Ճիաքօմօ Կօրրինի

**Ճիաքօմօ Կորրինի** (), իտալացի պատմաբան եւ դիւանագէտ։ Իտալիոյ Արտաքին Գործերու նախարարութեան դիւանագիտական ​​դիւանին հիմնադիրը։

Տրապիզոնի մէջ Իտալիոյ հիւպատոսն էր, ուր Ցեղասպանութենէն ետք պայքարած է վերապրողներու անկախութեան իրաւունքներու ճանաչման եւ հայկական պետութեան ստեղծման համար։

## Կենսագրութիւն
1886-ին դարձած է Իտալիոյ Արտաքին գործոց նախարարութեան արխիւներու առաջին տնօրէնը: 

1911-1915 տարիներուն ծառայած է իբրեւ Իտալիոյ հիւպատոս Տրապիզոնի, Էրզրումի, Վանի, Բաղէշի (Պիթլիս) եւ Սեբաստիոյ (Սվազ) նահանգներուն մէջ: 

Ականատես եղած է Երիտթուրքերու կողմէ իրագործուած ջարդերուն: Ստիպուած է ձգել իր պաշտօնը Օգոստոս 1915-ին, երբ Իտալիա պատերազմ յայտարարած է Թուրքիոյ դէմ: *«Il Messaggero»* թերթին տուած իր հարցազրոյցին մէջ ան կոչ ըրած է «ամէնախիստ դատապարտումին եւ ողջ քրիստոնեայ աշխարհի վրէժխնդրութեան»:

Համաշխարհային Ա. պատերազմի ընթացքին ան բացայայտօրէն դատապարտած է Հայոց ցեղասպանութիւնը մամուլի յօդուածներու եւ հարցազրոյցներու միջոցով՝ չվարանելով նկարագրել այն սարսափները, որոնք թուրք ղեկավարները գործադրած են հայերուն դէմ: Ան կ'ըսէր, որ եթէ ամէն մարդ տեսած ըլլար այն՝ ինչ ինք տեսած է, այդ արարքներուն դատապարտումը համընդհանուր պիտի ըլլար, յատկապէս քրիստոնեայ տէրութիւններուն կողմէ: 

Ան կապի մէջ էր Ամերիկայի դեսպան Մորկընթաուի եւ Վատիկանի ներկայացուցիչ Անճելօ Տոլչիի հետ. այս ձեւով ան կը յաջողի փրկել 50,000 հայ՝ տեղահանութենէ եւ զանգուածային սպանութենէ:

Կորրինի, որ ականատես եղած էր հազարաւոր հայերու խեղդամահ ըլլալուն, ըսած է. «Տեսայ հազարաւոր անմեղ կիներ ու երեխաներ, որոնք նաւակներու մէջ դրուեցան եւ Սեւ ծովուն մէջ ընկղմեցուցին»: Նմանատիպ վկայութիւններ տուած են նաեւ ուրիշներ, ներառեալ Տրապիզոնի ամերիկացի հիւպատոս Օսքար Հայզերը, որ զեկուցած է, թէ «բազմաթիւ երեխաներ նաւակներ լեցուեցան, ծով հանուեցան եւ ջուրը նետուեցան»: Տրապիզոնցի երեսփոխան Հաֆըզ Մեհմետը նոյնպէս վկայած է Թրքական խորհրդարանի 21 Դեկտեմբեր 1918-ի նիստին ընթացքին, թէ «Սամսոն ուղարկելու պատրուակով՝ նահանգապետը հայերը բեռնանաւեր լեցուց եւ զանոնք ծովը նետել տուաւ»: Կորրինի համոզուած էր, որ հրամանները եկած էին Կեդրոնական կառավարութենէն եւ կը զեկուցէր.«Տեղական իշխանութիւնները, եւ իսկապէս մահմետական բնակչութիւնը ընդհանրապէս, փորձեցին դիմադրել, մեղմացնել զայն, զանցառումներ ընել կամ լռեցնել հարցը: Սակայն Կեդրոնական կառավարութեան հրամանները կատեգորիկ կերպով հաստատուեցան, եւ բոլորը ստիպուած եղան հնազանդիլ: Անիկա անմեղներու իսկական բնաջնջում եւ սպանդ էր, անլսելի բան մը, սեւ էջ մը՝ ներկուած մարդկութեան ամէնասուրբ իրաւունքներու բացայայտ ոտնահարումով... Տրապիզոնի մէջ կար շուրջ 14,000 հայ՝ առաքելական, կաթողիկէ եւ բողոքական: Անոնք երբեք անկարգութիւններ չէին պատճառած կամ ոստիկանական միջոցառումներու առիթ չէին տուած: Երբ ես հեռացայ Տրապիզոնէն, հարիւր հոգի անգամ չէր մնացած»:1918-էն 1920 թուականներուն ան միակ արեւմտեան դեսպանն էր Հայաստանի Առաջին Հանրապետութեան մօտ: Ան փորձեց իտալական երկու ռազմական նաւերու միջամտութիւնը ապահովել ի նպաստ հայերուն, սակայն Իտալիոյ նորանշանակ Արտաքին գործոց նախարարը արգիլեց զինք:

