open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Pink Panther

«**Վարդագոյն Յովազը**» (), գծաշարժական հաղորդաշար մը՝ ստեղծուած DePatie-Frelengի կողմէ 1964-1980 թթ.-ին։ Ան կը պատմէ Վարդագոյն Յովազի զանազան արկածներուն մասին։

Գծաշարժական ֆիլմի ամէնաառաջին նկարը ("The Pink Phink"), վաճառքի հանուած՝ 1964 թուականին, ստացած է Օսքար մրցանակ մը։

Յովազն ունի անուն՝ Փինքի ()։ Պէտք է ըսել, որ ան արական սեռի ներկայացուցիչ է։ Յովազի ամէնամեծ ախոյեանը «Մեծ Քիթով Մարդ»ն է (Big Nose Man), որ Յովազին պատճառաւ չի կրնար տուն կառուցել («Pink Blueprint» դրուագին մէջ, 1966), չի կրնար պէտք եղած ձեւով քնանալ («Rock-a-Bye Pinky», 1966) եւ այլն։ Հիմնականին մէջ դրուագները կ՚աւարտին ի յաջողութիւն Վարդագոյն Յովազին։

Վարդագոյն Յովազի իսկական ֆիլմին մէջ հիմնական շեշտը դրուած էր Տէյվիտ Նիվենի վրայ՝ որպէս սըր Չարլզ Եթոն, յայտնի ոսկերչական գող՝ «The Phantom» մականունով եւ անոր ծրագիրը՝ գողնալ Վարդագույն Բանդերա ադամանդը տիրոջմէ: Տեսուչ Կլուզոյի դերը զուտ երկրորդական դեր էր, իսկ Ուիթոնը ապաշնորհ հակառակորդ էր, իսկ ապշեցուցիչ կատակերգութիւնը բաւականին յստակ արտայայտուած, կենսուրախ քրէական տրամա կը տրամադրէր եւ տեսակ մը ոճային հակադրութիւն, որ բնորոշ չէ Էտուարտսի ֆիլմերուն: Կլուզոյի հանրաճանաչութիւնը զինք դարձուցին գլխաւոր հերոսը յետագայ Վարդագոյն Յովազ ֆիլմերուն մէջ, որոնք աւելի յստակօրէն խեղկատակ կատակերգութիւններ էին։

Մանչինիի երաժշտութիւնը, պայմանաւորվածութեան տատանումներով, սկիզբը օգտագործուած է Կլուզոյի քանի մը ֆիլմերուն մէջ։

## Արտաքին յղումներ
* Վարդագոյն Յովազի էջը 

## Ծանօթագրութիւններ
The Winner Stands Alone

**The Winner Stands Alone**-ը, վէպ մըն է գրուած Փաուլօ Քոհելոյին կողմէ: Սկզբնականին, այս գիրքը հրատարակուած էր Փորթուկալերէնով, ու անոր վերնագիրն էր *O Vencedor está Só*: The Winner Stands Alone գիրքը Փաուլոյին 13-րդ ճանչցուած գիրքն է: Գիքրը կը պատմէ բարձրագոյն դասակարգին պատկանող մարդոց տարբեր կեանքերուն մասին:

## Պատմութեան մասին
The Winner Stands Alone գիրքին մէջ, պատմութիւնը կը խօսի մի քանի կերպարներներու մասին, օրինակ՝ *Իկոր*-ին որ Ռուս միլիոնատէր մըն է, *Համիտ*-ին որ նշանաւոր զգեստներու հնարող մըն է, *Կապրիէլա*-ին որ Ամերիկացի դերասանուհի մըն է, *Սավոյ*-ին որ գաղտնի ոստիկան մըն է եւ *Ճազմին*-ին որ գեղեցկուհի մըն է:

Պատմութիւնը տեղի կ'ունենայ միայն 24 ժամերու ընթացքին, Քանսի ֆիլմի ցուցադրութեան ժամանակ: Գլխաւոր կերպարը՝ Իկորը, իր կնոջ Էվային սէրը ետ ստանալու համար (որ այն ժամանակ ամուսնացած էր Համիտին հետ) կը սկսի բարձրագոյն դասակարգէն մարդոց սպանել ու աշխարհներ քանդել որպէսզի Իվային ուշադրութիւնը գրաւէ:

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Official Paulo Coelho website
* ''Washington Post'' review

Ստորոգութիւն:2008 վէպեր
Ստորոգութիւն:Փաուլօ Քոհելոյի գիրքեր
Ստորոգութիւն:Պրազիլցի գրողներ
Thinking Out Loud

**Thinking Out Loud**, բրիտանացի երգիչ-երգահան Էտ Շիրանի երգն է։ Թողարկած է 2014 թուական Սեպտեմբերի 24-ին։ Էտ Շիրանի երրորդ ալպպոմի երկրորդ երգն է։ Էտ Շիրանի սկաւառակը Կրեմմիի 58-րդ մրցանակաբաշխութեան մէջ «Տարուայ ձայնագրութիւն» եւ «Տարուայ երգ» կատեգորիաներուն մէջ մրցանակ ստացած է։

## Պատմութիւն
Երգը ստացած է դրական արձագանք երաժշտական քննադատներէ եւ առցանց հրապարակումներէ։ 2015 թուական Դեկտեմբեր 7-ին ալպոմը առաջադրուած է Կրեմիի երեք կատեգորիաներուն մէջ՝ «Տարուայ ձայնագրութիւն», «Տարուայ երգ» եւ «Լաւագոյն մինակ Բոբ կատարող»։

## Երգերու Շարքեր

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* https://www.youtube.com/watch?v=lp-EO5I60KA Ed Sheeran — Thinking Out Loud. Պաշտօնական տեսահոլովակը ՅուԹիւպ-ի մէջ
This One's for You

**This One's for You**, ֆրանսացի DJ եւ արտադրիչ Դաւիթ Կեդդայի երգերէն մէկն է, ձայնագրուած է շուէտացի երգիչ Զառա Լարսոնի հետ, երգը UEFA Euro 2016-ի պաշտօնական երգն է։ Երգը ձայնագրուած է մէկ միլիոն երկրպագուներու օգնութեամբ, ամբողջ աշխարհէն։

## Երգացանկ
* **Digital download**
# "This One's for You" (featuring Zara Larsson) [Official Song UEFA EURO 2016] - 3:27
## Մասնակիցներ
* David Guetta - արտադրիչ
* Zara Larsson - երգչուհի
* Giorgio Tuinfort - արտադրիթ, դաշնամուր
* Afrojack - պրոդյուսեր, ստեղնաշարային գործիքներ 
* Daddy's Groove - ծրագարաւորող
* Emanuel Abrahamsson - վոքալ արտադրիչ
* Thomas Troelsen - արտադրիչի օգնական
* Elio Debets - պէք վոքալ, ձայնագրման միջոց ցուցադրող
* Rob Bekhuis, Eelco Bakker, Earl St Clair, James Bloniarz, Quinn Garrett, Sean Bacastow եւ մէկ միլիոն երկրպագուներու ամբողջ աշխարհէն - պեք վոքալիստեր

## Charts

## Հաւաստագիրեր

## Թողարկման Յաջորդականութիւն

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:2016
The Man Who Knew Infinity (ֆիլմ)

***The Man Who Knew Infinity*** ֆիլմը 2015-ին թողարկուած Անգլիական կենսագրական տրամա ֆիլմ մըն է 1991-ի գիրքին վրայ հիմնուած, որ կը կրէ նոյն անունը եւ գրուած է Ռոպըրթ Քանիկըլի կողմէ: Ֆիլմին գլխաւոր դերասանն է Տէւ Փաթէլ, որ ստանցնած է Շրինիվազա Ռամանուճընի դերը, մաթէմատիկոս մը, որ Մատրաս, Հնդկաստանի մէջ մեծնալէն ետք, կ'ընդունուի Cambridge University համալսարանը, ուր թուաբանական նոր գիւտեր կը ստեղծէ իր պատասխանատու ուսուցիչ Կ. Հ. Հարտիի (ստանցնուած Ճերըմի Այրընզի կողմէ, թէպետ իրականութեան մէջ միայն 10 տարի աւելի մեծ էր իրմէ) առաջնորդութեամբ, մինչ համաշխարահային առաջին պատերազմը տեղի կ'ունենար:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Ստորոգութիւն:Անգլերէն ֆիլմեր
The Insult (ֆիլմ)

***Հայհոյանքը*** (անգլ.՝ **The Insult**, ֆրա.՝ **L'insulte**, արաբ.՝ **قضية رقم ٢٣** (Qadiyya raqm 23) 2017 թուականին հրապարակուած Ֆրանսա-Լիբանանեան ֆիլմ մըն է: Քատիյյէթ Ռաըմ 23 Ֆիլմը առաջին անգամ ցուցադրուեցաւ Վենետիկի Համաշխարհային 74րդ Ֆիլմի Փառատօնին (անգլ.՝ 74th Venice International Film Awards) ուր ֆիլմի գլխաւոր դերասաններէն Քամիլ Ըլ Պաշան արժանացաւ Լաւագոյն Դերասանի մրցանակին, շատ կարեւոր մրցանակ մը, զոր դերասան մը կրնայ ստանալ համաշխարհային այդ ֆիլմի փառատօնին ընթացքին: Ֆիլմը ընտրուած է Լիբանանը ներկայացնելու 2017-ի Օսքարներու մրցանակաբաշխութեան, ուր անոր թեկնածութիւնը պիտի առաջադրուի «Լաւագոյն Ոչ-Անգլերէն Ֆիլմի Օսքար» մրցանակին համար: «Քատիյյէթ Ռաըմ 23» Ֆիլմին բեմադրիչն է հանրածանօթ՝ Զիատ Տուէյրի: Ֆիլմը ունի 2 ժամուան տեւողութիւն եւ ներկայացուած է Ֆրանսերէն եւ Արաբերէն լեզուներով: Առաջին ցուցադրութիւնը Վենետիկի Համաշխարհային 74րդ Ֆիլմի Փառատօնի ընթացքին էր, 31 Օգոստոս 2017-ին: Իսկ Լիբանանի մէջ ան սկսաւ ցուցադրուիլ 14 Սեպտեմբերէն սկսեալ, եւ տակաւին մինչեւ Հոկտեմբեր ամսուայ վերջը Լիբանանի ամէնէն շատ դիտուած ֆիլմերու ցանկին առաջին դիրքը կը գրաւէր:

## Նիւթ
Լիբանանցի Քրիստոնեայ Թոնին (Ատէլ Քարամ) հարցեր կ'ունենայ Պաղեստինցի փախստական շինարար Եասերի հետ (Քամիլ Ըլ Պաշա): Հարցը կը մեծնայ ու կը դառնայ բուռն կռիւի պատճառ: Երկար դէպքերէ ետք, փոքր հայհոյանքը, կամ The Insult-ը, պատճառ կը դառնայ դատարանի մէջ ներկայացուող հարցի մը եւ ինչպէս որ ֆիլմը կոչուած է արաբերէնով, կը դառնայ դատ/քատիյյէ թիւ 23:

## Դերասաներ
* Գլխաւոր դերասանն է Լիբանանեան պատկերասփիւռի կատակերգակ դէմքերէն՝ Ատէլ Քարամ, որ ֆիլմին մէջ կը ներկայանայ իբրեւ Թոնի Հաննա:
* Երկրորդ գլխաւոր դերասանը՝ Քամիլ Ըլ Պաշա, ֆիլմին մէջ կը մարմնաւորէ Եասեր Ապտալլահ Սալամէի տիպարը:
* Ռիթա Հայէք
* Քամիլ Սալամէ
* Տիամանտ Պու Ապուտ

## Գնահատանքներ

Ֆիլմը բաւական գնահատականներու արժանացաւ, որովհետեւ ան լոյսին բերաւ Լիբանանցի-Պաղեստինցի յարաբերութիւններու կարգ մը իրականութիւններ եւ հարցեր, որոնց մասին բնաւ չենք մտածեր, ինչպէս՝ Պաղեստինցիներու հպատակութեան, գործի ընդունման եւ դատական իրաւունքներու կապուած մտահոգութիւններ:

## Ծանօթագրութիւններ
Turkish Airlines

**Turkish Airlines**, Թուրքիոյ մեծագոյն օդանաւային ընկերութիւններէն մէկն է, որուն գլխաւոր գրասենեակը կը գտնուի Իսթանպուլի մէջ։ Կ'իրականացնէ աւելի քան 220 թռիչք հետեւեալ ցամաքամասերու վրայ, Եւրոպա, Ասիա, Ափրիկէ եւ Ամերիկա։ Ընկերութիւնը իր բոլոր թռիչքները կ'իրականցնէ Աթաթուրքի Միջազգային Օդակայանէն։ 2007-ին ընկերութիւնը տեղափոխած է աւելի քան 19,7 միլիոն ճամբորդ։ 1 Ապրիլ 2008֊ին ընկերութիւնը դաշինք կնքած է «Star Alliance»-ի հետ։ Ներկայիս ընկերութեան մէջ կ'աշխատի աւելի քան 12.000 աշխատակից։ Ընկերութիւնը ունի դուստր կազմակերպութիւն, որ կը կոչուի Sun Express։

## Պատմութիւն
Այս օդանաւային ընկերութիւնը հիմնադրուած է 20 Մայիս 1933֊ին։ 1933-ին տեղի ունեցած է առաջին թռիչքը, որուն ընթացքին օդանաւը կը թռչէր Իսթանպուլէն Անգարա։ 1937-ին ընկերութիւնը ստացած է իր առաջին օդանաւը «De Havilland D. H. 86B»։ 2014-ին ընկերութիւնը ճանչցուած է Եւրոպայի լաւագոյն օդանաւային ընկերութիւններէն։

## Օդանաւային Ընկերութեան Համաձայնագիրերը
Ընկերութիւնը պայմանագիր կնքած է հետեւեալ օդանաւային ընկերութիւններու հետ.-

* Azerbaijan Airlines
* US Airways
* Air India
* Air Malta
* B&H Airlines
* Ethiopian Airlines
* Etihad Airways
* Garuda Indonesia
* Iran Air
* Malaysia Airlines
* Royal Air Maroc
* SunExpress
* Syrian Air
* ԵուՏէյր

## Թռիչքներ
2014-ի Յունիսին ընկերութեան թռիչքները բաղկացած էին հետեւեալ օդանաւերէն.-:




## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Պաշտօնական կայք

Ստորոգութիւն:Թրքական օդանաւային ընկերութիւններ
Up All Night

**Up All Night** (), անգլիո-իրլանտական Պոյ Պենտ One Direction խումբի սդուտիական ալպոմը, թողարկուած 21 Հոկտեմբեր 2011-ին, Syco Records լէյպլով։ Ալբոմը գլխաւորած է US Billboard 200 հիթ-շարքը։ Ալպոմը ձեռք բերած է յաջողութիւններ վաճառքի ոլորտման մէջ՝ միայն ԱՄՆ-ի մէջ վաճառած են 2 միլիոն սկաւառակով, աւելի քան մէկ միլիոն օրինակ վաճառուած է Անգլիոյ մէջ։ Առաջին չորս երգերը ազատ արձակուած են հետեւեալ յաջորդականութեամբ, առաջինը՝ «What Makes You Beutiful», որ գլխաւորած է Իրլանտական հիթ-շարքը եւ միայն ԱՄՆ-ի մէջ վաճառուած է 4 750 000 օրինակ:

## Պատմութիւն
Խումբը կազմաւորուելէ ետք, Անգլիական The X Facror տաղանդներու ցուցադրութեան ժամանակ, 2010 թուականին, խումբը գրաւած է երրորդ տեղը, որմէ ետք One Direction-ը ստորագրած է պայմանագիր Syco Records-ի հետ 2 միլիոն ֆոնտ սդերլինգով: Առաջին ձայնագրութիւնները տեղի ունեցած են 2011 թուականի Յունուարին, երբ անոնք տեղափոխուած էին Լոս Անճելես, որպէսզի աշխատին RedOne արտադրիչներու հետ: 2011 թուականի փետրուարին խումբը The X Factor-ի մէջ, միւս հինգ մասնակիցներուն հետ, մասնակցեցան X Factor Live Tour-ին։ Շրջագայութիւնը տեւեց մինչեւ 2011 թուական, որմէ ետք խումբը վերադարձաւ եւ սկսաւ աշխատիլ իր տեսաժապաւէնի ալպոմին վրայ։ Ձայնագրութիւնը տեղի ունեցաւ Շուէտի մէջ, Անգլիոյ մէջ եւ ԱՄՆ-ի մէջ, այս ընթացքին խումբը աշխատած է այնպիսի արտադրիչներու հետ, որոնցմէ են՝ Carl Falk, Savan Kotecha, Steve Mac, RedOne, Toby Gad и Rami Yacoub եւ այլն։ 2011 թուականի Մայիսին Kotecha-ի Digital Spy-ին տուած հարցազրոյցի ժամանակ ան ըսած է, որ One Direction-ը «կը փորձէ» իր ձայնը տեսաժապաւէնի ալպոմին համար։ Kotecha-ն ըսած է, որ ան ուզած է ըլլալ ալպոմի ձայնագրման կանուխ փուլին մէջ։ «Այն, ինչ լսեցի, իսկապէս գրաւիչ է եւ կը սիրեն բոլոր տղաները, որովհետեւ երբ կը վերցնեն երաժշտութիւնը կ'անդրադառնան, որ առանց երաժշտութեան տակաւին երգը գրաւիչ է, ես այդպէս մտածեցի»: Sonny Takhar-ը Syco Records-ի գլխաւոր գործադիր տնօրէնը, 2011 թուականի Օգոստոսին Music Week-ի ժամանակ պատասխանեց բոլոր հարցումներուն եւ նկարագրեց ձայնագրման ընթացքը՝ «Very Intensive Place» խումբին համար։ Takhar-ն աւելցուցած է, որ ալպոմը լաւագոյն փոփ-ձայնագրութիւններէն է, վերջին տարիներու Syco Records-ի ըրած ձայնագրութիւններու մէջ, եւ ան վստահ էր, որ ալպոմը յաջողած կ'ըլլայ։ 2011 թուականի Նոյեմբերին խումբը Հարաւային Ամերիկայի մէջ ստորագրեց պայմանագիր Columbia Records-ի հետ: Steve Barnett-ը Columbia Records-ի համանախագահին ըսած է, որ հիմնաւորուած պայմանագիրը առաջ չբերեն։

## Երգացանկ

## Շարքեր

### Շաբաթուայ Շարքեր

### Տարուայ Շարքեր

## Տես Նաեւ
* One Direction սկաւառակագրութիւն
* Up All Night Tour
## Ծանօթագրութիւններ
USB Ցայտիչ

մինի|աջից|USB ցայտիչի նկար:

**USB ցայտիչ** շարժական արտաքին յիշողութեան սարք մը (պահեստանոց), որ հիմնուած է NAND տիպի flash  յիշողութեան վրայ։ Անիկա փոքրիկ, թեթեւ, շարժական եւ բազմաթիւ անգամներ գրել-կարդալու ունակութեամբ՝ տեղեկութիւն կրող սարք մըն է, որ կրնայ կրել մինչեւ 64 ԿՊ տեղեկութիւն։ Ցայտիչը, արագ տիպի յիշողութեամբ սարք մըն է, որ աւելի արդիւնաւէտ է, քան ճկուն մագնիսական սկաւառակը (floppy)։ Ցայտիչներուն մէջ կ'օգտագործուի շարժական յիշողութեան սարքերու՝ USB Mass Storage չափանիշը։

Սարքը օգտագործելու համար,  համակարգիչը պէտք է ունենայ USB Mass Storage։ Mac OS X  համակարգի գործող բոլոր տարբերակները ունին USB Mass Storage սարքաւորումներու ապահովում։ Microsoft Windows XP, 2000 եւ ME եւս ունին այսպիսի սարքերու ապահովութիւն, սակայն Windows-ի բոլոր նախկին տարբերակները կը պահանջեն driver, որ, սովորաբար, կը տրամադրէ արտադրողը։ 

## Պատմութիւն
Ցայտիչը ստեղծուած է 1998-ին IBM-ի կողմէ, որպէսզի փոխարինէ ճկուն մագնիսական սկաւառակները՝ ThinkPad գիծի արտադրանքներուն համար։ Հակառակ անոր, որ IBM-ն է որ առաջին անգամ յայտարարած է այս սարքին մասին, սակայն հրապարակելու արտօնագիր չէ ստացած եւ հետագային, M-Systems-ի հետ պայմանագիր կնքած է, որպէսզի անոնք զարգացնեն եւ արտադրեն այդ սարքերը։ Այս սարքին  եւ  այլ նոր սարքերու հետ կապուած  քանի մը  այլ արտօնագիրներ, այժմ կը պատկանին M-Systems ընկերութեան։

Առաջին ցայտիչները կ'արտադրուին M-Systems-ի կողմէ՝ «Disgo» վաճառանիշով, հետեւեալ տարողութիւններով՝ 8ՄՊ, 16ՄՊ, 32ՄՊ եւ 64ՄՊ։ Ասոնք կը ներկայացուէին հանրութեան, որպէս «ճկուն մագնիսական սկաւառակներ վերացնողներ», եւ այդ նոյն կառուցուածքով արտադրուած է մինչեւ 256ՄՊ։ Սակայն, շուտով, Ասիական արտադրողները կը սկսին արտադրել իրենց սեփական ցայտիչները՝ Disgo-էն աւելի աժան գիներով։

մինի|աջից|Իսկական 28 ՄՊ-ոց «Disgo»

Ժամանակի ցայտիչներուն մէջ կը կիրարկուի USB 2.0 միացում։ Սակայն, տուեալ պահին, անոնք չեն օգտագործեր այդ միացման ամբողջ 480 ՄՊիթ/վ արագութիւնը՝ բուն ֆլէշ յիշողութեան անգամներ աւելի փոքր արագութեան պատճառով։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւններ:Համակարգիչի յիշողութեան սարքեր
Ստորոգութիւններ:Տեղեկութիւն կրողներ
Video Phone

**Video Phone**, ամերիկացի երգչուհի Պեյոնսէի I Am... Sasha Fierce երրորդ սդուտիական ալպոմին երգը։ Երգը այս ալպոմին ութներորդ եւ վերջինն էր։ Շնորհիւ երգչուհի Լետի Գագայի երգը ունեցաւ ռեմիքս տարբերակ եւ տուէթով կատարուեցաւ Պեյոնսէի եւ Լետի Գագայի կատարմամամբ։

## Ստեղծագործութիւններու Ցանկ
* **US/UK CD single**
# «Video Phone» (Album Version)՝ 3։35
# «Video Phone» (Instrumental)՝ 3։27

* **International download bundle**
# «Video Phone»՝ 3։35
# «Video Phone» (Extended remix featuring Lady Gaga)՝ 5։04
# «Poison»՝ 4։04

* **UK digital download Remix Bundle**
# «Video Phone» (Extended remix featuring Lady Gaga)՝ 5։04
# «Video Phone» (Gareth Wyn remix)՝ 7։53
# «Video Phone» (Oli Collins & Fred Portelli remix)՝ 7։02
# «Video Phone» (Doman & Gooding Playhouse Vocal Remix)՝ 6։33
# «Video Phone» (My Digital Enemy remix)՝ 7։00
# «Video Phone» (Gareth Wyn remix radio edit)՝ 3։57

## Վարկանշային Սանդղակներ

### Ամսուայ Վարկանշային Սանդղակներ

### Տարուայ Վարկանշային Սանդղակներ

## Ծանօթագրութիւններ
Water Under the Bridge

**Water Under the Bridge** (), անգլիացի երգչուհի եւ երգերու հեղինակ Ատելի երգը, իր երրորդ՝  25 սդուտիական ալպոմէն: Երգը գրած են Ատելը եւ Կրէկ Կերստինը: Երգը թողարկուած է 4 Նոյեմբեր 2016-ին, եւս 4 երգերու հետ : Երգին բառերը կը նկարագրեն ծայրահեղ վիճակին մէջ գտնուող հարաբերութիւններու մասին եւ կը փորձէ նկարագրել իրավիճակ, երբ ծնողներէն հեռու է: Երաժշտապէս երգը գրուած է տիսքօ-փոփ, միտ-փոփ, թրիբ հոփ ժանրերով:

Երգը  «Finnish Singles» շարքին մէջ հասած է 20-րդ տեղը, իսկ «Spanish Singles» շարքին մէջ՝ 40-րդ: Երգը մտած է նաեւ Աւտրալիոյ, Աւստրիոյ, Գանատայի, Ֆրանսիայի, Գերմանիոյ, Շոթլանտիոյ, ԱՄՆ-ի եւ Անգլիոյ երաժշտական շարքերը: Ատելը երգը կատարած է  «Adele Live in New York City» եւ «The Tonight Show Starring Jimmy Fallon» հայտագիրներու ժամանակ:

## Վաճառք
14 Դեկտեմբեր 2015-ին  Billboard-ը հայտարարեց, որ *Water Under the Bridge* երգը այն 25 երգերէն մէկն է, որ վաճառուած է 104.000 օրինակ:

## Կենդանի կատարումներ
17 Նոյեմբեր 2015-ին Ատելը այս երգը կատարած է  «Adele Live in New York City» հայտագրին ժամանակ, իսկ նոյն թուականին՝ 14 Նոյմեբերին-ին NBC-ի մէջ: 23 Դեկտեմբեր 2015-ին ան երգը կատարած է նաեւ «The Tonight Show Starring Jimmy Fallon»-ի ժամանակ:

### Շաբթուայ Շարքեր

## Թողարկման Պատմութիւն

## Ծանօթագրութիւններ
Writings on the Wall

**Writing’s on the Wall** Սեմ Սմիթի երգն է, որ դարձաւ Ճէյմս Պոնտի «007: Spector» ֆիլմին երգը։ Երգը վաճառքի դուրս եկած է 25 Սեպտեմբեր 2015-ին։ Երգին յեղինակներն են Սեմ Սմիթը եւ Ճիմի Նէյպսը։ Այս երգը երաժշտական քննադատողներու կողմէ արժանացած է տարբեր գնահատականներու։ «Writings on the Wall» երգը Ճէյմս Պոնտի ֆիլմերուն առաջին երգն էր։

## Քննադատութիւն
«Writings on the Wall» երգը երաժշտական քննադատողներու կողմէ արժանացած է տարբեր գնահատականներու։ The Guardian օրաթերթը գրած է, որ Սեմ Սմիթի «Writings on the Wall» երգը կը նմանի Ատելի «Skyfall» երգին։ The Daily Telegraph ամենօրիա թերթը երգը նկարագրեց որպէս՝ «Ճէյմս Պոնտի հսկայական Պալատ»։ Digital Spy երաժշտական կայքը երգին 5-էն 3 միաւոր տուաւ։

## Շարքեր

## Ծանօթագրութիւններ
Work (երգ)

**«Work»**, (), պարպատոսացի երգչուհի Ռիհաննայի երգը, անոր Anti սդուտիական ալպոմին (2016) առաջին երգը, ձայնագրուած է Տրէյքի մասնակցութեամբ, թողարկուած է 26 Յունուար 2016-ին։

## Պատմութիւն
Երգը գլխաւորած է Billboard Hot 100 հիթ շարքը՝ Ռիհաննայի ասպարէզի 14-րդ անգամը։ Ռիհաննան (14) իր երաժշտական արդիւնքներով կը զիջի միայն ամերիկեան «The Beatles»-ին (20) եւ Մրայա Կերիին (18), իսկ Մայքլ Ճեքսոնրն (13) եւ Մատոննայէն (12) առաջ է: Երգը գլխաւորած է նաեւ Hot R&B/Hip-Hop Songs շարքը։ Ան դարձաւ 50-րդը գրաւելով Hot 100 եւ իր 27-րդ իբր լաւագոյն երգիչ Top-10-ին մէջ:

## Արձագանքներ
Երգը ստացած է բազմաթիւ կարծիքներ երաժշտական քննադատներու եւ առցանց հրապարակումներու կողմէ, որոնցմէ են՝ Billboard, Slant Magazine, BET, Spin, Forbes, Idolator, The A.V. Club:

## Կենդանի Կատարումներ
«Work» երգը առաջին անգամ Ռիհաննան Տրէյքի մասնակցութեամբ կատարեց 24 Փետրուար 2016-ին, BRIT Awards 2016 հանդիսութեան ժամանակ։

## Դիրքը Շարքերուն մէջ
### Տարեվերջի Միջազգային Շարքեր
}
|-

|-

|-

|-
|}
### Հաւաստագիրեր

## Ծանօթագրութիւններ
Year of the Dog… Again

**Year of the Dog… Again**, ռեփր DMX-ի վեցերորդ սդուտիական ալպոմը, թողարկուած է 1 Օգոստոս 2016-ին։ Կ'ընդգրկէ երկու երգեր՝ «We in Here» եւ «Lord Give Me a Sign»: Առաջին շաբթուայ ընթացքին ալպոմը վաճառուած է 125000 օրինակով, գլխաւորած է Billboard 200 հիթ-շարքը, ինչպէս նաեւ ռեփ-շարքեր: Այս անոր առաջին ալպոմն էր, որ ձայնագրուած է առանց Def Jam-ի, ինչպէս նաեւ առաջինն էր, որ գլխաւորեց Billboard շարքը։

## Երգեր
* Ալպոմին բնօրինակ անուանումը - «Here We Go Again»
* Երգիչ Janyce-ը ձայնագրած է ալպոմին երեք երգերը, հիմնականին որպէս օգնական-ոքալիստ
* «Wrong or Right (I’m Tired)» երգէն ետք 3:52 տեւողութեամբ, DMX-ը կատարած է «Real Talk»

## Երգացանկ

## Շարքեր

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:2006
Գեղարդ Սուրիահայ Տարեգիրք

250px|մինի|աջից|Գեղար Դ. Տարի 1991
**«Գեղարդ» Սուրիահայ Տարեգիրք**ը եղած է գրական, բանասիրական, գեղարուեստական եւ պատմական հրատարակութիւն մը, որ կեանքի կոչուած է 1975-ին, Հալէպի ՀԲԸ Միութեան Մատենագիտական Յանձնախումբի կողմէ:

«Գեղարդ»ը նախ սկսած է լոյս տեսնել որպէս տարեգիրք, ապա վերածուած է պարբերական հրատարակութեան մը, պահելով տարեգիրք անուանումը: Ունեցած է գրական, գեղարուեստական, պատմական, բանասիրական, կրթական ազգային-հասարակական, մշակութային, մարզական եւ յոբելենական բովանդակութիւն, ինչպէս նաեւ մահագրութեան բաժին (որոշ թիւերու մէջ):

Լոյս տեսած է վեց հատորով, Ա. Գիրքը՝ 1975-ին, խմբագրութեամբ՝ Հայկ Պարիկեանի, որ յաջորդաբար խմբագրած է նաեւ Բ. Գիրքը՝ 1976-1978 միացեալ թիւով, Գ Գիրքը՝ 1985:

«Գեղարդ»ի Դ. Գիրքը լոյս տեսած է 1991-ին, ուր խմբագիր Հայկ Պարիկեանին միացած են Ռոպերթ Ճէպէճեանն ու Լուիզա Խապայեան-Ճէպէճեանը: Դ. Գիրքէն սկսեալ «Գեղարդ»ը դարձած է «Վիոլէթ Ճէպէճեան» գրադարանի հրատարակութիւնը: 
1996-ին լոյս տեսած է «Գեղարդ»ի Ե. Գիրքը, պատասխանատու խմբագիր ունենալով՝ Ռ. Ճէպէճեանը, գործակիցներ՝ Հ. Պարիկեան, Լուիզա Խապայեան, Վարդ Քէշիշեան եւ Թամար Խապայեան: Այս թիւը յատկանշական է իր պատմական բովանդակութեամբ, այնտեղ զետեղուած են պատմագրական, վիճակագրական, յայտնի անձանաւորութիւններու մասին նիւթեր, ինչպէս նաեւ յուշագրութիւններ, կազմակերպութիւններու եւ ճեմարաններու կազմաւորման պատմութիւններ, համայնքային հարցեր եւայլն:

Զ. Գիրքը, որուն վիճակուած էր ըլլալ «Գեղարդ»ի վերջին հատորը, լոյս տեսած է 2000-ին, հիմնական թեմայ ունենալով՝ Միջ-էթնիքական սերտաճը հայ եւ արաբ ժողովուրդի միջեւ:

«Գեղարդ»ը բացի տեղեկատու հանդէս ըլլալէ, ներկայացուցած է սփիւռքի եւ հայրենիքի նուաճումները, գրականութեան, արուեստներու, արտադրական, հասարակական, պատմական եւ հոգեւոր կեանքի ոլորտներէն ներս: Ան մեծ դեր ունեցած է Սուրիահայ գաղութի պատմութեան հաւաքման եւ պահպանման մէջ, դառնալով հարուստ սկզբնաղբիւր:

## Աղբիւրներ
# «Գեղարդ», Ա. Գիրք, 1975թ., Հալէպ:
# «Գեղարդ», Բ. Գիրք, 1976-1978 թ., Հալէպ:
# «Գեղարդ», Գ. Գիրք, 1985թ., Հալէպ:
# «Գեղարդ», Դ. Գիրք, 1991 թ., Հալէպ:
# «Գեղարդ», Ե. Գիրք, 1996 թ., Հալէպ
# «Գեղարդ», Զ. Գիրք, 2000 թ., Հալէպ
Անդին. Հայոց Ճանապարհորդութեան Տարեգրութիւն

**Անտին. Հայոց Ճանապարհորդութեան Տարեգրութիւն** (անգլ.՝Andin. Armenian Journey Chronicles), բեմադրիչ Ռուբեն Կինէյի կողմէ նկարուած դիւցազներգութիւն. վաւերագրական ֆիլմ հայ-չինական եւ հայ-ասիական պատմական կապերու մասին։ Ֆիլմը 2014 թուականիդրութեամբ արժանացած է շարք մը մրցանակներու:
 
## Բովանդակութիւն
Քանի մը գլուխներէ բաղկացած ֆիլմը կը պատմէ Եւրոպական ու Ասիական երկիրներու միջեւ վաղ ժամանակներէն մինչեւ այսօր գոյութիւն ունեցող մշակութային, ռազմական եւ կրօնական կապերու մասին։ Առաջնահերթ դեր կը խաղայ Հայաստանի մասնակցութիւնը այդ կապերու հաստատման եւ զարգացման հարցին մէջ։ Ֆիլմէն մաս մը տրամադրուած է Մետաքսի Ճանապարհին եւ Համեմունքի Ուղիին՝ կարեւորագոյն պատմական տարրերուն։

## Ստեղծում
thumb|Իսիկ-Կուլ լճի յատակին (նկար մը՝ ֆիլմէն)
Սկզբնական շրջանին չինական հեռատեսիլի կայաններէն մէկուն պատուէրով նախատեսուած էր կարճ ֆիլմ պատրաստել, սակայն ապագային ծրագիրը մեծ ծաւալ ստացաւ հիմնուելով հայկական բազմաթիւ հետքերու վրայ Միջին Ասիոյ, Հնդկաստանի եւ Չինաստանի մէջ։ Նկարահանման խումբը երեք տարուան ընթացքին անցաւ 80.000 քմ տարածութիւն, այցելելով 11 երկիր եւ 72 քաղաք։

2013 թուականին Փետրուար ամսուան նկարահանման խումբը յաջողեցաւ գտնել Պանտուսովի կայրակը, որ 1894 թուականէն կորսուած կը համարուէր։ Առաջին անգամ մեծ պաստառի վրայ եւ հանրային հեռուստատեսութեամբ ցուցադրուեցան ստորջրեայ նկարահանումները Քարիպեան Ծովին մէջ, ուր 2007 թուականին գտնուած է հռչակաւոր ծովահէն Ուիլիըմ Քիտտի (captain William Kidd) կողմէ գրաւուած հայկական նաւը։

Նկարահանուած է Հեթում պատմիչի լատիներէն ձեռագիրը, ուր նշուած է հայոց թագաւոր Հեթում Ա․ի ճամբորդութիւնը Չինաստանի սահմանին մօտ 1254 թուականին։ Հետաքրքիրն այն է, որ Մարքօ Փոլօ այդ ժամանակ միայն մէկ տարեկան էր։

2012 թուականին Սերամպոր քաղաքին մէջ, որ կը գտնուի Պենկալիի մէջ, քանի մը տասնեակ քիլոմեթր Կալկաթայէն հարաւ յայտնաբերուած է առաջին Աստուածաշունչը չինարէն լեզուով, որուն հեղինակն է հայ երիտասարդ Ճոաննէս Լասսարը (Յովհաննէս Ղազարեանը)։ Ֆիլմին մէջ ցուցադրուած է անոր իսկ կողմէ կատարուած աշխատանքը։ Այդ հրատարակչութիւնը լոյս տեսած է առաջին անգամ 1813 թուականին։

2012 թուականին Ռուբէն Կինէյ արշաւախումբ հաւաքեց Իսիկ-Կուլ լիճի յատակը որոնելու նպատակով։ Ըստ միջնադարեան քարտէսին՝ քադալոնեան Ատլասին, Իսիկ-Կուլի շրջանին մէջ գտնուած է հայկական առասպելական վանքը։

Մեքսիքայի ազգային արխիւին մէջ յայտնաբերուած է հետաքրքրական փաստաթուղթ մը, որ ցոյց կու տայ հայերուն ներկայութիւնը Ամերիկեան ցամաքամասին մէջ դեռ կանուխ շրջանին։ Առաջին հայերը չինական Քանթոն քաղաքէն ճամբայ կ'ելլէին դէպի Աքափուլքօ։

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* 
* Հայ-չինական կապերու տարեգրութիւնը
* Aravot Shantum. 09.09.2014
* Shanghai Daily Report
* Հայկական մանրադրամները Չինաստանի մէջ

Ստորոգութիւն:Ֆիլմեր
Ստորոգութիւն:Դիւցազներգակ ֆիլմեր
Ստորոգութիւն:Վաւերագրական ֆիլմեր
Ստորոգութիւն:Անգլերէն ֆիլմեր
Ապատան

**Ապատան** կղզեքաղաքկը գտնուի Պարսից Ծոցի տելդային մէջ. Խուղիստանի հարաւակողմը, որ 1924-ին Իրանի մասկազմեց։ Անկլօ-Իրանեան նաֆթային ընկերութիւն մը կը շահագործէ տեղւոյս քարիւղի ակերը, ուր 20,000 գործաւոր կ'աշխատին եւ 7 միլիոն թօն նաֆթ կ'արտադրեն։ Բնակչութիւնը՝ ։

Հայ դաղութը հաստատուած է 1909 թուականէն սկսած, որ մեծ մասամբ Անկլօ-Իրանեան նաֆթային ընկերութեան մէջ կ'աշխատին: Առաջին եկուորները պարսկահայերն եկած են, որոնց յաջորդած են թրքահայերը, մեծ մասամբ վասպուրականցիներ, որոնք (թիւով 400) 1922-1923-ին Նէհր-Էլ-Օմարէն փոխադրուեցան։ Հայոց թիւը 1928-ի սկիսբը 610-ի բարձրացաւ եւ որոնք ունեցան իրենց աղօթատելին ու քահանան։ Հայերը հիմնեցին նաեւ «Սբոռ» ակումբը։ 1928-ին երբ Ռեզա Շահ Փահլաւին հոս այցելեց՝ հայ գաղութը ոսկի գաւազան մը նուիրեց։ Ներկայիս Աբադանի Հայոց թիւն է մօտ 2000։ Ունին վարժարան մը, ուր 200-ի չափ երկսեռ աչակերտներ կ'այցելեն. եկեղեցւոյ չէնքը կիսաւարտ կը մնայ։

## Ծանօթագրութիւններ
Աբաս Ա. Բագրատունի

**Աբաս Ա․ Բագրատունի** (880 - 953), հայ թագաւոր՝ 929-953։

Աբաս՝ Սմբատ Ա․-ի որդին, հայոց թագաւոր կը նշանակուի 928-ին։ Մինչեւ թագաւորելը սպարապետը կը նստէր Կարսի մէջ։ Եղբօր՝ Աշոտ Բ․ Երկաթի մահէն ետք գահ կը բարձրանայ որպէս «Շահնշահ Հայոց Եւ Վրաց»։ Կարսը կը հռչակէ թագաւորանիստ քաղաք եւ կը կառուցէ եկեղեցի։ 948-ին կաթողիկոսական աթոռը Աղթամարէն կը փոխադրէ Արգինա։ Երկիրը մասամբ կ'ազատէ արաբ հողատէրերէն, կը զսպէ աբխազական թագաւորներու ոտնձգութիւնները Բագրատունեաց Հայաստանի եւ Քարթլիի թագաւորութեան վրայ։ Աբասի օրերուն հայկական զօրքերը կը շարունակեն լեռնականներու յարձակումներէն պաշտպանել Ալանաց դուռը։ Աբաս կը զբաղի նաեւ երկրի վերաշինութեամբ։
link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Kars_Armenian_Cathedral.jpg|մինի|400x400փքս|Աբաս Ա Բագրատունիի կողմէ կառուցուած Կարսի Ս. Առաքելոց եկեղեցին

## Ընտանիքը

* Հայրը՝ Սմբատ Ա․ Նահատակ
* Մայրը՝ Հռիփսիմէ՞
* Եղբայրները՝

# Աշոտ Բ․ Երկաթ
# Մուշեղ (մհ․ 924), կինը Աբխազիայի Բագրատ Ա արքայի դուստը․

* Կինը՝ Անանուն Բագրատունի՝ Տայքի Գուրգէն Բագրատունի կիւրապաղատի դուստրը․

զաւակները՝

# Աշոտ Գ․ Ողորմած
# Մուշեղ Ա․ Բագրատունի

## Աղբիւրներ
* ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ ԹԱԳԱՎՈՐ ՀԱՅՈՑ 

Ստորոգութիւն:Հայ միապետներ
Աբարդեան Գրիգորիս

**Աբարդեան Գրիգորիս**, ծնած է 1835 թուականին, Զեյթուն եւ վախճանած է 1909 Բերայի մէջ: Իբրեւ կիլիկյոյ կաթողիկոսութեան միաբան 1861-ին աբեղեայ կը ձերնադրուի։ Ազգասէր քաջ եկեղեցկն։ 1868-ին երդ Զէյթուն տագնագալի կացութեան մէզ կը գտնուէր՝ քանի մը երեւելիներու հետ Ֆրանսա երթալով Նաբոլէոն Գ-ի ներկայացած է խնդրելու համար անոր միջամտութիւնը՝ թուրք կարավարութեան մօտ Զէյթուն-ի համար բնականուն կեանք ապահովելու ։ Վարդապետին դինունը արդիւնաւոր կ՚ըլլայ ։ Աբարդեան շուրջ 40 տարի վարած է առաջնորդութեան պաշտոններ ի Կ. Պոլիս՝ Գասըմ-Փաշայի եւ Ֆէրի-Քէօյի մէջ։ Վախճանած է Բերա 1909-ին։ Թաղուած է Շիշլիի ազգային գերեզմանատան մէջ։

## Աղբիւրներ
* Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վրդ. Պոտուրեան, 1938, էջ 3:
Ապպաս Իպն Ֆիրնաս

**Ապու Ալ Քասէմ Ապպաս Իպն Ֆիրնաս Պն Ուարտաս Ալ Դաքրնի** (), ծնած է Անտալուս, մահմետական կրօնքի հաւատացեալ, գիտական հանրագիտարանի հնարիչ, բժիշկ, ճարտարագէտ, աստղագէտ, երաժիշտ եւ արաբերէն լեզուի բանաստեղծ: Ծնած է Սպանիայի Ռօնտա քաղաքին մէջ:

Ան հռչակաւոր դարձաւ, երբ առաջին անգամ փորձեց թռչիլ:

Ենթադրութիւններ կան թէ լատիներէնով զինք կը կոչէին Armen Firman:

Որպէս գնահատանք, յիշատակ եւ պարգեւատրում Ապպաս Իպն Ֆիրնասին լուսնի վրայ հարուածային խորշ մը անուանեցին իր անունով:

## Կենսագրութիւն
Ապու-Ալ Քասէմ Ապպաս Իպն Ֆիրնաս Պն Ուարտաս Ալ Դաքրնին ծնած է Դաքրանայի Ռօնտա քաղաքին մէջ, ընտանիքի մը մէջ, որուն արմատները Ամազիղէն (Amazighen) է իպն Ումայայի հետեւորդներէն են: Ան ապրեցաւ եւ սորվեցաւ Քորթոպայի մէջ, մասնագիտացաւ փիլիսոփայութեան, քիմիաի եւ աստղագիտութեան մէջ:

Երբ ճանչցուեցաւ Ապպաս իպն Ֆիրնասի գիւտերը, զինք դատավճռեցին մզկիթի մէջ ժողովուրդին ներկայութեամբ, իբրեւ մեղաւոր եւ կրօնքէն շեղուած անձ:

## Գործերը
Ան ստեղծեց ջրային ժամացոյցը, որ անուանուեցաւ միքադա "الميقاتة" , կարողացաւ ստեղծել թափանցիկ ապակի քարերէ եւ բժշկական ակնոցներ, առաւել եւս մանեկաւոր գունդի ստեղծումը, որ կը կազմուի օղակներէ, որոնք կը սերտեն մոլորակներու եւ աստղերու շարժումը, նոյնպէս զարգացուցած է գաւարզի քարը ջարդելու միջոցները՝ Անտալուսի մէջ, Եգիպտոս ուղարկելու փոխարէն: Ինք ստեղծած է առաջին գրիչը ամբողջ պատմութեան ընթացքին եւ քանի մը տեսակի չափահարներ։

Իպն Ֆիրնաս իր տան մէջ կազմած էր սենեակ մը, որուն միջոցով հեշտ էր դիտել երկինքը, աստղերը, ամպերը, կայծակներն ու փոթորիկները։

Իսկ իր ամէնէն հռչակաւոր փորձը արհեստական թեւերու օգտագործումն էր, թռչելու փորձ կատարելու համար, Պաղտատի Րուսաֆա պալատին կողքը, որուն մասին յիշած է Մաքարրին։

Ապպաս Իպն Ֆիրնասէն քաջալերուած է Eilmer of Malmesbury իր առագաստա-օդանաւի 1010-1000 տարիներուն Անգլիոյ մէջ, բայց այս փորձը հաստատող չկայ։

## Ի յիշատակ
Որպէս յուշ, լուսնի վրայ հարուածային խորշ մը անուանեցին իր անունով: Այս խորշի լայնքը մօտաւորապէս 89 քմ է: 

Կառուցուեցաւ իր յուշարձանը Պաղտատի օդակայանին առջեւ, որուն վրայ գրուեցաւ «առաջին արաբ օդաչուն ծնած է Անտալուսի մէջ»:

Լիպիան արտադրեց իր անունով նամակադրոշմ, Դարապլուսի օդակայանի պանդոկը անուանեցին իր անունով եւ ուրիշ մէկ օդակայան Պաղտատի հիւսիսը կոչուեցաւ իր անունով։

2011-ին բացումը եղաւ Ապպաս իպն Ֆիրնասի կամուրջը, որուն կեդրոնական հատուածին մէջ կը գտնուի Ապպաս իպն Ֆիրնասի յուշարձանը, որ կերպարուած է դեւերով, որոնք կը ձգտին կամուրջի երկու ծայրերուն: Կամուրջը կը գտուի Քուրթուպայի մէջ, Գվադալկիվիր արաբերէն Ուատի էլ Քեպիր գետին վրայ: 

Րօնտայի մէջ բացուեցաւ աստղագիտական կեդրոն, Ապպաս Իպն Ֆիրնասի անուամբ:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Ճարտարագէտներ
Ստորոգութիւն:Աստղագէտներ
Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ
Ստորոգութիւն:Բանաստեղծներ
Աբգար (անձնանուն)

**Աբգար**, ասորական ծագումով հայկական արական անուն։ 
* Անունէ ստեղծուած տարածուած ազգանուն է **Աբգարեան**
* Լատինագիր ձեւը՝ 

## Անունը կրողներ
* Աբգար Գէորգ (ծն.1845 Նոր Ջուղա) գործարար
* Աբգար Դպիր (1520-1572) հրատարակիչ
* Աբգար Մինաս (ծն.1955 Ալլահապատ Հնդկաստան) օփերայի երգիչ եւ դերասան
* Աբգար Պալթազար ( 1880-1909) ռումանացի նկարիչ

## Երկրորդ անուն
* Մկրտիչ Աբգար (1884 Սպահան-1967 Թեհրան) եկեղեցական
* Տիանա Աբգար (1859 Ռանկուն-1937 Եոքոհամա, Ճափոն) գրող, դեսպան

## Այլ լեզուներով
* Ասորերէն՝ ܒܓܪ

## Ծանօթագրութիւններ
Խոստումը (2016 ֆիլմ)

**«Խոստում»** (), 2016-ին իրլանտացի բեմադրիչ՝՝ Թերի Ճորճի նկարահանած հայոց ցեղասպանութեան մասին պատմող պատմական ֆիլմ։

«Խոստում» ֆիլմը  համաշխարհային առաջին անգամ ցուցադրուած է  11 Սեպտեմբեր, 2016-ին՝ Թորոնթոյի միջազգային ֆիլմի փառատօնին:

Հայաստանի մէջ  ֆիլմը  առաջին անգամ կը ցուցադրուի 27 Ապրիլ,2017-ին:

## Նիւթ
Ֆիլմին  իրադարձութիւնները  կը ծաւալին Օսմանեան կայսրութեան վերջին օրերուն: Ֆիլմը կը ներկայացնէ սիրային եռանկիւն մը Կոստանդնուպոլիս բժշկութիւն ուսումնասիրելու համար մեկնած հայ դեղագործ Միքայէլի, Փարիզի մէջ  ուսանած  հայ նկարչուհի Աննայի եւեւ  ամերիկացի նկարիչ-լրագրող Քրիսի միջեւ:

## Դերակատարներ
* Քրիստիան Պէյլ՝ Քրիս
* Օսքար Այզէք՝ Միքայէլ
* Տանիէլ Խիմենես Քաչօ` Հայրիկ Անդրէասեան
* Շառլոթ լը Պոն՝ Աննա
* Շոհրէ Աղտաշլու՝ Մարթա
* Ճէյմս Քրոմուէլ
* Ժան Ռընօ՝ Ֆրանսացի ծովակալ
* Անժելա Սարաֆեան
* Մայքլ Սթալ Տէյվիթ՝ Պրէտ
* Ռէյտ Սեբեձիճա՝ Ստեփան 
* Մարուան Քենզարի՝ Էմրէ 
* Գէոորգ Մալիքեան` Վարդան Պօղոսեան
* Թամեր Հասան՝ Ֆարուք Փաշա
* Նուման Աքար՝ Մուսթաֆա 
* Սթյիուրդ Սկուտամոր
* Իսմէթ Օկան
* Իգալ Նաոր՝ Մեսրոպ 
* Ալան Էրնանտէս

## Նկարահանումներ
Ֆիլմը նկարահանուած է Քըրք Գրիգորեանի նախաձեռնութեամբ: Նկարահանումները սկսած են 2015-ի աշնանը Փորթուկալի  եւ Քանարյըն կղզիներուն մէջ: Վերանկարահանումները տեղի  ունեցած են Նիու Եորքի մէջ մայիսին եւ  ավարտած՝  Յունիս 2016-ին:

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
*Ֆիլմը Տորոնտոյի միջազգային կինոփառատոնի կայքում
*Հայոց ցեղասպանության մասին պատմող հոլիվուդյան «Խոստումը» դրաման կարող է հավակնել «Օսկարի» 

Ստորոգութիւն:2016 ֆիլմեր
Ստորոգութիւն:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր
Ստորոգութիւն:Ֆիլմեր Հայոց ցեղասպանության մասին
Ստորոգութիւն:Անգլերէն ֆիլմեր
Աբգար Գէորգ (Աբգարեան)

**Աբգար Գէորգ (Աբգարեան)**, (), գործարանատէր, որդի Տէր Ղազար Արգարեանի, երկար տարիներ ապրած է Սուրաբաիա քաղաքը (Ճավա), տէր եղած է հսկայ հողերու եւ գործարաններու, որոնց արտադրութիւնները սեփական երկաթուղիով դէպ ի որոշ կեդրոն կը փողադրուէին։ Իր գործին մէջ կ'աշխատէին եւ բարեկեցիկօրէն կ'ապրէին բազմաթիւ հայեր։

## Աղբիւրներ
* Հայ հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վարդ, Պոտուրեան, 1938, Պուքրեշ, Ա. Հատոր, էջ 11։
Աբգար Դպիր

**Աբգար Դպիր** (Աբգար Թոխաթեցի, Աբգար Սաֆար Թոխաթցի, ), հայ տպագրիչ, հոգեւորական, հասարակական-քաղաքական գործիչ, ծածկագրերու մասնագէտ։

Սաֆար, որ հայերէն լեզուով *Աբգար* կը կոչուէր, որդին էր Մահտասի Ամիրբէկի։ Ան՝ Սենեքերիմ Սեբաստացւոյ Փոքր Հայոց Թագաւորի սերունդէն էր, որուն ծննդեան եւ մահուան թուականը, ինչպէս նաեւ որուն աշակերտած ըլլալը մինչ այսօր անյայտ է. սակայն կ'ենթադրուի, որ ան իր ժամանակաշրջանի նշանաւոր գրագէտներէն մէկը եղած պէտք է ըլլայ, նկատի առնելով, որ իրեն յանձնուած է մեծամեծ գործեր եւ տրուած է «Դպիր» մակդիրը։ Միքայէլ կաթողիկոս անհանգստանալով Էջմիածնայ մէջ տեղի ունեցած Պարսկաց հարստահարութիւններէն, 1562-ին առժամապէս կ'երթայ Սեբաստիա՝ իր հայրենիքը, ու հոն կը գումարէ եպիսկոպոսաց ժողով։ Իբր նուիրակ Հռոմ կ'ուղարկէ Թոխաթցի Աբգար դպիրը，որդին՝ Սուլթան շահի եւ Աղեքսանդր քահանայի ընկերակցութեամբ, անոնց պաշտօն կու տայ, որ առաջին հերթին, Ս. Պապին յիշեցնեն կատարած դաշինքին ու երդման մասին, երկրորդ՝ իմանան հռոմէացիներու մտադրութիւնը, թէ՝ ի՞նչ կը խորհին հայոց նկատմամբ, երրորդ՝ համոզեն, որ Պապը իր նպաստը բերէ հայոց վտարանդեալ ազգի փրկութեան, չորրորդ՝ ապահովեն Պապի միջնորդութիւնը՝ հայոց հայրապետներուն դէպի Հռոմ ճամբորդութեան խնդիրով։ Աբգար՝ Ս. Պապին որպէս ընծայ իր հետ կը տանի միւռոն, ոսկի խաչ, օրհնեալ մատանի եւ Թէոդորոս վկային նշխարները։

Աբգար ճամբան երկու տարի կ'ուշանայ, մինչ՝ Միքայէլ կաթողիկոս տարի մը ետքը էջմիածին կը վերադառնայ։ Սակայն երբ Աբգարէն բնաւ լուր չ'առներ (բացի այն լուրէն, որ անոր Կիպրոս հասնիլը կը ծանուցանէր), իր եպիսկոպոսներուն կը շնորհէ Ս. Պետրոս եկեղեցւոյ մօտ գտնուող Հայոց Ս. Լաւրենտիոսի եկեղեցին՝ իբր հիւրանոց, իր ինչքերովը եւ ժամատունովը միասին:

Աբգար Դպիր համաձայն կը գտնուի դիւրացնելու հայկական տպագրութեան գործը։ Բայց բոլոր այս եղելութիւններուն ի՞նչ պատասխան կը տրուի Միքայէլ կաթողիկոսին: Չամիչեան Հայոց պատմութեան մէջ կ'ըսէ, թէ «Անյայտ է։ Սակայն ստոյգ է, որ այդ ժամանակէն ետք, Հռոմայ քահանայապետները միշտ գթալիր աչքով նայեցան հայ ազգին վրայ»։

Ինչ որ Չամիչեան «անյայտ է» կ'ըսէ, մենք պիտի յայտնենք զայն՝ հետեւելով Աբգարի զաւկին՝ Սուլթանշահին ականատես վկայութեան եւ ըստ Հռոմէն գրած նամակին՝ (նուիրականութեանս թուականէն 20 տարի ետքը), ուղղեալ՝ առ Թադէոս Բ. էջմիածնի կաթողիկոսին։ Բայց նախ՝ առաջ պիտի բերենք հնագոյն եւ միաէջ, այս նամակին փոքրացուած լուսատիպ նմանահանութիւնը եւ անոր պատճէնը նոյնութեամբ, ամբողջացնելով միայն պատիւով գրուած բառերը. յատուկ անուններու սկզբնագիրերը գլխատառի վերածելով եւ սուրբ մակդիրին տեղ լոկ «Ս.» մը դնելով։ Աբգար դպիրի նուիրականութեան վրայ լոյս սփռող այս նամակին բնագիրը, թէեւ աղճատ, խնամքով կը պահուի Անտոնեան Միաբանութեան մատենադարանը Օրթաքէօյ, Կ. Պոլիս, որ ձեռագրաց շարքին մէջ կը կրէ ՄԲ թուահամար, 80×29 սանթիմեթր մեծութիւն։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ տպագրիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ հոգեւոր գործիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ
Աբգար Օրբելի

**Աբգար Յովսէփ Օրբելի** (), հայ իրաւաբանական գործիչ, դատաւոր, փաստաբան: Յովսէփ Օրբելիի աւագ որդին, Վարովառա Արղութեան-Երկայնաբազուկի ամուսինը, Ռուբէն, Լեւոն եւ Յովսէփ Օրբելի եղբայրներու հայրը, Օրբելեաններու իշխանական տոհմից:

## Կենսագրութիւն
Աբգար Օրբելին ծնած է 1849-ին Յովսէփ Օրբելիի ընտանիքէն ներս: Սորուած եւ աւարտած է Սանկտ Պետերպուրկի կայսերական համալսարանի իրաւաբանական հիմնարկը: Ուսումը աւարտելէ յետոյ, հօր պահանջով վերադարձած է հայրենիք եւ որպէս հաշտարար դատաւոր, պաշտօնավարած է Նախիջեւան քաղաքի, Նոր Բայազետի մէջ, ապա՝ Քութայիս: Յետագային, տեղափոխուելով Թիֆլիս, աշխատած է որպէս դատախազի օգնական, այնուհետեւ զբաղուած է մասնաւոր փաստաբանական գործունէութեամբ: Մահացած է 1912-ին:

## Ընտանիքը
* Աբգար Օրբելին ունեցած է երեք որդի.
* Ռուբէն Օրբելի (Փետրուար 26, 1880 - Մայիս 9, 1943), հայ խորհրդային հնագէտ, ստորջրեայ հնագիտութեան հիմնադիրը ԽՍՀՄ-ի մէջ.
* Լեւոն Օրբելի - (Յուլիս 7 1882 - Դեկտեմբեր 9, 1958), հայ ֆիզիոլոգ, էվոլիւցիոն ֆիզիոլոգիայի ուսմունքի ստեղծողներէն, բժշկական ծառայութեան կեներալ-գնդապետ.
* Յովսէփ Օրբելի - (Մարտ 20, 1887 - Փետրուար 2, 1961), հայ արեւելագէտ, հնագէտ, հասարակական գործիչ:

## Ծանօթագրութիւններ
Տիգրան Աբգարեան

**Աբգարեան Տիգրան** որդի Դաւթի (), խմբագիր ու գրող։

## Կենսագրական գիծեր
Ծնած է 1877 թուականի Օգոստոս 2-ին, Նոր Ջուղա: Նախնական ուսումը տեղւոյն կաթոլիկներուն վարժարանը կը ստանայ ու յետոյ Կեդրոնական ազգային դպրոցը կ'անցնի, որուն լրիւ ընթացքը կ'աւարտէ 1895 թուականին եւ ուր 42 տարի իբրեւ ուսուցիչ կը պաշտօնավարէ: Իբրեւ դաստիարակ մտաւորական եւ դրամշակ՝ Նոր Ջուղայի մէջ յարգուած ու սիրուած համեստ գործիչ մը եղած է եւ բազմաթիւ գրական, բարեգործական, թատերական եւ այլ վարչութեանց անդամ ընտրուած:

1911 թուականէն կը սկսի վարել Նոր Ջուղայի Ս. Ամենափրկիչ վանքի, Հայոց Առաջնորդարանի եւ Համայնական Խորհուրդի քարտուղարութեան եւ դիւանապետութեան պաշտօնը: Պատանի հասակէն աշխատակցած է «Նոր դար», «Մշակ», «Մուրճ», «Ջանգ», «Նոր Ջուդայի լրաբեր», «Հայաթերթ», «Տարազ», «Արտեմիս», «Հովիտ», «Վերածնունդ» եւ այլ թերթերու: Նոր Ջուղայի Հայոց դպրոցի, թատրոնի եւ տպագրութեան ու մամուլի մասին քանի մը գրքոյկներ հրատարակած է: Նոր Ջուղայի ժողովրդական բանահիւսութեան մասին ունի երկհատոր եւ շատ արժէքաւոր ուսումնասիրութիւն մը, որ անտիպ կը մնայ:

Գրած է երկհատոր աշխատութիւն մը Նոր Ջուղայի ժողովրդական բանահիւսութեան մասին, ինչպէս նաեւ «Նոր Ջուղայի դպրոցները» (1914), «Նոր Ջուղայի թատրոնն ու երաժշտութիւնը» եւ այլն։

Օգտագործած է  Լռիկ-Մնջիկ, Ծխական, Տ. Ա. ծածկանունները։

1925-ին Նոր Ջուղայի մէջ տօնուեցաւ ուսուցչական գործունէութեան 30-ամեայ յոբելեանը:

## Աղբիւրներ
* Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վրդ. Պոտուրեան, Ա․ հատոր, էջ 13:

## Ծանօթագրութիւն

Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ
Ստորոգութիւն:31 Հոկտեմբերի մահացածներ
Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակախօսներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Ժոզեֆ Աբգարիոս

**Ժոզեֆ Աբգարիոս**, (), Լեզուագէտ, յօդուածագիր, բժիշկ եւ վիրաբոյժ:

## Կեանքը
Փոքր տարիքէն իսկ շատ հետաքրքիր եւ ուսումնատենչ տղայ մը եղած է: Իր հօր նման եւ անոր կարգադրութեամբ, Ժոզեֆ եւս իր նախնական ուսումը ստացած է Պէյրութի Անգլիական հիւպատոսի զաւակներուն հետ։ Տասներկու տարեկանին ղրկուած է Անթուրայի Քոլէճը (Լիբանան), ուր ի մէջ այլոց սորված է լաւ Ֆրանսերէն եւ արաբերէն։ Լեզուագէտի  բնածին կարողութիւնը հօրմէն ժառանգած ըլլալով՝ Ժոզեֆ եւս այդ մարզին մէջ փայլուն յաջողութիւն արձանագրած է։ Ուշիմ երիտասարդ մը ըլլալուն, Քոլէճի ութ տարուան դասընթացքը յաջողութեամբ աւարտած է։

Հօր մահէն ետք, Տոքթ. Յովհաննէս Վարդապետի թելադրութեամբ, որ ճան Աբգարիոսի զաւակներուն հոգաբարձու նշանակուած էր, Ժոզեֆ կը յաճախէ Սուրիոյ բողոքական Քոլէճը (այժմու Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարան), որու բարձրագոյն դասընթացքը կ'աւարտէ մէկ տարիէն եւ վիրաբոյժի վկայականը պատուոյ յիշատակութեամբ կը ստանայ երկու տարիէն։ Տոքթ.Փօսթ, համալսարանի տնօրէնը, ամավերջի հանդէսին, վկայկանը յանձնելու ատեն կ'ըսէ. «Վերջին չորս տարիներու ընթացքին այս պատուոյ վկայկանը ոեւէ մէկուն չէ տրուած: Ինծի համար հաճելի պարտականութիւն մըն է այս տարի սոյն վկայկանը տալ ժոզեֆ Աբգարիոսին, որ եզակի կարողութիւն արտաբերած է բժշկական մարզի վիրաբուժական ճիւղին մէջ։ Ես կը ծերանամ, բայց կը զգամ, թէ պիտի ապրիմ շնորհիւ իրեն»:

Ան այն ծանօթ վիրաբոյժ Տօքթ. Փօսթն է, որու անունով փողոց մը կայ ամերիկեան Համալսարանի նախկին ատամնաբուժական բաժնին կից, սանդուխներէն դէպի ծովեզերք իջնող զարիվարին, որ Րիւ Փօսթ կը կոչուի։

ժոզեֆ կը ղրկուի Անգլիա, ուր իր բացառիկ կարողութեան շնորհիւ «*The Royal college of surgeons*» միութեան անդամ կ'ընդունուի։ Կ'անցնի Պոլիս, ապա աշխատելու արտօնագիր ստանալով կը հաստատուի Պէյրութ: Սակայն իր եռուն կեանքը չ'ուզեր պարփակել սահմանափակ շրջանակի մէջ ու 1899-ին կ'երթայ Եգիպտոս: Հոն իր հանրային գործունէութեան առաջին օգուտը կ'ըլլայ Հէլուանի մէջ մալարիայի հիւանդութեան գիւտը ընելով։

իր ջանքերուն շնորհիւ եւ իր միջոցաւ, կառավարութիւնը խիստ միջոցներու կը դիմէ  հիւանդութիւնը զսպելու համար։ Իր պաշտօնը այնքան եռանդով կը կատարէ, որ ժողովուրդը զինք «Տօքթ. Նամուսա», այսինքն «Մժեղ բժիշկ» կը կոչէ։ Իր 12 տարուան պաշտօնավարութեան ընթացքին մեծապէս կը սիրուի ժողովուրդէն։

Իր եռանդուն եւ հետաքրքիր հոգին դարձեալ չ'ուզեր սահմանափակուիլ Գահիրէի մէջ եւ կը սկսի շրջագայիլ։ Կ'երթայ  Դամասկոս, Պաղտատ, Պոլիս եւ Երոպա ու կը հաստատուի Անգլիա: 1913-1936  մեծ յաջողութիւն կը գտնէ եւ հողատարածք մը կը գնէ վերջնականապէս Անգլիա հաստատուելու նպատակով։ Սակայն բախտը բոլորովին այլ բան տնօրինուած էր իրեն համար. կը  Հանդիպի ֆրանսուհիի մը, որու հետ կ'ամուսնանայ։ Ի վերջոյ կինը զինք կը համոզէ, որ ա՛լ գործէ հրաժարի եւ հաստատուի Ֆրանսա: Այդպէս ալ կ'ըլլայ։ Ժոզեֆ 64 տարեկանին Հանգստեան կը կոչէ ինքզինք։ Երեք տարի ետք, Բ. Համաշխարհային պատերազմին պատճառաւ դարձեալ կը մտնէ անգլիական բանակ։ Կը ճաշակէ (*The Blitz* ) ի բոլոր դառնութիւնները, որովհետեւ *Home Front*-ի մէջ էր իբրեւ բժիշկ, եւ պատերազմէն ետք 67 տարեկանին կը վերադառնայ կնոջը եւ զաւկին քով։

Գրական մարզին մէջ Ժոզեֆ Աբգարիոս գրած է բազմաթիւ յօդուածներ։ Իր կարեւորագոյն գործն է հօրը անգլերէն-արաբերէն բառարանին ընդարձակումը, ինչպէս յիշուած է անոր վերջին տպագրութեան յառաջաբանին մէջ։

Կը մահանայ Ֆրանսա, Մարտ 1950-ին։

## Ծանօթագրութիւններ
Մկրտիչ Աբգար

**Մկրտիչ Աբգար(եան)** (), Խաչիկ վրդ. Առաջնորդ Իրանի Կաթողիկէ Հայոց:

## Կենսագրական գիծեր
Ծնած 1884 4 Յունուարին՝ Նոր Ջուղայի մէջ։ Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ Թեհրանի Ֆրանսական դպրոցը, իսկ բարձրագոյնը՝ Հռոմ «Probaganda»-ի համալսարանը:

1907 Նոյեմբեր 3-ին կաթողիկէ Հայոց եկեղեցիին մէջ քահանայ կը ձեռնագրուի: 

1908 թուականին ուսումը կ'աւարտէ փիլիսոբայութեան եւ աստուածաբանութեան դոկտորի աստիճանով:

1934-ին երբ Հայ Կաթ. Պատրիարքութեան եւ Հռոմի բանակցութեան հետեւանքով Իրանի Կաթողիկէ Հայոց Թեմի վերականգնումը վերջական փուլի կը հասնի, Գեր. Աբգար Նոր Ջուղա կու գայ իբրեւ Հայ Կաթողիկէ թեմի առաջնորդ, ուր նախ նոր եւ հաստատուն հիմերու վրայ կը գնէ տեղւոյն կաթ. Հայոց առաքելութիւնը: Այդ ատենէն Իրանի Կաթողիկէ Հայերը եկեղեցական անկախ եւ ինքնուրոյն վիճակ կը ստանան եւ Հայ կաթ. պատրիարքութեան հովանաւորութեան ներքոյ կը մտնեն:

## Աղբիւրներ
* Հայր Մկրտիչ Վրդ․ Պոտուրեան, «Հայ Հանրագիտակ», 1938 Պուքրէշ, Ա․ հատոր, էջ 12։

Ստորոգութիւն:Հայ հոգեւորականներ
Ստորոգութիւն:Հայ արքեպիսկոպոսներ
Սեպուհ Աբգարեան

**Սեպուհ Աբգարեան** (), հայազգի երգահան, երգիչ, խմբավար, ձայնասփիւռի հաղորդավար, «Գոհար» սիմֆոնիկ նուագախումբի եւ երգչախումբի խմբավար, գեղարուեստական ղեկավար:

## Կենսագրութիւն եւ Ստեղծագործական Կեանք
Ծնած է Կիպրոս, Նիկոսիա քաղաքը: Հայրը ծնունդով Սասունցի էր։ Ընտանիքը տեղափոխուած է Պէյրութ, ուրտեղ ուսանած է Էդուարդ Տարոնեանի եւ Բարսեղ Կանաչեանի մօտ: Ան միշտ երախտագիտութեամբ կը յիշէր իր ուսուցիչները, որոնք մէծ ազդեցութիւն ձգած են անոր ձեւաւորման եւ կայացման վրայ։ Երբ 13 տարեկան էր, ընտանիքը տեղափոխուած է Հալէպ, ուրտէղ 1954 թուականին աւարտած է Մելգոնեան Հայկական Վարժարանը, իսկ այնուհետեւ ուսումը շարունակած է Փարիզ: Փարիզի ուսումէն ետք վերադարձած է Կիպրոս եւ աշխատած է վարժարանի մէջ:

