open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Զաւէն Թաշճեան

**Զաւէն Թաշճեան** (1944, Այնճար (Լիբանան) - 3 Մարտ 1986, Այնճար), դերակատար եւ հասարակական եւ քաղաքական գործիչ։

## Կենսագրութիւն
Ընկեր Զաւէն Թաշճեան ծնած է Այնճար, 1944-ին։ Յաճախած է Ազգային «Յառաջ» վարժարանը, ուր ստացած է իր նախնական կրթութիւնը։ Պատանի հասակին անդամագրուած է Հ.Մ.Ը.Մ.ի Այնճարի մասնաճիւղին ու ապա ՝ Հ.Յ.Դ. «Յառաջ» պատանեկան միութեան, որուն գաղափարական հնոցին մէջ կուսակցականի իր դաստիարակութիւնը ստանալէ ետք փոխանցուած է Հ.Յ.Դաշնակցութեան շարքերը։

Մոլի ընթերցող էր ընկեր Զաւէն։ Մեծ ըմբոշխնումով կը կարդար մանաւանդ բանաստեղծական գործեր։ Ան բացառիկ տաղանդ ունէր ասմունքի եւ դերասանութեան։ Մաս կազմած է համազգայինի թատերական ներկայացումներուն եւ մեծ յաջողութեամբ մարմնաւորած է Պէպոյի կերպարը։

Լիբանանեան տագնապէն առաջ իսկ՝ ընկեր Զաւէն մաս կը կազմէր տեղւոյն Հ.Յ.Դ.«Կարմիր լեռ» կոմիտէին։ 1980-էն մինչեւ նահատակութիւնը, վեց տարի շարունակ կը վարէր անոր ներկայացուցիչի պատասխանատու պաշտօնը։

## Մահը
3 Մարտ 1986-ին, ընկեր Զաւէն Թաշճեան զոհ գնաց դաւադիր ոճիրի մը իր վաճառատան մէջ։ Անծանօթ մը մուտք գործելով վաճառատուն, ձայնարգել զէնքով մը երկու փամփուշտ արձակեց այդ պահուն առանձին գտնուող ընկերոջ վրայ եւ յաջողեցաւ խոյս տալ։

Ընկեր Զաւէն նահատակ ինկաւ հայանուն վարձկանի մը ձեռքով արձակուած փամփուշտէն։

## Ծանօթագրութիւններ

## Տե՛ս նաեւ
* Սարգիս Զէյթլեան
* Պետիկ Ինճէեան

Ստորոգութիւն:1944 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1986 մահեր
Ստորոգութիւն:3 Մարտի մահեր
Ստորոգութիւն:Այնճար ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Այնճար մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական գործիչներ
Նշան Թաշճեան

**Նշան Թաշճեան** (), Հայ ատամնաբոյժ, ՀՅԴ Կեդրոնական Կոմիտէի անդամ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Խարբերդ: Խարբերդի մէջ նախնական կրթութիւնը ստանալէն ետք անցած է Էրզրում, ուր յաճախած է Սանասարեան վարժարան:

Նշան Թաշճեան եղած է Խարբերդի ՀՅԴ Կեդրոնական Կոմիտէի անդամ:

1904-ին անցած է Ամերիկա: «Հայրենիք» թերթը խմբագրած է Վռամեանի մեկնումէն ետք մինչեւ 1908-ի ամառը: Իր խմբագրական աշխատանքներուն զուգընթաց՝ ան հետեւած է ուսման Հարուըրտ Համալսարանին մէջ։ Յետագային աւարտած է ատամնաբուժութիւն, ապա դասաւանդած է Հարուըրտի ատամնաբուժական վարժարանին մէջ։ Մինչեւ մահ զբաղած է իր մասնագիտութեամբ, միաժամանակ շարունակ կապուած մնալով կուսակցական գործօն աշխատանքի: Երկու անգամ մասնակցած է ՀՅԴ Ընդհանուր Ժողովներու՝ 1911-ին Պոլիս եւ 1929-ին Փարիզ:

## Գործեր
* «Միութեան եւ հաերաշխութեան խնդիրը հայ յեղափոխական կուսակցութեանց միջեւ»
* «Ատամնաբուժական առողջպահութիւն», վերջինը՝ հայերէն եւ անգլերէն:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ ատամնաբուժներ
Ստորոգութիւն:ՀՅԴ Կեդրոնական Կոմիտէի անդամներ
Ստորոգութիւն:1881 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:10 Յունիսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Խարբերդ ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1945 մահեր
Ստորոգութիւն:24 Յունուարի մահեր
Միհրան Թապագեան

**Միհրան Թապագեան** (, Մեծ Եղեռնի զոհ), Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան անդամ։

Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ ծննդավայրին մէջ, ապա կը փոխադրուի Արմաշ, ուր մուտք կը գործէ ուսուցչական ասպարէզ։ Պաշտօնավարած է Դպրեվանքի, Օրթաքէօյի, Պալաթի եւ այլ վարժարաններու մէջ։ Աշխատակցած է պոլսահայ բազմաթիւ թերթերու։

Երկերն են՝ «Հանդէս հայ եւ ընդհանուր գրականութեան», «Գանձ ոսկեղէն դպրութեան», «Ատանայի ծննդեան ծառը», «Հայոց գիրերու գիւտը»։
## Աղբիւրներ
* Թէոդիկ, Յուշարձան ապրիլ տասնմէկ, Կ․ Պոլիս, 1919, «Արզուման» հրատարակչատուն: 

Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Գարեգին Թապուրեան

**Գարեգին Թապուրեան,** ծնած է 1869-ին, Տիգրանակերտ: Պէյրութի մէջ,1925-ին, հոգեբարձու կ'ըլլայ Սբ. Նշան Վարժարան ի ապա անդամ՝ ուսումնական եւ քաղաքական ժողովներու։ Ամուսնացած է Օր. Ֆ. Չամուրեանի հետ եւ ունի երկու մանչ՝ Արա եւ Ժիրայր։

## Կենսագրութիւն
Գարեգին Թապուրեան ծնած է 1869-ին Տիգրանակերտ, եւ Պէյրութ եկած է 1910-ին։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է Տիգրանակերտի Ազգ. Վարժարանը:

Լիբանանի մէջ, տարի մը Շուէյրի Ամերիկեան գիշերօթիկ վարժարանը յաճախելէն յետոյ, կը մտնէ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանը: Ա. Ընդհ. Պատերազմի ընթացքին, ժամանակ մը դասընթացքը շարունակելով եւ ժամանակ մըն ալ Շուէյֆաթի մէջ իբրեւեւ ուսուցիչ պաշտօնավարելով կը պարապի։ Պատերազմի վերջին տարին իբրեւ բժիշկի օգնական կը մտնէ թրքական բանակ եւ կը մնայ Հալէպ: Պատերազմի վերջաւորութեան կը մտնէ անգլիական բանակ իբրեւեւ թարգման եւ 1919-ին կը ստանայ իր «Պստկաւոր Արուեստից» տիտղոսը։

1919-23-ին, կը պաշտօնավարէ համալսարանին մէջ, միեւնոյն ժամանակ հետեւելով ատամնաբուժական դասընթացքին։ 1923-ին շրջանաւարտ կ'ըլլայ իբրեւեւ վերաբոյժ ատամնաբոյժ եւ կը հաստատուի Դամասկոս: 1925-ին, կը հրաւիրուի Ամերիկեան Համալսարանի Ատամնաբուժական Վարժարանը իբրեւեւ դասախօս։

Պէյրութի մէջ, կը մասնակցի բազմաթիւ ձեռնակներու։ Կ'ըլլայ հոգեբարձու Սբ. Նշան Ազգ. վարժարանի եւ ապա անդամ՝ ուսումնական եւ քաղաքական ժողովներուն։ 1929-ին կը նշանակուի համալսարանի մէջ օգնական փրօֆէսօր։

Ամուսնացած է Օր. Ֆ. Չամուրեանի հետ։ Ունի երկու մանչ՝ Արա եւ Ժիրայր։

1930-31-ի շրջանին, դպրոցին կողմէ կ'ուղղարկուի Հիւսիսային Ամերիկա մասնագիտական ուսումնասիրութեանց համար։

1941-ին Հանրապետութեան Ն. Վ. Նագաշի կողմէ կը նշանակուի Պէյրութի քաղաքապետական ժողովի անդամ։

Քլինիքը հաստատած էր Պէյրութ, իր անձնական բնակարանին մէջ։ 1932-ին հրատարակեց «*Բերանի Առողջութիւն*» պատկերազարդ գիրքը:
## Ծանօթագրութիւններ
Յակոբ Թաճիրեան

**Հակոբ Թաճիրեան** (Թաճէրեան, ), հայ բժիշկ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է մօտ 1890 թուականին Տիգրանակերտի նահանգի կեդրոն Տիգրանակերտ քաղաքին մէջ։ 1915 թուականին աւարտած է Կ. Պոլսոյ Օսմանեան կայսերական բժշկական վարժարանը։ Որպէս բժիշկ աշխատել է Տիգրանակերտի մէջ։

1915 թուականի Ապրիլին՝ տեղացի հայերու հետ, ձերբակալուած եւ բանտարկուած է Տիգրանակերտի բանտին մէջ։ Տեղեկանալով, որ թուրքերը մտադիր են բանտարկուած հայերուն կենդանի այրել, փորձած է փախչիլ, սակայն բանտը շրջապատող ոստիկանները բռնած եւ սպանած են զինք, մօտ՝ 25 տարեկան հասակին։

## Գրականութիւն
* Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
* Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (16881940),Սթանպուլ, 1940։
* Սահակեան Լիլիկ, Ոճրագործները չխնայեցին նոյնիսկ մարդու կեանքը փրկողներուն, «Առողջապահութիւն», Երեւան, 1965, թ. 4։
* Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
* Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, Ապրիլ 24, 1985։
6. ՀՑԹԻՖ, ֆ-49, ծ-229, պ-14։

## Աղբիւրներ
* 

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Թասմանեան Գայլ

**Թասմանեան գայլ** (նաեւ **Թասմանեան գայլ** կամ **տիլացին**)**,** անհետացած Թասմանեանի դասի կաթնասուն կենդանի։

Թասմանեան գայլերը ապրած են Աւստրալիայի մէջ, ատոր մասին կը յիշատակուի դեռեւ
ս.Ք.ա. 1000 թ. սկսած.