1920-ին Կորրինին հանդէս եկաւ ի նպաստ Հայաստանի անկախութեան իտալական աջակցութեան՝ Սեւրի դաշնագրին կից յուշագիրի մը մէջ, ուր գրած է. «Եթէ մենք չլուծենք Հայաստանի հարցը, նոյնիսկ մասնակիօրէն, խաղաղութիւնը պարբերաբար պիտի խաթարուի ողջ աշխարհի մէջ»: Յաջորդ 20 տարիներուն ան օգնեց բազմաթիւ հայերու փախչիլ Թուրքիայէն դէպի Իտալիա: Ան նաեւ անձամբ փրկեց հայ աղջիկ մը, որ մնաց իր հետ մինչեւ իր մահը: 1940-ին Ճիաքոմօ Կորրինի հրատարակեց գիրք մը, ուր կը պնդէր, թէ հայերը պէտք է օր առաջ վերստանան իրենց կորսնցուցած հողերը, ներառեալ՝ Կարսը, Վանը, Արտահանը եւ այլն:

Կորրինիի աճիւնը ամփոփուած է Երեւանի Ծիծեռնակաբերդի Յուշահամալիրի Յուշապատին մէջ՝ ի նշան երախտագիտութեան:

## Գիրքեր եւ յօդուածներ
thumb|''Documenti sulle relazioni fra Voghera e Genova'', 1908
* Il comune astigiano e la sua storiografia. Saggio storico-critico, Firenze 1884
* La politica di Lucca dal 1313 al 1345 e le sue relazioni con Giovanni XXII. Miscellanea Lucchese di Studi Storici e Letterari. Lucca. 1931
* Documenti sulle relazioni fra Voghera e Genova (960-1325),Pinerolo 1908
* La popolazione dello Stato Ligure sotto l'aspetto statistico e sociale, in AA.VV., Atti del Congresso internazionale di studi sulla popolazione. Roma, 1931, vol. I, Roma, 1933
* L’istruzione elementare in Genova e Liguria durante il Medioevo, in «Giornale Storico e Letterario della Liguria», 1931
* Lettere inedite degli ambasciatori fiorentini alla Corte dei Papi in Avignone, (anno 1340), 1884, Archivio storico italiano, anno XIV, serie IV n. 41, n. 143, 5
* 
* Una lettera inedita di Giuseppe Mazzini all'intima amica di sua madre Isabella Cambiaso Zerbini (Londra, 9 dicembre 1852), 1931, Archivio Storico, anno LXXXIX, serie VII, n. 340, XVI, 2
* Tunisi e Biserta. Memorie storiche. Milano, 1940
* Raccolta delle circolare e istruzioni ministeriali riservate, 1863-1904, 1904 Roma, Tipografia del ministero degli affari esteri
* Orrendi episodi di ferocia musulmana contro gli armeni, Il Messaggero, 25 agosto 1915
* Testimonianze, 1940

## Աղբիւրներ
* Enrico Serra, Alberto Pisani Dossi diplomatico. Con scritti inediti di P.D 1987 ISBN 8820422522

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Ճիաքոմօ Կորրինիի էջ - Կարիվօ - Արդարներու Անտառ (Gariwo: la foresta dei Giusti)

Ստորոգութիւն:Իտալացի պատմաբաններ
Ստորոգութիւն:12 Նոյեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:31 Հոկտեմբերի մահեր
Ստորոգութիւն:Հայոց ցեղասպանւթյան ականատեսներ