Փիլիպոս Դերձակեան

**Փիլիպոս Դերձակեան** տնօրէն Հալէպի Ազգային Հայկազեան վարժարան, մանչերու բաժնի: Արմատներով՝ խարբերդցի: Աւարտած է Պէյրութի Նշան Փալանճեան ճեմարանը:

### Կենսագրութիւն
1958-1983 տարիներուն, Հալէպի Հայկազեան վարժարանի տղոց բաժնի տնօրէն երախտարժան Փիլիպոս Դերձակեանը, որ Պէյրութի Նշան Փալանճեան ճեմարանի անդրանիկ շրջանաւարտներէն էր, առաջինն էր, որ նախաձեռնեց իր տնօրինած դպրոցի յուշամատեանի պատրաստութեան 1979 թուականին, այդ տարին կը զուգադիպէր՝ 1919-ին Հայկազեան անուանակոչութեան վաթսունամեակին, նախապէս վարժարանը Ներսէսեան կը կոչուէր: Գործը նախատեսուածէն աւելի դժուար էր,  ան ձեռնարկեց նկարներու հաւաքման, անուանացանկերու պատրաստութեան, արխիւներու սերտողութեան, բանասիրական հսկայ աշխատանք պահանջող ծրագիր մը, որուն հրատարակութեան ականատես չեղաւ պարոն տնօրէն Դերձակեան, Սիտնի, Աւստրալիա մեկնելէ առաջ:

#### Հալէպի Ազգային Հայկազեան վարժարանը
Ս. Քառասնից Մանկանց Մայր եկեղեցւոյ ծխական դպրոցը՝ Հալէպի Ազգային Հայկազեան վարժարանը, հիմնուած՝ 1852 թուականին, 160 տարի լուսաւորելէ ետք, 2012-2013 կրթական տարեշրջանի աւարտին փակեց իր դռները: Պետութեան կողմէ 1967 թուականին սեփական վարժարաններու մասին հաստատուած օրէնքէն ետք, Հայկազեան վարժարաններու երեք արտօնագիրները պահպանելու հեռանկարով, միւս կողմէ՝ ամբողջական եւ արդիական նոր կառոյցի մը երազը իրագործելու դժուարութիւններուն պատճառով, առժամեայ լուծումներէն էր Նայեալի շրջանին մէջ հոգեւոր եղբայրակցութեան «Կենաց» վարժարանի գնումը, որ յատկացուեցաւ՝ որպէս տղոց բաժին:  Հալէպի թանգարաններու տնօրէնութեան յանձնելով Ճիտէյտիէի մէջ «Պէյթ Ղազալէ» արաբական ապարանքը: Որպէս փոխհատուցում՝ քաղաքապետութիւնը Ազգ. Իշխանութեան տրամադրեց Սուլէյմանիէի հայաշատ շրջանի մէջ հողաշերտ մը, հոն կառուցուեցաւ Կիւլպէնկեան վարժարանը եւ «Եսայեան» սրահը, որ այժմ կը գործէ որպէս Ազգային Միացեալ վարժարան:

Արտերկրի հնագոյն կրթօճախներէն աւելի քան հինգ դարու պատմութիւն ունեցող, Ս. Քառասնից Մանկանց Մայր եկեղեցւոյ ծխական դպրոցը՝ Հալէպի Ազգային Հայկազեան վարժարանը, հիմնուած՝ 1852 թուականին, 160 տարի լուսաւորելէ ետք, 2012-2013 կրթական տարեշրջանի աւարտին փակեց իր դռները:
Սուրիական կատաղի պատերազմին եւ սուրիահայութեան ու յատկապէս հալէպահայութեան աննախընթաց արտագաղթին պատճառով, քաղաքին մէջ գործող չորս ազգային վարժարաններ՝ Հայկազեան, Սահակեան, Զաւարեան եւ Կիւլպէնկեան, Բերիոյ հայոց Թեմի Ազգային Վարչութեան որոշումով եւ տնօրինութեամբ խմբուեցան Ազգային Միացեալ վարժարան անուան տակ:

Այսպիսով շիջեցաւ հայոց արդի պատմութեան կրթական հզօր ամրոցներէն մին, որուն աշխարհասփիւռ շրջանաւարտները սարսուռ մը ապրեցան, երբ լսեցին անոր փակումին բօթը:
Բաղդատութիւն մը կատարելով այս համախմբուած վարժարաններուն միջեւ՝ Հայկազեանը կը հանդիսանայ դժբախտութեան ախոյեան, երկու հիմնական պատճառներով:

Տարագիր հայութեան գալուստէն շատ առաջ գործող այս կրթօճախը մնացած է բաժնուած, իր երեք մասնաշէնքերը՝ մանկապարտէզ, աղջկանց եւ տղոց բաժիններ իրարմէ հեռու թաղեր հաստատուած են, յատկապէս մանկապարտէզը, որ վերջին քառասուն տարիներուն, որպէս առժամեայ միջոցառում, փոխադրուեցաւ Նոր Գիւղ, Ազգային Քարէն Եփփէ ճեմարանի պարտէզին մէջ, նախկին գիշերօթիկներու Տիգրանեան շէնքը, արդիական մանկապարտէզի մը յարմարութիւններէ զրկուած:
Աղջկանց բաժինը կը գործէր 1950-ական թուականներուն եկեղեցւոյ կից կառուցուած շէնքին մէջ, որ ընդհանրապէս նեղ կու գար, քաղաքի կեդրոնական թաղերուն՝ Ազիզիէի, Սալիպէի, Նայեալի եւ Սուլէյմանիէի բնակիչներու զաւակներուն:

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
*Ուսուցիչը՝ Պարոն Փիլիպոս Դերձակեան
* Ուսուցիչը՝ Պարոն Փիլիպոս Դերձակեան ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ
*Հալէպեան Օրագիր. «Հայկազեանցի Ենք»(Մտորումներ Հալէպի Ազգ. Հայկազեան Մանկապարտէզի Ամավերջի Հանդէսին Առիթով)

Ստորոգութիւն: Հալէպի Ազգային Հայկազեան վարժարանի մանչերու բաժնի տնօրէն
Ստորոգութիւն:Մահացած է Սիտնի, Աւստրալիա