Ալասքա (նահանգ)

**Ալասքա** (անգլերէն՝ Լսել Alaska) ), ԱՄՆ-ի՝ տարածքի ընդարձակութեամբ ամենամեծ նահանգն է եւ կը գտնուի Հիւսիսային Ամերիկայի հիւսիս-արեւմուտքը։ Տարածքի մակերեսը (ամբողջ)՝ 1 717 854 քառակուսի քիլոմեթր։ Վարչական կեդրոնը՝ Ճունօ (անգլ.՝ Juneau [ˈdʒuːnoʊ])։

## Աշխարհագրութիւն

thumb|left|Տիպիկ Ալասքայի լանտշաֆթ (լիճ Ուանտեր, ազգային հանրային պարտէզ Տենալի)
Նահանգը կը գտնուի պետութեան հիւսիս-արեւմուտքը: Անջատուած է Չուքոթքա թերակղզիէն (Ռուսաստան) Պերինկենեան նեղուցով, արեւելքէն սահմանակից է Գանատային, արեւմուտքէն Պերինկի նեղուցի միջոցով փոքր մասով մը սահմանակից է Ռուսաստանին: Այն կազմուած է ցամաքային մասէ եւ մեծ թիւով կղզիներէ, որոնցմէ են` (Alexander Archipelago) Ալեքսանտր Արքիփելակոն, (Aleutian Islands) (/əˈluːʃən/ Ալիութեան կամ Ալիուշըն կղզիները, (Pribilof Islands) Փրիպիլոֆ կղզիները, (Kodiak Island) Քոտիաք կղզին եւ Սբ. Լորենս կղզին: Այն կ'ողողուի (arctic) Սառուցայինի եւ Խաղաղ ովկիանոսի կողմէն: Տենալի լեռը (6194 մ, նախապէս `Մաք-Քինլի) (անգլ.՝ Mount McKinley, Denali) ամենաբարձրն է Հիւսիսային Ամերիկայի մէջ: Որուն մերձակայ շրջանին մէջ կը գտնուի Տենալի ազգային հանրային պարտէզը: Կան աշխոյժ հրաբուխներ:

1912 թ. հրաբուխի ժայթքումի հետեւանքով յայտնուեցաւ տաս հազար աղի հովիտ եւ նոր հրաբուխային լեռ `Նովարուփթան: Նահանգի հիւսիսային մասը ծածկուած է բաց դաշտով: Հարաւային մասը կը գտնուի անտառներու հիմնական մասը: Նահանգը կ'ընդգրկէ Քերքենշթայն կղզին (Փոքր Տիոմետ), որը կը գտնուի Ռուսաստանի Ռաթմանով կղզիէն 4 քմ հեռաւորութեան վրայ:

Խաղաղ ովկիանոսի ափին կլիման չափաւոր ծովային է եւ համեմատաբար մեղմ, այլ վայրերուն `կլիման ցամաքային է եւ (subarctic) ենթասառուցային ցամաքային:

### Խոշոր քաղաքներ

thumb|Ճունօ (Ալասքա)

**Քաղաքներ որոնց բնակչությունը 100.000-էն աւելի է**
* Անքորեճ

**Քաղաքներ որոնց բնակչութիւնը 10.000-ից մինչեւ 100.000 է**
* Ֆերպանքս
* Ճունօ (նահանգի վարչական կեդրոնը)
* Քոլէճ
*

**10.000-էն քիչ բնակչութիւն ունեցող քաղաքներ**
* Քեթչիքան Ketchikan
* Սիթքա
* Վասիլլա
* Քենայ
* Քոտիաք
* Փալմերը
* Պեթել
* Պրոու
* Ունալասքա Unalaska
* Վալտեզ
* Սոլտոթնա
* Հոմեր
* Նոմ Nome
* Փիթերպերկ
* Քոթզեպու
* Սեւարտ
* Տիլինկհեմ
* Քորտոպա
* Հեյնս
* Հիւսիսային Փոլ
* Էսթեր
* Տելթա Ճանքշեն
* Կլենալլեն

## Բնակչութիւն
thumb|Անքորէճ
thumb|Ուլալճասկի ուղղափառ եկեղեցին

Թէեւ նահանգը ամենաքիչ բնակեցուածն է երկրին, 1970-ական թուականներուն շատ նոր բնակիչներ տեղափոխուեր են այստեղ, ներգրաւուելով նավթային արդիւնաբերութեան եւ փոխադրութեան թափուր աշխատատեղերու մէջ, իսկ 1980-ականներու ընթացքին բնակչութեան աճը կազմեր է աւելի քան 36 %:

Ալասքայի բնակչութիւնը վերջին տասնամեակին`

* 1990 թիւ — 560 718 բնակիչ
* 2004 թիւ — 648 818 բնակիչ
* 2005 թիւ — 663 661 բնակիչ
* 2006 թիւ — 677 456 բնակիչ
* 2007 թիւ — 690 955 բնակիչ
*
2005 թուականին Ալյասկայի բնակչության թիվը աճել է 5906 մարդով կամ 0.9 %: 2000 թուականի համեմատ բնակչութիւնը աճել է 36 730 մարդով (5,9 %):
Բնակչութեան շուրջ 75 տոկոսը սպիտակամորթ տեղաբնիկներ են: Նահանգն ունի մօտաւորապէս 88 հազար տեղաբնիկ` հնդկացիներ, էսքիմոսներ եւ ալլեսներ: Նահանգում կան նաեւ ռուսների մի քանի ժառանգորդներ: Հիմնական կրօնական խումբերու մէջ կը մտնեն` պափթիսթներ, կաթոլիկներ, ուղղափառներ, պրեսբիտերներ եւ մեթոտիսթներ: Ուղղափառ հաւատացեալներու քանակը, որը կը կազմէ 8-10%, ամենաբարձրն է երկրին մէջ:

## Հարեւան տարածքներ

* Եուքոն (Գանատա)
* Բրիտանական Քոլումպիա (Գանատա)
* Չուքոթքա Ինքնավար շրջան (Ռուսաստան)

## Ծանօթագրութիւններ

## Պատկերասրահ


 File:Alaska (Delta junction).jpg|
 File:Alaska railroad 1.jpg|
 File:Alaska 3.jpg|
 File:Alaska landscape 1.jpg|
 File:Alaska landscape 2.jpg|
 File:Alaska landscape 3.jpg|
 File:Alaska landscape 4.jpg|