open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սերովբէ Պէնկլեան

**Սերովբէ  Պէնկլեան** (), հայ դերասան եւ թատերական գործիչ։

Յաճախած է Բերայի ազգային երկսեռ վարժարանը։ Փոքր տարիքէն աշխատած է եւ այդ իսկ պատճառով դպրոց չէ յաճախած: Աշխատած է ըմպելարանի մը մէջ, իր եղբօր հետ: Չորս եղբայր ունեցած է եւ արհեստ չէ ունեցած։

Սերովբէ կարդալ չէ գիտցած, իսկ հայերէն արտասանութիւնն ալ օտար առոգանութիւն ունեցած: Հայերէնով ներկայացման մը հանդիսատես ըլլալով, զգացած է, որ ինք ընդունակ է դերասանութեան եւ 1857-1858-ին բարձրացած է բեմ, Խասգիւղի մէջ, մասնակցելով Մազաքեան-Աճէմեանի թատերախումբի ներկայացումներուն:

1861-1862-ին մտած է Արեւելեան թատրոնի խումբին մէջ իբրեւ դերասան։ 1863 թուականին Էքշեանի խումբին հետ մեկնած է Զմիւռնիա եւ հանդէս եկած քաղաքի այլ թատերախումբերուն մէջ։ 1868 թուականին մաս կազմած է Յակոբ Վարդովեանի «Օսմանեան թատրոն»ին մէջ։

1878 թուականին կազմակերպած է մասնագիտական օփերեթային խումբ մը, որ բեմադրած է հայկական եւ թարգմանական օփերէթներ։ Խումբին մէջ հանդէս եկած են Սիրանոյշը, Գարագաշեան քոյրերը, Մարտիրոս Մնակեանը, Դաւիթ Թրեանցը, Դ․ Շիրինեանը, Մ․ Չափրաստը եւ ուրիշներ։ Սերովբէ Պէնկլեանի թատերախումբը հիւրախաղերով այցելած է Թուրքիոյ, Յունաստանի, Եգիպտոսի շարք մը քաղաքներ։ Պէնկլեանի լաւագոյն դերերէն եղած են՝ Բել (Ռ․ Սետեֆճեանի «Հայկ դիւցազն»), Մերզուկ (Շ․ Լեկոքի «Ժիրոֆլե-ժիրոֆլիա»), Արիֆ, Հոր-հոր աղա (Տիգրան Չուխաճեանի «Արիֆ», «Լեպլեպիճի Հոր-հոր աղա»), Շապուհ (Մ․ Պեշիկթաշլեանի «Արշակ Բ.», բեմադրութիւն Սերովբէ Պենկլեանի, 1899, Փարիզ)։
## Աղբիւրներ
* «Թատերական Դէմքեր», Նշան Պէշիկթաշլեան, Գէորգ Մելիտինեցի Գրական Մրցանակ, էջ 63-78։

Ստորոգութիւն:1834 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:29 Յունիսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Բերա ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1900 մահեր
Ստորոգութիւն:28 Փետրուարի մահեր
Ստորոգութիւն:Աղեքսանդրիա մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ
Գարեգին Պէշկէօթիւրեան

**Գարեգին Պէշկէօթիւրեան** (1867, Խարբերդ - 1891 ), հայ բանաստեղծ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է 1867-ին Խարբերդի մէջ բողոքական ծնողքէ: Մանուկ տարիքին կորսնցուցած է ծնողքը եւ ծեր հաւուն քով անցուցած է իր որբութեան առաջին տարիները։ 1873-ին, հազիւ վեց տարեկան, կը սկսի յաճախել տեղւոյն ամերիկեան միսիոնարաց վարժարանը, ուր կը լրացնէ իր ուսումը տարիներու շրջանին մէջ՝ մեծ յաջողութեամբ ուսանելով բացի մայրենի լեզուէն նաեւ անգլերէն լեզուն եւ այդ լեզուով իսկ լափելով Անգլիական գրականութեան գլուխ գործոցները՝ Համլէթը, Մաքպէթը, ինչպէս նաեւ Օսքարի եւ Չայլտ Հարօտլի հեղինակութիւնները։ Ընթացաւարտ ըլլալէն յետոյ չէ բաժնուած իր սիրական վարժարանէն ու իբրեւ ուսուցիչ քանի մը տարի պաշտօնավարած է, ունենալով ձեռնասուն աշակերտներ։ Իր ընտանեկան պայմանները ու գաւառի կեանքը մղած են զինքը բանաստեղծութեան ու գրած է «Սրինգ»ը, «Վհատութիւն»ը եւ այլ քերթուածներ։ Նաեւ 14 տարուան աշխատութեամբ մը կատարելագործած է արուեստագէտի մը աստիճան իր երգեհոն ու սրինգ նուագելու կարողութիւնը։ 1891-ի Յունիսին, դեռ երիտասարդ, թոքախտի անողոք ճիրաններէն չկրնար խուսափիլ ու իր ցաւոտ կեանքը կը վերջացնէ Խարբերդի գերեզմանատան մէկ անկիւնը։

Ռուբէն Որբերեան գեղեցկապէս ի վեր հանած է հէգ բանաստեղծին կեանքը հետեւեալ տողերով.

 
## Պէշկէօթիւրեանի բանաստեղծութիւնը
### Սրինգ



## Աղբիւրներ
* Մասիս 1892 էջ 199
* Ծաղիկ Ա․ Անտոնեան 1907 էջ 391
* Թանգարան Բարձ․ Հ․ Ասատուր էջ 333
* Յիշատակարան, Վ. Գ. Զարդարեան, Ա. հատոր, Կ. Պոլիս, էջ 312:

Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
Պէրկըն

**Պէրկըն** ( [ˈbærɡən]), Նորվեկիոյ երկրորդ ամէնամեծ քաղաքը, Հորտլանտիա ֆիւլքէի մայրաքաղաքը, արեւմտեան Նորվեկիոյ ամէնամեծ քաղաքը։ Տեղակայուած է երկրի արեւմտեան մասին մէջ՝ Հիւսիսային Ծովու ափին, Միտթորլան տարածաշրջանին մէջ։ Կը գրաւէ Պէրկընեան թերակղզիի տարածքը։ Մինչեւ 1299 թուականը եղած է Նորվեկիոյ քաղաքը, մօտաւորապէս մինչեւ 1830-ական թուականները՝ երկրին ամէնամեծ քաղաքը։ Այսօր Պէրկընը մեծ նաւահանգիստ մըն է եւ նաւթային արդիւնաբերութեան կեդրոն։ Քաղաքը ունի համալսարան։

Պէրկընի միջնադարեան նաւամատոյցը մաս կը կազմէ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի համաշխարհային մշակութային ժառանգութեան ցուցակին։ 2000 թուականին Պէրկըն ճանչցուած է իբրեւ Եւրոպայի մշակութային մայրաքաղաք։ Այստեղ տեղի ունեցած է Եւրատեսիլի 1986-ի մրցոյթը։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Նորվեկիոյ քաղաքներ
Արթօ Պէրպէրեան

**Արթօ Պէրպէրեան**, ծնած եւ մահացած է Իստամպուլ։ Բան-Կալթիի Մխիթարեան Լիսէէն ետք, աւարտած է Պետական Գեղարուեստից Ակադեմեայի բեմական արուեստի բաժինը։ Ստանձնած է Իսթանպուլի արհեստավարժ բազմաթիւ թատրոններու բեմայարդարումներու աշխատանքը։ Որպէս բեմայարդար ճարտարապետ աշխատակցած է հեռատեսիլի զանազան ժապաւէններու, ինչպէս՝ Լիւթֆիւ Աքատի «Էօմեր ՏէյֆէտտինՀիքայէլէրի» եւ Հալիտ Ռէֆիղի «Եօրկուն Սավաշճը» հեռատեսիլի շարքերը։ Աշխատակցած եւ գործակցած է թուրք թատրոնի գրեթէ բոլոր յայտնի անուներուն հետ՝ Կէնճօ Էրքալ, Էնկին Ճէզզար, Կիւլրիզ Սուրուրի, Անի Էփէքգայա, Աթիլլա Տօրսայ, Ալլի Փոյրազօղլու, Մեթին Սէրէզլի եւ Ալթան Էրպուլաք։ Մխիթարեան, կեդրոնական, Պեզճեան եւ Գարակէօզեան Սանուց Միութիւններու մէջ բեմադրած է թատերական ներկայացումներ, ինչպէս՝ Ճոն Սթայնպէքի, Ակաթա Քրիսթիի, Անթոն Չեխովի, Նէճաթի Ճումալըի, Հալտուն Թանէրի եւ Ճոն Ֆոլսի յայտնի թատերգութիւնները։ Մխիթարեան Սանուց Միութեան բեմին վրայ, մեծ յաջողութեամբ ներկայացուցած է իր գրած եւ բեմադրած *Oyun* թատերախաղը։

Իր հայերէն ներկայացումներն են՝ Լեւոն Շանթի Հին Աստուածներ, Արմէն Տիգրանեանի Անուշիկ եւ իր հեղինակած Հայա, Պօքօմէտի եւ Սէբաստաքիւս թատերապարերը։ Յետ մահու, իր տիկնոջ եւ մտերիմ բարեկամներուն ջանքերով ներկայացուեցաւ, իր իսկ պատրաստած Քաջ Քիշոտ եւ Տոն Նազար թատերապարերը։

Իր թատերական երկերն են՝ Մկոյի Պատմութիւն, Պոքոմէտի եւ Սեբաստաքիւս։ 2000-ին յետ մահու հրատարակուեցաւ իբրեւեւ շարժանկարի սենարիօ գրի առած թրքերէն վիպակը՝ Անտիքա Կէջէն Կունլէրի խորագրով։ Իր հայերէն արձակին լաւագոյն նմոյշը կը կազմէ Ռոպէր Հաստէճեան Գրական Գործունէութեան 40 Ամեայ Հանգրուանին յուշամատեանին համար գրած «6.35-ի Անտեսանելի Ճմբորդը» խորագրեալ յուշագրութիւնը։

## Ծանօթագրութիւններ
Պէրպէրեան Վարժարան (Գահիրէ)

**Պէրպէրեան վարժարան**, ամենօրեայ վարժարան Եգիպտոսի մէջ։ Հիմնուած է 1924-ին, Քահիրէի մէջ՝ Օննիկ եւ Շահան Պէրպէրեաններու ջանքերով։ Կոստանդնուպոլսոյ նոյնանուն միջնակարգ վարժարանի շարունակութիւնն էր։ Ունեցած է 9-ամեայ գիշերօթիկ եւ ցերեկային բաժիններ։ Ընդունուած են 8-20 տարեկան պատանիներ (ընդհանուր թիւը՝ մինչեւ 120)։ Շրջանաւարտներուն իրաւունք  կը տրուէր առանց քննութեան ընդունուիլ եւրոպական համալսարաններ։ 1933-ին նիւթական դժուարութիւններու հետեւանքով փակուած է։

Ստորոգութիւն:Գահիրէ
Համբարձում Պէրպէրեան

**Համբարձում Պէրպէրեան** (25 Մայիս 1905, Ատանա – 13 Մարտ 1999, Մասաչուսէթս, Միացեալ նահանգներ), հայ երգահան, խմբավար ու մանկավարժ։

## Կենսագրութիւն
Հ. Պէրպէրեան յաճախած է ծննդավայրին Ֆրէրներու վարժարանը մինչեւ 1915, երբ ընտանիքին հետ աքսորուած է Պապ, ուր կը մեռնին իր ծնողքը։ 1917-ին բախտի զուգադիպութեամբ ազատելով ստոյգ մահէ, անապատը լքած ու փախած է Հալէպ: Հոն մտած է ամերիկեան որբանոցը, ի յայտ բերելով երաժշտական մասնաւոր ձիրք։ Վերադառնալով Ատանա, 1918-ին մտած է տեղւոյն «Արդարեան» վարժարանը եւ ապա ուսումը շարունակած է Կեդրոնականի մէջ, ուր սոլֆէժի դասեր առած է Կ. Պօղոսեանէ։ Շարունակած է ջութակի դասեր առնել Իզմիր անցնելէ ետք։ Իզմիրի աղէտին պատճառով, կ՚ապաստանի Աթէնք։ Շրջան մը հայոց վարժարանի տնօրէն եղած է, եւ իր յամառ ջանքերուն շնորհիւ յաջողած է երաժշտանոց մտնել 1922-ին։ Հետեւած է ներդաշնակութեան, թաւջութակի եւ ձայնավարժութեան դասընթացքներուն։ Աւարտելով 1930-ին, տուած է հայկական նուագահանդէսներ։ 1932-ին անցած է Լիբանան եւ Սուրիա, համերգներ տալով իր եւ այլ երաժիշտներու գործերէն։ Հաստատուելով Պէյրութ, զարկ տուած է հայ երաժշտութեան, կազմակերպելով երգահանդէսներ եւ նուագահանդէսներ հարիւրէ աւելի մասնակցողներով։ Երաժշտութիւն դասաւանդած է Հ.Բ.Ը. Միւթեան զանազան վարժարաններուն, ինչպէս եւ Անթիլիասի Դպրեվանքին մէջ։

1961, 1978 եւ 1982 թուականներուն հեղինակային համերգներով այցելած է Խորհրդային Հայաստան։ 1981-ին ստացած է Հայաստանի Երգահաններու Միութեան Կոմիտասի անուան մրցանակը։
 
## Գործեր
# Մեներգներ.- 175է աւելի մեներգներ գրած է։
# Օփէրաներ.- «Արեգնազան», «Շողիկը եւ Թիթեռ»
# Խմբերգներ.- 145 խմբերգներ ունի 
# Ջութակի եւ Դաշնակի կտորներ.- 6 ջութակի եւ 15 կտոր դաշնակի համար
# Օրաթորիօ.- Գրուած է Վահան Թէքէեանի «Եկեղեցին Հայկական» քերթուածին
# Քոնչերթօ.- Զելլոյի Քոնչերթօ եւ ջութակի քոնչերթօ։

Իր գլուխ գործոցներէն է «Խորհուրդ Վարդանանց» Օրաթորիոն:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ երգահաններ
Ստորոգութիւն:Հայ խմբավարներ
Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ
Ստորոգութիւն:1905 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Ատանա ծնունդներ
Ստորոգութիւն:25 Մայիսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1999 մահեր
Ստորոգութիւն:13 Մարտի մահեր
Յարութիւն Պէրպէրեան

**Յարութիւն Պէրպէրեան** (), հայ բանաստեղծ, գրաքննադատ ու մանկավարժ։
## Կենսագրութիւն
Ծնած է Հալէպ: Ուսումը ստացած է Պէյրութ (երկրորդական՝ Ազգային Լեւոն եւ Սոֆիա Յակոբեան Քոլէճ, յաճախած է Հայկազեան համալսարան՝ մասնագիտանալով գլխաւորաբար անգլերէն լեզուի ու գրականութեան մէջ: Այնուհետեւ Քանատայի Գոնգորտիա  համալսարանին մէջ հետեւած է մանկավարժութեան եւ Մք-Կիլ համալսարանէն ստացած է մանկավարժութեան Մագիստրոսի տիտղոսը:  ։ Տասնամեակ մը վարած է Համազգայինի Կեդր. վարչութեան գործադիր քարտուղարի պաշտօնը, 1978-էն 1987-ի աւարտը մաս կազմած է «Բագին» ամսագրի խմբագրութեան: 1988-ին հաստատուած է Մոնթրէալ, Քանատա, ուր երեսուն տարի վարած է հայերէն լեզուի եւ գրականութեան ուսուցիչի պաշտօնը Սբ. Յակոբ ազգային վարժարանին մէջ: 

Գրած է կանուխէն, բանաստեղծութիւններ եւ գրական-վերլուծական փորձեր՝ գրական մամուլի մէջ (յատկապէս՝ «Բագին»ի):
* Քերթուածներու առաջին ժողովածուները եղան՝ «Կորիզ» եւ «Ոսպնեակ» (1979 եւ 1984):
* Շարունակուող արտադրութիւն կ'ունենայ (նոր ժողովածու մը՝ «Անցման Եղանակ», 1993-ին): Աւելի ուշ լոյս կը տեսնեն «Սահմաններ» (2007) եւ «Առաձգական» (2021) հատորները Հայաստանի մէջ: Կարգ մը բանաստեղծութիւններ թարգմանուած են գերմաներէնի եւ անգլերէնի: Գրած է բազմաթիւ ուսումնասիրութիւններ, յօդուածներ եւ գրախօսականներ: Երեւանի մէջ կայացած «Գրողների համահայկական 4-րդ համագումարին պարգեւատրուած է Հայաստանի գրողներու միութեան ոսկեայ մետալին, իսկ 2015-ին՝ Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան «Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշանին: նաեւ կ'ունենայ աշխատակցութիւն գրական մամուլին հետ։ 

## Ծանօթագրութիւններ


## Աղբիւրներ
* Հայ Կեանք եւ Գրականութիւն, Երկրորդական Բաժին (Բ. եւ Գ. տարիներ), Յարութիւն Քիւրքճեան, էջ 210:

Ստորոգութիւն:1951 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հալէպ ծնունդներ
Շահան Ռ. Պէրպէրեան

**Շահան Պէրպէրեան** (), հայ փիլիսոփայ, երաժիշտ, մանկավարժ, հոգեբան, գեղագէտ եւ գրող։ Նկարիչ Արտաւազդ Պէրպէրեանի հայրը։

## Կենսագրութիւն
Պէրպէրեան ծնած է Կոստանդնուպոլիս, ներկայիս Թուրքիոյ մէջ։ 1894-1896-ին, իր ծնողներուն՝ Ռեթէոսի եւ Զարուհիի, եւ մեծ եղբօր՝ Օննիկի հետ, ապրած է Ժընեւ, Զուիցերիա, ազատելու համար Սուլթան Ապտուլ Համիտի դաժանութիւններէ, 

Վերադառնալով Կոստանդնուպոլիս, ընդունուած է Պէրպէրեան դպրոց, որ հիմնած էր Գատըգէոյի մէջ: Այդ ժամանակ սկսած է ջութակի անձնական դասեր առնել, բայց շուտով փոխած է միտքը, ձեռնարկելով  դաշնամուր նուագելու, ուր նոյնպէս չէ յաջողած։

1906-ին Պէրպէրեան աւարտած է դպրոցը, եւ 15 տարեկանէն սկսեալ աւանդած է գրականութիւն եւ գիտութիւն։ 1908-ին անցած է Փարիզ եւ յաճախած է Սորպոն եւ Քոլեճ Տո Ֆրանս, ուսանելով փիլիսոփայութիւն եւ հոգեբանութիւն Հենրի Պերկսոնի եւ Ճորճ Թումասի հետ, ապա ընկերաբանութիւն՝ Էմիլ Տուրքhայմի հետ։ Նոյն ժամանակ, Պէրպէրեան պահած է իր սէրը երաժշտութեան հանդէպ, յաճախելով համերգներու եւ երաժշտութեան դասեր տալով։

1911 թուականին, Պէրպէրեան պարտաւոր էր վերադառնալ Կոստանդնուպոլիս, ստանձնելու համար Պէրպէրեան դպրոցի տնօրէնի պաշտօնը եւ չէ կրցած շարունակել մասնագիտութիւնը։ Խորացած է հայ մշակութային կեանքին եւ մթնոլորտին մէջ։ Այս ժամանակռ ծանօթացած է Կոմիտասին եւ անոր հետ յաճախակի զրոյցներ ունեցած՝ արուեստի հարցերու շուրջ։

1918-ին Շահան Պէրպէրեան որոշած է տնօրինել Ուսուցիչներու Խնամակալ Յանձնաժողովը եւ մասնակցիլ Կեդրոնական Ուսումնական Խորհուրդին։ Յօդուածներ հրատարակած է թերթերու մէջ։ 1922 թուականին, Գեղամ Գաւաֆեանի, Վահան Թէքէեանի, Յակոբ Օշականի եւ Կոստան Զարեանիհետ խմբագրած է «Բարձրավանք» ամսաթերթը, որ նուիրուած էր գրականութեան եւ արուեստի։ ։

1921-ին ամուսնացած է Դելլի Սիրագեանի հետ եւ ունեցած երկու մանչ զաւակ՝ Արտաւազդ (1923-2002) եւ Պարէտ։ Պարէտ մահացած է 20 տարեկանին ինքնաշարժի արկածով, իսկ Արտաւազդ անցած է Փարիզ եւ զբաղած է արուեստով։

Պէրպէրեանի ձեռագիրները կը գտնուին Երուսաղէմի մատենադարանին մէջ։

Մահացած է Փարիզի մէջ, 9 Նոյեմբեր 1956-ին։

## Հրատարակուած գործեր

* Բարձրացում
* Փափաք
* Պոլիս
* Քու յիշատակդ
* Իւսկիւտար
* Կ՚անձրեւէ տղաս
* Գիշերերգ
* Աստուածածնին ու խաչին
* Հրաւէր լուսնի տակ
* Դուն աղբիւրն ես
* Գարուն բացուաւ
* Հօյ Հելինէ
* Արազին
* Հովին երգը
* Զարոյի երգը
* Կարօտի երգ
* Ես ունէի
* Ամպի փէշով
* Ձմեռն անցաւ
* Լուսաւորչի կանթեղը
* Հասուն արտ
* Գիւղիս ճամբան
* Գիշերն անուշ է
* Սէրով, սէրով
* Ահաւասիկ
* Թող դէմքդ տժգունի
* Հսկում
* Երգ երջանկութեան
* Անձրեւին հետ
* Իրիկունն իջաւ
* Ձեռագիր
* Վարդանանց քայլերգ
* Ովսաննա
* Ալէլուիա
* Այսօր տօն է
* Ետեւէս եկուր
* Մի՛ մերձենար յիս
* Անառակը
* Եկուր վիշտ
* Օրերն անդարձ
* Իղձ
* Ջուրին վրայ

## Ծանօթագրութիւններ

## Գրականութիւն
* Տէր Խաչատուրեան, Ա։ Շահան Ռ. Պէրպէրեան (1891–1956)։ Beirut, 1969

Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ
Պսակ Քհնյ. Պէրպէրեան

**Պսակ Քհնյ. Պէրպէրեան **, Աւազանի անունով Գրիգոր, որդի Կարապետի եւ Սիլվայի, ծնած է Հալէպ, 1979-ին։

Նախնական կրթութիւնը ստացած է Ազգ. Հայկազեան ապա՝ Ազգ. Զաւարեան վարժարաններէն, զոր աւարտելէ ետք, յաճախած է Ազգ. Քարէն Եփփէ ճեմարան միայն մէկ տարի։

Մանկութեան տարիներուն եղած է դպիր Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ մէջ եւ ապա յաճախած՝ կիրակնօրեայ վարժարան։

1991-ին մեկնած է Լիբանան եւ ընդունուած Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան «Զարեհեան» դպրեվանքը իրրեւ սան ստանալու համար կրօնական դաստիարակութիւն։ Ժաոանգաւորաց նախապատրաստական դասարանէն մինչեւ 3րդ կարգ հետեւած է դպրեվանքի ուսման։

Իսկ 1994-ին կր վերադաոնայ Հալէպ եւ կը մտնէ կեանքի ազատ ասպարէզ ու կր հետեւի ոսկերչութեան։

1998-ին կը կատարէ, իր զինուորական ծաոայութիւնը սուրիական հայրենիքին, մինչեւ 2000։

Այնուհետեւ հրաժարելով ոսկերչութենէն, կր հետեւի պապենական աշխատանքին՝ կօշիկի գործատեղիին մէջ։

Իր աոօրեայ աշխատանքին զուգահեո ան հետաքրքրուած է ազգային-մշակութային կեանքով։ Անդամակցած է Հալէպի Համազգայինի մեծ ընտսնիքին ու ծաոայած՝ մշակութ՚ային կեանքին։

Հետագային ընտրած է իր կեանքի ընկերը՝ օրդ. Ալին կիրակոսեանը, որուն հետ պսակուած է 1 Մարտ 2003-ին, Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցւոյ մէջ ձեռամբ Տ. Մաշտոց քհնյ. Արապաթլեանի եւ բախտաւորուած է երկու մանչ զաւակնևրով՝ Կարօ եւ Յակոբ։

Տարիներ ետք իր մէջ կ՝ արթննայ հոգեւորական ըլլալու փափաքը։ Աո այդ 2007-ին կը ներկայացնէ իր դիմումնագիրը Բերիոյ Հայոց Թեմի Աոաջնորդ՝ Տ. Շահան Ս. Եպս. Սարգիսեանին եւ կրօնական ժողովին։

Իր դիմումնագիրը ընդունուելով եւ Աոաջնորդ Սրբազան Հօր տնօրինումով, դարձեալ կը մեկնի դպրեվանք եւ երկու տարի կը հետեւի քահանայից դասընթացքին։ Աւարտելէն ետք սարկաւագ կը ձեոնադրուի իր եօթ քահանայացու դասընկերներուն հետ ձեոամբ Գերշ. Տ. Շահան Ս. Եպս. Սարգիսեանի Անթիլիասի Ս. Լուսաւորիչ մայր տաճարին մէջ։

Այնուհետեւ կը վերադաոնայ Հայէպ, կր վերամիանայ իր ընտանիքին եւ հարազատներուն ու իրրեւ սարկաւագ կը ծաոայէ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ։

Իր քահանայական ձեոնադրութիւնն ու օծումը տեղի կ՝ ունենան ձեոամբ Թեմիս Աոաջնորդ Տ. Շահան Ս. եպս. Սարգիսեանի եւ խարտաւիլակութեամբ Հոգշ. Տ. Սիփան Վրդ. Քէչէճեանի, Գամիշլիի Ս. Յակոբ եկեղեցւոյ մէջ 24 Յունուար 2010-ին, վերակոչուելով Տ. Պսակ։

Աոաջնորդ Սրբազան Հօր տնօրինութեամբ նորընծայ Տ. Պսակ քահանան իր քաոասնօրեայ պատրաստութեան ժամանակաշրջանը անցընելէ ետք Հալէպի Ս. քաոասնից Մանկանց եկեղեցւոյ յարակից սենեակին մէջ, Սրբազան Հօր տնօրինումով հոգեւոր հովիւ կը նշանակուի Գ՚ամիշլիի Ս. Յակոբ եկեղեցւոյ։ կարճ ժամանակ մը կը գործակցի Տ. Յակոբին հետ։ Սակայն վերջինիս անհանգստութեան պատճաոով, երբ ան հանգստեան կը կոչուի Տ. Պսակ Ս. Յակոբ եկեղեցւոյ միակ
քահանան կ՝ ըլլայ։

Ան բնաւորութեամբ հանդարտ եւ սակաւախօս է։
## Ծանօթագրութիւններ
Պըրշքա

**Պըրշքա**, սպանական միջազգային հագուստի ցանց եւ Inditex ընկերութեան մաս։ Ընկերութիւնը ստեղծուած է Ապրիլ 1998-ին։ Այժմ ունի 1006 խանութ, շուրջ 64 երկիրներու մէջ, ներառեալ Հայաստան։

6 Սեպտեմբեր 2011–ին Bershka–ն ստեղծեց համացանցային խանութ, որ կը սպասարկուէր Ֆրանսայի, Գերմանիոյ, Յունաստանի, Լեհաստանի, Իտալիոյ, Նետըրլանտներու, Փորթուկալի, Չինաստանի եւ Միացեալ Թագաւորութեան մէջ։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Bershka Rennes.jpg|Պըրշքայի խանութ՝ Ռենի մէջ
Պատկեր:Bershka, Yerevan, Dalma Garden, ArmAg.jpg|Պըրշքայի խանութ՝ Երեւանի Տալմա Մոլի մէջ
Պատկեր:Bershka on Unirea Shopping Center Bucharest 2010.JPG|Պըրշքայի խանութ՝ Պուխարեսթի մէջ
Պատկեր:Bershka Thessaloniki.jpg|Պըրշքայի խանութ՝ Թեսաղոնիկէի մէջ


## Ծանօթագրութիւններ
Պըրքլիի Հանրային Գրադարան

**Պըրքլիի Հանրային Գրադարան** (), հանրային գրադարանային համակարգ Պըրքլինի մէջ, Գալիֆորնիա: Բաղկացած է կեդրոնական գրադարանէն, Քլերմոնտ մասնաճիւղէն, հիւսիսային, հարաւային եւ արեւմտեան մասնաճիւղերէն:

## Պատմութիւն
Պըրքլիի հանրային գրադարանը բացուած է 1893-ին Շատուք պողոտային վրայ եւ ունեցած է 264 գիրք:

1905-ին գրադարանը տեղափոխուած է նոյն պողոտայի Կիտրեճ փողոցը գտնուող եւ Էնտրիւ Գառնըկիի հիմնած աղիւսէ շինութեան մէջ, որուն հողատարածքը նուիրաբերած է Ֆրանսիս Շատուքի կինը` Ռոզա Շատուք:

1906-ի Սան Ֆրանսիսքոյի երկրաշարժէն ետք, բնակչութեան աճին գոհացում տալու համար, գրադարանը բացած է չորս այլ մասնաճիւղեր՝ Պըրքլիի շրջակայքը:

1930-ին գրադարանը քանդուած է եւ անոր փոխարէն հաստատուած է ճարտարապետ Ճէյմս Վ. Պլաչեքի նոր նախագիծը։

Նոր կեդրոնական գրադարանը բացուած է 1934-ին եւ մինչեւ 2002-ի վերանորոգումն ու վերաբացումը անիկա համարուած է կեդրոնական մասնաճիւղը:

2012-ին աւարտած է Քլերմոնտ եւ հիւսիսային մասնաճիւղերու վերակառուցումը, իսկ 2013-ին` հարաւային մասնաճիւղին վերակառուցումը: Վերակառուցումներու ընթացքին շարժական Branch Van մը տեղակայուած է իւրաքանչիւր մասնաճիւղի մօտ` ապահովելու գրադարանային գործունէութեան ընթացքը:

Պըրքլիի հանրային գրադարանին բոլոր մասնաճիւղերը ապահովուած են ինքնակառավարուող սարքերով. ընթերցողները տեսագրող սարքերու օգնութեամբ կը ստուգեն գիրքերուն ելքն ու մուտքը: Ընթերցողները կրնան  գիրքեր պատուիրել կամ թարմացնել համացանցի օգնութեամբ կամ հեռախօսով:

## Գործիքներ Տրամադրող Գրադարան
Կը համարուի գործիքներ տրամադրող եզակի գրադարաններէն եւ կը գործէ հարաւային մասնաճիւղին մէջ: Նման ծառայութիւն եղած է Օհայոյի մէջ 1976-ին: Գործիքներ վերցնելու համար պէտք է ըլլալ 18 տարեկան եւ Պըրքլիի բնակիչ:

Գործիքներու փոխառութեան գրադարանի առաջարկները կը ներառեն գլխաւորաբար ձեռքի գործիքներ, թեթեւ ելեկտրական գործիքներ եւ սարքեր՝ պտուտակահաններ, տարբեր մուրճեր, սանդուխներ, շինարարական  գործիքներ եւ անվճար խորհրդատուութիւն: Ուշացման պարագային, վճարումները կը կազմեն $1, $5 կամ $10 օրական՝ ըստ փոխ առնուած առարկային: 

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Berkeley Public Library corner pylon detail.jpg
Պատկեր:Berkeley Public Library South Branch, 2013.jpg|Հարաւային մասնաճիւղ, վերանորոգուած է 2013-ին
Պատկեր:BPL Tool Lending Library.jpg|Գործիքներ տրամադրող հարաւային մասնաճիւղը


## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Պաշտօնական կայք

Ստորոգութիւն:ԱՄՆ գրադարաններ
Պիլ Կէյթս

**Ուիլիըմ Հէնրի Կէյթս Գ.** (, յայտնի է **Պիլ Կէյթս** անունով) Ամերիկացի արուեստի մասնագէտ, բարերար, ներդրող եւ համակարգիչի ծրագրավորող, մայքրոսոֆթի հիմնադիր։ 1975-ին, Կէյթս եւ Փոլ Ալլըն միասնաբար հիմը կը դնեն «Մայքրոսոֆթ»(էնք), որ եղաւ աշխարհի ամէնամեծ Համակարգիչի սոֆդուէրի ընկերութիւնը։ Իր ասպարէզին ընթացքին, Կէյթս եղած է Գլխաւոր Տնօրէն եւ գլխաւոր ճարտարապետ «Մայքրոսոֆթի» ու եղած է ամենախոշոր անհատական բաժնատէրը մինչեւ՝ Մայիս 2014։ Ան հեղինակած եւ համահեղինակած է բազմաթիւ գիրքեր։

## Կեանք Վաղ Շրջան
Ուիլիըմ Հէնրի «Պիլլ» Կէյթս Գ. (ծնած՝ 28 Հոկետեմբեր 1955) Ամերիկացի արուեստի մագնատ մըն է, բարերար, ներդրող եւ համակարգիչի ծրագրաւորող։1975-ին, Կէյթս եւ Փոլ Ալլըն միասնաբար հիմը կը դնեն «Միքրոսոֆդ»(էնք),որ եղաւ աշխարհի ամէնամեծ Համակարգիչի սոֆդուէրի ընկերութիւնը։ Իր ասպարէզին ընթացքին, Կէյթց եղած է գլխաւոր տնօրեն եւ գլխաւոր սոֆդուէրի ճարտարապետ «Միքրոսոֆդի»,ու եղած է ամենախոշոր անհատական բաժնատերը մինչեւ Մայիս 2014.Ան հեղինակած եւ համահեղինակած է բազմաթիւ գիրքեր։

1987-էն սկսեալ, Կէյթց նէրառուած է Ֆորպզի աշխարհի մեծահարուստներու ցանկին մէջ ու եղած է ամէնէ մէծահարուստը 1995-2014. 2009-2014,անոր հարստութիւնը կը կրկնապատի $40 Միլիարէն, դառնալով $82 միլիարէ աւելի։2013-2014 իր հարստութիւնը $15 միլիառ կ՚աւելնայ։ Առայժմ ան կը նկատուի աշխարհի ամէնահարուստ մարդը։

Պիլլ Կէյթցը ամէնածանօթ ձեռներեցներէն է անձնական համակարգիչի հեղաշրջման. Ան իր արուեստի աշխատանքներոըն պատճառով քննադատուած է։ Հետագային ամն ձեռք առած է բարերարական գործեր, նուիրելով մեծ գումարներ բազմադիւ բարէգործական հաստատութիւններու եւ գիտական ուսումնասիրական աշխատանքներու Պիլլ եւ Մէլինտա հաստատութեան(2000) կողմէ։

Պիլլ Յունուար 2000-ին կէ հրաժարի «Միքրոսոֆդի» տնօրէնի գահէն, եւ Փետրուար 2014 բոլորովին կը հրաժարի «Միքրոսոֆդի» տնօրէնութենէն եւ կը դառնայ դէգնոլոժիական խորհրդատու նոր տնօրէնին՝Սադեա Նատելլային։

**Կանուխ Կեանք**

Կէյթց ծնած է Սիյէթլշ Ուաշինկդօն Օգոստոս 28,1955 ին։ Ան զաւակն է Ուիլլիամ եւ Մարի Կէյթցին։ Անոր տոհմական ժառանգականութիւնները ունին Անգլիական, Գերմանական եւ Իրլանտական սկզբունքներ։ Հայրը եղած է բաստաբան եէւ մայրը անդամ եղած է «ՊանքՍիստեմ»-ի եւ «Իունայդտ Ուէյ»-ի տնօրէնութեան։ Ան ունի մէկ անթրանիկ քոյր՝ Քրիսդի եւ մէկ կրտսեր քոյր՝ Լիպի։ Ան ընտանիքին մէջ 4-րդ զաւակնէ որ կը կրէ Ուիլիամ անունը, բայց ճանցուած՝ Ուիլիամ Կէյթց III որովհետեւ հայրը Ուիլիամ Կէյթց II. Երբ փոքր էր՝ ծնողքը Ուիլիամի համար որոշած էին բաստաբանութիւն իբր ասպարէզ:

Երբ ան տակաւին փոքր էր ծնողքը կը քաջալերէր անոր մասնակցումը մրցունակ եւ յաղթանակ հատուցող խաղերու:

13 տարեկանին ան կ՝արցանգրուի «Լէյքսայտ» նախապատրաստական դպրոցը:երբ 8 տարեկան էր դպրոցի տիկնանցը դպրոցին կը գնէ «Դէլէդայբ Մոտէլ 33» Տէրմինալ: Կէյթց հետաքրքրուած գոտով՝ ան յաճախ իր դասապահերը բախցնելով կը հետապնդէ սորվիլ գոտ գրել եւ գոտով համակարգիչի խաղեր պատրաստել: Այն իր առաջին խաղը կը շինէ, որ «Թիք-Թաք-Թօ»ի տէսակ էր որ կ՛արտօնէր գործածողը խաղալ համակարգիչին դէմ: Կէյթց կը հիյանար գործիքով եւ անոր կարողութեամբ գոտերը կատարելու կատարեալ ձեւով:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:28 Հոկտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի բարերարներ
Պիլ Ուիթըրզ

**Պիլ Ուիթըրզ** (, ), ամերիկացի երգիչ եւ երգահան:

1970 եւ 1985 տարիներու մէջ աշխատութիւններ կատարած է: Իր ամէնեն կարեւոր երգերն են "Lean On Me", "Ain't No Sunshine", "Use Me", "Lovely Day" եւ "Grandmas Hands": "Stil Bill" անունով իր կեանքը պատմող վաւերագրական ժապաւէն ստեղծուած է:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Ամերիկացիներ
Ստորոգութիւն:Երգիչներ
Պիլի Պրաուն

**Պիլի Պրաուն** (), ամերիկացի դերասան մըն է: 2014-ին, Պրաուն գլխաւոր դեր ստանցնեց Շոնտա Ռայմզի տրամա *[[How to Get Away with Murder]]* հեռուստաշարին մէջ։ Ան նաեւ ճանչցուած է իր տարբեր դերերով հետեւեալ հեռուստաշարններուն մէջ՝ *[[Lights Out (2011 հեռուստաշար)|Lights Out]]*, *[[Dexter (հեռուստաշար)|Dexter]]*, *[[Sons of Anarchy]]*, եւ *[[Hostages (հեռուստաշար)|Hostages]]*:

## Վաղ Կեանք եւ Ասպարէզ
Պրաոուն ծնած է 30 Հոկտեմբեր, 1970-ին եւ մեծցած է Ինկլոուտ, Քալիֆորնիա, ԱՄՆ Ան ճանչցուած է իբրեւ գաղտնի ոստիկան Մայք Էնտըրսըն Showtime կայանի *[[Dexter (հեռուստաշար)|Dexter]]* հեռուստաշարին մէջ 2011էն 2012: Նախնապէս ան գլխաւոր դեր մը ունէր իբրեւ բռնցքամարտիկ Ռիչըրտ Ռէյնոլտզ FX կայանի ''Lights Out'' հեռուստաշարին մէջ: 2012-ին ստանցնեց Օկըստ Մարքսի դերը հինգերորդ *[[Sons of Anarchy]]* հեռուստաշարի եղանակին մէջ: Ան ձայնային դերասանական դերը ստանցնած է Cliffjumper-ի դերը *[[Transformers: Prime]]* հեռուստաշարին մէջ։ 2013-ին, ան ստանցնեց գաղտնի ոստիկան Թրոյ Ռայլիի դերը *[[The Following]]* հեռուստաշարին առաջին եղանակին մէջ:

Պրաոուն ստանցնեց գլխաւոր դեր մը CBS կայանի տրամա ''Hostages'' 2013էն 2014: 2014-ին, ան Վայոլա Տէյվիսի հետ գլխաւոր դեր ստանցնեց ABC կայանի տրամա *[[How to Get Away with Murder]]* հեռուստաշարին մէջ, արտադրուած Շոնտա Ռայմզի կողմէ:

## Դերեր
### Ֆիլմ

### Հեռուստաշարներ

### Ելեկդրոնային Խաղեր

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:30 Հոկտեմբերի ծնունդներ
Պինթ Ճպէյլ

**Պինթ Ճպէյլ ** ( - *Պիպլի դուստր*), քաղաք՝ Լիբանանի հարաւ արեւելեան Նապաթիէի նահանգին մէջ։ Բնակչութեան թիւ՝ 30 000։ Քաղաքը կը գտնուի Իսրայէլի սահմանէն 4 ք.մ. հեռաւորութեան վրայ։ 1985-2000 թուականներու ընթացքին քաղաքը շրջապատուած է Իսրայէլի կողմէ։

Պինթ Ճպէյլը կը համարուը Ճապալ Ամելի բարոյական մայրաքաղաքը, քանի որ անիկա այն քաղաքն է, որ իսրայելցիները մէկ անգամ չէ, որ փորձած են զայն գրաւել, բայց ան դիմացեր է, չնայած անցեալ պատերազմներու շարունակական աւերածութիւններուն եւ տեղահանման:

2000 թուականին, անոր ազատագրումէն յետոյ Սայէտ Հասան Նասրալլան կանգնած էր այնտեղ եւ իսրայելական բանակը նկարագրած՝ որպէս սարդի ցանցէն աւելի թոյլ:

## Անուանում
Պինթ Ճպէյլն իր անունը ստացած է Թանուխ արքայադստեր գաղթէն դէպի հոն, եւ անիկա դարձած է Հըզպուլլահի՝ իրանական գլխաւոր կուսակցութեան յենակէտը՝ հարաւային Լիբանանի մէջ:

## Յայտնի Դէմքեր
Խալետ Ահմետ Պազզի

Ինայաթ Ճապեր

Ամին Սաատ

Ռոյ Քլայն

## Ծանօթագրութիւն


Ստորոգութիւն:Լիբանանի քաղաքներ
Պիթ Էրիքսըն

**Պիթ Էրիքսըն** (նորվեկերէն՝ Beate Eriksen, ծնած՝ 19 Հոկտեմբեր 1960), նորվեկացի դերասան եւ բեմադրիչ: Ան բազմաթիւ դերեր ստանձնած է տարբեր թատրոններու մէջ:

Ան թոռն է ողիմպիական խաղերու մասնակից մարմնամարզիկ Մարիուս Էրիքսընին եւ դուստրը՝ Երկրորդ համաշխարհային Պատերազմի օդանաւորդ Մարիուս Էրիքսընին: Ան նաեւ զարմուհին է լեռնադահուկ Սթէյն Էրիքսընին:

## Ասպարէզ
Էրիքսըն 1985-ին աւարտած է Նորվեկիոյ ազգային ակադեմական թատրոնը, աւարտելէ ետք հինգ տարի աշխատած է Օսլոյի Նոր Թատրոնէն ներս (Oslo Nye Teater), եւ չորս տարի «Riksteatret»-էն ներս: Ապա, ան սկսած է անկախ աշխատիլ Ազգային Ակադեմիական Թատրոնէն (Nationaltheatret), Նորվեկիոյ Օփերայէն (The Norwegian Opera), Նորվեկիոյ Ռատիօհաղորդման ընկերութենէն եւ այլ հաստատութիւններէ ներս:

Ժապաւէններու մէջ նաեւ հանդէս եկած բազմաթիւ դերերով:
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Նորվեկացի դերասանուհիներ
Ստորոգութիւն:1960 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:19 Հոկտեմբերի ծնունդներ
Ճասթին Պիպըր

**Ճասթին Պիպըր** (, 1 Մարտ 1994), քանատացի երգիչ եւ երգահան եւ դերասան։ Պիպըրի տաղանդը առաջին անգամ յայտնաբերած է իր ներկայիս ղեկավար Սքութըր Պրաունը 2007 թուականին, Պիպըրի եութեուպեան հոլովակը դիտելով։ Պրաունը տպաւորուեցաւ հոլովակով եւ կապուեցաւ Պիպըրի մօր՝ Փեթթիին հետ, յայտնելով աշխատիլ Պիպըրի հետ։

Համոզելով Փեթթիին՝ Պրաունը կազմակերպեց հանդիպում Պիպըրի եւ Աշըրի միջեւ՝ Միացեալ նահանգներու Ճորճիա նահանգի Աթլանթա մէջ։ Պիպըրը պայմանագիր ստորագրեց ՌԲՄԳ (Ռայմընտ Պրաուն Մետիա Կրուփ)-ի հետ եւ իրեն Այլընտ Ռեքորտզ-էն ձայնագրման պայմանագիր առաջարկուեցաւ ձայնագրութեան գործադիր Լ,Ա, Ռեիդ-ի կողմէն։ Ճասթին Պիպըրը սկսաւ իր առաջին ներկայացումը 2009-ին Նոյեմբերին, EP, My World-ի մէջ։ Ան դարձաւ առաջին արուեստագէտը, որ իր 7 երգերով մտաւ Պիլլպոարտ Հոթ 100 (Billboard Hot 100): Մարտին 2010-ին Պիպըրը հրապարակած է My World 2.0 (Իմ աշխարհը) երկարատեւ խտասալիկ: Անկէ ետք ան հրատարակեց իր "Baby" տեսահոլովակը, որ ունեցաւ ամենաշատ դիտումները ու դիսլայքերը եութեուպի մէզ։

Ան կատարեց իր առաջին շրջակայութիւնը My world tour եւ Never say never խտասալիկով։ 2011 թ-ին ան հրապարակեց իր Mistletoe երգը, որ Բիլլբոարդ 200-ում գրաւեց առաջին դիրքը։ Յունիսին 2012-ին ան տարածեց 3-րդ խտասալիկը (Believe):

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1994 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1 Մարտի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Քանատա ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Երգիչներ
Ստորոգութիւն:Դերասաններ
Ստորոգութիւն:Քանատացի երգիչներ
Պիսքայի Ծոց

**Պիսքայի ծոց** (, )՝ ծովածոց մըն է Աթլանտեան ովկիանոսի հիւսիսը: Կ'ողողէ Ֆրանսայի եւ Սպանիոյ հիւսիսային ափերը:

Միջին խորութիւնը 1744 մեթր է, առաւելագոյնը՝ 4735 մեթր:

## Անունը
thumb|right|Ծոցին խորաչափական քարտէսը
thumb|right|Ծոցին սպանական ափը
Անունը կը ծագի Սպանիոյ հիւսիսի Պիսքա գաւառէն: Այլ լեզուներով անունն է՝
* 
* 
* 
*  (Կասքոնի անունով Ֆրանսա)
* 
* 
* 

### Սահմանները
-էն մինչեւ .

## Ծանօթագրութիւններ
Պիքսէն Լիզարազու

**Պիքսէն Լիզարազու** (Լիսարասու), (պասք.՝ Bixente Lizarazu [biˈʃente lisaˈrasu], ֆր.՝ Bixente Lizarazu) (9 Դեկտեմբեր 1969, Saint-Jean-de-Luz), ազգութեամբ պասք ֆրանսացի ֆութպոլիստ, եզրային պաշտպան, հանդէս եկած է Պորտօ, Աթլետիկ Պիլպաօ, Պաւարիա, Մարսէյի Օլիմփիք խումբերուն մէջ։ 1998-ի Ֆութպոլի աշխարհի առաջնութեան եւ 2000-ի Եւրոպայի առաջնութեան ախոյեան։ Ան ճանչցուած է իբրեւ ֆութպոլի պատմութեան մէջ լաւագոյն եզրային պաշտպաններէն մէկը։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Պասքերու ֆրանսական երկրամասին մէջ։ Ծնողքը զայն անուանած է Պիշէնտէ (ֆր.՝ Bixente), սակայն տեղի պետական պաշտօնեան կը հրաժարի անոր փաստաթուղթին մէջ գրանցել պասքական անուն, հետեւաբար փոքրիկին տղային կը գրանցեն ֆրանսացիի անունով՝ Վենսան (ֆր.՝ Vincent)։

Հետաքրքրուած է սըրֆինկով, դայուինկով, երաժշտութեամբ։ Սերտ յարաբերութիւններու մէջ եղած է բնապահպանական կազմակերպութեան հետ։ Ֆութպոլային ասպարէզին աւարտէն ետք զբաղած է պրազիլական ջուջուցուով եւ 2009-ին դարձած է իր տարեկիցներու Եւրոպայի ախոյեան։

Կ՛աշխատի ֆրանսական հեռուստատեսութեան մէջ որպէս ֆութպոլի մեկնաբան, միաժամանակ կը վարէ մէկ այլ ֆութպոլային հաղորդում։ Քանի մը անգամ սպառնալիքներ ստացած է պասքեան ձախ ծայրայեղական, ազգայնական անջատողականներու կազմակերպութեան՝ ԷԹԱ-ի կողմէ, որմէ ետք ան կը սկսի օգտուիլ թիկնապահներու ծառայութիւններէն։ Ունի երկու զաւակ, տղան՝ Չիմիստա, եւ աղջիկը՝ Ուխաինա։ Հետագային Լիզարազն բնակութիւն կը հաստատէ Սիպուր քաղաքին մէջ։ Անոր ֆութպոլիստ ընկերներն են Զինետին Զիտանը եւ Քրիստոֆ Տիւկարին։

## Ասպարէզ
Ֆրանսայի հաւաքականին հետ իր առաջին խաղը եղած է 14 Նոյեմբեր 1992-ին, Փարիզի մէջ տեղի ունեցած Ֆրանսա- Ֆինլանտա խաղի ժամամակ (2:1)։ Հաւաքականին հետ իր վերջին խաղը եղած է 25 Յունիս 2004-ին՝ Եւրոպայի առաջնութեան մէջ, Յունաստանի դէմ խաղի ժամանակ (0:1)։

## Նուաճումներ
### «Պավարիա»
* Գերմանիոյ ախոյեան (1999, 2000, 2001, 2003, 2005, 2006)
* Գերմանիայի բաժակակիր (1998, 2000, 2003, 2005, 2006)
* Ախոյեաններու լիկայի յաղթող (2001)
* Միջմայրցամաքային բաժակակիր(2001) 
* Գերմանական լիկայի բաժակակիր (1999, 2001) 
**Ֆրանսայի հաւաքական**
* Աշխարհի ախոյեան (1998)
* Եւրոպայի ախոյեան(2000)
* Կոնֆետերացիաներու բաժակ (2001, 2003)

## Ծանօթագրութիւններ
Պլակօէւկրատ

**Պլակօէւկրատ**ը (Պուլկարերէն Благоевград), քաղաք մըն է որ կը գտնուի Պուլկարիոյ հարաւարեւմտեան մասին։ Պլակօէւկրատն է նաեւ վարչական կեդրոն Պլակօէւկրատ Քաղաքապետարանի եւ Պլակօէւկրատի մարզի մէջ.
Ըստ 2011 թուականին տուեալներուն քաղաքի բնակչութիւնը կը կազմէ 70 881 ժողովուրդ։

Պլակօէւկրատը հարաւարեւմտեան Պուլկարիոյ տնտեսական եւ մշակութային կեդրոնն է։ Ան կը գտնուի Սթրումա Գետի ձորին մէջ, Րիլա եւ Փիրին սարերուն վարի մասերուն  քովը։  Կը գտնուի 101 քիլոմեթր (63 մղոն) հեռաւորութեան հարաւ Սոֆիայէն, եւ Մակեդոնիոյ Հանրապետութեան սահմանի քովը։  Պլակօէւկրատը եզակի է, որովհետեւ ունի կեդրոնի հետիոտնին բնոյթը եւ 19-րդ դարու ճարտարապետութիւնը եւ բազմաթիւ հին սրճարաններ, հագուստի խանութներ, ճաշարաններ։

Պլակօէւկրատ քաղաքին մէջ երկու համալսարան զետեղուած են - «Նէօֆիթ Րիլսքի» եւ Պուլկարիոյ Ամերիկեան Համալսարանը։

## Քոյր Քաղաքներ
*  Պաթում (), Վրաստան
*  Դելչեւօ (), Մակեդոնիա
*  Նագասակի (), Ճափոն
*  Օուպուրն, Ալապամա նահանգ, ԱՄՆ
*  Սալոնիլ (), Յունաստան
*  Սեքեշֆեհէրւար (), Հունգարիա
*  Սեեր (), Իտալիա
*  Սկոպյե (), Մակեդոնիա (2006)

## Արտաքին յղումներ
* blagoevgrad.net — Կայք Պլակօէւկրատ մասին

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Եւրոպայի քաղաքներ
Պիպլոս-Ժըպէյլ

**Պիպլոս** կամ Ժըպէյլ (, *Բիբլոս*), քաղաք՝ Լիբանանի մայրաքաղաք Պէյրութէն՝ 35 քմ. դէպի հիւսիւս:
Քաղաքը հիմնադրուած է փիւնիկեցիներու օրով։Ներկայիս Պիպլոս մուտք գործած էհամաշխարհային ժառանգութեան ցանկին մէջ։

## Պատմութիւն
Պիպլոս կամ Ժըպէյլը կը համարուի աշխարհի հնագոյն բնակուած քաղաքներէն մէկը։ Պիպլոսի մասին առաջին տեղեկութիւնները արձանագրուած են Ք.ա. 4-րդ հազարամեակին։ Այս շրջանին թուագրուած է Պիպլոսի ամենայայտնի ճարտարապետական շինութիւններէն մէկը՝ Պաալի տաճարը։
մինի|աջից|Ճըպէյլի նաւահանգիստը
Ք.ա. երրորդ հազարամեակէն սկսեալ, Պիպլոս սերտ կապեր կը հաստատէ Եգիպտոսի հետ, որ Պիպլոսէն կը ներմուծէր բնափայտ, յատկապէս՝ մայրի, գինի եւ ձիթապտուղի իւղ: Եգիպտոսէն մեծ քանակութեամբ պապիրուս կը բերուէր Պիպլոս, ուրկէ կը վաճառուէին յոյներուն։ Յունարէն Պիպլոս՝ պապիրուս, գիրք, եւ պիպլիա՝ գիրքեր, բառերու ծագումը եկած է Պիպլոսի անունէն։ Աքքատացիները քաղաքը կ'անուանէին Կուպլ, Աստուածաշունչին մէջ անիկա յիշատակուած է Կեպալ անունով։
Եգիպտոս մեծ ազդեցութիւն ունեցած է Պիպլոսի վրայ, փաստօրէն՝ Պիպլոսի տիրակալները եգիպտերէնը կը գործածէին իբրեւ պաշտօնական լեզու:
 

## Պիպլոս-Ժըպէյլի «Թռչնոց Բոյնը»
Ք.ա. երրորդ հազարամեակի վերջաւորութեան Պիպլոս կ'ապրի իր անկման շրջան։ Հրդեհի հետեւանքով կը կործանի Պիպլոսի տիրուհիին յայտնի տաճարը:
«Թռչնոց Բոյն»ը (Birds-Nest) հիմնուած է շուրջ 80 տարիներ առաջ Միջերկրականի ափին,  Պիպլոս պատմական քաղաքին աւերակներուն մօտ, որ այսօր ծանօթ է Ժըպէյլ անունով:
Համաշխարհային Ա. պատերազմի ընթացքին, թուրքերուն կողմէ գործադրուած Հայոց Ցեղասպանութեան իբր արդինք, Հայ ժողովուրդը կու տայ  աւելի քան մէկուկէս միլիոն անմեղ զոհ: Երկուք ու կէս միլիոն հայորդիներ իրենց հայրենիքէն կ'արտաքսուին եւ բռնութեամբ կ'առաջնորդուին դէպի Սուրիոյ եւ Իրաքի անապատները: Հայոց Ցեղասպանութենէն ճողոպրած հայորդիներուն մէջ կային հազարաւոր որբեր: 1907-ին, 25-ամեայ դանիացի Օրդ. Մարիա Ճէյքըպսըն, հայկական հիւանդանոցին մէջ ծառայելու նպատակով, կը հաստատուի Խարբերդ, Կիլիկիա: Երբ հայկական շրջաններուն մէջ հաստատուած միսիոնարներ կը հեռանան հայկական քաղաքներէն եւ գիւղերէն, Օրդ. Ճէյքըպսըն կը պատսպարէ հայ որբերը, անոնց առօրեայ սնունդ մատակարարելով եւ բժշկական խնամք ապահովելով: Մարիա Ճէյքըպսըն, Դանիական Կիներու Միսիոնարական Գործիչներու (Danish KMA) մարդասիրական ընկերակցութեան օժանդակութեամբ, կը գնէ Ժըպէյլի Հայկական Որբանոցը: Ան իր ողջ կեանքը կը նուիրէ հայ որբերու խնամատարութեան, մինչեւ իր մահը 1960: Դանիական Կիներու Միսիոնարական Գործիչներու Ընկերակցութիւնը, Ճէյքըպսընի մահէն 10 տարիներ ետք կը  շարունակէ «Թռչնոց Բոյն»ի իր առաքելութիւնը եւ 1970-ին հաստատութիւնը կը փոխանցէ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան  :

## Պատկերասրահ

File:Byblos (old fortress).jpg| 
File:Ancient port in Byblos.jpg| 
File:Walls around the old city.jpg| 
File:Inside the fortress.jpg| 
File:Roman theater in Byblos.jpg| 
File:Ancient sacrophag.jpg| 
File:St. James church.jpg|  


## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
* Nina Jidéjian, *Byblos through the ages*, Dar al Machreq, Beirut, 1968
* Jean-Pierre Thiollet, *Je m'appelle Byblos*, H & D, Paris, 2005 ()

Ստորոգութիւն:Լիբանանի քաղաքներ
Պլեք Սապըթ

**Պլեք Սապըթ** (անգլերէն՝ *Black Sabbath*) բրիտանական ռոք խումբ։ Մեծ ներգործութիւն ունեցած է ռոքի՝ յատկապէս հէվի մետալի եւ դում մետալի վրայ։ Կազմուած է 1969 թուականին Անգլիայի Բիրմինգհեմ քաղաքին մէջ՝ Օզզի Օզբոռնի (վոգալ), Թոնի Այոմմիի (կիթառ), Գիզեր Բատլերի (պաս կիթառ) եւ Բիլ Ուարդի (հարուածային) մասնակցութեամբ։

## Պատմութիւն
1970 թուականի Փետրուարին Vertigo Records-ը կը թողէ Black Sabbath խումբի առաջին՝ համանուն ալպոմը, որ ձայնագրուած էր տասներկու ժամուայ ընթացքին։ Այդ ալպոմը ընդունուած է համարել առաջին հէվի մետալ ալպոմներէն։ Այն կը կրէր ծանր ռոքի եւ բլիւզ-ռոքի ազդեցութիւնը, բայց եւ կը ցուցադրէր խումբի՝ յետագային ճանաչելի ոճը եւ Այոմմիի սարսափազդու կիթառային ռիֆֆերը։ Շուտով ալպոմը կը թողարկէ ԱՄՆ-ի մէջ (Warner Bros. Records) եւ կը վաճառուի միլիոնաւոր օրինակներով։

1970 թուականի Սեպտեմբեր 18-ին կը թողէ երկրորդ ալպոմը՝ «Paranoid», որ Բրիտանիոյ մէջ կը գրաւէ առաջին հորիզոնականը։ Յետագայ ալպոմները եւս մեծ յաջողութիւն ունեցան։ 1977 թուականի Նոյեմբերին Օզզի Օսբորնը լքեց խումբը, սակայն 1978-ին մէկ տարիով վերադարձաւ եւ մասնակցեցաւ «Never Say Die» ալպոմի ձայնագրութեան։ 1979 թուականի Մայիսին Այոմմին խումբէն հեռացուց Օսզորնը. անոր տարբեր տարիներու փոխարինեցին Ռոնի Ճէյմս Տիօ, Եան Գիլլանը, Կլեն Հիւզը եւ Թոնի Մարթինը։

## Սկաւառագրութիւն
**Black Sabbath* (1970)
**Paranoid* (1970)
**Master of Reality* (1971)
**Black Sabbath Vol. 4* (1972)
**Sabbath Bloody Sabbath* (1973)
**Sabotage* (1975)
**Technical Ecstasy* (1976)
**Never Say Die!* (1978)
**Heaven and Hell* (1980)
**Mob Rules* (1981)
**Born Again* (1983)
**Seventh Star* (1986)
**The Eternal Idol* (1987)
**Headless Cross* (1989)
**Tyr* (1990)
**Dehumanizer* (1992)
**Cross Purposes* (1994)
**Forbidden* (1995)
**13* (2013)

## Յղումներ
*Պաշտօնական կայք

Ստորոգութիւն:Բրիտանական խումբեր
Պղպեղի Համեմաւոր Թացան

250px|մինի|Պղպեղի համեմաւոր մածուկ**Պղպեղի համեմաւոր մածուկ** (ապխազերէն՝ Аџьыка, վրացերէն՝ აჯიკა, արեւելահայերէն՝ աջիկա), վրացական-աբխզական կծու եւ բուրումնաւէտ թացան (սոս)։ Բաղադրութեան մէջ կը մտնեն կարմիր պղպեղ, աղ, սխտոր, յունական ընկոյզ եւ խմելի սունելի։ Սովորական պղպեղի համեմաւոր թացանին (աջիկային) բաղադրութեան մէջ լոլիկ չի մտներ։

Պղպեղի համեմաւոր թացանը, ընդհանուր առմամբ, կ'ունենայ կարմիր գոյն, սակայն եթէ կարմիր պղպեղի փոխարէն օգտագործուի կանաչ պղպեղ, ապա այն կ՛ունենայ կանաչ գոյն։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Ուտեստներ
Ստորոգութիւն:Համեմներու խառնուրդներ
Ստորոգութիւն:Համեմաւոր թացաններ
Պղպեղով Ապուր

250px|մինի|աջից|Ապուր՝ պղպեղով եւ պանանով

**Պղպեղով ապուր**,  Արեւմտեան Ափրիկէի մէջ տարածուած ապուր, կը պատրաստուի զանազան միսերու օգտագործմամբ, առաջնային բաղադրիչներ ունենալով՝ կծու պղպեղն ու մշկընկոյզը։ Կծու, թեթեւ եւ ջրիկ ապուր մըն է։ Այն  ախորժելի կը նկատուի Արեւմտեան Ափրիկէի մէջ ապրող որոշ մարդոց համար, իսկ կարգ մը արեւմտեան ափրիկէցիներ կը հաւատան, որ ապուրը ունի բուժիչ յատկութիւններ։

## Ընդհանուր Ակնարկ
Պղպեղով ապուրը, Արեւմտաեան Ափրիկէի աւանդական խոհանոցին ամէնէն սիրելի ապուրներէն է, որ կը պատրաստուի միսի տարբեր տեսակներու օգտագործմամբ, իսկ կծու պղպեղն ու մշկընկոյզը՝ առաջնային բաղադրիչներն են։ Այն կծու ապուր է, գարեջուրի եւ կամ այլ զովացուցիչ ըմպելիքի հետ համտեսելը իսկական հաճոյք է։ Թէպէտեւ այն պաշտօնական հաւաքներուն կը հրամցուի որպէս թեթեւ նախուտեստ, սակայն աւելի շատ ընդհանրացած է սրճարաններու մէջ։ Նիճերիոյ հանգստեան վայրերուն մէջ կը ծառայէ իբրեւ հանգիստեան կամ *լաւ զգալու* կերակուր։ Պղպեղով ապուրին մէջ կ՛օգտագործուի խառն խառնուրդ համեմներ, որոնք նիճերիական ընկերութեան մը արդադրութիւնն է։

## Նկարագրութիւն
Թեթեւ եւ ջրալի ուտեստը՝ Արեւմտեան Ափրիկէ մէջ, ունի շատ մը տարբերակներ։ Կարելի է պատրաստել միսի տարբեր տեսնակներու օգտագործմամբ, զորօրինակ՝ ձուկ, կարիտոս, քաղիրթ, եզան պոչ, հաւ, որսեր, այծ եւ կով կամ կովու մորթ։ Երբեմ կը պատարաստուի մի քանի միսի տեսակ ապակեայ ամանի մը հաւաքելով։ Որպէս լրացոիցիչ բաղադրիչներ կարելի է օգտագործել՝ լոլիկ, սոխ, կանաչ սոխ, սխտոր, քաղցր պղպեղ, կոճապղպեղ, մեխակ, կասեայ եւ կիտրոնի հիւթ։

Պղպեղով ապուրը Արեւմտեան Ափրիկէի գետափնեայ շրջաններուն մէջ ապրող հանրութեան ախորժելի ուտեստն է, Նիճերիոյ ժողովուրդին սիրելի ապուրն է, ինչպէս նաեւ Արեւմտեան Ափրիկէի տարբեր անգլիախօս քաղաքներուն՝ Լիպերիոյ, Սիերա Լիոնի եւ Կանայի մէջ։ Որոշ Արեւմտեան Ափրիկէցիներ կը հաւատան, որ հաւով պատրաստուած պղպեղով ապուրը բուժիչ յատկութիւն ունի եւ հիւանդներուն համար կը ծառայէ որպէս բարելաւման միջոց։ Կ՛օգտագործեն նաեւ նոր ծննդաբերած մայրերը, մայրական կաթի արտադրութիւնը ապահովելու առումով։ Ի վերջոյ կ՛օգտագործեն հարսանեկան հաւաքոյթներուն՝  որպէս առողջութիւնը վերականգնելու միջոց։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Ափրիկեան ուտեստներ
Ստորոգութիւն:Ապուրներ
Պոէտի Շունչը (Յուշարձան, Թուրքիա)

**«Պոէտի շունչը» յուշարձան**, Հայոց Ցեղասպանութեան զոհ մտաւորականներու յիշատակին նուիրուած յուշարձան Թուրքիոյ Մարմարա կղզիին մէջ:

## Պատմութիւն
Յուշարձանը քանդակած է քանդակագործ Հայկ Թօքմաճեանը, Մարմարա կղզիին մէջ իր մասնակցած փառատօնի մը ընթացքին։ «Պոէտի Շունչը» ստեղծագործութիւնը նուիրուած է Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերուն, ինչպէս նաեւ հայրենազրկուած մտաւորականներու յիշատակին։

Պառկած տղամարդն ու եթերային կինը կը խորհրդանշեն հայրենիքի երազային կարօտը։ Կինը այն երկիրն է, որ մնաց սահմանէն այն կողմ։ Բանաստեղծին ամբողջ փափաքը, էութիւնն ու շունչը կապուած են թողած հայրենիքի հետ:
250px|մինի|ձախից|Հեղինակը «Պոէտի Շունչը» յուշարձանի մօտ աշխատելու պահուն

Ստեղծագործութեան նիւթը սպիտակ մարմար է։

## Հեղինակ
* Քանդակագործ՝ Հայկ Թօքմաճեան

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան յուշարձաններ
Պոթսուանա

**Պոթսուանա**, պաշտօնապէս՝ **Պոթսուանայի Հանրապետութիւն** ( Lefatshe la Botswana), ծովէն մեկուսացուած երկիր մըն է հարաւային Ափրիկէին մէջ: 1966 Սեպտեմբեր 30-էն Ազգերու համագործակցութեան անդամ է:

Միջին չափսերի երկիր մըն է, երկուքէն քիչ մը աւել բնակչութիւնով եւ աշխարհի ամենասակաւախիտ երկիրներէն մեկն է: Բնակչութեան շուրջ 10 տոկոսը կը բնակի մայրաքաղաք Կապորոնէին մէջ: Նախկինին 1960-ականներու վերջին մեկ շունչի հաշուով ՀՆԱ-ի տարեկան շուրջ US$70 ցուցանիշով աշխարհի ամենաաղքատ երկիրներէն մին ըլլալով, Պոթսուանան ներկայիս դարձած է աշխարհի ամենաարագ զարգացողներէն մին: Տնտեսութեան մէջ կը գերակշռէ հանքարդիւնահանութիւնը, անասնաբուծութիւնը եւ զբօսաշրջութիւնը: Պոթսուանայի պարծանքն է մեկ շունչի հաշուով ՀՆԱ-ի տարեկան շուրջ US$18 825 ցուցանիշը, որն Ափրիկէի մէջ ամենաբարձրներէն է:
## Աշխարհագրական Տուեալներ
Պոթսուանան մեծութեամբ աշխարհի 48րդն է 581 730 քմ2 տարածքով, որը Մատակասքարի կամ Ֆրանսայի չափ է: Երկիրը 17° եւ 27° հարաւային զուգահեռականներու եւ 20° եւ 30° արեւելեան միջօրէականներու միջեւ է:
Պոթսուանան րր տեղագրութիւնով տափակ երկիր մըն է, տարածքի շուրջ 70 տոկոսը Քալահարի անապատով: Սահմանակից է հարաւէն եւ հարաւ-արեւելքէն՝ Հարաւային Ափրիկէին, հարաւէն եւ հարաւ-արեւմուտքէն՝ Նամիպիոյ եւ Զիմպապուէին՝ հիւսիս-արեւմուտքէն: Հիւսիսին Զամպիոյ հետ ունեցած սահման աննշան է եւ կը կազմէ մի քանի հարիւր մեթր: Օքաւանկոյի տելթան աշխարհի ամենախոշորներէն է:
Զգալի տարածք կը զբաղեցնէ նաեւ Լիմփոփոյի աւազանը, որ մասամբ Զիմպապուէի տարածքին մէջ է նաեւ:
#### Բնաշխարհ

Պոթսուանան ունի վայրի կենդանիներու բնակեցման բազմազան վայրեր: Տելթայէն եւ անապատէն զատ կան սաւաննաներ եւ խոտածածկ դաշտեր, ու ր կ'արածեն կապոյտ կնուները, այծքաղները, եւ այլ կաթնասուններ եւ կը բնակեն թռչուններ: Հիւսիսին կան վտանգուած ափրիկէական վայրի շան մի քանի բնակատեղիներ: Չոպի ազգային զբօսայգիին մէջ է ափրիկէական փիղերու ամենախոշոր կեդրոնացումը: Այգին ունի 11 000 քմ2 տարածք եւ կը պահէ շուրջ 350 տեսակի թռչուններ:

## Տնտեսութիւն
Անկախութիւն ստանալէն ետք, Պոթսուանան ունեցած է աշխարհիին մէջ ամենաարագ աճող մեկ շունչի հաշուով ՀՆԱ-ի ցուցանիշը: Պոթսուանան ձեւափոխուելով աշխարհի ամենաաղքատ երկիրներէն դարձաւ միջին եկամուտով երկիր: Իր ներուժունակութիւնն օգտագործելով, Պոթսուանան լաւ հաստատուածային կառուցուածք ապահովելով ապահովեցաւ ապագայի համար կայուն եկամուտ: Ըստ գնահատումներէն մեկու անիկա ունի Ափրիկէին մէջ համախառն ներքին արդիւնքի չորրորդ մենաբարձր ցուցանիշը, որը համեմատելի է Մեքսիքոյի հետ:
Համաշխարհային արժոյթի հիմնադրամի համաձայն, տնտեսութիւնը զարգացած է տարեկան 9%-ով 1966-էն մինչեւ 1999 թուականները: Պոթսուանան ունի տնտեսական ազատութեան բարձր մակարդակ Ափրիկէական այլ երկիրներու համեմատ: 2002-ին եւ 2003-ին կառավարութիւնը վարած է չափաւոր ֆիսքալ քաղաքականութիւն, չնայած պետպիւճէի հետեւողական անբաւարարութեանը եւ աննշան արտաքին պարտքին: Անիկա ստացած է Ափրիկէի մէջ ամենաբարձր ինքնիշխան կրեդիտային դասակարգում եւ 2005/2006-ին գրանցած է աւելի քան US$7 մլր. արժութային պահուստ, որը ընթացիկ ներմուծման համարեայ երկուսուկէս տարին:
## Վարչական Բաժանում
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Ափրիկէի երկիրներ
Ստորոգութիւն:Երկիրներ
Ստորոգութիւն:Երկիրներ այբբենական կարգով
Պոկոթա

**Պոկոթա**, (, *Սանթաֆէ տէ Պոկոթա*), Քոլոմպիոյ մայրաքաղաքը, Քունտինամարքա շրջանի վարչական կեդրոն եւ երկրի մեծագոյն քաղաքը։ Տարածքը՝ 1775 մ²։ Կը գտնուի Արեւելեան Քորտիլեռներու արեւմտեան մասին մէջ, ծովու մակերեսէն 2160 մ․ բարձրութեան վրայ։ Պոկոթայի մէջ կը բնակի մօտ 7 միլիոն մարդ, ամբողջ բնակչութեան մէկ վեցերորդը։

## Բնակչութիւն

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Քոլոմպիոյ քաղաքներ
Քրիս Պոհճալեան

**Քրիս Պոհճալեան** (), հայ-Ամերիկացի հեղինակ։ Ունի 18 գիրքեր, որուն ամէնէն ճանչցուածներն են՝ «Midwives» եւ «The Sandcastle Girls»:

## Կենսագրութիւն
Քրիս Պոհճալեան աւարտած է Ամհերսթ (Amherst) համալսարանէն, 1980-ական թուականներուն: 1987 թուականին ան տեղափոխուած է Լինքոլն եւ հոն աշխատած է տեղական թերթերու մէջ, ուր պզտիկ սիւնակի մը մէջ ան կը գրէր պատմութիւններ: Շուրջ 12 տարի իր պատմութիւնները այս սիւնակին մէջ կը գրէ, որոնք կը պատմեն ամէնօրեայ կեանքին եւ Ամերիկայի փոխարկումներուն մասին:

Պոհճալեանը նաեւ գրած է տարբեր թերթիկներու մէջ, օրինակ՝ «Cosmopolitan», «Reader's Digest» եւ «Boston Globe Sunday Magazine»:

Քրիսին առաջին վէպը, «A Killing in the Real World» հրատարակուած է 1988 թուականին: Իսկ անոր երրորդ վէպը, «Past the Bleachers*»* թողարկուած է 1992 թուականին եւ 1995-ին անոր վրայ հիմնուեած է հեռատեսիլի ֆիլմ:

1998 թուականին Պոհճալեան գրած է իր 5-րդ վէպը՝« Midwives»-ը որ ստացաած է դրական քննարկումներ եւ ունեցած է մեծ շահ:

### Անձնական կեանքը
Քրիս Պոհճալեանին հայրը, Հայ է իսկ մայրը՝ շուէտացի: Անոր մեծ հայրն ու մեծ մայրը, Հայոց ցեղասպանութեան ազատուողներէն էին: 13 Հոկտեմբեր 1984-ին, Քրիս Պոհճալեան ամուսնացած է Վիքթորիա Պլիւէրին հետ, Նիւ Եորքի մէջ:

Քրիս եւ Վիքթորիա ներկայիս կ'ապրին Լոնքոլնի մէջ, իրենց զաւակին՝ Կրէյսին հետ:

## Հրատարակած գործեր
* «Կեսթ Ռում», *The Guest Room* (2016)
* *Close Your Eyes, Hold Hands* (2014)
* *The Light in the Ruins* (2013)
* «Տը սենտքեսըլ կըրլզ» («Աւազէ ամրոցի աղջիկները»), *The Sandcastle Girls* (2012)
* «Տը նայթ ըսթրէյնճըրզ» («Գիշերուան  օտարականները»), *The Night Strangers* (2011)
* «Սիքրըթց աֆ իտըն» («Եդեմի գաղտնիքները»), *Secrets of Eden* (2010)
* «Սքելեթընզ էթ տը ֆիսթ» («Կմախքներ` խնճոյքին»), *Skeletons at the Feast* (2008)
* «Տը տապըլ պայնտ» («Կրկնակի կապը»), *The Double Bind* (2007)
* «Պիֆոր եու նօ քայնտնես» («Նախքան բարիութիւն գիտնալդ»), *Before You Know Kindness* (2004)
* *Idyll Banter: Weekly Excursions to a Very Small Town* (2003)
* *The Buffalo Soldier* (2002)
* *Trans-Sister Radio* (2000)
* *The Law of Similars* (1999)
* *Midwives* (1997)
* *Water Witches* (1995)
* *Past the Bleachers* (1992)
* *Hangman* (1991)
* *A Killing in the Real World* (1988)
Իր «Միտուայվզ» («Մանկաբարձուհիները») վէպը արժանացած է «Տը Նիւ Եորք թայմզ»-ի ամենաշատ  վաճառուած գիրքերու առաջին դիրքը գրաւելու պատիւին, ընտրուած  է Օփրայի «Պուք քլապ»-ի կողմէ եւ ստացած է «Փապլիշըրզ ուիքլի»-ի «Լաւագոյն գիրք» մրցանակը:

Պոհճալեանի գործերը թարգմանուած են աւելի քան քսանհինգ լեզուներու եւ երեք առիթներով վերածուած են ժապաւէններու:

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Քրիս Պոհճալեանին պաշտօնական կայքը
* Քրիս Պոհճալեան

Ստորոգութիւն:12 Օգոստոսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայեր
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:1960 ծնունդներ
Արշակ Պօղոսեան

**Արշակ Պօղոսեան** (Սեբաստիա, Սեբաստիոյ նահանգ - անյայտ), հայ բժիշկ։

Ծնած է Սեբաստիա նահանգի կեդրոն՝ Սեբաստիա քաղաքին մէջ։ Ստացած է բժշկական կրթութիւն ու աշխատած է իբրեւ բժիշկ։ Ա. համաշխարհային պատերազմի տարիներուն՝ 1914-ին, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ ծառայած է իբրեւ զինուորական բժիշկ։

Սարիղամիշի մէջ ծառայելու ընթացքին, թուրք զինուորէ մը տեղեկանալով, որ բանակին մէջ ծառայող բոլոր հայ զինուորականները՝ գաղտնի հրամանով, դատապարտուած են մահուան, ընկերոջ՝ բժիշկ Սարգիս Յովսէփեանի հետ փախած է զօրամասէն եւ գերի յանձնուած՝ ռուսական կողմին։ Յաջորդ օրը, ամէնուր տարածուած են՝ իւրաքանչիւր դասալիքի գլուխը, 50.000 ոսկի գնահատումով ազդագիրեր։ Հետագային, նկատուած են՝ անհետ կորած։ Բժիշկները ռազմագերիներու հետ տեղափոխուած են Թիֆլիս եւ բանտարկուած։ Եռամսեայ բանտարկութենէ ետք, զանոնք հարկադրական աշխատանքի ուղարկած են՝ Նաֆթլուղի զինուորական հիւանդանոցը։

1915-ին՝ Ամենայն հայոց կաթողիկոսին միջնորդութեամբ, գերութենէ ազատելով ՝ բժիշկները տեղափոխուած են Էջմիածին, ուր անոնք օգնութիւն ցուցաբերած են՝ սովէն ու հիւանդութիւններէն տառապող, աւելի քան 75.000 գաղթականներու։

Սեպտեմբեր 1918-ին , Արշակ Պօղոսեան գտնուած է Պաքու եւ թաքնուած՝ հրեայ բարեկամի մը տունը, ականատես եղած է Պաքուի հայութեան կոտորածին։ Հետագային, բնակութիւն հաստատած է՝ Փարիզ, ամուսնացած եւ դարձած է անուանի բժիշկ։

## Գրականութիւն
* Թորլաքեան Միսաք, Օրերուս հետ, Պէյրութ, 2001։
* Եարման Արսէն, Հայերը օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն Ս. Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թրքերէն), Սթամպուլ, 2001։
* Ստեփանեան Հ., Սարգիս Յովսէփեան - 115, «Առողջապահութեան լրատու», Երեւան, 2003։

## Աղբիւրներ
* 

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:Սեբաստիա ծնունդներ
Աննա Պոյաճեան

**Աննա Սուրէնի Պոյաճեան** (), բուսաբան-սնկաբան։ Կենսաբանական գիտութիւններու դոկտոր (1996), դասախօս (2001)։ ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ (2014)։ Վիեննայի միջազգային համալսարանի պատուաւոր դասախօս։

## Մանկավարժական գործունէութիւն
Աշխատանքին զուգընթաց դասաւանդած է շարք մը յառաջատար ուսումնական հաստատութիւններու մէջ։ 1996-2003-ններուն դասաւանդած է Մաքս Փլանքի կենսաբնագիտական տարաբանութեան հիմնարկին մէջ (Գերմանիա), Թագաւորական քոլէճին մէջ (Անգլիա), Մաքս Պլանքի հոգեբանութեան հիմնարկին մէջ (Գերմանիա), Օքսֆորտի համալսարանին մէջ (Անգլիա), Միւնխենի արուեստագիտական հիմնարկին մէջ (Գերմանիա), Սան-Ֆրանսիսքոյի համալսարանին մէջ (ԱՄՆ), Էսթոնիոյ Կենսաբանութեան կեդրոնին մէջ, Ռուսիոյ Կենսարուեստագիտական գիտահետազօտական հիմնարկին մէջ, Միջուկային հետազօտութիւններու միացեալ հիմնարկին մէջ (Դուբնա, ՌԴ)։ Աննա Պոյաճեան առաջին հայ գիտնականն է, որ 2014-ին մրցութային հիմունքներով դարձած է գիտական խումբի ղեկավար Կեմերովոյի արուեստագիտական հիմնարկին:

## Պարգեւներ
* Անանիա Շիրակացիի շքանշան
* ՀՀ Ազգային Ժողովի պատուոյ շքանշան
* Անգլիոյ Կլոպալ Ռեյթինկ կազմակերպութեան «Գիտութեան եւ արուեստագիտական զարգացման համար» ոսկեայ շքանշան, 2003

## Երկեր
* Дофамин-Б-монооксигеназа хромаффинных гранул, Е., 1987;
* Реконструкция цепи переноса электронов мембран хромаффинных гранул, Е., 1996.:
* M. Di Napoli, A. Arakelyan, A. Boyajyan, A Godoy, F. Papa. // Chapter III: The acute phase inflammatory response in stroke: systemic inflammation and neuroinflammation. Progress in Inflammation Research (Editor: J. A. Pitzer), Nova Science Publishers, 2005. (ISBN 1-59454-277-5).

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Anna Boyajyan

Ստորոգութիւն:Հայ կենսաբաններ
Ստորոգութիւն:29 Օգոստոսի ծնածներ
Ստորոգութիւն:Կենսաբանական գիտութիւններու մասնագէտներ
Ստորոգութիւն:Հայ դասախօսներ