Լողազգեստ

մինի|3-րդ դար․ Վիլա Ռոմանայի խճանկարները կը ներկայացնեն երիտասարդ   մարզկուհիներ, որոնց հագուացքը կը յիշեցնէ մեր օրերու լողազգեստները։
**Լողազգեստ** (ֆրանս.՝ *maillot de bain,* անգլ.՝ *swimsuit*), զգեստ մըն է, որ կը գործածուի մարմինին մասերը ծածկելու (պահելու)՝ լողալու, լոգնալու, արեւու լոգանքի եւ ընդհանրապէս բացօթեայ գործունէութեան ատեն։

Լողազգեստը ծանօթ իբրեւ՝ *maillot,* նորաձեւոթեան հնարողին անունն է, տրուած կիներու մէկ կտոր լողազգեստին։ Մայօ (*maillot)* եզրը առաջին անգամ կը գործածուի նկարագրելու համար ձիգ-պատշաճեցող մէկ կտոր լողազգեստը (1920 թուականներուն)․ ձեռակերտուած համանման *jersey* հիւսուածքով։ Նոյնպէս, «մայօ» անունը կը գործածուի սահմանելու համար պարի կամ մարզանքի սեղմնահագուստները։

## Ստուգաբանութիւն
Մայօ *maillot* սահմանումը 1928-ին, տեղ կը գտնէ Անգլիական բառարանին մէջ։  Ֆրանսերէն լեզուին մէջ, մայօ *maillot* բառը «շապիկ» կը նշանակէ եւ կը գործածուի *Tour de France* հեծելարշաւի ընթացքին առաջնորդները զանազանելու համար։ Ֆրանսերէն լեզուի նոր սահմանումը՝ լողազգեստի համար, այս բառը կը գործածէ։ Պարսկերէն եւ արաբերէն խօսակցական լեզուներուն մէջ, յատկապէս  Լեվանթի շրջանը (արեւելեան Միջերկրական Ծով եւ արեւմտեան Ասիա- Սուրիա, Լիբանան, Յորդանան, Իսրայէլ եւ Պաղեստին), «մայօ» եզրը հասարակ գործածութիւն ունի նկարագրելու, սահմանելու համար տղամարդու եւ կիներու լողազգեստը։

Ներկայիս, խօսակցական լեզուի «մայօ» եզրը կը փոխարինէ մէկ կտոր լողազգեստ ասացուածքը:

## Պատմական
ձախից|մինի|Լողազգեստի մասին ծաղրանկար ''Punch'' թերթ․ 1 Սեպտեմբեր, 1877
Հռոմէական հնադարեան ժամանակաշրջանին, հանրային լոգանքները գնահատուած են եւ մարդիկ մերկ կը լոգնան։ ** **

Միջնադարին, ջերմուկային ջուրերը եւ ծովու լոգանքները վատառողջ կը նկատուին։ մինի|«Պրայթընի ծովանուշները» Mermaids at Brighton․ Պատկերացում՝ ''William Heath'' 1829 Միայն ԺԸ. դարուն է որ լոգանքի բարիքները կը գնահատուին եւ մարդիկ շապիկով կը լոգնան։
ձախից|մինի|1916 - լոգանքի զգեստի ծանուցում․  ''New York Times'', Յունիս 11, 1916, էջ՝ 11
ԺԹ. դարու վերջաւորութեան, կիները սեղմիրանով *corset* եւ ուռած տաբատով կը լոգնան։  Իսկ, տղամարդիկը՝ մինչեւ բումբը (սրունքին մսոտ մասը) հասնող եւ երկայն թեւեր ունեցող զգեստով: Մասնաւոր տնակներ կը շինուին եւ ծովափներուն կը զետեղուին, դիւրացնելու համար ծովու լոգանք առնողներուն փոխուիլը՝  ծով չմտած կամ ծովէն ելլելուն։ 

1900-ին կիներուն լոգանքի հագուածքը մինչեւ ծունկերը հասնող թեթեւ հագուստ մըն է նոյն կտաւէն պատրաստուած ուռած վարտիքով մը։