### բնակութեան վայր
Տիլացինը չափազանց հազուադէպ  դարձեր էր կամ ամբողջովին անհետացեր էր մայրցամաքային Աւստրալիայի մ մինչև եվրոպական բնակություն հաստատվելը, բայց այն պահպանվել էր հեռավոր Թասմանիա կղզում, ինչպես մայրցամաքի էնդեմիկ այլ տեսակներ, ինչպիսին է Թասմանյան սատանան: Այս տեսակի անհետացումը վերագրվում է որսագողությանը նրա հազվագյուտ կենդանու և մորթի համար, սակայն հիվանդությունները և ավստրալական շների ներմուծումը բնական միջավայր և մարդկային բնակավայրերի ոտնձգությունը նրա նկատմամբ կարող են նպաստել նրա անհետացմանը: Թեև այն պաշտոնապես դասակարգվում է որպես անհետացած կենդանի, կան տեղեկություններ դրա տեսանելիության մասին, սակայն դրանցից ոչ մեկը վերջնական ապացույցներով չի ապացուցվել:

Յայտնի ապացուցները ցույց կու տան, որ թասմանեան վագրը համեմատաբար ամչկոտ կենդանի էր, որը հեռու կը պահուըտէր  մարդոցմէ և գիշերային էր, ընդհանուր առմամբ միջինէն մեծ շան տեսք ունէր, թէև շուներէն կը տարբերէր իր ուժեղ պոչով, մարսոպային որովայնով և իւրայատուկ մէջքը և պոչը ծածկող գիծեր, որոնք անոր տուեր են վագր մականունը:

Ինչպես հիւսիսային կիսագունդին վրայ գտնուող վագրերն ու գայլերը, այնպէս ալ տիլացինը եղեր է գագաթնակետ գիշատիչ , ինչ որ կը նշանակէ, որ ան կը գտնուէր սննդային բուրգի վերը՝ առանց գիշատիչներու, բայց կապուած չէ անոնցմէ որեւէ մէկուն հետ և իր ձեւի նմանութեանը (ինչ որ անոր որոշ չափով տուեր է): իր ընդհանուր անուանումներէն՝ *կոնվերգենտ* փոփոխութիւն  է։ Կ'ենթադրուի , որ անոր կենդանի կենդանիների ամենամօտ ազգականը Թասմանեան սատանան և նմբատն է: Թասմանեան վագրը սուզանաւերու միայն երկու տեսակներէն մէկն էր, որոնք ունէին պայուսակներ երկու սեռերու երիտասարդներուն տեղափոխելու համար (միւսը ջրային պոզում էր): Տղամարդու քսակը կը պաշտպանէր անոր արտաքին սեռական օրգանները, երբ ան կը վազէր խիտ թուփի մէջէն:

##### ԱՂԲԻՒՐ
ԱՐԱԲԵՐԷՆ ՈՒԻՔԻՓԵՏԻԱ 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Անհետացած կենդանիներ
Բենիամին Թաշեան

**Բենիամին Թաշեան** ( 20 Դեկտեմբեր 1896, Ատափազար - 16 Նոյեմբեր 1971 Գահիրէ), «Յուսաբեր» թերթի խմբագիր:
## Կենսագրութիւն
Բենիամին Թաշեան ծնած է Ատափազար, 20 Դեկտեմբեր 1896 թուականին:

Ծննդավայրին մէջ իր նախակրթութիւնը ստանալէ ետք, անցած է Պոլիս, ուր իր ուսումը շարունակած է Հինդլեանի հիմնած նոր դպրոցին մէջ:1915-ին աքսորուած է Աֆիոն-Գարահիսար, ապա 1918ին վերադառձած է Ատափազար, որմէ ետք, 1923ին ուղղուած է դէպի Եգիպտոս:

Շրջան մը «Կամսարական» ծխախոտի գործարանին մէջ որպէս պաշտօնեայ գործած է, ապա 1932-1946 տարիներուն՝ ուսուցիչ:

1947 թուականին դարձած է «Յուսաբեր» թերթի խմբագիր, սակայն 1961 թուականին հրաժարած է իր պաշտօնէն գրական աշխատանքի բոլորովին նուիրուելու համար։

Թաշեանի գրիչին կը պատկանին հետեւեալ աշխատասիրութիւնները․
* «Ներածութիւն հայ գրականութեան պատմութեան», Գահիրէ, 1961,
* «Լսարան հայ լեզուի», Գահիրէ, 1962,
* «Լեզուական հարցեր», Գահիրէ, 1963,
* «Թիւրն Ու թերին», Պէյրութ, 1968,
* «Դեգերումներ Տիրոջ այգիին մէջ», Անթիլիաս, 1972։

Ան հրատարակած է նաեւ «Հայկարան» դասագիրքերու շարքը:

Մահացած է Գահիրէ, 16 Նոյեմբեր 1971 թուականին։

## Աղբիւրներ
* Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս, Հատոր Բ., Պէյրութ, 1971, էջ 324։

Ստորոգութիւն:Ատափազար ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Գահիրէ մահեր
Ստորոգութիւն:1896 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1971 մահեր
Ստորոգութիւն:20 Դեկտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:16 Նոյեմբերի մահեր
Թատրոնը զարթօնքի շրջանին

**Թատրոնը զարթօնքի շրջանին**, առաջին թատերական կտորները, յաճախ կրօնա-բարոյական բնոյթով գործեր, մեծ մասամբ՝ թարգմանութիւն, կը բեմադրուին առաջին դպրոցներուն մէջ կամ շուրջը՝ Վենետիկ, Զմիւռնիա, Պոլիս, ապա՝ Կալկաթա եւ Մատրաս, Թիֆլիս, Նոր Նախիջեւան․․․։

1850–ի շուրջ, թատերական շարժումը կը տարածուի կը բազմանան միութենական ու դպրոցական թատերախումբերը՝ Վենետիկէն ու Պոլիսէն մինչեւ Մոսկուա, Կովկաս եւ Հնդկաստան։

Բայց մինչեւ 1860-1870–ական թուականները, թատրոնը պիտի մնայ դպրոցական մակարդակի վրայ ու հետապնդէ զուտ ազգային-դաստիարակչական նպատակներ զուրկ գեղարուեստական արժէքէ։

Ստորոգութիւն:Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Գրական սեռեր
Թատրոնի Համաշխարհային Օր

**Թատրոնի Համաշխարհային Օր** (), մասնագիտական միջազգային տօն, նուիրուած թատրոնի բոլոր աշխատողներուն։ 

Կը նշուի ամէն տարի, 27 Մարտին, *«Թատրոնը իբրեւ ժողովուրդներու միջեւ խաղաղութեան ամրապնդման եւ փոխըմբռնման միջոց»* խորագիրով:

Թատրոնը կը համարուի ամէնէն հին արուեստի ձեւերէն մէկը։ Անոր արմատները կը հասնին մինչեւ հին ժամանակներ, յատկապէս՝ Հին Յունաստան, ուր կազմակերպուած էին առաջին թատերական ներկայացումները։

## Պատմութիւն
«Թատրոնի Համաշխարհային Օր»ը սահմանուած է 1961-ին, ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի կից Թատրոնի Միջազգային հիմնարկի 9-րդ քոնկրէսի պատուիրատուներու նախաձեռնութեամբ (ստեղծուած է Փրակի մէջ, Չեխոսլովաքիա, 1948-ին):

Այս օրը թատրոնի մէջ աշխատողներու՝ դերասաններու, թատերական բեմադրիչներու, արտադրիչներու, լուսային մասնագէտներու, հնչիւնային մասնագէտներու, խմբագիրներու, ձեւաւորողներու եւ նոյնիսկ տոմսավաճառներու ու հանդերձարանի մէջ աշխատողներու մասնագիտական տօնն է։

23 Յունուար 1933-ին ՄԳԱԹ-ի հանդերձարանի աշխատողներուն ուղղուած նամակի մը մէջ, ռուս գրող եւ թատերական ղեկավար Կոստանդին Ստանիսլաւսկի գրած է․ «Ներկայացումը կը սկսի թատրոնի շէնք մուտք գործելու պահէն: Դուք առաջինն էք, որ կը դիմաւորէք հանդիսատեսը...»: Այս մէջբերումը ժամանակի ընթացքին վերածուած է թեւաւոր խօսքի՝ «Թատրոնը կը սկսի կախիչներէն», որմէ պարզ կը դառնայ, որ թատրոնի մէջ չկան երկրորդական դերեր եւ մասնագիտութիւններ:

Թատերական արուեստի սիրահարներուն  համար, «Թատրոնի օրը» իսկական տօն է, քանի որ այդ օրը տեղի կ'ունենան  հանդիսաւոր ձեռնարկներ «մշակութային տաճարներու մէջ», տարբեր թատերական փառատօններ, իսկ որոշ թատրոններ այդ օրը կը փորձեն ցուցադրել նոր ներկայացումներ առաջին բեմականացումներ:

Այս օրուան առիթով շատ թատրոններ կը կազմակերպեն յատուկ ներկայացումներ, զեղչուած տոմսեր եւ բաց դասախօսութիւններ՝ թատրոնը աւելի մօտեցնելու հանրութեան։

Կարգ մը երկիրներու մէջ, այս օրը կը յանձնուին մրցանակներ եւ գնահատականներ՝ արժեւորելու թատերական գործունէութիւնը։

Իսկ դպրոցներու եւ մշակութային կեդրոններու մէջ, կը կազմակերպուին բեմադրութիւններ, ուր երիտասարդները կը փորձեն իրենց դերասանական կարողութիւնները։

Այս օրը նաեւ կը փոխանցէ խաղաղութեան եւ մշակութային երկխօսութեան պատգամ մը, որովհետեւ թատրոնը կը միացնէ տարբեր ժողովուրդներ։
մինի
## Թատրոնի օրը Հայաստանի մէջ
Հայաստանի մէջ Թատրոնի Միջազգային Տօնը ամէն տարի կը նշուի 27 Մարտին: Այդ օրը թատրոնի գործիչներու միութիւնը կը կազմակերպէ «Արտաւազդ» մրցանակաբաշխութիւնը, որուն ընթացքին կը գնահատուին թատերական արուեստի նախորդ տարուան ձեռքբերումները։

## Ուղերձներ
Ամէն տարի կը գրուի «Միջազգային ուղերձ» մը, զոր կը ներկայացնէ նշանաւոր արուեստագէտ մը։ Այդ ուղերձը կը թարգմանուի բազմաթիւ լեզուներու եւ կը տարածուի աշխարհով մէկ։

2023-ին, Եգիպտացի նշանաւոր դերասանուհի Սամիհա Այյուպ այս տօնին առիթով իր յղած ողերձին մէջ կ'ըսէ.

## Ծանօթագրութիւններ

## Տե՛ս նաեւ
* Թատրոն

## Արտաքին յղումներ
* Թատրոնի համաշխարհային օր պաշտօնական կայք 

Ստորոգութիւն:Թատրոն
Ստորոգութիւն:Միջազգային օրեր
Ստորոգութիւն:Մասնագիտական տօներ
Թարազ

**Թարազ** (, մինչեւ 1997 թ.-ը՝ *Ժամբիլ*, մինչեւ 1993 թ.-ը՝ *Ջամբուլ*, մինչեւ 1938 թ.-ը՝ *Միրզոեան*, մինչեւ 1936 թ.-ը՝ *Աուլիե-Աթա*), քաղաք է Ղազախստանի մէջ, Ժամբիլի շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Ղազախստանի հարավում է, Ղրղզստանի սահմանին կից, Թալաս գետի ափին։ Բնակչությունը - 380 000 մարդ (2009)։ 1936-1938 թվականներուն կրած է 1933 թվականէն մինչեւ 1937 թվականներուն Ղազախստանի կոմկուսի առաջին քարտուղար Լեւոն Միրզոեանի անունը։ Քաղաքն ունի ավտոկայան, երկաթուղային կայարան եւ օդանավակայան։

## Բնակչութիւն

## Ծանօթագրութիւններ
Քուենթին Թարանթինօ

**Քուենթին Թարանթինօ** (), ամերիկեան «կինոռեժիսոր» (այսինքն՝ ժապաւէնի վարիչ անգլ.՝ movie maker), «սենարիստ» (այսինքն՝ ժապաւէնի կամ ֆիմի նախօրինակ գրող - անգլ.՝ screenwriter scriptwriter), «կինոօփերաթոր» (այսինքն ՝ ժապաւէնի եւ մամուլի լուսանկարիչ - անգլ.՝ cameraman), արտադրող եւ դերասան։ Թարանթինոն կը հանդիսանայ «կինեմաթոկրաֆի» (շարժանկարչութիւն - անգլ.՝ Cinematograph) «փոսթմոտերնիզմի» (յետժամանակակից կամ յետարդի ոճին - անգլ.՝ postmodernism) վառ ներկայացուցիչներէն մէկը, ան պատմամշակութային գործընթացը (անգլ.՝ process) վերարժեւորողներէն է։ Իր ֆիլմերը կերպարանաւորուած են բռնութեան «էսթեթիք» (այսինքն՝ գեղագիտական - անգլ.՝ aesthetic) ներկայացումով, իւրայատուկ տխուր եւ մռայլ զաւեշտներով (Ֆրանս.՝ humour noir - անգլ.՝ black humor) եւ երկար երկխօսութիւններով։

Թարանթինոյին համաշխարհային ճանաչում ստացաւ «Քրէական Ընթերցուածք» (1994) ֆիլմը, որուն շնորհիւ ինք շահեցաւ Քաննի Շարժապատկերի Փառատօնի «Ոսկէ Արմաւենի»ն, ինչպէս նաեւ Օսքար եւ «Ոսկէ Գնդակ» մրցանակներ լաւագոյն ժապաւէնի կամ ֆիլմի նախօրինակ գրութիւնը (անգլ.՝ scenario)։ Իր լաւագոյն աշխատանքներէն են «Կատաղած Շուները» (1992), «Ճեքի Պրաուն» (1997), «Սպաննել Պիլլին» (երկու մասով 2003-2004), «Մահուան Ապացոյց» (2007), «Անփառունակ Սրիկաները» (2009) եւ «Ճանկօ Ազատագրուածը» (2012)։ Վերջին ֆիլմի նախօրինակ գրութեան համար նոյնպէս արժանացած է «Օսքարի» եւ Ոսկէ երկրագունդ մրցանակներուն։

2004 թուականին Քաննի կինոփառատօնի մրցութային ծրագիրի «ժիւրիի» մրցանակաբաշխութեան յանձնաժողովին անդամ էր։ Իսկ 2010 թուականին Թարանթինոն Վենետիկի շարժանկարի փառատօնին մրցանակաբաշխութեան յանձնաժողովին ներկայացուցիչ նշանակուած էր:

## Ֆիլմեր

### Գործակիցներ




#### Օսքար Մրցանակի Պաշտօնակարգուած Կամ Յաղթած Բեմադրած Ֆիլմեր

## Մրցանակներ
**[[Օսքար]]**

**[[BAFTA Awards]]**

**[[Ոսկէ Երկրագունդ]]**

**[[Film Independent Spirit Awards]]**

**[[Sitges Film Festival]]**

**[[Saturn Awards]]**

**[[Primetime Emmy Awards]]**

**[[Cannes Film Festival]]**

## Քննադատում/Քնահատում

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասաններ
Ստորոգութիւն:27 Մարտի ծնունդներ
Ստեփան Թարեան

**Ստեփան Թարեան (Թարխարարեան)** (17 Օգոստոս (29), 1899, Թիֆլիս - 20 Մայիս, 1954, Երեւան), հայ բեմանկարիչ, քանդակագործ։ ՀԽՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ (1945)։

Եղած է ՀԽՍՀ վաստակաւոր արուեստագէտ Մայրանուշ Պարոնիկեանի ամուսինը։

## Կենսագրութիւն
350px|մինի|աջից|'''Ստեփան Թարեանի յուշատախտակը Երեւանի Տիգրան Մեծի պողոտայի վրայ'''
Մեծցած է Թիֆլիսի մէջ։ Աւարտած է Թիֆլիսի գեղարուեստի ուսումնարանը (1918), Լենինկրատի գեղարուեստի ակադեմիոյ քանդակագործութեան բաժինը (1927)։ 1927 թուականին տեղափոխուած է Երեւան։

1920 թուականին նկարած է Անիի Տիգրան Հոնէնցի եկեղեցւոյ որմնանկարները։

Առաջին ձեւաւորումը եղած է «Խաթաբալա» ներկայացումը 1927 թուականին Գաբրիէլ Սունդուկեանի անուան ակադեմական թատրոնին մէջ։ Աշխատած է Պատանի հանդիսատեսի թատրոնին մէջ, ինչպէս նաեւ Կիրովականի (այժմ՝ Վանաձոր), Արտաշատի եւ Ալավերդիի թատրոններուն մէջ։

«Հայֆիլմի մէջ» ձեւաւորած է «Կիկոս» (1933), «Գիքոր» (1934) ֆիլմերը։

## Թատերական ձեւաւորումներ
* «Խաթաբալա» (1927 թ., 1940 թ., 1945 թ.)
* «Պեպօ» (1929 թ., 1948 թ.)
* «Քանդած Օճախ» (1938 թ.)
* «Նապոլէոն Կորկոտեան» (1934 թ.)
* «Ցասում» (1930 թ.)
* «Արշալոյսին» (1937 թ.)
* «Հրացանաւոր Մարդը» (1938 թ.)

## Քանդակներ
Հեղինակն է Վանօ Խոջաբեկեանի (1930), դերասանուհի Մայրանուշ Պարոնիկեանի (1945) դիմաքանդակներուն (երկուքն ալ՝ մարմար, ՀԱՊ), «Սպասում» քանդակին (1930-ական, Երեւանի մէջ տեղադրուած է 2000-ին)։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Սպասում.jpg|«Սպասում» քանդակ (2000 թ., Երեւան)


## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ քանդակագործներ
Ստորոգութիւն:1899 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:29 Օգոստոսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Թիֆլիս ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1954 մահեր
Ստորոգութիւն:20 Մայիսի մահեր
Ստորոգութիւն:Երեւան մահացածներ
Ստորոգութիւն:ՀԽՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչներ
Թարին

**Թարիմ** (չին.` Ձյան 塔里木河), գետ Կեդրոնական Ասիայի մէջ, Չինաստանի արեւմուտքը, Թարիմի հարթավայրին մէջ։

Թարիմ գետի երկարութիւնը կը կազմէ մօտ 2090 քմ, գետը կը ձեւաւորուի Աքսու եւ Յարքենտ գետերու միախառնումով, կը հոսի արեւելեան ուղղութեամբ։ Գետը կը լեցնէ Լոպ Նոր լիճը։

Գետի ափերուն շրջաններուն մէջ կ'ապրին մօտ 10 միլիոն մարդ, տարբեր ազգութիւններով (չինացի, մոնկոլ, ույկուր եւ այլն)։

Ստորոգութիւն:Չինաստանի գետեր
Ստորոգութիւն:Լոբ Նոր լճի ավազանի գետեր
Թարխուն (լիմոնաջուր)

**«Թարխուն»** (վրացերէն՝ տարխունա [tʼaɾχuna], ռուսերէն՝ տարխուն) վրացական կազաւորուած ընպելիք մըն է, որուն համը կը ստացուի թարխունի (tarragon) եւ/կամ անտառային թարխունի (woodruff) մուղուածքով (extract)։

Անիկա առաջին անգամ ստեղծուած է 1887 թուականին, Քութայիս քաղաքին մէջ, վրացի դեղագործ Միթրոֆան Լակիձէի կողմէ։ Լակիձէն սկսաւ գազաւորուած ջուրին աւելցնել կովկասեան թարխունի բուրաւէտ մուղուածքը՝ խառնելով զայն իր սեփական արտադրութեան բնական օշարակներուն հետ։

Նախքան Առաջին Համաշխարհային Պատերազմը, Լակիձէն բազմաթիւ անգամներ ոսկէ մետալներ ստացած է միջազգային ցուցահանդէսներու ընթացքին՝ իր պատրաստած ջուրերուն համար։ 1927 թուականին, խորհրդային իշխանութիւնները Թիփղիսի (Թբիլիսի) մէջ կառուցեցին «Լակիձէի ջուրեր»-ու արտադրութեան գործարան մը, իսկ Լակիձէն նշանակուեցաւ անոր տնօրէնը։

