open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ելոնայֆ

**Ելոնայֆ** () Գանատայի Հիւսիսարեւմտեան Տարածքներ (Northwest Territories) շրջանի մայրաքաղաքն է: Քաղաքին բնակչութիւնը 19,569 է 2016 մարդահամարի համաձայն: Քաղաքը կը գտնուի Ստրուկներու Մեծ Լիճի (անգլերէն՝ Great Slave Lake) հիւսիսային ափին Հիւսիսային Բեւեռային շրջանէն մօտաւորապէս 400 քիլոմեդր (250 մղոն) դէպի հարաւ: Քաղաքը կը սահմանակցի Ելոնայֆ գետին: Տոկրիպ լեզուով ծանօթ է իբր Sǫ̀mbak'è:

Ելոնայֆ հիմնուեցաւ 1934-ին ոսկիի հանքերու մէջ աշխատողներու իբր բնակեցման վայր:

## Բնակչութիւն

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտագին յղումներ
*Ելոնայֆ պաշտօնական կայքէջ
Հայերէն Ուիքիփետիա

**[[Հայերէն]] Ուիքիփետիա**, Ուիքիփետիա բազմալեզու եւ ազատ հանրագիտարանի հայալեզու կայքէջ է։ Ունի երկու տարբերակներ՝

***Արեւելահայերէն Ուիքիփետիա**ն է որ կը կոչուի **հայերէն Վիքիպեդիա** - հիմնուած Յունուար 2003-ին
***[[Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիա]]**ն - հիմնուած Ապրիլ 2019-ին

Ինչպէս բոլոր այլ Ուիքիմետիա-նախագիծերը, հայերէն երկու Ուիքիփետիաներու բովանդակութիւնը կը գտնուի ազատ արտօնագիրի տակ, եւ իւրաքանչիւր անձ կրնայ օգտագործել, խմբագրել ու տարածել այդ բովանդակութիւնը։ Յետագայ բոլոր տարբերակներն ալ կը տարածուին նոյն սկզբունքներով։

## Արտագին Յղումներ
*Արեւելահայերէն Ուիքիփետիա ծանօթ իբր հայերէն Վիքիպեդիա
*Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիա

Ստորոգութիւն:Ուիքիփետիա
Ստորոգութիւն:Կայքէջեր
(239) Ատրասթէա

**(239) Ատրասթէա** (), աստղակերպ աստղակերպներու հիմնական գօտիին մէջ։ Յայտնաբերուած է 18 Օգոստոս 1884-ին Եոհան Փալիսայի կողմէ Վիեննայի մէջ։

Միջին հեռաւորութիւնը Արեգակը կը կազմէ 2,968903&nbsp;ա.&nbsp;մ., առաւելագոյնը կը մօտենայ 2,2791&nbsp;ա.&nbsp;մ. հեռաւորութեան վրայ եւ կը հեռանայ 3,6587&nbsp;ա.&nbsp;մ.։ Արեգակի շուրջ մէկ ամբողջական պտոյտ կը կատարուի 1868,5&nbsp;երկրային օրուան ընթացքին, իր ուղեծիրով շարժումով կը միջինէ 0,192668&nbsp;աստիճան/օր արագութեամբ։ Աստղակերպի ուղեծիրի եւ խավարածրի հարթութիւնները իրարու հետ կը կազմեն 6,16°&nbsp;անկիւն։

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
*  
* (239) Ադրաստեա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները եւ դիտարկումները)։ 

Ատրասթէա
Galway Girl

**«Galway Girl» Կալուէի Կըրլ**ը երգ մըն է Անգլիացի երգիչ-գրող՝ Էտ Շիրըն։ Այս երգը աշխատակցութիւն մըն է Էտ Շիրընի եւ Իրլանտական Ֆօլք նուագախումբ` «Beoga» Պէօկայի, եւ կը խարնէ Իրլանտական աւանդական երգերը «POP» բոբ ժանրին հետ։  17 Մարտ 2017-ին Շիրըն հայտարարեց այս երգը իբր 3-րորդ երգը իր 2017-ի ալպոմին՝ ÷, ընկերակցութեամբ բարերու շարժապատկերով։

## Պատմութիւն
Շիրըն գրեց եւ արձանագրեց երգը Իրլանտական նուագախումբ «Beoga» Պէօկայի հետ։ Պէօկայ գործածէց կտորներ «Minute 5»Մինուդ 5 երգերնէն երենց ալպոմէն՝ «How to Tune a Fish»Հաու Դո Դիուն ա Ֆիշ։։ տեսակցութեան մը մէջ «The Irirsh Times»Տը Իրիշ Դայմզ ին հետ Շիրըն ըսաւ թէ առաջին սողը երգիըն «She played the fiddle in an Irish band» ներշնջուած էր «Niamh Dunne» նիամհ Տուննը էն Պէօկայ խումբին մէջի, սակայն երգին մնացեալ բաժինները մէկումը մասին չէր։ «Niamh Dunne» նիամհ Տուննը Գաունդի Լիմըրքէն է եւ ամուսնացած է Իրլանտացիի մը հետ։ Ըստ Շիրընի ան կրուեցաւ իր պիտակին հետ որպէսզի ձգէն երգը իր ալպոմին վրայ «Անոնք շատ շատ թէմ էին Կալուէի Կըրլ երգին, որովհետեւ իրենց համար Ֆօլք երգերը աղուոր չէն,, սակայն ան դարձաւ երրորդ ամէնաշատ սդրիմուած երգը «Spotify» սբոդիֆայի վրայ։

Երգը յայտարարուեգաւ 17 Մարտին «St. Patrick» Սուրբ Բաթրիքի օրով, եւ աւելցուեցաւ «BBC Radio 2»ՊՊսի Րատիօ 2 ի վրայ 18 Մարտին Շիրըն գիտեր թէ 2001 էն սկսեալթ նոյն անունին երգ մը կար «Steve Earle» Սդիվ Ըրլի կողմէ։ 2008-ին երգը նորէն երգուեցաւ «Sharon Shannon» Շէրօն Շանոնի կողմէ եւ «Mundy» Մոնտիի կողմէ եւ հաջող երգ մը դարձաւ Իրլանտիո մէջ։ Շիրըն տեսակցութեան մը մէջ ըսաւ թէ ան փորձած էր բարերը բոխէլ սակայն չհաջողեցաւ սակայն ըսաւ թէ նպատաը այս երգին է ներշընջուիլ անձելաէն եւ ստեղծագործէլ նոր բան մը։ 2017-ի Տուպլին ի նուագահանդէսին Շիրըն երգեց առաջին տունը «Steve Earle» Սդիվ Ըրլի երգէն հետո ալ շարունակեց իր երգովը։

## Գննադատական ընդունելութիւն
Ամի Մուլվանի՝ «Irish Independent» Այրիշ Ինտիբէնտընդէն տուաւ երգին դրական ընդունելութիւն մը կոչելով զայն (բաստ թէ Շիրընը իսկապէս կը սիրէ Իրլանտան)

## Երգացանկի Ընթացք
Երգը մտաւ Մեծն Բրիտանիոյ երգացանկին երկրորդ դիրքը Շէիբ Օֆ Եու էն ետ։ Երգը ծախուած է 445,000 անգամ Մեծն Բրիտանիոյ մէջ մինջեւ ապրիլ 2017։ Իրլանտիոյ մէջ դարձաւ թիւ մէկ երգը երգաձանկին վրայ։

## Երաժշտային Շարժապատկեր
11 Ապրիլ 2017-ին Շիրըն արձանագրեձ Երաժշտային Շարժապատկերը «Galway Girl» Կալուէի Կըրլին Կալուէի մէջ՝ Իրլանտա, մէջը կայ դերասանուհի «Saoirse Ronan» Սաուրիս Ռօնան։ դրուեձաւ իր «Youtube» չանըլ ին վրայ 3 Մայիս 2017-ին։ Իր նոր Թաթուն սխալ գրուած է «Galway Grill»։

## ձեւ եւ երգակարք
* Տիկիդալ
#«Galway Girl» Կալուէի Կըրլ-2:50
* Տիկիդալ, Մարդին Ճէնսըն Րիմիքս
* «Galway Girl» Կալուէի Կըրլ (Մարդին Ճէնսըն Րիմիքս)-3:16

## Երգացանկ

## Վկայագիրներ

## Հրապարակման օրեր

## Գավրներ եւ Յարմարութիւններ
Ապրիլ 2017-ին «Ritchie Remo» Րիդչիդ Րէմօ՝ հիւսիսային Իրլանտացի երգիչ մը հրատարակեց «Galway Girls» երգը որը խարնուրդ մըն է Էտ Շիրընի երգին Եւ «Steve Earle» Սդիվ Ըրլի երգին։

## Ծանօթագրութիւններ
Ախպար (այլ կիրառումներ)

**Ախպար** կամ **Ալ Ախպար** անուանումը (արաբերէն أخبار կամ الأخبار) կրնայ ունենալ յետեւեալ կիրառումները՝

*Ալ Ախպար (Եգիպտոս), արաբերէն լեզուով օրաթերթ
*Ալ Ախպար (Լիբանան), արաբերէն լեզուով օրաթերթ
Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիա

**[[Արեւմտահայերէն]] Ուիքիփետիա**, Ուիքիփետիա բազմալեզու եւ ազատ հանրագիտարանի հայալեզու երկու տարբերակներէն մէկն է։ Հիմնուած է 1 Ապրիլ 2019-ին։ Միւսը *Արեւելահայերէն Ուիքիփետիա*ն է, որ կը կոչուի *[[Հայերէն Ուիքիփետիա|հայերէն Վիքիպեդիա]]*։ Հիմնուած է Յունուար 2001-ին։ Ինչպէս բոլոր այլ Ուիքիմետիա-նախագիծերը, Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի բովանդակութիւնը կը գտնուի ազատ արտօնագիրի տակ, եւ իւրաքանչիւր անձ կրնայ օգտագործել, խմբագրել ու տարածել այդ բովանդակութիւնը։ 

Հետագայ բոլոր տարբերակներն ալ կը տարածուին նոյն սկզբունքներով։

Ստորոգութիւն:Կայքէջեր
Վիգէն Շարոյեան

**Վիգէն Շարոյեան** ծնած է Հալէպ, 1959-ին: Գեղանկարիչ, արուեստի ուսուցիչ:

## Կենսագրութիւն
Վիգէն Շարոյեան ծնած է Հալէպ, 1959-ին: Մինչեւ 1978 կը յաճախէ Քարէն Եփփէ Ազգային Ճեմարան:

1980-1985 թթ. կը պաշտօնավարէ Հալէպին եւ Քարէն Եփփէ Ազգային Ճեմարանին մէջ որպէս արուեստի ուսուցիչ դասաւանդելով նկարչութիւն եւ ձեռարուեստ:

1995 Փարիզի մէջ կը հետեւի հիւսուածեղԷնի համակարգչային կրաֆիք տիզայնի արդիական ձեւաւորման ծրագիրներու:

1986-էն սկսեալ կը մասնակցի հաւաքական ցուցահանդէսներու:

## Վիգէն Շարոյեանի գեղանկարչութեան ոճը
Վիգէն Շարոյեանի բանաստեղծական բնանկարաշարքը կը դրսեւորէ նկարիչին մեծ սէրը բնութեան հանդէպ:

Շարոյեանի մօտ բնութիւնը երազային է ու անկոխ, դաշտերը թաւշային, երկինքը թափանցիկ, տուները սիրայորդ...

Թէեւ գեղանկարիչը կ՛ապրի չոր քաղաքի մը մէջ բայց կը զգայ բնութեան տարերքը եւ անոր հիւթը, ու կ՛օրօրուի անոր գիրկին մէջ, ստեղծելով իւրայատուկ գոյներու երանգաւորում եւ ուրոյն երաժշտականութիւն:

Փոքրածաւալ իր գծանկարները մեծ են իր բնութապաշտութեամբ:

## Ցուցահանդէսներ
1986-էն սկսեալ Վիգէն Շարոյեան կը մասնակցի հաւաքական ցուցահանդէսներու:

1984 եւ 1985-ին Սուրիոյ Զինուժի հաւաքական ցուցահանդէս - Հալէպի Թանգարան

1986-ին Կերպարուեստի հաւաքական ցուցահանդէս - Հալէպի Համազգային Միութեան հովանաւորութեամբ:

1995 - 1996 -1997-ին՝ **ԱՇՈՒՆ** 95, **ԱՇՈՒՆ** 96 եւ **ԱՇՈՒՆ** 97 Սուրիոյ Արուեստագէտներու մասնակցութեամբ: 
 
1998-ին Արշիլ Կորքիի նուիրուած ցուցահանդէս:

1998-1999-ին **Ստուերներ** Սուրիոյ Հայ համայնքի Արուեստագէտներու:

1999-ին **Sestet** Երեւան:

1999-ին **ԱՇՈՒՆ** 99

2001-ին **ԱՇՈՒՆ** 2001

## Անդամակցութիւն
Վիգէն Շարոյեան պատւոյ ան­դամ է Հա­յաս­տա­նի Նկա­րիչ­նե­րու Միու­թեան:

## Պատկերասրահ

Վիգէն Շարոյեան - Մշուշոտ յիշատակներ, հայկական բնութեան նաթիւրմորդ (Հայաստան).jpg|Մշուշոտ յիշատակներ, հայկական բնութեան նաթիւրմորդ (Հայաստան)
Վիգէն Շարոյեան - Հայկական Բնութեան Նաթիւրմորդ (ՀԱՅԱՍՏԱՆ).jpg|Հայկական Բնութեան Նաթիւրմորդ (ՀԱՅԱՍՏԱՆ)
Վիգէն Շարոյեան - Կիլիկիա.jpg|Կիլիկիա
Վիգէն Շարոյեան - Կառկարուն (Բնանկար).jpg|Կառկարուն (Բնանկար)
Վիգէն Շարոյեան - Խնձորենի Պարտէզ (Քեսապ) մանկութեան յիշատակներ.jpg|Խնձորենի Պարտէզ (Քեսապ) մանկութեան յիշատակներ
Վիգէն Շարոյեան - Ամառնային Տաք Օրեր (Բնանկար).jpg|Ամառնային Տաք Օրեր (Բնանկար)
Viken Sharoyan - Վիգէն Շարոյեան - Ամառնային վերամուտ (Բնանկար).jpg|Ամառնային վերամուտ (Բնանկար)


## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
Գեղանկարիչ Վիգէն Շարոյեան 

Ստորոգութիւն:13 Մայիսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայ նկարիչներ
Ստորոգութիւն:Արուեստի ուսուցիչներ
Ստորոգութիւն:Հայաստանի Նկարիչների միութեան անդամներ
1 Ապրիլ

**1 Ապրիլ**, տարուան 91-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 92-րդ) օրն է
* Տարուայ աւարտին կը մնայ 274 օր
 31 Մարտ 9px **1 Ապրիլ** 9px 2 Ապրիլ 
[մինի|206x206փքս|[Սթիւ Ճոպզը]]

## Դէպքեր
* 1875. անգլիական «Թայմզը» առաջին անգամ հրապարակեց եղանակի տեսութիւն
* 1937. Պիրման (ներկայիս՝ Մեանմար) առանձնացաւ Հնդկաստանէն
* 1976. Սթիւ Ճոպզը եւ Սթիւ Վոզնեաքը հիմնեցին Apple համակարգչային ընկերութիւնը
* 1979. Իրանը հանրաքուէով դարձաւ իսլամական հանրապետութիւն 
* 2004. Կուկլը գործարկեց Gmail ելեքտրոնային փոստը
* 2009. Ալպանիան եւ Խորուաթիան դարձան ՆԱԹՕ-ի անդամներ
[մինի|143x143փքս|[Սերկէյ Ռախմանինով]]
[մինի|125x125փքս|[Ժուլիա Պութրոս]]

## Ծնունդներ
16px 
120px
* 1873. Սերկէյ Ռախմանինով 
* 1920. Գէորգ Ջահուկեան  
* 1933. Բարսեղ Թուղլաճեան 
* 1968. Ժուլիա Պութրոս
* 1983. Սերկէյ Լազարեւ 
## Մահեր
16px 
* 1978. Ժագ Իհմալեան 
## Տօներ
* Թռչուններու միջազգային օր
* Ծիծաղի օր՝ 
* 32px Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան օր: 
*  Կիպրոսի ազգային տօն
## Արտաքին յղումներ
* BBC: On This Day
* 120px  https://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/april-1/ 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Ապրիլ
1 Դեկտեմբեր

**1 Դեկտեմբեր**, տարուան 335-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 336-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 90 օր
[մինի|174x174փքս|[Մուրացան]]
[մինի|196x196փքս|[Վահան Գարտաշեան]]
[մինի|205x205փքս|[Սերժ Աւետիքեան]]

## Դէպքեր
* 1824, Թիֆլիս բացուեցաւ Ներսիսեան դպրոցը (շարունակեց գործել մինչեւ 1924 թ.)
*1913, Կրետէ կղզին պաշտօնապէս Յունաստանին կը միանայ
[մինի|[Թայլըր Ժոսէֆ]]

## Ծնունդներ
* 1854, Մուրացան  
* 1883, Վահան Գարտաշեան , փաստաբան եւ մտաւորական։
* 1955, Սերժ Աւետիքեան, 
* 1988, Թայլըր Ժոսէֆ 
[մինի|192x192փքս|[Զարեհ Որբունի]]

## Մահեր
* 1980, Զարեհ Որբունի, նշանաւոր հայ վիպասան, խմբագիր եւ արձակագիր (ծն.է 1902)։

## Տօներ
* 30px Ռումանիայի Միաւորման օր
* 30px Փորթուկալի Անկախութեան օր

Ստորոգութիւն:Դեկտեմբեր
1 Մարտ

**1 Մարտ**, տարուայ 60-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 61-րդ) օրն է
* Գարնան առաջին օրացուցային օրն է
* Տարուայ աւարտին կը մնայ 305 օր
 29 Փետրուար 9px **1 Մարտ** 9px 2 Մարտ 
[մինի|202x202փքս|[Ֆրետերիք Շոփէն]]

## Դէպքեր
* **Հայաստան՝**
** 1995. սկսաւ պետական ունեցուածքի մասնաւորեցման գործընթացքը
** 2008. Երեւանին մէջ ՀՀ նախագահի ընտրութիւններու դէմ բողոքի ցույցերուն զոհ գնաց 10 հոգի
* 1867. Նէպրասքան դարձաւ 37-րդ միացեալ նահանգը
* 1936. կ'աւարտուի Հուվըրի ամբարտակի շինարարութիւնը
* 2002. Սպանիոյ մեջ ազգային փեսեթ արժոյթին կը փոխարինէ € եւրոն
* 2006. Jordanhill railway station-ը դարձաւ անգլերէն Ուիքիփետիայի միլիոներորդ յօդուածը
[մինի|185x185փքս|[Նար-Դոս]]
[մինի|187x187փքս|[Ճասթին Պիպըր]]

## Ծնունդներ
16px  
* 1444 կամ 45. Սանտրօ Պոթչելի  
* 1810. Ֆրետերիք Շոբեն 
* 1842․ Նիքոլաոս Կիզիս (մ․1901),  ԺԹ․ դարու յոյն գլխաւոր գեղանկարիչներէն
* 1867. Նար-Դոս 
* 1922. Արշաւիր Գազանճեան, 
* 1987. Քէշա Ռոզ Սիպըրթ 
* 1994. Ճասթին Պիպըր 
[մինի|175x175փքս|[Թորոս Թորամանեան]]

## Մահեր
16px  
* 1934. Թորոս Թորամանեան 
* 1984. Յովհաննէս Կիւրեղեան 
* 1934. Տայանա Տէր Յովհաննէսեան 
## Տօներ

* Քաղաքացիական պաշտպանութեան համաշխարհային օր։
*  Միացեալ Նահանգներ՝ Գունաւոր կանանց ազգային օր
*  Պոսնիա եւ Հերզեկովինա՝ Անկախութեան օր
* Իսլանտա՝ Գարեջուրի օր
* Լեհաստան՝ Անիծուած զինուորներու օր
* Փանամա՝ Սահմանադրութեան օր
* Փարակուէյ՝ Հերոսներու օր
## Արտաքին յղումներ
* BBC: On This Day
* 120px  https://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/march-1/ 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մարտ
1 Յուլիս

**1 Յուլիս**, տարուան 182-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 183-րդ) օրն է։
[մինի|157x157փքս|[Արամ Ա. Կաթողիկոս]]
[մինի|185x185փքս|[Կարէն Ջանիբեկեան]]

## Դէպքեր
* Արամ Ա. Կաթողիկոսի Օծումը տեղի ունեցած է 1 Յուլիս 1995-ին, մասնակցութեամբ, պատմութեան մէջ առաջին անգամ ըլլալով, Հայ եկեղեցւոյ Նուիրապետական բոլոր Աթոռներու Գահակալներուն։
[մինի|141x141փքս|[Վահրամ Կէորկով]]
[մինի|168x168փքս|[Հէնրիկ Հիւպշման]]
[մինի|160x160փքս|[Քարէն Եփփէ]]

## Ծնունդներ
* 1937, Կարէն Ջանիբեկեան, հայ դերասան (մահ.՝ 2015)։
* 1938, Վահրամ Կէորկով, գրող, բեմադրիչ, դերասան եւ լրագրող։
* 1848, Հէնրիկ Հիւպշման (Եոհան Հէնրիկ), գերմանացի Լեզուաբան, հայագէտ, իրանագէտ։ Բանասիրական գիտութիւններու դոկտոր (1872) (մահ.՝ 1908)։
* 1876, Քարէն Եփփէ, դանիացի Միսիոնար եւ ընկերային աշխատող (մահ.՝ 1935)։

## Մահեր
 
## Տօներ

Ստորոգութիւն:Յուլիս
1 Հոկտեմբեր

[մինի|[Ռիչարտ Հարիս]]
**1 Հոկտեմբեր**, տարուան 274-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 275-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 91 օր
[մինի|206x206փքս|[Սարգիս Արարատեան]]

## Դէպքեր
աջից|160px
* 1795՝ Ֆրանսան կը նուաճէՊելճիքան
* 1827՝ Իվան Փասքեւիչի գլխաւորութեամբ ռուսական բանակը գրաւեց Երեւանը
* 1957՝ In God We Trust-ն առաջին անգամ կը յայտնուեցաւ ամերիկեան թղթադրամներուն վրայ
* 1964՝ Թոքիոյի եւ Օսաքայի միջեւ կը սկսէ գործել «Շինքանսէն» արագընթաց գնացքը
* 1969՝ առաջին անգամ «Քոնքորտ» օդանաւը կը գերազանցէ ձայնի արագութիւնը

## Ծնունդներ

* 1883՝ Ռոմանոս Յովակիմ Մելիքեան  
* 1884՝ Սարգիս Արարատեան  
* 1930՝ Ռիչարտ Հարիս 
## Մահեր

* 1905՝ Արշակ Ագապեան 
* 1957՝ Յովհաննէս Սոմունճեան 
## Տօներ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հոկտեմբեր
1 Մայիս

**1 Մայիս**, տարուան 121-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 122-րդ) օրն է։
[մինի|190x190փքս|[Արամ Խաչատրեան]]

## Դէպքեր

## Ծնունդներ
* 1843, Յովհաննէս Ամերիկեան, կեղծանունը՝ Միհրդատ։ Ռուսահայ դերասան (մահ.՝ 1879)։

## Մահեր
* 1978, Արամ Խաչատրեան, հայ երգահան, դիրիժոր, մանկավարժ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1954), ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1963), ռուսական կոմպոզիտորական դպրոցի եւ հայ դասական երաժշտութեան ներկայացուցիչ, որ ճանչցուած է որպէս՝ համաշխարհային դասական (ծն.՝ 1903)։

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Մայիս
1 Նոյեմբեր

[մինի|204x204փքս|[Ուիլիըմ Շէյքսփիր]]
**1 Նոյեմբեր**, տարուան 305-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 306-րդ) օրն է։
[մինի|172x172փքս|[Մարին Լութեր]]

## Դէպքեր
# 1604, Լոնտոնի մէջ առաջին անգամ կը բեմադրուի Ուիլիըմ Շէյքսփիրի «Օթելլօ»-ն։
# 1894, Նիքոլա Բ.-ը կը դառնայ Ռուսաստանի նոր եւ վերջին ցարը։

## Ծնունդներ
* 1923, Սերգէյ Միքայէլեան, ֆիլմի եւ թատրոնի խորհրդային բեմադրիչ, սենարիստ, ֆիլմի նկարիչ, ՌԽՖՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ (1976), ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արուեստագէտ (1983)։
* 1941, Եուրի Աբովեան, հայ անասնաբոյժ։ 1993 թ.՝ կենսաբանական գիտութիւններու դոկտոր (1993), մասնագէտ (1994), ՀԳԳԱ թղթակից անդամ (1998) (մահ.՝ 2005)։
* 1483, Մարին Լութեր, գերմանացի աստուածաբան, վանական եւ եկեղեցիի բարեփոխիչ։ Ան հիմնադրած է Բողոքականութիւնը (մահ․՝ 1546)։

## Մահեր

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Նոյեմբեր
1 Սեպտեմբեր

**1 Սեպտեմբեր**, տարուան 244-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 245-րդ) օրն է
* Տարուայ աւարտին կը մնայ 121 օր
[մինի|182x182փքս|[Միսաք Մանուշեան]]
[մինի|200x200փքս|[Շահէ Քէշիշեան]]

## Դէպքեր
* 1920՝ Ֆրանսան յայտարարեցաւ Պէյրութ մայրաքաղաքով Լիբանան պետութիւն ստեղծելու մասին
* 1939` Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի առաջին օը
* 1951՝ Լոնտոնին մէջ բացուեցաւ առաջին սիւփըրմարքեթը
## Ծնունդներ

* 1889՝ Վահան Թոթովենց 
* 1906՝ Միսաք Մանուշեան 
* 1919՝ Յակոբ Փափազեան 
* 1970՝ Շահէ Քէշիշեան  ‎‎
* 1990՝ Մելանի Ռընէ  
* 1995՝ Մունիր Էլ Հատատի  ‎‎
## Մահեր

## Տօներ
* 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Սեպտեմբեր
1 Փետրուար

**1 Փետրուար**, տարուան 32-րդ օրն է։
 31 Յունուար 9px **1 Փետրուար** 9px 2 Փետրուար 
[մինի|125x125փքս|[Յովհաննէս Քաջազնունի]]
[մինի|153x153փքս|[Ռոնտա Ռոզի]]

## Դէպքեր
* 1810, մարդահամարի տուեալներով ՄՆ-ու բնակչութիւնը կազմեցաւ 7 239 881 հոգի, որմէ սեւերը՝ 1 377 808 (19%)
* 1958, Եգիպտոսը եւ Սուրիան կազմաւորեցին Միացեալ Արաբական Հանրապետութիւնը
* 1978, Ռոման Փոլանսքին ՄՆ-էն կը հեռանայ Միացեալ Թագաւորութիւն
* 2012, Եգիպտոսի Փորթ Սայիտ քաղաքի մարզադաշտին մէջ մարզասերներու ընդհարումի զոհ դարձաւ 74 մարդ

## Ծնունդներ

* 1867, Յովհաննէս Քաջազնունի 
* 1897, Յովսէփ Կարալեան 
* 1912, Բաբկէն Առաքելեան 
* 1987, Ռոնտա Ռոզի, 
 
## Մահեր

* 1914. Յարութիւն Շամշինեան 
* 1990. Եղիվարդ 

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Փետրուար
1 Օգոստոս

**1 Օգոստոս**, տարուան 213-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 214-րդ) օրն է
* Տարուայ աւարտին կը մնայ 152 օր
[մինի|216x216փքս|[Ժագ Յակոբեան]]

## Դէպքեր
* 1291՝ Շուից, Ուրի եւ Ունթերվալտեն մարզերու միաւորումով հիմնուեցաւ Զուիցերիոյ Համադաշնութիւնը
* 1834՝ Բրիտանական Կայսրութեան մէջ վերացուեցաւ ստրկատիրութիւնը
աջից|150px
* 1876` Քոլորատոն դարձաւ 38րդ միացեալ նահանգը
*1918՝ Երեւանի քաղաքային ակումբի դահլիճին մէջ տեղի կ՛ ունենայ Հայաստանի խորհուրդի անդրանիկ նիստի հանդիսաւոր բացումը՝ հիւրերու եւ 46 պատգամաւորներու մասնակցութեամբ
* 2004՝ Փարակուէյի Ասունսիոն քաղաքի առեւտուրի Կեդրոնի մէջ ծագած հրդեհէն զոհուեցաւ 396 մարդ
* 2016՝ բրիտանացի ամուսինները ծնողներ դարձան իրենց իսկ ծննդեան օրը
[մինի|180x180փքս|[Ապտալլահ Պըն Ապտուլ-Ազիզ-Ալ-Սաուտ]]

## Ծնունդներ

աջից|150px
* 1903՝Գուրգէն Մահարի 
* 1917՝Ժագ Յակոբեան 
* 1925՝ Ապտալլահ Պըն Ապտուլ-Ազիզ-Ալ-Սաուտ 
* 1930՝ Փիէռ Պուրտիէօ 
* 1933՝ Զօրայր Խալափեան 
[մինի|179x179փքս|[Փիէռ Պուրտիէօ]]

## Մահեր

## Տօներ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Օգոստոս
10 Ապրիլ

**10 Ապրիլ**, տարուան 100-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 101-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 265 օր
 9 Ապրիլ 9px **10 Ապրիլ** 9px 11 Ապրիլ 
[մինի|155x155փքս|[Եղիա Տնտեսեան]]

## Դէպքեր
* 1959. Ճափոնի ապագայ կայսր Աքիհիթոն ամուսնացաւ Միչիքոյի հետ
* 1963. ամերիկեան USS Threcher սուզանաւի կործանուելու զոհ դարձան 129 նաւաստիներ
* 1970. Փոլ ՄքՔարթնին ազդարարեց Պիթըլզ խումբէն ելլելու մասին
* 1971. Փինկ-փոնկի դիւանագիտութիւն. Չինաստանը կը հիւրընկալէ թենիսի ամերիկեան խումբը
* 1992. Մարաղայի կոտորածը
** 9px կատարած են ազրպէյճանական զինեալները Մարաղա գիւղին մէջ: Սպաննուեցաւ հինգ տասնեակին մօտ հայ բնակիչ
* 2010. Ռուսիոյ Սմոլենսք քաղաքին մօտ կործանուեցաւ լեհական Տու-154Մ օդանաւը
** 9px զոհուեցին ներսի բոլոր 96 անձինք, որոնց մէջ էին Լեհաստանի նախագահ Լեխ Քաչինսքին եւ անոր տիկինը
[մինի|169x169փքս|Հ.Մ.Ը.Մ.ի սկաուտներուն առաջին տողանցքը Կ.Պոլսոյ մէջ - [Վազգէն Անդրէասեանը դրօշակակիրն է(1918)]]
[մինի|178x178փքս|[Շէյ Միչըլ]]

## Ծնունդներ
[մինի|177x177փքս|[Օմար Շարիֆ]]
16px 
* 1834. Եղիա Տնտեսեան 
* 1903. Վազգէն Անդրէասեան 
* 1932. Օմար Շարիֆ  
* 1987. Շէյ Միչըլ 
## Մահեր
[մինի|[Հենրի Գաբրիէլեան]]
16px 
* 1918. Գրիգոր Յակոբով 
* 1981. Հենրի Գաբրիէլեան 
## Տօներ
* Դիմադրութեան շարժման համաշխարհային օր

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* BBC: On This Day
* 120pxhttps://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/april-10/ 

Ստորոգութիւն:Ապրիլ
10 Դեկտեմբեր

**10 Դեկտեմբեր**, տարուան 344-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 345-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 21 օր
[մինի|192x192փքս|[Միքայէլ Նալպանտեան]]
[մինի|[Մովսէս Սիլիկեան|Մովսէս Միխայիլ Սիլիկեան]]

## Դէպքեր
* 1864, Միքայէլ Նալպանտեանը աքսորուեցաւ Քամիշին քաղաք
* 1901, Սթոքհոլմի մէջ առաջին անգամ կայացաւ Նոպելեան մրցանակ շնորհելու արարողութիւնը
* 1997, Աքմոլա (նախկին՝ Ցելինոկրատ, ներկայիս՝ Ասթանա) քաղաքը յայտարարուեցաւ Ղազախստանի մայրաքաղաք
## Ծնունդներ
* 1936, Արա Պալիոզեան 
## Մահեր
* 1896, Ալֆրետ Նոպել 
* 1937, Մովսէս Միխայիլ Սիլիկեան 
* 1932, Մատթէոս Աղայեան 
* 2004, Մարգարիտա Իսահակ Միքայէլեան 
* 2010, Մայքլ Յակոբ Յակոբեան 
## Տօներ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Դեկտեմբեր
1 Յունիս

**1 Յունիս**, տարուան 152-րդ (իսկ նահանջ տարիներուն՝ 153-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 213 օր։
[մինի|150x150փքս|[Խաչատուր Լազարեան]]
[մինի|140x140փքս|'''[Պետրոս Դուրեան''']]

## Դէպքեր
* 1533՝ Անն Պոլէյնը կը դառնայ Անգլիոյ թագուհի
* 1980՝ CNN (Cable News Network) կը սկսի իր հեռարձակումները
[մինի|157x157փքս|[Լուսինէ Զաքարեան]]

## Ծնունդներ

* 1789՝ Խաչատուր Լազարեան 
* 1851՝ Պետրոս Դուրեան  
* 1937՝ Լուսինէ Զաքարեան 
[մինի|159x159փքս|[Հելէն Քելլըր]]

## Մահեր

աջից|100px
* 1968՝ Հելէն Քելլըր 
* Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝
** 1998՝ Համլեթ Հայրապետեան 
 
## Տօներ
* Մանուկներու համաշխարհային օր (1949 թուականէն),
*Անկախութեան օր (Սամոա)

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Յունիս
1 Յունուար

**1 Յունուար**, տարուան 1-ին օրն է։

## Դէպքեր
[մինի|[Եւրոպական Միութիւն|Եւրոպական Միութեան դրօշը]]

* 1981․ Յունաստան մաս կը կազմէ Եւրոպական Միութեան
* 1984․ Պրունէյ կ՛անկախանայ

## Ծնունդներ
* 1963, Համբիկ Սասունեան, ծնած է Պէյրութ 
* [մինի|119x119փքս|[Յակոբ Ալխազեան]]1826, Յակոբ Ալխազեան, հայ զինուորական (մահ․ 1896)։ 
* [մինի|145x145փքս|[Գարեգին Նժդեհ]]1886, Գարեգին Նժդեհ (Տէր Յարութիւնեան), հայ պետական, ռազմական եւ դաշնակցական գործիչ, քաղաքագէտ-իմաստասէր (մահ.՝ 1955)։

## Մահեր
* 1695, Նահապետ Ագուլեցի, երեւելի վաճառական, բարեսէր (ծն.՝ 1629)։
* 1918, Յարութիւն Ալիքսանեան, հայ դերասան (ծն․՝ 1857)։

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Յունուար
10 Հոկտեմբեր

**10 Հոկտեմբեր**, տարուան 283-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 284-րդ) օրն է։
[մինի|198x198փքս|[Ճիւզեփէ Վերտի]]
[մինի|226x226փքս|[Ռեթէոս Պէրպէրեան]]

## Դէպքեր

## Ծնունդներ
* 1813, Ճիւզեփէ Վերտի․ իտալացի վիպապաշտ յօրինող
*1848, Ռեթէոս Պէրպէրեան, հայ գրող, մանկավարժ, բանաստեղծ, հրապարակախօս, տնտեսագէտ եւ թարգմանիչ, «Պէրպէրեան վարժարան» դպրոցի հիմնադիր (մահ․՝ 1907)։
[մինի|179x179փքս|[Խաչատուր Լազարեան]]

## Մահեր
* 1871, Խաչատուր Լազարեան, ազգային-ազատագրական եւ մշակոյթի գործիչ, Լազարեան Ճեմարանի հոգաբարձու (ծն.՝ 1789)։

## Տօներ
* Հոգեկան առողջութեան համաշխարհային օր։
* Տեսողութեան համաշխարհային օր։
* Մահապատիժի դէմ պայքարի եւրոպական օր։
* Ծառատունկի օր՝ 

Ստորոգութիւն:Հոկտեմբեր
10 Մայիս

**10 Մայիս**, տարուան 130-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 131-րդ) օրն է։
 9 Մայիս 9px **10 Մայիս** 9px 11 Մայիս 
[մինի|[Գաբրիէլ Այվազովսկի|Գաբրիէլ եպս. Այվազովսկի]]
[մինի|244x244փքս|[Արմենակ Եկարեան]]

## Դէպքեր
[մինի|184x184փքս|[Զահրատ|Զահրատի գերազմանը]]

## Ծնունդներ
*  1812, Գաբրիէլ եպս. Այվազովսկի, եկեղեցական եւ հասարակական գործիչ, բանասէր-պատմաբան, մանկավարժ, թարգմանիչ։ Մխիթարեան միաբանութեան անդամ (1830), վարդապետ (1834), եպիսկոպոս (1867), արքեպիսկոպոս (1871)։ Ծովանկարիչ Յ. Այվազովսկիի եղբայրը  (մահ.՝ 1880)։
* 1870, Արմենակ Եկարեան, հայ ազատագրական շարժման գործիչ (մահ․՝ 1925)։
* 1926, Զահրատ (Զարեհ Եալտըզճեան), սփիւռքահայ բանաստեղծ (մահ․՝ 2007)։

## Մահեր
 
## Տօներ

Ստորոգութիւն:Մայիս
10 Մարտ

**10 Մարտ**, տարուան 69-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 70-րդ) օրն է։

## Դէպքեր

* 1925․ Բիրէայի մէջ կը հիմնուի Օլիմպիաքս ԲՄՄ մարզական ակումբը 

link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Orthographic_projection_centred_over_the_Galapagos.png|աջից|մինի|160x160փքս|Երկրագունդի վրայ Գալապագոսեան կղզիներու կեդրոնականացուած տեղը

## Ծնունդներ
* մինի|163x163փքս|Արամ Հայկազ1900, Արամ Հայկազ (Չեքեմեան), ամերիկահայ արձակագիր (մահ.՝ 1986)։

## Մահեր
* 1915, Կարապետ Պետիկեան, հայ բժիշկ (ծն.՝ 1887)։

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Մարտ
10 Յուլիս

**10 Յուլիս**, տարուան 191-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 192-րդ) օրն է։
[մինի|[Օմար Շարիֆ]]

## Դէպքեր
* Տարօնի հերոսամարտերու ընթացքին, Կիրակի, 10 Յուլիսին թրքական զինուած հրոսակներ հայոց տուները մտնելով անխնայ սկսան սուրէ անցընել անոնց բնակիչները, կողոպտել ու հրդեհել տուները։

## Ծնունդներ
* 1870, Վարդան Հացունի, կամ Հ. Վարդան Վ. Հացունի, ի ծնէ՝ Վարդան Սոմունճեան, հայ բանասէր, ազգագրագէտ (մահ․՝ 1944)։
* 1937, Կալիա Նովենց, թատրոնի եւ շարժանկարի հայ դերասանուհի, Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստուհի (2007), հայ բեմադրիչ Երուանդ Ղազանչեանի կինը, Յակոբ Ղազանչեանի մայրը (մահ.՝ 2012)։

## Մահեր
* 2015, Օմար Շարիֆ, եգիպտացի դերասան (ծն.՝ 1932)։

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Յուլիս
10 Յունիս

**10 Յունիս**, տարուան 161-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 162-րդ) օրն է
*Տարուան աւարտին կը մնայ 204 օր
[մինի|159x159փքս|[Վահան Արծրունի]]
[մինի|156x156փքս|[Երուանդ Ոսկանի աշխատանքներէն]]

## Դէպքեր
## Ծնունդներ

* 1857՝ Վահան Արծրունի 
* 1881՝ Նշան Թաշճեան 
[մինի|226x226փքս|[Հաֆէզ Ասատ|Հաֆէզ Ալ-Ասատ]]

## Մահեր

* 1914՝ Երուանդ Ոսկան 1926՝ Անթոնի Կաուտի 
* 1855՝ Պօղոս Մելիքշահեան  
*1993՝ Շաւարշ Քահանայ Պալըմեան, (ծ․ 1915)․ հոգեւորական, հասարակական գործիչ, ուսումնասիրող եւ յօդուածագիր
* 2000՝ Հաֆէզ Ալ-Ասատ  
## Տօներ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Յունիս
10 Սեպտեմբեր

**10 Սեպտեմբեր**, տարուան 253-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 254-րդ) օրն է
* Տարուայ աւարտին կը մնայ 112 օր
[մինի|176x176փքս|[Ֆրանց Վերֆել]]
[մինի|197x197փքս|[Քէյթ Պըրթըն]]

## Դէպքեր
* 1509. «Ահեղ Դատաստան» անունն ստացած երկրաշարժէն  Կոստանդնուպոլսոյ մէջ կը զոհուէ չորսէն տասը հազար մարդ
* 1975. Կւինէա Պիսաուն անկախութիւն ստացաւ Փորթուկալէն
* 1988․ Պարսելոնայի «Քամփ Նու» մարզադաշտին մէջ տեղի կ՛ ունենայ Մարդու Իրաւունքներ, Հի՛մա շարժումին նուիրուած համաշխարհային շրջապտոյտին 6-րդ համերգը
*2002. աւանդաբար չեզոք Զուիցերիան դարձաւ Միաւորուած Ազգերու անդամ
## Ծնունդներ

16px  
* 1890. Ֆրանց Վերֆել 
* 1929. Իննա Թումանեան 
* 1957. Քէյթ Պըրթըն 
[մինի|155x155փքս|[Տիրան Աճէմեան]]

## Մահեր
16px  
* 1991. Տիրան Աճէմեան 

## Տօներ
##### Նշումներ
* Ինքնասպանութիւններու կանխարգելումի համաշխարհային օր
##### Կրօնական
* Սբ. Շուշանիկի յիշատակի օր՝
** 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Սեպտեմբեր
10 Փետրուար

**10 Փետրուար**, տարուան 41-րդ օրն է։
 9 Փետրուար 9px **10 Փետրուար** 9px 11 Փետրուար 
[մինի|227x227փքս|[Արմէն Տիգրանեան]]

## Դէպքեր

## Ծնունդներ
* 1776, Իոանիս Քափոտիսթրիաս․յունազգի դիւանագէտ, բժիշկ եւ կոմս
* 1890, Պորիս Փասթերնաք, ռուս պոետ, գրող, գրականութեան Նոպէլեան մրցանակի դափնեկիր (1958)(մահ.՝ 1960)։

## Մահեր
* 1950, Արմէն Տիգրանեան. հայ երգահան, խմբավար, ՀԽՍՀ եւ ՎԽՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ, հայկական ազգային օփերայի հիմնադիրն է։ Անոր առաւել յայտնի գործերն են «Անուշ» (1912) եւ «Դաւիթ-Բեկ» (1950) օփերաները  (ծն.՝ 1879)։

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Փետրուար
10 Օգոստոս

**10 Օգոստոս**, տարուան 222-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 223-րդ) օրն է
*Տարուայ աւարտին կը մնայ 143 օր
## Դէպքեր
մինի|աջից|160px
* 1539՝ Ֆրանսուա I թագաւորը լատիներէնին տեղ պետական լեզու կը դարձնէ է ֆրանսերէնը
* 1793՝ Փարիզին մէջ տեղի ունեցաւ Լուվրի թանգարանի բացումը
* 1821՝ Միսսուրին դարձաւ 24-րդ միացեալ նահանգը
* 1920՝ Սեւրի մէջ (Փարիզ) կը կնքուի Սեւրի Պայմանագիրը 
* 2009՝ Սլովաքիոյ ածխահանքին մէջ տեղի ունեցած պայթիւնէն կը զոհուէ քսան մարդ
## Ծնունդներ

* 1862՝ Հրանդ Ասատուր 
* 1897՝ Ռուբէն Գէորգ Նաքեան 
* 1916`Էռնեսթ (Երուանդ) Տէրվիշեան 
* 1924՝ Երուանդ Մանարեան 
* 1945՝Ալեքսանդր Ադաբաշեան 
* 1962՝ Սուզան Քոլինզ 
* 1977՝Ռոպեր Քոփթաշ (Rober Koptaş, խմբագիր, հրատարակիչ) 
## Մահեր

* 1921՝ Տիգրան Եսայեան 
* 2014՝ Մետաքսէ 

## Տօներ

## Պատկերասրահ

Treaty of Sèvres 1920.svg|Միջին Արեւելքը ըստ Սեւրի պայմանագրի
Hrant Asadour.png|Հրանդ Ասատուր
Ernest H. Dervishian.jpg|Էռնեսթ Տէրվիշեան
Yervand Manaryan 1.jpg|Երուանդ Մանարեան
Адабашьян 2017 (cropped).jpg|Ալեքսանդր Ադաբաշեան
Suzanne Collins David Shankbone 2010.jpg|Սուզան Քոլինզ
Dikran Yesaian.png|Տիգրան Եսայեան
Metakse 3.jpg|Մետաքսէ


## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Օգոստոս
100 (թիւ)

**100** (**հարիւր**), բնական թիւ, 99-ի եւ 101-ի միջեւ
## Թուագիտութիւն
* քառակուսի թիւ է՝ 100=102
* տասնային համակարգի ամենափոքր եռանիշ թիւն է
*  առաջին չորս ամբողջ թիւերու գումարի քառակուսին է՝ (1 + 2 + 3 + 4)2
*  Լէյլանտի թիւ է՝ 26 + 62 = 100
*  Հարշատ թիւ է
* երկու հարազատ պարզ թիւերու գումար է՝ 100=47+53
* առաջին ինը պարզ թիւերու գումարն է՝ 100 = 2 + 3 + 5 + 7 + 11 + 13 + 17 + 19 + 23
* չորս յաջորդական խորանարդներու գումարն է 1³ + 2³ + 3³ + 4³
* ամբողջ թիւի 1/100 մասը տոկոսն է

## Գիտութիւն
* 100&nbsp;°C-ը ջուրի եռման ջերմաստիճանն է
## Մշակոյթ
96px
* 100%-ը կը նշանակէ մեկ ամբողջութիւն
* 100 % ()՝ հարաւքորէական տղաներու փոփ խումբ մըն է
* 100-ն են արժոյթներու ենթամիաւորները՝ մեկ հայկական դրամը 100 լումա է, մեկ վրացական լարին 100 թեթրի է եւ այլն
## Օրացոյց
* Տարուայ 100րդ օրը Ապրիլ 10-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Ապրիլ 9-ը)
* 100 տարին մեկ դարն է
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:100
101 (թիւ)

**101** (**հարիւր մէկ**), բնական թիւ է՝ 100-ի եւ 102-ի միջեւ
## Թուագիտութիւն
* քսանվեցերորդ պարզ թիւն է
* հինգ յաջորդական պարզ թիւերու գումար է 101=13+17+19+23+29
## Գիտութիւն
* 101-ը Մենտելեւիում քիմիական տարրի 101Md ատոմային թիւն է

## Մշակոյթ
* 101 հարկանի Թայպէյ 101-ը 2004-էն մինչեւ 2010-ը աշխարհիս ամենաբարձր շինութիւնը եղած է
* 101 համարի սենեակէն ներս էր Ճէյմս Օրուիլի «1984» վէպի ամենասարսափելի կտտանքը
* 101 համարով Եունիքոտին մէջ ծածկագրուած է լատինական տողային e տառը
* 101րդ Ամենայն հայոց կաթողիկոսը 1629-էն մինչեւ 1632-ը Մովսէս Գ. եղած է 
* Ճափոնի 101րդ Շէօքոյ կայսրը թագաւորած է 1412-էն մինչեւ 1428-ը 
## Օրացոյց
* Տարուայ 101րդ օրը Ապրիլի 11-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Ապրիլ 10-ը)
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:101
101955 Պէնու

մինի|180px|
ձախից|մինի
մինի
մինի
**101955 Պէնու** ( նախնական նշանակումը՝ 1999 RQ36) Ապոլոնի խումբի ածխածնային (C տեսակի) աստեղնեակ մըն է: Գտած է Լինքըլնի Երկրամերձ Աստեղնեակներու Որոնման (LINEAR) նախագիծով 11 Սեպտեմբեր 1999-ին: Ասիկա վտանգաւորութիւն ունեցող աստեղնեակ մըն է: 101955 Պէնուն ունի մօտաւորապէս 492 մ տրամագիծ եւ Արեքիպոյի աստղադիտարանին կողմէ հանգամանօրէն դիտարկուած է:

Պէնուի ուսումնասիրութեան համար OSIRIS-REx տիեզերասարքն արձակուած է, Երկիր պիտի վերադառնայ 2023-ին՝ յետագայ վերլուծութիւններու համար: Անիկա պիտի բերէ Պէնուի մակերեւոյթի եւ ուղեծիրի մանրամասները եւ պիտի հաշուէ անոր զանգուածը:
## Բնութագրական Տուեալներ
Սա աստեղնեակն ունի մօտաոր գնդաձեւութիւն: Մակերեւոյթը բաւականին հարթ է, հարաւային կիսագունդին ունի նշանակալի մեծութեան քարաբեկոր մը: Վերջին ուսումնասիրութիւնները ցոյց տուած են, որ աստեղնեակի տրամագիծը 484 մ է: Խտութիւնը ρ =1260±70 քկ/մ3, ինչ որ ջուրի խտութենէն քիչ մը աւելի է: Զանգուածը կը գնահատուի 7.8±0.9×1010 քկ:

2018 թուականի Դեկտեմբեր 11-ին ՆԱՍԱ-ն յայտարարութիւն տարածած է Պէնուի վրայ ջուր գտնելու մասին:

## Երկիրին Բախուելու Հաւանականութիւնը
Միջինը 500 մ եւ աւելի տրամագիծով աստեղնեակի մը բախումը երկիր մոլորակին հնարաւոր է շուրջ 130 000 տարին անգամ մը: Ներկայիս ճշգրիտ հաշուարկներով Պէնուի բախումը  0.037% հաւանականութիւնով տեղի պիտի ունենայ 2175 եւ 2196 թուականներուն միջեւ:

## Տես նաեւ
*162173 Ռիւկու
*99942 Ապոփիս

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Աստղագիտութիւն
10 Յունուար

[մինի|165x165փքս|[Աւետիս Եափուճեան]]
**10 Յունուար**, տարուան 10-րդ օրն է։
 9 Յունուար 9px **10 Յունուար** 9px 11 Յունուար 
## Դէպքեր

## Ծնունդներ
* 1931, Աւետիս Եափուճեան, եգիպտահայ գրող, պատմաբան, հրապարակագիր, գրականագէտ, թարգմանիչ։
* 1871, Նիկողաիոս Ադոնց (Տէր-Աւետիքեան), հայ պատմաբան, հայագէտ, բիւզանդագէտ եւ բանասէր (մահ.՝ 1942)։

## Մահեր

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Յունուար
10 Նոյեմբեր

**10 Նոյեմբեր**, տարուան 314-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 315-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 51 օր
[մինի|141x141փքս|[Մարին Լութեր]]
## Դէպքեր
* 1928, Աթլանտեան ովկիանոսին մէջ Պուենոս Այրեսէն Նիւ Եորք թռչող օդանաւի կործանումէն կը զոհուէ 159 մարդ
* 1961, Ստալինկրատի անունը կը դարձուի Վոլկոկրատ
* 1975, ՄԱԿ-ի գլխաւոր համաժողովը կ'ընդունէ սիոնիզմը ռասիզմին հաւասարցնող բանաձեւ մը

## Ծնունդներ
* 1483, Մարին Լութեր 
* 1759, Եոհան Ֆրիտրիխ Շիլլըր 
* 1927, Սապահ 
* 1969, Էլըն Փոմփէո 

## Մահեր

## Տօներ



Ստորոգութիւն:Նոյեմբեր
102 (թիւ)

**102** (**հարիւր երկու**), բնական թիւ է, 101-ի եւ 103-ի միջեւ
## Թուագիտութիւն
* բերկրալի թիւ է
## Գիտութիւն
* 102-ը Նոպէլիում քիմիական տարրի (102No) ատոմային թիւն է
## Մշակոյթ
* 102 համարով Եունիքոտին մէջ ծածկագրուած է լատինական տողային f տառը
## Այլ
* 102րդ Ամենայն հայոց կաթողիկոսը 1633-էն մինչեւ 1655-ը Փիլիպպոս Ա.-ն եղած է 
* Ճափոնի 102րդ Կոյ-Հանազոնոյ կայսրը թագաւորած է 1428-էն մինչեւ 1464-ը 
* 102րդ ռուսական ռազմակայանի ծառայողը 2015-ին Կումայրիին մէջ իրագործեց Աւետիսեաններու կոտորածը
## Օրացոյց
* Տարուայ 102րդ օրը Ապրիլ 12-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Ապրիլ 11-ը)
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:102
103 (թիւ)

**103** (**հարիւր երեք**), բնական, կենտ եռանիշ թիւ է, 102-ի եւ 104-ի միջեւ
## Թուագիտութիւն
* քսանեօթներորդ պարզ թիւն է
*  ուրախ թիւ է
## Գիտութիւն
* 103-ը`
** Լոուրենսիում քիմիական տարրի 103Lr ատոմային թիւն է
** Հերա ասթերոիտի կարգային թիւն է
## Այլ
* 103րդ Ամենայն հայոց կաթողիկոսը 1655-էն մինչեւ 1680-ը Յակովբոս Դ.-ն եղած է 
* Ճափոնի 103րդ Կոյ-Ցուչիմիքատոյ կայսրը թագաւորած է 1464-էն մինչեւ 1500-ը 
## Օրացոյց
* Տարուայ 103րդ օրը Ապրիլ 13-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Ապրիլ 12-ը)
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:103
104 (թիւ)

[մինի|աջից|160px|Peugeot 104, [Ֆրանսա]]
**104** (**հարիւր չորս**), բնական զոյգ թիւ է, 103-ի եւ 105-ի միջեւ
## Գիտութիւն
* 104-ը`
** Ռըթերֆորտիում քիմիական տարրի (104Rf) ատոմային թիւն է
** Կլիմենէ ասթերոիտի կարգային թիւն է
## Այլ
* 104րդ Ամենայն հայոց կաթողիկոսը 1681-էն մինչեւ 1691-ը Եղիազար Ա.-ն եղած է 
* Ճափոնի 104րդ Կոյ-Քաշիվապարա կայսրը թագաւորած է 1500-էն մինչեւ 1526-ը 
* 104 հատ են Ողիմպիական Զեւսի տաճարի կորնթական սիւները
* 104&nbsp;°F-ը համարժեքն է Սելսիուսի 40°-ին
## Օրացոյց
* Տարուայ 104րդ օրը Ապրիլ 14-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Ապրիլ 13-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
105 (թիւ)

**105** (**հարիւր հինգ**), կենտ, եռանիշ բնական թիւ է 104-ի եւ 106-ի միջեւ
* Տարուայ 105րդ օրը Ապրիլ 15-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Ապրիլ 14-ը)
## Թուագիտութիւն
* տասնչորսերորդ եռանկիւնի թիվն է
* Առաջին երեք կենտ պարզ թիւերու արտադրեալն է 105=3 × 5 × 7
## Գիտութիւն
* Տուպնիում քիմիական տարրի (105Db) ատոմային թիւն է
* 105 Արտեմիս աստեղնեակի կարգային թիւն է
## Այլ
* 105-ն են ՀՀ Ազգային Ժողովի պատգամաւորները
* 105րդ Ամենայն հայոց կաթողիկոսը 1691-էն մինչեւ 1705-ը Նահապետ Ա.-ն եղած է 
* Ճափոնի 105րդ Կոյ-Նայեա կայսրը թագաւորած է 1526-էն մինչեւ 1557-ը

## Ծանօթագրութիւններ
108 (թիւ)

**108** (**հարիւր ութ**), եռանիշ, զոյգ բնական թիւ է, 107 եւ 109 պարզ թիւերու միջեւ
## Թուագիտութիւն
*  բերկրալի թիւ է
*  երկրորդ Աքիղեւսի թիւն է
* 3 թիւի գերբազմորոշիչն է՝ 108=11×22×33
## Գիտութիւն
* Հասիւմ քիմիական տարրի (108Hs) ատոմային թիւն է
* 108 Հեքուպա աստեղնեակի կարգային թիւն է
## Օրացոյց
* Տարվա 108րդ օրը Ապրիլ 18-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Ապրիլ 17-ը)
## Գրականութիւն
* 108-ն էին Պենելոպէի ձեռքը խնդրելու եկած փեսացուները 
## Ծանօթագրութիւններ
11 Հոկտեմբեր

[մինի|208x208փքս|[Պէյ Տունա]]
**11 Հոկտեմբեր**, տարուան 284-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 285-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 81 օր
* Գրիգորեան օրացոյցին անցնելու կապակցութեամբ 1582 թուականի այս օրը չկայ Իտալիոյ, Լեհաստանի, Սպանիոյ եւ Փորթուկալի մէջ
## Դէպքեր
* 1138՝ Ուժեղ երկրաշարժը կ'աւերէ Հալէպ քաղաքը, կը զոհուի 230 հազար մարդ
* 1984՝ Օմսքի մէջ Տու-154 օդանաւի վթարի զոհ կը դառնայ 178 մարդ
* 2002՝ Հելսինքիի առեւտրի կեդրոնին մէջ ռումբի պայթիւնէ կը զոհուի յոթ հոգի
## Ծնունդներ

* 1979՝ Պէյ Տունա, 

## Մահեր

* 1916՝ Միհրան Ռուբէնեան  
* 2013՝ Ուատիհ Էլ Սաֆի  
## Տօներ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հոկտեմբեր
11 Մայիս

**11 Մայիս**, տարուայ 131-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 132-րդ) օրն է
* Տարուայ աւարտին կը մնայ 234 օր
 10 Մայիս 9px **11 Մայիս** 9px 12 Մայիս 
[մինի|198x198փքս|[Ռիչըրտ Ֆէյնմըն]]

## Դէպքեր
* 330՝ Կոստանդիանոս Ա Մեծ կայսրը իր մայրաքաղաքը Հռովմէն տեղափոխեց Բիւզանդիոն, որն անոր պատուին վերանուանեցաւ Կոստանդնուպոլիս
160px
* 1858՝ Մինեսոթան դարձաւ ԱՄՆ 32րդ նահանգը
* 1949՝
** Իսրայէլը կը դառնայ ՄԱԿ անդամ
** Սիամի թագաւորութեան անունը կը դառնայ Թայլանտ
* 1991՝ շուետական Roxette խումբի Joyride երգն ամերիկեան հիթ-շքերթին մէջ կը գրաւէ առաջին տեղը
* 1996՝ Էւերեսթ բարձրանալիս կը զոհուէ ութ լերնագնաց
* 2013՝ Թուրքիոյ Ռէյհանլըին մէջ երկու ինքնաշարժերուն մէջ տեղադրուած ռումբերու պայթիւններու զոհ է կը դառնայ 43 մարդ

## Ծնունդներ
16px 
* 1840.
* 1918՝ Ռիչըրտ Ֆէյնմըն  ամերիկացի ֆիզիքոս,
## Մահեր
16px 
* 1991՝ Ֆրետերիք Արման Ֆէյտի , ֆրանսահայ հայագէտ

## Տօներ
* 30px Լաոս՝ Սահմանադրութեան Օր

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* BBC: On This Day 
* 120pxhttps://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/may-11/ 

Ստորոգութիւն:Մայիս
11 Մարտ

**11 Մարտ**, տարուան 70-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 71-րդ) օրն է
* Տարուայ աւարտին կը մնայ 295 օր
 10 Մարտ 9px **11 Մարտ** 9px 12 Մարտ 
[մինի|159x159փքս|[Փանոս Թէրլէմէզեան]]

## Դէպքեր
* 1990. Լիթուանիան ազդարարեց անկախութիւն
* 2004. Մատրիտին մէջ գնացքներու ռմբահարութեան 192 զոհ
## Ծնունդներ
16px 
* 1865. Փանոս Թէրլէմէզեան 
[մինի|[Սիմոն Սիմոնեան]]

## Մահեր
16px 
* 1986. Սիմոն Սիմոնեան 
## Տօներ
 
## Արտաքին յղումներ
* BBC: On This Day
* 120px  https://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/march-11/ 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մարտ
11 Յուլիս

**11 Յուլիս**, տարուան 192-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 193-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 173 օր
[մինի|[Գաբրիէլ Սունդուկեան|Գաբրիէլ Սունտուկեան|157x157փքս]]
[մինի|155x155փքս|[Ճասթին Չէյմպըրզ]]

## Դէպքեր
* 1936՝ Նիւ Եորքին մէջ կառուցուած Թրայպորոյ կամուրջով ref-en}} կը սկսէ երթեւեկը
* 1971՝ Փիթսպուրկի մէջ կը կայանայ «Յիսուս Քրիստոս գերաստղ» ռոք-օփերայի առաջին ներկայացումը
[մինի|159x159փքս|[Ռէյչըլ Թէյլըր|Ռէյչըլ Մէյ Թէյլըր]]

## Ծնունդներ
resize|90%|Տե՛ս նաեւ՝ :Ստորոգութիւն:11 Յուլիսի ծնածներ}}
* 1825՝ Գաբրիէլ Սունտուկեան resize|90%|(մ.1912), գրող, թատերագիր}}
* 1970՝ Ճասթին Չէյմպըրզ resize|90%|(lang-en|Justin Willman Chambers}}), ամերիկացի դերասան}}
* 1984՝ Ռէյչըլ Մէյ Թէյլըր resize|90%|(lang-en|Rachal May Taylor}}), աւստրալացի դերասանուհի}}
[մինի|156x156փքս|[Նայիրի Զարեան]]

## Մահեր
resize|90%|Տե՛ս նաեւ՝ :Ստորոգութիւն:11 Յուլիսի մահացածներ}}
* 1969՝ Նայիրի Զարեան resize|90%|(ծն.1900), բանաստեղծ, արձակագիր եւ թարգմանիչ}}
* 1989՝ Հենրիկ Ալավերդեան resize|90%|(ծն.1935), խորհրդային հայ դերասան, օփերային երգիչ, պաս}}

## Տօներ
մինի|աջից|80px|<sup>Կարմիրով նշուած է Բելգիոյ ֆլամանտախօս-<br />ներու տարածքը։</sup>
* Աշխարհի բնակչութեան համաշխարհային օր ref-en}}
* Տուրմի համաշխարհային օր
* Ֆլամանտախօսներու օր (կը նշեն Բելգիոյ ֆլամանտախօսները)

