Մեղարա

ձախից|մինի|«Թէաղենիսի աղբիւր»․ Մեղարաձախից|մինի|Տիմիթրային քարայրը[ձախից|մինի|Մեղարա․ Ականջօղ, Ք․Ա․ 620, [Լուվր թանգարան]]ձախից|մինի|Մեղարացի աղջիկ, գործ 1910-ի, Վիգենտիոս Պոքացիապիսմինի|Մեղարացի տղամարդ, գործ 1930-ի,Նիքոլաս Սփերլինկմինի|Մեղարայի դիրքը
**Մեղարա** (յուն․՝ Μέγαρα), արեւմտեան Ատիկէի քաղաք։ Կը գտնուի Սարոնիքոս ծոցին հիւսիսային ափերուն եւ Աթէնքին ու Կորնթոսի միջեւ։ Մեղարէոն քաղաքապետութեան կեդրոնն է։ Բնակչութեան թիւը 23 456 է, իսկ քաղաքապետութեան՝ 36 924։  Մեղարան կառուցուած է երկու բլուրներու վրայ եւ հեռուէն կղզիի երեւոյթը ունի։
## Պատմական ակնարկ

### Անուանում
Հնադարէն Մեղարա անունը ամփոփոխ մնացած է։ Անունին ծագման տարբերակներէն գլխաւորներն են՝

Իրոտոթոս եւ Ստեփան Բիւզանդացին Մեղարա անունը կը վերագրեն Փոսիտոնաս աստուծոյ զաւկին՝ Մեղարէա հերոսին։ Վերջինս կ՛ օգնէ Մեղարայի Նիսօ թագաւորին յաղթէ Կրետէի Մինոաս թագաւորին, սակայն կռիւի դաշտին կը սպաննուի եւ հոն կը թաղուի․ այդ պատճառով քաղաքը Մեղարա կ՛ անուանուի։   Ուրիշ տարբերակի մը համաձայն, Փաֆսանիաս Մեղարացիներուն կարծիքը արձանագրելու ատեն, զայն կ՛ առնչէ «մեղարա»ներուն հետ՝ այսինքն Տիմիթրա աստուածուհիին (որ հնադարէն կը պաշտուէր) տաճարներուն հետ, հիմնուած Տիմիթրային ի պատիւ։

### Դիցաբանութիւն
Մեղարան կը բնակուի Նոր Քարէ դարուն շրջանէն։ Միկինեան շրջանին Ատիկէի 4 շրջաններէն մէկն էր․ շրջանները կը կառավարէին Փոսիտոնաս աստուծոյ 4 զաւակները։ Դիցաբանութիւնը կը պատմէ թէ քաղաքը բնակած ու թագաւորած են հին ժողովուրդներ, ինչպէս օրինակ՝ Քարես եւ Լելեղես։ Մինչեւ այսօր, քաղաքին կարգ մը շրջանները այդ անուներով կ՛ անուանուին։

Փաֆսանիաս արձանագրած է թէ Ք․Ա․ 1000-ական թուականներուն, նախ քան Տորեացիներուն աշրաւանքը, Մեղարան հզօր Աթէնքին ենթակայ էր։

### Հնագոյն տարիներ
Տորեացիներու Յունաստանի ցամաքամասը արշաւանքէն ետք, Մեղարա կը հաստատուին տորեան ցեղեր։ ԱՆոնք քաղաքէն կը վտառեն հին բնակիչները՝ Յոնիացիներ եւ Վիոթիացիներ։ Նոր բնակիչները Մեղարիս կը կոչուին եւ նոր պետութիւն կը հաստատեն, որուն կեդրոնը Մեղարան կը հասնդիսանայ։      

Ք․Ա․ 8-րդ եւ 6-րդ դարերուն ընթացքին յաջորդաբար կը կռուին Աթէնքին եւ Կորնթոսին դէմ։ Իսկ 6-րդ դարուն Սալամինա կղզին կռուախնձոր կը դառնայ Աթէնքին եւ Մեղարային միջեւ։ Ք․Ա․ մօտաւորապէս 625-ին, բռնատէր Թէաղենիսի ժամանակ, քաղաքին մէջ ենթակառոյցներ կը շինուին եւ պատմութեան մէջ յայտնի են իբրեւ «Թէաղենիսի աղբիւր» *Κρήνη του Θεαγένη*․ հետքերը մինչեւ այսօր կան քաղաքին մէջ։

