open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Աւետեան

**Աւետեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Անատոլի Ղեւոնդ Աւետեան (1952), նկարիչ, քանդակագործ:
* Աւետիք Խաչատուր Աւետեան (1920-1997), ռազմական գործիչ, գնդապետ:
* Արշաւիր Մարգար Աւետեան (19-րդ դար), մտաւորական։
* Արտաշէս Աւետեան (1942), էստրադային երգիչ։
* Գաբրիէլ Աւետեան (19-րդ դար-?), մամուլի գործակալ, թղթակից։
* **Գրիգոր Աւետեան**
** Գրիգոր Աւետեան (?-20-րդ դար), գրող։
** Գրիգոր Կարապետի Աւետեան (1870-1946), դերասան, թարգմանիչ։
* Էտմոնտ Գեղամ Աւետեան (1929-2001), փիլիսոփայ, լեզուաբան:
* Կոլիա Թորգոմ Աւետեան (1931), ֆիզիկոս:
* Սեդրակ Կարապետ Աւետեան (1873-1949), մանկավարժ։
* Վարշամ Վահան Աւետեան (1927-2012), պատմաբան, հնագէտ, մանկավարժ:

* Մարիամ Աւետեան, (Տփխիսի (Թիֆլիս), 3 Յունուար 1876), դերասանուհի։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Պատկերասրահ

link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Yahong_Art_Gallery.jpg|մինի|Պատկերասրահ
**Պատկերասրահ**, գեղարուեստական թանգարան, որ կը հաւաքէ, կ՚ուսումնասիրէ, կը վերականգնէ, կը ցուցադրէ գեղանկարչական, քանդակագործական, գծագրական եւ զարդական-կիրառական արուեստի ստեղծագործութիւններ։ Պատկերասրահները հիմնուած են մասնաւոր, պալատական եւ այլ հաւաքածոներէ, հիմնականին՝ նշանաւոր ճարտարապետական յուշարձաններու մէջ (օրինակ, Պիտտի պատկերասրահը պալացոյ Պիտտիի մէջ, Ֆլորանս, Էրմիթաժը՝ Լենինկրատի մՋ)։

Ներկայիս պատկերասրահի մասնաշէնքը կը նախագծուի ժամանակակից պաշտօնական պահանջներուն համապատասխան եւ ունի կատարելագործուած արուեստագիտական սարքաւորումներով ցուցասրահներ, դասախօսութիւններու դահլիճ, վերականգնող արուեստանոցներ, X-ray խորհրդասենեակ, գրադարան, լուսանկարադարան եւ այլն (օրինակ, Տուկենհայմի թանգարանը Նիւ Եորքի մէջ)։ Պատկերասրահը կը ծաւալէ նաեւ ցուցահանդէսային եւ գիտալուսաւորական աշխատանքներ։

Ստորոգութիւն:Թանգարաններ
Ֆրենք Փիրսըն

**Ֆրենք Փիրսըն** (, ամերիկացի շարժապատկերի ղեկավար եւ նկարահանող:

## Կենսագրութիւն
Ֆրենք Փիրսըն Բ. համաշխարհային պատերազմի տարիներուն ծառայած է բանակին մէջ, այնուհետեւ աւարտած  Հարվըրտի համալսարանը: Նախքան իր առաջին նախագիծը հեռուստատեսութեան վաճառելը աշխատած է Թայմ եւ Life ամսագիրներուն իբրեւ թղթակից: 1958-էն ան աշխատած է Հոլիուուտի մէջ. նախ` իբրեւ նախագիծերու խմբագիր, ապա սկսած է նախագիծեր գրել հեռուստաշարքերու համար (*Naked City*, *Route 66*):  Ան քանի մը յայտնի ֆիլմերու, որոնց շարքին` «Քեթ Պալլու» եւ «Սառնարիւն Լիւքը» ֆիլմերու նախագիծերու համահեղինակ է. նշուած երկու ֆիլմերն ալ առաջադրուած են Օսքար մրցանակի: 1976 -ին «Շուներու կէսօր» ֆիլմը անոր Օսքար պարգեւած է:

Ֆրենք Փիրսըն հեռուստեսիլի համար քանի մը յայտնի ֆիլմեր  նկարահանած է, որոնցմէ` «Կեղտոտ պարգեւներ» եւ «Դաւադրութիւն» ֆիլմերը:

1981-1983 եւ 1993-1995 թուականներուն Փիրսըն եղած է Ամերիկայի նախագծողներու ընկերութեան Արեւմտեան մասնաճիւղի նախագահ, ինչպէս նաեւ` 2001-2005 թուականներուն եղած է Շարշապատկերամատոկրաֆիք արուեստի եւ գիտութեան ակադեմիայի նախագահ:

Ֆրենք Փիրսըն ամուսնացած է երեք անգամ, ունի երկու զաւակ: Մահացած է 22 Յուլիս 2012-ին, Լոս Անճելըսի, իր սեփական տան մէջ, կարճատեւ հիւանդութենէ ետք:

## Մրցանակներ եւ առաջադրումներ
* Օսքար լաւագոյն ինքնատիպ նախագիծի համար` Շուներու կէսօր (1976)
* *Austin* Շարժանկարի փառատօնի մրցանակ` նախագծողի յատուկ արժանիքներու համար (2003)
* Քանպարա մրցանակ` Սան Ֆրանսիսքոյի միջազգային Շարժապատկերի փառատօն (2011)
* Առաջադրում Օսքար լաւագոյն յարմարեցուած նախագիծի համար անուանակարգին մէջ` «Քեթ Բալլու» ֆիլմի նախագիծին համար (1966)
* Առաջադրում Օսքար լաւագոյն յարմարեցուած նախագիծին  համար անուանակարգին մէջ` «Սառնարիւն Լիւքը» (1968)
* «Ոսկեայ երկրագունդ» մրցանակին Շան կէսօր ֆիլմին լաւագոյն նախագիծին համար (1976):

## Ընտրուած ֆիլմոկրաֆիա

### Ղեկավար
* Հայելային պատերազմ (1969)
* Աստղ մը ծնած է(1976)
* Գնչուներու թագաւորը (1978)
* Քաղաքացի Կոնը (1992)
* Թրուման (1995)
* Կեղտոտ նկարներ (2000)
* Դաւադրութիւն (2001)
* Զինուորին աղջիկը (2003)

### Նախագիծի հեղինակ
* Անտերսըն մագնիսական ժապաւէնները (1972)
* Շուներու կէսօր (1975)
* Աստղ մը ծնած է (1976)
* Գնչուներու թագաւորը (1978)
* Երկիր (1989)
* Անմեղութեան կանխավարկած (1990)
* Լաւ կինը (2010)
* Խելագարները (2012)

## Ծանօթագրութիւններ
Գերմանիոյ խոշոր քաղաքներու ցանկ

Գերմանիոյ քաղաքի կարգավիճակ ունեցող բնակավայրերու թիւը (՝ բառացիօրէն քաղաքային իրաւունք) 2012 թուականի դրութեամբ կը կազմէէ 2063։ Ատոնցմէ չորսը ունին աւելի քան մէկ միլիոն բնակչութիւն (Պերլին, Համպուրկ, Միւնիխ եւ Քյոլն)։

## Գերմանիոյ խոշոր քաղաքներու ցանկ

Աղիւսակի քաղաքներու բնակչութեան թուաքանակի մասին տեղեկատուությունը տրամադրուեր է 2015 թուականի Դեկտեմբերի 31-ին՝ հաշուի առնելով 2011 թուականի մարդահամարի արդիւնքներու նորացուած տույալները:

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Գերմանիոյ վիճակագրական դաշնային վարչութիւն (Statistisches Bundesamt)
* Գերմանիոյ դաշնային հողերու քաղաքներն ու գիւղական բնակավայրերը ըստ Գերմանիոյ պաշտօնական աղբիւրներ 
* Գերմանիայի դաշնային հողերի քաղաքներն ու շրջանները ըստ Գերմանիոյ պաշտօնական աղբիւրներու 

Ստորոգութիւն:Ցանկեր
Ստորոգութիւն:Քաղաքներու ցանկեր ըստ երկրի
Ստորոգութիւն:Ցանկեր:Գերմանիա
Ստորոգութիւն:Գերմանիոյ քաղաքներ
Ստորոգութիւն:Քաղաքներ
Ստորոգութիւն:Գերմանիոյ աշխարհագրութիւն
Ստորոգութիւն:Ցանկեր ըստ երկրի
Մարսի դրօշ

link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Flag_of_Mars.svg|մինի|250x250փքս|Մարսի դրօշը
**Մարսի դրօշ**, Մարս մոլորակի ոչ մէկ պաշտօնական կարգավիճակ ունեցող դրօշն է։ Կազմուած է Մարսի իւրացման ոչ առեւտրային կազմակերպութեան (Mars Society) եւ Մոլորակային միութեան (The Planetary Society) կողմէ։

Դրօշը իրաւանաբական տեսանկիւնէն չի կրնար ունենալ պաշտօնական կարգավիճակ, քանի որ ըստ տիեզերական տարածութեան մասին համաձայնագրի, երկնային առարկաներուն որեւէ տարր վերագրելը կը համարուի անթոյլատրելի։

Դրօշը կը պատկերէ Մարսի հնարաւոր ապագան՝ կարմիր գոյնը կը խորհրդանշէ Մարս մոլորակը, իսկ կանաչ ու կապոյտ գոյները կը խորհրդանշեն մարդկութեան կողմէ այդ մոլորակի հնարաւոր իւրացումն ու օգտագործումը, եթէ անոր համար ի հարկէ ապագային ըլլայ համապատասխան հնարաւորութիւն եւ ցանկութիւն։

## Արտաքին յղումներ

* FOTW site on Mars flag

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Դրօշներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Մարս մոլորակ
Սալբի Գասպարեան

**Սալբի Գասպարեան**  ծնած է Հալէպ, Կարմուճցի ծնողներէ: Հալէպի Կիլիկեան Ճեմարանի եւ Հայ Աւետ. Բեթէլ Երկրդ. Վարժարանի բարձրագոյն կարգերուն կը դասաւանդէ անգլերէն լեզու:

## Կրթութիւն
Պսակաւոր արուեստից աստիճանով վկայուածէ Հալէպի Պետ. Համալսարանի անգլերէն լեզուի եւ գրականութեան ճիւղէն:

1995-2012 Սալբի Գասպարեան մաս կազմած է Վենետիկի Ca' Foscari Պետ. Համալսարանի հայագիտութեան ամպիոնի հայոց լեզուի եւ մշակոյթի ամառնային խտացեալ դասընթացքներու դասախօսական կազմին:

Հետեւած է Երեւանի Պետ. Համալսարանի լրագրութեան ամպիոնի դասընթացքներուն, ստանալով համապատասխան «Դիպլոմ»:

## Մամուլի աշխատակից
Հրապարակագրական յօդուածներով եւ ուսումնասիրութիւններով Սալբի Գասպարեան աշխատակցած է տեղւոյն «Օշական» եւ Հալէպահայ գրողներու «Երթ» պարբերականներուն, Բերիոյ Թեմի հրատարակութեամբ «Տաթեւ » հայագիտական տարեգիրքին եւ Պէյրութի «Արարատ» ու «Զարթօնք» օրաթերթերուն:

Ներկայիս իր յօդուածները պարբերաբար լոյս կը տեսնեն Հալէպի «Գանձասար» շաբաթաթերթին, «Ազդակ» օրաթերթին եւ ընդհանրապէս սփիւռքահայ մամուլին մէջ, արծարծելով մասնաւո- րաբար ցեղասպանութեան ուրացումի եւ ժխտումի քաղաքականութեան առնչակից հարցեր:

## Գրականութիւն եւ հրատարակութիւն

2001-ին, իր աշխատասիրութեամբ լոյս տեսած է Փրոֆ. Հայր Լեւոն Զէքիեանի «Ինքնութեան խճանկար» խոհափիլիսոփայական երկը, որ հուսկ արժանացած է Եւրոպայի համալսարանական ուսումնասիրութիւններու գերազանց մրցանակին:

2005-ին, յաջորդաբար լոյս տեսած են՝ իր խմբագրութեամբ վենետիկի Պետ. Համալսարանի հայագիտութեան ամպիոնի հայոց լեզուի եւ գրականութեան խտացեալ դասընթացքներու 20-ամեակին նուիրուած յուշամատեանը, ինչպէս նաեւ «Միջազգային մամուլ եւ չորրորդ իշխանութեան դրոյթը» գիրքը:

2006-ին, իր թարգմանութեամբ լոյս տեսած է թուրք իրաւախորհրդատու փաստաբան Ֆէթհիյէ Չէթինի «Մեծ Մայրիկս» գիրքի հայերէն տարբերակը:

2016-ին, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան «Գէորգ Մելիտինեցի» գրական մրցանակով հրատարկուած է թուրք այլախոհ գրող Քեմալ Եալչընի «Վերապրողները» երկին իր հայերէն թարգմանութիւնը:

Հրատարակութեան ընթացքի մէջ է իր « ՄԻՒՍ ԹՈՒՐՔԸ ԿԱՐՄԻՐ ԳԻԾԷՆ ԱՆԴԻՆ» գիրքը, որուն մէջ ամփոփուած են ցեղասպանութեան եւ հայ դատի մասին, ողջախոհ եւ յառաջապահ թուրքերու հետ ունեցած իր հարցազրոյցներն ու անոնց կատարած համապատասխան գիտահետազօտական աշխատասիրութիւններու մասին իր յօդուածները:

## Լրագրողներու միութեան անդամ
Սալբի Գասպարեան  անդամ է սուրիահայ գրողներու համախմբումին, Հ.Հ. լրագրողներու միութեան եւ "Journalists' International Federation"-ին:

## Աղբիւրներ
* Կը Զգամ ». Հրանդ Տինքի Սպանութեան Դատավարութիւնը
* Յիշատակներ» Վաւերագրական Ժապաւէնի Ցուցադրութիւն Պէյրութի Մէջ
* Տիրող Քաղաքական- Ապահովական Ծանր Պայմաններուն Հալէպի Մէջ Կը Շարունակուին Հայ Դատի Հետապնդման Աշխատանքները: 
* » ամանորեան բացառիկի շնորհահանդէս
* ԿԸ ՄՏԱԾԵՆ « ԹՈՒՐՔԸ » և « ՄԻՒՍ ԹՈՒՐՔԸ » ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԵԱՆ ՄԱՍԻՆ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Անգլերէն լեզուի ուսուցչուհի
Ստորոգութիւն:Թարգմանիչ Ֆէթհիյէ Չէթինի «Մեծ Մայրիկս» գիրքի հայերէն տարբերակը
Ստորոգութիւն:Հալէպի Պետ. Համալսարանի անգլերէն լեզուի եւ գրականութեան աւարտող
Ստորոգութիւն:Երեւանի Պետ. Համալսարանի լրագրութեան ամպիոնի դասընթացքներուն հետեւող
Աւետիս Ռազմիկ

Աւետիս Ռազմիկ (ՓՈՇՕՂԼԵԱՆ) ծնած է 15 Մարտ-ին, Պէյրութ: Պատմաբան, լրագրող, խմբագիր, դասատու:  

## Ընտանիք
Շառաւիղն է հօրենական կողմէ այնթապցի եւ մօրենական կողմէ՝ պախչէցի ընտանիքներու: Որդին է բանաստեղծ եւ հրապարակագիր Սարգիս Արմէնի (Փոշօղլեան), որ հեղինակ է հինգ բանաստեղծական հատորներու:

## Կրթութիւն
Աւետիս Ռազմիկ Նախակրթութիւնը ստացած է Պէյրութի Ազգ. Ռուբինեան վարժարանէն ներս: 

1978 - 1981 Միջնակարգ եւ երկրորդական կրթութիւնը՝ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Դպրեվանք եւ Սահակեան-Լեւոն Մկրտիչեան գոլէճ: 

1984-1990 թ. ուսանող Երեւանի Պետական Համալսարանի պատմութեան բաժանմունքին, զորս աւարտելէ ետք վերադարձած է ծննդավայր: 

## Գործունէութիւն
Լիբանանի մէջ Աւետիս Ռազմիկ վարած է խմբագրական աշխատանքներ եւ 1993-էն 2002 պաշտօնավարած Սահակեան-Լեւոն Մկրտիչեան գոլէճէն ներս՝ դասաւանդելով հայոց պատմութիւն, հայերէն լեզու եւ գրականութիւն, մատենագրութիւն եւ Հայաստանի աշխարհագրութիւն: 

2002-ին փոխադրուած է Կիպրոս (Նիկոսիա) եւ պաշտօնավարած Հ.Բ.Ը.Մ. Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն ներս՝ դասաւանդելով հայոց պատմութիւն, մինչեւ հաստատութեան տխրահռչակ փակումը՝ 2005 թուականին:

## Ս.Դ.Հնչակեան Կուսակցութեան  անդամ
1983-ին Աւետիս Ռազմիկ անդամագրուած է Ս.Դ.Հնչակեան Կուսակցութեան: 

1991-1998 թ. ատենապետ Ս.Դ.Հ.Կ. Տխրունի Ուս. Երիտ. Միութեան: 

1994-2000 թ. պատասխանատու խմբագիր Ս.Դ.Հ.Կ. Լիբանանի պաշտօնաթերթ «Արարատ» օրաթերթի, որուն աշխատակցելու սկսած է 1983-էն ի վեր: 

Անդամ եղած նաեւ խմբագրական կազմին: 

2005-էն Ս.Դ.Հ.Կ. Կիպրոսի Վարիչ Մարմնի անդամ, 2011-էն ի վեր՝ ատենապետ: 

## Կիպրոսի Ազգային Երեսփոխանական Ժողովի անդամ

2013-ին Աւետիս Ռազմիկ ընտրուած է Կիպրոսի Ազգային Երեսփոխանական Ժողովի անդամ, մինչեւ օրս վարելով անոր ատենադպրութեան պաշտօնը: 

Որոշ շրջան մը «Հայաստան» Համահայկական Հիմնադրամի Կիպրոսի յանձնախումբի անդամ:

## Մամուլի աշխատակից եւ խմբագիր
«Արարատ» օրաթերթին առընթեր, կարճ շրջան մը խմբագրած է «Արարատ» երիտասարդական եւ մարզական յաւելուածները: Նաեւ աշխատակցած «Ազգային Մշակոյթ» եւ «Կանչ» շաբաթաթերթերուն (Լիբանան), «Փարոս» եւ «Ազատ Ձայն» ամսաթերթերուն (Կիպրոս) եւ «Պայքար» շաբաթաթերթին:

Աւետիս Ռազմիկ  Օգտագործած է Կորիւն, Մոծակ, Վարազ Դեւեան եւ այլ ծածկանուններ:

## «Դիպլոմ» «Համաշխարհային Հայկական Կոգրես»
2016-ին Աւետիս Ռազմիկ ստացած է «Դիպլոմ» «Համաշխարհային Հայկական Կոգրեսի, Ռուսաստանի Հայերի Միութեան, ՀՀ Սփիւռքի Նախարարութեան, Հայաստանի Ժուռնալիստների Միութեան» կողմէ: Այդ տրուած է Ռուսաստանի Հայոց Միութեան նախագահ Արա Աբրահամեանի կողմէ՝ որպէս դափնեկիր լրագրողներու լաւագոյն հրապարակումներու մրցոյթին:

## Հրատարակութիւններ
2017-ին Երեւանի մէջ լոյս տեսած է իր հրապարակագրական էջերէն ընտրանի մը «Կեանքի Կարուսել» խորագրով (360 էջ) (Յովսէփ եւ Գարոլին Նալպանտեան մատենաշար, թիւ 28):

## Աղբիւրներ
* ԿԵԱՆՔԻ ՄԸ ԵՂԵՐԱԿԱՆ ԱՒԱՐՏԸ

* Խօսք լոյսի կաթիլ խաւարին մէջ

* ԹԵՐԱՀԱՒԱՏՆԵՐՈՒՆ

* Երբ կը դողդողան ձեռքերս պինդ Ռազմիկ Աւետիս, (1999) Երբ կը դողդողան ձեռքերս պինդ. Սիոն. Կրօնական, գրական, բանասիրական պաշտօնաթերթ Երուսաղէմի Հայ Պատրիարքութեան, ՀԳ (4-6). pp. 262-264.Պէպօ Սիմոնեանի «Գմբէթ Արեգ» Գիրքի Շնորհահանդէս

* Հրապարակագիր Աւետիս Ռազմիկ

Ստորոգութիւն:խմբագիր
Ստորոգութիւն:լրագրող
Ստորոգութիւն:հայերէնի դասատու
Ստորոգութիւն:պատմաբան
Ստորոգութիւն:հրապարակագիր
Արցախի դրօշ