անաւարտ}}
Տարուայ օրեր}}
## Ծանօթագրութիւններ
Ծնթ․ցանկ}}

Ստորոգութիւն:Յուլիս
11 Յունիս

**11 Յունիս**, տարուան 162-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 163-րդ) օրն է
*Տարուայ աւարտին կը մնայ 203 օր
[մինի|136x136փքս|[Հիու Լորի]]

## Դէպքեր

* 2024․ Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութիւնը (Մ․Ա․Կ․) A/RES/78/268 որոշումով կազմակերպութեան Մարտ 24, 2024-ի ընդհանուր ժողովին ընթացքին, 11 Յունիս-ը հռչակեց Խաղի Միջազգային Օր, որովհետեւ «Խաղի ընդմէջէն է, որ երեխաները կը հետախուզեն եւ կը հասկնան աշխարհը»։

[մինի|156x156փքս|[Փիթր Տինքլէճ]]

## Ծնունդներ
resize|90%|Տե՛ս նաեւ՝ :Ստորոգութիւն:11 Յունիսի ծնածներ}}
* 1937՝ Սարիբեկ Փոշոտեան resize|90%|(մ.1990), խորհրդային հայ բեմադրիչ}}
* 1959՝ Հիու Լորի resize|90%|Hugh Laurie, անգլիացի դերասան, դաշնակահար, երգիչ}}
* 1969՝ Փիթր Տինքլէճ resize|90%|Peter Hayden Dinklage, ամերիկացի դերասան}} 
* 1991՝ Տան Հաուըլ (resize|90%|Daniel James "Dan" Howell}}) resize|90%|, անգլիացի արուեստի «Vlogger» եւ ռատիոյի խօսնակ}}
[մինի|191x191փքս|[Գէորգ Էմին]]

## Մահեր
resize|90%|Տե՛ս նաեւ՝ :Ստորոգութիւն:11 Յունիսի մահացածներ}}
*1998՝ Գէորգ Էմին resize|90%|(ծն.1919), գրող, բանաստեղծ}}
## Տօներ
resize|90%|
*Արքայազն Հենրիքի ծննդեան օր (Դանիա)}}
### Կրօնական
resize|90%|
*Սբ.Վառնաւա առաքեալի օր (Կաթոլիկութիւն)}}
անաւարտ}}
Տարուայ օրեր}}
## Ծանօթագրութիւններ
Ծնթ․ցանկ}}

Ստորոգութիւն:Յունիս
11 Յունուար

[մինի|179x179փքս|[Տիգրան Եսայեան]]
**11 Յունուար**, տարուան 11-րդ օրն է։
 10 Յունուար 9px **11 Յունուար** 9px 12 Յունուար 
## Դէպքեր
* 1693, Սիկիլիոյ եւ Մալթայի երկրաշարժէն 60 000-էն աւելի զոհ
* 1922, շաքարախտի դէմ ինսուլինի առաջին կիրառութիւնը
* 1966, Թպիլիսիի մեթրոյի բացումը
* 1972, Արեւելեան Փաքիստանն իր անունը դարձրաւ Պանկլատէշ
## Ծնունդներ

* 1853, Եորղոս Եաքովիտիս (մ․ 1932), յոյն գեղանկարիչ
* 1874, Տիգրան Եսայեան 
* 1915, Մկրտիչ Շահէն Հաճեան 
* 1925, Մարիաննա Տէր Զախարովա 
## Մահեր

* 1980, Օննիկ Զաքարեան (ծն․1905), կրթական մշակ, յօդուածագիր, հրապարակախօս եւ ազգային-քաղաքական գործիչ
*2002, Հանրի Վերնէօյ 

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Յունուար
11 Ապրիլ

**11 Ապրիլ**, տարուայ 101-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 102-րդ) օրն է
* Տարուայ աւարտին կը մնայ 264 օր
 10 Ապրիլ 9px **11 Ապրիլ** 9px 12 Ապրիլ 
[մինի|[:en:Witch-hunt|վհուկներու որսի վերջին մահապատիժը]]

## Դէպքեր
* 1775. Գերմանիոյ մէջ կատարուեցաւ վհուկներու որսի վերջին մահապատիժը
* 1822. Քիոս կղզին վրայ թուրքերն իրականացուցած են յոյներու կոտորած
* ահաբեկչութիւն
** 2007. Ալճերիոյ մայրաքաղաքին մէջ երկու ռումբերու պայթիւնի 33 հոգի զոհ եղաւ 
** 2011. Մինսկի մեթրոյի մէջ տեղի ունեցած ռումբի պայթիւնէ կը զոհուէ 15 մարդ
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 
* 1915. Վարդգէս 
## Տօներ
* Փարքինսընի հիւանդութեան դէմ պայքարի օր
* 24px Ազատագրութեան օր 

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* BBC: On This Day
* 120pxhttps://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/april-11/ 

Ստորոգութիւն:Ապրիլ
11 Դեկտեմբեր

**11 Դեկտեմբեր**, տարուան 345-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 346-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 20 օր
[մինի|186x186փքս|[Հերման Ապիխ]]
[մինի|165x165փքս|[Քարլա Սուզա]]

## Դէպքեր
* 1816, Ինտիանան դարձաւ ԱՄՆ 19րդ նահանգը
* Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմ՝
** 1941, Գերմանիան եւ Իտալիան պատերազմ յայտարարեցին Միացեալ Նահանգներուն
** 1941, Լեհաստանը պատերազմ յայտարարեց Ճափոնին
* 1962, Արթիւր Լիւքասը  դարձաւ Քանատային մէջ մահապատիժի ենթարկուած վերջին անձը
* 2001, Չինաստանի ԺՀ-ն դարձաւ Առեւտուրի Համաշխարհային Կազմակերպութեան անդամ
* 2015, 125 մարդ սպաննուեցաւ Սուրիոյ ալեւիներու Աքրապ գիւղի գնդակոծութեան ժամանակ
[մինի|200x200փքս|[Հայկ Բժշկեան (ԳԱՅ)|Հայկ Բժշկեան]]

## Ծնունդներ
* 1806, Հերման Ապիխ 
* 1985, Քարլա Սուզա 
[մինի|[Կոստան Զարեան]]

## Մահեր
* 1937, Հայկ Բժշկեան 
* 1969, Կոստան Զարեան 

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Դեկտեմբեր
11 Նոյեմբեր

**11 Նոյեմբեր**, տարուան 315-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 316-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 50 օր
[մինի|194x194փքս|[Մկրտիչ Աւգերեան|Հայր Մկրտիչ Աւգերեան]]
[մինի|174x174փքս|[Միշէլ Մոսէսեան (ճարտարապետ)|Միշէլ Մոսէսեան]]

## Դէպքեր
* 1912․ Սամոս Յունաստանին կը վերամիանայ
* 2000. Աւստրիոյ ֆունիքուլէյրին վրայ ծագած հրդեհի զոհ դարձաւ 155 մարդ
* 2011. միայն 1-երով գրառուող ամսաթիւ՝ 11.11.11

## Ծնունդներ
16px  
* 1762. Հայր Մկրտիչ Աւգերեան 
* 1933. Լեւոն Տապաղեան 

* 1959. Միշէլ Մոսէսեան  
[մինի|160x160փքս|
[Լէոնարտօ տի Քափրիօ
]]
* 1974. Լէոնարտօ տի Քափրիօ  
## Մահեր
16px  
* 1975. Կարօ Գէորգեան 
* 1999. Վլատիմիր Սարուխանով 

## Տօներ
##### Պետական
* Անկախութեան օր՝
** Անկոլա
** Լեհաստան
##### Ազգային
* Հաշտեցման օր՝ Պելճիքա, Ֆրանսա
* Ամուրիներու օր՝ Չինաստան
* Կանանց օր՝ Պելճիքա

## Արտաքին յղումներ
* BBC: On This Day
* 120px  https://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/november-11/ 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Նոյեմբեր
11 Սեպտեմբեր

**11 Սեպտեմբեր**, տարուան 254-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 255-րդ) օրն է։
[մինի|[Սուրէն Սպանդարեան]]

## Դէպքեր

## Ծնունդներ
* 1965, Պաշշար Ասատ կամ Պաշշար Հաֆէզ Ալ Ասատ (արաբերէն՝ بشار حافظ الأسد), սուրիական քաղաքական եւ պետական գործիչ, սուրիոյ հանրապետութեան նախագահ, Պաաս կուսակցութեան սուրիական ճիւղի նախագահ։

## Մահեր
* 1882, Սուրէն Սպանդարեան, հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ, լրագրող, գրաքննադատ։ Սպանդար Սպանդարեանի որդին, Ստեփան Սպանդարեանի հայրը։ ՌՍԴԲԿ անդամ 1901-էն (մահ․՝ 1916)։

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Սեպտեմբեր
11 Սեպտեմբերի Ահաբեկչական Յարձակումներ

**11 Սեպտեմբերի Ահաբեկչական Յարձակումներ** (երբեմն կ'անուանին նաեւ պարզապէս 11 Սեպտեմբեր կամ 9/11), 11 Սեպտեմբեր 2001-ին իսլամական «Ալ Քայիտա» ահաբեկչական կազմակերպութեան կողմէն իրականացուած շարք մը ահաբեկչական յարձակումներն էին Նիու Յորքի մէջ, Միացեալ Նահանգներ։

«Ալ Քայիտա» ահաբեկչական խմբաւորման 19 ահաբեկիչները առեւանգած էին չորս մարդատար ուղղաթիռներ, որոնցմէ երկուքը՝ «American Airlines Flight 11»-ը եւ «United Airlines Flight 175»-ը ուղարկուած էին Մանհաթըն, ուր բախած էին Համաշխարհային առեւտուրի կեդրոնի Հիւսիսային եւ Հարաւային աշտարակներէն։ 2 ժամուան հրդեհէն ետք աշտարակները ինկան։ Առեւանգուած օդանաւներէն երրորդը ուղարկուած էր դէպի Փենթակոն, իսկ չորրորդը՝ ինկած էր Փենսիլվանիա նահանգին մէջ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:ԱՄՆ
Ստորոգութիւն:2001
11 Փետրուար

**11 Փետրուար**, տարուա 42-րդ օրն է։
 10 Փետրուար 9px **11 Փետրուար** 9px 12 Փետրուար 
[մինի|[Ալբերտ Ազարեան|Ալբերտ Ազարեանի ի պատիւ Հայաստանի դրոշմաթուղթ, 2013|142x142փքս]]
## Դէպքերն
* 1928. երկրորդ Ձմեռնային Ողիմպիական խաղերու բացումը Սանկտ Մորիցին մէջ, Զուիցերիա
* 1929. Վատիկանը անկախացաւ Իտալիայէն
* 1959․ Ձիւրիխի համաձայնութիւն․ Կիպրոսին անկախացման գործընթացի ընթացքին
* 1979. Իրանին մէջ աւարտուեցաւ իսլամական յեղափոխութիւնը 
* 1990. Նելսըն Մանտելան 27 տարուայ բանտարկութենէն ետք արձակուեցաւ
* 2011.
** օրուան ամսաթիւի գրառումը՝ 11.02.2011 ետադարձ թիւ է
** հրաժարական տուաւ Եգիպտոսի նախագահ Հոսնի Մուպարաքը
[մինի|136x136փքս|[Մերի Քուանթ]]
[մինի|144x144փքս|[Թաքաշի Շիմուրա]]