### Գաղթօճախներու հիմնում
Մեղարացիները տեղի նեղութեան եւ հզօր դրացիներուն (Սալամինա, Աթէնք, Կորնթոս․․․) պատճառով, կը ստիպուին գաղթել եւ հիմնել բազմաթիւ գաղթօճախներ։  Յունաստանի երկրորդ գաղթակայաններու հիմնումի շրջանին, անոնք բաւական գաղթօճախներ կը հիմնեն արեւելեան Թրակիա, Փրոփոնտիտա, Վոսպոր (Բիւզանդիոն՝ արեւմտեան ափ եւ արեւելեան ափին Հալքիտոնա՝ այսօրուան Քատըքիոյ), Սեւ Ծով (հարաւը՝ Նիքոմիտիա, Պոնտոսի ափերուն Իրաքլիա ի Փոնտի, հիւսիսը Խրիմի թերակղզի՝ Հերսոնիսոս Դավրիքեան եւ այսօրուան Ռումանիոյ ափերուն՝ Քալատիս - այսօրուան Մանկալիա) եւ Սիչիլիա (Մեղարա Իվլէա (յուն․՝ Μέγαρα Ὑβλαία))։ 

Հին բնակիչներուն մէկ մասը Սիցիլիա կղզին (Իտալիա) կը գաղթեն եւ կը հիմնեն յունական գաղթօճախը (Սիցիլիոյ արեւելեան ծայրամաս)։

### Հռոմէական շրջան

Ք․Ա․ 146-ին հռոմէացիները Մեղարան կը գրաւեն։ Հռոմէական ազգամիջեան պատերազմին ընթացքին, Ք․Ա․ 45-ին, Մեղարային մեծ մասը կը քանդուի։ Քաղաքը մեծ վնասներ կը կրէ 396-ին գոթերու արշաւանքներուն ընթացքին։

### Բիւզանդական շրջան
Բիւզանդական շրջանին Մեղարա իր հին փառքը չունի։ Կը կառուցուին բիւղանդական ոճի եկեղեցիներ, վանքեր, որոնցմէ շատեր մինչեւ այսօր պահպանուած են, ինչպէս օրինակ՝ Երա Մոնի Այիու Իէրոթէու եւ Երա Մոնի Այիու Իոանի Մաքրինու։

### Նորագոյն եւ ժամանկակից շրջան
Օսմանեան բռանտիրութեան շրջանին, կը ձեւաւորուին մեղարացիներուն սովորութիւնները, որոնք մինչեւ մեր օրերուն պահպանուած են․ պարեր՝ «Թրաթային պար»ը, «Րուսալիա», «Մայիտես»․ ինչպէս նաեւ մեղարացիներուն տոհմային զգեստները։

1922-ին Մեղարա կը հաստատուին Փոքր Ասիոյ Աղետէն փրկուած գաղթականներ․ Փոքր Ասիոյ արեւմտեան ափերուն (Հիոս եւ Ինուսես յունական կղզիներուն դիմացը) գտնուող Մելի քաղաքէն։ Անոնք կը հիմնեն Մելի բնակավայրը, Մեղարային հարաւը։

## Բնակավայրեր
Այիա Թրիատա, Փաղէ, Ալեփոհորի, Վենիզա, Վլիհատա, Էլաթիա, Քինեթա, Քոցինարա, Քումինտրի, Լաքա, Լուպա, Մազի, Մելի, Միրինի, Փահի, Փեֆքենաս, Սթիքաս, դու Տոսքուրի օ Վրահոս, Մազարացի, Փերամա, Արմիրես, Մեղալօ Փեֆքօ, Քարտադաս, Ափողիրիսմա, Քաքիա Սքալա, Վլիհօ, Քոքինա եւ Րեվիթուսա։
### Պատկերասրահ

Պատկեր:Pachi Megara Attiki.jpg|Փահի
Պատկեր:West attica coast - panoramio (1).jpg|Մեղարայի ծովեզերեայ ափեր․ դիմացը՝ Սալամինա կղզին
Պատկեր:Κινέτα 2154.jpg|Քինեթա
Պատկեր:Nea Peramos to Salamina - panoramio.jpg|Նէա Փերամոսէն դէպի Սալամինա
Պատկեր:Kineta SE View.jpg|Քինեթա, դիմացը՝ Սալամինա
Պատկեր:National Road 8 (PATHE, European road 94) and railway line at Kakia Skala, Attica, Greece.jpg|Քաքիա Սքալա
Պատկեր:At the archaeological site of the Castle of Aigosthena on August 27, 2020.jpg|Էղոսթենա հնագիտական վայրը
Պատկեր:The Castle of Aigosthena on 27 August 2020.jpg|Էղոսթենա բերդը
Պատկեր:The ancient Megarian Castle of Aigosthena on August 27, 2020.jpg|Մեղարայի հնագիտական վայրը, Էղոսթենա
Պատկեր:Ναός Παναγίας, Αιγόσθενα 0424.jpg|Փանաղիա հին եկեղեցին
Պատկեր:Κιθαιρώνας και Αιγόσθενα 0372.jpg|Քիթերոնաս լեռ եւ Էղոսթենա․ այիոս Եորղոս հին եկեղեցին
Պատկեր:Kineta 191 00, Greece - panoramio (12).jpg|Քինեթա ծովափ


## Մշակոյթ
[ձախից|մինի|Տիոնիսոս օ Սաթիրոս արձանը․ կը գտնուի [Աթէնքի Հնագիտական Ազգային Թանգարանը|Աթէնքի Հնագիտական Ազգային թանգարանը]]

### Մեղարայի Հնագիտական թանգարան
Հնագիտական պեղումները յայտնաբերած են Մեղարային հարուստ անցեալը (Ք․Ա․ 8-րդ դարէն մինչեւ Բ․ դար)։ Անոնք կը հիւրասիրուին Մեղարայի Հնագիտական թանգարանը։

#### Պատկերասրահ

Պատկեր:Megara9.jpg
Պատկեր:Megara10.jpg
Պատկեր:Megara14.jpg
Պատկեր:Megara15.jpg
Պատկեր:Tesoro-megara.jpg|Գօտեքանդակ, Ք․Ա 520
Պատկեր:Megara8.jpg

### Թէաղենիսի աղբիւր
Թէաղենիսի աղբիւրը Յունաստանի տարածքին փրկուած ամենամեծ հին աղբիւրն է՝ Ք․Ա․ 5-րդ դար։ Աղբիւրը քաղաքին ջուր կը մատակարարէր Ք․Ա․ 5-րդ դարէն մինչեւ 396-ին։ Փրկուած մասը 35 սիւներով 19 մ․ երկայնք եւ 14 մ․ լայնութեամբ ըստ հնագէտներուն կը թուի ըլլալ միայն կէսը, քանի մնացեալը մեծ խորութեամբ տուներուն տակն է։

### Քասթանիոյ Ժողովրդակագրական Թանգարան
Քասթանիոյ Ժողովրդակագրական Թանգարանը կը հիւրասիրէ Մեղարացիներու մշակութային արժէք ներկայացնող մեծ հաւաքածոյ մը։

### Սքիրոնիոյ Թանգարան
Սքիրոնիոյ թանգարանը հիմնոած է քանդակագործ Քոսթաս Հրոնոփուլոս։ Բնութեան մէջ յղացական քանդակ-թանգարան մըն է․ կառուցումը շրջապատուած է արահետներով, բուսականութեամբ, արտաքին վայրերու յարմար քանդակներով, եւ 600 հոգիի համար բաց թատրոն։

        

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Յունաստանի քաղաքներ
Ստորոգութիւն:Բիւզանդիոյ քաղաքներ