Ժերար Ֆիլիփ

**Ժերար Ֆիլիփ** (Gérard Philipe)․( 4 Դեկտեմբեր 1922, Քան, Ֆրանսա – 25 Նոյեմբեր 1959, Փարիզ) թատրոնի եւ շարժարուեստի ֆրանսացի դերասան։

## Կենսագրական գիծեր
Ժերար Ֆիլիփ ծնած է Քան, հարաւային Ֆրանսա։  Հայրն է փաստաբան Մարսել Ֆիլիփ։ Պատանի, իրաւաբանութեան ուսման զուգահեռ դերասանութեան դասերու կը հետեւի։  Սակայն դերասանութեան ասպարէզը զայն կը շահի․ կը ձգէ իրաւաբանութիւնը եւ թատրոնի դերասան կը դառնայ։

### Թատրոնի դերասան
1942-ին, հազիւ 19 տարեկան, առաջին անգամ բեմ կ'ելլէ Նիս քաղաքին «Casino de Nice» թատրոնին մէջ, Անտրէ Րուսենի *«*Պարզունակ մեծ աղջիկ մը» *Une grande fille toute simple* թատերախաղին համար։  Իր խաղարկութիւնը մեծ յաջողութիւն կ'արձանագրէ եւ 1943-ին Փարիզ, «Էպերթօ» թատրոնին բեմէն *Théâtre Hébertot,* Ժան Ժիրոտուի «Սոդոմ Գոմոր» թատերախաղին հրեշտակի դերը կը մեկնաբանէ։   

1945-ին *Ալպեր Քամիւի* Albert Camus «Գալիկուլա» թատերախաղին մէջ համանուն դերին մեկնաբանումը մեծ տպաւորութիւն կը ձգէ արուեստի շրջանակներուն մէջ։ Այնուհետեւ բեմ կու գայ բազմաթիւ դերերով եւ շարժանկարն ալ իր դռները կը բանայ անոր առջեւ։

1951-էն կ'անդամակցի Ժան Վիլարի «Ժողովրդական Ազգային Թատրոն»ին ու ներկայ կը գտնուի կարեւոր փառատօներու եւ հանրածանօթ թատրոններու բեմերէն հանդէս կու գայ։  Իր խաղարկութիւնները յաջողութիւն կ'արձանագրեն, ինչպէս օրինակ՝  Աւինիոնի Փառատօնի ընթացքին Հայնրիխ վոն Քլայսթի «Հոմպուրքի Իշխանը» *Prince de Hombourg,* Փիեռ Քորնէյի «Սիտ» *Le Cid*  եւ Ուիլիըմ Շէյքսփիրի «Րիչարտ Բ․» *Richard II* թատերախաղերուն մէջ, իսկ 1955-ին Աթէնք, հանդէս կու գայ մեկնաբանելով «Սիտ»ը։

Նաեւ, բեմ եկած է հետեւեալ դերերով․ «Նիւքլէա», «Մայր քաջութիւն», «Լապրատոր», «Սիրոյ հետ չեն կատակեր», եւայլն։ 

### Շարժարուեստի դերասան
մինի|Բողոց Ժերար Ֆիլիփ․ Փարիզ, 16-րդ թաղամաս
Երեսունէ աւելի են շարժարուեստի ժապաւէնները որոնց մէջ Ժերար Ֆիլիփ գլխաւոր դերակատարն է։  Առաջին ժապաւէնը, ուր անդրանիկ ներկայութիւն կ'ունենայ Քլոտ Օթան Լարայի «Սատանան նովին մարմնով»ն է։  Յիշատակելի են աներ դերերը հետեւեալ ժապաւէններուն մէջ․ «Ապուշը», «Այնքան սիրուն ծովեզերք մը», «Սատանային գեղեցկութիւնը», «Գիշերուան գեղեցկուհիները», «Կարմիրը եւ Սեւը», «Մեծ ռազմաորձերը», «Խաղամոլը», «Ֆանֆան լա Թիւլիփ»ը, եւայլն։

## Ընտանիք
1951-ին կ'ամուսնանայ գրագէտ Նիքոլ Ֆուրքատին *Nicole Fourcade* հետ եւ երկու զաւակ կ'ունենան՝ Ան-մարի եւ Ֆիլիփ։  Նիքոլ, ամուսինին մահէն ետք, անոր մասին երկու կենսագրութիւններ կը գրէ․ *«*Յիշատակներ» *Souvenirs* (1960) եւ «Հառաչանքի մը ժամանակը» *Le Temps d'un soupir* (1963)։
մինի|Ուրուկուէյի փառատօն․ կ'անուանուի ի պատիւ Ժերար Ֆիլիփի

