Վիզի ցաւ

մինի
**Վիզի ցաւը** հիւանդութիւն մը չէ, այլ` ախտանշան մը, որ կը յայտնուի զանազան հիւանդութիւններու եւ անբնական երեւոյթներու պատճառով: 

Մարդոց 25 տոկոսը կը գանգատի վիզի ցաւէ: 

Անիկա կը պատահի որեւէ մէկ տարիքի եւ երկու սեռերու պարագային, առանց խտրութեան:

## Ախտանշաններ
Ցաւը կը յայտնուի վիզի որեւէ մէկ մասին մէջ: 

Անիկա կ'ըլլայ ժամանակաւոր կամ մնայուն, մեղմ կամ սաստիկ, անակնկալ կամ յարաճուն (progressive), տեղային կամ տարածուն-արտաուղղուած (radiated): 

Վիզի ցաւը երբեմն կը սաստկանայ գլխու շարժումով:

Վիզի ցաւին կ'ուղեկցին յաճախ այլ ախտանշաններ, օրինակ` բազուկի եւ ձեռքի տկարութիւն, մատներու թմրութիւն, ասղնտուք եւ տկարութիւն, բազուկի մկանային ցաւ, կլլելու դժուարութիւն, գլխապտոյտ եւ գլխացաւ եւ ուսերու ու դէմքի ցաւ:

**Վիզի ցաւը կը յառաջանայ հետեւեալ պատճառներով.**

* Վիզի հարուած եւ վնաս (head trauma), որ կրնայ ըլլալ արտաքին ուղղակի հարուած, մարզանք, ինքնաշարժի արկած,
* Վիզի մկանային ճնշում եւ պրկուածութիւն (sprain, strain),
* Վիզի աւշագեղձերու ծաւալում եւ խլիրդ,
* Վիզի սխալ դիրքաւորում` քնանալու եւ աշխատելու ընթացքին,
* Սխալ բարձի գործածութիւն քունի ընթացքին,
* Երկար ժամանակ վիզը պահել մէկ դիրքի վրայ անշարժ, մանաւանդ` համակարգիչի դիմաց,
* Սաստիկ պաղ օդի եւ հովի ենթակայութիւն եւ, հետեւաբար, վիզի մկանաձգաններու պրկուածութիւն,
* Վիզի ողնայարի յօդակապաններու (joint ligaments) վնաս-հարուած. մասնաւորապէս` ինքնաշարժի ցնցումային վնաս-արկած (whiplash),
* Սկաւառակահիւծիչ հիւանդութիւն (degenerative intervertebral disc disease),
* Միջողնոսկրային սկաւառակի ճողուածք (intervertebral disc herniation),
* Ողնայարի-ողնոսկրներու բորբոքում (vertebral osteoarthritis),
* Շարահիւսուածքային յօդաբորբ (rheumatoid arthritis),
* Բնաթելամկանատապ (fibromyalgia),
* Բազմամկանատապ (polymyalgia),
* Կոկորդի բորբոքումներ,
* Ուղեղապատեանաբորբ (meningitis),
* Վահանագեղձի ծաւալում (hyperthyroidism) եւ խլիրդ,
* Յարվահանագեղցի (parathyroid) խլիրդ,
* Վահանալեզուածորի պարկի (thyroglossal duct cyst) բորբոքում,
* Վիզի ողնայարի կողմնածռութիւն (scoliosis),
* Ծուռվզութիւն (torticollis),
* Վիզի մորթային զանազան հիւանդութիւններ:

Վիզի ցաւը ընդհանարապէս կ'ըլլայ ժամանակաւոր եւ անցողակի: Այս կը նշանակէ, որ լուրջ հարց մը գոյութիւն չունի: Վիզի ցաւին ուղեկցող հետեւեալ ախտանշանները` 

* բազուկի եւ ձեռքի տկարութիւն, 
* մատներու թմրութիւն, ասղնտուք եւ տկարութիւն, կը մատնանշեն մտահոգիչ հիւանդութեան մը գոյութիւնը:

Վիզի ցաւը կրնայ արտաուղղուիլ դէպի ուս, բազուկ, ձեռք, մատներ եւ գանկի ստորոտը հետեւեալ ախտաբանական պատճառներով.

* Միջողնոսկրային սկաւառակի ճողուածք,
* Միջողնոսկրային ջիղերու անցքերու նեղացում:

Այս երկու պատճառներով ողնածուծէն դէպի վիզ գացող ջիղերը կը ճնշուին, եւ տեղի կ'ունենայ վիզի ցաւ եւ վիզէն դուրս արտաուղղուած ցաւ:

* Պարանոցային ողնայարի խողովակի (vertebral canal) նեղացումը, որուն պատճառով ողնածուծը եւ ողնածուծէն դէպի վիզ գացող ջիղերը կը ճնշուին: Այս պատճառ կը դառնայ վիզի ցաւի եւ վիզէն դուրս արտաուղղուած ցաւի:

* Սուր եւ անակնկալ վիզի ցաւը կը պատահի` վիզի մկաններու անակնկալ պրկուածութեամբ, յօդակապաններու վնաս-հարուածով, մկանաձգաններու պրկուածութեամբ, ինքնաշարժի արկած-ցնցումով, սխալ պառկելու դիրքով, սխալ բարձի գործածութեամբ:

## Ախտաճանաչում
Զանազան տեսակի քննութիւններ կը կատարուին հասնելու համար վիզի ցաւի հիմնական ախտապատճառին: 

Կը կատարուին՝

* վիզի Քէ. ճառագայթային պարզ նկարում, 
* համակարգչային շերտագրական նկարում (CT Scan), 
* մկանագրութիւն (myelogram), 
* մագնիսարձագանգային նկարում (MRI) , 
* ելեկտրամկանանկարում (EMG) եւ ջղահաղորդումի արագութեան քննութիւն (nerve conduction velocity test, NCVT): 

Հիմնական ախտը գիտնալէ ետք կը կատարուի այդ ախտին դարմանումը: Մինչ այդ  ցաւաբեկ դեղերը ժամանակաւորապէս մեծ օգտակարութիւն կ'ունենան:

## Դարմանամիջոցներ

* Վիզը հանգիստ եւ անշարժ պահել,
* Վիզի մարձում եւ մեղմ մարզանք,
* Վիզի ջերմադարմանում (պաղ կամ տաք),
* Հագստաւէտ բարձի գործածութիւն,
* Վզաձգում (neck traction),
* Ցաւաբեկ, մկանահանդարտեցուցիչ դեղեր,
* Քորթիզոնի գործածութիւն, որ պէտք է կատարուի բժշկական լուրջ հսկողութեամբ: Քորթիզոնը կը գործածուի զանազան ձեւերով` տեղային, մորթային, ներմկանային, ներմորթային եւ ներերակային,
* Բնաբուծութիւն (physiotherapy),
* Մտախոհութիւն-խոհականութիւն (yoga),
* Ասեղնաբուժութիւն (acupuncture):
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մարդկային մարմին
Ստորոգութիւն:Բժշկութիւն