## Ծնունդներ

* 1776, Իոանիս Քափոտիսթրիաս․յունազգի դիւանագէտ, բժիշկ եւ կոմս։
* 1929. Ալբերտ Ազարեան,  Խորհրդային Հայաստանի մարմնամարզիկ, օղակներու վարժութեան ախոյեան ու մասնագէտ, մարմնամարզութեան զանազան վարժութիւններու քանիցս ախոյեան
*1934. Մերի Քուանթ 
## Մահեր

* 1982. Թաքաշի Շիմուրա 
## Տօներ
*  Ճափոն՝ Պետականութեան օր (Ք.ա. 11 Փետրուար 660-ին առաջին Ճիմմու կայսեր թագադրութիւնը)
* Հիւանդներու օր` կը տօնուի 1993-էն, Լուրտի (Lourdes) Տիրամօր պատուին

Ստորոգութիւն:Փետրուար
11 Օգոստոս

**11 Օգոստոս**, տարուան 223-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 224-րդ) օրն է
* Տարուայ աւարտին կը մնայ 142 օր
* Հին հայկական տոմարով տարուայ առաջին օրն է եւ կը համապատասխանէ Նաւասարդ ամսուայ 1-ին
[մինի|[Վայոլա Տէյվիս|155x155փքս]]
[մինի|134x134փքս|[Ստեփան Էլմաս|Ստեփան Գէորգ Էլմաս]]
[մինի|192x192փքս|[Պօղոս Սնապեան]]

## Դէպքեր
## Ծնունդներ

* 1919՝ Ժինեթ Նեւէօ 
* 1927՝ Պօղոս Սնապեան 
* 1965՝ Վայոլա Տէյվիս 
## Մահեր

* 1937՝ Ստեփան Գէորգ Էլմաս 
## Տօներ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Օգոստոս
112 (թիւ)

**112** (**հարիւր տասներկու**)՝ զոյգ, եռանիշ բնական թիւ է, 111-ի եւ 113-ի միջեւ
## Թուագիտութիւն
*  բերկրալի թիւ է
## Գիտութիւն
* քոփերնիկիւմ քիմիական տարրի (112Cn) ատոմային թիւն է
* 112 Իփիկէնիա աստեղնեակի կարգային թիւն է
## Օրացոյց
* Տարուայ 112րդ օրը Ապրիլ 22-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Ապրիլ 21-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
111 (թիւ)

մինի|աջից|200px|
**111** (**հարիւր տասնմեկ**)՝ կենտ, եռանիշ բնական թիւ է, 110-ի եւ 112-ի միջեւ
## Թուագիտութիւն
* {{ստեղ|{{

## Գիտության մեջ
* ռէնթկէնիւմ քիմիական տարրի (111Rg) ատոմային թիւն է
* 111 Աթէ աստեղնեակի կարգային թիւն է
## Օրացոյց
* Տարուայ 111րդ օրը Ապրիլ 21-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Ապրիլ 20-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
118 (թիւ)

**118** (**հարիւր տասնութ**)՝ եռանիշ զոյգ բնական թիւ մըն է 117-ի եւ 119-ի միջեւ 

## Թուագիտութիւն
*  40րդ կիսապարզ թիւն է
* չորս եղանակով 118-ը ներկայացնող գումարելիներու եռեակներն ունեն նոյն արտադրեալը՝
:14+50+54=15+40+63=18+30+70=21+25+72=118 եւ
:14×50×54=15×40×63=18×30×70=21×25×72=37800
* երեք խորանարդներու գումար է՝ 118=33+33+43
## Գիտութիւն
* օկանեսոն քիմիական տարրի (118Og) ատոմային թիւն է
* 118 Փէյթոյ աստեղնեակի կարգային թիւն է
## Այլ
* Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի ղատինական v  տողատառը
## Օրացոյց
* Տարուայ 118րդ օրն է Ապրիլ 28-ը (նահանջ տարիներուն՝ Ապրիլ 27-ը)
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:118
119 (թիւ)

**119** (**հարիւր տասնինը**)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է, որ կը գտնուէ 118-ի եւ 120-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
* հինգ յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 199=17+19+23+29+31
* 1-1-9-ը կարգ մը երկիրներուն մէջ տագնապի հեռախօսն է
* Հարաւային Քորէա զանգելու միջազգային քօտն է
* 119 Ալթէյեա աստեղնեակի կարգային թիւն է
* Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի ղատինական w տողատառը
* Տարուայ 119րդ օրն է Ապրիլ 29-ը (նահանջ տարիներուն՝ Ապրիլ 28-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
12 Ապրիլ

**12 Ապրիլ**, տարուան 102-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 103-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 263 օր
 11 Ապրիլ 9px **12 Ապրիլ** 9px 13 Ապրիլ 
[աջից|մինի|176x176փքս|[Սասանեան Պարսկաստան]]
[աջից|մինի|153x153փքս|[Պիսքայի Ծոցին խորաչափական քարտէսը]]

## Դէպքեր

* 240. Շապուհ Ա-ն թագադրուեցաւ որպէս Սասանեաններու տերութեան արքայ
* 1606. անգլիական եւ սկովտիական նաւերը Union Jack-ն ընդունեցին որպէս միասնական դրօշ
* 1945. Ֆրանքլին Ռուզվելթը մահացաւ իր աշխատասենեակին մէջ
* 1970. միջուկային մարտագլխիկներ փոխադրող խորհրդային K-8 սուզանաւը խորտակուեց Պիսքայի Ծոցին մէջ
## Ծնունդներ
[մինի|191x191փքս|[Հրանուշ Յակոբեան]]
16px 
* 1866.Վրթանէս Փափազեան  
*1875․ Էտկար Մանաս, միջազգային գնահատանքի արժանացած հայազգի երաժշտագէտ, յօրինող եւ խմբավար 
* 1954. Հրանուշ Յակոբեան
* 1986. Մաթ Մքկորի 
[մինի|186x186փքս|[Վրթանէս Փափազեան]]

## Մահեր
[մինի|189x189փքս|[Արշաւիր Շիրակեան]]
16px 
* 1973. Արշաւիր Շիրակեան 

## Տօներ


## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* BBC: On This Day
* 120pxhttps://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/april-12/ 

Ստորոգութիւն:Ապրիլ
12 Դեկտեմբեր

[մինի|204x204փքս|[Ֆրանք Սինաթրա]]
**12 Դեկտեմբեր**, տարուան 346-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 347-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 19 օր
[մինի|160x160փքս|[Թորոս Ռասթկելենեան]]

## Դէպքեր
* 627, Նինուէի ճակատամարտը Բիւզանդիոյ եւ Պարսկաստանի միջեւ
* 1911, Հնդկաստանի մայրաքաղաքը Կալկաթայէն տեղափոխուեցաւ Տելհի
[մինի|210x210փքս|[Գրիգոր Դաւիթեան]]

## Ծնունդներ
* 1915, Ֆրանք Սինաթրա, ամերիկացի երգիչ, երաժիշտ, դերասան (մահ.՝ 1998)։
* 1934, Թորոս Ռասթկելենեան 
* 1886, Գրիգոր Դաւիթեան, բժիշկ (Մահ.՝ 1924)։

## Մահեր
աջից|120px
* 1799, Ճորճ Ուաշինկթըն 
## Տօներ
* 32px Սահմանադրութեան օր 
* 32px Անկախութեան օր 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Դեկտեմբեր
12 Հոկտեմբեր

մինի|223x223փքս|Հելենա Մոզեյեւսքա
**12 Հոկտեմբեր**, տարուան 285-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 286-րդ) օրն է։
* Տարուան աւարտին կը մնայ 80 օր
* Գրիգորեան օրացոյցին անցնելու կապակցութեամբ 1582 թուականի այս օրը չկայ Իտալիոյ, Լեհաստանի, Սպանիոյ եւ Փորթուկալի մէջ
[մինի|199x199փքս|[Տիանա Աբգար]]

## Դէպքեր
* 1285՝ Միւնիխին մէջ քրիստոնէութիւն ընդունեէն յրաժարիլուն համար մահապատժի կ'ենթարկուէ 180 հրեայ
* 1492 Քրիստոֆըր Քոլոմպոսի արշաւախումբը ափ կ'իյնայ ՊահամԵան Կղզիները, բնախոյզը կը հաւատացար, որ հասած է Արեւելեան Հնդկաստան
* 1792՝ Նիւ Եորքին մէջ առաջին անգամ կը նշուէ Քոլոմպոսին օրը
* 1901՝ Միացեալ Նահանգներու նախագահ Թեոտոր Ռուզվելթը պաշտօնապես ԱՄՆ նախագահի նստավայրին կու տայ «Սպիտակ տուն»  անունը
* 1971` «Յիսուս Քրիստոս Գերաստղ»  ռոք-օփերայի առաջին ներկայացումը Նիւ Եորքին մէջ
[մինի|217x217փքս|[Պրայըն Ճ. Սմիթ]]
[մինի|[Տմիթրի Ուզնաձէ]]

## Ծնունդներ

* 1840՝ Հելենա Մոզեյեւսքա  
*1859՝ Տիանա Աբգար (մ․1937ն), գրող, հրապարակախօս, մարդասէր, հասարակական գործիչ եւ դեսպան (1920-ին Ճափոնի եւ Հեռաւոր Արեւելքի մէջ նշանակուած է Հայաստանի Առաջին Հանրապետութեան դեսպան)
* 1981` Պրայըն Ճ. Սմիթ 

## Մահեր

* 1947՝ Գէորգ Վարժապետեան  
* 1950՝ Տմիթրի Ուզնաձէ 
## Տօներ
* 40px Սպաներէնի օր
* Անկախութեան օր՝
** ` Հասարակածային Կուինէա 
* Ամերիկան Քոլոմպոսի կողմէ յայտնագործելու կապակցութեամբ կատարուող տօնակատարութիւններ՝
** Քոլոմպոսի օր՝
*** 
***  Պահամեան Կղզիներ
*** Լատինական Ամերիկայի երկիրներ

Ստորոգութիւն:Հոկտեմբեր