## Մահը
Ժերար Ֆիլիփ, յանկարծամահ եղաւ 25 Նոյեմբեր 1959, Փարիզ, «Violet» բուժարանին մէջ, ուր 5 Նոյեմբերին կ'ախտորոշուի թէ լեարդի քաղցկեղէ կը տառապի։

## Ժառանգութիւն
Անունը կը տրուի շարժարուեստի փառատօնի մը, ճամբաներու, մշակութային հաստատութիւններու եւ բազմաթիւ թատրոնի սրահներու, որոնց մեծ մասը Ֆրանսայէն դուրս կը գտնուին, ինչպէս օրինակ Սելանիկի Ֆրանսական Հիմնարկութեան թատերասրահը։

## Յարգանքի Տուրք՝ Ժերար Ֆիլիփին
Ժերար Ֆիլիփի յիշատակը յարգուած է բազմաթիւ ձեւերով՝ Ֆրանսայի մէջ

* Յուշատախտակ մը կայ Ժերար Ֆիլիփի փողոցին վրայ, Փարիզի մէջ՝ Պուա տը Պուլոնի մօտ։
* «Փարիզի Պատմութիւն»-ը յարգանքի տուրք մատուցող վահանակ մը տեղադրուած է 17, Ռիւ տը Թուրնոն հասցէին վրայ։
* Անոր անունը տրուած է շատ մը փողոցներու, թատրոններու, կինօներու, մշակոյթի տուներու եւ ֆրանսական ուսումնական հաստատութիւններու (տարրական դպրոցներ եւ քոլէճներ)։ Օրինակ՝ Ժերար Ֆիլիփ Քոլէճը Ֆրուասիի (Froissy) մէջ, ինչպէս նաեւ Սուասոնի, Մոնփելլիէի, Ավինիոնի եւ Փարիզի մէջ գտնուող դպրոցներ։

* 50 սանթիմ արժողութեամբ փոստային դրոշմանիշ մը, որ կը պատկերէ զայն Սիդի դերին մէջ, թողարկուած է 1961 թուականի Յունիս 12-ին՝ առաջին օրուան կնիքով՝ Յունիս 10-ին՝ Քաննի մէջ։

* **Կենսագրականներ եւ Վաւերագրական Ֆիլմեր**
** Իր ամուսինին մահէն ետք, Անն Ֆիլիփը հրատարակեց երկու կենսագրական գիրք՝ «Յուշեր» (*Souvenirs*, 1960) եւ «Հեւքի Մի Ժամանակ» (*Le Temps d’un soupir*, 1964) խորագրերով։
** Անոր մահէն վաթսուն տարի ետք, անոր փեսան՝ լրագրող եւ գրական քննադատ Ժերոմ Գարսէնը, հրատարակեց «Սիտի Վերջին Ձմեռը» (*Le Dernier Hiver du Cid*), որ կը պատմէ անոր վերջին շաբաթներուն մասին։
** Այս գիրքը 2022 թուականին վերածուեցաւ վաւերագրական ֆիլմի՝ Փաթրիք Ժոյտիի կողմէ, նոյն խորագրով՝ «Ժերար Ֆիլիփ, Սիտի վերջին ձմեռը» (*Gérard Philipe, le dernier hiver du Cid*)։

## Պարգեւներ

* Մեկնաբանութեան․ Պրիւքսելի փառատօն, 1947
* 1948-ի ֆրանսական շարժանկարի լաւագոյն դերասան
* 1952-ի ֆրանսական շարժանկարի լաւագոյն դերասան
* 1953-ի ֆրանսական շարժանկարի լաւագոյն դերասան
* 1954-ի ֆրանսական շարժանկարի լաւագոյն դերասան
* 1955-ի ֆրանսական շարժանկարի լաւագոյն դերասան
* «Étoiles de cristal» լաւագոյն դերասանի մրցանակ, 1955
* «Jussi» (ֆինլանտայի շարժանկարի մրցանակ) լաւագոյն օտար ժապաւէն, 1955
* «César d'honneur» (ֆրանսական շարժարուեստի կաճառի մրցանակ), 1990. Կը յանձնուի Ժերար Ֆիլիփին աղջկան

    

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Դերասաններ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի դերասաններ
Ստորոգութիւն:4 Դեկտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:25 Նոյեմբերի մահեր
Ստորոգութիւն:1959 մահեր
Ստորոգութիւն:1922 ծնունդներ