open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կարիկ Պասմաճեան

**Կարիկ Պասմաճեան** (), հայ բանաստեղծ եւ թարգմանիչ։

## Կենսագրական գիծեր
Տասնութ տարեկանին մեկնած է Հայաստան, հետեւած է Երեւանի Պետական համալսարանի բանասիրութեան ճիւղին (1966-1972), ապա վերադարձած է արտասահման եւ հաստատուած Փարիզ: 

Մինչեւ 1969 չէ գրած հայերէնով. գրած է անգլերէնով եւ այդ լեզուով ալ հրատարակած է քերթուածներու իր առաջին հատորը՝ 1968 թուականին («Ցոլքեր»):

1967 թուականին, Երեւանի մէջ, Գուրգէն Մահարի հայէրէնի կը թարգմանէ իր բանաստեղծութիւններէն չորսը եւ կը հրատարակէ «Գրական Թերթ»ին մէջ 3 Փետրուար 1967 թուականին։ Երկու տարի ետք է որ ինքնագիր եւ հայալեզու իր առաջին քերթուածը տեղ կը գտնէ նոյն շաբաթաթերթին մէջ ու Կարիկ կը ստանայ հայ բանաստեղծի իր մկրտութիւնը:

1969-1980 տուած է հայալեզու իր ստեղծագործութեանց հինգ հատորները, «Լուսատըտիկ»՝ 1971, «Շթաքարեր»՝ 1973, «Բեղմնափոշի»՝ 1976, «Վերադառնում եմ իմ սկիզբը»՝ 1978 եւ «Անաւարտ Խաղ»՝ 1980: 

Կատարած է բազմաթիւ թարգմանութիւններ անգլերէնէ եւ արաբերէնէ, ներկայացնելով անգլեւամերիկեան եւ արաբական ժամանակից բանաստեղծութիւնը։ Անգլերէնի թարգմանած է հատընտիրներ Պարոյր Սեւակի եւ Եղիշէ Չարենցի ստեղծագործութիւններէն եւ հրատարակած է ամերիկեան, անգլիագիր բանաստեղծներու գործերէն ծաղկաքաղ մը՝ անգլերէնով ու հայերէնով։

Գրական ակնարկներով, ուսումնասիրութիւններով եւ ինքնագիր բանաստեղծութիւններով աշխատակցած է Հայաստանի թէ Սփիւռքի գրական պարբերաթերթերուն («Սովետ. Գրականութիւն», «Գրական Թերթ», «Գարուն», «Անդաստան», «Նայիրի», «Սփիւռք», եւ այլն»), ինչպէս նաեւ անգլիական «Էնքաունթըր» եւ «Տը Լիթըրըրրի Թապլոյտ» հանդէսներուն։

Գրած է յառաջաբաններ եւ խմբագրած՝ Փարիզի «Քաթրա» մշակութային խմբակցութեան կողմէ հրատարակուած գրքոյկներ, ինչպէս Բիւզանդ Թոփալեանի «Դաշտանկար»ը «1976», եւ «Իրանահայ Բանաստեղծներ» (1976), «Իսթանպուլահայ Բանաստեղծներ» (1977) անուններուն տակ, գաղութներու մէջ ապրող քերթողներէ հատըտնտիր էջեր:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ
Պատ սամուել յ քէնտիրեան

**Պատ. Սամուէլ Յ. Քէնտիկեան** ( 1867-?) ( Ուսուցիչ, քարոզիչ, Թարգման)

Պատ. Սամուէլ Յ. Քէնտիկեան ծնած է Արաբկիր 1867-ին: Այնթապի Կեդր. Թուրքիոյ Գոլէճէն 1886-ին ընդացաւարտ՝ կը դառնայ ծնընդավայր, ուր տարի մը ուսուցչութիւն ընելէ ետք՝ յաջորդաբար կը պաշտոնավարէ Ռոտոսթօ եւ Տարտանէլ ( ուր քարոզիչ, նաեւ անգլիերէն հիւպատոսաբանի (Թարգման): Յետոյ կը մեկնի Իզմիր, իբր դասատու Ամերիկ. Վարժարանի, պաշտօ՛ն զոր 18 տարի կը վարէ՝ մինչեւ իր աքսորումը, հակառակ անոր որ կուսակցութեան մը չէր պատկաներ: - Մեռ. Գոնիայի բանտը:

## Աղբիւրներ
* Յուշարձան Ապրիլ Տասնըմէկի,Կ. Պոլիս, Տպագրութիւն Օ. Արզուման, 1919, Էջ 77
Պատմիչ Սամուէլ Յ. Քէնտիկեան

**Պատմիչ Սամուէլ Յ. Քէնտիկեան** (1867, Արաբկիր,Հայաստան - 1915, Գօնիա, Թիւրքիա (Գօնիայի բանտը)

## Կենսագրութիւն
Պատմիչ Սամուէլ Յ. Քէնտիկեան ծնած է Արաբկիր, 1867թ., Այնթապի կեդրոնական Թուրքիո գոլէճէն 1886 ին ընթացաւարտ՝ կը դառնայ ծննդավայր, ուր տարի մը ուսուցչութիւն ընելէ ետք՝ յաջորդաբար կը պաշտօնավարէ Ռոտոսթօ եւ Տարտանէլ (ուր քարոզիչ,նաեւ Անգլիոյ Հիւպատոսարանի թարգման), յետոյ կը մեկնի Իզմիր, իբր դասատու Ամերիկեան Վարժարանի պաշտօն զոր 18 տարի կը վարէ՝ մինչեւ իր աքսորումը հակարակ անոր որ կուսակցութեան մը չէր պատկաներ, նահատակուած է 1915 ին Գօնիայի բանտը:

## Աղբիւրներ
* Յուշարձան 1919, էջ 77։
Պատկեր (գրականութիւն)

**Պատկեր **, գրական գործ կամ գեղանկար, որ ոչ թէ մեքենայական վերարտադրութիւն է՝ իրականութեան, այլ անոր վերստեղծումը՝ արուեստագէտի երեւակայութեան եւ յուզական-գեղագիտական զգայնութեան գործօն օժանդակութեամբ, ու ասիկա ի զօրու է նոյնիսկ ամէնէն «իրապաշտ» գրագէտներու համար։

Այս գործօնները երեւակայութիւն, յուզականութիւն եւ ճաշակ, կը ստեղծեն ուրեմն «երկրորդ իրականութիւնը», որ կը կոչենք գեղարուեստական պատկեր։

## Գրական-գեղարուեստական պատկեր են՝

* Առաջին հերթին անձ-պատկեր կազմող գրական կերպարը («հերոսը»). երբեմն նաեւ խումբ-կերպարներ՝ խմբակ, ամբոխ (երբ առանձնացուած անհատներ՝ չեն որ երեւիր)։
* Պատմուող պատահարներն ու գործողութիւնները։
* Նկարագրուող տեսարանները (օրինակ՝ բնանկարներ, բայց նաեւ մարդակերտ կառոյցներ), որոնք կերպարներու կամ գործողութիւններու շրջանկարները կրնան ըլլալ միանգամայն։
* Մարդկային ապրումները՝ քնարական գործերու կամ հատուածներու մէջ...

Կը տեսնենք, որ գրականութեան մէջ պատկերի այս ընդհանուր հասկացութիւնը կապ չունի լեզուական փոխաբերութիւն-պատկերին արդատրութեան միտքը, նիւթերը։

Գրական պատկերը իրականութենէն զատուած, ընտրուած գիծերու համադրութիւն է, կատարուած գրագէտին ենթակայական մասնակցութեամբ ու արժէւորումով։

Այս պատճառով ալ, գրական պատկերը (յատկապէս կերպարը) կ՛ունենայ սեփական «գոյութիւն», իրական կեանքի գիծեր. բայց չափով մըն ալ կը նոյնանայ գրագէտներին հետ, կ՛արտայայտէ զայն, ե՛ւ յուզականօրէն, ե՛ւ գաղափարական իմաստով։

Ուրիշ խօսքով, անիկա հիմնուած է երկուութեան մը վրայ, որ մէկ կողմէ կ՛ապահովէ իր միակնութիւնը, ապրող անհատի մը պէս թանձրացական, անկրկնելի ըլլալը։

Գրական պատկերը կեանքը ճշմարտօրէն կ՛արտայայտէ, բայց չի վերարտադրեր ճշդութեամբ. որովհետեւ ճիշտ ու մանրամասն նկարագրութիւն մը կամ պատում մը, ինչպէս կ՛ընեն լրագրական տեղեկատուութիւնները, չի դառնար գրական գործ։

Գրականութիւնը պարտի ուրեմն բնութիւնն ու կեանքը արտայայտել, ո՛չ վերարտադրել։ Մեկնելով ընտրուած գիծերէ, անիկա կը ստեղծէ իրականութեան գեղարուեստական պատկերը, կու տայ անոր պատրանքը։

Նկատենք, որ արդէն գրական գործի ընթերցողը իրեն հաղորդուածը կ՛ընդունի պայմանականօրէն, այսինքն կ՛ընդունի իբր «պատրանք», ոչ իբր «իրական իրականութիւն»։

Ստորոգութիւն:Գրականութիւն
Պատմա-քաղաքական վէպը 1870-1880-ական տարիներուն

**Պատմա-քաղաքական վէպ**, 1870 ական տարիներու կէսերէն գրական-մշակութային շարժումը կը ստանայ նոր բովանդակութիւն եւ կշռոյթ։ Այս փոփոխութիւնները արդիւնք են երկու շարքի ազդակներու.

### Պատմական դէպքերու ընթացքը
Ռուսիա եւ Թուրքիա տարբեր ձեւի ու չափի տագնապներու ենթակայ են։

Հետեւանք՝ հայութիւնը կը պահուի ճնշումի ծանր մթնոլորտի մը մէջ, յատկապէս Թուրքիոյ տարածքին։ Երկու կայսրութիւնները հակադրող պատերազմը (1876-1878) այլապես աղբիւր է թշուառութեան ու աւերներու։

### Ընկերա-տնտեսական հոլովոյթը
Ընկերա-տնտեսական պայմանները 1875-1885 տասնամեակին՝ նոյնպէս իրենց ժխտական ներգործութիւնը կ'ունենան հայութեան հաւաքական կեանքին վրայ։ Քաղաքական հալածանքին ընկերացող տնտեսական կեղեքումը-հողազրկում,-վաշխառութիւն,-պանդխտացում, սով- կու գայ ամբողջացնելու պատկերը։ Քաղաքներու միջին կամ բարեկեցիք խաւերը միայն, աւելի կամ նուազ, զերծ կը մնան աղէտեն։

Այս կացութիան դէմ, հայութիւնը հաւաքաբար աւելի ու աւելի գիտակից կը դառնայ իր ազգային ինքնութեան․ «Հայկական Հարց»ի դրուիլը միջազգային գետնի վրայ՝ կը զուգադիպի այս տարիներուն։ Զանգուածին եւ մտածող երիտասարդութեան մէջ կը սկսին խմորումներ, որոնց մէջ կենսական դեր կը կատարեն քաղաքական իրականութեան հաղորդ եւ գաղափարական պատգամ բերող գրագէտներ, ինչպէս Ծերենց, Րաֆֆի, Յակոբ Պարոնեան եւ ուրիշներ։

Զուգահեռաբար, մշակութային շարժումը աւելի համատարած կը դառնայ, գրականութեան յղացքը կը յստականայ, կը զտուի։ ․

Ստորոգութիւն:Գրականութիւն
Աշոտ Պատմագրեան

## Կենսագրութիւն
**Աշոտ Պատմագրեան**, ծնած եւ մանկութիւնը անցուցած ըլլալով արեւտրական երաժշտութեան մէջ, իր պատանեկութիւնը հայութեան ոգեղէն եւ նիւթեղէն սրտին Էջմիածնի մէջ, իր մասնագիտական ուսումը ստացած ըլլալով Պերլինի երաժշտանոցին եւ համալսարանին մէջ, Աշոտ Պատմագետն կը ներկայանանայ որպէս ամբողջական հայ երաջշտագէտ մը խորհապէս ծանօթ, որքան հայ եկեղեցական, ժողովրդական եւ աշուղական երաժշտութիւն բոլոր ճիւղերուն։

Մանուկ հասակէն ցոյց կու տայ երաժշտական տաղանդ։ Գէւորգեան Ճեմարանի մէջ, տակաւին պատանի իր դաասընկերներէն կը կազմէր երգչախումպեր եւ յաճախ կը ղեկաւարէ Մայր Տաճարի քառաձայն խումբը։

1918 թուականին հազիւ 20 տարեկան կը կանչուի Թաւրիզի Արամեան դպրոցը։

1921 թուականին կը մեկնի Գերմանիա եւ կ՝ ընդունուի Պերլինի Շթերնչէս երաժշտանոցը ուր կը դաստիարակուի մեծանուն փրոֆեսէօրներու շունչով:
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ
Ստորոգութիւն:20 Ապրիլի ծնածներ
Պատմական Հայաստանի Թագաւորութիւնները

**Պատմական Հայաստանի Թագաւորութիւններ**, Ուրարտական Թագաւորութիւն, Արտաշէսեան Թագաւորութիւն, Արշակունեաց Թագաւորութիւն, Բագրատունեաց Թագաւորութիւն, Կիլիկեան Թագաւորութիւն

## Պատմական Հայաստանի Մեծ Ու Փոքր Թագաւորութիւնները

# Ուրարտական թագաւորութիւն (Թ.-Զ.դար (Ն.Ք.)
# Արտաշիսեան թագաւորութիւն (189-1 (Ն.Ք.)
# Արշակունեաց թագաւորութիւն (66-428)
# Բագրատունեաց թագաւորութիւն (885-1046)
# Կիլիկեան թագաւորութիւն (1119-1375)

Ուրարտուի թագաւորութեան անկումէն ետք, Հայաստանի մէջ կը կազմուին այլ փոքր թագաւորութիւններ, ինչպէս՝ Երուանդունիներու հարստութիւնը, որ կը նկատուի հայալեզու ցեղերու առաջին միութիւնը (հիմնուած՝ Ն.Ք. Զ. դարուն): Այնուհետեւ կազմուեցան Մեծ Հայքի (գլխաւորը), Փոքր Հայքի, Ծոփքի եւ Կոմմագէնի թագաւորութիւնները, որոնք Մեծն Արտաշէս Ա.ի ձեռամբ միացուեցան, որպէս հայախօս ազգեր եւ ստեղծուեցաւ միացեալ Մեծն Հայաստան երկիրը (-189 թուականին):

Բագրատունեաց շրջանին ունեցած ենք այլ ենթակայ թագաւորութիւններ, որոնք են .-

* Վասպուրականի թագաւորութիւն (908-1025)
* Կարսի կամ Վանանդի թագաւորութիւն (963-1065)
* Կիւրիկեան թագաւորութիւն (966-1113)
* Փառիսոսի թագաւորութիւն (958-1003)
* Սիւնիքի թագաւորութիւն (987-1170)

## Հայ Թագաւորներ
### Ուրարտական Թագաւորներ

### Արտաշէսեան Թագաւորներ
մինի|Արտաշէսեան Թագաւորութեան Դրօշակ

### Արշակունեաց Թագաւորներ
մինի|Արշակունեաց Թագաւորութեան Դրօշակը

### Բագրատունեաց Թագաւորներ
մինի|Բագրատունեաց Թագաւորութեան Դրօշակը

### Կիլիկեան Թագաւորներ
մինի|Կիլիկիոյ Թագաւորութեան Դրօշակը

Ստորոգութիւն:Հայ Թագաւորներ
Պատմողական հոգեբանական նոր արձակ

[մինի|[Աւետիս Ահարոնեան]]
**Պատմողական հոգեբանական նոր արձակ**, կարեւոր երկերը, հոս բնորոշուած իբր «Պատմողական-հոգեբանական արձակ», մաս կը կազմեն արձակի ծանօթ տեսակներու, բայց որակով նոր են։ Հոգեբանական վերլուծումի լրջութեամբ՝ անոնք յաճախ կը միացնեն մտածողական խորութիւնը՝ ինչպէս Զապէլ Եսայեանի, Յակոբ Օշականի, Ռուբէն Զարդարեանի, Աւետիս Ահարոնեանի պարագային։

Այս արձակագիրները, նոյն սերունդի բանաստեղծներուն հետ միասնաբար, յաճախ կոչուած են «գեղապաշտ»։ Այս բնորոշումը ճիշդ է, պայմանաւ, որ յատկապէս արձակագիրներու պարագային, չհակագրուի իրապաշտութեան, քանի անոնք յաճախ կը մնան խորապէս իրապաշտ։

Ասիկա՝ ըլլայ հոգեբանական իրապաշտութեան, ըլլայ հաւաքական յանձնառութեան իմաստով՝ յատկապէս ազգային է, ինչպէս «Հայաստանեայց Գրականութեան» առաջադրանքը։

Այս արձակագիրներէն՝ հոս կը տեսնենք Զ․ Եսայեանը, Յակոբ Օշականը, Ռուբէն Զարդարեանը եւ Աւ․ Ահարոնեանը։ Իսկ մեծաթիւ կրտսեր արձակագիրներէն՝ ասոնց կողքին տեղ կը տրուի Տիգրան Չէօկիւրեանին։

Միւս կողմէ սակայն, կ'երկարաձգուի նաեւ իրապաշտ արձակի աւանդութիւնը, իբր գլխաւոր ներկայացուցիչ ունենալով Երուանդ Օտեանն ու իր երգիծական գործը։

Ստորոգութիւն:Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Գրական սեռեր
Պատմողական սեռ

**Պատմողական սեռ**, արձակի նոր նուաճումներէն գլխաւորը այն է, որ պատմողականը կը հարստանայ ներքին եզրով՝ հոգեբանական խորութեամբ։ Զ․ Եսայեանի գործը հաւանօրէն յարակագոյն օրինակները կու տայ մեզի այս տիպի հարստացման։ «Նկարագիր մը» խորագրեալ առաջին հատուածը կը նկարէ գրագիտուհիին Երանիկ մօրաքրոջ հոգեբանական կերպարը՝ հարուստ երկուութիւններով, դրուած՝ անցեալ ու ներկայ բարքերու եւ իր մանկութեան վայրերուն խորքին վրայ։ «Հոգիներու Աքսորը» կը խորացնէ դէպի վերլուծում անիկա երկու արուեստագէտ կիներու հանդիպումը կը դարանէ առիթ՝ կարդալու ճակատագիրը փոքրամասնական համայնքի մը՝ Պոլսոյ հայութեան, անոր մտաւորականներուն եւ արուեստագէտներուն ընդմէջէն։

## Աղբիւր
* Հայ Կեանք եւ Գրականութիւն, Յարութիւն Քիւրքճեան, երկրորդական բաժին Ա. տարի, էջ 119:

Ստորոգութիւն:Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Գրական սեռեր
Պատմուածք եւ Վէպ Գեղարուեստական Երկի Կառուցուածքը

Ոմանք պատմուածքն ու վէպը կը շփոթեն իրենց կարճ կամ ընդարձակ ծաւալին համար: Սակայն հիմնականը ծաւալը չէ, այլ դէպքի, հերոսին նկարագրութեան ընդգրկման ընթացքը: Պատմուածքը կ'առնուի որեւէ օրուայ, դէպքի, հերոսի մը պատահարի, հոգեբանութեան կամ սպասելիքի շուրջ եղած նկարագրութեամբ եւ կարծես թէ ան մէկ դրուագն է միայն, իսկ ւէպը կ'ընդգրկէ ամբողջ ընթացիկ իրողութիւն մը, դէպքերու կամ դէմքերու գրեթէ աւարտուն շրջան մը, ուր գործողութիւնները կը ծաւալին միահիւսուած կապակցութեամբ մը:
Պատմուածքներ են հայ գրականութեան մէջ «Համբարձում աղա» (Ե. Օտեան), «Ես եւ նա» (Նար-Դոս), «Բուրդի վաճառականութիւնս» (Առանձար), «Խնձորի այգին» (Ստ. Զորեան) եւ այլն. Վէպեր են՝ «Քաոս» (Ալ. Շիրվանզադէ), «Վարժապետին աղջիկը» (Տ. Կամսարական), «Մեծ տան զաւակները» (Հր. Քոչար), «Մեր գնդի մարդիկ» (Ս. Խանզադեան), պատմական անցեալին վերաբերող՝ «Երկունք Թ. Դարու» (Ծերենց), «Գէորգ Մարզպետունի» (Մուրացան), «Սամուէլ» (Րաֆֆի), «Վարդանանք» (Դ. Դեմիրճեան) եւ այլն:
Պատմուածքի մէջ գրողին կեդրոնական մտահոգութիւնը գլխաւոր տիպարն է, հերոսը: Ան կը նկարագրէ հերոսին հետ առնչուող երեւոյթները, կերպարները, բայց կարծես անցողիկ: Իսկ վէպի մէջ կու տայ մանրամասն նկարագրութիւնը ամբողջ կատարուածին:
Կան նաեւ գրուածքներ, որոնք ընդհանրութիւն ունին թէ՛ պատմուածքի, թէ՛ վէպի հետ: Որոշ գրագէտներ զանոնք կը կոչեն վիպակ, բայց ասոնք աւելի փոքրածաւալ գործեր են. կրնան իրաւացիօրէն վէպ կոչուիլ, եթէ գրուիին վէպին յատուկ ընթացքով:
Պարզ է որ իւրաքանչիւր քերթուած, պատմուածք, վէպ, վիպակ պիտի ունենայ նիւթ եւ կառուցուածք: Նիւթը՝ դէպքի, դէմքի նկարագրութեան յաջորդականութիւնն է: Դէպքը կը կատարուի որոշակի միջավայրի մէջ, կը կատարեն գործող անձերը: Այդ գործողութենէն կը բխի հեղինակին ամբողջ միտքը: Ինչու հերոսը կատարեց այդ քայլը: Օրինակ, Րաֆֆիի Սամուէլը կը սպաննէ իր դաւաճան հայրը, որմէ ետք կը սպաննէ նաեւ ուրացող իր մայրը: Ասիկա նիւթի (եղելութեան) նկարագրութիւնն է, բայց հեղինակին միջոցով ընթերցողը կու տայ «ինչու սպաննեց», «ինչ հոգեկան դժուար կացութեան մատնուեցաւ Սամուէլ» հարցումներուն պատասխանը: Այդ է որ գրողը կ'ուզէ արտայայտել իր գործին կառուցուածքով:
Ա. Բակունցի «Ալպիական մանուշակ» պատմուածքը նկարիչի մը ճամբորդութեան յուշերուն նկարագրութիւնն է: Բայց հանգուցակէտը միայն կնոջ գեղատեսիլ արտայայտութիւնը կամ սլացիկ հասակին նկարագրութիւնը չէ, այլ նահապետական կնոջ եւ մարդու փոխյարաբերութիւնը գեղջունի սահմանափակ մտահորիզոնի խարազանումը:
Նիւթի եւ գաղափարական կառուցուածքի նկարագրութիւնը կը տրուի շաղկապուած յաջորդականութեամբ մը:
Պատմութիւն Հայ Եկեղեցւոյ

**Հայ եկեղեցին** մէկ մասն է քրիստոնէական ընդհանուր եկեղեցւոյ: Քրիստոնէութիւնը ամբողջ աշխարհին մէջ տարածուած, աւելի քան երկուհազարամեայ կրօնք մըն է:

Բացի կրօնական իր նկարագրէն եւ դերակատարութենէն, Հայ եկեղեցին ունի նաեւ ազգային դիմագիծ եւ սերտօրէն կապուած է հայութեան կեանքին թէ՛ անցեալին եւ թէ ներկային հետ: Այս պատճառով ալ անհրաժեշտ է սերտել Հայ Եկեղեցւոյ պատմութիւնն ու կառոյցը, լաւ հասկնալու համար Հայ ժողովուրդին քաղաքական եւ քաղաքակրթական կեանքն ու պատմական հոլովոյթը:

Հայոց պատմութեան էջերէն գիտենք, որ եկեղեցին շատ կարեւոր ազդեցութիւն եւ դերակատարութիւն ունեցած է մեր մտաւոր զարգացումին (գրականութիւն եւ արուեստներ) եւ քաղաքական ու ընկերային կեանքին մէջ: Հայ եկեղեցին այնքան սերտօրէն շաղախուած է հայ կեանքին հետ, որ յաճախ դժուար է իրարմէ անջատել հայ ազգային պատմութիւնն ու հայ եկեղեցական պատմութիւնը:

## Եկեղեցի

Եկեղեցի բառը յունարէն «Էկլէզիա» բառին տառադարձութիւնն է եւ կը նշանակէ ժողով, այս պարագային՝ Քրիստոսի հաւատացեալներուն խումբը, համախմբումը:

Քրիստոնէական հասկացողութեամբ անհատ հաւատացեալները եկեղեցի կ’ըլլան Սուրբ Հոգիով, որովհետեւ ինչպէս կ’ըսէ Պօղոս Առաքեալ՝ հաւատացեալը «Սուրբ Հոգւոյն Տաճարն է»: Իսկ համայնքային եկեղեցին կազմուած է հաւատացեալ անհատներու հաւատքի եւ սիրոյ միութեամբ: Այն համայնքները, որոնք նոյն ճակատագիրը, պատմութիւնն ու լեզուն ունին կը կազմեն Ազգային Եկեղեցի:

Ճշմարիտ եկեղեցին հաւատացեալներու հաւատքի միութեամբ իրականացած եկեղեցին է, ուր ներկայ կ’ըլլայ Քրիստոս, որովհետեւ եկեղեցին հիմնուած է Քրիստոսի անձին վրայ եւ Մէկ, ընդհանրական(տիեզերական), Առաքելական եւ Սուրբ է:

Հայ եկեղեցին կը կոչուի «Հայ» կամ «Հայոց» կամ «Հայաստանեայց» եկեղեցի:

Եկեղեցի բառը նաեւ կը նշանակէ այն վայրը կամ շէնքը, ուր հաւատացեալներ կը հաւաքուին եւ կ’աղօթեն. այս իմաստով, անիկա աղօթավայր կը նշանակէ:

## Աղբիւրներ
* Հայ Եկեղեցագիտութիւն, Մանուշակ Պոյաճեան,Պէյրութ 2006, էջ 23-24։
Պատուոյ Լեգէոն Շքանշան

100px|մինի|աջից|Պատուոյ Լեգէոն Շքանշան
 
**Պատուոյ Լեգէոն Շքանշան** (ֆր.՝ Ordre national de la Légion d'honneur), ֆրանսական հանրապետութեան ազգային շքանշան, որ կը շնորհուի պետութեան եւ ազգին զգալի ծառայութիւններ մատուցանած անձերու։

Պատուոյ Լեգէոն ազգային շքանշանը (Ordre national de la Legion d՛honneur) հաստատուած է 1802 Մայիս 19-ին, Նափոլէոն Պոնափարթի կողմէ:

## Շքանշանին արժանացած անհատներ
* 1889-ին՝ Զաքար Զաքարեան
* Միսաք Մանուշեան
* 2003՝ Միշել Լըկրան
* Շարլ Ազնաւուր
* 19 Յունիս 2014՝ Անահիտ Տօնապետեան:
* Քոյր Արուսեակ
* 2015՝ Ռէյմոն Գէորգեան:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Պետական պարգեւներ
Պասթիլի գրաւում

**Պասթիլի գրաւում** (), տեղի ունեցած է 14 Յուլիս 1789-ին, Փարիզ: Պասթիլը Փարիզի կեդրոնը տեղակայուած միջնադարու բերդ-ամրոց, զինանոց եւ քաղաքական բանտ մըն էր։ Թէեւ ընդամէնը եօթ բանտարկեալ ունենալուն, անիկա կը համարուէր թագաւորութեան խորհրդանիշերէն մին, եւ անոր անկումը կը համարուի Ֆրանսական յեղափոխութեան ելակէտը:

## Նախապատմութիւն
Լուի XVI-ի կառավարման օրօք Ֆրանսան մտաւ տնտեսական ճգնաժամի մէջ, որու պատճառը մասամբ Ամերիկեան յեղափոխութեան ատենը միջամտութիւնն էր, արդիւնքին սկսաւ վարել կոշտ հարկային քաղաքականութիւն 1789 թուականի Մայիս 5-ի հարցումներով բնակչութեան միայն 2 տոկոսը կը պաշտպաներ թագաւորի քաղաքականութիւնը:

Ձեւաւորուեցաւ Ազգային զօրախումբ, որու կոկարտին փակցուած էր «եռագոյնը»` կապոյտ, ճերմակ, կարմիր: Սա գոյները յետագային դարձան յեղափոխութեան խորհրդանիշը, աւելի ուշ դարձաւ Ֆրանսայի դրօշը:

Փարիզը մօտ էր ապստամբութեանը եւ Ֆրանսուա Մինիէի խօսքով «պարուրուած ազատութեան տենչով»։

Ֆրանսայի մէջ Պասթիլի գրաւման օրը կը նշուի 14 Յուլիսին, զոր կը նկատուի ֆրանսական մեծ յեղափոխութեան սկիզբը:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1789
Պատրանք

**Պատրանք**, արտաքին աշխարհի առարկաններու եւ երեւոյթներու աղճատուած արտացոլման տեսակներէն մէկը:

Պատրանքները զառանցանքներէն (hallucinations) (զգայապատրանքներէն, զգայախաբկանքներէն) կը տարբերին անով, որ այս դէպքին ընկալուող առարկաները իսկապէս կան եւ կը գտնուին մարդու առջեւ: Պատրանքները ամէնէն առաջ կ'ըլլան ընկալման գործընթացքներուն մէջ։

մինի|աջից

## Ընդհանուր Նկարագիր

Պատրանքները հոգեկան այն պատկերներն են, որոնք առաջ կու գան որոշակի առարկաներ ընկալելէ եւ անոնց պատկերներու աղճատումներն են։ Պատրանքային պատկերները կը տեղորոշուին անձէն դուրս, շատ ցայտուն են եւ մարդիկ առանց յատուկ բացատրութիւններու եւ զննումներու չեն կրնար գիտակցիլ, իրենց ունեցած հոգեկան պատկերը իրականութեան ճիշդ արտացոլումը չէ։ (Օրինակ, գիշերը ճամբու մը վրայ հեռուէն հազիւ նշմարուող ծառը կրնայ մարդ թուիլ):

## Տեսակները

* Տեսողական
* Լսողական
* Հոտառական
* Ճանաչման
* Յիշողութեան
* Դատողութեան

մինի|ձախից

Որոշ պատրանքներ, օրինակ օդացլութիւնը (միրաժ), պայմանաւորուած են ֆիզիքական պատճառներով, միւսները, օրինակ տեսողական պատրանքներու խումբը, բնախօսական (physiological) եւ հոգեբանական պատճառներով, որոնք կապուած են քննարկողներու կառուցուածքի եւ աշխատանքի իւրայատկութիւններու հետ։

## Տե՛ս Նաեւ
* Հոգեբանութիւն
* Բժշկութիւն
* Ականջ

## Աղբիւրներ

* 
*  ISBN 5-545-00785-7

## Ծանօթագրութիւններ
Պարա (Սուրիա)

300px|մինի|աջից|Պարա
**Պարա** կամ **Ալ Պարա** (արաբերէն՝ بارة), Հալէպի մօտակայքը գտնուող «մեռեալ քաղաքներ»էն մէկը։
200px|մինի|աջից
Պարան կը գտնուի Սուրիոյ հիւսիս-արեւմուտքը, Զաուիա լերան մօտ, մօտաւորապէս 65 քմ հեռաւորութեան վրայ դէպի Համայի հիւսիսը. Հալէպէն 80 քմ հարաւ-արեւմուտք: *Ալ Պարա*ն նաեւ Արիհայի արուարձաններէն մէկն է: Ըստ Սուրիոյ Կեդրոնական վիճակագրութեան գրասենեակին, Ալ Պարայի բնակչութեան թիւը կը հաշուէր 10,353 մարդ, ըստ 2004 թուականին տեղի ունեցած մարդահամարի տուեալներուն:

Բնակավայրը հիմնուած է 4-րդ դարուն, Անտիոքի եւ Աֆամիայի (Համա) միջեւ կարեւոր առեւտրական ճանբուն վրայ: Շնորհիւ իր ունեցած լաւ դիրքին եւ յարամարաւէտ պայմաններով արտադրած գինիին եւ ձիթաիւղին, այն 5-րդ եւ 6-րդ դարերուն շարունակ զարգացում ապրած է: Երբ մուսուլմանները նուաճած են տարածաշրջանը եւ առեւտրական ճամբաները ընդհուատած եւ այլ մեռեալ քաղաքները լքուած են, Պարա մնացած է բնակուած քաղաք, բնակիչներուն մեծ մասը մնացած են քրիստոնեայ ու քաղաքն դարձած է Անտիոքի եպիսկոպոսութեան ենթակայ նստավայրը:

1098 թուականին, նուաճուած է Խաչակիրներուն կողմէ: 1123 թուականին, մահմետականները վերագրաւած են քաղաքը, ուր կառուցած են փոքր ամրոց մը. աւելի ուշ 12-րդ դարուն, տեղի ունեցած սաստիկ երկրաշարժէն ետք, քաղաքը լքուած է:

## Պատմական Մշակոյթ
Պարայի մէջ կը հանդիպինք տարբեր դարաշրջաններու պատկանող յուշարձաններու, որոնցմէ են քարաշէն տուները. այդ տուներէն բաժիններ տակաւին կանգուն են: Քաղաքի տարածքին կը գտնուին նաեւ երեք հնագիտական եկեղեցիներ, ինչպէս նաեւ հսկայական դամբարաններ՝ խճաքարերով ծածկուած խորանարդաձեւ յատակով:

## Ծանօթագրութիւններ
Պարենցի Ծով

մինի|Պարենցի ծովՈՒ արբանեակէն լուսանկար
**Պարենցի ծով** (, ), Արքտիկական Ովկիանոսի ծայրամասային ծով՝ Եւրոպայի հիւսիսին:

Կ'ողողէ Ռուսիոյ դաշնութեան եւ Նորվեկիոյ հիւսիսային ափերը։ Արեւմուտքին սահմանակից է Նորվեկական Ծովուն, հարաւին՝ Ճերմակ Ծովուն, արեւելքին՝ Քարայի Ծովուն։ Մակերեսը 1 424 000 քմ² է, գերակշռող խորութիւնը՝ 360֊400 մ, առաւելագոյնը՝ 600 մ։ Խոշոր կղզին է Քոլկուեւը։

Ծովը կը թափուի Փեչորա գետը։ Գլխաւոր նաւահանգիստներն են Մուրմանսքը եւ Վարտեոն։

## Անունը
Կոչուած է ի պատիւ հոլանդացի ծովագնաց Ուիլեմ Պարենցի, որ 1594-1597 թուականներուն ան հետազոտած է:

## Ծանօթագրութիւններ
Պարգեւ Շիրինեան

Վաստակաշատ Հ.Մ.Ը.Մ.ական, հրապարակախօս, հայ մամուլի բազմամեայ սպասաւոր եղբ. **Պարգեւ Շիրինեան** (1962-էն մինչեւ մահը վեր Հրազդան գրչանունով ծանօթ) ծնած է Ատանա, 1 Յունուար 1920-ին։ Կիլիկիոյ հայութեան տարագրութեամբ, ծնողքին հետ ան կը փոխադրուի Պէյրութ եւ նախնական ուսումը կը ստանայ Ազգային Ս. Նշան վարժարանը, որմէ ետք կը յաճախէ Համազգայինի Նշան Փալանճեան Ճեմարան, ուր ազգային կրթութիւնը կը ստանայ հայ մշակոյթի մեծ երախտաւորներ Լեւոն Շանթի եւ Աղբալեանի շունչին տակ։
Փոքր տարիքէն եղբ. Պարգեւ մաս կը կազմէ Հ.Մ.Ը.Մ.ի Պէյրութի սկաուտական թեւին, իբրեւ գայլիկ։ Միութենական իր գործունէութիւնը, սակայն, առաւելաբար կը յատկանշուի Հ.Մ.Ը.Մ.ական կեանքին նուիրուած մամլոյ իր երկարամեայ աշխատակցութեամբ։ 1976-ին ան կը հաստատուի Մ. Նահանգներ։ 1978-1984 ան կը ստանձնէ Հ.Մ.Ը.Մ.ի Արեւմտեան Մ. Նահանգներու յաջորդական երեք Շրջանային Վարչութիւններուն գործավար-քարտուղարութիւնը։ Շրջան մը կ’ըլլայ Շրջանային Վարչութեան անդամ։ Եղբայր Շիրինեան կը մասնակցի Հ.Մ.Ը.Մ.ի Պատգամաւորական Ե. ժողովին (1991, Աթէնք) եւ տարիներ շարունակ կ’աշխատակցի միութեան պաշտօնաթերթ «Մարզիկ»ին։
Հաւատաւոր Հ.Մ.Ը.Մ.ական մը ըլլալու կողքին, եղբ. Շիրինեան եղած է ուխտեալ եւ համեստ դաշնակցական։ 
Մամլոյ իր բեղուն ծառայութիւնը կը սկսի երիտասարդութեան օրերէն, նախ իբրեւ յօդուածագիր ու սրբագրիչ, ապա՝ իբրեւ փոխ խմբագիր, խմբագիր եւ հեղինակ։ Եղբ. Շիրինեան շրջան մը կը խմբագրէ Հ.Յ.Դ. Պէյրութի «Բաբգէն Սիւնի» Պատանեկան Միութեան «Ովասիս» պարբերաթերթը եւ կ’աշխատակցի Նշան Փալանճեան ճեմարանի Շրջանաւարտից Միութեան «Ակօս» ամսագիրին։ Հետագային, ան կը խմբագրէ ու կը հրատարակէ Մկրտիչ Պէշիկթաշլեանի կեանքին ու գործին նուիրուած հատորը, կը խմբագրէ Միսաք Թորլաքեանի «Օրերուս հետ» յուշագրական աշխատասիրութիւնը եւ Հ.Մ.Ը.Մ.ի Նորընծայի Բ. Կարգի եւ Ա. Կարգի գիտելիքներու գիրքը։ Հ.Մ.Ը.Մ.ի 70-ամեակին առիթով, ան կը խմբագրէ «Հ.Մ.Ը.Մ.ի 70-ամեակ-Յուշատետր 1918-1988» հատորը։
Բազմակողմանի եղած է եղբ. Պարգեւ Շիրինեանի ներդրումը մեր հանրային կեանքին, իբրեւ Հ.Մ.Ը.Մ.ական, համազգայնական, կուսակցական գործիչ, ազգային-եկեղեցական զանազան մարմիններու եւ ժողովներու անդամ ու պատգամաւոր։ Հ.Մ.Ը.Մ.ի Արեւմտեան Մ. Նահանգներու Շրջանային Վարչութեան կողմէ ան կ’արժանանայ «Տիպար Հ.Մ.Ը.Մ.ական»ի տիտղոսին։ Տարբեր առիթներով, իր ծառայութիւններուն համար կը ստանայ բազմաթիւ յուշատախտակներ եւ գնահատագիրներ։
1985-ին, Լոս Անճելըսի մէջ կը նշուի հանրային իր գործունէութեան 50-ամեակը եւ այս առիթով Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Գարեգին Բ. կաթողիկոս յատուկ կոնդակով մը զինք կը պարգեւատրէ Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան «Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշանով։
Եղբ. Պարգեւ Շիրինեան կը մահանայ 30 Յունուար 1997-ին։
## ԱՂԲԻՒՆԵՐ
#Homenetmen100
Պարզ թիւ

**Պարզ թիւ**, այն թիւն է, որ մեկէն եւ իրմէ զատ չունի այլ բաժանարար: 
Պարզ թիւերու բազմութիւնը կը նշանակեն \mathbb{P} տառով 
::::\mathbb{P} = {2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, ..} Մնացեալ բնական թիւերը մեկէն զատ կը կոչուեն **բաղադրեալ թիւեր**:

## Եւկլիդեսի Ապացոյցը
Եւկլիդեսը ապացուցած է, որ պարզ թիւերն անվերջ են՝
::: *՛՛Պատկերացնենք, որ պարզ թիւերու քանակութիւնը վերջաւոր է։ Բոլոր պարզ թիւերը բազմապատկենք իրարով ու ստացուածին գումարենք մեկ։ Ստացուած թիւը կը բաժանուէ մեր ունեցած եւ ոչ մեկ պարզ թիւի, քանի որ բաժանումէն ստացուած մնացորդը միշտ մեկ պիտի ըլլայ։ Կը ստացուի, որ այդ թիւը պէտք է բաժնուի մեկ պարզ թուի, որը մէնք չենք ընդգրկած մեր պարզ թիւերու բազմութեան մէջ։ Ստացանք հակասութիւն։*

## Էրատոսթէնեսի Մաղը
Պարզ թիւերը բնական թիւերէն զատելու հնագոյն եղանակն առաջարկած է է յոյն թուաբանագէտ Էրատոսթէնեսը (մ.թ.ա. 264-192)։ Սկզբունքը հետեւեալն է՝ բնական թիւերու շարքին հերթականօրէն կը ջնջուեն այն թիւերը, որոնք կը բաժնուեն իրենց նախորդներէն գոնէ մեկուն վրայ։

Առաջին՝ 2 թիւը պարզ է, երկրորդը՝ 3-ը նոյնպէս, քանի որ չը բաժուեր 2-ի, 4-ը բաղադրեալ է, քանի որ կը բաժնուէ մինչ այդ գտնուած 2 եւ 3 թիւերէն մեկուն (2-ի) վրայ, ուրեմն՝ 4-ը կը ջնջենք, 5-ը պարզ է, քանի որ չի բաժնուեր մինչ այդ գտնուած պարզ թիւերէն ոչ մեկու վրայ եւ այդպէս շարունակ։

:::::: **2**, **3**, 4, **5**, 6, **7**, 8, 9, 10, **11**, 12, **13**, 14, 15, 16, **17**, 18, **19**, 20, 21, 22, **23**, 24, 25, 26, 27, 28, **29**, 30, **31** ...

## Ամենամեծ Պարզ Թիւը
2017 թուականի 26 Դեկտեմբերի դրութեամբ յայտնի ամենամեծ պարզ թիւն է՝ 277232917-1-ը, որն ունի 23249425 տասնային նշան.

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Թիւեր
Պարզ լիճ

300px|մինի|Պարզ լիճը
**Պարզ լիճ**, Տաւուշի մարզին մէջ, Դիլիջանէն 9 քմ․ հիւսիս-արեւելք, 1350 մ. բարձրութեան վրայ։

## Նկարագրութիւն
Հոսք ունեցող լիճ է։ Կը սնուի աղբիւրներէ։ Ունի 300 մ. երկարութիւն եւ 100 մ. լայնութիւն։ Միջին խորութիւնը 3 մ. է, առաւելագոյնը 10 մ.։ Մակերեսը կը կազմէ 0.,027 քմ², ծաւալը 83,8 հազար խորանարդ մեթր։ Զարգացած են սողանքային երեւոյթները։ Շրջապատուած է անտառներով։

## Պատկերասրահ

Parz Lake in Dilijan.jpg|Պարզ լիճ
Parz lich Парз лич.jpg|Պարզ լիճ
Clear Lake (Parz lich).jpg
Parz lake, Dilijan, Armenia from air 2022.jpg
Պարէնի Համաշխարհային Օր

**Պարէնի համաշխարհային օր** (անգլերէն՝ World Food Day), 1979-էն սկսեալ ամէն տարի կը յիշատակուի Հոկտեմբեր 16-ին: Օրը կը զուգադիպի ՄԱԿ-ի պարէնի ու գիւղատնտեսութեան կազմակերպութեան ստեղծման օրին՝ 1945 թուականի Հոկտեմբեր 16 (Food and Agriculture Organization of the United Nations, FAO):

Օրուան խորհուրդն է պայքարիլ եւ պայմաններ ստեղծել՝ մոլորակի վրայ սովի յաղթահարման եւ գիւղատնտեսութեան կայուն զարգացման ի խնդիր, ինչպէս նաեւ բնակչութեան իրազեկուածութիւնը բարձրացնել՝ աշխարհի տարածքին գոյութիւն ունեցող պարէնային խնդիրներու վերաբերեալ: Այն նաեւ առիթ է՝ մտածելու, թէ ի՛նչ պէտք է ընել լուծելու ընդհանուր հիմնախնդիրները՝ մարդկութեան սպառնացող սովը, յոռի սննդառութիւնը եւ աղքատութիւնը:

ՄԱԿ-ի Պարենի եւ գիւղատնտեսության կազմակերպութիւնը կոչ կ՛ուղէ ուշադրութիւն դարձնել գիւղատնտեսութեան վարման եղանակներուն եւ մեծ ներդրումներ կատարել գիւղական շրջաններու զարգացման ոլորտին մէջ, յատկապէս խթանել փոքր գիւղացիական տնտեսութիւններու զարգացումը, քանի որ այդ կը նպաստէ պարէնային անվտանգութեան։
 
Այդ օրը կազմակերպվում են բազմաթիվ բարեգործական ակցիաներ, որոնք մեծ նշանակություն ունեն «երրորդ աշխարհի» երկրների աղքատ վիճակի թեթեւացման գործում: Միության ակտիվիստները այդ օրը մասնակցում են բազմաթիվ կոնգրեսների եւ համաժողովների, իսկ տարբեր խաղաղարար կազմակերպություններ օգնություն են հասցնում բնական աղետներից տուժած շրջաններ:

## Օրուան Թեեմաներ
1981 թուականէն սկսեալ, իւրաքանչիւր տարի, *Պարէնի համաշխարհային օր*ը կը որդեգրէ գլխաւոր թեմա մը, լուսարձակի տակ առնելու՝ աշխատանքային ասպարէզը եւ ապահովել անոր միասնական կեդոնացումը:
* 2016-ի կարգախօսը. «Կլիման կը փոխուի։ Գիւղատնտեսութիւնը եւ պարէնը նոյնպէս պէտք է փոխուին։»

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Համաշխարհային օրեր
Պարթեւաստան

մինի
**Պարթեւաստան** կամ **Պարթեւստան** (**Պարթեւական թագաւորութիւն** կամ **Պարթեւական տերութիւն**, պարսկերէն՝ *پارتھا*, կարդ.՝ *Փառթհա*), Կասպից ծովու հարաւային եւ հարաւ-արեւելեան շրջաններուն մէջ Ք․ա․ 250 թուականին առաջացած պետութիւն, որուն բնիկ ժողովուրդը՝ պարթեւները Ք․ա․ 3-2 դարերու ընթացքին կարողացան իրենց տիրապետութեան ենթարկել Հնդկաստանէն մինչեւ Միջագետք ինկած ընդարձակ տարածքները։ Թուլանալով Հռոէեական տերութեան հետ վարուող անընդմէջ պատերազմներու ընթացքին՝ դադրած է գոյութիւն ունենալէ Ք․ե․ 220-ական թուականներուն՝ իյնալով իրենց հպատակ պարսիկներու ապստամբութեան արդիւնքին։ Պարթեւաստանը իր գոյութեան ընթացքին կը կառավարուէր Արշակունի հարստութեան կողմէն, որուն մէկ ճիւղաւորումը Ք․ե․ 1-ին դարուն կը բարձրանայ նաեւ Հայոց գահ։

մինի

## Աղբիւրներ

Ստորոգութիւն:Պատմական երկրներ
Առաքել Պատրիկ

**Առաքել Ն. Պատրիկ** (28 Նոյեմբեր 1894 - 15 Նոյեմբեր 1984, Երեւան), նկարիչ, գրող եւ ազգագիր։

## Կենսագրութիւն

Առաքել Նշան Պատրիկ Պատրիարքեան ծնած է Սեբաստիա, 28 Նոյեմբեր 1894-ին: Ան իր նախակրթութիւնը կը ստանայ ծննդավայրի Ազգային Արամեան Վարժարանին մէջ, ուր 1903-1913 թուականներուն, բախտը կ՛ունենայ աշակերտելու Դանիէլ Վարուժանի: Հազիւ ուսումնաւարտ, Եւդեկիոյ Առաջնորդ Շաւարշ Ծ. վրդ. յանձնառարութեամբ՝ Սեբաստիոյ եւ Եւդեկիոյ միջեւ գտնուող Արդովայի դաշտի հայաբնակ հինգ գիւղերու պատանիներուն համար կը կազմակերպէ կեդրոնական վարժարան մը: Սակայն վրայ կը հասնի Համաշխարհային Ա. Պատերազմը, ու Առաքել Պատրիկ կը զինուորագրուի:

1915-ին կ'աքսորուի Գոնիա, ուր հրաշքով կը փրկուի գնդակահարութեան ստոյգ որուշումէն: 1918-ին, զինադադարէն ետք կ'անցնի Կ. Պոլիս:

1920-ին կը մեկնի Իտալիա, ուր կը հետեւի Հռոմի եւ Միլանոյի Լէոնարտոյ Տա Վինշիի անուան նկարչական ակադեմիաներու դասընթացքներուն: Ապա կ'անցնի Փարիզ, ուր տարի մը կը նուիրէ մասնագիտանալու նկարչութեան արուեստին:

1925-էն սկսած Ա. Պատրիկ՝ իբրեւեւ գծագրութեան ուսուցիչ կը պաշտօնավարէ Գահիրէի Գալուստեան, Նուպարեան եւ Պէրպէրեան վարժարաններուն մէջ։ 1932-ին կ'անցնի Կիպրոս, ուր մինչեւ 1936 կը պաշտօնավարէ Մելքոնեան Կրթական Հաստատութեան մէջ՝ Նկարչական բաժնի վարիչի պաշտօնին զուգահեռ, կը նուիրուի ազգային-հասարակական գործունէութեան:

1947-ին Ա. Պատրիկ կը մեկնի Հայաստան, ուր պաշտօնի կը կոչուի Հայաստանի Պատմութեան Պետական Թանգարանին մէջ։ Մէկ քանի տարի կը մասնակցի Դուինի հնագիտական պեղումներու աշխատանքներուն:

Կ՛ընտրուի Հայաստանի Նկարիչներու Միութեան անդամ: Ա. Պատրիկի նկարները գլխաւորաբար կը նպատակադրեն վերակենդանացնել Հայ ժողովուրդի պատմական անցեալը:

Կը հանդիսանայ հիմնադիրներէն մէկը **«Հայ Գրքի Բարեկամներու Միութիւն»**ի, ինչպէս եւ **«Հայ Մշակոյթի Բարեկամներու Միութիւն»**ի:

### Աշխատութիւններ

նկարիչ, Ազգագրագէտ, բանասէր ու պատմաբան, Ա. Պատրիկ յօդուածներ ու նկարներ կը ստորագրէ «Էջմիածին», «Սովետական Հայաստան» եւ «Նոր Սեբաստիա» ամսաթերթերու մէջ:

Հայագիտական թէքումով՝ առանձին հատորներով կը հրատարակէ ՀԱՄԱՅՆԱՊԱՏԿԵՐ ԱԶԳ ՊԱՏՄՈՒԹԵԱՆ (Գահիրէ, 1946), ԴԱՆԻԷԼ ՎԱՐՈՒԺԱՆԸ ԻՄ ՅՈՒՇԵՐՈՒՄ (Երեւան, 1965), ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՏԱՐԱԶ (Երեւան, 1967), ՊԱՏՄԱԳԻՐՔ ՅՈՒՇԱՄԱՏԵԱՆ ՍԵԲԱՍՏԻՈՅ ԵՒ ԳԱՒԱՐԻ ՀԱՅՈՒԹԵԱՆ, Ա. ՀՏՐ. (Պէյրութ, 1974), Բ.ՀՏՐ. (ԱՄՆ, 1983) աշխատասիրութիւնները:

### Երկեր

Հրատարակելի կը մնան անոր ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԽԱՉՔԱՐԵՐԻ ԱՐՈՒԵՍՏ եւ ՈՒՐՖԱՅԻ ՀԱՅ ԿԱՆԱՆՑ ԱՍԵՂՆԱԳՈՐԾՈՒԹԻՒՆԸ երկերը:

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ

* Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս, Հատոր Ժ., Պէրութ, 1984, էջ 396։

Ստորոգութիւն:1894 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:28 Նոյեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Սեբաստիա ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1984 մահեր
Ստորոգութիւն:15 Նոյեմբերի մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ ազգագրագէտներ
Ստորոգութիւն:Հայ նկարիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ
Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ
Պարի Միջազգային Օր

350px|մինի|աջից|'''Թարս ծար'''
**Պարի Միջազգային Օր**, 1982 թուականէն ի վեր ամէն տարի 29 Ապրիլին` Թատրոնի միջազգային հիմնարկի եւ Պարի միջազգային կոմիտէի նախաձեռնութեամբ կը նշուի *Պարի միջազգային օր*ը: իսկ 1995 թուականէն կը նշուի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի բարձր հովանիին ներքոյ։ Օրը նուիրուած է պարի բոլոր ոճերուն։ Տարիներ շարունակ աշխարհով մէկ սփռուող պարի միջազգային օրուան ուղերձը կը հեղինակէ պարարուեստի որեւէ ականաւոր ներկայացուցիչ: 

Ամսաթիւը չէ կապուած ուղիղ յատուկ անձի կամ որոշ պարի մը, թէեւ այդ նաեւ Ֆրանսացի պարուհի, պալէի վարպետ բարեկարգիչ, եւ պալէի տեսաբան «Ժան Ժորժ Նովեր»ի (Jean-Georges Noverre (1727-1810)) ծննդեան օրն է

## Օրուան Թեմաներ
Եւրոպայի երկիրներուն մէջ 29 Ապրիլը կը նշուի պետական մակարդակով եւ ամէն տարի տօնը կ'ունենայ խորհուրդ մը եւ կամ կը նուիրուի ինչ որ բանի մը։
* 2010, նուիրուած էր աշխարհի բոլոր մանուկներուն։
* 2011, նուիրուած էր արդիական պարի մասնագէտներուն։
* 2012, նուիրուած էր պարային բուժման։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Միջազգային տօներ
Հայկ Պարիկեան

**Հայկ Պարիկեան** (), հայ բանասէր, բանաստեղծ եւ խմբագիր։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Եոզկաթ: Տարագրութեան ատեն ծնողքին հետ հաստատուած է Հալէպ, ուր ստացած է իր ուսումը Հայկազեան վարժարանէն ներս: Հեղինակ է գրական, մենագրական եւ մատենագրական երկերու։

## Աշխատանքները
1936-էն սկսեալ պաշտօնավարած է Զաւարեան եւ Կիլիկեան վարժարաններուն մէջ։ 1930-1941 եղած է տնօրէն Տէր Զօրի Ս. Հռիփսիմեանց վարժարանին։ Իսկ 1954-1978 մինչեւ իր հանգստեան կոչուիլը դասաւանդած է հայերէն լեզու եւ գրականութիւն Հ.Բ.Ը.Մ.ի Լ. Նաճարեան-Գ. Կիւլպէնկեան վրժ.ի երկրորդական բաժինին մէջ։

Եղած է խմբագիր «Եփրատ» թերթի, «Բուրաստան» եւ «Բարձրունք» պարբերականներու, իսկ 1975-էն սկսեալ «Գեղարդ» Սուրիահայ Տարեգիրքի։ Աշխատակցած է գրական յօդուածներով եւ քրոնիկներով, մասնաւորաբար «Զարթօնք», «Արեւ», «Պայքար» եւ «Ժամանակ» օրաթերթերուն, իսկ պատմուածքներով եւ բանաստեղծութիւններով՝ «Շիրակ» գրական ամսագրին։

## Գործերը
Հրատարակուած են իր հետեւեալ գործերը.

«Այգեկութք», բանաստեղծութիւններ (1962), «Լեւոն Բաշալեան», մենագրութիւն (1970), «Պատմութիւն Սուրիոյ Հայ Տպարաններու» (1973), «Երգեր Հողի եւ Մարդոց Մասին», բանաստեղծութիւններ (1985):

Հրատարակելի են. «Պատմուածքներ», «Ծածկանուններու Բառարան» գործերը։

Իր բանաստեղծութիւնները տոգորուած են համամարդկային սիրոյ զգացումներով։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:1914 ծնունդներ
Պարոյր Սեւակի տուն-թանգարան

**Պարոյր Սեւակի տուն-թանգարանը**, կը գտնուի գրողին ծննդավայրը՝ Զանգակատուն գիւղին մէջ։ Անոր բացումը տեղի ունեցած է Պարոյր Սեւակի ողբերգական մահուան տասնամեակիn տարելիցին օրը՝ 17 Յունիս, 1971 թուականին։

Թանգարանը ընդգրկուած է Զանգակատունի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկին մէջ:

## Պատմութիւն
1971 թուականին Պարոյր Սեւակի եղերական մահէն յետոյ ՀԽՍՀ կառավարութեան որոշմամբ, 1972 թուականին բանաստեղծին հայրենի գիւղին մէջ կազմակերպուեցաւ անոր տուն-թանգարանի հիմնադրումը։ Թանգարանը կառուցուած է Սեւակի հայրենի տան քով՝ Այգին մէջ։ Այս ծրագրին ու նախագիծին հեղինակն է, ճարտարապետ՝ Ճիմ Թորոսեանը։

## Ցուցադրութիւն
Թանգարանի նախասրահ-դահլիճին մէջ ցուցադրուած են Պարոյր Սեւակին կեանքի ու ստեղծագործական տարբեր շրջաններէն վերաբերող ցուցանմուշներ՝ անձնական իրեր, վաւերագիրեր, ձեռագիրով պատճէններ, տարբեր լեզուներով հրատարակութիւններ եւ այլն։ Թանգարանին մէջ կը պահպանուին շուրջ 700 ցուցանմուշներ եւ 1000-էն աւելի գրականութիւններ։ Ցուցասրահին մէջ կը ներկայացուին Սարգիս Մուրատեանի՝ 1985-1986 թուականներուն միջեւ ստեղծած մեծադիր որմնանկարները։

Ձայնասփիւռի միջոցով, թանգարանին մէջ նաեւ կրնանք լսել Պարոյր Սեւակին ձայնը որ կ'ընթերցէ իր գրած բանաստեղծութիւնները:

Տուն-թանգարանի բակին մէջ, Այգի կեդրոնը՝, կը գտնուի Պարոյր Սեւակի գերեզմանը։ Գերեզմանաքարին վրայ փորագրուած են Պարոյր Սեւակին եւ իր կնոջ՝ Նելլի Մենաղարաշուիլիին անունները։

## Հասցէ
Թանգարանը կը գտնուի Արարատի մարզին, Զանգակատուն գիւղին մէջ:

## Պատկերասրահ

Պարույր Սեւակի տուն-թանգարան, Զանգակատուն (11).JPG
Պարույր Սեւակի տուն-թանգարան, Զանգակատուն (16).JPG
Պարույր Սեւակի տուն-թանգարան, Զանգակատուն (23).JPG
Պարույր Սեւակի տուն-թանգարան, Զանգակատուն (29).JPG
Պարույր Սեւակի տուն-թանգարան, Զանգակատուն (2).JPG
Պարույր Սեւակի տուն-թանգարան, Զանգակատուն (32).JPG
Պարույր Սեւակի տուն-թանգարան, Զանգակատուն (5).JPG
Պարույր Սեւակի տուն-թանգարան, Զանգակատուն (36).JPG


## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Պարույր Սևակի տուն-թանգարան 

Ստորոգութիւն:Տուն-թանգարաններ Հայաստանի մէջ
Պարոյր Սկայորդի

**Պարոյր Սկայորդի**, Ք.Ա. VII դարու հայոց թագաւոր, կը նշուի Մովսէս Խորենացիի կողմէ։ Ըստ Պատմահօր տուեալներուն, Պարոյր «ոչ փոքր օգնութիւն ցոյց տուած է մարացի Վարբակեսին՝ թագաւորութիւնը Սարդանապալէն վերցնելու» գործին մէջ, որովհետեւ Վարբակես իր կողմը գրաւած է «քաջ նախարար Պարոյրը՝ անոր խոստանալով թագաւորութեան պատիւ եւ ձեւ»։ Խորենացի այնուհետեւ նշելով, որ մարացի Վարբակեսը Պարոյրը թագադրած է հայոց առաջին թագաւորը։ Ան մեծ օգնութիւն ցոյց տուած է մարերու թագաւորին Ասորեստանը գրաւելու համար։

Հայ ժամանակակից ուսումնասիրողներէն ոմանք Պարոյրը կը նմանցնեն Ք.Ա. VII դարու 70-ական թթ. Հայաստան եւ Ասորեստան արշաւած սկիւթներու առաջնորդ Պարտատուայի հետ, որ յոյն պատմիչ Հերոդոտոսի կողմէ յիշուած է, ինչպէս նաեւ ասորեստանեան արձանագրութիւններուն մէջ։ Կ՛ենթադրուի, որ այս մէկը եղած է Արմէ Շուպրիա ցեղային միութեան առաջնորդը եւ առաջին հայկական պետական միաւորումը հիմնադրած է։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայոց արքաներ
Ստորոգութիւն:Հայկազունիներ
Ստորոգութիւն:Անձինք այբբենական կարգով
Արամայիս Պարոն–Վարդեան

**Արամայիս Պարոն–Վարդեան** (1880, Կիրասոն, Կիրասոնի գաւառ, Տրապիզոնի նահանգ- 1915, Կիրասոնէն դուրս), հայ դեղագործ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է 1880 թուականին Տրապիզոնի նահանգի, Կիրասոնի գաւառի՝ Կիրասոն քաղաքին մէջ։ Դեղագործ Եղիա Պարոն-Վարդեան ի եղբայրնը։ Աւարտած է Պէյ­րութի Սեն Ժոզեֆ ֆրանսական համալսարանի բժշկական բաժինի դեղագործական ճիւղը։ Կիրասոնի մէջ եղբայրներով սեփական դեղատուն ունեցած են եւ դեղագործ աշխատած։ 1915 թուականին թուրքերը կողոպտած են դեղատունը, իսկ եղբայրներուն՝ սրախողխողի ենթարկած, Կիրասոնէն դուրս։

## Գրականութիւն
* Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
* Հայրապետեան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագործութեան պատմութիւնից, Երեւ­ան, 1990։

## Աղբիւր

* 

Ստորոգութիւն:Հայ դեղագործներ
Ստորոգութիւն:Կիրասոն ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Եղիա Պարոն-Վարդեան

**Եղիա Պարոն-Վարդեան** (նաեւ՝ Եղիշէ, 1880, Կիրասոն, Կիրասոնի գաւառ, Տրապիզոնի նահանգ 1915, Կիրասոնէն դուրս), հայ դեղագործ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է 1880 թուականին Տրապիզոնի նահանգի, Կիրասոնի գաւառի կեդրոն՝ Կիրասոն քաղաքին մէջ։ Դեղագործ Արամայիս Պարոն-Վարդեանի եղբայրը։ Աւարտած է Պէյրութ]]ի Սեն Ժոզեֆ ֆրանսական համալսարանի բժշկական բաժինի դեղագործական ճիւղը։ Կիրասոնի մէջ եղբօր հետ ունեցած են սեփական դեղատուն եւ դեղագործ աշխատած։ 1915 թուականին թուր­քե­րը կը կողոպտեն դեղատունը, իսկ եղբայրներուն սրախողխողի ենթարկած՝ Կիրասոնէն դուրս։ Եղիան կը սպանուի՝ 35 տարեկան հասակին։

## Գրականութիւն
*Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
*Հայրապետեան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագործութեան պատմութիւնից, Երեւ­ան, 1990։

## Աղբիւր

Ստորոգութիւն:Հայ դեղագործներ
Ստորոգութիւն:Կիրասոն ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Դաւիթ Պարսամեան

**Դաւիթ Պարսամեան** (ծնած՝ 1945), ձայնասփիւռի ամերիկահայ հաղորդավար, լրագրող, գրող, հասարակական գործիչ եւ մտաւորական: Պարսամեանի ծնողները ցեղասպանութենէն վերապրողներ են: Անոնք իրարու ծանօթացած են Պէյրութի մէջ:

## Ասպարէզ
Պարսամեան ձայնասփիւռի հաղորդավարութեան ասպարէզը մուտք կը գործէ 1978-ին, երբ մաս կը կազմէ Քոլորատոյի մէջ նորաստեղծ ձայնասփիւռի կայանի մը: Ապա, 1986-ին ան կը հիմնէ «Ալթըրնըթիվ Ռատիօ»ն, որ շաբաթական յայտագիր մըն է, ուր կը սփռուի 175 ձայնասփիւռի կայաններէ՝ տարբեր երկիրներու մէջ:

Պարսամեան միջազգային համբաւ ստացած է իր լրագրական աշխատանքով: Ան զանազան հարցազրոյցներ վարած է համաշխարհային ճանաչում վայելող լեզուաբաններու, փիլիսոփաներու եւ քաղաքական գործիչներու հետ, ինչպէս՝ Նոամ Չոմսքի, Էտուըրտ Սայիտ, Իքպալ Ահմատ, Հաուըրտ Զին, Ռոպըրթ ֆիսք եւ ուրիշներ:

Ան իր կարեւորագոյն հարցազրոյցները վերածած է գիրքերու, որոնք թարգմանուած են զանազան լեզուներու եւ հարիւր հազարաւոր օրինակներով ծախուած են աշխարհով մէկ:

Պարսամեան յաճախ եղած է արդարութեան եւ պոռթկումի ձայնը: Մերժած է ամէն տեսակի անարդարութիւն, բռնատիրութիւն եւ փտածութիւն: Ան հրապարակային կերպով պաշտպանած է Պաղեստինի եւ Քաշմիրի ժողովուրդներուն իրաւունքները, քննադատած է միջազգային ընկերութիւններու մենատիրութիւնը: Հարցականի տակ առած է ամերիկեան կառավարութեան զինուորական միջամտութիւններն ու քաղաքականութիւնները, ինչպէս նաեւ դատապարտած է Թուրքիան եւ Հայոց Ցեղասպանութեան ժխտումը:

«Ալթըրնըթիվ Ռատիօ»ն ու Դաւիթ Պարսամեանը նիւթական հատուցումներ չեն ստանար ամերիկեան կառավարութենէն կամ որեւէ այլ հաստատութենէ, մինչ այլ յայտագիրներ կը վայելեն դրամատիրական ընկերութիւններու եւ քաղաքական նպատակներ հետապնդող կառոյցներու ու կառավարութիւններու նիւթական, քաղաքական եւ ապահովական թիկունքը: Հոսկէ մեկնած, Պարսամեանի յայտագիրը կը ֆինանսաւորուի իր յայտագիրներու ձայնասկաւառակներուն եւ գիրքերուն վաճառումով, ինչպէս նաեւ ունկնդիրներու անհատական ներդրումներով միայն:

## Արտաքսում Հնդկաստանէն
23 Սեպտեմբեր 2011-ին, Պարսամեան արտաքսուեցաւ Հնդկաստանէն։ Ինտիրա Կանտիի անուան միջազգային օդակայան ժամանելէ ետք, անոր մուտքը մերժուեցաւ եւ ան անմիջապէս ետ ուղարկուեցաւ մեկնող թռիչքով մը։ Պարսամեան այս որոշումը կը վերագրէ Ճամմուի եւ Քաշմիրի մէջ մարդկային իրաւանց խախտումներու վերաբերեալ իր կատարած տեղեկագրութիւններուն։

## Մատենագիտութիւն

## Ֆիլմագրութիւն

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
*«Ազդակ» օրաթերթ, Գաղութային բաժին, 22 Փետրուար, 2016:

Ստորոգութիւն:1945 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայ լրագրողներ
Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ
Մինաս Պարսամեան

**Յակոբ Պերպերեան** (), հայ բժիշկ։

## Կենսագրութիւն
Բարձրագոյն բժշկական կրթութիւն ունեցած է։ 1914 թուականին Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ զորակոչուած է օսմանեան բանակ եւ Երզնկայի Ազիզիեի զինուորական հիւանդանոցի զինուորական բժիշկ ծառայած։

1915 թուականի Յունիսի 30-ին մահացած է ժանտախտից։

## Գրականութիւն
*Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակ ագրուածուաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
*Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (1688-1940), Իսթանպուլ, 1940։

## Աղբիւրներ
*

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:Հայ դեղագործներ
Ստորոգութիւն:30 Յունիսի մահեր
Ստորոգութիւն:1915 մահեր
Ստորոգութիւն:Ժանտախտէն մահեր
Պարպարա Սահակեան

**Պարպարա Ժագլին Սահակեան**, բժշկական գիտութիւններու դոկտոր (DSc), Քէյմպրիճի համալսարանի ջղահոգեբուժութեան դասախօս։ Ան կը հանդիսանայ նաեւ պատուաւոր քլինիքական հոգեբան՝ Քէյմպրիճի «Addenbrooke» հիւանդանոցէն ներս։ Պարպպարա համաշխարհային համբաւ կը վայելէ որպէս՝ ջղահոգեբուժ, հոգեդեղագործ եւ ջղաբան։

Սահակեան Միջազգային ջղաբանական միութեան (INS) հիմնադիր անդամներէն է, իսկ ներկայիս միութեան նախագահութեան պաշտօնը կը վարէ։ Ան նախապէս նախագահն էր Բրիտանիոյ հոգեդեղաբանական ընկերակցութեան (BAP)․ որպէս նախագահ ծառայած է 2012 թուականէն մինչեւ 2014 թուական։

## Կրթութիւն
Սահակեան իր դոկտորականը պաշտպանած է Քէյմպրիճի համալսարանի հոգեբանութեան ամպիոնէն ներս: Ապա, Պարպարա հետեւած է քլինիքական հոգեբանութեան ու դարձած՝ վկայեալ Հոգեբան։

## Գիւտեր
Սահակեան կատարած է ջղահոգեբուժական հետազօտական աշխատանքներ եւ մշակած է «Cambridge Neuropsychological Test Automated Battery» (CANTAB) փորձարկութիւնը, որու ստեղծագործողներէն մէկն եղած է 1980-ին։ «CANTAB»-ը այժմ աշխարհի տարածքին կ՛օգտագործուի աւելի քան 700 հետազօտական հիմնարկներէ ներս եւ գրախօսուած է 1200 յօդուածի մէջ։
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ հոգեբաններ
Պարպարա Սթրէյսընտ

**Պարպարա Սթրէյսընտ** (, ) ամերիկացի երգչուհի եւ դերասանուհի, ինչպէս նաեւ մէծ յաջողութիւններու հասած է որպէս արտադրող, քաղաքական աքդիւիստ: «Օսքար» մրցանակի կրկնակի դափնեկիր «Լաւագոյն դերասանուհի» եւ «Լաւագոյն օրիգինալ երգ» անուանակարգերու, ինչպէս նաեւ «Էմմի», «Կրեմմի» եւ «Ոսկէ Գլոբուս» մրցանակներու տիրացած է:

Սթրէյսընտ կը համարուի ժամանակակից առեւտուրի ամենայաջող կիներէն մէկը: Ան եզակի կատարողներէն է, իր ալպոմները որպէս ամենաշատ լսուած կը գլխաւորէին 1960-ական, 1972-ական, 1980-ական, 1990-ական, 2000-ական եւ 2010-ական թուականներուն առաջին հարթակը: Ամբողջ աշխարհի մէջ վաճառուած է երգչուհիի աւելի քան 145 միլիոն ձայներիզ:

## Կենսագրութիւն
### Երիտասարդ Տարիներ
Պարպարա Ճուան Սթրէյսընտ ծնած է 24 Ապրիլ 1942-ին, Պրուքլին (Նիւ Եորք) հրէական ընտանիքի մէջ։ Անոր հայրը՝ Էմմանուէլ Սթրէյզանտը, Աւստրիայէն արտագաղթած քերականութեան ուսուցիչը, մահացած է, երբ Պարպարան դեռ մէկ տարեկան էր։ Խորթ հօր՝ Լուիս Քայնդի հետ ան վատ յարաբերութիւններու մէջ էր, քանի որ ան իրեն անընդհատ ծեծի կ'ենթարկէր: 1951 թուականին Սթրէյզանտը քոյր կ'ունենայ Ռոսլին Քայնդ որ հետագային նոյնպէս երգչուհի կ'ըլլայ: 1959 թուականին Սթրէյզանտ «Էրասմաս Հոլլ» միջնակարգ դպրոցը կ'աւարտէ, որ ան երբեմն կը յաճախէր եւ ուր կ'երգէր  Նիլ Տայմոնտի երգչախումբին հետ: Այնտեղ ան կը ծանօթանայ նաեւ աշխարհի ապագայ շախմատի չեմպիոն Ռոպերթ Ֆիշերի հետ: Տայանա Իտա Ռուեզենը, գոհ չէր իր դստեր ընտրութեամբ, քանի որ անոր կը համարէր ոչ այնքան գրաւիչ այդ ոլորտի համար:

### Ասպարէզի Սկիզբ

Երաժշտական մրցոյթներէն մէկուն յաղթանակէն յետոյ Սթրէյսընտին գիշերային ակումբի աշխատանք առաջարկած են: Ի սկիզբէն ան կ'ուզէր դերասանուհի ըլլալ եւ կը մասնակցէր թատերական տարբեր ներկայացումներու, որոնցմէ մէկուն ան կը խաղար դերասանուհի Ճոն Ռիվրզի հետ: 1960 թուականին անոր ընկերոջ՝ Բարրի Դեննենի հրաւերով Սթրէյսընտը կը սկսի երգել մանհեթենեան Գրիշուիչ-Վիլլիջ գտնւող գեյ բար բարին, ուր մէծ յաջողութիւններու կը հասնի: Նոյն ժամանակ ան կը կրճատէ իր անունը եւ կը դառնայ Պարպրա, որպէսզի տարբերի:

1962 թուականին Սթրէյսընտը առաջին անգամ կու գայ Պրոտվէ: Նոյն թուականին ան պայմանագիր ստորագրած է Քոլոմպիա Րեգորտս-ի հետ: 1962 թուականին ան հանդէս կու գայ «Էդ Սալիւան շռու» ուր անոր կը նկատեն յայտնի դաշնակահար Վլազդի Լիբերաչեն: Շուտով ան երգչուհին համագործակցութեան առաջարկ կ'ընէ, եւ Սթրէյսընտը կը սկսի անոր հետ հանդէս գալ Լաս Վեկասի մէջ:

1963 թուականին լոյս կը տեսնէ անոր ալպոմը «The Barbra Streisand Album», որ արժանացած է «Գրեմմի» երկու մրցանակներու: Սթրէյսընտի յայտնիութիւնը կը շարունակուէր աճիլ:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:24 Ապրիլի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1942 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Երգչուհիներ
Ստորոգութիւն:Դերասանուհիներ
Ստորոգութիւն:Դերասանուհիներ ըստ ազգութեան
Ստորոգութիւն:Երգչուհիներ ըստ ազգութեան
Յովհաննէս Պարսկունի

**Յովհաննէս Պարսկունի**, (), հայ գրագէտ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Պուլկարիոյ Վառնա քաղաքին մէջ, եղեռնէն փրկուած ծնողներէ։

Նախակրթութիւնը ստացած է Ռուսէի Մեսրոպեան վարժարանին մէջ։ Բարձրագոյն ուսման հետեւած եւ աւարտած է Ավիշտով քաղաքի Տիմիդր Ա Ցենովի անուան Տնտեսական եւ Ընկերային Գիտութիւններու ինստիտուտը, 1949-ին։

Մասնակցած է Հայրենական պատերազմին, 1944-1945 թուականներուն, պուլկարական բանակի շարքերուն մէջ եւ պարգեւատրուած՝ մետալներով։

Առաջին բանաստեղծութիւնը լոյս տեսած է 1936-ին Ռուսէի Մեսրոպեան վարժարանի Սանուց Միութեան օրկան «Փեթակ» խմորատիպ ամսաթերթին մէջ, «Հայրենիքիս» խորագրով։

1951-ին կ՚ամուսնանայ Մանուշակ Մեթոյեանի հետ եւ կը բախտաւորուին մանչ զաւակով մը։ 1968-ին անժամանակ կերպով կը մահանայ իր կինը։

Յ. Պարսկունի աշխատակցած է արտասահմանի հայ մամուլին, քնարական եւ հայրենասիրական քերթուածներով, գրական յօդուածներով եւ պուլկար բանաստեղծներու գործերէ թարգմանութիւններով։

Հրատարակած է բանաստեղծութեանց եւ աշխատասիրութեանց բազմաթիւ հատորներ։

Սերտ կապեր հաստատած է Հայաստանի հետ. բազմաթիւ անգամներ այցելած է Հայրենիք եւ բացառիկ գնահատանքի արժանացած։ Անդամ է Հայ գրողներու Միութեան։ 1977-ին Սովետական գրող հրատակչութեան կողմէ լոյս տեսած է իր «Հայարենի Հող» բանաստեղծութեանց հատորը։

Յ. Պարսկունի պարգեւատրուած է «Պատւոյ Գիր»ով, պուլկարահայ «Երեւան» կազմակերպութեան կեդրոնական վարչութեան կողմէ, սոյն կազմակերպութեան հիմնադրութեան եւ թերթին առաջին համարի հրատարակութեան 25-ամեակին առթիւ, իր սիրայօժար կատարած՝ աւելի քան 45 դասախօսութիւններուն եւ թերթին մէջ լոյս տեսած 172 ինքնագիր եւ թարգմանական գործերուն համար։

1980-ին կը հիմնուի «Յովհաննէս Պարսկունիի ֆոնտ» Հայաստանի Ե. Չարենցի անուան Գրականութեան եւ Արուեստի թանգարանին մէջ։ Այնուհետեւ ան կ՚ըլլայ Պարսկաստանի լիազօր ներկայացուցիչը Չարենցի անուան թանգարանին, պուլկարահայ գրողներու եւ մշակութային գործիչներու արխիւները Հայաստան փոխադրելու կապակցութեամբ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