Սալամինա

ձախից|մինի|Սալամինա ծովախորշըձախից|մինի|Նկարին հիւսիսը Սալամինա, հարաւին՝ Էղինա եւ աջին Փիրէա
**Սալամինա** (յուն․՝ Σαλαμίνα), Սարոնիքոս ծոցի կղզի եւ Ատիկէ նահանգին ու Փիրէային ամենամօտիկ կղզին։ Կը գտնուի Սարոնիքոսին հիւսիս-արեւմուտքը, Էլեֆսինա ծովախորշին դիմացը։ Մայրաքաղաքն է համանուն Սալամինա քաղաքը։

## Աշխարհագրութիւն
Տարածութիւնն է 95 քլ․² եւ մնայուն բնակչութեան թիւը՝ 39 220։  Ամառուան շրջանին բնակչութեան թիւը 280 000-ի կը հասնի։  Միջերկրեայ բնակչութիւնը գլխաւորաբար կը զբաղի հողագործութեամբ։  Իսկ մնացեալ բնակիչները ձկնորս ու նաւաստի են եւ մեծ մաս մըն ալ կ՛ աշխատի կղզիին նաւարաններուն մէջ եւ կամ ալ Փիրէայի կամ Աթէնքի շրջանները։  
ձախից|մինի|Փերիսթերիա, քարաշէն փարոսը․ կառուցուած 1901-ին
Ամենաբարձր գագաթն է Մաւրովունի՝ 404 մ․։  Կղզիին հարաւը կայ սոճիի գեղեցիկ անտառ մը։ 

Կղզիին հարաւի ծայրամասին՝ Փերիստերիա, կը գտնուի Քոհի փարոսը, կառուցուած 1901-ին։  Աշտարակին բարձրութիւնն է 13 մ․, իսկ յենարանին հետ միասին՝ 34 մեթր։

### Նաւային ճարտարարուեստ
Նաւային ճարտարարուեստը կեդրոնացած է կղզիին հիւսիս-արեւելեան ծայրամասի Բալուքիա նաւահանգիստը, ուրկէ անցանաւեր օրուան 24 ժամուան ընթացքին կիսաժամ հերթականութեամբ, կղզին կը կապեն Յունաստանի ցամաքամասին Բերամա նաւակայքին միջոցով՝ Բիրէային հիւսիս-արեւմտեան արուարձան, իսկ խճողումի ժամերուն՝ ամէն 10-15 վայրկեան։ 

Սելինիա ծովեզերեայ բնակավայրէն նաւերը ամենօրեայ յաճախակի հերթականութեամբ կապուած են Բիրէա նաւահանգիստին։  

### Ծովափներ
Աթէնքին եւ Փիրէային մօտ ըլլալով, կը ներգրաւէ բազմաթիւ այցելուներ միօրեայ պտոյտներու եւ կամ բազմաթիւ օրերու արձակուրդի համար։  Ունի գեղեցիկ ծովափներ, ինչպէս օրինակ՝ Փսիլի Ամոս, Փերիսթերիա, Էանտիօ, Քանաքիա, Պացի, Սելինիա, Սաթերլի, Րեսթի, Իլիաքթի, Վասիլիքա, եւայլն։

## Պատմական ակնարկ

### Մինչեւ Ք․Ա․ 6-րդ դար
ձախից|մինի|Դամբարան․ Ք․Ա․ 4-րդ դար
Սալամինա հայրենիքն է Օմիրոսի (Հոմերոս) Ոդիսական Էանտա Թելամոնիոս թագաւորին եւ Էվրիփիտիս ողբերգակ բանաստեղծին։  

Հնադարին Սալամինա ունեցած է Միկինեան ինքնիշխան թագաւորութիւն։  Տրոյան պատերազմին կը մասնակցի 12 նաւերով, իսկ աւելի ուշ Աթէնքին կը միանայ։  
մինի|Սալամինայի հին քաղաքի աւերակներն ու դասական շրջանի նաւակայքը՝ Ք․Ա․ 5-րդ / 2-րդ դար
Ք․Ա․ 640-էն մինչեւ Ք․Ա․ 570 Մեղարային կը պատկանի։  Աթէնքի եւ Մեղարայի միջեւ քսան տարուայ պատերազմէ ենք կրկին Աթէնքին կը հպատակի։

### Սալամինայի նաւամարտ
Ք․Ա․ 480-ին տեղի կ՛ ունենայ Սալամինայի նաւամարտը՝ յունական քաղաք-պետութիւններուն եւ Պարսկաստանի միջեւ։ Յոյներուն յաղթանակէն ետք, կղզին վերստին կը գտնուի Աթէնքի տիրութեան տակ։  Այնուհետեւ Սալամինային պատմութիւնը կը հետեւի Յունաստանի՝ մասնաւորաբար Աթէնքի պատմութեան։