Լողի ախոյեան, աւստրալացի Անեթ Քելըրման  *Annette Kellermann* իր մէկ կտոր լողազգեստը կը ստեղծէ․ գործնական եւ լողի յարմարցուած։

1920-ին Քոքօ Շանել *Coco Chanel* կը ներկայացնէ արեւայրուքի (արեւին տակ կենալով պղինձի գոյն առնել) նորաձեւութիւնը, ինչ որ կը պահանջէ մերկացնել թեւերը, ուսերը եւ սրունքները։

1932-ին «Թարզան» վարտիք-լողազգեստը  յեղաշրջում կը յառաջացնէ եւ տղամարդոց կ'արտօնէ իրենց մարմինը ցուցնել։

1946-ին «պիքինի» *bikini*** ** (երկու կտոր) լողազգեստը կը յայտնուի, սակայն ինքզինքը կը պարտադրէ միայն 1960-ական թուականներուն։ Իսկ 1970-ին`«մոնօքինին» (մէկ կտոր) եւ կը հետեւին անոր եւ «պիքինի»ին զանազան տարբերակները։   

1980-ական թուականներուն, ջրասահիկի *surf* ազդեցութիւնը տղամարդոց մօտ կը նպաստէ երկար եւ սեղմ գուլպայ յիշեցնող լողազգեստ հագնիլը եւ շուրջ 20 տարիներու համար կը փոխարինեն լոգանքի դասական վարտիքը։ Նաեւ կը սկսի գերակշռել սեղմ ու կարճ *boxer* եւ կամ սեղմ ու մինչեւ ծունկը *jammer* (շորտաձեւ) լողազգեստը-մանաւանդ լողաւազաններուն մէջ, առողջապահական պատճառներով- եւ մինչեւ ծունկը հասնող ժողովրդական լայն շորտաձեւ լողազգեստը *short de bain – Boardshorts* եւ կամ՝ անոր կարճ տարբերակը՝ *caleçon de bain*։ 

2010 թուականներուն, իգական սեռի մօտ կը նկատուի մէկ կտոր լողազգեստի վերադարձը․ պատճառները՝ մորթի քաղցկեղի աճումը, սեռային ժխտում, մարմնի տեսքէն նեղութիւն զգալ եւ շատ ուրիշ․․։

## Աւստրալիոյ Սիտնի քաղաքի «Լողազգեստի Ցոյցը»
մինի|Բացաստանը The Esplanade, Coogee, 20 Հոկտեմբեր, 1907
Կիրակի 20 Հոկտեմբեր 1907-ին, հազարաւոր ցուցարարներ բողոքի ցոյց կը կազմակերպեն։ Անոնք կը բողոքեն քաղաքապետութեան կողմէ առաջարկուած օրէնքին դէմ, որմով՝ տղամարդիկ պարտաւոր էին շապիկաձեւ թիկնոց մը հագնիլ լողալու համար։

Ցուցարարները կը հաւաքուին Սիտնիի *Bondi*, *Manly* եւ *Coogee* ծովափերը, հագած կնոջական զանազան լողազգեստներ, սրամիտ ծաղրանք մը տալով առաջարկուած օրէնքին։

Ցուցարարներուն պահանջներուն դրական մօտեցում կ'ունենան հանրութիւնն ու լրատուական միջոցները։  Այսպիսով, քաղաքապետութիւնը կը հրաժարի իր որոշումէն։

## Լողազգեստի զարգացումը

### Մինչեւ Ի. դար

Պատկեր:Bathing suit MET 1979.346.18ab.jpeg|1870 
Պատկեր:Bathing suit MET CI58.67.3ab F.jpg|1885 
Պատկեր:Bathing suit MET 1975.227.6 F.jpg|1890-1895
Պատկեր:Strawbridge and Clothier's quarterly (1883) (14596035080).jpg|Մեծ խանութներէ մէկուն մէջ լողազգեստի ծանուցում, 1883  *Strawbridge & Clothier*


### Ի. Դարասկիզբէն Մինչեւ ԻԱ. Դարասկիզբ

Պատկեր:AKellermanUnitard1909.JPG|1909  Անեթ Քելըրման իր մէկ կտոր լողազգեստով
Պատկեր:Cotton jersey bathing suit 1910s DSCF2210.jpg|Բամպակէ *jersey* լողազգեստ, 1910
Պատկեր:Women in bathing costumes in Pacific Ocean at Moclips (4724287451).jpg|Կիներ կողազգեստով․ 1913 , Մոքլիփս *Moclips* - Խաղաղական Ովկիանոսի ափերուն Ա․Մ․Ն․ հիւսիս արեւմուտք
Պատկեր:Marie Prevost & Teddy the Dog.jpg|Կլորիա Սուանսոն լողազգեստով, *Gloria Swanson,* 1917
Պատկեր:Tableau, men, jesting, beach, bathing suit, summer Fortepan 16754.jpg|1920
Պատկեր:Bathing suit, portrait, man, bathing, shore, summer Fortepan 22126.jpg|1925
Պատկեր:Johnny Weissmuller and Duke Kahanamoku at Olympics.jpg|*Johnny Weissmuller* եւ *Duke Kahanamoku* իրենց լողազգեստներով 1924 Ողիմպիական խաղերուն
Պատկեր:Yva Fashion Photo Bathing Suit Modell Schenk c1930.jpg|1930
Պատկեր:Olvasó nő. Fortepan 714.jpg|1938 Պուտափեշտ *Budapest,* Հունգարիա
Պատկեր:StateLibQld 1 126847 Beachgoers at Burleigh Heads, 1938.jpg|1938
Պատկեր:Women in Bathing Suits North Africa 1944.gif|Կիներ լողազգեստով, 1944
Պատկեր:Men at the beach.jpg|1950
Պատկեր:Fotothek df roe-neg 0002999 003 Portrait eines Mädchens in Badebekleidung aus dem Becken steigend, Bad Süd-Ost i.jpg|1950
Պատկեր:Jantzen knitted Helanca nylon swimsuit 1955-1965.jpg|Նայլըն *nylon* լողազգեստ, 1955-1965
Պատկեր:Bikini models running on the beach- Pensacola, Florida.jpg|Պիքինի *Bikini,* 1969
Պատկեր:Rose Marie Reid -Shirred Panel Classic- Magic Length Swimsuit.jpg|«Դասական» լողազգեստի օրինակ մը
Պատկեր:JAG Bathing Suit hi-cut zipper swimsuit 1985-1995.jpg|1985-1995
Պատկեր:Sietedias1272-Alfano.jpg|Պիքինի
Պատկեր:Jammer.png|Սեղմ ու մինչեւ ծունկը Ճեմըր (*jammer)*
Պատկեր:Freeballer board shorts 01.jpg|Ժողովրդային *short de bain - Boardshorts* կամ՝ *vermuda*
Պատկեր:Grand Slam Moscow 2012, Set 3 - 056.jpg|Պիջ-վոլէյի (*beach volley)* լողազգեստ
Պատկեր:Burkini modesty swimsuit PROP 178 MG 2016 01.jpg|Պուրքինի (իսլամ կիներու յարմար) *burqini,* 2009
Պատկեր:Horseshoe Bay Beach -Bermuda-19Aug2008.jpg|Թանքինի (*tankini)*
Պատկեր:MonoSchw.jpg|«մոնօքինին» (մէկ կտոր) լողազգեստի ուրուանկար
Պատկեր:Two girls in g-string-bikinis on runway.jpg|Պրազիլեան ձեւի երկու կտոր լողազգեստ
Պատկեր:Microkini.jpg|Միքրոքինի *Microkini*
Պատկեր:Surfer in wetsuit carries his surboard on the beach.JPG|Ծովասահուկի *Surfing* լողազգեստ․
Պատկեր:Brazilian models on the catwalk.jpg|Թանկա (*tanga)*
Պատկեր:Thong 2.jpg|Սթրինկ (*string)*