## Հասանելիութիւն
ԽՍՀՄ-ի մէջ առաջին զանգուածային վաճառքը կ'ըլլայ 1981 թուականին։ Փորձնական խմբաքանակը կը վաճառուի Ցիցինի անուան Մոսկուայի գլխաւոր բուսաբանական այգիին մէջ 0,33 լիդր տարողութեամբ սդանտարտ շիշերով։ Յետագային անոր բաղադրատոմսը կը հյանձնուի սնունդի արդիւնաբերութեան եւ 1983 թուականէն սկսած «Թարխունը» կը վաճարուի ԽՍՀՄ երկիրներու մեծ մասին մէջ եւ ՌԽՖՍՀ վարչական շրջաններուն մէջ։

Թարխունի հիւթին իսկական «Թարխունը» այժմ կ'արտադրուի դեղին գոյնի, բայց կանաչ շիշերով, որպէսզի համապատասխանէ սպառողներու սովորութիւններուն։ Ներկայիս առաւել յաճախ «Թարխուն» կ'արտադրեն՝ օգտագործելով բաց դեղին E102 եւ կապոյտ E133 ներկեր, սակայն կայ նաեւ ըմպելիքի լրիւ բնական տարբերակը, օրինակ՝ գերմանական ապրանքանիշով վաճառուող «Wostok» լիմոնադը։

## Ապրանքանիշի Կարգավիճակ
**OÜ Acerra** եւ **AS Tallinna Karastusjoogid** ընկերութիւններու միջեւ ծագած ապրանքանիշի վէճի մը ընթացքին, Էսթոնիոյ Տնտեսական հարցերու եւ հաղորդակցութեան նախարարութիւնը վճռեց, որ «Թարխուն» (Tarhun) բառը ըմպելիքը բնորոշող ընդհանուր եզր մըն է, եւ հետեւաբար, ըստ **Էսթոնիոյ Հանրապետութեան** օրէնքներուն՝ չի կրնար գրանցուիլ որպէս առանձնաշնորհեալ ապրանքանիշ։

Էսթոնիոյ մէջ կարելի էր գտնել թէ՛ տեղական եւ թէ՛ ռուսական արտադրութեան «Թարխուն» ըմպելիքները նոյն վաճառասեղաններուն վրայ, քանի որ անիկա կը թորուի ու կը շշալցուի երկու երկիրներուն մէջ ալ՝ տարբեր ընկերութիւններու կողմէ եւ բաղադրութեան չնչին տարբերութիւններով։ 2015 թուականին, էսթոնական AS Tallinna Karastusjoogid ընկերութիւնը, որ «Թարխունի» տեղական արտադրողն ու բաշխողն էր, դադրեցուց իր գործունէութիւնը. անոր սեփականատէրը՝ AS Haljas-ը, վաճառքի հանեց արտադրամասը «օտարերկրեայ ներդրողի» մը, որուն անունն ու ծագման երկիրը անյայտ մնացած են։

2019-ի դրութեամբ, Էսթոնիոյ խանութները կը վաճառեն Վրաստանի, Լիթուանիոյ եւ Ռուսիոյ մէջ պատրաստուած թարխունի լիմոնատներ, թէեւ այդ ապրանքանիշերէն ոչ մէկը հասած է համատարած վաճառքի բոլոր խանութներու ցանցերուն մէջ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Ոչ ալկոհոլային խմիչքներ (արմտ.)
Թարրար

250px|մինի|աջից|Թարրարի պատմութեան բնօրինակը, պարոն Պերսիի բժշկական թուղթին վրայ (1805)

**Թարրար** (ֆրանսերէն՝ Tarrare կամ Tarare, 1772 – 1798), ֆրանսացի աստղ եւ զինուոր, յայտնի է իր արտասովոր ուտելու մոլուցքով։ Ան կրցած է մեծ քանակութեամբ միս ուտել, սակայն այնուամենայնիւ քաղցի-անօթութեան զգացումը դրաձեալ իր մէջ միշտ մնացած է անյաղթելի․ ծնողները չկարենալով ապահովել Թարրայի ուտեստը, պատանի հասակին տունէն վտարած են զինք։

Ան շրջագայած է Ֆրանսայի տարբեր շրջաններ՝ խումբ մը աւազակներու եւ պոռնիկներու հետ, նախքան շրջուն խաբեբայ դառնակը։ Ան կրնար կուլ տալ խցաններ, քարեր, կենդանի անասուններ եւ խնձորներով լեցուն կողով մը։ Ետքը անցնելով Փարիզ, այս բոլորը արարքները ցուցադրած է Փարիզի փողոցներուն մէջ։

## Մանկութիւն Եւ Կեանքի վաղ Տարիներ
Թարրար ծնած է Ֆրանսայի Լիոն քաղաքին մօտիկ արուարձաններէն մէկուն մէջ, մօտաւորապէս 1772 թուականին։ Անոր ծննդեան թուականը գրանցուած չէ եւ  նոյնիսկ յայտնի չէ, թէ Թարրարը իր իսկանկան անուանը եւ կամ մականունն է։

Իբրեւ մանուկ, Թարրար մեծ ախորժակ ունէր․ պատանեկութեան շրջանին ան կրնար օրական հորթի մը քառորդը ուտել, զոր կը կշռէր նոյնինքն Թարրարի կշիռքը։ Ընթացքին, ծնողները նկատելով, որ ուտեստ ապահովելը մեծ խնդիր պիտի յառաջացնէ, ստիպողաբար զինք տունէն կը վտարեն։

1788 թուականին, Թարրար Փարիզ կ՛անցնի՝ իր դրուագները ներկայացնելու Փարիզի փողոցներուն մէջ։ Ընդհանուր առմամբ, ըստ երեւոյթին, ան յաջողութեամբ կը ներկայացնէ իր դրուագները։ Սակայն, ներկայացման մը ընթացքին կատարուած սխալ արարքի մը պատճառով, կը կրէ աղիքային սաստիկ խոց. ամբոխը զինք կը փոխադրէ  «Hôtel-Dieu» հիւանդանոց, ուր կը խնամուի ուժեղ լուծողականներու օգտագործմամբ: Երբ կատարելապէս կը կազդուրուի, իբրեւ ապացոյց, զինք բուժող բժիշկին կ՛առաջարկէ ուտել ժամացոյցն ու շղթան. բժիշկը կը նախզգաուշացնէ Թարրան, թէ երբ այդպիսի արարք մը կատարէ, բժիշկը զինք վիրաբուժութեան պիտի ենթարկէ վերադարձնելու ժամացոյցն ու շղթան:

## Մահը
1798 թուականին, Վերսայի հիւանդանոցէն կապ հաստատեն Փերսէի հետ, տեղեկացնելու թէ իրենց հիւանդներէն մէկը զինք տեսնել կ՛ուզէ: Այդ հիւանդը Թարրարն էր, զոր անկողնային էր եւ թոյլ: Թարրար կը պատմէ Փերսին, որ ինք երկու տարի առաջ կուլ տուած է Ոսկէ պատառաքաղ մը. կը հաւատար, որ ունեցած թուլութիւնը հետեւանքն է մարմինին մէջ տեղաւորուած ոսկէ պատարռաքաղին եւ կը ցանկար, որ Փերսին այն հանելով պիտի կարենար զինք ազատել: Սակայն բժիշկը կը նակտէ, որ Թարրար արդէն կը տարապի պալարախտէ: Մէկ ամիս ետք փորհարութենէ  տառապելով՝ կարճ ժամանակ ետք կը մահանայ:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Ֆրանսական մշակոյթ
Թաւրիզ

**Թաւրիզ** (), կը գտնուի Իրանի հիւսիս-արեւմտքը, Աճիչայ գետի հովիտին մէջ, 1364 մեթր բարձրութեան վրայ։ Բնակչութիւնը՝ ։

## Պատմութիւն
Հիմնադրած են Սասանեանները 3-4 դարերուն։ Կ՛ենթադրեն, որ անուանումն առաջացած է հին պարսկերէն թեպրիզ «տենդը վանող» բառէն (նկատի ունեցած են տեղանքի առողջարար կլիման)։ Հայ մատենագրութեան մէջ առաջին յիշատակութիւնը պահպանուած է Փաւստոս Բիւզանդի մօտ (5-րդ դար)։ Հայ մատենագրութեան մէջ յիշատակուած է Թաւրէզ, Թաւրէժ եւ այլ ձեւերով։

## Հայերը Թաւրիզի մէջ
Հայերու Թաւրիզ հաստատման սկզբնական թուականի մասին ստոյգ տեղեկութիւններ չկան։ Սակայն ծանօթ է, որ սելճուք նուաճողները գերեվարած են հազարաւոր հայեր եւ Թաւրիզի մէջ բնակեցուցած։

Պարսկաստանի մէջ տեղի ունեցած քաղաքական իրադարձութիւններուն համեմատ, Թաւրիզի հայերու թիւը բազմացած կամ նուազած են։

1830-ին Թաւրիզի մէջ եղած է քառասուն տուն հայ։ Իսկ եւրոպացի ճանապարհորդները վկայած են՝ Մարքօ Փոլօն (1271) եւ Կանտարինին (1474), որ ԺԳ․-ԺԵ․ դարերուն Թաւրիզի մէջ եղած են մեծ թիւով հարուստ հայեր։

## Բնակչութիւն

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
* «Լոյս» հանրագիտակ 5, Յովսէփ Նալպանտեան, Երեւան, Տիգրան Մեծ 2009։

Ստորոգութիւն:Իրանի քաղաքներ
Թաքաշի Շիմուրա

**Թաքաշի Շիմուրա** (), ճափոնցի դերասան, առաւել յայտնի է Աքիրա Քուրոսաւայի ֆիլմերուն մէջ խաղցած դերերով։ Խաղցած է ընդհանուր առմամբ 400-էն աւելի ֆիլմերուն մէջ, որոնցմէ առաւել յայտնիները՝
 
* «Անտուն Շունը»
* «Ռաշոմոն»
* «Ապրիլ»
* «Իքուրու», 
* «Եօթ սամուրայներ»
* «Կոծիլա»
* «Կոծիլային պատասխան հարուածը»
* «Գահը արիւնի մէջ»
* «Ամրոցին Մէջ Թաքնուած Երեք Սրիկա»
* «Կարմիր Մօրուք» եւ այլն։

## Ծանօթագրութիւններ
Թեբէ

**Թեփէ** (, ), փիւնիկեան գաղութ, Եւրոպայի ամենահին քաղաքներէն երրորդը՝ Բլովտիւ էն եւ Քատիսէն (նոյնպէս փիւնիկեան գաղութներ) ետք։

