Լեւոն Հախվերդեան

**Լեւոն Յովհաննէսի Հախվերդեան** (), հայ գրականագէտ, թատերագէտ, թարգմանիչ, հրապարակախօս։ Բանասիրական գիտութիւններու դոկտոր (1967 ), փրոֆէսոր (1987 )։ ԽՍՀՄ գրողներու միութեան անդամ 1952-էն: ԽՄԿԿ անդամ 1955-էն: ՀԽՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ (1972)։ ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1996)։

## Կենսագրութիւն
Լեւոն Հախվերդեանը ծնած է Ղարաքիլիսա: Ուսանած է Երեւանի Խաչատուր Աբովեանի անուան միջնակարգ դպրոցը: 1949-ին աւարտած է Երեւանի գեղարուեստա-թատերական ուսումնարանի թատերագիտութեան բաժինը։ 1955-1959-ականներուն եղած է «Խորհրդային արուեստ» ամսագիրի քարտուղար, 1956-էն՝ ՀՀ ԳԱԱ արուեստի ուսումնարրանի աշխատակից (1965-1987-ականներուն՝ թատրոնի եւ պատկերասրահի բաժինի վարիչ), 1987-2003-ականներու՝  նոյն ուսումնրանի տնօրէն: 1956-ին «Մեր օրերի հայ դրամատուրգիան» թեմայով քննախօսութիւն պաշտպանած եւ ստացած բանասիրական գիտութիւններու թեկնածուի աստիճան: 1967-ին «Թումանեանի աշխարհը» թեմայով քննախօսութիւն պաշտպանած եւ ստացած բանասիրական գիտութիւններու դոկտորի աստիճան: Հախվերդեանի «Թումանեան» գիրքը 1969-ին Երեւանի մէջ լոյս տեսած է ռուսերէն, անգլերէն, ֆրանսերէն եւ գերմաներէն: 1980-2001-ականներուն դասաւանդած է Երեւանի գեղարուեստա-թատերական ուսումնարանէն ներս:

Հախվերդեանի յօդուածներն ու գիրքերը կը վերաբերին լեզուի, հայ դասական եւ ժամանակակից գրականութեան (*Թումանեանի աշխարհը, Երեւան, 1966 թ., Թումանեան, Երեւան, 1969* թ., նաեւ անգլերէն, ֆրանսերէն, գերմաներէն, *Մտորումներ, Երեւան, 1984 թ., Զրոյցներ լեզուի մասին, Երեւան, 1993 թ., Թումանեանը եւ իր ժամանակը, Երեւան, 1995* թ.), թատրոնի հարցերուն (*Մեր օրերի հայ դրամատուրգիան 1945-1955 թթ., Երեւան, 1955 թ., Սուրէն Քոչարեանի արուեստը, Երեւան, 1959 թ., Հայ թատրոնի պատմութիւն. 1901-1920 թուականներ, Երեւան, 1980 թ., Տաղանդ եւ բնաւորութիւն. Վարդան Աճեմեանը կեանքում եւ արուեստում, Երեւան, 1989* թ.), ուր հեղինակի վառ արտայայտուած անհատականութիւնը կը համադրուի գիտական ստոյգ իմացութեան։ Թարգմանած է Ն. Կունի, Անտօն Չեխովի, Ստեփան Ցուայգի, Իոսիֆ Եուզովսկու եւ ուրիշներու երկերէն։

## Երկեր

* Մեր օրերի հայ դրամատուրգիան (1945-1955), Ե., Հայպետհրատ, 1955, 198 էջ:
* Սուրէն Քոչարեանի արուեստը, Ե., ՀԽՍՀ ԳԱ, 1959, 220 էջ:
* Կլասիկան եւ մեր օրերը (Վարդան Աճեմեանի արուեստը), Ե., ՀԽՍՀ ԳԱ 1962, 192 էջ:
* Երկեր եւ կերպարներ, Ե., Հայպետհրատ, 1964, 254 էջ:
* Թումանեանի աշխարհը, Ե., «Հայաստան», 1966, 500 էջ:
* Հայ խորհրդային թատրոնի պատմութիւն (հատորի դերասանական արուեստին վերաբերող գլուխները գրած է Լեւոն Հախվերդեանը), Ե., ՀԽՍՀ ԳԱ, 1967, 648 էջ:
* Թումանեանի կեանքը, Ե., «Հայաստան», 1969, 92 էջ:
* Թումանեան, Ե., «Հայաստան», 1969, 102 էջ:
* Սունդուկեանի անուան թատրոնը, Ե., «Հայաստան», 1972, 27 էջ:
* Ինչպէս դիտել ներկայացումը, Ե., «Հայաստան», 1972, 31 էջ:
* Իսահակեանի կեանքն ու գործը, Ե., «Հայաստան», 1974:
* Ժամանակի հետ (յօդուածներ), Ե., «Հայաստան», 1976, 355 էջ:
* Դերեր եւ դերասաններ, Ե., Հայկական թատերական ընկերութիւն, 1977, 272 էջ:
* Հայ թատրոնի պատմութիւն (1901-1920), Ե., ՀԽՍՀ ԳԱ, 1980, 378 էջ:

### Թարգմանութիւններ (ռուսերէնէն)

* Կուն Ն., Հին Յունաստանի լեգենդներն ու առասպելները, Ե., Հայպետհրատ, 1956, 624 էջ:
* Հին Հռոմ, Ե., Հայպետհրատ, 1958, 384 էջ:
* Ցուայգ Ստեփան, Մարդկութեան աստեղային ժամերը (պատմական մանրապատումներ), Ե., «Հայաստան», 1974, 184 էջ:
* Եուզովսկի Եուրի, Դարն ու կերպարը, Ե., Հայկական թատերական ընկերութիւն, 1975, 204 էջ:
* Կոկլէն-Աւագ, Դերասանի արուեստը, Ե., Հայկական թատերական ընկերութիւն, 1978, 66 էջ:
* Կուն Ն., Հին Յունաստանի լեգենդներն ու առասպելները, Ե., «Սովետական գրող», 1979, 591 էջ:

## Մրցանակներ

* ՀԽՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ (1972 թ.)
* ՀԽՍՀ պետական մրցանակ (1983 թ.)
* Նալբանդեանի անուան մրցանակ (1988 թ.)

## Արտաքին յղումներ

* Լեւոն Հախվերդեան. Հրանտ Մաթեւոսեանի արձակը` ինչպէս որ մէզ կը ներկայանայ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Գրականագէտներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրականագէտներ
Ստորոգութիւն:Թատերագէտներ
Ստորոգութիւն:Հայ թատերագէտներ
Ստորոգութիւն:Թարգմանիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ
Ստորոգութիւն:1924 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:26 Դեկտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:2003 մահեր
Ստորոգութիւն:6 Փետրուարի մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակախօսներ