Ուալիտ Մուալլէմ

**Ուալիտ Մուալլէմ** (, ), սուրիացի դիւանագէտ։ Սուրիոյ արտաքին գործոց նախարար, փոխ վարչապետ։

## Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Դամասկոս: Երկրորդականի վկայականը ստացած է Թարթուսէն, ետքը ուղղուած է Գահիրէ եւ Գահիրէի պետական համալսարանի քաղաքագիտութեան ճիւղը աւարտած է 1963-ին:

1964-ին, Սուրիոյ Արտաքին Գործոց Նախարարութեան յարկէն ներս սկսած է պաշտօնավարել եւ մաս կազմած է դիւանագիտական բանակցութիւններու:

1990-ին նշանակուած է ԱՄՆ-ի մէջ Սուրիոյ դեսպան եւ պաշտօնավարած է մինչեւ 1999:

2000-ի սկիզբը ստանձնած է Սուրիոյ արտաքին գործոց փոխնախարարի պաշտօնը, իսկ 2006-ին նշանակուած է Սուրիոյ արտաքին գործոց Նախարար:

Հայր էր երեք զաւակներու:

Ունի բազմաթիւ հրատարակութիւններ անկախութեան, Պաղեստինի եւ Միջին Արեւելքի մասին:

## Սուրիական քաղաքացիական պատերազմ
Սուրիական քաղաքացիական պատերազմի սկզբնական շրջանին, Մուալլէմ յաճախակի մամլոյ ասուլիսներ կ’ունենար սուրիական եւ արաբական լրատուամիջոցներուն հետ։ 2012-ի Օգոստոսին, Մուալլէմ տուաւ իր առաջին հարցազրոյցը արեւմտեան լրագրողի մը՝ պատերազմի սկիզբէն ի վեր։ Անգլերէնով խօսելով՝ ան ըսաւ. «Եւրոպացիներուն կ’ըսեմ՝ ... չեմ հասկնար միջազգային ահաբեկչութեան դէմ պայքարելու ձեր կարգախօսը, երբ դուք կ’աջակցիք այդ նոյն ահաբեկչութեան Սուրիոյ մէջ»։ Ան նաեւ պնդեց կառավարութեան այն տեսակէտը, թէ Միացեալ Նահանգները «Սուրիոյ դէմ գլխաւոր դերակատարն է», քանի որ կը ջանայ սահմանափակել Իրանի ազդեցութիւնը։ Ան հերքեց «Շապպիհա»-ի (կառավարամէտ վարձկան զինեալներ, որոնք կը մեղադրուէին պատերազմի սկզբնական փուլին վայրագութիւններ գործելու մէջ) գոյութիւնը, մինչդեռ Սուրիոյ մէջ տեղի ունեցող բռնութիւններուն 60 առ հարիւրին համար մեղադրեց Թուրքիան, Քաթարը եւ Սէուտական Արաբիան՝ նշելով, որ «Միացեալ Նահանգները իր ազդեցութիւնը կը բանեցնէ բոլորին վրայ»։

2012-ի Հոկտեմբերին, երբ Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան (ՄԱԿ) Ընդհանուր քարտուղար Պան Քի-մուն յորդորեց Սուրիոյ գթասրտութիւն ցուցաբերել՝ աճող մարդասիրական ճգնաժամի լոյսին տակ, Մուալլէմ ելոյթ ունեցաւ ՄԱԿ-ի մէջ եւ մեղադրեց Միացեալ Նահանգները, Ֆրանսան, Թուրքիան, Սէուտական Արաբիան ու Քաթարը «ահաբեկչութեան օժանդակելու» եւ Սուրիոյ ներքին գործերուն «բացայայտ միջամտութեան» համար՝ յատկապէս զէնք ու դրամ տրամադրելով այն ընդդիմադիր խմբաւորումներուն, որոնք կը պահանջէին Պաշշար ալ-Ասատի հրաժարականը։ Ան քիմիական զէնքի օգտագործման վերաբերեալ արեւմտեան մտահոգութիւնները կոչեց «կատակ» եւ Իրաքի պատերազմի նման արշաւ սկսելու պատրուակ։ Նոյն ամսուան վերջաւորութեան, Մուալլէմ նաեւ մերժեց Պան Քի-մունի՝ միակողմանի հրադադար յայտարարելու կոչերը՝ պնդելով, որ պէտք է կանգնեցուին այն կառավարութիւնները, որոնք «կը ֆինանսաւորեն, կը մարզեն եւ զէնք կը հասցնեն զինեալ խմբաւորումներուն, յատկապէս՝ Սէուտական Արաբիան, Քաթարը եւ Թուրքիան»։ 2012-ի Դեկտեմբերին, ան Սուրիոյ տառապանքներուն համար յաւելեալ կերպով մեղադրեց Միացեալ Նահանգներու եւ Եւրոպական Միութեան պատժամիջոցները։