Հին ժամանակ աւելի յայտնի էր «Քատմիյ» անունով եւ կը հանդիսանակ միջին Յունաստանի` Պէոթիայի գլխաւոր քաղաքը։ Քաղաքը կը գտնուի ոչ բարձր լերան վրայ` Աոնիեան հարթավայրի միջնամասին մէջ։

Անտիկ դարաշրջանին Աթթիքէ եւ Լաքետեմոն պետութիւններու հետ կը համարուի հելենիստական աշխարհի ազդեցիկ պետութիւն։ Քաղաքը ունէր շրջանաձեւ հատակագիծ եւ շրջափակուած էր քարէ պատով, որ ունէր եօթը դարպաս, որուն պատճառով ալ յաճախ կ՛անուանէին **Եօթնադուռ Թեփէ**

2011 թուականի դրութեամբ քաղաքը ունէր 36 477 բնակիչ եւ կը հանդիսանար Պէոթեան վարչական բաժանման ամենամեծ քաղաքը։

## Ծանօթագրութիւններ


Ստորոգութիւն:Յունաստանի քաղաքներ
Թել Աւիւ

**Թել Աւիւ** (), քաղաքային ինքնակառավարական կեդրոն՝ Իսրայէլի մէջ, Միջերկրական ծովու արեւմտեան ափը, բնակչութեան թուաքանակով (2008 թ. Յունիսի տուեալներով՝ 405,000 հազար մարդ) Իսրայէլի երկրորդ քաղաք, տնտեսական եւ մշակութային կեդրոն։

## Անուանում
Հիմնադրախ են հրեայ վերաբնակները 1909 թուականին Եաֆա քաղաքէն փոքր հիւսիս․ 1949 թուականին ձուլուած է այդ քաղաքին մէջ։ Անուանումը՝ եբրայերէն, բառացի կը նշանակէ «գարնան բլուր»։

## Պատմութիւն
Երբ 1948 թուականին կազմաւորւեցաւ Իսրայէլ պետութիւնը, դարձաւ անոր մայրաքաղաքը։ 1950 թուականի Յունուարին Իսրայէլի կառավարութիւնը խախտելով ՄԱԿ֊ի Գլխաւոր ժողովի 1947 թուականի Նոյեմբեր 29֊ի՝ Երուսաղէմի յատուկ կարգավիճակի մասին որոշումը, Իսրայէլի մայրաքաղաք յայտարարեց Երուսաղէմը։

## Բնակչութիւն

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Իսրայելի քաղաքներ
Թաւջութակ

**Թաւջութակը**, () ջութակի ընտանիքին աղեղնաւոր երաժշտական գործիքներէն մէկն է: Թաւջութակը մենակատարող եւ նուագախմբային գործիք մըն է։ Եւ ունի չորս լարեր, որուն մեծ ձայնաստիճաններն են՝ տօ եւ սոլ, իսկ փոքր ձայնաստիճաններն են՝ րէ եւ լա։

Թաւջութակը ստեղծուած է 15-րդ դարու վերջաւորութեան կամ 16-րդ դարուն սկիզբը։ Անոր դասական նմոյշները պատրաստուած են իտալացի վարպետներու կողմէ, օրինակ՝ Անտրէա եւ Նիքոլօ Ամաթիներու, Ճ. Կուարներիի եւ Անտոնիօ Ստրադիվարիի կողմէ, 17-րդ եւ 18-րդ դարերու ընթացքին։

Թաւջութակի համար գրուած ու ստեղծուած են շատ մը հատանուագներ եւ նուագերգութիւններ։

## Արտաքին յղումներ
* Համացանցային թավջութակահարերի միութիւն 
* Թաւջութակ ուսուցողների կայք  
* Թաւջութակահարերի կայքը 
* Թաւջութակի պատմութիւնը  

Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն
Թեհրան

**Թեհրան**, Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան մայրաքաղաքը։ Կը գտնուի Ալ Պորզ լեռներու հարաւային նախալեռներուն մէջ։ Բնակչութիւնը՝ ։

## Պատմութիւն
Կ'ենթադրուի, որ հիմնուած է 9-րդ դարուն Ռէյ քաղաքին մօտ, որպէս փոքրիկ բնակավայր։ Թեհրանի մասին, որպէս քաղաքի առաջին յիշատակութիւն, կը վերաբերի 12-րդ դարուն։ 1785-էն Իրանի մայրաքաղաքն է։ Որոշ հետազօտողներ անունը ստուգաբանած են որպէս «հարթավայր», ոմանք ալ՝ «մաքուր կամ գեղեցիկ քաղաք»:

## Բնակչութիւն

## Կրթութիւն
Թեհրան՝ Իրանի տարածքին, ամէնամեծ կրթական համայնքն է։ Ներկայիս կան մօտ 50 մեծ գոլէճներ եւ համալսարաններ՝ Մեծ Թեհրանի մէջ։ Սամուէլ Մայքըլ Ճորտընի (Samuel M. Jordan) եւ այլոց ջանքերով, Թեհրանի մէջ բացուեցաւ՝ «Թեհրանի Ամերիկեան Գոլէճ»ը (American College of Tehran)։ Թեհրանի ամէնէն յայտնի համալսարաններն են՝ Թեհրանի համալսարանը, Թեհրանի բժշկական գիտութիւններու համալսարանն ու Շարիֆ արուեստագիտութեան համալսարանը։

## Պատկերասրահ

Khalvat-e-Karim Khani.jpg|Կէօլեսթան պալատ
Teheran conference-1943.jpg|Թեհրանի համաժողով, 1943
1979 Iranian Revolution.jpg|Իսլամական յեղափոխութիւն, 1979
Holly Serkis (tehran).jpg|Սուրբ Սարգիս եկեղեցի
Iran 012.jpg|Թեհրանի շուկայ


## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Իրանի քաղաքներ
Ստորոգութիւն:Ասիոյ մայրաքաղաքներ
Թարթուի Խաղալիքներու Թանգարան

մինի|աջից|Թարթուի Խաղալիքներու Թանգարան
**Թարթուի Խաղալիքներու Թանգարան** (), թանգարան Էսթոնիոյ Թարթու քաղաքին մէջ, խաղալիքներու ամենամեծ թանգարանը Մերձաւոր Պալթիկայի մէջ։ Թանգարանին մէջ կը ցուցադրուին աւելի քան 5000 խաղալիքներ։ Թանգարանին շարք մը խաղալիքները կարելի է փորձարկել, իսկ երեխաներուն համար կայ առանձին խաղասենեակ։

## Պատմութիւն
Թանգարանի առաջին շէնքին մէջ 19-րդ դարու սկիզբը կը գործէր Դորպատի դպրոցը, ուր կը սորվէին հիմնականօրէն արհեստաւորներու երեխաներ։ 1829 թուականին շէնքը գնեց անձ մը, որմէ ետք սկսի շէնքին վերականգնման աշխատանքները։

Տան ճակատամասը վերակառուցուած է դասական ոճով, պատուհանները՝ մեծցուած, սենեակները բաժնուած միջնապատերով։ 19-րդ դարու վերջը ու 20-րդ դարու սկիզբը շէնքին մէջ գործած են տարբեր կազմակերպութիւններ, շէնքի բակին մէջ կառուցուած են օժանդակ շինութիւններ, որոնք յետագային քանդուած են։ 20-րդ դարուն շէնքը օգտագործուած է որպէս բնակելի տուն, որ չուներ մշտական սեփականատէր։ 1994 թուականին Թորթու քաղաքի կառավարութիւնը կ'որոշէ այս շէնքին մէջ բանալ խաղալիքներու թանգարան։
մինի|ձախից|Թարթուի Խաղալիքներու Թանգարան
Թարթուի խաղալիքներու թանգարանին բացումը տեղի ունեցած է 29 Մայիս 1994-ին։ Թանգարանին հիմնադիրներն են Մէրի Սաարեն, Մարի Հանթը, Թիիա Թումեթը։ Վերջինը եղած է թանգարանի առաջին տնօրէնը։ 2007-էն թանգարանի տնօրէնն է Թրիին Վաարոն։

2003 թուականին թանգարանը տեղափոխուած է Լութսու փողոցին մէջ գտնուող փայտէ տնակին մէջ։ 13 Մարտ 2004-ին բացուած է նոր ցուցահանդէսը՝ ներառեալ արհեստանոցն ու խաղասենեակը։ Թանգարանին հիմնական շէնքին յետնաբակին մէջ գտնուող տնակէն ներս 2 Դեկտեմբեր 2005-ին բացուած է թատերական ներկայացումներու եւ մանկական շարժապատկերներու տիկնիկներու ցուցահանդէս, ուր ցուցադրուած են Էսթոնիոյ վերջին 50 տարիներու ընթացքին ստեղծուած տիկնիկները։

## Ցուցանմուշներ
Թանգարանին մէջ ցուցադրուած են աւելի քան 6000 խաղալիքներ ու տիկնիկներ։ Խաղալիքները պատրաստուած են էստոնական աւանդական ոճով։ Ցուցադրուած են նաեւ տարբեր երկիրներու յուշանուէրներ, ինչպէս նաեւ ուկրոֆիննական խաղալիքներու հաւաքածոյ։

## Թալիսմանը
Թանգարանի թալիսմանը Ծաղկաթաթ Թետի արջուկն է, որ 1994 թուականին կարուած է Քայի Մասերու կողմէ։ Արջուկը այդպէս կոչուած է, որովհետեւ անոր թաթերը կարուած են ծաղկաւոր կտորէ։ Ծաղկաթաթ Թետի մասին գիրքեր գրած են, բացիկներ հրատարակած, ֆիլմերու մէջ նկարահանած եւ այլն։

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
*Պաշտօնական կայքը
*Թարթուի խաղալիքներու թանգարանի պատմութիւնը 
*Խաղալիքներու թանգարան. լուսանկարներ
*Խաղալիքներիու թանգարան 

Ստորոգութիւն:Էստոնիայի թանգարաններ
Թեղենեաց Վանքի Խեցեղէն

260px|մինի|Թեղենեաց վանքային համալիր
**Թեղենեաց Վանք**ը միջնադարեան Հայաստանի հոգեւոր, մշակութային ու գրչութեան կարեւոր կեդրոն էր։ Կը գտնուի Բուժական գիւղէն 3 քմ հիւսիս՝ Թեղենիսի կամ Թեղենեաց լեռներու անտառապատ լանջերուն վրայ։