**Արցախի դրօշ**, ստեղծուած է Հայաստանի դրօշի նմանութեամբ, աւելցուած է սպիտակ եռանկիւնաձեւ նախշանկար (հայկական գորգի նմանութեամբ), որ կը խորհրդանշէ Արցախի՝ մայր Հայաստանէն անարդարացիօրէն բաժանումը եւ անկախութեան հռչակմամբ վերամիաւորումը։ Կարմիր գոյնը կը խորհրդանշէ անկախութեան համար հայ ժողովուրդի թափած արիւնը, կապոյտ գոյնը՝ Հայաստանի երկինքը, նարնջագոյնը՝ ժողովուրդի ստեղծարար աշխատանքը։

## Տես նաեւ

* Արցախի պետական խորհրդանիշներ

## Արտաքին յղումներ

* Աշխարհի դրօշները/Արցախի դրօշ

## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Դրօշներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Ազգային դրօշներ
Ստորոգութիւն:ԼՂՀ պետական խորհրդանիշներ
Մարթին Ահարոնեան

Մարտիրոս (Մարթին) Վարդգէսի Ահարոնեան (24 Մարտի 1954 Երեւան), հայ երգահան, կիթառահար, նկարիչ, ՀՀ մշակոյթի վաստակաւոր գործիչ (2014)։

## Կենսագրութիւն
1967-1970 թթ. յաճախած է կիթառի մասնաւոր դասընթացքներու՝ փրոֆեսոր Սուրէն Ադամեանի մօտ։ 1969-1973 թթ. ուսանած է Երեւանի Փանոս Թերլեմեզեանի անուան գեղարուեստի ուսումնարանի գեղանկարչութեան բաժինը, 1973-1974 թթ.` Երեւանի թիւ 26 փրոֆթեքնիքական ուսումնարանը, 1974-1979 թթ.` Երեւանի գեղարուեստա-թատերական հիմնարկի արդիւնաբերական (aesthetics) գեղագիտութեան բաժինը։ 1979 թուականին հեռակայ ուսանած է նաեւ Մոսկուայի Ժողովրդական արուեստներու հեռակայ համալսարանի (composition) երգագրութեան եւ էսթրատային խումբերու ղեկավարման բաժինը։ 1981-1988 թթ. եղած է ՀՀ մշակոյթի նախարարութեան հանրապետական գիտամեթոտական կեդրոնի ցուցադրական (agitation) շարժումի, հետագային՝ կերպարուեստի եւ կիրառական արուեստի բաժնի վարիչը։ 1982 թուականին յաճախած է Մոսկուայի արուեստի գործիչներու վերապատրաստման դասընթացքներուն։ 1985 թուականին Մոսկուայի՝ երիտասարդութեան եւ ուսանողութեան 12-րդ միջազգային փառատօնի ժամանակ, եղած է Հայաստանի տաղաւարի կիրառական արուեստի բաժնի պատասխանատուն եւ արժանացած մետալի ու պատուոյ գիրի։

## Երաժշտական գործունէութիւն
Նուագեր է տարբեր վոքալ գործիքային համոյթներուն՝ որպէս մենակատար կիթառահար։ 1975-1979 թթ. ղեկավարեր է «Արեգակ» եւ «Տեքա» վոքալ գործիքային խումբերը, շրջագայեր եւ մասնակցած է բազմաթիւ համերգային ծրագիրներու։ Ստեղծագործական տարիներուն համագործակցած է հանրաճանաչ եւ լեկենտար անձանց հետ։ Ունի շուրջ 150 բազմաժանր երգեր եւ շուրջ 50 գործիքային ստեղծագործութիւններ։ Իր ստեղծագործութիւններուն մէջ ընդգրկուած են նաեւ ֆիլմի երաժշտութիւններ, հեռուստանախագիծերու հիմներ, մենակատար, զուգերգ եւ խմբային կատարողական երգեր, ունի նաեւ եզակի իր բնոյթի մէջ ռոք-օրաթորիա՝ նուիրուած Հայաստանի մէջ քրիստոնէութեան ընդունման 1700-ամեակին։ 1988-2000 թթ. եղած է «Փարատիզ» ընկերութեան երաժշտական խմբագիրը, 2000-2004 թթ.` «Փրոմեթեւս» հեռուստաընկերութեան «Ձեղնայարկ» հանրամատչելի հեղինակային հաղորդաշարի վարիչ-տնօրէնը  եւ հեղինակը, 2010-2018 թթ.` «Հայհեղինակ» հասարակական կազմակերպութեան խորհուրդի անդամ։

## Նկարչական գործունԷութիւն
1983 թուականէն ԽՍՀՄ Նկարիչներու միութեանը կից արուեստագէտներու եւ նկարիչներու երիտասարդական միաւորման անդամ է։ 2006 թուականէն Հայաստանի նկարիչներու միութեան անդամ է։ Մասնակցեր է բազմաթիւ համահայկական, համամիութենական, միջազգային նկարչական ցուցահանդէսներու։

## Պարգեւներ
* Սայաթ-Նովայի անուան համահայկական երգի փառատօնի դափնեկիր (2000, 2001, 2003)
* Հայաստանի Հանրապետութեան մշակոյթի վաստակաւոր գործիչ (2014)

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1954 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայ երգահաններ
Ստորոգութիւն:Հայ նկարիչներ
Ստորոգութիւն:ՀՀ մշակոյթի վաստակաւոր գործիչներ
Ստորոգութիւն:Հայաստանի նկարիչներու միութԵան անդամներ
Ստորոգութիւն:ԵրԵՒանի պետական գեղարուեստա-թատերական հիմնարկի շրջանաւարտներ
Խորակերտի Վանք

**Խորակերտի վանք**, 13-րդ դարու ճարտարապետական յուշարձանախումբ Լոռի մարզի Ջիլիզա գիւղը կը գտնուի  Լալվար լերան արեւմտեան փէշերուն։ Վանական համալիրը ներկայիս կը գտնուի Վրաստանի սահմանապահներու վերահսկողութեան գօտիին մէջ։

Շրջակայքի հնագոյն շինութիւններու հետքերը թոյլ կու տան ենթադրել, որ այդտեղ եղեր է Խորակերտ կամ Խոռակերտ քաղաքը, որու հիմնադրումը Վարդան պատմիչը կը վերագրէ Հայկի որդի Խոռին։ Քաղաքը 9-րդ դարու Սմբատ Բ. թագաւորի հրամանով ժառանգեր է Աշոտ Գ. Ողորմածի որդի Գուրգէնը։ Երբեմնի պարսպապատ համալիրէն պահպանուեր են միջնադարեան եկեղեցին, կիսաւեր գաւիթը, մատուռներու, սեղանատան աւերակները, քանդակազարդ գերեզմանաքարերը։

Ըստ եկեղեցւոյ արեւմտեան ճակատի արձանագրութեան, վանքը եւ գաւիթը կառուցուեր են 1251 թ.-ին։ Ըստ Ա. Յակոբսոնի ճարտարապետական ոճական վերլուծութեան, եկեղեցին հիմնականօրէն XI դարու կառոյց է, որու վերին մասը լրացուեր է 1251 թուականին։ Արտաքինը՝ 9,6 մ X 14,6 մ չափերով, ուղղանկիւն է, արեւելքէն երկու «հայկական խորշերով»: Եկեղեցին ներքինը՝ խաչաձեւ է՝ երկարած արմ. - արլ. առանցքով եւ չորս անկիւններուն աւանդատուներով, արեւմտեան եւ հարաւային մուտքերով։

Առանձնայատուկ է եկեղեցւոյ գմբէթը (հայկական ճարտարապետութեան նմանատիպ միակ օրինակը), որու ութնիստ թմբուկը կէսէն ցած կազմուած է 30 վեցնիստանի սիւներէն (բարձրութիւնը՝ 2 մ.), որոնք շատ խիտ տեղադրուած, կը ստեղծեն նեղլիկ բացուածքներու տպաւորութիւն։ Անոնց խարիսխները ու խոյակները իրարու կպած են։ Գմբէթը կը հիմնուի 6 փոխհատուող կամարներէն կազմուած կառուցուածքային հիմնակմախքին եւ կեդրոնը կ'աւարտի շթաքարով ձեւաւորուած աւելի փոքր գմբէթով։

Եկեղեցւոյ ճակատները պարզ են, գրեթէ զուրկ յարդարանքէ։ Ներսը տեղ-տեղ պահպանուեր են գաճաքարի մնացորդներ։ Գաւիթը (13,1 մ X 13,1 մ չափերու) կը պատկանի 2 զոյգ խաչաձեւուող կամարներով ծածկուող տիպին։ Կամարներու փոխհատումէն առաջացած կեդրոնական քառակուսին ծածկուած է ութնիստ բրգաձեւ ծածկով։ Անցումը քառակուսի ութանկիւնին իրականացուած է եռանկիւնաձեւ չորս «կախուած» նիստերու միջոցով։ Խաչաձեւոող կամարները կը կազմեն ոչ միայն կառուցուածքային, այլեւ ողջ ճարտարապետական յօրինուածքի հիմքը։

## Ծանօթագրութիւններ

## Գրականութիւն
* Якобсон А. Л., Из истории армянского средневекового зодчество, V. 
* Apмянские монастыри XIII в. Xopaкерт и Мшкаванк, Сов. археология, XIV, 1950
* Мнацаканян C.X., Apхитектура армянских npитворов, E., 1952.