2013-ի Յունուարին, երբ ՄԱԿ-ի եւ Արաբական Լիկայի պատուիրակ Լախտար Իպրահիմին ըսաւ, թէ Պաշշար ալ-Ասատ չպէտք է մաս կազմէ անցումային կառավարութեան, Մուալլէմ կոչ ուղղեց ընդդիմադիր խմբաւորումներուն միանալու Ասատի հովանիի տակ գտնուող նոր կառավարութեան՝ այնքան ատեն որ անոնք «կը մերժեն օտար միջամտութիւնը»։

2013-ի Սեպտեմբերին, ՄԱԿ-ի Ընդհանուր ժողովի 68-րդ նստաշրջանի իր ելոյթին ընթացքին, Մուալլէմ պնդեց, թէ «աւելի քան 83 երկիրներէ եկած ահաբեկիչներ» կը սպաննեն սուրիացի զինուորներն ու քաղաքացիները, եւ սուրիական քաղաքացիական պատերազմի վերջին իրադարձութիւնները նմանցուց Միացեալ Նահանգներու 2001-ի Սեպտեմբեր 11-ի յարձակումներուն։ BBC-ի թղթակից Ճերեմի Պոուընի հետ ունեցած առանձին հարցազրոյցի մը ընթացքին, Մուալլէմ ըսաւ, որ միջազգային խաղաղութեան բանակցութիւնները կենսական են Սուրիոյ ապագային համար, սակայն Ժընեւի այս խորհրդակցութիւնները «չեն կրնար յաջողիլ», քանի դեռ թուրքերը, սէուտցիներն ու քաթարցիները կ’օգնեն ապստամբներին։

2014-ի Յունուարին, Մուալլէմ մասնակցեցաւ Մոնթրէօի մէջ կայացած «Ժընեւ II» համաժողովին։ Իր բացման խօսքին մէջ ան ընդդիմութիւնը որակեց որպէս դաւաճաններ եւ ահաբեկիչներ, միեւնոյն ժամանակ մեղադրելով շարք մը պետութիւններ ահաբեկչութեան աջակցելու եւ Սուրիան միտումնաւոր ապակայունացնելու փորձերու մէջ։ Հակառակ անոր որ համաժողովի կանոնները իւրաքանչիւր բանախօսի միայն տասը վայրկեան կը յատկացնէին, Մուալլէմ խօսեցաւ աւելի քան քառասուն վայրկեան եւ բազմիցս անտեսեց Պան Քի-մունի՝ ելոյթը եզրափակելու փորձերը։

2016-ի Փետրուարին, երբ Սէուտական Արաբիան կը ծրագրէր զօրք ուղարկել Սուրիա՝ «Իսլամական պետութեան» դէմ պայքարելու համար, Մուալլէմ զգուշացուց, որ ցանկացած օտարերկրեայ զինուոր, որ առանց կառավարութեան համաձայնութեան մուտք կը գործէ Սուրիա, «տուն պիտի վերադառնայ փայտէ դագաղներով»։

2016-ի Սեպտեմբերին Տէր Զօրի մէջ տեղի ունեցած օդային հարուածէն ետք, որուն հետեւանքով զոհուեցան մինչեւ 100 սուրիացի զինուորներ, Մուալլէմ ըսաւ, որ սուրիական կառավարութիւնը «լիովին պատասխանատու կը համարէ Միացեալ Նահանգները, որովհետեւ փաստերը ցոյց կու տան, որ ատիկա կանխամտածուած յարձակում էր եւ ոչ թէ սխալմունք, նոյնիսկ եթէ Միացեալ Նահանգները հակառակը պնդեն»։

2012-էն մինչեւ իր մահը, ան ներառուած էր Եւրոպական Միութեան (ԵՄ) պատժամիջոցներու ցանկին մէջ։ Ըստ ԵՄ-ի, որպէս կառավարութեան նախարար, ան պատասխանատուութիւն կը կրէր սուրիական վարչակարգի կողմէ քաղաքացիական բնակչութեան դէմ իրականացուած բռնի ճնշումներուն համար։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Դիւանագէտներ
Ստորոգութիւն:Արտաքին գործոց նախարարներ