Վանքային համալիրը՝ Կաթողիկէ եկեղեցւոյ «գմբէթաւոր դահլիճ»ի պատկանող ոճով՝ բաղկացած է զոյգ որմնամոյթերով (յենասիւն), գաւիթով, սեղանատունով, գրչատունով եւ գաւիթին հիւսիսէն յարող ծայրամաս կառոյցով, հիմնական յուշահամալիրէն 30 մ արեւելք գտնուող 5–7-րդ դարերու քառախորան փոքր եկեղեցի մըն է։

Պեղման աշխատանքները սկսած են 1979 թուականին, հնագէտ-վիմագրագէտ՝ Գագիկ Սարգսեանի կողմէ եւ որոշ ընդհատումներով կը շարունակուին մինչեւ օրս։

Թեղենեաց վանքը՝ գրաւոր աղբիւրներուն մէջ կը յիշատակուի աւելի քան 8-րդ դարէն, որ իր բուռն ծաղկման հասած է 11–13-րդ դարերուն` Վաչուտեաններու իշխանական տոհմի օրօք եւ շարունակաբար գործած է որպէս վանք մինչեւ 17-րդ դար, որմէ ետք վանքը կը յիշատակուի՝ մատենագիտական եւ վիմագրական աղբիւրներու մէջ, որքան մեզի յայտնի է, ո՛չ որպէս գործող վանք։

Թեղենեաց վանքի պատմութեան, վիմագրական եւ հնագիտական նիւթի վերաբերեալ բազմաթիւ հրապարակումներով հանդէս եկած է յուշարձանը պեղող՝ Գագիկ Սարգսեանը։

Վանքի գաւիթը 4 սիւներով կառոյց մըն է, որ կարծես գաւիթի պատճէնը ըլլայ։ Մուտքի բացակայութիւնը արեւելեան մասին մէջ կը յուշէ, որ անիկա եկեղեցի չունի։ Յետագայ շրջանին վերաշինուած է եւ կիրառուած՝ իբրեւ տնտեսական նշանակութիւն ունեցող շինութիւն մը, որուն մասին կը վկայէ հարաւ-արեւմտեան անկիւնը բացուած թոնիրը, ինչպէս նաեւ տնտեսութեան մէջ օգտագործուող տարբեր գործիքներն ու առարկաները։ Սկզբնական նշանակութեամբ, ըստ հետազօտողի, անիկա եղած է ժողովասրահ, միաժամանակ՝ տապանատուն, նշխարատուն, մատենադարան, ճեմարան։

## Գտածոներ
Թեղենեաց վանքի պեղումներով յայտնաբերուած խեցեղէնը բեկորային է եւ կը բաժնուի 2 մեծ խումբի՝ տնտեսական-կենցաղային եւ շինարարական։ Իր կարգին, տնտեսական-կենցաղային խեցեղէնին մէջ կ'առանձնանայ 2 խումբ՝ հասարակ կամ պարզ խեցեղէն, որ գերակշռող մեծամասնութիւնը կը կազմէ, եւ ջնարակապատը։

Հասարակ խեցեղէնը ըստ կիրառութեան կը բաժնուի հետեւեալ խումբերու՝

*կարասներ
*ամաններ
*կճուճներ 
*սեղանի առօրեայ սպասք (ափսէ, պնակ, թաս, քերեղան (այսինքն՝ կաւէ խորունկ աման), մատուցարան)
*ձիթաճրագներ
*ծխամորճներ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Կրօն
Տիրան Թերզեան

**Տիրան Թերզեան** (), հայ բժիշկ, գիւտարար։

## Կենսագրութիւն
Հաւանաբար Յակոբ Թերզեանի եղբայրն է։ Տեղեկացած է, որ Յակոբ Թերզեանն իրենց տան առաստաղի ճեղքերուն մէջ, պահած է իր հեղինակած «Կիլիկիոյ Աղէտը» գիրքի մի քանի հարիւր օրինակներ, ինչպէս նաեւ զէնքեր՝ վեց հարուածանի ատրճանակ, փամփուշտներ։

Տիրան Թերզեան ծնած է Լեռնային Կիլիկիոյ Հաճըն քաղաքին մէջ։ Ստացած է ժշկական կրթութիւն։ Եղած է բժիշկ եւ գիւտարար։ 1920 թուականի Հոկտեմբեր 15-ին մասնակցած է Հաճընի ինքնապաշտպանութեան եւ զոհուած։

## Գրականութիւն
*Մազմանեան Վրոյր, Յուշեր Եւ Վկայութիւններ, Անթիլիաս, 1991, 345 էջ։
*Գրիգոր Գրաճեան, Ինկաւ Հաճընը, Կ’ապրի Հաճընցին, Պէյրութ, 25 Հոկտեմբեր 2010։
*Իսկահատեան Յարութիւն, Վկայարան Հայկական Ցեղասպանութեան, Գիրք Բ., Պէյրութ, 2011, 352 էջ։
## Աղբիւրներ
*

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:Հաճըն ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հաճըն մահեր
Ստորոգութիւն:15 Հոկտեմբերի մահեր
Ստորոգութիւն:1920 մահեր
Յակոբ Թէրզեան

**Յակոբ Թէրզեան** (), հայ հրապարակագիր, բանասէր։

## Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Հաճըն։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին մէջ, այնուհետեւ սորված է Ատանայի Ազգային վարժարանին մէջ եւ աւարտած՝ Յիսուսեաններու Ատանային վարժարանը։

1897-ին մեկնած է Կ. Պոլիս եւ 1900-ին աւարտած՝ Օսմանեան կայսերական բժշկական վարժարանը, դեղագործի վկայական ստանալով։

1908-ին եղած է Ադրիանապոլիս (Էտիրնէ) քաղաքի «Մերքեզի» («Կեդրոնական») դեղատան տնօրէնը։ Եղած է ծանօթ հրապարակագիր ու զբաղած է նաեւ գրական գործունէութեամբ, բանասիրութեամբ ու լուսանկարչությամբ։ Կ. Պոլսոյ հայկական պարբերականներուն մէջ տպուած հրապարակախոսական եւ բանասիրական յօդուածները ստորագրած է Յակթեր, Հմայեակ, Յիթօ, Տաւրոս, Թղթակից ծածկանուններով։

1909 Ապրիլին Կիլիկիոյ մէջ տեղի ունեցած հայկական կոտորածներուն ժամանակ եղած է Ատանայի ինքնապաշտպանութեան ղեկավարներէն մէկը։ Մազապուրծ ըլլալով կոտորածէն, վերադարձած է Կ. Պոլիս, ուր Գում Գափու թաղամասին մէջ ունեցած է «Ատանա» անունով սեփական դեղատունը։ Եղած է հնչակեան գործիչ։

## Հրատարակութիւններ
1912-ին հրատարակած է «Կիլիկիոյ աղէտը. ականատեսի նկարագրութիւններ» 5 հատորով ծաւալուն աշխատութիւնը, ուր հանգամանօրէն նկարագրած է Կիլիկիոյ կոտորածը՝ վիճակագրական տուեալներով։ Աշխատութիւնը ներկայացուած է Իզմիրլեան գրական մրցանակին, սակայն օսմանեան կառավարութիւնը ամբողջ տպաքանակը բռնագրաւած է։

Թէրզեան կարողացած է այդ գիրքէն քանի մը հարիւր օրինակ փախցնել եւ թաքցնել իր տան առաստաղը։ 1915-ի Ապրիլին Կ. Պոլսոյ մէջ ձերբակալուած եւ աքսորուած է Այաշ, այնուհետեւ՝ Չանղըրը։ Աքսորի ճանապարհին, Չանղըրըէն դուրս, Անգարայի մօտերը սրախողխող եղած է ընկերոջ՝ բժիշկ Միսքճեանի հետ միասին։

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
* Յուշարձան Ապրիլ տասնըմէկ Թէոդիկ, Կ.Պոլիս, 1919 «Արզուման» հրատարակութիւն 

Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակախօսներ
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ
Ստորոգութիւն:Հայ տղամարդ գրողներ
Ստորոգութիւն:Հայ լրագրողներ
Սեդա Թեւեան

**Սեդա  Թեւեան**՝ (Ծնած է 1920-ին Իսթանպուլ եւ մահացած է 1965-ին, Իսթանպուլ)։

## Կենսագրութիւն
Յաճախած է ճեմարան եւ Ամերիկեան աղջկանց գոլէճը։ Ուսուցչագործած է էսայեան, Պէզճեան եւ Մէրամէթճեան վարժարաններուն մէջ։ Պաշտօնավարած է իբրեւ Պարտէզ մանկապատանեկան ամսագրի վարիչ պատասխանատու։ Աշխատակցած է Երջանիկին Տարեցոյցը (ապա անուանափոխուած Երջանիկ Տարեգիրք)ի՝ բանաստեղծութիւններով։ Դուստրն է Բագարատ Թեւեանի։
## Ծանօթագրութիւններ
Վեհանոյշ Թեքեան

**Վեհանոյշ Թեքեան** (ծն.՝ 1948, Պէյրութ), հայ գրող:

Վեհանոյշ Թեքեան, ծնած է Պէյրութ 1948-ին: Նախական եւ երկրորդական ուսումը ստացած է Հայ Աւետարանակն Գոլէճը, ուրկէ բարձրագոյն ուսման համար անցած է Հայկազեան Գոլէճը։ Ապա յաճախած է Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանը վկայուելով Փիլիսոփայութեան եւ Անգլիական Գրականութեան բաժիններէն։

Վեհանոյշ Թէքէան գրել սկսած է շատ կանուխ, իր դպրոցական օրերէն իսկ։ Գրել սկսած է «Սփիւռք»ի մէջ, ապա աշխատակցած է «Բազին»ի, «Ազդակ»ի եւն:

1969ին Սիմոնեանի պնդումով եւ Գուրգէն Մահարիի խմբագրութեամբ ու յառաջաբանով, ինչպէս նաեւ Արմենակ Օհանեանի ինքնակամ մեկենասութեամբ հրատարակուեցաւ «Կապոյտ Ապրիլ» գիրքը։

Ցարդ ունի հրատարակած 11 հատոր գիրք: Իր առաջին գիրքին՝ «Կապոյտ Ապրիլ»ի նախաբանը գրած է Գուրգէն Մահարին։