### Ժամանակակից շրջան
Բ․ Համաշխարհային պատերազմի ընթացքին, կղզին գտնուելով Փիրէա նաւահանգիստին դիմացը, 23 Ապրիլ 1941-ին կը ռմբակոծուի գերմանացիներուն կողմէ։
ձախից|մինի|Սալամինա
1960-ական թուականներէն ետք, կղզիին տարածքին (մանաւանդ հիւսիսային եւ արեւելեան կողմ) կը սկսի բնակարաններու (ամառուան եւ մնայուն բնակութեան) անկանոն եւ անկազմակերպ կառուցում, առանց համապատասխան ենթակառոյցներու։  Կղզիին ծովափները կ՛ ապականացուին։  Ի․ դարավերջէն ափերու մաքրագործման եւ կղզիին տարածքին կոյուղիներու կառուցման աշխատանքները արդիւնք տուած են։

Սեպտեմբեր 2017-ին քարիւղատար նաւ մը կ՛ ընկղմի կղզիին ափերուն։  Բարեբախտաբար պետական եւ հասարակական բնապահպանման կազմակերպութիւններու անմիջական ու արագ հակազդեցութիւնը, ինչպէս նաեւ այդ օրերուն փչող հիւսիսային ուժքին քամիները, Սարոնիքոս ծոցին ջուրերն ու ափերը ապականութենէ կը փրկեն։ 
մինի|Սալամինայի հաշուետախտակը

## Հնագիտական պեղումներ

### Էվրիփիտիսի քարայրը
1994-1997 Էվրիփիտիս քարայրը տեղի ունեցած հնագիտական պեղումներէն յայտնաբերուած են հնագիտական իրեր 5 ժամանակաշրջաններէն․ Նոր Քարէ Դար, Միկինեան, Դասական, Հռոմէական շրջան եւ Ֆրաքներու շրջան։

Քարայրը Էվրիփիտիս ողբերգակ բանաստեղծի (Ք․Ա․ 480 - 406) հանգստարանը եղած էր։

### Սալամինային տախտակը
1846-ին, կը յայտնաբերուի Սալամինայի հաշուետախտակը՝ մօտաւորապէս Ք․Ա․ 300։  Կը նկատուի մարդու առաջին լուրջ փորձը հաշուիչ ստեղծելու։ 

## Պատկերասրահ

Պատկեր:View of Salamina 1.jpg|Սալամինա քաղաքը
Պատկեր:Archaeological Museum of Salamis-Courtyard.jpg|Սալամինայի հնաբանական թանգարանը
Պատկեր:Kanakia.jpg|Քանաքիա․ Միկինեան Աքրոփոլիսը Ք․Ա․13-րդ դար
Պատկեր:Salamis Naval Base with Fletcher class destroyers 1979.JPEG|Սալամինային նաւարանը
Պատկեր:Faneromeni monastery in Salamina.jpg|Ֆաներոմինի վանք
Պատկեր:Sikelianos house in Salamina.jpg|Ակելոս Սիքելիանոսին բնակարանը
Պատկեր:Galeos mansion in Salamina.jpg|Ղալէոս ընտանիքին բնակարանը, Սալամինա
Պատկեր:Saint Nicolas monastery in Salamina.jpg|Այիոս Նիքոլաոս վանք
Պատկեր:Ναός Μεταμόρφωσης Σωτήρος, Αιάντειο 2.jpg|Մեթամորֆոսի Սոթիրոս, Էանտիօ
Պատկեր:Παραλία Σαλαμίνας Αιάντειο.jpg|Էանտիոյի ծովափը
Պատկեր:Batsi beach in Salamina.jpg|Պացի, Սալամինա
Պատկեր:Kaki Vigla beach in Salamina.jpg|Քաքի Վիղլա
Պատկեր:Kaki vigla 03.JPG|Քաքի Վիղլա
Պատկեր:Kanakia beach.jpg|Քանաքիա
Պատկեր:Saint George gulf, Salamina.jpg|Այիոս Եորղոս ծովափ
Պատկեր:Psili ammos.JPG|Փսիլի Ամոս
Պատկեր:Vai Psili Ammos 05.jpg|Փսիլի ամոս
Պատկեր:Nea Peramos to Salamina - panoramio.jpg|Մեղարա - Սալամինա անցանաւ
Պատկեր:ΣΑΛΑΜΙΝΑ - panoramio.jpg

      

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ

# Ակելոս Սիքելիանոս

Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ
Ստորոգութիւն:Սարոնիքոս ծոցի կղզիներ
Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Կղզիներ