Ստորոգութիւն:Հայկական առաքելական չգործող վանքեր և եկեղեցիներ (Հայաստան)‎
Ստորոգութիւն:Հայկական առաքելական կիսավեր վանքեր և եկեղեցիներ (Վրաստան)
Ստորոգութիւն:13-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Արցախի պետական խորհրդանիշներ

**Արցախի Հանրապետութեան պետական խորհրդանիշներն են**՝ դրօշը, զինանշանը եւ օրհներգը։

## Արցախի դրօշ
**Արցախի դրօշ**, Արցախի անկախ պետականութեան խորհրդանիշն է, անոր պաշտօնական տարբերանշանը հաստատուած է ԼՂՀ ԳԽ 2 Յունիս 1992-ի որոշմամբ։ Եռագոյն է՝ կարմիր, կապոյտ, նարնջագոյն գոյներով, հորիզոնական, հաւասար շերտերով, աջ կողմի 2 ծայրերէն սկսուող եւ դրօշի 1/3 հատուածին վրայ իրարու միացող սպիտակ հնգատամ սանդղանման զարդանախշով։ Դրօշի լայնութեան եւ երկարութեան յարաբերութիւնը 1։2 է։ Կ՚օգտագործուին տարբեր չափերու դրօշներ՝ պահպանելով այդ յարաբերութիւնը։

## Արցախի զինանշան

ԼՂՀ պետական զինանշանը հանրապետութեան պետական ինքնիշխանութեան, անոր տարածքին ապրող ժողովուրդներու պետական միասնութեան, կառուցուող ազատ, իրաւ, պետութեան խորհրդանիշն է. հաստատուած է ԼՂՀ ԳԽ 17 Նոյեմբեր 1994-ի որոշմամբ։ Զինանշանի վրայ պատկերուած է թեւատարած արծիւ, գլխաւերեւը՝ Արտաշէսեաններու հարստութեան թագը, որու շուրջ կը տարածուին արեւի ճառագայթներ։ Կեդրոնը՝ ԼՂՀ պետական դրօշի եւ Մեծ Քիրս լերան համապատկերին, «Մենք ենք, մեր սարերը» («Ղարաբաղցիներ», քանդակագործ՝ Սարգիս Պաղտասարեան) քանդակի պատկերն է։ Ներքեւը՝ արծուի ճանկերու մէջ, խաղողի վազեր են, թթենիի պտուղներ, ցորենի հասկեր։ Վերեւի կիսաշրջանին մէջ «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւն. Արցախ» մակագրութիւնն է (յեղափոխական՝ Լաւրենտի Ղալայեան)։

## Արցախի օրհներգ
Արցախի Հանրապետութեան օրհներգը «Ազատ ու անկախ Արցախն» է (խօսք՝ Վարդան Յակոբեանի, երաժշտութիւն՝ Արմէն Նասիբեանի), հաստատուած է ԼՂ ԳԽ  23 Դեկտեմբեր 1994-ի որոշմամբ։

խօսք՝ Վ.Յակոբեանի երաժշտ.՝ Ա.ՆասիբեանիԱզատ ու անկախ Արցախ,
Քո տուն-ամրոցը կերտեցինք,
Պատմութիւնը մեր երկրի,
Մեր սուրբ արեամբ մենք սերտեցինք։

Դու բերդ ես անառիկ,
Բարձունք սրբազան, վեհ անուն,
Մասունք աստուածային,
Քեզնով ենք յաւերժանում։

Դու մեր լոյս հայրենիք,
Երկիր, հայրենեաց դուռ սիրոյ.
Ապրիր դու միշտ խաղաղ,
Մեր հին ու նոր Ղարաբաղ։

Քաջերն ենք մենք հայկազուն,
Մռաւ ենք, Քիրս ենք ու Թարթառ,
Մեր վանքերով լեռնապահ՝
Անյաղթելի մի բուռ աշխարհ։

## Ծանօթագրութիւններ


Ստորոգութիւն:Դրօշներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Զինանշաններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:ԼՂՀ պետական խորհրդանիշներ
Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու Դրօշ

**ԱՄՆ դրօշը** Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու պետական դրօշն է։ Անիկա հաստատուած է 1776-ին՝ անկախութիւն նուաճելէն անմիջապէս ետք։

## Նկարագրութիւն
ԱՄՆ-ի դաշնակցային կառուցուածքը արտայայտուած է երկրի պետական դրօշին վրայ։ Դրօշի վերի ձախ անկիւնը պատկերուած է սպիտակ հնգաթեւ աստղերով ուղղանկիւնին, աստղերու թիւը կը համապատասխանէ դաշնութեան մէջ մտնող նահանգներու թիւին․ անիկա պարբերաբար կը փոխուի. 50-րդ աստղը դրօշի վրայ աւելցած է 1959-ին, Հաուայեան կղզիներուն նահանգի կարգավիճակ տալէն ետք։ Այդ դրօշը ուժի մէջ մտած է 4 Յուլիս 1960-ին։ Դրօշի հորիզոնական եօթ կարմիր եւ վեց սպիտակ շերտերը կը խորհրդանշեն անկախ պետութիւն ձեւաւորած բրիտանական տասներեք գաղութները (Դելաւեր, Փենսիլվանիա, Նիւ Ճըրզի, Ճորճիա, Քոնեկտիկուտ, Մասաչուսեթս, Մերիլենտ, Հարաւային Գարոլինա, Հիւսիսային Գարոլինա, Նիւ Հեմփշիր, Վիրճինիա, Նիւ Եորք, Ռոտ Այլենտ)։

Կարմիրը կը նշանակէ դիմացկունութիւն, կապոյտը՝ յամառութիւն, արդարութիւն, զգօնութիւն, սպիտակը՝ անմեղութիւն եւ մաքրութիւն։

## Դրօշի կառուցուածքը
link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Flag_of_the_United_States_specification.svg|ձախից|մինի|400x400փքս|Կառուցուածքը
Չափերու նշանակութիւններն են՝

* Լայնքը՝ A = 1,0
* Երկայնքը՝ B = 1,9
* Աստղերու տարածքի լայնքը՝ C = 0,5385 (A x 7/13, կը զբաղեցնէ եօթ շերտ)
* Աստղերու տարածքի երկայնքը՝ D = 0,76 (B × 2/5, դրօշի երկայնքի երկու հինգերորդը)
* E = F = 0,0538 (C/10, աստղերու տարածքի մէկ տասներորդը)
* G = H = 0,0633 (D/12, աստղերու տարածքի երկայնքի մէկ տասներկուերորդը)
* Աստղի տրամագիծը՝ K = 0,0616
* Շերտի լայնքը՝ L = 0,0769 (A/13, դրօշի լայնքի մէկ տասներեքերորդը)

## Աղբիւրներ

* Վ․ Պ․ Մաքսակովսկի, «Աշխարհագրութիւն», 1993, «Լոյս» հրատարակչութիւն, էջ 183

## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Դրօշներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Ազգային դրօշներ
Ստորոգութիւն:ԱՄՆ-ի պետական խորհրդանիշներ
Խաթրավանք

**Խաթրավանք**, *Խադավանք*, ճարտարապետական յուշարձան Արցախի Հանրապետութեան Մարտակերտի շրջանի Վաղուհաս գիւղէն արեւմուտք, Դադիվանքէն հարաւ-արեւելք, Թարթառ գետի աջ ափին։

## Պատմութիւն
Հիմնադրուած է վաղ միջնադարուն։ԺԲ. դարուն աւերուած է երկրաշարժէն, ապա՝ սելճուքներու արշաւանքէն։ Համալիրին այժմեան եկեղեցին 1204-ին կառուցած է Յովհաննէս եպիսկոպոս Խաչենեցին։

## Ճարտարապետութիւն

մինի|ձախից|Խաթրավանքի արժէքաւոր  խաչքարերէն երկուքը|alt=Խաթրավանք եղած է միջնադարեան ճարտարապետական նշանաւոր վանական համալիր մը: 

Հոն կը գտնուի խաչքարերու արժէքաւոր հաւաքածոյ մը: Խաթրավանքին պատերու մէջ ագուցուած են հին խաչքարեր եւ վիմագիր արձանագրութիւններ, պատմական յիշատակներու հետ կապուած իրեր եւ առարկաներ:

Վանքը բաղկացած է.
*Եկեղեցիէ
*Զանգակատունէ
*Սեղանատունէ
*Օժանդակ շինութիւններէ

Պահպանուած է Խաթրավանքի 1204-ին գրուած շինարարական վիմագիր արձանագրութիւնը: Հոն կը նշուի, որ եկեղեցին կառուցած է Յովհաննէս Խաչենեցին, որ հաւաքած է խաչեր, ձեռագիր մատեաններ եւ այլ սրբութիւններ, որոնք նուիրած է վանքին:

### Եկեղեցի

Ներսէն խաչաձեւ, արտաքնապէս ուղղանկիւն, չորս անկիւններուն աւանդատուներով յօրինուածք մը ունի: Յատակագիծը անհամաչափ է: Աղօթասրահին մէջ ներառուած են ուղղանկիւն բեմ ունեցող միանաւ թաղածածկ երկու մատուռ-աւանդատուները: Ներսի սիւները սրբատաշ գորշ քարէ են, զարդարուած քանդակներով: Չորս սիւներէն երկուքը ամբողջական են, իսկ միւս երկուքը կազմուած են երկու կտոր քարէ: Խարիսխները քանդակուած են աւետարանիչներու խորհրդանիշներ:

Բեմը աւագ խորանով տեղաւորուած է արեւելեան պատին կիսաշրջանին մէջ: Կան նաեւ երկու մեծ եւ երկու փոքր խորաններ: Ներսէն պատերը ծեփուած են կրաշաղախով: 

### Զանգակատուն

Եկեղեցւոյ կից է փլած զանգակատունը: Կիսաւեր պատերէն կ'երեւի, որ զանգակատունը եղած է կրկնյարկ՝ տորոնագոյն քարով պատուած:

### Սեղանատուն

Զանգակատան հիւսիսային մասը կը գտնուի սեղանատունը: Անիկա թաղածածկ դահլիճ մըն է: Հարաւ արեւելքէն- հիւսիս արեւմուտք երկարող սեղանատան դիրքը կարեւոր դեր կը խաղայ համալիրին ճարտարապետութեան ընդհանուր լուծման մէջ: Անիկա լաւ պահպանուած է: Պատերը եւ թաղը կառուցուած են տեղական կոպտատաշ քարերէ, կրաշաղախով միայն թաղակիր կամարները եւ որմնասիւներն են շարուած սրբատաշ քարերով:

Բաղկացած է երկու դահլիճէ: Մեծ դահլիճը ունի բուխերիկ (օճախ), պատերուն մէջ պահարաններ (խորշեր) եւ մէկ լուսամուտ: Իսկ միւս դահլիճը ունի միայն մէկ պատուհան:

### Օժանդակ շինութիւններ

Եկեղեցւոյ հիւսիս-արեւելեան թեւին կը գտնուի մէկ այլ շինութիւն մը, որ կազմուած է երկու սրահէ: Առաջին մեծ սրահը շինուած է ժամատուներուն յատուկ ոճով եւ նմանութեամբ: Կամարակապ, երդիքաւոր ծածկը քառանիստ է:

Պարիսպապատերը, խուցերը եւ այլ շինութիւնները կը գտնուին բուսածածկոյթներու տակ, այդ իսկ պատճառով վանական համալիրին ամբողջական գլխաւոր յատակագիծին պատկերը անհնար է տալ: Նոյնիսկ շինութիւններուն տանիքները ծածկուած են ծառերով ու թփուտներով: Մեծ եկեղեցւոյ երկթեք ծածկը լիովին ծածկուած է ծառերով:

Խաթրավանքէն արեւմուտք՝ ժայռի մէջ, կը գտնուի Խաթրա բերդը:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:12-րդ դարու հայկական վանքեր եւ եկեղեցիներ
Ստորոգութիւն:Արցախի թեմի վանքեր եւ եկեղեցիներ
Ստորոգութիւն:Մարտակերտի շրջանի շէնքեր եւ կառոյցներ
Գեղարդ Ծ. Վրդ. Քիւսպէկեան

Գերապատիւ Տ. Գեղարդ Ծ. Վրդ. Քիւսպէկեան, Գանատայի Հայոց Թեմի Առաջնորդական Փոխանորդ:Ազգային Առաջնորդարանի Քրիստոնէական եւ Երիտասարդական Բաժանմունքներու Վարիչ:

## Կենսագրութիւն
Տ. Գեղարդ Ծ. Վրդ. Քիւսպէկեան, Աբեղայական ձեռնադրութիւն ստացած է 2001 թուականին, ձեռամբ Վարուժան Արք. Հերկելեանի, այնուհետեւ ծառայելով որպէս կուսակրօն քահանայ, Հայ Եկեղեցւոյ անդաստանէն ներս: 2009 թուականին ստացած է վարդապետական աստիճան, ձեռամբ՝ Նարեկ Արք. Ալեէմէզեանի, իսկ 2016ին՝  ծայրագոյն վարդապետութեան աստիճան, ձեռամբ Խաժակ Արք. Յակոբեանի: 

Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Դպրեվանքը աւարտելէ ետք, Հայր Գեղարդ հետեւած է աստուածաբանական յատուկ դասընթացքներու, Մերձաւոր Արեւելքի Աստուածաբանական Դպրոցին եւ Զուիցերիոյ Պոսէի Միջ-Եկեղեցական Հիմնարկէն ներս:

Հայր Գեղարդ ստանձնած է հետեւեալ պատասխանատուութիւնները.
▪ Մ.Տ.Կ. Կաթողիկոսութեան Միջ-Եկեղեցական Յարաբերութիւններու գրասենեակի վարիչի օգնական

▪ Քրիստոնէական Դաստիարակութեան բաժանմունքի տեսուչի օգնական

▪ Երիտասարդական Բաժանմունքի վարիչ

▪ Թեսաղոնիկահայ գաղութի հոգեւոր հովիւ, Յունաստան

2009 թուականէն ի վեր, Հայր Գեղարդ հաստատուած է Գանատա, նախ ծառայելով Սէնթ Գաթրինզի Ս. Պօղոս եկեղեցւոյ, միեւնոյն ժամանակ՝ ստանձնելով Միացեալ Նահանգներու Նիակարա Ֆոլզ շրջանի Ս. Յակոբ եկեղեցւոյ այցելու հովիւի պարտականութիւնը: Գանատա հաստատուելէ ետք, հետեւած է աստուածաբանական բարձրագոյն ուսման Համիլթըն քաղաքի Մքմասթըր համալսարանէն ներս եւ արժանացած՝ Սուրբ Գրային աստուածաբանութեան մագիստրոսի (Master's) վկայականին:

2009-2012 Հայր Սուրբը վարած է Գանատայի Ազգային Առաջնորդարանի Քրիստոնէական Դաստիարակութեան Խորհուրդի վարիչի պաշտօնը: 2012-2016ին, վարած է Գէյմպրիճի Ս. Նշան Եկեղեցւոյ հովուութիւնը, իսկ 2016-2019ին՝ Թորոնթոյի Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւի պաշտօնը։

2017-ին, Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Արամ Ա. Կաթողիկոսի տնօրինութեամբ, Հայր Գեղարդ նշանակուած է Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան ներկայացուցիչ՝ Եկեղեցիներու Համաշխարհային Խորհուրդի «Խաղաղութեան եւ Արդարութեան Ուխտագնացութիւն» Յանձնաժողովին:

Գերաշնորհ Տ. Բաբգէն Արք. Չարեանի տնօրինութեամբ, Յունուար 2018-ին, Գերապատիւ Տ. Գեղարդ Ծ. Վրդ. Քիւսպէկեան նշանակուած է Առաջնորդական Փոխանորդ

## Աղբիւրներ
* Տ. ԳԵՂԱՐԴ Ծ. ՎՐԴ. ՔԻՒՍՊԷԿԵԱՆ ԿԸ ՄԱՍՆԱԿՑԻ ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԵԱՆ ՈՐԲԵՐՈՒ ՓՐԿԱՐԱՐ ՍԱՌԱ ՔՈՐՆԻՆԿԻ ԱՐՁԱՆԻ ՔՕՂԱԶԵՐԾՄԱՆ ՀԱՆԴԻՍՈՒԹԵԱՆ

* ԹԱՐԳՄԱՆՉԱՑ ՎԱՐԴԱՊԵՏԱՑ ՏՕՆԻՆ ԱՌԻԹՈՎ. Հիւսիսային Ամերիկայի Հոգեւորականաց Միացեալ Համագումար

* Event Dedicated to the Armenian Genocide

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Գանատայի Թեմի Առաջնորդական Փոխանորդ
Մանստեւի վանք

**Մանստեւի վանք** կը գտնուի Թեղուտ գիւղէն 3 քմ հիւսիս-արեւելք (Գուլաբի կոչուող սարի ստորոտը), նոյնանուն` Մանստեւ գետակի աջափնեայ անտառապատ մասը, Ձորիգեղ կոչուող հին բնակավայրի հետ կապուեր է Մանստեւ գետակի վրայ կառուցուած քարէ կամուրջով:

Վանքէն պահպանուեր են եկեղեցին, կացարաններու եւ պարիսպի պատերու մնացորդները: Եկեղեցին երկլանջ կտուրով միանաւ թաղակապ դահլիճ է` 5.6 x 4.8 մ չափերով, արեւելեան մասին մէջ կ'աւարտի կիսաշրջանաձեւ խորանով, որուն երկու կողմերուն կան ¾ շրջանաձեւ կտրուածքի պատուհաններ: Վերջիններս կապուած են խորանի անկիւնային մասերու լիցքէն ազատ գլանաձեւ տարածութիւններու հետ: Մուտքերը երեքն են՝ հիւսիսային, հարաւային եւ արեւմտեան կողմերէն: Ծածկուած է կիսագլանաձեւ թաղով, որ միջին մասը ուժեղացուած է ուղղանկիւն կտրուածքի որմնամոյթերէն բարձրացող թաղակիր կամարով: Հարաւային եւ Հիւսիսային պատերու երկարութեամբ կատարուած են որմնակամարներ (4-ական), որոնց կրունկները կը հենուին պահունակ-սիւներու վրայ (բացի միջին մասէն, ուր հենարան կը ծառայեն որմնամոյթերը կամ որմնաթուղթերը): Արտաքին տեսքը աչքի կ'իյնայ վերասլաց ճակտոնապատերը, որոնց գագաթին, որպէս պահպանիչ խորհրդանշաններ, եղեր են խոյի գլուխ պատկերող քանդակներ: Երեսապատի եւ ձեւաւոր մասերու քարերը, ինչպէս նաեւ ծածկասալերը ամբողջութեամբ հանուած են: Հատուկենտ պահպանուածներէն կ'երեւի, որ կառուցուած է եղեր սրբատաշ խոշոր բազալտէ քարերով: Ունեցեր է մեծ բարձրութեան գոգաւոր տրամատի քիւ: Ներսի մասերը կոպտատաշ մանր բազալտէ քարերով են: Առաստաղի վրայ նկատելի են գաճաքարի մնացորդներ: Հիւսիսային ճակատի ողջ երկարութեամբ եղեր է կցակառոյց սրահ (մօտ 3 մ լայնութեամբ), որմէ պահպանուեր է միայն ստորին մասը:

Յուշարձանը աչքի կ'իյնայ քարի մշակման եւ կառուցողական բարձր յատկանիշներով, երկայնական պատերու որմնակամարներու իւրօրինակ հնարքով:

Մանստեւի վանքի վերաբերեալ պատմական տեղեկութիւններ կամ գրաւոր յիշատակութիւններ յայտնի չեն: Եկեղեցին կառուցման ոճով հարազատ է քաղկեդոնական դաւանանքի եկեղեցիներուն, որ հիմք կու տայ այն թուագրելու 13-րդ դարով:

**Կամուրջը** 17-րդ դարուն կառուցուած է Մանստեւ գետակի վրայ, դէպի Ձորագիւղ հին բնակավայրը տանող ճանապարհին, նեղ ու ժայռեղէն ափեր ունեցող նպաստաւոր տեղի մէջ։ Միաթռիչք է, ունի 6 մ լայնութեամբ կիսաշրջան կամարային բացուածք, ոու կեդրոնը զգալիօրէն բարձր է հենման կետերէն: Վերջիններուն վրայ կամարի կրունկները կը նստին ուղղաձիգ պատերու շնորհիւ: Երթեւեկելի մասը հողածածկ է՝ 3 մ լայնութեամբ: Կամուրջը կառուցուած է սրբատաշ բազալտէ ոչ խոշոր (30-35 սմ) քարերով: Վրան արձանագրութիւններ կամ յարդարանքի տարրեր չկան: Աչքի կ'իյնայ տեղերու հետ ունեցած բարենպաստ կապով, կառուցողական բարձր յատկանիշներով:

Հարաւ-արեւելեան մասին մէջ կը տարածուի հին գերեզմանոց, ուր աչքի կ'իյնայ Վարդան Զօրավար կոչուած խաչքարը:

## Ծանօթագրութիւններ

## Գրականութիւն

# Գառնիկ Շախկեան, «Լոռի Պատմութեան քարակերտ էջերը», էջ 128-129:
# Վ. Աւետեան, Կիկլոպեան ամրոցներ Շնողի տարածք, «Լրաբեր հաս. գիտ.», 1979 № 6, էջ 112-114:
# Գ. Երզնկեանց, Հնութիւնք հայրենեաց, Կայծոն կամ Շնող, «Արձագանք», 1895, № 30, էջ 2:

## Արտաքին յղումներ

Ստորոգութիւն:Գուգարաց թեմի վանքեր եւ եկեղեցիներ
Ստորոգութիւն:13-րդ դարի հայկական վանքեր եւ եկեղեցիներ
Սպանիոյ Դրօշը

[link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Bandera_de_Espa%C3%B1a_(construccion).svg|մինի|300x300փքս|[Սպանիա|Սպանիոյ դրօշի կառուցուածքը։]]
**Սպանիոյ դրօշը** իրենից կը ներկայացնէ երեք հորիզոնական շերտեր ունեցող ուղղանկիւն պաստառ, կարմիր, ոսկեգոյն, եւ կարմիր գոյներով (վերեւէն ներքեւ), ոսկեգոյն շերտը կը կրկնապատէ կարմիր շերտերուն։ Դրօշի լայնքը եւ երկայնքը *2։3* յարաբերակցութիւնով է։

## Աւանդութիւն
Այս դրօշի գոյներու խորհրդանշական նշանակութիւնը աւանդութիւնը կը կապէ անոր ծագման հետ։ Ըստ աւանդութեան՝ Արակոնի թագաւորներէն մէկը ցանկացաւ ունենալ սեփական դրօշը։ Ուսումնասիրելով դրօշներու բազմաթիւ նախագիծեր, ան կանգ առաւ հարթ ոսկիէ պաստառին։ Այնուհետեւ ան հրամայեց բերել կենդանական թարմ արիւն, երկու մատները թաթխեց արեան մէջ, եւ անցուց դեղին պաստառի վրայ․ արդիւնքով ստացուեցաւ երկու կարմիր շերտ։

## Պատմութիւն
Սպանիոյ դրօշը իր ներկայ տեսքով գոյութիւն ունի 1785-էն, երբ թագաւոր Քարլոս Գ. Պուրպոնը սպանական ռազմանաւերուն հրամայեց օգտագործել նշաններ, որոնք թոյլ կու տային այլ պետութիւններու նաւերը տարբերել․ սպիտակը Սպանիոյ ծովային թագաւորական դրօշակն է՝ Պուրպոններու տան գերբով զարդարուած։ Այդ օրէն կարմիր եւ դեղին գոյները աւանդաբար զուգորդուած են Սպանիոյ հետ, չնայած իբրեւ պետական գոյներ անոնք ընդունուած են 1927-ին։

1931-ին հռչակուեցաւ հանրապետութիւն եւ ընդունուեցաւ նոր դրօշ, որթ կը ներկայացնէր ուղղանկիւն պաստառ՝ երեք հաւասարամեծ շերտերով՝ կարմիր, դեղին եւ ծիրանագոյն։ Սակայն 1939-ին զօրավար Ֆրանսիսքօ Ֆրանքոյի ռազմական ապստամբութիւնը վերջնականապէս վերջ դրաւ հանրապետութեան, եւ դեղին-կարմիր դրօշը, որ ձեւականօրէն հաստատուած էր 1936-ին, քաղաքացիական պատերազմի աւարտէն ետք վերականգնուեցաւ։

Ժամանակակից զինանշանային տարբերակով դրօշը պաշտօնապէս ընդունուած է 19 Դեկտեմբեր 1981-ին։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Ազգային դրօշներ
Ստորոգութիւն:Սպանիոյ պետական խորհրդանիշներ
Ստորոգութիւն:Դրօշներ այբբենական կարգով
Հայկ Քիրազեան

**Հայկ Քիրազեան** (**Ժան Կեռաս**) (ծնած է 1925 Գահիրէ- մահացած 23 փետրուար 2020 Գահիրէ, Եգիպտոս) սփիւռքահայ յայտնի ու վաստակաշատ լրագրող: Այս վերջինը Միջին Արեւելքի մասնագէտ մըն էր։ Գիտէր ֆրանսերէն, անգլերէն, արաբերէն եւ հայերէն։

## AFP գործակալութեան եւ «Լը Մոնտ» օրաթերթին աշխատակից

Փարիզի «Նոր Յառաջ» թերթի հաղորդումներով, 1966 թուականէն սկսեալ տողավարձով լրագրութիւն ընել սկսած էր AFP գործակալութեան եւ «Լը Մոնտ» օրաթերթին համար։

1971 թուականին պաշտօնապէս միացած էր «Լը Մոնտ»ի խմբագրական կազմին։ Ամբողջ քսանհինգ տարի Միջին Արեւելքի բոլոր ճակատներէն լուսաբանումներ կատարած էր ֆրանսական այս հեղինակաւոր օրաթերթին համար։

Գործակիցները կը սիրէին զինքը անուանել՝ «Քիր»։

Տասնամեակներու ընթացքին թէ՛ դէպքերու վայրերէն եւ թէ Փարիզէն ամենայն բծախնդրութեամբ Հայկ Քիրազեան լուսաբանած էր կարեւորագոյն իրադարձութիւններ։ Ան ականատես եղած էր Նասըրի մահուան, Իսրայէլ-Պաղեստին կռիւներուն ու բանակցութիւններուն, Եմէնի քաղաքացիական պատերազմներուն, Լիբանանի պատերազմին, Իրանի իսլամական յեղափոխութեան, իսլամի քաղաքականացումին եւ այլն։

1991 թուականին հանգստեան կոչուելէ վերջ Հայկ Քիրազեան շարունակած էր աշխատակցիլ «Լը Մոնտ Տիփլոմաթիք» թերթին։

Ան 2009 թուականին Հայկ Քիրազեան իր խորհուրդներով աջակցութիւն ցուցաբերած էր նաեւ «Նոր Յառաջ» թերթի հիմնադրութեան։

## Աղբիւրներ
ԼՐԱԳՐՈՂ ՀԱՅԿ ՔԻՐԱԶԵԱՆԻ

ԼՐԱԳՐՈՂ ՀԱՅԿ ՔԻՐԱԶԵԱՆԻ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Փարիզի լրագրող
Ստորոգութիւն:Գահիրէ ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Գահիրէ մահեր
Ֆրանսայի Դրօշ

**Ֆրանսայի դրօշը** (), կապոյտ, **[[Ճերմակ (գոյն)|ճերմակ]]**, եւ կարմիր (ձախէն աջ), հաւասարաչափ ուղղաձիգ շերտերով ուղղանկիւն պաստառ է։ Լայնքի եւ երկայնքի յարաբերակցութիւնը 2։3 է։

## Գոյներու ծագումը
* Դրօշի **կապոյտ** գոյնը օգտագործուած է թերեւս Քլոտուիկ Ա.-ի կառավարութեան տարիներուն։ Ան կապ ունի Սուրբ Մարին Տուսրկիվյնի հետ (Մարտին Տուրսկին Ֆրանսայի հովանաւորն է)։ Ըստ առասպելի Սուրբը կիսած է իր թիկնոցը (կապոյտ գոյնի) Ամյէն քաղաքի աղքատներուն, իսկ Քլոտուիկը քրիստոնէութեան ընդունումէն ետք մօտաւորապէս 498-ին ի պատիւ անոր դրօշի սպիտակ գոյնը փոխարինեց կապոյտով։
* **Սպիտակ** գոյնը 1638-1790-ականներու ընթացքին համարուած էր в թագաւորական դրօշի գոյն եւ քանի մը ծովերու նշան։ 1814-1830-ին ան նաեւ եղած է թագաւորական բանակի դրօշի գոյնը։ Սպիտակ գոյնը կը խորհրդանշէ Ֆրանսան եւ այն ամէնը, որ կապուած է աստուածային կարգի հետ՝ Աստուծոյ հետ (այստեղէն ալ ընդունուած է այս գոյնը իբրեւ թագաւորական հիմնական խորհրդանիշ։ Ըստ պաշտօնական ուսմունքի թագաւորի իշխանութիւն ունէր աստուածային ծագում)։
* Հուկու Կապետի կառավարութեան օրով եւ Ֆրանսայի թագաւորի հետնորդները Սուրբ Տիոնիսիայի պատուին ունէին **կարմիր** օրիֆլամմա, որ եղած է լեգենտար աբբայութեան հիմնադիրը։

## Գոյներ

## Գրականութիւն
* *Слейтер С.* Геральдика. Иллюстрированная энциклопедия. — М.: Эксмо-Пресс, 2007. — 264 с. — 

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Ֆրանսայի դրօշի պատմութիւնը «Աշխարհի բոլոր դրօշներու» կայքումին մէջ 
* Ֆրանսայի դրօշը «Flags of the World» կայքին մէջ 

Ստորոգութիւն:Ազգային դրօշներ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսայի պետական խորհրդանիշներ
Ստորոգութիւն:Դրօշներ այբբենական կարգով
Սուրբ ՅովհաննԷս եկեղեցի (Տող)

**Սուրբ ՅովհաննԷս եկեղեցի**, Հայ առաքելական եկեղեցւոյ տաճար Արցախի Հանրապետութեան Հադրութի շրջանի Տող գիւղի կեդրոնը։ Ներկայիս կը գտնուի բարւոք վիճակի մէջ։

Իր համաչափութեան եւ ընդհանուր յատկանիշներով նման է Արցախի Հանրապետութեան Ասկերանի շրջանի Աւետարանոց գիւղի 1651 թուականին կառուցուած Սուրբ Աստուածածին եկեղեցին, սակայն յատակագծային եւ ծաւալատարածական յօրինուածքով աւելի շատ նման է վաղ շրջանի բասիլիկ եկեղեցիներուն։

## Ճարտարապետութիւն
### Եկեղեցի
Կառուցուած է խիստ թեքադիր տեղանքի վրայ։ Հիւսիսային պատը իր բարձրութեան կէսի չափով խրուած է ժայռի մէջ, իսկ հարաւային պատը ամբողջութեամբ բաց է՝ կ'երեւին հիմքերը։ Որով պայմանաւորուած է, որ հիւսիսային պատի վրայ բացուածքը մէկն է, իսկ հարաւայինը՝ 3-ը։ Արեւմտեան պատի արտաքինը շարուած է սրբատաշ քարերով, իսկ միւս պատերը՝ կիսամշակ քարերէն։

Եկեղեցւոյ ծածկը յենուած է չորս սիւներու վրայ, որոնք կառուցուած են Կավաքի քարհանքի քարերով։ Այն ունի 12,9 x 21,7 մ չափեր։

Թաղակապ առաստաղը բարձր է, այդ իսկ պատճառով տանիքի թեքութիւնները համեմատաբար մեծ են։ Այդ թեքութեան շնորհիւ կիսակլոր ելուստներով ծածկասալերը մէկը միւսին վրայ նստած են եւ կը կազմեն ընդհանուր անջրանցիկ մակերեւոյթ մը։

Եկեղեցին ունի քարէ խաչկալ, որու վրայ կայ ընդարձակ արձանագրութիւն

Ըստ Մակար եպիսկոպոս Բարխուդարեանի Սուրբ ՅովհաննԷս եկեղեցին կառուցուեր է 13-րդ դարուն։ Տողի Սուրբ ՅովհաննԷս  եւ Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցիներուն շատ աւելի հնագոյն սրբավայրի գոյութիւնը հաստատող իրական ապացոյցներ։ Երկու եկեղեցիներուն մէջ ալ բեմի աջ կողմին, խորանի մուտքի դիմաց, դահլիճի մակարդակէն քիչ բարձր՝ կը նշմարուի հաստահեղոյս սիւնի խարիսխի զանգուած։

Եկեղեցու միակ մուտքը արեւմտյան կողմից է։ Այն բացվում է դեպի պարսպապատ բակ։ Բակի հարավարեւմտյան անկյունում շրջանաձեւ աշտարակն է։ Աշտարակից երեւում է գյուղի համայնապատկերը։

### Բակ
Բակին մէջ պահպանուեր են բազմաթիւ տապանաքարեր, որոնք ունին արժէքաւոր վիմագրութիւններ։ Տապանաքարերու արժէքը ոչ միայն արձանագրութիւններն են, որոնք կը վկայեն պատմական յատկապէս դէմքերու ու դէպքերու մասին, այլեւ բարձրարուեստ քանդակազարդերը, որոնք հնարաւորութիւն կու տան պատկերացնելու երկրամասի բնակիչներու մշակութային-գեղարուեստական պատկերացումներու եւ ազգագրական առանձնայատկութիւններու ընդհանուր պատկերը։

### Մատուռ
Գրականութեան մէջ կը վկայէ, որ եկեղեցւոյ հիւսիս-արեւմտեան պատին կից եղեր է նեղ ու երկար մատուռ։ Այն կը հանդիսանայ դամբարան։ Այնտեղ ամփոփուած են եղեր մելիքներն ու մելիքազուններն, այդ թիւին մէջ եւ Մելիք Եկանն ու անոր որդին Մելիք Եսային։ Ներկայիս մատուռ-դամբարանատունն՝ կարելի է ըսել եկեղեցւոյ գաւիթը, չէ պահպանուեր։

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Տող գիւղի պատմական յուշարձաններ 

Ստորոգութիւն:Հադրութի շրջանի շէնքեր եւ կառոյցներ
Ստորոգութիւն:Արցախի թեմի վանքեր եւ եկեղեցիներ
Ստորոգութիւն:18-րդ դարու հայկական վանքեր եւ եկեղեցիներ
Իտալիոյ Դրօշ

**Իտալիոյ դրօշը** իրենից կը ներկայացնէ կանաչ, սպիտակ եւ կարմիր գոյներով (ձախէն աջ), հաւասարաչափ ուղղահայաց շերտեր ունեցող ուղղանկիւն պաստառ։ Լայնքի եւ երկայնքի յարաբերութիւնը հաւասար է 2։3։ Որոշ աղբիւրներու համաձայն, դրօշի սպիտակն ու կանաչը Միլանի ոստիկանութեան համազգեստի գոյներն են, որմէ ետք աւելցուեցաւ կարմիր գոյնը։

## Պատմութիւն
Իտալիոյ դրօշը նախագծել ած է Նափոլէոնը, որ նման էր Ֆրանսայի յեղափոխութեան դրօշին։ Հիմքը ինկած են Միլանի գերբի գոյները՝ սպիտակ եւ կարմիր, ինչպէս նաեւ կանաչ՝ տեղական ոստիկանութեան համազգեստի գոյնը։ Իբրեւ Ցիսպադանական հանրապետութեան դրօշ հաստատուած է 9 Դեկտեմբեր 1797-ին։ Յետագային նոյն գոյները օգտագործուած են նաեւ Իտալիոյ նափոլէոնեան թագաւորութեան դրօշումին մէջ։ Սակայն դրօշները երկու պարագային ալ կը տարբերուէին Ֆրանսայի դրօշէն։ Առաջին դէպքին անոնք հորիզոնական շերտեր էին, իսկ երկրորդը՝ կարմիր պաստառ էր սպիտակ շեղանկիւնով՝ վրան կանաչ ուղղանկիւն (ուղղանկեան վրայ ոսկեգոյն նափոլէոնեան արծիւ)։

1830-էն ետք դրօշը ֆրանսական «եռագոյնի» նման է, բայց կանաչ շերտը փոխարինուեցաւ յեղափոխական շարժման կապոյտով, որոնք կը պայքարէին յանուն միասնական Իտալիոյ ազատութեան։ Այս դրօշով ալ տեղի ունեցաւ Իտալիոյ միաւորումը Սարտինական թագաւորութեան միապետի գլխաւորութեամբ․ թագաւորը հաստատեց այն իբրեւ պետական դրօշ 1848-ին։ Սպիտակ շերտագիծի վրայ զետեղուեցաւ Սավոյական դինաստիայի գերբը։ Միաւորուած Իտալական թագաւորութեան մէջ (1861—1946) կ՚օգտագործուէր Սարդինեան թագաւորութեան 1848-ի նախկին դրօշը։ 1946-ին դրօշէն հեռացուեցաւՍավայական գերբը։

2 Յուլիս 2005-ին Իտալիոյ խորհրդարանը օրէնք ընդունեցաւ՝ համաձայն որու Իտալիոյ մէջ ազգային դրօշի անարգման համար կը տուգանուեէին 1000-էն  մինչեւ 1500 եւրոյով։

## Չափ եւ գոյներ
2003-ին կառավարութիւնը որոշեց իտալական դրօշի ճշգրիտ գոյները, սակայն ընտրուած երանգները բուռն քննարկումներ արժանացան եւ յետագային փոխուեցան։ Վերջնական տեսքը հաստատուեցաւ 2006-ին։

Դրօշի կողմերիու յհարաբերութիւնը 2։3 է, շերտերը հաւասար լայնութեան են։

## Արտաքին յղումներ

* 
* 
* 
* Museo del Tricolore 
* ''Storia minima della bandiera italiana'' dal sito del C.I.S.V. - Centro italiano studi vessillologici 
* ''Bandiera di bompresso del Regno d'Italia, 1879-1946'' dal sito del C.I.S.V. - Centro italiano studi vessillologici
* ''Italia'' dal sito Bandiere Passato e Presente di Roberto Breschi
* Cronologia degli avvenimenti che furono alle origini del tricolore della bandiera nazionale italiana 
* Trascrizione del verbale sulla nascita della bandiera italiana - settembre 1794 
* Il significato dei tre colori della nostra Bandiera Nazionale 
* Costituzione della Repubblica di Bologna (Approvata il 4 dicembre 1796) + Lo stemma del Comune di Bologna 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Ազգային դրօշներ
Ստորոգութիւն:Դրօշներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Իտալիոյ պետական խորհրդանիշներ
Յակոբ Այվազ

**Յակոբ Այվազ** (), պոլսահայ խմբագիր եւ հրատարակիչ։ 

## Կենսագրութիւն
Հայրը կօշկակար Կարապետ Այվազեան եւ մայրը Հռիփսիմէ Մայիսօղլու։ Կորսնցուցած է իր հայրը ութը տարեկանին։ Երկրորդ հայրն է Գրիգոր Պիւքիւճեան ինչպէս առաջինը՝ նոյնպէս կօշկակար։

Իր առաջին դպրոցը կ՚ըլլայ Լեւոն Վարդուհեան վարժարանը։ Ուսման կը շարունակէ Բերա՝ Էսայեան վարժարան, ուր կ՚ունենայ ուսուցիչներ՝ Պարթեւեան, Փանոսեան, Սուլթանեան, Կուրտիկեան Էֆէնտի։ Միջնակարգը աւարտելէ վերջ կը սկսի, աշկերտութեան երկրորդ հօրը քով, Պէյազիտ՝ Չաթալ Խան, որ կ՚անուանուէր «Կօշկակարներու գոնսէրվաթուար»։

Առաջին անգամ 1929-ին գորիսթ կ՚ըլլայ «Տէյիրմենճինին Քըզը» անուն օփերեթին մէջ։ Ետքը բեմ կը բարցձրանայ Շարք Թատրոնի խումբով։ Կը միանայ Պօղոս Շաւարշ Գարագաշին խումբին։ 1935-ին կը սկսի թատրոնի վրայ յօդուածներ գրելու Ժամանակ օրաթերթի մէջ, «Տոմսակներ», «Ճպուր» եւ «Միմոս» ծածկանուններով։

1936-ին կը ծանօթանայ Անդրանիկ Պալաեանի դուստր՝ Արշալոյս Պալաեանի հետ։ 1937-ին կ՚ամուսնանան։ Կ՚ունենան երկու զաւակներ՝ Կարօ եւ Սիւզան։

1950-ին կը սկսի նաեւ բեմադրութեան։ Էսայան Սանոց Միութեան մէջ խումբ մը կը կազմէ «Փոքր Թատերախումբ» անունով եւ կը կատարեն թէ թրքերէն եւ թէ հայերէն ներկայացումներ։ Յակոբ Այվազի վերջին խաղը կ՚ըլլայ իր գրի արած «Սօն Փէրտէ»ն։

1946-ին Զարեհ Արշակին եւ Նազարէթ Տօնիկեանին տպարանին մէջ կը ծնի երգիծական պարբերութիւն մը՝ «Քուլիս»ը։ «Քուլիս»ը 1946էն մինչեւ 1996 ճիշդ յիսուն տարի կը հրատարակուի անխափան կուրծք տալով զանազան դժուարութիւններու եւ խոչընդոտներու։

1997-ին Թուրքիոյ Գրողներու Միութեան կողմէ կը պարգեւատրուի «Մամուլի Ծառայութեան» մետայլով։

Այվազ 2004ին թատրոնի մրցանակներու շարքին առած է շնորհակալագիր: Իսկ 2005ին ստացած է պատուագիր «Թատրոնի Քննադատներու Միութեան» կողմէ:

Յակոբ Այվազ կը մահանայ 29 Սեպտեմբեր 2006-ին, 95 տարեկանին: Իր գերեզմանը կը գտնուի Շիշլիի Հայոց Գերեզմանատան մէջ։ Իր հանդէսները եւ արխիւը նուիրուած է Ակօս շաբաթաթերթին:

## Ծանօթագրութիւններ


Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ
Ստորոգութիւն:Հայ հրատարակիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ թատերագիրներ
Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ
Յունական Մակեդոնիոյ Դրօշ

**Յունական Մակեդոնիոյ դրօշ** (յուն․՝ Σημαία της Μακεδονίας), Յունաստանի ամենամեծ երկրամասի՝ Մակեդոնիոյ ազգային դրօշը:

Այն կըներկայացնէ կապոյտ ֆոնի վրայ գտնուող վիրջինեան աստղ՝ ճառագայթող տասնուեց շողերով: Այն կը կիրառուի Յունաստանի Հանրապետութեան երեք ծայրամասերուն մէջ (Արեւելեան Մակեդոնիա, Կեդրոնական Մակեդոնիա եւ Արեւմտեան Մակեդոնիա) եւ անոնց  կազմի մէջ մտնող տարածաշրջանային միաւորներուն՝ անուանակարգերուն:

Այն նաեւ յունական մակեդոնացիներու ազգային խորհրդանիշն է: Այս դրօշը կ՚օգտագործուի նաեւ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու ու Աւստրալիոյ համամակեդրոնական շարժումներուն մէջ, ինչպէս նաեւ առեւտրական-տնտեսական հիմնարկութիւններուն։

Հարաւսլաւիոյ անկումէն եւ Հիւսիսայն Մակեդոնիոյ տարածքին Մակեդոնիոյ Հանրապետութեան ստեղծումէն ետք նոյն դրօշը, որոշակի փոփոխութիւններով դարձած է նորաստեղծ պետութեան ազգային խորհրդանիշերէն մէկը: Մակեդոնիոյ Հանրապետութեան դրօշի վրայ կապոյտ ֆոնը փոխարինուած է կարմիրով:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Դրօշներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Յունական Մակեդոնիա
Թուրքիոյ Դրօշ

**Թուրքիոյ դրօշը** (), կը ներկայացնէ կարմիր գոյնի ուղղանկիւն պաստառ։ Lայնքի եւ երկայնքի յարաբերութիւնը՝ 2։3-ի է։ Դրօշի կեդրոնը կը գտնուին սպիտակ լուսնեղջիւրն եւ հինգաթեւ աստղը։ Դրօշը յաճախ կը կոչուի *al bayrak* (կարմիր դրօշ)։

Թուրքիոյ դրօշի ներկայիս տեսքը ուղղակիօրէն վերցուած է Օսմանեան դրօշէն, որ իր վերջնական տեսքը ստացած է 1844-ին։

Դրօշի չափը եւ կարմիր գոյնի հստակ տօնը պաշտօնապէս հաստատուած է Թուրքիոյ դրօշի մասին օրէնքում 1936 թուականի մայիսի 29-ին:

Թուրքիոյ այժմեան դրօշը փոփոխութիւններով (ներկայիս դրօշի վրայի աստղը եւ լուսինը աւելի բարակ են եւ աւելի փոքր չափեր ունին) կը կրկնէ 1844-ին Թանզիմաթի բարեփոխումներու ժամանակ հաստատուած Օսմանեան կայսրութեան դրօշը, իսկ Թուրքիոյ Հանրապետութեան պետական դրօշի կարգավիճակ ստացած է 1936-ին՝ Աթաթուրքի մահէն 2 տարի առաջ։ Թրքական դրօշի ծագման վերաբերեալ բազմաթիւ տարբերակներ կան։

## Դրօշի պատմութիւնը
Առաւել պաշտօնական տեսակէտը այն է, որ թրքական դրօշի կարմիր գոյնը սկիզբ կ՚առէւմ Արաբական խալիֆայութեան տիրակալ Ումարի ժամանակաշրջանէն (643-644), իսկ լուսինն ու աստղը իսլամի խորհրդանիշերն են։ Այն վերջնական ձեւը ստացած է 1844-ին։ Տարածուած են նաեւ շարք մը աւանդութիւններ՝ կապուած օսմանեան դրօշի ծագման հետ։ 1071-ի Մանազկերտի ճակատամարտէն ետք, երբ սելճուկ-թուրքերը յաղթանակ տարին Բիւզանդիայի նկատմամբ եւ սկսան հաստատուիլ Առաջաւոր Ասիոյ մէջ, սելճուկներու խանը՝ Ալփ Արսլանը ճակատամարտի դաշտի անամպ երկնակամարին տակ կը նկատէ լիալուսինն ու աստղը եւ դրօշին վրայ այդ ամէնը պատկերել իր ռազմական դրօշի վրայ։

Եւս մէկ տարբերակ կայ, որ ամբողջովին կը կրկնէ վերոյիշեալ տարբերակը, սակայն այս պարագային Ալփ Արսլանին կը փոխարինէ Աթաթուրքը, իսկ Մանազկերտին՝ Սաքարեան։ Մէկ այլ տարբերակաի համաձայն՝ օսմանեան սուլթան Մուրատ Երկրորդը 1389-ին  Քոսովոյի ճակատամարտէն ետք արեան լճակին մէջ կը տեսնէ կիսալուսնի եւ Ժուպիթէր մոլորակի ցոլքը եւ դրօշին վրայ, որ իր պետութեան դրօշը պէտք է ճիշդ այդպիսի տեսք ունենայ։ Շատ կը շրջանառուի այն տեսակէտը, օսմանեան դրօշը կապ ունի Կոստանդնուպոլիս քաղաքի դրօշի հետ, որու խորհրդանիշերը եղած են լուսինն ու աստղը:

Թուրքիոյ Հանրապետութեան դրօշի հետ որոշ նմանութիւն ունին Ազրպէյճանի, այսպէս կոչուած «Հիւսիսային Կիպրոսի Թրքական Հանրապետութեան», Թունիսի եւ շարք մը այլ իսլամական երկիրներու դրօշները։

## Բիւզանդիոյ եւ Օսմանեան կայսրութեան դրօշները

Byzantine_imperial_flag,_14th_century.svg
Fictitious_Ottoman_flag_2.svg
Fictitious_Ottoman_flag_3.svg
Flag of the Ottoman Empire (Thicker Crescent).svg


## Պատմական դրօշներ

Flag_of_the_Alash_Autonomy.svg
Flag_of_Hatay.svg


## Դրօշների շափերը
link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Turkey_flag_construction.svg|ձախից|մինի|300x300փքս

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Պաշտօնական կայք
* http://www.ttk.org.tr/index.php?Page=Sayfa&No=81 

Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ պետական խորհրդանիշներ
Ստորոգութիւն:Ազգային դրօշներ
Թորոս Հելվաճեան

Թորոս Հելվաճեան 40 տարիներ առաջ, 1979ին առաջին անգամ ան բեմ կը բարձրանայ «Կոմիտաս» թատերախումին հետ, բեմադրիչ ունենալով Յովհաննէս Հելվաճեանը: 40 տարիներու ընթացքին իր մասնակցութիւնը կը բերէ 45 թատերախաղերու մէջ, աշխատակցելով բեմադրիչներ Վարուժան Խտըշեանի, Պերճ Ֆազլեանի, Վիգեն Ստեփանեանի, Մուշեղ Մուղալեանի, Օննիկ Գանթարճեանի, Զոհրապ Եագուպեանի եւ Յովհաննէս Հելվաճեանի հետ:

Ի դէպ, Թորոս բեմէն ալ դուրս պահած է իր դերասանական յատկութիւնները, եւ բոլոր անոնք, որոնք կ՛այցելեն Կաթողիկոսարան, որուն բարապանն է ան, անպայման կը տեսնեն թատրոնի արտացոլացումը իր աչքերուն մէջ, մանաւանդ երբ գաղութի մէջ ներկայացում մը դիտած ըլլայ: Իր մօտ չի պակսիր տուեալ թատրոնի մը թէ՛ քուլիսներու աշխատանքին գնահատումը եւ թէ՛ գործին նկատմամբ առողջ նշումները, որովհետեւ ինք եւս այդ նո՛յն բեմին նո՛յն տախտակամածին հարազատ զաւակն է:

Այսօր, Թորոս կը տօնէ իր թատերական կեանքին 40ամեակը՝ միաժամանակ նորոգելով հայ թատրոնին 40 տարիներ եւս ծառայելու իր խոստումը:

Թորոս Հելվաճեան Խաղացած Է եղբօր` Յովհաննէս Հելվաճեանի հիմնած «Կոմիտաս» թատերախումբին հետ շուրջ 35 ներկայացումներ, որոնց երկար ցանկէն կարելի է նշել` «Թաղականին կնիկը», «Սիրոյ միջնորդը», «Մէկ գիշեր սարսափելի կնոջ մը հետ», «Պատերազմը արդեօք վերջացա՞ւ», «Անխելք մարդը», «Ամուրիներու միութեան ժողովը», «Գիւղէն իջնող ղազարներ», «Օթելլօ»: 

Դերեր վերցուցած Է Համազգայինի «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբին մէջ Վարուժան Խտըշեանի բեմադրութեամբ «Փլրեցի Եփփէն»-ին մէջ, Մուշեղ Մուղալեանի «Դիմակի թատրոն»-ին հետ` «Նազարը Պանանիստանի մէջ», «Մոռնալ Հեռոսդատին» եւ այլ ներկայացումներու մէջ: 

Բեմ բարձրացած Է Զոհրապ Եագուպեանի «Փորձառարական թատրոն»-ին, ՀԲԸՄ-ի «Վահրամ Փափազեան»-ին եւ Համազգայինի «Համօ Օհանջանեան» մասնաճիւղին հետ եւ այլն»:

## Օթելլօի Բեմադրութիւնը՝ Լիբանանի «Կոմիտաս» Թատերախումբի 40ամեակին Առիթով

Յովհաննէս Հելվաճեանի թատերական գործունէութեան եւ անոր ղեկավարած «Կոմիտաս» թատերախումբին հիմնադրութեան 40ամեակին առիթով Երեքշաբթի, 3 Յունուար 2017-ին, երեկոյեան ժամը 9:00-ին, «Յակոբ Տէր Մելքոնեան» թատերասրահին մէջ տեղի ունեցաւ Ուիլեըմ Շէյքսփիրի «Օթելլօ» թատերախաղի ներկայացումը՝ բեմադրութեամբ եւ մենակատարութեամբ Յովհաննէս Հելվաճեանի: Նոր մեկնաբանութեամբ «Օթելլօ»ի ներկայացման իրենց մասնակցութիւնը բերին նաեւ՝ **Թորոս Հելվաճեան** (խաղարկութիւն եւ ձայն)

## Պարգեւներ
Թորոս Հելվաճեան մասնակցած է նաեւ Համազգայինի կազմակերպած գեղարուեստական մրցանքներու եւ 1982-1983 տարեշրջանին տիրացած ոսկեայ մետալի` Յովհաննէս Թումանեանի «Կաթիլ մը մեղր» բանաստեղծութեան արտասանութեան համար:

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
Լիբանանահայ Թատրոնի Ծառան` Թորոս Հելվաճեան (40 Տարուան Գործունէութեան Առիթով)

թատրոնի սպասարկուներէն՝ Թորոս Հելվաճեանի 40ամեայ վաստակը

Բեմադրութիւնը՝ Լիբանանի «Կոմիտաս» Թատերախումբի 40ամեակին Առիթով

Վարդանանց Ոգեկոչում. Թատերական Երգախառն Մատուցումով

Ստորոգութիւն:դերասան