Վեհանոյշ է նաեւ Լիբանանահայ երիտասարդ սերունդի տաղանդաւոր ասմունքողներէն։ Անհատական ասմունքի երեկոյ մը ունեցաւ 1969-ին եւ իր ասմունքողի բաժինը բերած է զանազան գեղարուեստական հանդէսներու։

1979-էն ի վեր հաստատուած է Նիւ Ճըրզի:

1992-էն ի վեր անդամ է Հայաստանի Գրողների Միութեան։ Գրական մրցանակներու կողքին՝ 2012-ին պարգեւատրուած է Մովսէս Խորենացի շքանշանով։

1995-ին Մ. Աբեղեանի անուան Գրականութեան Ինստիտուտի մէջ պաշտպանած է իր տոքթորայի աւարտաճառը։ 
## Երկեր
* *Կապոյտ Ապրիլ* (բանաստեղծութիւններ), 1969, Պէյրութ, Լիբանան
* *Ոստրէ* (բանաստեղծութիւններ), 1974, Պէյրութ, Լիբանան
* *Ճեղքուած մանրանկար* (պատմուածքներ), 1977, Պէյրութ, Լիբանան
* *Կիզակէտ* (բանաստեղծութիւններ), 1978, Պէյրութ, Լիբանան
* *Նշանագիր* (արձակ եւ բանաստեղծութիւն), 1987, Նիւ Ճըրզի, ԱՄՆ
* *Բազմածուփ* *աշխարհ* (բանաստեղծութիւններ), 1993, Նիւ Ճըրզի, ԱՄՆ
* *Տոհմածառ* (պատմուածքներ), 1997, Նիւ Ճըրզի, ԱՄՆ
* *Սնունդ եւ անդունդ* (բանաստեղծութիւններ), 2000, Նիւ Ճըրզի, ԱՄՆ
* *Հրագիր* (քերթուածներու ընտրանի), 2000, Երեւան, Հայաստան
* *Խօսող լերան պատմութիւնը* (գրավերլուծումներ), 2015, Նիւ Ճըրզի, ԱՄՆ
* *Աղօթքներ ուռկանի մէջ* (բանաստեղծութիւններ), 2015, Նիւ Ճըրզի, ԱՄՆ

## Աղբիւրներ
*Հանդիպում եւ Զրոյց հեղինակ ՎԵՀԱՆՈՅՇ ԹԵՔԵԱՆի հետ
*Վեհանոյշ Թեքեանի Աւելի Քան Յիսնամեայ Գրական Վաստակին Նուիրուած Ձեռնարկ 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Ստորոգութիւն:1948 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Պէյրութ ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Լիբանանահայ բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Պէյրութ ծնածներ
Թովմաս Թերզեան

**Թովմաս Թերզեան** (), հայ բանաստեղծ եւ թատերագիր։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Բերա (Պոլիս): Մայրը՝ Իտալացի, հայրը՝ յունախօս Իզմիրցի: Տասը տարու՝ կը յաճախէ Սագըզ Աղաճի (Բերա) Մխիթարեանց վարժարանը, ուր տարի մը միայն կը մնայ։ Յաջորդ տարեշրջանին Վենետիկ է, Մուրատ–Ռափայէլեան վարժարան, ուր դասակից եւ ընկեր կ՛ունենայ Մկրտիչ Աճեմեան եւ Սրապիոն Թղլեան։

## Դպրոցական կեանքը
Ընթացաւարտ՝ 1858-ին , եւ տան ու Մուրատ Ռափայէլեանի մէջ տիրացած իտալերէնի, յունարէնի, Ֆրանսերէնի, թուրքերէնի, հին յունարէնի, լատիներէնի եւ անգլերէնի. կը նուիրուի ուսուցչական ասպարէզի, Պոլիս, Խասգիւղի Ներսիսեան վարժարանին մէջ, ուր իրեն կ՚աշակերտին Ռեթէոս Պերպերեան եւ Մինաս Չերազ։ Միջոց մը ետք, պաշտօն կ՛ըստանձնէ նոյն գիւղի Նուպար-Շահնազարեան վարժարանին մէջ, ուր իրեն կ՚աշակերտի Եղիա Տեմիրնիպաշեան։ Կը բերէ իր մասնակցութիւնը թատերական սկզբնական շարժումին՝ մասնաւորաբար խասգիւղի մէջ, Պեշիկթաշլեանի եւ Հեքիմեանի կողքին։ 1870-1906, կը շարունակէ ուսուցչական իր պաշտօնը։ Ի դէպ, իր աշակերտներու շարքին կը հանդիպինք անուններուն մեր գրականութեան փաոքերուն, ինչպէս միջակագոյններու, առաջիններէն՝ Զօհրապ, Երուխան. երկրորդներէն՝ Չիֆթէ Սարաֆ, Ալփիար։ 1907-ին, կաթուածը կը հարուածէ զինք, իսկ 1909-ին կը զգետնէ։

## Գործերը
Երկու հարիւրէ աւելի քերթուած ունի Թերզեան։ Արշակ Ջոպանեանի յառաջաբանով եւ խմբագրութեամբ, երկու հատորով հրատարակուած են անոնք՝ 1929-ին, Վենետիկի մէջ։ Մշակած է նաեւ թատերական փորձեր («Աանդուխտ», «Արշակ Բ.»՝ Ջուխաճեանի երաժշտական յօրինումներով, «Յովսէփ Գեղեցիկ», եւայլն): 1885-էն մինչեւ 1908-ի սահմանադրութիւնը, թատերական գործերու բեմադրութիւնը արգիլուած էր Համիտեան իշխանութեան հրամանգով։ Թերզեան չէ գրած այս շրջանին։ Իր նշանաւոր բանաստեղծութիւներէն մէկը՝ «Իմ Կեանքը»:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ տղամարդ գրողներ
Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Թեսեւսի նաւ

**Թեսեւսի նաւ** անունով յայտնի պարադոքսը վեր հանած է այն հարցը, թէ արդեօ՞ք որեւէ առարկայի մասերը հիմնաւորապէս նորերով փոխարինելու պարագային կրնայ համարուիլ, որ առարկան նոյնը մնացած է: Պարադոքսը յայտնի դարձած է առաջին դարու վերջէն «Թեսեւսի Կեանքին» մէջ Պղուտարքոսի նկարագրածով:  
Պարադոքսը քննարկած են այլ անտիք իմաստասէրներ, ինչպէս Պղատոնը, ապա յետագային՝ Թոմաս Հոպսը եւ Ճոն Լոքը:

## Հարցին Էութիւնը

### Արիստոթելեսի Պատճառները
Արիստոթելեսի իմաստասիրական դպրոցի համաձայն գոյութիւն ունի առարկան նկարագրող մի քանի պատճառ՝ ձեւը, նիւթը եւ էութիւնը (որն, Արիստոթելեսի ուսմունքի համաձայն ամենակարեւոր բնութագիրն է): Այդ իմաստասիրութեան համաձայն, նաւը նոյնը մնացած է, քանի որ անոր էութիւնը չէ փոխուած, այլ միայն՝ մաշուած նիւթը:

### «Նոյնի» Սահմանումը
Սա որոշման համաձայն, առարկաները կրնան «նոյնն» ըլլալ որակապէս եւ/կամ քանակապէս: Սա պարագային, տախտակը փոխելէն ետք Թեսեւսի նաւը նիւթապէս կը մնայ նոյնը, իսկ որակապէս՝ այլ: Լուծման խնդիրն անիկա է, որ չափազանց մեծաքանակ բնութագրիչներու ներմուծման պարագային կը կորսցնուէ նոյնականութեան ցանկացած հնարաւորութիւն (զորօրինակ, այդ նոյն նաւը, առանց որեւէ տախտակ փոխելու, տարածութեան մէջ իր դիրքը փոխելով, կրնայ համարուիլ «այլ» նաւ մը):

## Ծանօթագրութիւններ
Արշակուհի Թէոդիկ

**Արշակուհի Թէոդիկ**, (Ճէզվէճեան,1875-1922) հայ ընկերային գործիչ, ուսուցչուհի, հրապարակագիր, գրագէտ եւ թարգմանիչ։ Բանասէր Թէոդիկի կինը եղած է:

## Կենսագրութիւն
Արշակուհի Թէոդիկ ծնած է Կ.Պոլիս՝ Օրթագիւղ, 1875-ին։
Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ Սամաթիոյ Նունեան-Վարդուհեան վարժարանին մէջ՝ 1895-ին։ Կը մեկնի Անգլիա, ուր կը շարունակէ իր ուսումը Սքարպորոյի Ուէսթլենտ Հայ Սքուլի մէջ։ Աւարտելէ ետք, կ'անցնի Փարիզ՝ շարունակելու ուսումը։ Իր մասնակցութիւնը կը բերէ Գուիտոն Լուսինեանի ֆրանսերէնէ հայերէն բառարանի կազմութեան աշխատանքին, որպէս բառերը եւ անոնց իմաստները ուսումնասիրող։ 1898 –ին կը վերադառնայ Պոլիս եւ ուսուցչութեան պաշտօն կը ստանձնէ Սկիւտարի ճեմարանին մէջ։ Ան իր ասպարէզը կը սկսի որպէս օրաթերթերու եւ պարբերաթերթերու լրագրող, ինչպէս Հայկանոյշ Մարքի «Ծաղիկ», «Մանզումէի Էֆքիար», «Սուրհանդակ», «Բիւզանդիոն», «Ժամանակ» թերթերուն մէջ.։ Աշխատակցած է նաեւ Թէոդիկի «Ամէնուն Տարեցոյցը»-ին։

1902-ին կ'ամուսնանայ գրագէտ եւ հրապարակագիր Թէոդիկի հետ։

Արշակուհի Թէոդիկ մաս կը կազմէր Ազգանուէր Հայուհեաց Ընկերութեան, որու հիմնական նպատակներէն մէկն էր հիմնել աղջկանց վարժարաններ, Օսմանեան կայսրութեան հայահոծ շրջաններուն մէջ.։
1909-ին, Ատանայի ջարդերուն Ընկերութիւնը անմիջապէս նախաձեռնեց կոտորածէն տուժածներուն օժանդակութիւն հասցնելու աշխատանքին։ Ատանա մեկնեցաւ նաեւ Արշակուհի, եւ Պոլիս վերադարձին՝ 1910-ին լոյս ընծայեց ականատեսի իր վկայութիւնները բովանդակող գրքոյկի մը՝ «Ամիս մը ի Կիլիկիա»։