## Առողջապահութիւն
Ջուրը, քրտինքն ու օդի ջերմութիւնը ծիլերուն թրմումին կը նպաստեն։ Անոնք թաց կամ խոնաւ լողազգեստին կտաւին վրայ գրգռումներ, ցպիկներ եւ բորբոսներ կը յառաջացնեն։ Այս պատճառով կը յանձնարարուի ծովէն ելլելուն պէս լողազգեստը փոխել։ ԻԱ դարուն, լողազգեստի ճարտարարուեստը կը փորձէ ստեղծել առողջապահական առումով կատարեալ լողազգեստը։ 

Ֆրասնայի հանրային լողաւազաններուն մէջ, առողջապահութեան համար, կ'արտօնուի հագնիլ միմիայն սեղմ լողազգեստներ։

## Ծովու Լոգանքի Յարմարութիւններ

### Ծովու լոգանքի մեքենայ
Ծովու լոգանքի մեքենան, ԺԸ. դարէն մինչեւ Ի. դարասկիզբին ժողովրդային համբաւ վայելով գործիք մըն էր։ Մարդոց կը դիւրացնէր փոխուիլ եւ ուղղակի ջուրը անցին։ Այս փայտաշէն տուփ-մեքենաները մինչեւ ծով կը գլորուէին։ 

### Ծովու լոգանքի տնակ
Ծովու լոգանքի տնակը, շատ փոքր փայտաշէն վառ գոյներով ծովափի մեծ «տուփ» մըն է։ Կը հանդիպինք ժողովրդային ծովու լոգանքի յարմարցուած ծովեզերքներուն։ Կը պատսպարեն արեւէն, հովէն եւ կիզիչ տաքէն։ Նաեւ փոխուելու՝ ծով մտնելու կամ ծովէն ելլելու ատեն։ 

### Պատկերասրահ

Պատկեր:BathingMachineGals.jpg|Կիներ, նկարուած ծովու լոգանքի մեքենայի մը առջեւ․ 1902
Պատկեր:BathingMachineDontBeAfraid.jpg|«Մի՛ վախնաք» Don't Be Afraid․ տղամարդիկ եւ կիներ ծովու լոգանք կ'առնեն լոգանքի մեքենաներով․․․ 1910-ի բացիկ *postcard*
Պատկեր:Queen Victoria's Bathing Machine. - panoramio.jpg|Անգլիոյ Թագուհիին՝ Վիքթորիային «Ծովու Լոգանքի Մեքենան»․ վերանորոգուած, նկար՝ 2012
Պատկեր:Cabines de bain Berck.jpg|Ծովու լոգանքի տնակներ․ *Pas de Calais* ծովափին, Ֆրանսա
Պատկեր:Badhytter.jpg|Ծովու լոգանքի տնակներ․ *Höllviken*, Շուէտ
Պատկեր:BeachHousesMuizenbergBeach.jpg|Ծովու լոգանքի տնակներ․ *Muizenberg* ծովափ, *Cape Town* Հարաւային Ափրիկէ
Պատկեր:Yarmouth (142).JPG|Ծովու լոգանքի տնակներ․ *Great Yarmouth, Norfolk*, Անգլիա

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
# Ֆրանսայի հեծելարշաւ
# Քոքօ Շանել
# Անեթ Քելըրման 
# [Պիքինի](https://fr.wikipedia.org/wiki/Bikini_(v%C3%AAtement))
# [Կիներու եւ տղամարդոց string լողազգեստը](https://fr.wikipedia.org/wiki/String_(lingerie))
# [ Ուիլիըմ Հելթ](https://en.wikipedia.org/wiki/William_Heath_(artist))
# Ծովու լեգանքի մեքենայ
# Ծովու լոգանքի տնակ
# Աւստրալիոյ Սիտնի քաղաքի «Լողազգեստի Ցոյցը»
Ստորոգութիւն:Զգեստներ