Երկու այլ հայերու հետ Կիպրոսի հեռահաղորդակցութեան միութեան մէջ հիմնած է հայկական ձայնասփիւռի հաղորդում, ուր աշխատած է շուրջ 46 տարի: Միաժամանակ աշխատած է Մելգոնեան վարժարանը՝ որպէս երգչախումբի խմբավար:

Հեղինակն է շարք մը երգերու, կամերային, սիմֆոնիկ երաժշտութիւններու, «օրաթորիօ»ներու որոնք կատարուած են աշխարհի շարք մը երկիրներու մէջ՝ Թոքիօ, Փարիզ, Կիպրոս, Լիբանան, ԱՄՆ: Սեպուհ Աբգարեանի ամենամեծ ձեռքբերումը «Գոհար» սիմֆոնիկ նուագախումբի եւ երգչախումբի ղեկավարումն էր, որ իր համերգներով հանդէս եկած է Հայաստանի եւ սփիւռքի բազմաթիւ գաղթօջախներէն ներս: Ան վերոյիշեալ համոյթը ղեկարավարած է հիմնադրման օրէն մինչեւ իր կեանքին վերջը:

Մահացած է Նիկոսիոյ մէջ:
մինի|աջից|«Գոհար»-ի հանդիսատեսը, ովքեր ծածանած են Կիլիկիոյ թագաւորութեան դրօշը Ազատութեան հրապարակը, Երեւան, 2011 թուականին

## Կարծիքներ Սեպուհ Աբգարեանի մասին

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ երգահաններ
Ստորոգութիւն:Հայ խմբավարներ
Ստորոգութիւն:12 Յունիսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:5 Օգոստոսի մահեր
Նէճիպ Աբգարիոս

**Նէճիպ Աբգարիոս**, թարգմանիչ։

Առաջին զաւակը առաջին կնոջմէն, Անգլիերէնի Թարգանեց գիրք մը զոր ինք կոչած է «Ֆահրասթ Թարիխ ալ Հավատիս Ֆի Սուտան», որ ազատ թարգմանութեամբ կ՝ ըլլայ՝ «Ցուցակ Սուտանի Պատմական Դէպքերու»։ Այս կը պարփակէ 1881-1889-ի շրջանը։ 112 էջնոց գիրք մըն է եւ հրատարակուած՝ Մահրուսա տպարանէն 1891-ին։

Երբ անգլիացիք նուաճեցին Եգիպտոսը՝ յաղթելով Օրապի Փաշան, եւ աքսորեցին զայն Սէյլան, Նէճիպ Աբգարիոս եւս Փաշային հետ ղրկուեցաւ որպէս անոր քարտուղարը։

## Ծանօթագրութիւններ
Յովնաթան Աբդալեան

**Աբդալեան Յովնաթան** (), հայ ճարտարապետ։

Ծնած է 1896 թուականին Սերաստիոյ Կամիս գիւղը Նախնական եւ երկրորդական ուսումը առած՝ Էսկի-Շէհիր եւ Փարիզ։ Մտած է Փարիզի «École Spéciale des Travaux Publics» եւ աւարտած անոր հանրօգուտ չիանութեանց եւ ճարտարապետական մարմինները՝ «Ingénieur architecte»-ի պետական վկայականով։ Վարած ճարատարապետի պաշտօններ Ֆրանսայի զանազան քաղաքաներու մէջ ու կառուցած է բազմաթիւ նորօրինակ շէնքեր թէ՛ Փարիզի եւ թէ՛ անոր արուարձաններուն մէջ։

1938-ն Փարիզի մէջ ունէր իր սեփական գրասենեակը եւ կը զբաղէր կառուցողական աշխատանքներով, հասցէն էր՝ 5 Route d'Orléans, Cachan (Seine) France։

## Աղբիւրներ
* Հայ հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վարդ․ Պոտուրեան, 1938 Պուքրէշ, Ա. հատոր, էջ 14։:

Ստորոգութիւն:Հայ ճարտարապետներ
Սեդրակ Աբդալեան

**Սեդրակ Աբդելեան** (), փրոֆէսօր, Երկրաբան, հանքաբան եւ բնագէտ։

## Կենսագրութիւն
Նախնական եւ երկրորդական ուսումը առած է Էսկի-Շէհիր, հետեւած Փարիզի «École Special des Travaux Publics»-ի դասընթացքներուն յետոյ մտած Sorbonneի համալսարանը ու աւարտած երկրաբանութեան, հանքաբանութեան եւ Ֆիզիքական աշխարհագրութեան բաժինները՝ «licencié es sciences & Docteur es sciences» աստիճաններով:

Վարած է երկրաչափի եւ հանքային խուզարկուի պաշտոններ՛ Թուրքիոյ Յունաստանի եւ Ֆրանսայի մէջ, 1925-ին Փարիզէն անցած է Հայաստան եւ պետական Համալսարանի Երկրաբանութեան եւ հանքաբանութեան ամպիոնի փրոֆէսօր եւ վարիչ եղած, կատարելով միաժամանակ երկրաբանական հանքաբանական հետազօտական աշխատանքներ Հայաստանի զանազան վայրերը:

## Գործեր
Աբդալեանի լոյս ընցայած կարեւոր գործերն են.

* «L'Epire Meridionale et ses gisements petrolifere»s (Paris 2e edition 1936),
* «Le Zanguezour sismique» (հրատարակութիւն Փարիզի համալսարանի 1935),

Ունի նաեւ անտիպ գործեր: 

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ

* Հայ Հանրագիտակ, Հ․ Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան, 1938 Պուքրէշ, հատոր Ա․, էջ 14։

Ստորոգութիւն:Հայ երկրաբաններ
Ստորոգութիւն:Հայ հանքաբաններ
Ստորոգութիւն:Հայ բնագէտներ
Յովհաննէս Աբէլեան

**Աբէլեան Յովհաննէս** (), հայ դերասան։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Շամախ։ Սկզբնական կրթութիւն ստացած է՝ ծուխի դպրոցին մէջ, ուր 1875 թուականին ուսման շրջանն աւարտելով մէկ տարի յետոյ մտած է Պաքուի Ռիալական ուսումնարանի Ա. բաժանմունքը։ Մինչեւ 1884 թուականը մնալով Ռիալական ուսումնարանին մէջ, դեռ ուսումը չաւարտած, ձգելով ուսումնարանը սկսած է ծառայել Պաքուի մասնաւոր գրասենեակներուն մէջ։ Սակայն այդտեղ ալ տեսնելով, որ իր միտքը գործի վրայ չէ եւ զինք աւելի կը հետաքրքեն թատերական հարցերը, այդ ալ ձգելով կը նուիրուի հայ բեմին։ Դեռ աշակերտական սեղանէն սկսած է մասնակցիլ ռուս ներկայացումներուն՝ իբրեւ սիրողական եւ առաջին անգամ Պաքուի Մարդասիրական ընկերութեան դահլիճին մէջ բեմ դուրս գալով ու բաւական յաջող խաղալով իր դերը՝ ներկայացման ներկայ գտնուող Երուսաղէմի միաբան՝ Մամբրէ վարդապետէն մեծ խրախուսանքի կ'արժանանայ ու նուէր կը ստանայ՝ «Սանդուխտ» ողբերգութեան հայ-ֆրանսերէն օրինակը։ Այս յաջողութենէն ոգեւորուած, ան բեմ դուրս կու գայ, արագ յառաջդիմութիւն ցոյց տալով իբրեւ դերասան։ Անկէ քանի մը տարի առաջ ան պտըտած էր Եւրոպա, այցելելով Եւրոպայի գլխաւոր քաղաքները ու հետեւած՝ Եւրոպայի նշանաւոր դերասաններու բեմադրութիւներուն։ Աբէլեանը խաղցած է, ինչպէս Կովկասեան, համարեայ նոյնպէս ալ Ռուսիոյ բոլոր հայկական քաղաքներուն մէջ։ Ձմռան թատերաշրջաններուն, առհասարակ դերեր կ'առներ Թիֆլիսի եւ Պաքուի մէջ։ 1902 թուականին կը հրաւիրուի Տփխիսի (Թիֆլիսի) հայ տրամաթիքական ընկերութեան կողմէ։

1907 թուականին, Թիֆլիսի եւ Պաքուի մէջ կը տօնուի անոր դերասանական 25 ամեակը, որմէ ետք աւելի եռանդուն ներկայացումներ կ'ունենայ Թիֆլիսի, Պաքուի, Կովկասահայ կեդրոններու եւ Պարսկաստանի մէջ։

1908 թուականին, Թուրքիոյ սահմանդրութեան հռչակումէն ետք, ան կ'այցելէ Պոլիս եւ շրջակայ հայաշատ կեդրոններ․ կը հասնի մինչեւ Պարտիզակ, ապա կ'անցնի Եգիպտոս, Փարիզ, Պրիւքսէլ, Լոնտոն, Պերլին, Ամերիկայի քաղաքները։

1925 թուականին Կովկաս կը վերադառնայ ու կ'այցերէ Հայաստան, սակայն առանց հոն հաստատուելու․ կը նախընտրէ Պաքուի եւ Թիֆլիսի մէջ խաղալ։

1932 թուականին կը տօնուի 50 ամեայ յոբելեանը եւ հայ ժողկոմխորհի կողմէ կը ստանայ «Աշխատանքի հերոս», «Ժողովրդական դերասան» եւ «Վաստակաւոր դերասան» տիտղոսները։

Աբէլեանը յայտնի դերասաններ եղած է։ Անոր դերերն են՝ Օթելլօն, Լիրը, Էտկարը, Պետրուչիոն, Տոքթոր Ծտոքման, Օսուալտ Էրնանին եւ այլ նման դերեր։ Հայ բեմի համար թարգմանած է բազմաթիւ թատրերգութիւններ, որոնք կը բեմադրուին մինչեւ օրերս։ Գրութիւններ ունի նաեւ հայ թերթերու մէջ։

Ան կը մահանայ 1 Յուլիս 1936-ին, Երեւան․ կառավարութիւնը զինք կը պատուէ ազգային թաղումով։

## Աղբիւրներ
* Հայ Հանրագիտակ, Հայր Մկրտիչ Վարդ․ Պոտուրեան, 1938 Պուքրէշ, Հատոր Ա․, էջ 18-19։

Ստորոգութիւն:4 Նոյեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ‎
Ստորոգութիւն:1 Յուլիսի մահեր