open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Անթուան Ֆրանսուա Փրեւու Աբբա Փրեւու

**Անթուան Ֆրանսուա Փրեւու Աբբա Փրեւու**, (), ծանօթ է նաեւ իբրեւ *Աբբա Փրեւու* (), ԺԸ. դարու ֆրանսացի մեծագոյն գրողներէն, «Մանօն Լեսքօ» վէպին (1731-ին հայերէնի թարգմանուած) հեղինակը։

Անթուան Ֆրանսուա Փրեւու Աբբա Փրեւու «Անիծեալը» վէպին հեղինակն է, զոր հայերէնի թարգմանած է Մատթէոս Մամուրեան   (Հրատարակութիւն՝ Տիգրան Յարութիւն Տէտէեան 1875, Զմիւռնիա:)

Հետագային դարձած է վանահայր։

## Կենսագրութիւն
1713-ին աւարտած է ԺԷզուիթական քոլէճը, 1716-ի վերջերուն ան հեռացած է ԺԷզուիթներէն՝ միանալու բանակին, բայց շուտով յոգնելով զինուորական կեանքէն, 1719-ին վերադարձած է Փարիզ։

Աւելի ուշ, Լոնտոնի մէջ ան կը հմտանայ անգլիական պատմութեան եւ գրականութեան մէջ, ինչպէս կ'երեւին իր գրութիւններէն։

Նախքան պենետիկտացիներէն հեռանալը ան սկսած է յօրինել իր ամէնէն նշանաւոր վէպը՝ «Աշխարհէն հրաժարած որակեալ մարդու մը յուշերը եւ արկածները» (*Mémoires et aventures d'un homme de qualité qui s'est retiré du monde*) վէպը, որուն առաջին չորս հատորները լոյս տեսած են Փարիզ, 1728-ին, իսկ երկու տարի ետք՝ Ամսթերտամի մէջ։ 1729-ին ան Անգլիայէն մեկնած է Նիտըրլենտ, ուր սկսած է հրատարակել (Ութրեխթ, 1731) վէպ մը, որուն նիւթը յղացած է Լոնտոն գտնուած միջոցին, «*Le Philosophe anglais, ou Histoire de Monsieur Cleveland, fils naturel de Cromwell*» (Փարիզ 1731-1739, 8 հատոր, սակայն գոյութիւն ունեցող հաւաքածոներուն մեծ մասը մասամբ Փարիզն է, մասամբ՝ Ութրեխթը)։ Հինգերորդ հատորին մէջ (Ութրեխթ, 1734) քարկոծած է Ժէզուիթները, որուն անգլերէն թարգմանութիւնը լոյս տեսած է 1734-ին:

«Աշխարհիկ կեանքէն հեռացած տոհմիկ մարդու յիշատակարանը» (հատոր 1-7, 1728-1732), «Մեր օրերու հելլենուհիին պատմութիւնը» (1740) վէպերուն մէջ հանդէս եկած է կրօնական խաւարամոլութեան ու կեղծ բարեպաշտութեան դէմ, փնտռած է հասարակութեան «խելամիտ» կառուցման միջոց։ «Անգլիացի փիլիսոփան կամ Քրոմվելի ապօրինի զաւակ Քլիվլենտի պատմութիւնը» (հատոր 1-8, (1731-1739)) վէպին մէջ կը վճռեն «բնական մարդու» հարցերը՝ քաղաքակրթութեան հետ ընդհարուելով եւ բանականութիւնը փառաբանելով։

## «Մանօն Լեսքօ» (''Manon Lescaut'') (1926)
Անթուան Ֆրանսուա Փրեւու Աբբա Փրեւուի գլուխ գործոցը «Ասպետ տը Կրիոյի եւ Մանօն Լեսքոյի պատմութիւնը» վէպն է («Աշխարհիկ կեանքէն հեռացած տոհմիկ մարդու մը յիշատակարանը» գիրքին 7-րդ հատորը), ուր նկարագրուած է սիրոյ ողբերգութիւնը ընկերային անհաւասարութեան վրայ հիմնուած ընկերութեան մէջ։ Այս գիրքը, որուն թեթեւաբարոյ ոճը իշխանութիւններու կողմէ գնահատուած է իբրեւ բարոյականութիւնը վիրաւորող, արգիլուած է ու այրած։

Արգելքը վերցուած է 20 տարի ետք՝ 1753-ին։ «Մանօն Լեսքոյի» հիման վրայ գրուած են օփերաներ եւ պալէթ, որոնք բազմիցս նկարահանուած են։ Հայերէնի  թարգմանուած է ԺԹ. դարուն (թարգմանիչներ՝ Ստ․ Ոսկանեան, Գր․ Չիլինկիրեան)։

## Վերջին Տարիներ
Ան իր վերջին տարիները անցուցած է Փարիզ, Սեն-Սեւերինի (հասցէ՝ 9 փողոցի թիւ 12) եւ Շանթիի մօտ գտնուող Սեն-Ֆիրմենի մէջ, ուր յաջողած էր «Առանձին կացարան» մը ձեռք բերել:

Մահացած է 25 Նոյեմբեր 1763-ին։
## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Փրեւու գրապահարան
* ՀՀ Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի Հիմնարար գիտական գրադարան Անիծեալն / *** Աբբա ; Թարգմ.՝ Մ. Մամուրեան. 

Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի գրողներ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի լրագրողներ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի պատմաբաններ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի թարգմանիչներ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի վիպասաններ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Տըլէ Եաման

մինի|223x223փքս
**«Տըլէ Եաման»** (արեւելահայերէն՝ «Տըլէ Եաման») հայերէն հին երգ։ Մաս կը կազմէ Հայ Ժողովրդական Երաժշտութեան: Կը խօսի տխուր սիրոյ մը պատմութեան մասին։ Հայր Կոմիտաս երգը գրի առած ու վերամշակած է դաշնամուրի համար։ Ընդհանուր կերպով նաեւ կը նուագուի տուտուկով։ Հարիւրաւոր տարբերակներով մեկնաբանուած է։ Ամէնէն նշանաւորը կը մնայ Լուսինէ Զաքարեանի մեկնաբանութիւնը։

**«Տըլէ Եաման»****,** նաեւ **«Տելէ Եաման»**, հայերեն ժողովրդական երգ ողբերգական սիրոյ մասին, որ ներկայիս կ'առնչուի Հայոց ցեղասպանութեան հետ։ Երգը կը կատարուի սիրահարներէն մէկու անունով (քանի որ հայոց լեզուին մէջ չկայ քերականական սեռի բաժանում, յայտնի չէ, թէ յատկապէս որո՞ւ մասին է խօսքը. այդ հանգամանքը զինք պիտանի կը դարձնէ ինչպէս տղամարդկանց, այնպես ալ կանանց համար)։

## Պատմութիւն
«Տըլէ Եաման» երգն առաջին անգամ ձայնագրած է Կոմիտասը Հայաստանի մէջ, իր ճանապարհորդութեան ժամանակ։ Իրըն կը պատկանի դաշնամուրի համար երգի գործիքաւորումը։ Յաճախ «Տըլէ Եաման» երգը կը համարեն հեղինակային եւ կ'անուանեն «Կոմիտասի երգ»։ Նաեւ տարածուած կարծիք կայ, որ «Տըլէ Եաման» երգը գրուած է Հայոց ցեղասպանութեան ժամանակ։

Յետագայում անիկա դարձած է հայկական ամէնայայտնի ժողովրդական երգերէն մէկը։ Զայն կատարած են երգչուհիներ Լուսինէ Զաքարեանը, Ֆլորա Մարտիրոսեանը, Նունէ Եսայեանը, Իզապէլ Պայրաքտարեանը, Էլէն Սեկարան, Զառան, երգիչ Պատրիկ Ֆիորին, ինչպէս նաեւ երաժիշտ Ջիւան Գասպարեանը՝ տուտուկի վարպետը։ Երգը յաճախ կը կատարուի տուտուկի նուագակցութեամբ։

## Անուանում
Կան «Տըլէ Եաման» անուանման նշանակութիւնը բացատրող զանազան տարբերակներ։ Համաձայն Միացեալ Նահանգներու մէջ ապրող հայ գրող Չարլզ Կարապետ Գասպարեանի տարբերակին՝ *dle*-ն «քրդերէն» *dil* բառի խեղաթիւրումն է, որ կը նշանակէ «իմ սիրտը», իսկ *yaman*-ը՝ *aman* (վշտախառն լաց)։ Այսպիսով, «Տըլէ Եաման» անունը կրնայ թարգմանուիլ որպէս «իմ վշտահար սիրտը»**։**

## Մշակոյթի մէջ
Սոնա Նիկողոսեանի (մեցցո սոբրանօ) եւ Լեւոն Մինասեանի (տուտուկ) կատարմամբ երգը կը հնչէ Հայոց ցեղասպանութեան նուիրուած «Մայրիկ» (1991) ֆիլմին մէջ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայկական երգեր
Ազնաւուրեան

**Ազնաւուրեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

*Այտա Վաղինակի Ազնաւուրեան (ծ. 1923), երգչուհի։
*Արամ Ազնաւուրեան (ծ. 1905), մշակութային գործիչ, հրապարակախօս:
*Արուս Միսաքի Ազնաւուրեան (1904-1989), դերասանուհի։
* Գոհար Ազնաւուրեան (ծ. 1906), բանասէր:
*Գրիգոր Յովհաննէսի Ազնաւուրեան (ծ. 1928), լրագրող։
*Լեւոն Ազնաւուրեան (1889-?), նկարիչ:
*Կարինա Բորիսի Ազնաւուրեան (ծ. 1974), սուսերամարտիկ։
*Յովսէփ Ազնաւուրեան (1854-1935), ճարտարապետ:
*Շահնուր Վաղինակի Ազնաւուրեան (ծ. 1924), ֆրանսահայ նշանաւոր շանսոնիէ, երգիչ, երգահան, բանաստեղծ, կինոդերասան, հասարակական գործիչ։
*Շաւարշ Մնացականի Ազնաւուրեան (1905-1982), մանկավարժ, լրագրող:
*Պերճ Պերճի Ազնաւուրեան (1917), մանկավարժ, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից:
*Քերոբէ Ազնաւուրեան (1791-1845), թարգմանիչ:
*Քնարիկ Ազնաւուրեան (1901-1965), թարգմանիչ:
* Հիւրմիւզ Ազնաւուրեան (ծնունդ եւ մահ 20-րդ դար), փաստաբան։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Աղազարեան

**Աղազարեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Յովիկ Յովսէփ Աղազարեան (ծն. 1960), մեխանիկ, պետական եւ քաղաքական գործիչ:
* Միհրան Կարապետ Աղազարեան (1892–1933), հասարակական գործիչ, հրապարակագիր, խմբագիր, մանկավարժ:
* Ալպերթ Աղազարեան (1950-ին, Երուսաղէմ - 30 Յունուար 2020, Երուսաղէմ): Պատմաբան, երուսաղէմագէտ:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Ակունեան

**Ակունեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

*Յովհաննէս Համբարձումի Ակունեան (1868-1947), քիմիկոս, թղթակից։
*Վիլհելմ Յովհաննէսի Ակունեան (1956-2010), լուսանկարիչ, ֆոթոթղթակից:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Անտոնեան

**Անտոնեան**, հայկական մականուն, կազմուած հռոմէական ծագումով Անտոն անունէն եւ -եան վերջաւորութենէն։

## Մականունը կրողներ

*Անդրանիկ Անտոնեան (20-րդ դար), տեսաբան։
*Անթուանէթ Գրիգորի Անտոնեան (1890-1975), գրող։
* **Արամ Անտոնեան**
**Արամ Անտոնի Անտոնեան (1875-1951), լրագրող, պատմաբան, հրապարակագիր։
** Արամ Արամայիսի Անտոնեան (1915), գրող։
*Արշալոյս Անտոնեան (20-րդ դար), թղթակից։
* **Արտաշէս Անտոնեան**
**Արտաշէս Անտոնեան (1980), ֆուտբոլիստ, պաշտպան։
** Արտաշէս Անտոնեան (ծ. 1981), ռուսաստաբնակ ռատիոլրագրող:
*Գագիկ Մուրադտի Անտոնեան (20-րդ դար), գրող։
*Գուրգէն Գերասիմի Անտոնեան (1911-1984), հայ գրականագէտ։
*Զուրաբ Նազարի Անտոնեան (1820-1854), վրացագիր դրամատուրգ։
*Լէովա Անտոնեան (1958-1992), Արցախեան ազատամարտի մասնակից:
* **Յակոբ Անտոնեան**
**Յակոբ Անտոնեան (1913-1990), նկարիչ։
**Յակոբ Ս. Անտոնեան (1887-1967), բանաստեղծ եւ թարգմանիչ։
*Մուշեղ Անտոնեան (1958-1991), օդաչու, Արցախեան ազատամարտի մասնակից:
*Եուրի Անտոնեան (1963-1994), օդաչու, Արցախեան ազատամարտի մասնակից
*Սերօ Անտոնեան (ծ. 1935), հայ բանաստեղծ:
* **Սուրէն Անտոնեան**
**Սուրէն Վլադիմիրի Անտոնեան (1962-1994), Արցախեան ազատամարտի մասնակից:
** Սուրէն Ռաֆիկի Անտոնեան (ծ. 1969), հայ իրաւաբան, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի դատաւոր:
*Վահան Անտոնեան (?-1900), մտաւորական։
*Վլաս Անտոնեան (1934- 1992), Արցախեան ազատամարտի մասնակից:
* Կայէլ Անտոնեան (ծն.՝ 7 Փետրուար 1995, Մարսէյլ), հայ ֆութպոլիստ, Մարսէյի Օլիմփիկի եւ Հայաստանի ֆութպոլի ազգային հաւաքականի պաշտպան։
* Րաֆֆի Մ. Անտոնեան, (ծն.՝ 1964, Այնճար), լիբանանահայ արուեստագէտ, գեղանկարիչ-քանդակագործ։

## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Անուշեան

**Անուշեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Գրիգոր Անուշեան (1768-1830), գրող-երգիծաբան, հասարակական գործիչ։
* Պօղոս Յակոբի Անուշեան (19-րդ դար-1950-ական թթ. ետք), թղթակից։

## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Աղայեան

**Աղայեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Ալեք Աղայեան (1886-1963), իրաւաբան, Իրանի խորհրդարանի պատգամաւոր:
* Արշալոյս Աղայեան (1945), նկարիչ:
* Բագրատ Յովհաննէսի Աղայեան (1884-1914), թղթակից:
* Բեգլար Բեգլարի Աղայեան (1880-1921), բանաստեղծ, թատերական գործիչ:
* Գրիգոր Աղասիի Աղայեան (1955-2005), բժիշկ, համաճարակաբան, զինուորական գործիչ։
* Գուրգէն Սեմէոնի Աղայեան (1916-1997), խորհրդային հետախուզութեան կեներալ-մայոր։
* Եսայի Աղայեան (1913-1995), թղթակից, թարգմանիչ:
* **Էդուարդ Աղայեան**
** Էդուարդ Բագրատի Աղայեան (1913-1991), լեզուաբան։
** Էդուարդ Մակարի Աղայեան (1936-1993), քանդակագործ։
* Լիւսիա Գուրգէնի Աղայեան, լրագրող:
* Խաչիկ Աղայեան, մտաւորական:
* Ծատուր Պաւելի Աղայեան (1911-1982), պատմաբան։
* Յակոբ Ալեքսանդրի Աղայեան (1947-1997), ազատամարտիկ։
* Յարութիւն Աղայեան (1900-1983), բանաստեղծ:
* Հենրի Ծատուրի Աղայեան (1937), կենսաբան։
* Ղազարոս Ստեփանի Աղայեան (1840-1911), գրող, մանկավարժ, հրապարակախօս։
* Միտուշ Աղայեան, թղթակից։
* Մուշեղ Ղազարոսի Աղայեան (1883-1966), երաժշտագէտ եւ կոմպոզիտոր։
* Մատթէոս Աղայեան (1863, Հին Նախիջեւան - 1932, Թիֆլիս), հայ դերասան։
* Ռէյ Աղայեան (1928–2011), ամերիկեան զգէստանկարիչ, դիզայներ։
* Սամուէլ Աղայեան (1960-1993), ազատամարտիկ։
* Սոս Աղայեան (1946), ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանեան անդամ, ֆիզմաթ գիտութիւններու դոկտոր, փրոֆեսոր։
* Սուսաննա Միքայէլի Աղայեան (1900-1958), նկարիչ։

## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Ազիզեան

**Ազիզեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* **Գրիգոր Ազիզեան**
**Գրիգոր Մինասի Ազիզեան (1923-2003), նկարիչ։
** Գրիգոր Ստեփանի Ազիզեան (ծ. 1947), ճարտարագէտ-շինարար։
*Ժիրայր Ռաֆայէլի Ազիզեան (1972-1994), ազատամարտիկ, հետախոյզ։
*Խաչատուր Սուրէնի Ազիզեան (ծ. 1948), նկարիչ։
*Յակոբ Աղվանի Ազիզեան (ծ. 1938), դերասան։
*Հատիկ Գեղամի Ազիզեան (1899-1977), կուսակցական գործիչ, լրագրող, պատմաբան։
*Մայիս Ազիզեան (ծ. 1978), ֆուտպոլիստ:
*Մարինա Ցոլակի Ազիզեան (ծ. 1938), բեմանկարիչ, գեղանկարիչ, կրաֆիկ։
*Ռուբէն Իլյիչի Ազիզեան (ծ. 1961), ուռուցքաբան, պլաստիկ վիրաբոյժ:
*Սէյրան Ալեքսանդրի Ազիզեան (1962-1994), ազատամարտիկ, ճարտարագէտ-սակրաւոր։ ՊԲ աւագ լեյտենանտ։
*Սուրէն Խաչատուրի Ազիզեան (1922-1996), նկարիչ։
*Վազգէն Բորիկի Ազիզեան (1968-1997), ազատամարտիկ, հրամանատար, ՊԲ աւագ լեյտենանտ:
*Վաչիկ Ազիզեան (1932-2006), ապարատաւար, Աշխատանքային Փառքի շքանշաններու լրիւ ասպետ, ԽՍՀՄ պատուաւոր քիմիագործ:
*Ցոլակ Լեւոնի Ազիզեան (1912-1990), նկարիչ:

## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Աստուածատուրեան

**Աստուածատուրեան**` հայկական մականուն է, կազմուած է Աստուածատուր անունով եւ պարսկական ծագումով -եան վերջաւորութիւնով։

## Մականունը կրողներ

* Աննա Աստուածատուրեան-Թըրքոթ (*1978), ամերիկահայ գրող, դասախօս եւ ակտիւիստ:
* Խաչիկ Յովհաննէսի Աստուածատուրեան (1843-1907), բանասէր, խմբագիր։
* Յ. Աստուածատուրեան (19-րդ դար-?), թղթակից։
* Միհրան Աստուածատուրեան (*1891), ճարտարապետ:
* Ներսէս Աստուածատուրեան (*1897-1953), ցեղակրօն գաղափարախօսութեան աշխոյժ գործիչ:

## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Ամրիկեան

**Ամրիկեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Մեսրոպ Տիգրանի Ամրիկեան (1896-1965), գրող։
* Միհրդատ Յովհաննէսի Ամրիկեան (1843-1879), դերասան, գրող, լրագրող:

## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Էժէն Սիւ

**Մարի-Ժոզեֆ Էժէն Սիւ**, (), ֆրանսացի գրող։ 1823 - 1829 թուականներուն եղեր է զինուորական վիրաբոյժ:

## Կենսագրութիւն
Մեծ յաջողութիւն ունեցեր են Էժէն Սիւի արկածամելոտրամաթիկ վէպ-ֆելիեթոնները՝ («Փարիզեան գաղտնիքներ» (հհ․ 1-10, 1842-1843 թուական, հայկական հրատարակութիւն՝ «Գաղտնիկք Փարիզի», հհ․ 1-8 1868-1867 թուական), «Թափառական հրեան» (հհ․ 1-10, 1844-1845 թուական, թարգմանիչ՝ Կարապետ Իւթիւճեան, հայկական հրատարակութիւն, հհ․ 1-2, 1853-1854 թուական), որոնց մէջ պատկերուած են Փարիզի «յատակը», բարձրաշխարհիկ հասարակութեան շողոքորթութիւնը, անհաւատալի հերոսներ։ 

Դիմազերծման սահմանափակութիւնը, ժողովուրդի ուժերու նկատմամբ անվստահութիւնը եւ յոյսերը պուրժուական մարդասիրութեան հետ կապելը նուազեցուցած են անոր ընկերային քննադատութեան նշանակութիւնը։ 

«Ժողովուրդի գաղտնիքները» (1849-1857 թուական) բազմահատորնոց վէպի եւ հակակղերական Փամֆլեթներու համար հետապնդուեր է եւ 1852 թուականին տարագրուեր՝ Սավոյա։

Էժէն Սիւի ստեղծագործութիւնները հայ պարբերական մամուլի մէջ տպագրուեր են 1840-ական թուականներէն սկսած («Բազմավէպ», Վենետիկ, 1846 թուական, «Գաղիացւոց թափառական հրեան անունով գիրք»)։

## Երկեր
*«Թափառական հրեան», հհ․ 1-8, ԿՊ, 1867-1869 թուական
*«Մաթիլտ», հհ․ 1-4, «Զմիւռնիա», 1870-1871 թուական
*«Դիւաբնակ բլուր», հհ․ 1-2, «Զմիւռնիա», 1879 թուական
*«Եօթ մահացու մեղքեր», հհ․ 1-2, ԿՊ, 1883 թուական

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* ''Wandering Jew and Wandering Jewess'' dramatic screenplay adaptations by Robert Douglas Manning 
* Eugène Sue - Mini Biography Find A Grave

Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի գրողներ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի վիպասաններ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի քաղաքական գործիչներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Ասրեան

**Ասրեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Աշոտ Մինասի Ասրեան (1920-1992), Խորհրդային Միութեան հերոս, փոխգնդապետ։
* Արթուր Մելսիկի Ասրեան (1971-1992), ազատամարտիկ։
* Արուս Յարութիւնի Ասրեան (1904-1987), դերասանուհի։
*Գարեգին Ասրեան (1875-1916), թղթակից։
*Թեւադրոս Ղահրամանի Ասրեան (1918-1942), դերասան։
*Ժասմէն Ասրեան (1949), դերասանուհի, հասարակական-քաղաքական գործիչ։
*Խաչիկ Մայիսի Ասրեան (1970), պետական, հասարակական գործիչ:
*Կարէն Արարատի Ասրեան (1980-2008), շախմատիստ, միջազգային գրոսմայստըր:
*Սեդրակ Սերգէյի Ասրեան (1972-2016), ազատամարտիկ, արցախեան եւ քառօրեայ պատերազմներու մասնակից։
*Ստալինա Խորէնի Ասրեան (1973-1993), բուժքոյր, արցախեան պատերազմի մասնակից։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Աւետիքեան

**Աւետիքեան**, հայկական մականուն:

## Մականունը կրողներ

*Ամիկ Աւետիքեան (1915-1988), գիւղատնտես։
*Արմենակ Կարապետի Աւետիքեան (19-20-րդ դարեր), մշակութային գործիչ։
*Գաբրիէլ Աւետիքեան (1750 կամ 1751-1827), բանասէր, թարգմանիչ, լեզուաբան, քերական-բառարանագիր, աստուածաբան:
*Երուանդ Մելիքի Աւետիքեան (1904-1980), լրագրող, զինուորական։
*Յակոբ Դանիէլի Աւետիքեան (1945) լրագրող, վերլուծաբան, հրապարակախօս, խմբագիր:
*Ղուկաս Աւետիքեան (1847-1909), հայագէտ, պատմաբան:
*Ռուզան Աւետիքեան (1978), երգչուհի:
* Սերժ Աւետիքեան (1955), կինոռեժիսոր, դերասան, սցենարիստ եւ փրոտիւսէր։
* Աղաջան Աւետիքեան Պարսկաստանցի հայ վաճառական։

## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Ազնաւորեան

**Ազնաւորեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Արամ Յովհաննէսի Ազնաւորեան (1905-1950-ականներէն ետք), գրող, մշակութային գործիչ:
* Զարեհ Ազնաւորեան (1947-2013), եկեղեցական գործիչ, խմբագիր, բնագրագէտ, թարգմանիչ, վարդապետ:
* Յովհաննէս Միքայէլի Ազնաւորեան (1870-?), տպագրիչ, գրավաճառ, լրագրող:
* Հուրմուզ Ազնաւորեան (1889-1961), իրաւաբան:
* Սարգիս Ազնաւորեան, լրագրող:
*Քերովբէ Ազնաւորեան (1791, Կ․ Պոլիս - 4 Ապրիլ 1843, Կ․ Պոլիս), հայ վարդապետ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Ամատեան

**Ամատեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Գարեգին Սարգսի Ամատեան (1888-1982), հոգեբոյժ, թմրաբոյժ, բանասէր, հասարակական գործիչ։
* Սարգիս Ամատեան (1856-1919), թղթակից:

## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Ամիրխանեան

**Ամիրխանեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ
* Աբրահամ Յարութիւնի Ամիրխանեան (1838-1913), թարգմանիչ, մանկավարժ, բանասէր։
* Արարատ Ամիրխանեան (1966-1994), հայ ազատամարտիկ։
* Համօ Ազիզի Ամիրխանեան (1906-1986), հայ գրականագէտ, լրագրող։
* Նաթան Աբրահամի Ամիրխանեան (1872-1949), հայ կոմպոզիտոր, խմբաւար, երգեհոնահար, մանկավարժ։
* Շաւարշ Մեհրապի Ամիրխանեան (1894-1959), հայ յեղափոխական, կուսակցական եւ պետական գործիչ, խմբագիր։
* Ռոբպերտ Բաբգէնի Ամիրխանեան (ծն. 1939), հայ կոմպոզիտոր։
* Սերգէյ Սուրէնի Ամիրխանեան (1962-1994), հայ ազատամարտիկ։
* Վէաչեսլաւ Ալեքսանդրի Ամիրխանեան (ծն. 1953), հայ ռեժիսոր, սցենարիստ եւ դերասան։
* Ֆրունզէ Աբրահամի Ամիրխանեան (1937-2004), հայ հնչիւնային օպերատոր, ռեժիսոր:
* Նատալիա Ամիրխանեան (1862-1921) ծանօթ է իբրեւ հայ յեղափոխական գործիչ։

## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Մհեր Մկրտումեան

## Կրթութիւն

Կրթութիւն՝  1990-1996թթ. ԵՊՀ Արեւելագիտութեան կաճառ, արաբագիտութեան բաժին

2002թ. Եգիպտոսի ԱԳՆ-ին կից Դիւանագիտական ակադեմիա

2013թ. ՃորՃ Մարշալի անուան կեդրոն, Կարմիշ-Փարթենքիրխեն, Գերմանիա

2014թ. NESA ռազմավարական հետազօտութիւնների կեդրոն, Ուաշինկթըն, ԱՄՆ

## Աշխատանքային գործունէութիւն

1995-1997թթ․ ԱԳՆ Մերձաւոր եւ Միջին Արեւելքի երկիրներու վարչութեան կցորդ

1997-1998թթ․ Հալէպի ՀՀ Գլխաւոր Հիւպատոսութեան երրորդ քարտուղար

1998-2000թթ․ Սուրիոյ Արաբական Հանրապետութեան ՀՀ դեսպանութեան երրորդ քարտուղար

2000-2002թթ․ ԱԳՆ Մերձաւոր եւ Միջին Արեւելքի երկիրներու վարչութեան երրորդ, ապա' երկրորդ քարտուղար

2003-2006թթ․ Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետութեան ՀՀ դեսպանութեան երկրորդ քարտուղար

2006-2008թթ․ ԱԳՆ Մերձաւոր եւ Միջին Արեւելքի երկիրներու վարչութեան առաջին քարտուղար

2008թ․ Պուլկարիոյ Հանրապետութեան ՀՀ դեսպանութեան առաջին քարտուղար/հիւպատոսական բաժնի ղեկավար

2008-2012թթ․ Արաբական Միացեալ էմիրութեանց Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպանութեան առաջին քարտուղար, ապա' խորհրդական

2012-2018թթ․ ԱԳՆ ԱԳՆ Մերձաւոր եւ Միջին Արեւելքի երկիրներու վարչութեան Արաբական թերակղզու բաժնի վարիչ

2018թ-ից Արաբական Միացեալ էմիրութեանց  Հայաստանի Հանրապետութեան արտակարգ եւ լիազօր դեսպան (նստավայրը' Ապու Տապի)

2019թ. նոյեմբեր 29-էն Պահրէյնի Թագաւորութեան Հայաստանի Հանրապետութեան արտակարգ եւ լիազօր դեսպան (նստավայրը' Ապու Տապի)

## Դիւանագիտական աստիճան

Արտակարգ դեսպանորդ եւ լիազօր նախարար

## Օտար Լեզուներ

Արաբերէն, անգլերէն, ռուսերէն

## ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՀՐԱՄԱՆԱԳԻՐԸ ՄՀԵՐ ՄԿՐՏՈՒՄԵԱՆԻՆ ԱՐԱԲԱԿԱՆ ՄԻԱՑԵԱԼ ԷՄԻՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒ ՄԷՋ  ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ԱՐՏԱԿԱՐԳ ԵՎ ԼԻԱԶՕՐ ԴԵՍՊԱՆ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
Հիմք ընդունելով վարչապետի առաջարկութիւնը` համաձայն Սահմանադրութեան 132-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի.

Մհեր ՄԿՐՏՈՒՄՅԱՆԻՆ նշանակել Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու մէջ Հայաստանի ՀանրապետութԵան արտակարգ եւ լիազօր դեսպան (նստավայրը՝ Ապու Տապի):

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ
ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ
Ա.ՍԱՐԳՍՅԱՆ
2018թ. Հոկտեմբերի 25
Երեւան 
ՆՀ-464-Ա

## ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՀՐԱՄԱՆԱԳԻՐԸ ՄՀԵՐ ՄԿՐՏՈՒՄԵԱՆԻՆ ՊԱՀՐԷՅՆԻ ԹԱԳԱՒՈՐՈՒԹԵԱՆ ՄԷՋ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ԱՐՏԱԿԱՐԳ ԵՒ ԼԻԱԶՕՐ ԴԵՍՊԱՆ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

Հիմք ընդունելով վարչապետի առաջարկությունը` համաձայն ՍահմանադրութԵան 132-րդ յօդուածի 1-ին մասի 2-րդ կէտի. Արաբական Միացեալ Էմիրութեանց Հայաստանի Հանրապետութեան արտակարգ եւ լիազօր դեսպան Մհեր ՄԿՐՏՈՒՄԵԱՆԻՆ, համատեղութԵան կարգով, նշանակել  ՊԱՀՐԷՅՆԻ Թագավորութեան մէջ Հայաստանի Հանրապետութեան արտակարգ եւ լիազոր դեսպան (նստավայրը՝ ԱՊպու Տապի):Դեկտեմբեր 03,2019

## Աղբիւրներ

* ԴԻՒԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉՆԵՐ
* CV Մհեր Մկրտումեան www.mfa.am
*25/10/2018 Մհեր Մկրտումեանը՝ ԱՄԷ-ում ՀՀ դեսպան
* Մկրտումեանի հանդիպումը էմիրաթական Etihad Airways օդանաւային ընկերութեան
* ՀՀ նախագահի հրամանագիրը Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու մէջ Արաբական Միացեալ Էմիրութեանց Հայաստանի Հանրապետութեան արտակարգ եւ լիազօր դեսպան նշանակելու վերաբերեալ 

Ստորոգութիւն:Արտակարգ եւ լիազօր դեսպան
Զաւէն Արքեպիսկոպոս Չինչինեան

**Զաւէն Արքեպիսկոպոս Չինչինեան** ծնած է 28 Հոկտեմբեր 1929-ին, Հալէպ, Սուրիա կիլիկեցի ծնողներէն (Մարաշ): Աւազանի անունն է Գէորգ:

## Կրթութիւն
Ուսումը ստացած է Հալէպի Կիլիկեան Վարժարանի մէջ։ Այնուհետեւ ընտանեօք Պաղեստին հաստատուելով, ուսանած է Երուսաղէմի Հայոց Սրբոց Թարգմանչաց վարժարանը եւ դասընթացը աւարտելով 1945 թուականին, ընդունուեր  Ժառանգաւորաց վարժարանը:

1949 թուականին փայլուն յաջողութեամբ աւարտելով իր ուսումը, սարկաւագ ձեռնադրուեր է:

1951-ին կուսակրօն քահանայ ձեռնադրուեր Տէր Խորէն եպիսկոպոս Բարոյեանէն Երուսաղէմի մէջ:

## Գործունէութիւն
Այնուհետեւ երիտասարդ եւ խոստումնալից հոգեւորականի առջեւ կը բացուի վանական-վարչական, մանկավարժական, հովուական բեղուն գործունէութեան ասպարէզ, որպէս ուսուցիչ Սրբոց Թարգմանչաց եւ Ժառանգաւորաց վարժարաններուն մէջ, որպէս տեսուչ տպարանի, անդամ «Սիոն» ամսագրի խմբագրական մարմնին, քարտուղար Ս. Տեղեաց եւ դիւանապետ:

1958-ին ի վեր ձեռնհասօրէն կը վարէ Աղեքսանդրիոյ հայոց առաջնորդական փոխանորդի պաշտօնը:

7 Նոյեմբեր 1965-ին եպիսկոպոս կը ձեռնադրուի Ս. էջմիածնի մէջ, Ամենայն Հայոց Վեհափառ Հայրապետէն:

Գերշ. Տէր Զաւէն Արքեպիսկոպոս Չինչինեան սրբազանը հաւատաւոր, պատրաստուած եւ նուիրեալ հոգեւորական էր:

Եգիպտոսի հայոց թեմի առաջնորդն էր  Զաւէն արքեպիսկոպոս Չինչինեանը (1977 թուականէն - մինչեւ իր վախճանը՝ 20 Յունուար 2004-ին Գահիրէ, Եգիպտոս:

## Վախճանը
Երջանկայիշատակ Գերշ. Տէր Զաւէն Արքեպիսկոպոս Չինչինեան թաղման եւ յուղարկավորութեան արարողութիւնը տեղի կ'ունենայ 25 Յունուարին Գահիրէի, Սբ Գրիգոր Լուսաւորիչ առաջնորդանիստ եկեղեցւոյ մէջ։ Մայր Աթոռ Սբ Էջմիածնէն արարողութիւններուն կը մասնակցին Ռումինիայի հայոց թեմի առաջնորդ Տ. Տիրայր արքեպիսկոպոս Մարտիկեանը, Տ. Ներսէս արքեպիսկոպոս Պոզապալեանը եւ Կեդրոնական Եւրոպայի հայրապետական պատուիրակ Տ. Մեսրոպ արքեպիսկոպոս Գրիգորեանը: Հ25 Յունուարին, Մայր Աթոռ Սբ Էջմիածնի մէջ, յաւարտ Սբ Պատարագի աղօթք կը բարձրացուի սրբազան հօր հոգու հանգստութեան համար։

## Աղբիւրներ
* Վախճաներ է Եգիպտոսի հայոց թեմի առաջնորդ գերաշնորհ Տ. Զաւէն արքեպիսկոպոս Չինչինեանը
* [Տ. Զաւէն արքեպիսկոպոս Չինչինեանի քարոզը՝ խօսուած Ս. էջմիածնի Մայր Տաճարին մէջ մատուցուած Ուխտի Ս. Պատարագին քարոզը: Էջմիածին. Պաշտօնական ամսագիր Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսութեան Մայր Աթոռոյ Սրբոյ Էջմիածնի](http://echmiadzin.asj-oa.am/15494/1/p.29-31.pdf(2003))
* Տ. Զաւէն արքեպիսկոպոս Չինչինեանի քարոզը՝ խօսուած Ս. էջմիածնի Մայր Տաճարին մէջ մատուցուած Ուխտի Ս. Պատարագին 
* Գերշ. Տէր Զաւէն եպիսկոպոս Չինչինեան 

## Ծանօթագրութիւններ

## Տե՛ս նաեւ

Եգիպտոսի հայոց թեմ

Ստորոգութիւն:Եգիպտոսի հայոց թեմի առաջնորդ
Ստորոգութիւն:Երուսաղէմի Հայոց Սրբոց Թարգմանչաց վարժարան ուսանածներ
Ստորոգութիւն:Հալէպի Կիլիկեան Վարժարան աւարտածներ
Հայաստանի Հանրապետութիւն (այլ կիրառումներ)

**Հայաստանի Հանրապետութիւն** անուանումը կրնայ ունենալ յետեւեալ կիրառումները՝

*Հայաստանի Առաջին Հանրապետութիւն (ՀՀ) (1918-1920)
*Հայկական Սովետական Սոցիալիստական ՀանրապետութIւն (ՀՍՍՀ), (1920-1936)
*Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւն (ՀԽՍՀ) (1936-1991)
*Հայաստանի Հանրապետութիւն (ՀՀ) (1991- )
Աւալեան

**Աւալեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Անանի Աւալեան (1855-1910), դերասանուհի։
* Արմենակ Աւալեան (1905-?), թղթակից։
* Գառնիկ Արմենակի Աւալեան (1962), ֆութպոլիստ, յարձակող։
* Էտուարտ Հայկի Աւալեան (1925-1982), զինուորական, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։
* Հ. Աւալեան (?-20-րդ դար), թղթակից։
* Մկրտիչ Ներսէսի Աւալեան, (1850-1909), դերասան, թարգմանիչ։
* Տաճատ Մկրտչի Աւալեան (1880-1921), դերասան, թատերական, կուսակցական գործիչ:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Արեւեան

**Արեւեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Գաբրիել Խաչատուրի Արեւեան (1914-1968), արձակագիր, լրագրող։
* Զաւէն Արեւեան (19-րդ դար), թղթակից։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Արեգեան

**Արեգեան**, հայկական մականուն:

## Մականունը կրողներ

### Գրական հերոսներ

* **Արմենակ Արեգեան**, Յակոբ Արամեանի «Արմաւենիների պուրակում» ստեղծագործութեան հերոսներէն:

## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Գերման Աւագեան

**Գերման Աւագեան**, (), հայ լուսանկարիչ, վաւերագիր։

## Կենսագրութիւն
1974-1978 թուականներին բնակած է Գերմանիոյ Դեմոկրատական Հանրապետութիւն: 1979-1980 թուականներին ուսանած է Պելառուսիոյ Շուչին քաղաքին մէջ, 1980-1985 թուականներուն՝ Երեւանի բազմարոեւստ-ճարտարագիտական polytechnic հիմնարկին մէջ։ 1989 թուականէն որպէս ազատ լուսանկարիչ համագործակցեր է տարբեր պարբերականներու հետ։

Լուսանկարներ ստեղծած է Հայաստանի ընկերային ներդրումներու հիմնադրամի օրացոյցի համար, Բաց հասարակութեան հիմնարկի Վերսուս տաղավարի հետ համատեղ ստեղծեր «Արուեստը հայկական կալանավայրերու մէջ» օրացոյցը:

Լուսանկարներուն մէջ ան անդրադաձած է ընկերային հարցերուն, մտաւոր առողջութեան խնդիրներուն, հանքարդիւնաբերութեան հարցերուն, հաշմանդամութեան եւ աղքատութեան խնդիրներուն։

## Մրցանակներ
* «Ֆիֆտի Քրոուզ» միջազգային ֆոնտի մրցանակը փաստագրական լուսանկարչութեան համար, 2002, Սան Ֆրանսիսքօ, ԱՄՆ։

## Ցուցահանդեսներ
* Միութենական ցուցահանդէս, Մոսկուա (1986 թ., պրոնզէ մետալ)
* «Ղարաբաղ 92», Երեւանի պատմութեան թանգարան, 1992 թ.
* «Ծանօթ դէմքերու քաղաքը», յատուկ շոու, Երեւան, 1994 թ.
* «Վաղուայ օրուայ տունը», ՅՈՒՆԻՍԵՖ, 1995 թ.
* «Կատակողներու ի դպրոցը», Երեւան
* Հայկական արուեստի ցուցադրում, Պոխում, Գերմանիա
* «SOS-ի կանչ» բանականութեան թագաւորութիւնէն անդին, յատուկ շոու, Երեւան, 1997 թ.
* «Իմիջիայլոց» յատուկ ցուցահանդէս - շոու, Երեւան, 1998 թ.
* ՄիջազգայինՊբիեննալե, Կիւմրի
* ԵՈՒՆԵՍՔՕ, «Մի լքէք տարիքաւորներուն», 1999 թ.
* «SOS-ի կանչ» բանականութեան թագաւորութիւնէն անդին, յատուկ ցուցահանդէս շոու, Թորոնթո, Գանատա
* «Չյայտարարուած պատերազմի ուղիներով», Ղարաբաղի հակամարտութիւն
* «Լոյսը թունելի վերջաւորութեան», ՅՈՒՆԻՍԵՖ, ՄԱԿ-ի գլխաւոր գրասենեակ, Երեւան, 2000 թ.
* Անհատական 30 շրջիկ ցուցահանդէսներ սահմանամերձ գիւղերու մէջ, 2006 թ.
* «Մահէն յետոյ ծնուածները» շարք, Ֆօթոփառատօն, Ֆրանսա

## Մեջբերումներ Գերման Աւագանէն

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Պաշտօնական կայքը 
* Լուսանկարն իբրեւ փաստ. Գերման Ավագյան
* Գերման Աւագեան. «Ես կը հանգստանամ այն ժամանակ, երբ կը լուսանկարեմ Հայաստանի գեղեցկութիւնը, այլ ոչ թէ անոր խնդիրները»

Ստորոգութիւն:Հայ լուսանկարիչներ
Ստորոգութիւն:12 Դեկտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:ՀՊՃՀ շրջանաւարտներ
Մարք Չէնեան

Մարք Չէնեան Ամերիկահայ գործարար, Դասախօս, Ներդրումներու Խորհրդատու:

## Կենսագրութիւն

Ամերիկահայ գործարար Մարք (Նշան) Չէնեան Հայոց Ցեղասպանութիւնը վերապրածներու ժառանգորդ է: Չէչէնեաններու (այսպէս էր մականուն-ազգանունը սկիզբը) ընտանիքին մէջ  լոյս աշխարհ կու գայ որդի, որուն Նշան կը կոչեն, որ անգլերէն կը նշանակէ «mark»: Ան ԱՄՆ տեղափոխուելէն յետոյ կը վերափոխէ անունը ու կը կրճատէ մականուն-ազգանունը՝ դառնալով Մարք Չէնեան:

Անոր մայրը եւ հայրը ծնած են Արեւմտեան Հայաստանի մէջ (յաջորդաբար՝ Խարբերդ եւ Կեսարիա) եւ Հայոց Ցեղասպանութեան օրերուն փրկուած են գերմանացի եւ ամերիկացի աւետարանիչներու շնորհիւ: Ճակատագիրի բերումով, անոնք հասած են Եգիպտոս, ուր աւելի ուշ անոնք որոշած են ընտանիք կազմել, աչքի առջեւ ունենալով գոյատեւման գաղափարը: Մարք Չէնեանի մայրը հարսանեական հագուստներու ձեւաւորող եղած է, իսկ հայրը՝ ելեկտրականութեան ճարտարագէտ:

Մարք Չէնեան աւարտած է Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանի բնագիտութեան բաժինը, որմէ ետք ելեւմուտքի եւ  տնտեսագիտութեան բաժինները:

## Գործունէութիւն
Տասնամեակներէ ի վեր, Քալիֆորնիա բնակող Չէնեան ներդրումներու խորհրդատուութիւն կը կատարէ Պեվըրլի Հիլզ գտնուող իր գրասենեակէն։ Ան նաեւ դասախօսութիւններ կու տայ եւ խորհրդաժողովներու կը մասնակցի։

## Ցեղասպանութեան զոհ գացած հայերու ունեցուածքին վերադարձը ապահովելու ջանք կը տանի

## Աղբիւրներ
*Մարք Չէնեան Կը Խօսի Ցեղասպանութեան Զոհերուն Ունեցուածքին Վերադարձը Ապահովելուն Մասին 
*Mark Chenian
* Ցեղասպանութիւնը վերապրածներու ժառանգը խօսեր է Թուրքիային պահանջ ներկայացնելու իր մտադրութեան մասին
* Armenians and Armenia in the 21st Century: A Strategy for Long-Term Economic Development 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:դասախօս
Ստորոգութիւն:Ամերիկահայ գործարար
Նարեկ Դուրեան

**Նարեկ Դուրեան**, (), Հայ դերասան։ Խմբավար եւ երաժշտահան Օհան Դուրեանի որդին։

## Կենսագրութիւն
Նարեկ Դուրեանը ծնած է Երեւան, խմբավար Օհան Դուրեանի ընտանիքին մէջ։ Ուսանած է Անտոն Չեխովի անուան թիւ 55 միջնակարգ դպրոցը, Սայաթ-Նովայի անուան երաժշտական դպրոցը, 1976-1980 թուականներուն՝ Երեւանի գեղարուեստա-թատերական հիմնարկի դերասանական կաճառը։

1978 թուականէն եղեր է Երեւանի Փոսի թատրոնի դերասան եւ երաժիշտ։ 1980 թուականին մեկներ է Աւստրիա, ապա՝ Ֆրանսա: 1980-1982 թուականներուն Մարսէյլ, Փարիզ եւ այլ քաղաքներու ճազ ակումբներու մէջ հանդէս է եկեր որպէս դաշնակահար։

1984 թուականին ֆրանսահայ համայնքին մէջ բեմադրեր է «Քաջ Նազար» երաժշտական կատակերգութիւնը։ 1985 թուականին Փարիզի օփերայի մէջ Մուսորկսքի «Սալամպօ» օփերային ներկայացման մէջ խաղցեր է Մուսորկսքիի դերը։

1989 թուականին հիմներ է «Բոհեմի թատերախումբ» միութիւնը, հիւրախաղերով հանդէս եկեր է տարբեր երկիրներու մէջ։

1990 թուականին Յակոբ Պարոնեանի անուան պետական երաժշտական կատակերգութեան թատրոնի մէջ բեմադրել է «Օփերացիա Նեմեսիս» ներկայացումը:

Բնակած է Ֆրանսաի մէջ։ Հայաստան տեղափոխուեր է 2007 թուականին։

15 Սեպտեմբեր 2016-ին Երեւանի մէջ հիմներ է «Բոհեմ» թատրոնը։

## Բեմադրություններ, դերեր
* «Մորաքոյրը Փարիզէն»
* «Սե լա վի»
* «Մենք ենք, մեր ստերը»
* «Դոն Ժուան Ավիա»
* «Քաջ Նազար»
* «Շեղշե լա ֆամ»
* «Քոմա նոսթրա»
* «Իմ կնոջ անունն է Մորիս»
* «Տիկնիկներու խանութ»
* «Ամանորը Նազարի մօտ»
* «Ճտերը աշնան կը հաշուեն»
* «Օփերացիա Նեմեսիս»
* «Սիրոյ մենիւ»

ՀՅԴ «Քրիստափոր» կոմիտէին կազմակերպութեամբ ու հրաւէրով կիրակի, 16 եւ երկուշաբթի, 17 փետրուարին բեմադրիչ եւ դերասան Նարեկ Դուրեան «Յակոբ Տէր Մելքոնեան» թատերասրահին մէջ պիտի ներկայացնէ իր նոր` «Սիրոյ մենիւ» մենակատակերգութիւնը, որուն արտադրողն է Քրիստինէ Յովհաննիսեան:

### Ֆիլմեր
* Այստեղ, 2011

## Մրցանակներ, պարգևներ
* Լենինկրատի համամիութենական մրցոյթի դափնեկիր, 1978
* ՀՀ «Մովսէս Խորենացու մետալ», 2010
* «Գրիգոր Նարեկացի յուշամետալ», 2014

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երեք զաւակ՝ Շուշան, Օհան ու Արմէն։

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Նարեկ Դուրեան. Ինձ միշտ թւում է, որ տխուր կապրեմ, եթէ իմաստաւորեմ կեանքս 

Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ
Ստորոգութիւն:Մովսէս Խորենացու մետալակիրներ
Ամարեան

**Ամարեան**, հայկական մականուն:

## Մականունը կրողներ

*Ռուբէն Անդրանիկի Ամարեան (1949), տեխնիկական գիտութիւններու դոկտոր։
*Վազգէն Գուրգէնի Ամարեան (1941-1992), հայ թարգմանիչ:

## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Ապրոյեան

**Ապրոյեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Եփրեմ Ապրոյեան (1869-1935), հոգեւոր գործիչ, բանասէր։
* Առաքել Ա․ Ապրոյեան (1859, Գարահիսար - անյայտ, Մերտին), 19-րդ դարու համարակալ։

## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ամիրեան

**Ամիրեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Արմէն Արտաւազդի Ամիրեան (1967), հաղորդավար, ռեժիսոր, պետական գործիչ։
* Արսէն Մինասի Ամիրեան (1881-1918), պոլշեւիկ-յեղափոխական, լրագրող, հրապարակախօս, Պաքուի 26 կոմիսարներէն։
* Գրիգոր Ամիրեան (1888-1964), յեղափոխական գործիչ։
* Իսահակ Ամիրեան (1870-ական թթ.-1920-ականներէն ետք), խմբագիր, իրաւաբան:
* Խաչատուր Ամիրեան (1868-1915), ազատագրական շարժման գործիչ:
* Խաչիկ Պետրոսի Ամիրեան (1915-1998), արձակագիր, խմբագիր:
* Հ. Ամիրեան (20-րդ դար), լրագրող:
* Յովհաննէս Թադէոսի Ամիրեան (19-20-րդ դարեր), խմբագիր:
* Ղազարոս Ռուբէնի Ամիրեան (1959), անեսթեզիոլոգ-ռեանիմատոլոգ։
* Եազոն Իսահակի Ամիրեան (1870-ական թթ.-1908), թարգմանիչ, յուշարար:
* Եուրի Բաբգէնի Ամիրեան (1938-2004), դերասան։
* Նազիկ Յովհաննէսի Ամիրեան (1967), ազատամարտիկ, ՀՀ բանակի գնդապետ։
* Սաթօ Ամիրեան (20-րդ դար), բանաստեղծուհի:
* Սէյադ Ամիրեան (1860-ական թթ. ետք -1910-ական թթ. ետք), մշակութային գործիչ:
* Սլաւիկ Սուրէնի Ամիրեան (1956), վիրաբոյժ։

## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Յարութիւն Այվազեան

**Յարութիւն Այվազեան** ծնած է 1963ին Պաղտատ, Իրաք եւ 1968ին հաստատուած է Քալիֆորնիոյ Փասատինա քաղաքը։ Ան Փասատինայի Քաղաքային համալսարանին, ապա Քալիֆորնիոյ համալսարանի Լոս Անճելըսի մասնաճիւղին մէջ մասնագիտացած է քիմիագիտութեան մարզին մէջ, սակայն աւելի ուշ նետուած է կալուածներու առուծախի ասպարէզին մէջ, յատկանշական յաջողութիւններու հասնելով:  Իր գաղութին մէջ շօշափելի նուիրատուութիւններ ըրած է ազգային այլ եւ այլ նպատակներու համար: Նուիրատուն տիպար հայորդի մըն է:

## նուիրատուութիւններ

Բարերար Յարութիւն Այվազեան 300,000 տոլարի առատաձեռն նուիրատուութիւն մը կատարեց Փասատինայի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Հայց. Առաքելական եկեղեցւոյ իր հօր՝ Գրիգոր Այվազեանի յիշատակին։

Երուսաղէմի Հայոց պատրիարքարանը կը տեղեկացնէ, թէ 2019ի Ս. Ծննդեան տօնին առիթով, Լոս Անճելըսէն Երուսաղէմ ուխտագնացութեան մը մասնակցած Յարութիւն Այվազեան 600,000 տոլարի նուիրատուութիւն մը կատարեց պատրիարքութեան՝ դրուատելով համայն քրիստոնէութեան կեդրոնին մէջ այդ աթոռին ունեցած դերակատարութիւնը եւ յոյժ կարեւոր համարեց անոր առաքելութիւնը։

Ըստ ԱՄՆ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցոյ հաղորդագրութեան՝ Յարութիւն Այվազեան նուիրատուութիւններ կատարած է նաեւ Ամերիկայի Հայ Դատի յանձնախումբին, Հայաստան Համահայկական հիմնադրամին, Հայաստանի Որբերու եւ անկարողներու հիմնադրամին եւ Երուսաղէմի Հայոց պատրիարքարանին։ Մեր կողմէ յիշեցնենք, որ անցեալ տարի ան նուիրատուութիւն մը կատարած էր նաեւ Քալիֆորնիոյ Հայ Երիտասարդաց միութեան։

## Հիմնադրամ
Յարութիւն Այվազեանի անունով հիմնադրամ մը պիտի հաստատուի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ երիտասարդութեան կարիքներուն հասնելու նպատակով։

## Աղբիւրներ
Այվազեան 300,000 Տոլար Նուիրեց Փասատինայի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցւոյ

Այվազեան 600,000 Տոլար Կը Նուիրէ Երուսաղէմի Հայոց Պատրիարքարանին

բարեպաշտական նուիրատուութիւն մը Առաքելական Ս. Աթոռոյս 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ բարերարներ
Ստորոգութիւն:Պաղտատ ծնունդներ
Սօնա Կարապետեան

**Սօնա Կարապետեան**:Բանասէր, բանաստեղծ, լրագրող:

## Կենսագրութիւն
Սօնա Կարապետեան ծնած է ՀՀ Վայոց ձորի մարզ, Եղէգնաձոր շրջանի սահմանամերձ **Խաչիկ** գիւղին մէջ։ 1984֊ին աւարտած է Երեւանի Պետական Համալսարանի բանասիրական կաճառը: Ան դասաւանդեր է Եղէգնաձորի թիւ 1 միջնակարգ դպրոցին մէջ:
Սօնա Կարապետեանի ամուսինը՝ պրն. Նորայր Մուրատ Թեւոսեան երկար տարիներ պաշտօնավարած է որպէս դպրոցի տնօրէն, հմուտ մանկավարժ եւ մաթեմաթիկայի վարպետ իմացութեամբ օգնած շատերուն, որպէսզի ընդունուին համալսարան: 1993-ի Ապրիլ ամսուն եւ շարունակաբար մինչեւ իր տեղափոխուիլը, ան որպէս տնօրէն կը մտնէր դասարաները եւ կը սորվեցնէր հայրենասիրական-ֆիտայական երգեր եւ կը բեմակացնէր գրելով թատերական ծրագիրներ:

2001 թուականէն ի վեր Սօնա Կարապետեան կը բնակի Ռուսաստանի Դաշնութեան, Ռոսթով քաղաքը։ Երկար տարիներ դասաւանդեր է Ռոսթովի թիւ 83 դպրոցին մէջ՝ դասաւանդելով հայոց լեզու հայ մանուկներուն: 
Սօնա Կարապետեան ունի մէկ վերջին փափագ՝ վերջնականապէս վերադառնալ Հայաստան:

## Մամուլի աշխատակից
Սօնա Կարապետեան հրապարակախօսական բազմաթիւ յօդուածներու հեղինակ է: 
Աշխատակից էր նախ "ՎԵՐԵԼՔ", "Գլաձոր ", ապա "Վայոց Ձոր "թերթին։ Թղթակցեր է "Աւանկարտին "֊ին եւ "Գրական թերթ"֊ին։ Ռոսթովի մէջ  աշխատակցեր է "ՆՈՐ ԴԱՐ", ապա "ՏՈՆԻ ՆԱԽԻՋեւԱՆ " համայնքի օրգան թերթին, եւ կը շարունակէ աշխատակցիլ՝ մինչեւ օրս, գրելով հայերէն։

## Երկեր

«Վայրի ծաղիկը»  բանաստեղծուհի Սօնա Կարապետեանի առաջին ժողովածուն է: Սօնա Կարապետեանի հերոսը սիրոյ, հայրենիքի, բնութեան երգիչն է, անանձնական երջանկութիւն որոնող, ինքնայրումի կապոյտ բոցով: մարդկանց ջերմացնել ցանկացող անհատը, որուն ներքին տրաման նոյնքան ապրուած է, հակասական, անկեղծ ու կանացի:
«Վայրի ծաղիկը» բանաստեղծութիւններ եւ ակնարկներ գիրքը հրատարակուած է Տոնի Ռոսփով, 2002 թուականին - 80 էջ:

Սօնա Կարապետեան հրատարակած է երկու գիրք՝«Վայրի ծաղիկը» եւ "ՍՈՒՐԲ ՍԱՐԳԻՍ ՏԱՃԱՐԸ ԴՈՆԻ ԱՓԻՆ": Իսկ երրորդը՝ "ԵՍ ԱԿԱՄԱՅ ՃԱՄՓՈՐԴ" խորագրուած գիրքը կը պատրաստէ տպագրութեան:

## Լրագրողներու միութեան անդամ
1982֊էն ի վեր Սօնա Կարապետեան ՀՀ լրագրողներու միութեան անդամ է:

2018֊էն ի վեր ան ՌԴ լրագրողներու միութեան անդամ է:

## Աղբիւրներ
Վայրի ծաղիկ : : Կարապետեան, Սօնա Հեկտորի.Բանաստեղծութիւններ եւ ակնարկներ / Խմբ.` Վ. Խաչատրյան. ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԳՐԱԴԱՐԱՆՆԵՐԻ ՀԱՄԱՀԱՎԱՔ ԳՐԱՑՈՒՑԱԿ

Տոնի Նախիջեւան հանդէս

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Բանաստեղծ
Ստորոգութիւն:Լրագրող
Ստորոգութիւն:Բանասէր
Ստորոգութիւն:ՀՀ լրագրողներու միութեան անդամ
Կարէն Գրիգորեան

**Կարէն Գրիգորեան** (), հայ դիւանագէտ։ 2018-էն Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետութեան ՀՀ արտակարգ եւ լիազօր դեսպան (նստավայրը՝ Գահիրէ)։

## Կրթութիւ

1985-1992թթ․ Երեւանի պետական համալսարանի արեւելագիտութեան կաճառի արաբական բաժին:

1993թ․ Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետութեան ԱԳՆ կից դիւանագիտական ակադեմիա, Գահիրէ:

2003թ․ Ճորճ Մարշալի անուան կեդրոն։

## Աշխատանքային գործունէութիւն

1994-1995թթ․ ՀՀ ԱԳՆ Մերձաւոր եւ Միջին Արեւելքի երկիրներու վարչութեան արաբական երկիրներու եւ Իսրայէլի բաժնի կցորդ,

1995-1997թթ․ Հալէպի ՀՀ գլխաւոր հիւպատոսութեան երրորդ քարտուղար,

1997-1999թթ․ ՀՀ ԱԳՆ Մերձաւոր եւ Միջին Արեւելքի երկիրներու վարչութեան արաբական երկիրներու եւ Իսրայէլի բաժնի երկրորդ քարտուղար,

1999-2001թթ․ Լիբանանի Հանրապետութեան ՀՀ դեսպանութեան երկրորդ քարտուղար,

2001-2002թթ․ Սիրիայի Արաբական Հանրապետութեան ՀՀ դեսպանութեան երկրորդ քարտուղար,

2002-2004թթ․ ՀՀ ԱԳՆ Մերձաւոր եւ Միջին Արեւելքի երկիրներու վարչութեան արաբական երկիրների եւ Իսրայէլի բաժնի երկրորդ քարտուղար, բաժնի վարիչի պարտականութիւններու կատարող,

2004-2005թթ․ ՀՀ ԱԳՆ Ամերիկայի վարչութեան Ամերիկայի եւ Քանատայի բաժնի առաջին քարտուղար,

2005-2006թթ․ ՀՀ ԱԳՆ Մերձաւոր եւ Միջին Արեւելքի երկիրներու վարչութեան արաբական երկիրների եւ Իսրայէլի բաժնի վարիչի պաշտօնակատար,

2006-2009թթ․ Սիրիայի Արաբական Արաբական Հանրապետութեան ՀՀ դեսպանութեան խորհրդական,

2009-2011թթ․ ՀՀ ԱԳՆ Մերձաւոր եւ Միջին Արեւելքի երկիրներու վարչութեան արաբական երկիրների եւ Իսրայէլի բաժնի վարիչի պաշտոնակատար,

2011-2014թթ․ Հալէպի ՀՀ գլխաւոր հիւպատոս,

2014-2018թթ․ Իրաքի ՀՀ դեսպան,

2018թ-էն ի վեր Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետութեան ՀՀ արտակարգ եւ լիազօր դեսպան (նստավայրը՝ Գահիրէ)

## Պարգեւներ, մրցանակներ
* ԱԳ նախարարի շնորհակալագիր, 2010
* Մխիթար Գոշի մետալ, 2013
* ԱԳ նախարարի շնորհակալագիր, 2013

## Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի մէկ դուստր եւ մէկ որդի։

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
*ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ԱՐՏԱՔԻՆ ԳՈՐԾԵՐՈՒ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹԻՈՒՆ
*Կարէն Գրիգորեանը նշանակուեր է Եգիպտոսի ՀՀ դեսպան
*Դեսպան Կարէն Գրիգորեանը հավատարմագրերու պատճէնը յանձնեց Եգիպտոսի ԱԳՆ փոխնախարարին

Ստորոգութիւն:Հայ դեսպաններ
Ստորոգութիւն:Հայ դիւանագէտներ
Բժշկեան

**Բժշկեան**, հայկական մականուն:

## Մականունը կրողներ

* Զորա Բժշկեան (?-1964), մամուլի գործակալ, թղթակից:
* Հայկ Դմիտրիի Բժշկեան (1887-1937), ռազմական գործիչ, թղթակից:
* Մինաս Բժշկեան (1777-1851), բանասէր, մանկավարժ, պատմաբան, ազգագրագէտ, երաժշտագէտ:
* Վաղարշակ Բժշկեան (19-րդ դար-20-րդ դար), մշակութային գործիչ:

## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Բրուտեան

**Բրուտեան**, հայկական մականուն:

## Մականունը կրողներ

* Աբրահամ Բրուտեան (1883-1915), դերասան, գրող:
* Արշակ Յովհաննէսի Բրուտեան (1864-1936), երաժիշտ, մանկավարժ, երգահաւաք, խմբավար, նկարիչ:
* Գէորգ Աբէլի Բրուտեան (1926-2015), փիլիսոփայ:
* Գէորգ Արշակի Բրուտեան (1888-1952), գեղանկարիչ։
* Գրիգոր Բրուտեան (1955), աստղաֆիզիկոս, տոմարագէտ:
* Լիլիթ Գէորգի Բրուտեան (1953), լեզուաբան:
* Յակոբ Պետրոսի Բրուտեան (1909-?), մշակութային գործիչ:
* Մարգարիտ Արամի Բրուտեան (1922-2002), երաժշտագէտ։
* Միքայէլ Յարութիւնի Բրուտեան (1860-1931), մշակութային գործիչ:
* Պօղոս Բրուտեան (-1915), դեղագործ։
* Վարդան Բրուտեան (19-20-րդ դարեր), գրող:
* Վարուժան Կարապետի Բրուտեան (1939), ինքնաշխատ կառաւարման համակարգերու բնագաւառի գիտնական:
* Վաչէ Բրուտեան (ծնած է Հալէպ, 1953-ին), Հրապարակագիր, խմբագիր: 

## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Նոր Նախիջեւան

**Նոր Նախիջեւան** կամ **Տոնի Նախիջեւան** (ռուսերէն՝ Нахичевань-на-Дону կամ Нор-Нахичеван), հայաբնակ շրջան է Տոնի Ռոստով քաղաքին մէջ, Ռուսաստան։ 1778-ին Եկատերինա Բ. հրաւիրած է հայ վաճառականներ Ղրիմէն Ռուսաստան եւ զանոնք հաստատած է  Տոնի մէջ, որ կոչած են Նոր Նախիջեւան՝  հայկական  Նախիջեւանի անունը գործածելով։ 1928-ին Նոր Նախիջեւանը միացած է Տոնի-Ռոստովին։

## Պատմութիւն
Նախապէս կոչուած է Նախիջեւան։ 1838-ին Երեւանի նահանգի (այժմ Ազրպէյճանի մէջ) Նախիջեւանէն տարբերելու համար վերանուանուած է Նոր Նախիջեւան։ 19-րդ դարու սկիզբը Նոր Նախիջեւանը արհեստա-արդիւնաբերական եւ առեւտրական կեդրոն էր։ Քաղաքամերձ գիւղերուն մէջ կը զարգանային անասնապահութիւնը եւ հողագործութիւնը։ Զարգացաւ քաղաքաշինութիւնը։ Քաղաքին մէջ կը կառուցուի 6 հայկական եկեղեցի, արուարձանին մէջ Սուրբ Նշան վանքը։ Նոր հաստատուած բնակչութեան արտօնութիւններ կը տրամադրուին։ 1783-ին քաղաքին մէջ տպարան կը բացուի։ Կը գործէ հոգեւոր ճեմարան, իգական եւ արական գիմնազիաներ, արհեստագործական եւ առեւտրական ուսումնարաններ։ Ընդհանուր առմամբ 1819-ին Նոր Նախիջեւանի մէջ կը գործէին 9 բարեգործական եւ լուսաւորական հիմնարկութիւններ։ 1900-ին կը կառուցուի թատրոնի նոր շէնքը։

## Նոր Նախիջեւանի նշանաւոր դէմքերը

* **Ռափայէլ Պատկանեան** (1830–1892), հայ գրող
* **Միքայէլ Նալբանդեան** (1839–1866), հայ գրող եւ հասարակական գործիչ
* **Գէորգ Զ. Չորեքչեան** (1868–1954), Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս
* **Մարտիրոս Սարեան** (1880–1972), հայ անուանի նկարիչ
* **Սիմոն Վրացեան** (1882–1969), Հայաստանի Առաջին Հանրապետութեան վարչապետ
* **Սարգիս Լուկաշին (Սրապիոնեան)** (1883–1937), Ժողովրդական կոմիսարներու խորհուրդի նախագահ (1922–1925)
* **Սերգէյ Գալաջեւ** (1902–1954), խորհրդային զօրավար
* **Գէորգ Վարդանեան** (1924–2012), խորհրդային հետախոյզ
* **Ալեքսանդր Միասնիկեան** (1886–1925), Խորհրդային Հայաստանի Ժողովրդական կոմիսարներու խորհուրդի նախագահ (1921–1922)
* **Երուանդ Քոգբետլիանց** (1888–1974), մաթեմատիկոս եւ Երեւանի Պետական Համալսարանի առաջին նախագահը (ռեկտոր)
* **Նինա**  **Գարսոյեան** (1923–2022), պատմաբան, հայագէտ
* **Միխայիլ Չայլախեան** (1902–1991), գիտնական, բուսաբան
* **Մարիեթա**  **Շահինեան** (1888–1982), պատմաբան եւ գրող
* **Աշոտ Մելքոնեան** (1930–2009), գեղանկարիչ
* **Միրոն Մերժանով** (1895–1975), Սթալինի անձնական ճարտարապետը
* **Կոստանդին Ալաջալով** (1900–1987), հայ-ամերիկեան նկարիչ եւ պատկերազարդող. «The New Yorker» պարբերականի աւելի քան 70 կողքերու հեղինակ
* **Ստեփան Կեչեկեան** (1890–1967), իրաւաբան եւ պատմաբան
* **Աւետ Տէր-Գաբրիէլեան** (1899–1983), ջութակահար եւ Կոմիտասի անուան քառեակի հիմնադիր
* **Գայանէ**  **Չեբոտարեան** (1918–1998), երգահան եւ երաժշտագէտ
* **Ալեքսանդր Քեմուրջեան** (1921–2003), մեքենագէտ-ճարտարագէտ, որ նախագծած է «Լունոխոտ-1»-ը՝ տիեզերքի հետազօտման առաջին մոլորակագնացը
* **Գրիգորի Շիլտեան** (1900–1985), գեղանկարիչ

## Արտաքին յղումներ
* Դոնի-Ռոստովի եւ Նոր Նախիջեւանի պատմութիւնը  
* Դոնի հայերու համառոտ պատմութիւնը  
* Հայերը Դոնի մէջ 

## Աղբիւրներ

Ստորոգութիւն:Բնակարաններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Նոր Նախիջեւան
Մարգարիտ Թարանեան

Մարգարիտ Թարանեան 1992-ին ընդգրկուած է «Արցախի Կանանց Ջոկատ»ին մէջ, մինչ այդ աշխատած է որպէս հայոց լեզուի եւ գրականութեան ուսուցչուհի, եղած է նաեւ Արցախի ՀՕՄ-ի ատենապետուհի։

## Պարգեւ
Արցախեան պատերազմէն ետք պարգեւատրուած է «Մարտական Խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով: Ան զինադադարէն ետք ալ շարունակած է ծառայել արցախեան բանակին, Արցախի Պաշտպանութեան Նախարարութեան կից «Կանանց Խորհուրդ»ի ղեկավար կազմին մէջ:

## Աղբիւրներ
Մահացած է Արցախեան Պատերազմի Բուժքոյր-Ազատամարտիկ Մարգարիտ Թարանեանը

Delegation Visits Karabakh for Health, Education Cooperation Talks

Celebrates Liberation Movement’s 20th Anniversary

Ստորոգութիւն:Արցախեան պատերազմի բուժքոյր
Ստորոգութիւն:ուսուցչուհի
Ստորոգութիւն:ազատամարտիկ
Ստորոգութիւն:Արցախի ՀՕՄ-ի ատենապետուհի
Ղրիմ

**Ղրիմի թերակղզի** կամ **Ղրիմ** (ուքր.՝ Крим, Кримський півострів, ռուս.՝ Крым, Кры́мский полуо́стров, Ղրիմ թաթարերէն՝ Qırım, Qırım yarımadası, Къырым, Къырым ярымадасы), արեւմտահայ աղբիւրներուն մէջ՝ **Խրիմ**, թերակղզի Ուքրանիոյ հարաւը։ Թերակղզիին մէջ կը գտնուի Ղրիմի Ինքնագար Հանրապետութիւնը եւ Սեւաստոպոլ քաղաքը։ Տարածութիւնը 25,5 հազար քմ² է։ Արեւմուտքը եւ հարաւը կ՚ողողուի Սեւ, արեւելքը՝ Ազովի ծովերով։ Արեւելաեւրոպական հարթավայրին կը միանայ Պերեկոպի նեղ (մինչեւ 8 քմ) պարանոցով։ Ղրիմի արեւելքը կը գտնուին Կերչ, արեւմուտքը՝ Թարխանկուտ թերակղզիները, հիւսիսարեւելեան ամբողջ ծովեզերքի երկայնքով կը ձգուի Սիվաշը։

Ղրիմի մէջ ծնած է հանրայայտ հայ ծովանկարիչ Յովհաննէս Այվազովսկին։

## Անուանում
Անուանումը կը ստուգաբանուի քանի մը կերպ․ ոմանք կը գտնեն, որ այն առաջացած է խանութեան հին մայրաքաղաք Հին Ղրիմի անունէն, ոմանք ալ այն կարծիքին են, որ այն առաջացած է թրքերէն կրըմ ― «խրամ, պատնէշ» բառէն (թերակղզին անջատող նեղ պարանոցի լայնքով խրամատ փորուած է)։ Հին դարաշրջանին թերակղզին կոչուած է Տավրիկէ (տավրեր ցեղանունէն), իսկ աւելի վաղ՝ Կիմերիա (կիմերներ ցեղանունէն)։ Միջին դարերուն՝ այստեղ գոյութիւն ունեցած յունական գաղութի անունով, կոչուած է Խերսոնես (հայկական աղբիւրներուն մէջ Քէոսոնես, Քէոսոն)։

## Տես նաեւ
Խրիմահայ գաղութը

## Նշումներ

# ↑ Ղրիմի թերակղզին ներկայիս իրականապէս կը հանդիսանայ Ռուսաստանի, իսկ De jure՝ Ուքրանիոյ տարածքի մէկ մասը։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Թերակղզիներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Ուքրանիոյ թերակղզիներ
Ստորոգութիւն:Ղրիմ
Ստորոգութիւն:Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետութիւն
Ասմարեան

**Ասմարեան**, հայկական մականուն՝ գրանցուած Հայկական Միջագետքի, Վասպուրականի, Տարօնի եւ Վանանդի մէջ (Այրարատ նահանգ), ուր հայ ընտանիքները, 1915-1923  Հայոց Ցեղասպանութեան արդիւնքով, գաղթած են Արարատեան դաշտ՝ Ասմար անուն եւ Ասմարեան մականունը տարածեցին նաեւ Արեւելեան Հայաստանի մէջ։ Արեւելեան Հայաստանի մէջ Ասմար տղամարդու եւ կանացի անուանումը առաջին անգամ գրանցուած է 17-րդ դարուն՝ Սարիղամիշի եւ Սարդարապատի մահալներու Արմաւիրի (նախկին՝ Ղուրղուղուլի գիւղ՝ 1867-էն՝ շրջկեդրոն), ուր մինչեւ օրս կ՚ապրին Ասմարեաններու երկու գերդաստաններ։

Ասմարեան մականունը տարածուած է ՀՀ (Գիւմրի, Սպիտակ, Մարտունի եւ Երեւան քաղաքներուն մէջ, Շիրակի, Արմաւիրի մարզերուն մէջ, Արցախ՝ սուրիահայեր), Յունաստանի, Սուրիոյ, Արժանթինի մէջ եւ այլուր։

## Մականունը կրողներ

* Լեւոն Աշոտի Ասմարեան (1922-1993), գրականագէտ:

## Ծանօթագրութիւններ


Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Կալինա Վիշնեւսքայա

Կալինա Փավլովնա Վիշնեւսքայա (ի ծնէ տրուած ազգանունը՝ Իվանովա, 25 Հոկտեմբեր1926, Լենինկրատ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - 11 Դեկտեմբեր 2012, Մոսկուա, Ռուսաստան), ռուս օփերային երգչուհի (սոփրանօ), ԽՍՀՄ ժողովրդական արուեստագիտուհի (1966)։ 1944 թուականէն երգեր է Լենինկրատի օփերեթի թատրոնին մէջ, ապա 1952-1974 թուականներուն եղեր է ԽՍՀՄ Մեծ թատրոնի մենակատար՝ այդ բեմին վրայ հանդէս գալով աւելի քան 30 դերերգերով։

## Մսթիսլաւ Ռոստրոփովիչ եւ Կալինա Փավլովնա Վիշնեւսքայա
մինի|Մսփիսլավ Ռոսփրոփովիչ եւ Կալինա Վիշնեւսքայա
Խորհրդային Միութեան տարիներուն հակադրուեր է իշխանութիւններուն, օգնութիւն ցոյց տալով գրող Ալեքսանտր Սոլժենիցինին։ 1974 թուականին իր ամուսնոյն՝ Մսթիսլաւ Ռոստրոփովիչի հետ միասին հարկադրուած լքեր է Խորհրդային Միութիւնը։ Երգեր է աշխարհի խոշորագոյն բեմերու վրայ (Քովենթ Կարտըն, Մեթրոփոլիթեն օփերա, Կրանտ օփերա, Լա Սքալա, Միւնխենեան օփերա եւ այլն), կատարումներ ունեցեր է բացառիկ երաժիշտներու հետ՝ Ռոստրոփովիչի, Հերպըրտ ֆոն Քարայանի, Օթթօ Քլեմփերերի, Նիքոլայ Կիաուրովի, Նիքոլայ Կետոյի, Փլասիտո Տոմինկոյի, Տիթրիխ Ֆիշեր Տիսքաուի եւ այլոց հետ։

1990-ական թուականի սկիզբը վերադարձեր է Ռուսաստան, դարձեր է Մոսկուայի երաժշտանոցի պատուարժան փրոֆեսոր։ 2002 թուականին Մոսկուայի մէջ բացեր է Կալինա Վիշնեւսքայայի Օփերային երգի կեդրոնը։

Կալինա Փավլովնա Վիշնեւսքայան մահացեր է Մոսկուայի մէջ, 86 տարեկանին, 2012 թուականի Դեկտեմբեր 11-ին։

## Ամուսնական կեանք
Ան ամուսնացեր է 3 անգամ։ Իր առաջին ամուսինը՝ Կերոկ Վիշնեւսքին ծովագնաց էր։ Ամուսնալուծութենէն  յետոյ Կալինան պահպանեց անոր ազգանունը։

Իր երկրորդ ամուսինը՝ ջութակահար, Լենինկրատի օփերա ընկերութեան տնօրէն Մարք Ռուպինը, կը ծառայէր նաեւ որպէս Կալինա Վիշնեւսքայի տնօրէն։ Երկրորդ ամուսնութենէն ծնած տղան, որ մահացաւ 2 ամսու՝ անոնց ամուսնալուծութենէն 10 տարի առաջ:

## Շքանշաններ

Պատուոյ լեգէոնի շքանշանի ասպետ ԽՍՀՄ ժողովրդական արուեստագէտ Լենինի շքանշան Արուեստի եւ գրականութեան շքանշանի սպայ «Ի յիշատակ Սանքթ Փեթերպուրկի 300-ամեակին» մետալ

«Հայրենիքին մատուցած ծառայութիւններու համար» 1-ին աստիճանի շքանշան

«Հայրենիքին մատուցած ծառայութիւններու համար» II աստիճանի շքանշան

«Հայրենիքին մատուցած ծառայութիւններու համար» 3-րդ աստիճանի շքանշան

«Հայրենիքին մատուցած ծառայութիւններու համար» 4-րդ աստիճանի շքանշան

«Լենինկրատի պաշտպանութեան համար» մետալ

«Աշխատանքի վեթերան» մետալ

«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ անձնուէր աշխատանքի համար» մետալ

«Հայրենական մեծ պատերազմի յաղթանակի 60-ամեակ» յոբելենական շքանշան

«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմի յաղթանակի 50-ամեակ» յոբելենական շքանշան

«Հայրենական մեծ պատերազմի յաղթանակի 65-ամեակ» յոբելենական շքանշան

«Մոսկուայի 850-ամեակի յիշատակի» մետալ ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արուեստագէտ ՌԽՖՍՀ վաստակաւոր արուեստագէտ Վլատիմիր Իլյիչ Լենինի ծննդեան 100-ամեակի յոբելենական մետալ

Մետալ «Լենինկրատի 250-ամեակի առթիւ» Պատուաւոր Լէգէոնի շքանշան Արուեստի եւ գրականութեան շքանշան եւ Q80796649?

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Օփերային երգչուհի
Ստորոգութիւն:Երաժշտութեան ուսուցիչ
Ստորոգութիւն:Օրագիրի հեղինակ
Ստորոգութիւն:Թատերական եւ օփերա վարիչ-տնօրէն
Ստորոգութիւն:Կենսագիր գրող
Ստորոգութիւն:Դերասանուհի