Կազմած է նաեւ «Արդի բարոյագիտութիւնը» դասագիրքը (1911-1912) միջին եւ բարձրագոյն դասընթացքներով։ Ունեցած է աշխոյժ հանրային գործունէութիւն։։

Իր ամուսնոյն բանտարկութենէն եւ Տէր-Զօր աքսորէն ետք ծանրապէս կը հիւանդանայ։. Կ'ուղարկուի Լոզան՝ Զուիցերիա, ուր կ'ապրի մինչեւ մահը՝1922-ին։ Կ'ըսուի թէ վերջին խօսքը երած է «Բոլորս ալ զոհեր ենք», ակնարկելով հայոց ցեղասպանութեան։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ գրագէտներ
Ստորոգութիւն:Արեւմտահայ արձակագիրներ
Ստորոգութիւն:1875 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1922 մահեր
Ստորոգութիւն:Սթամպուլ ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Սթամպուլ ծնածներ
Ստորոգութիւն:2 Յունուարի մահեր
Ստորոգութիւն:11 Հոկտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Հայ բառարանագիրներ
Թէյի Միջազգային Օր

**Թէյի միջազգային օր** (), ամէն տարի՝ Դեկտեմբեր 15-ին, աշխարհի թէյ արտադրող առաջատար բոլոր երկրները կը նշեմ թէյի միջազգային օրը: Իւրայատուկ տօն թէյ սիրող մարդոց համար։

Թէյի միջազգային օրը մեծ շուքով կը  նշուի յատկապէս այն երկրներու մէջ, ուր թէյի տնկադաշտեր կան` Հնդկաստան, Սրի Լանքա, Չինաստան, Վիեթնամ, Ինտոնեզիա եւ այլն:

Սոյն օրուան գաղափարը երկար տարիներ գոյութիւն ունեցած է, սակայն այն պաշտօնապէս Դեկտեմբեր 15-ին նշելու որոշումը կ՛ընդունուի 2004-ին Մումպայի մէջ․ իսկ առաջին հանդիսաւոր տօնակատարութիւնը կը կատարուի 2005-ին Տելհիի մէջ եւ յաջորդ տարի կը կազմակերպուի Սրի Լանքայի մէջ։

## Օրուան նպատակը
Օրուան նպատակն է գրաւել կառավարութիւններուն եւ քաղաքացիներուն ուշադրութիւնը՝ թէյի վաճառքի խնդիրներուն, թէյի արտադրութեամբ աշխատողներուն վիճակին, փոքր արտադրողներուն եւ սպառողներուն փոխադարձ կապի հարցերուն:

Ըստ գիտական վարկածներէն մէկուն թէյը որպէս ըմպելիք բացայայտուած է Չինաստանի երկրորդ կայսր Շեն Նունկի կողմէն, Ք․Ա․ 2737 թուականին, երբ կայսրը թէյի թերթիկները պատահաբար դրած է տաք ջուրով գաւաթի մը մէջ։ Այդ օրուընէ Չինաստանոի մէջ թէյը դարձած է շատ պահանջուած ըմպելիք:մինի|Չինական թեյ
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Միջազգային օրեր
Ստորոգութիւն:Տօներ
Ստորոգութիւն:Թէյ
Արմենուհի Թէրզեան

**Սրմենուհի Թէրզեան**, (1910 – 1992) Ծնած եւ մահացած է Իսթանպուլ։ Յաճախած է Ներսէսեան վարժարան։

## Կենսագրութիւն
Զաւակը երզնկացի ծնողներու, ծնած է Պոլիս, Սկիւտար։ Նախակրթութիւնը եւ երկրորդական ուսումը ստացած է Գընալը կղզիի Ներսէսեան ազգային վարժարանին մէջ, ապա ինքնաշխատութեամբ զարգացած է եւ յառաջդիմած՝ մասնաւորաբար գրական մարզին մէջ։

Իր առաջին քերթուածը՝ «Որոշում»՝ հրատարակուած է «Մարմարա» օրաթերթի գրական էջին մէջ, 1962 թուականին։

1969-1981 պաշտօնավարած է «Մարմարա» օրաթերթի խմբագրատան մէջ, որպէս տեւական աշխատակից։ Աշխատակցած է իսթանպուլահայ մամուլին բանաստեղծութիւններով եւ քրոնիկներով։ Մաս կազմած է «Մարմարա»-ի խմբագրական կազմին։ Արժանացած է Սարգիս Պօղոսեանի «Իսթանպուլահայ բանաստեղծներ» մրցանակին։ Օգտագործած է Արիան գրչանունը։

## Ստեղծագործութիւններ
Իր գործերն են- 
*Հետքեր, քերթուածներ (Պոլիս, 1968)
*Մթնշաղ, քերթուածներ (Պոլիս, 1978)
*Արիանի Ակնարկէն, արձակ քրոնիկներ (Պոլիս, 1986)։

1966-1967 տարեշրջանին արժանացած է Ֆրանսահայ ասմունքող Սարգիս Պօղոսեանի հիմնած՝ «Իսթանպուլահայ Բանաստեղծներու Մրցանակ»ին։

Ա. Թէրզեան ունի զգայուն եւ մշտադալար գրիչ մը։

## Աղբիւրներ

Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
Երուանդ Թէրզեան

**Երուանդ Թէրզեան** (ծնած՝ 9 Փետրուար 1939, Աղեքսանդրիա (Եգիպտոս),  մահացած է 25 Նոյեմբեր 2019, ԱՄՆ) հայ գիտնական՝ աստղագէտ։

## Կենսագրութիւն
Թէրզեան ծնած է 9 Փետրուար 1939-ին, հայ հօրմէ եւ յոյն մօրմէ: Դպրոցը կ՛աւարտէ Աղեքսանդրիոյ մէջ, ապա՝ կը յաճախէ Գահիրէի Ամերիկեան համալսարանը: 1960-ին կը տեղափոխուի Միացեալ Նահանգներ։ 1963-ին Ինտիանա համալսարանէն կը ստանայ աստղագիտութեան ճիւղին մէջ մագիստրոսի վկայական, իսկ 1965-ին կ՛արժանանայ դոկտորի աստիճանին:

## Գործունէութիւն

### Գիտական
Դոկտոր Երուանդ Թէրզեան կեանքը կը նուիրէ կրթութեան, հանրային ծառայութեան եւ գիտական հետազօտութիւններու:

Ան կ՛ուսումնասիրէ տիեզերքը, ուսանողներու եւ առհասարակ հանրութեան համար ոգեւորիչ փորձառութիւններ ապահովելու համար: Մեծ ազդեցութիւն կ՛ունենայ երիտասարդ ուղեղները ոգեշնչելու եւ կրթելու հարցին մէջ:

Թէրզեան ութ տարի կ՛աշխատի NASA-ի յանձնախումբերուն մէջ, իսկ 20 տարի կը ղեկավարէ NASA-ի Նիւ Եորքի տիեզերական դրամաշնորհներու համախմբումը, որ կը ներառէ 19 համալսարան եւ գիտական կեդրոն։

12 տարի աստղագիտութեան նիւթով կը դասախօսէ Ամերիկացի աստղագէտներու ընկերակցութեան անդամներուն: Յայտնի է աստղային եղափոխութեան ոլորտին մէջ իր ուսումնասիրութիւններով, ինչպէս նաեւ հեռաւոր մոլորակային համակարգերու միջեւ ջրածնային գօտիներու յայտնագործումով: Թէրզեան աւելի քան 235 գիտական յօդուածի համահեղինակ է եւ 7 գիրքի խմբագիր։

### Մանկավարժական
Թէրզեան 1965-էն ի վերշ կը դասաւանդէ ու ուսումնասիրութիւններ կը կատարէ «Քորնել» համալսարանին մէջ։ Ան կ՛արժանանայ բազմաթիւ մրցանակներու։

1965-1967 թուականներուն կը դառնայ Փորթօ Ռիքոյի «Արեսիպօ» աստղադիտարանի գիտական աշխատակից, 1967-1972 թուականներուն` աստղագիտութեան փրոֆէսօրի օգնական, 1968-ին կը նշանակուի Քոռնելի համալսարանի աստղագիտութեան բաժանմունքի փոխտնօրէն։ 1968-1974 թուականներուն` նոյն համալսարանի ռատիոֆիզիկայի եւ տիեզերական հետազօտութիւններու կեդրոնի տնօրէնի օգնական, 1972-1977 թուականներուն` աստղագիտութեան տոցենդ եւ 1977-ին՝ Քոռնելի համալսարանի աստղագիտութեան փրոֆէսօր:

## Շքանշաններ

* Անանիա Շիրակացիի մետալ։
* NASA-ի «Lifetime Achievement Award» (Նշանակալի հանրային սպասարկութեան) շքանշան։

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
Մահացած է աստղագէտ Երուանդ Թերզեան 

Dr. Yervant Terzian, PhD. | 1939 - 2019 | Obituary

Ստորոգութիւն:1939 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:9 Սեպտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Աղեքսանդրիա ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայ գիտնականներ
Գէորգ Թէրճիմանեան

**Գէորգ Թէրճիմանեան** (1886, Կեսարիա - 1915), մանրամարզական միութեան հիմնադիր։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին մէջ։ Պատանի տարիքին՝ ընտանիքին հետ կու գայ Պոլիս ու կը յաճախէ Գատըքէօյի Արամեան եւ Պարտիզակի Ամերիկեան վարժարանները։ Ապա կը մտնէ առեւտրական ասպարէզին մէջ։ Սիրահար մարզական կեանքին՝ կը հիմնէ «Մասիս» մարմնամարզական միութիւնը, ու կը դառնայ անոր արտօնատէրն եւ ատենապետը․ այդ պատճառով 1915-ին կը ձեռբակալուի։ Բացի բանասիրութան եւ լեզուագիտութեան գծով իր ունեցած հակումէն, կը սիրէր գրականութիւնը։ Ունի հետաքրքրական էջեր։ Զոհ 1915-ի Հայոց Ցեղասպանութեան։

## Աղբիւր
* Յուշարձան Ապրիլ սասնմէկ, Թէոդիկ, Կ. Պոլիս, 1919 «Արզուման» հրատարակչութիւն 

## Արտաքին յղումներ
* ARMENIAN NOTABLES DEPORTED FROM THE OTTOMAN CAPITAL IN 1915: