողութեամբ բանաստեղծ ու մտաւորական մեծութիւններ հասցուցած Պէրպէրեան վարժարանը ի սկզբանէ եղած է դաստիարակչական մեծ կոչումի տէր հաստատութիւն։ Մինչեւ 1907-ի իր մահը, Ռէթէոս Պէրպէրեան վարած է իր պաշտօնը իբրեւ վարժարանին տնօրէնը եւ ուսուցչապետ։

## Գործունէութիւն
Պերպերեանի բանաստեղծությունները («Առաջին Տերեւները», 1877, «Խոհք Եւ Յուշք», 1904 ժողովածուներ) կը կրեն ֆրանսական ռոմանթիզմի, մասնաւորապէս Լամարթինի ազդեցութիւնը։ Վերջինիս շարք մը բանաստեղծութիւնները թարգմանած է հայերէնի («Մահ Սոկրատա», «Լիճ» եւայլն)։ Անդրանիկ բանաստեղծութիւնները հիմնականօրէն սիրոյ եւ բնութեան երգեր են, որոնց մէջ կը գերակշռէ փիլիսոփայական խոհը։ Լեզուն գրաբար է կամ գրաբարախառն։

Պէրպէրեանի մանկավարժական ձեռնարկներուն մէջ («Դաստիարակի մը Խօսքերը», 1901, «Դպրոց եւ Դպրութիւն», 1907 եւ այլ) կը դրսեւորուին գեղեցիկի, բարիի, ճշմարտութեան սկզբունքները, որոնց դիրքերէն ան կոչ ըրած է ծառայել ժողովրդին, հրաժարիլ սերտողական մեթոտներէն, դասաւանդումը դարձնել հետաքրքիր եւ ուսանելի, ժամանակի յառաջդիմական պահանջներուն համապատասխան՝ ուսուցիչներ պատրաստել ազգին համար։ Պէրպէրեան կնոջ կրթութիւնը համարած է բարիք՝ շեշտելով այն կարծիքը, որ կինն ընտանիքի հիմքն է, իսկ ընտանիքը՝ հասարակութեան յենարանը։ Ըստ Պէրպէրեանի՝ բարոյական դաստիարակութեան ամենազօրեղ միջոցը դաստիարակի անձնական օրինակն է։

Մանկավարժական գործունէութեան առընթեր Պէրպէրեան աշխուժօրէն ներգրաւուած է հրապարակախօսական բնագաւառէն եւ հասարակական կեանքէն ներս, գրի առած է հրապարակախօսական-փիլիսոփայական գործեր։

Հանդէս է եկած նաեւ Հրաչեայ կեղծանունով։

## Ստեղծագործութիւններ
* *Փողը*, 1872
* *Առաջին տերեւները*, Կ. Պոլիս, 1877
* *Առաջին քոնֆերանսը*, 1880
* *Յայտնի զուարճանքները*, 1880
* *Թշուառութիւն եւ բախտ*, 1880
* *Քաղաքատնտեսութիւն*, 1883
* *Ֆրանսերէն-Հայերէն Թարգմանչական Գիրք*, 1885
* *Դաստիարակի մը խօսքերը*, Վիեննա, 1901
* *Մտքեր եւ յիշողութիւններ*, 1903
* *Դպրոց եւ գրականութիւն*, 1907

## Ծանօթագրութիւն

## Տե՛ս նաեւ
* Պէրպէրեան Վարժարան (Եգիպտոս)

## Աղբիւրներ

* «19-րդ Դարու Հայ Մեծ Դէմքեր», Պետրոս Կարապետեան, Կ․ Պոլիս 1933։

## Արտաքին Յղումեր
* Reteos Berberian `The Armenian Jean Jacques Rousseau' 

Ստորոգութիւն:Անձինք
Ստորոգութիւն:Թարգմանիչներ
Ստորոգութիւն:Մանկավարժներ
Ստորոգութիւն:1848 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1907 մահեր
Ստորոգութիւն:10 Հոկտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:6 Ապրիլի մահեր
Ստորոգութիւն:Իսթանպուլ մահացածներ
Ստորոգութիւն:Սթամպուլ ծնածներ
Ստորոգութիւն:Հայ տղամարդ գրողներ
Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ
Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակախօսներ
Ստորոգութիւն:Հայ լրագրողներ
Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Կոստանդնուպոլիս մահացածներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով