2021 Պողազիչի Համալսարանի Ցոյցեր

**2021 Պողազիչի Համալսարանի** (թրք.՝ *Boğaziçi Üniversitesi,* անգլ.՝ *Boğaziçi University*) **ցոյցերը** բողոքներ են որոնք սկսան 4 Յունուարին ընդդէմ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որոշման նշանակելու Մելի Պուլու իբր Պողազիչի Համալսարանի տնօրէն: Համալսարանը Թուրքիոյ ամէնէն լաւ համալսրաններէն մէկն է:

## Հեռանկար
Մելի Պուլու, որ կապեր ունի տիրապետող Արդարութիւն եւ Զարգացում Կուսակցութեան (թրք.՝ *Adalet ve Kalkınma Partisi,* կամ AKP) հետ, նշանակուեցաւ Պողազիչի Համալսարանին տնօրէնը 2 Յունուար, 2021 թուականին: Ըստ համալսարանին ուսումնական կազմին, Պուլուն առաջին տնօրէնն է որ ընտրուած էր համալսարանէն դուրս 1980 թուականի յեղաշրջումէն ի վեր: Յեղաշրջումէն ետք, Էրկիւն Թողրոլ, Իսթանպուլի Թեքնիք Համալսարանէն ակադեմիկոս մը, նշանակուած էր Պողազիչի Համալսարանի տնօրէնը:

## Ցոյցերը
Հարիւրաւոր մարդիկ սկսան ցոյցերու եւ բողոքներու մաս կազմեր 4 Յունուարէն սկսեալ նախգահին նշանակումէն ետք, «Մելի Պոլուն մեր տնօրէնը չէ» եւ «մենք բանագող տնօրէն չենք ուզեր» բացականչութիւններով: Ուսումնական կազմը, միացեալ  յայտարարութեամբ մը, նշանակումը կոչեց «ակադեմական ազատութեան եւ գիտական ինքնավարութեան, ինչպէս նաեւ ժողովրդավարական արժէքներու» դէմ դրժում մը:

Համալսարանի շէնքերէն մէկը աշակերտներուն կողմէ փակուեցաւ: Յետոյ, ցուցարարները ոստիկանութեան հետ բախաւ, կոտրելու համար խոչընդոտ մը որ կ'արգիլել իրենց համալսարան մտնելէ: Ոստիկանները աշակերտներուն դէմ կծու հեղուկ սրսկեցին բաժնելու համար ցուցարարներու խումբերը: Երկու աշակերտ ձերբակալուեցան այս պատահարէն ետք: 6 Յունոարին արդէն 36 աշակերտներ բանտարգելուած էին: Աշակերտներուն կողմէ ցոյցերը եւ ուսումնական կազմին կողմէ բողոքները տնօրէնին գրասենեակին դիմաց շարունակուեցան մինչեւ Փետրուար, եւ այլ Թուրքիոյ մէջ համալսարաններ, ինչպէս նաեւ Պողազիչի Համալսարանի արտերկրի աւարտական միութիւններ միացան աշակերտներուն բողոքի կանչերուն նշանակման դէմ:

Ցոյցերը քաջալերող արուեստի ցուցահանդէս մը ցուցադրած էր Քաապան (Մեքքայի սուրբ Իսլամութեան Խորանարդը) սէրային փոքրամասնութիւններու դրօշակին քով, որուն հետեւանքն էր 4 կազմակերպիչ աշակերտներու ձերբակալումը: Թուրքիոյ Ներքին Նախարար Սուլէյման Սոյլու «չորս խոտորած սէրային փոքրամասնականներ» անուանեց չորս ձերբակալուած աշակերտները, ինչ որ Թուիթըրը յետոյ արգիլափակեց: Այս դէպքէն ետք, Պողազիչի Համալսարանի սէրային փոքրամասնութիւններու աշակերտական խմբակը փակուեցաւ Մելի Պուլույի հրահանքով: Պուլու ինքզինք պաշտպանեց, ըսելով թէ ինք սէրային փոքրամասնութիւններու իրաւունքներու պաշտպան է:

1 Փետրուարին, ոստիկանութիւնը փակեց համալսարանին հարաւային մուտքը կանխարգելու ցոյցեր: Ցուցարարներուն դէմ ջրցաններ, պատնէշներ եւ գոնէ մէկ դիպուկահար զետեղուեցան: Նոյն գիշերը, ոստիկանութիւնը մտաւ համալսարան եւ ձերբակալեց 159 աշակերտներ: Քանի մը ցուցարարներ Իզմիրի մէջ, եւ 69 ցուցարարներ Անքարայի մէջ նաեւ ձերբակալուեցան: 2 Փետրուարին, Թրքական ոստիկանութիւնը ձերբակալեց եւ բանտարգիլեց 104 ցուցարար Քատիքէոյի Համալսարանին մօտ, եւ արձունքաբեր կազերով ու քաուչու փամփուշտներով պատասխանեց ցուցարարներուն: Իսթանպուլի քաղաքացիները թմբկահարեցին կաթսաներու եւ տապակներու վրայ քաղաքին տարբեր թաղամասներուն մէջ իրենց քաջալերականը ցոյց տալու համար շարժման հետ: 3 Փետրուարին, 50 ցուցարար ձերբակալուեցան Իզմիրի մէջ:

## Հակազդեցութիւններ
Նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողան ըսաւ «վարժութիւն դարձած նշանակումը» կը գործածուի «համալսարանները գրգռելու համար»: Ան նաեւ ցուցարարները անուանեց «ահափեկիչներ» եւ դատապարտեց սէրային փոքրամասնութիւնները: Ազգայինական Շարժման Կուսակցութեան (թրք.՝ *Milliyetçi Hareket Partisi*, կամ MHP) ատենապետ Տէվլէթ Պահչելի գրաւոր յայտարարութեամբ մը նշեց, թէ տնօրէնին նշանակումը իրաւաբանական գետնի վրայ սխալ չէ, եւ վերջ: Պահչելի աւելցուց, թէ ցուցարարները պէտք չէ իրենց «տրուած առիթները շահագործեն», եւ «մասնակից չդարնան անիշխանական ծրագիրներու մէջ», նկարագրելով ցոյցերը իբր «դաւակցութիւն մը որ պէտք է խորտակուի»: Ներքին գործոց նախարար Սոյլու յայտնեց որ տնօրէնի նշանակումը պէտք չունի ժողովրդավարական ըլլալու:

Իսթանպուլի քաղաքապետ Էքրէմ Իմամօղլու, անդամ ձախակողմեան գլխաւոր ընդդիմադիր Ժողովրդահանրապետական Կուսակցութեան (թրք.՝ *Cumhuriyet Halk Partisi* կամ CHP), քաջալերեց ցոյցերը: Չանան Քաֆթանչիօղլու, ատենապետը նոյն կուսակցութեան Իսթանպուլի մասնաճիւղին, նաեւ յայտնեց իր քաջալերանքը ցոյցերուն հանդէպ, ինչ որ մղեց Նախագահ Էրտողան որ զինք անուանէ «ահափեկիչ մը Յեղափոխական Ժողովուրդի Ազատրագրութեան Կուսակցութեան (թրք.՝ *Devrimci Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi*  կամ DHKP-C) անդամ»: Քաֆթանչիօղլու նախագահին դէմ իրաւաբանական ոճրային գանգատ ներկայացուց:

Պուլուն Պողազիչի Համալսարանի տնօրէն նշանակուելէն 23 օր ետք տակաւին ոչ մէկ ակադեմիկոս համաձայնած է դառնալ համալսարանին փոխ-տնօրէնը:

## Ծանօթագրութիւններ