Երաժշտական գործիքներու թանգարան (Միլանօ)

**Երաժշտական գործիքներու թանգարան** (), երաժշտական գործիքներուն նուիրուած թանգարան Միլանոյի Սֆորցա ամրոցին մէջ, ուր կը ցուցադրուի ԺԵ. դարէն մինչեւ Թ. դարու վերջը երաժշտական գործիքներու հարուստ եւ բազմազան հաւաքածոյ մը։
## Պատմութիւն
Թանգարանը ստեղծուած է 1958-ին ուսուցիչ Նաթալէ Գալինիի երաժշտական գործիքներու հաւաքածոյին գնման իբրեւ արդիւնք։ Սկիզբը գործիքները տեղադրուած են Մորանտօ պալատին մէջ, ապա հաւաքածոյին ընդլայնումէն ետք, 1963-ին տեղափոխուած են Սֆորցա ամրոցին առաջին յարկը։
մինի|ձախից|Սֆորցա Ամրոցը
Թանգարանը կը գտնուի Սֆորցա ամրոցին համալիրին մէջ, ուր բացուած է նաեւ Սֆորցա ամրոցին պատկերասրահը, Հին արուեստի թանգարանը, Միլանոյի եգիպտական թանգարանը, հնագիտական թանգարանը, Կիրառական արուեստի հաւաքածոն, Հին կահոյքի եւ փայտէ քանդակներու թանգարանը։

## Հաւաքածոյ
Միլանոյի երաժշտական գործիքներու թանգարանին մէջ կը ցուցադրուին ԺԵ. դարէն մինչեւ Ի. դարու վերջը շուրջ 700 երաժշտական գործիքներ՝ յատուկ ուշադրութիւն դարձնելով Լոմպարտիա շրջանի գործիքներուն։ Հաւաքածոն կը ներառէ կսմիթահար գործիքներ, լոմպարտեան եւ քրեմոնեան ջութակներ, որսորդական փողեր, բազմաթիւ փայտէ գործիքներ, օրինակ՝ սրինգ, հոպոյ, քլառինեթ, անգլիական եղջերափողեր, ինչպէս նաեւ ֆակոթ, դաշնամուր  քանի մը հին երգեհոններ (flutes, oboes, clarinets, English horns, bassoons, pianos, ancient organs): Թանգարանին մէջ կը ցուցադրուին նաեւ նախկին Studio di fonologia musicale di Radio Milano-ի սարքաւորումները։

2000-ին Անթոնիօ Մոնցինօ (*Antonio Monzino*) հիմնադրամը ԺԸ. դարէն Ի. դար, Մոնցինօ ընտանիքին հաւաքածոյէն թանգարանին նուիրած է 79 երաժշտական գործիքներ։ Այս երաժշտական գործիքները կը ներկայացնեն լոմպարտեան ջութակագործ վարպետներու աւանդոյթները։

## Միլանի RAI-ի Երաժշտական Ֆոնոլոգիական թանգարանը
Երկրորդ Աշխարհամարտէն ետք, անհրաժեշտ էր վերականգնել **Միլանի** մշակութային տեսարանը, եւ բազմաթիւ նախաձեռնութիւններէ յետոյ, **1955** թուականին ծնունդ առաւ **RAI**-ի երաժշտական ֆոնոլոգիական թանգարանը, որ նախագծուած էր Լիեթիի կողմէ, երաժիշտներ Պերիոյի եւ Մատերնայի գործակցութեամբ։ Որակական ցատկը տեղի ունեցաւ 9 օսիլաթորներու կառուցումով, որոնք '''Քէթի Պէրպէրեանի''' ձայնով դարձան 10։ Նպատակն է ստեղծել առաջին **էլեքթրոնային երաժշտութիւնը** եւ ռատիոյի միջոցով մեկնաբանութիւններու եւ երաժշտութեան հեռարձակումը։

Ներկայ միջավայրը իրականացուած է ճարտարապետ **Միքելէ Տէ Լուքի**-ի կողմէ՝ 1968-էն յետոյ եղած լուսանկարներու եւ տեսերիզներու հիման վրայ, եւ կը ներառէ, բացի տեխնիկական սարքաւորումներէն, նաեւ **Ճիօ Փոնթի**-ի կողմէ նախագծուած բնագրային կահոյքը։ Սրահին մէջ ցուցադրուած են ձայնի գեներացիայի, փոխարկումի ու զուգակցումի, ձայնագրութեան ու արտադրութեան, ինչպէս նաեւ ունկնդրութեան համար նախատեսուած սարքաւորումներ։

### Ստեղնաշարային Գործիքներ
Բոլոր քլաւիսէմբալներուն (clavicembali), վիրժինալներուն (virginali), սփինեթներուն (spinette), երգեհոններուն ու դաշնամուրներուն մէջ առանձնայատուկ ուշադրութեան կ'արժանանան.

* **Ռուքըրսի կրկնակի վիրժինալը (Ruckers)՝** **17-րդ դարէն**, «մայր եւ զաւակ» (mother and child) ընտանիքին պատկանող գործիք մը, որ իր ներսին կը պարունակէ աւելի փոքր վիրժինալ մը (սակայն ուշագրաւ է նաեւ կափարիչին ներսը գտնուող երաժշտական տեսարանի նկարը)։
* **Վենետիկեան քլաւիսէմբալը՝** **16-րդ դարու վերջերուն**։ Անոր բնագրային կառուցուածքը, թէեւ փոփոխութիւններու ենթարկուած է, բաւականին չէ տուժած եւ կը կազմէ Տասնվեցերորդ Դարու իտալական դպրոցի արժէքաւոր վկայութիւն մը։
* **Թասքինի քլաւիսէմբալը (Taskin)՝ 1788 թուականին**, որ կառուցուած է փարիզեան դպրոցի ամէնէն մեծ վարպետներէն մէկուն կողմէ եւ կը պատկանի քլաւիսէմբալներու վերջին սերունդին, որուն յաջորդեց դաշնամուրի յայտնուիլը։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Museo strumenti musicali milano.JPG|Թանգարանին սրահներէն մէկը
Պատկեր:Museo strumenti musicali milano 1.JPG|Փողային գործիքներու սրահ
Պատկեր:Museo degli strumenti musicali di milano - copia di corni naturali - vienna 1712.JPG|Բնական եղջերափողերու կրկնօրինակներ, *Michael Leichamschneider*, Վիեննա, 1712
Պատկեր:Pianofote a giraffa - Vienna - XIX secolo - Museo degli strumenti musicali del castello sforzesco - Milano.JPG|Ընձուղտ դաշնամուր, Վիեննա, ԺԹ. դար
Պատկեր:Museo strumenti musicali -milano- fortepiano a coda attribuito a johann fritz, vienna 1815 ca..JPG|Դաշնամուր, Johann Fritz, Վիեննա, 1815
Պատկեր:Chitarra Monzino.jpg|Մոնցինօ կիթառ
Պատկեր:Chitarra Guadagnini.jpg|Կուաթանինի կիթառ
Պատկեր:Particolare tastiera mandola.jpg|Մանտոլինայի ստեղնաշար


## Գրականութիւն
* Le città d'arte:Milano, Guide brevi Skira, ed.2008, autori vari
* Milano e provincia, Touring Club Italiano ed.2003, autori vari
* Andrea Gatti, Museo degli strumenti musicali, Milano, Electa, 1997, ISBN 88-435-4681-3.

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
* *Le città d'arte:Milano*, Guide brevi Skira, ed.2008, eutori vari
* *Milano e provincia*, Touring Club Italiano ed.2003, autori vari
*http://www.comune.milano.it/dseserver/webcity/documenti.nsf/0/5A4CA30F4FDC7CA8C125726C005484BE?opendocument 
* COLLECTIONS OF APPLIED ARTS AND THE MUSEUM OF MUSICAL INSTRUMENTS ON THE FIRST AND SECOND FLOORS OF THE ROCCHETTA 
*http://www.ufficiostampa.rai.it/comunicati_aziendali/20120614/rai__lo_studio_di_fonologia_torna_a__suonare_.html 

## Արտաքին յղումներ
* Սֆորցա ամրոցին համալիրին կայքը