Հենրիկ Իգիթեան

**Հենրիկ Իգիթեան** (), հայ գեղանկարիչ, արուեստաբան, Խորհրդային Հայաստանի արուեստի վաստակաւոր գործիչ (1980)։

## Կեանք եւ գործունէութիւն
Ծնած է Թիֆլիս։ Ընտանիքը յետագային տեղափոխուած է Երեւան, ուր ստացած է միջնակարգ կրթութիւնը Կիրովի անուան դպրոցին մէջ։ Դպրոցը աւարտելէ ետք, ընդունուած է Երեւանի Պրիւսովի անուան ռուսաց եւ օտար լեզուներու հիմնարկի բանասիրական ճիւղը, զոր աւարտած է 1956-ին։

### Վարած պաշտօններ
1954-1961 թուականներուն աշխատած է Երեւանի Չայքովսկիի անուան տասնամեայ երաժշտական դպրոցին մէջ, իսկ 1960-ին աշխատանքի անցած է Հայաստանի ազգային պատկերասրահի հայ արուեստի բաժնին մէջ։ Այնուհետեւ ընդունուած է Լենինկրատի (այժմ՝ Ս. Փեթերպուրկ) գեղարուեսի ակադեմիայի արուեստաբանական ճիւղը, զոր աւարտած է 1963-ին։ Շարունակած է աշխատիլ պատկերասրահին մէջ մինչեւ 1971։

### Մանկական պատկերասրահը
1970 թուականին կնոջ՝ Ժաննա Աղամիրեանի հետ, Հենրիկ Իգիթեան Երեւանի մէջ հիմնած է աննախադէպ մանկական պատկերասրահը, հաւաքելով եւ ներկայացնելով տաղանդաւոր մանուկներու ստեղծագործութիւնները։

Իգիթեան եւ Աղամիրեան հայ մանուկներու արեւոտ ու պայծառ զգացողութիւններով ստեղծուած աշխատանքները ցուցադրեցին աշխարհի տարբեր երկիրներու մէջ, ինչպես նաեւ Երեւան բերին տարբեր երկիրներ ապրող մանուկներու ստեղծագործութիւններ, ձեւաւորելով քաղաքակրթութիւններու փոխանակում։

Այս պատկերասրահը առանցք դարձնելով, 1978-ին Իգիթեան հիմնած է «Գեղագիտական Դաստիարակութեան Կենտրոն»ը, որ ներկայիս կը կոչուի «Գեղագիտութեան Ազգային Կենտրոն» եւ կը կրէ անոր անունը։

Հանրապետութեան մէջ հիմնուած են «Կենտրոն»ի մասնաճիւղեր (Գիւմրի, Վանաձոր, Ապարան, Գորիս, Մեղրի, Իջեւան եւ Գառնի)։

### Ժամանակակից արուեստի թանգարանի հիմնադրութիւն
Յունիս 1972-ին՝ Երեւանի մէջ երբ բացուեցաւ Ժամանակակից Արուեստի Թանգարանը, թանգարանի հիմնադրութեան թոյլտուութիւնը ստանալու համար, Իգիթեան շատ մեծ ջանք գործադրած է՝ խորհրդային վարչակարգի եւ արուեստի մէջ արմատացած պատնէշները փորձելով յաղթահարելով։ Թանգարանի ստեղծման գործին մէջ հսկայական աջակցութիւն եւ ըմբռնում ցուցաբերած է 1970ական թուականներու քաղաքապետ Գրիգոր Հասրաթեանը։ 

### Աշխատութիւններ
Հենրիկ Իգիթեան հրատարակած է աւելի քան 50 աշխատութիւններ, պատկերագիրքեր եւ նկարներու ցուցակներ։

## Քաղաքական Գործունէութիւն

* 1989-1991 թուականներուն Հենրիկ Իգիթեանը, ըլլալով ԽՍՀՄ Գերագոյն Խորհուրդի ժողովրդական պատգամաւոր, դարձաւ արդէն փլուզուած երկրին մէջ ժողովրդավարութիւն հաստատողներէն մէկը։
* Ազգային արդար պահանջը ներկայացնելու համար Գերագոյն Խորհուրդի պատգամաւորը հացադուլ յայտարարեց եւ համարձակեցաւ ԽՍՀՄ խորհրդարանի ամպիոնէն ճշմարտութիւնը նետել իշխող պաշտօնատարներու դէմքին։
* Յատկապէս յիշարժան է Հենրիկ Իգիթեանի խօսքերը, որոնք ուղղուած էին ԽՍՀՄ նախագահ Միխայիլ Գորպաչովին՝ ժողովրդական պատգամաւորներու համագումարի ժամանակ, ԽՍՀՄ կեդրոնական հեռատեսիլի ուղիղ եթերէն. «Բոզին բոզութիւն կը հասնի»։

## Պարգեւներ
Ստացած է բազմաթիւ պարգեւներ, որոնց շարքին՝

* «Մովսէս Խորենացի» (1999),
* «Խաչատուր Աբովեան» (2007) մետալները Հայաստանի Հանրապետութեան կողմէ,
* «Մխիթար Գօշ» (2001) մետալը՝ Արցախի Հանրապետութեան կողմէ։

2004-ին Երեւանի պատուաւոր քաղաքացի դարձած է։ 

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Children's art gallery opening ceremony in 1970.jpg|Հենրիկ Իգիթեանը եւ Ժաննա Աղամիրեանը Երեւանի «Գեղագիտութեան Ազգային Կենտրոն»ի բացման արարողութեան ատեն։
Պատկեր:Plaque for Henrik Igityan.jpg|Հենրիկ Իգիթեանին նուիրուած յուշատախտակ, Երեւանի։
Պատկեր:Armenian artists.jpg|Երիտասարդ հայ նակրիչները Հենրիկ Իգիթեանի շուրջ։
Պատկեր:Children's art museum.jpg|Կարէն Դեմիրճեանը՝ մանկական ստեղծագործութեան թանգարանին մէջ։
Պատկեր:Hunger strike in Moscow.jpg|1990-ին, Կորպաչովի կողմէն Ղարաբաղի մէջ սահմանադրական իշխանութեան լուծարման դէմ, Մոսկուայի մէջ յայտարարուած հացադուլի մասնակիցներ Սօս Սարգսեանի, Զօրի Բալայեանի եւ Հենրիկ Իգիթեանի զրոյցը Ամենայն հայոց կաթողիկոս Վազգէն Ա․-ի հետ։
Պատկեր:Igityan Saryan.jpg|Հայ մեծ նկարիչ Մարտիրոս Սարեանն ու Հենրիկ Իգիթեանը։
Պատկեր:Kochar Igityan.jpg|Ականաւոր քանդակագործ Երուանդ Քոչարը եւ Հենրիկ Իգիթեանը։
Պատկեր:Parajanov Igityan.jpg|Հետաքրքիր զրոյց հանրայայտ ժապաւէնի բեմադրիչ Սերգէյ Փարաջանովի հետ։
Պատկեր:Minas Hakobyan Igityan.jpg|Հայ նկարիչներ Մինաս Աւետիսեանը, Յակոբ Յակոբեանը եւ արուեստագէտ Հենրիկ Իգիթեանը։
Պատկեր:Igityan Zargaryan.jpg|Հենրիկ Իգիթեանը իր ընկերոջ, դաշնակահար Եակով Զարգարեանի հետ՝ Մանկական ստեղծագործութեան թանգարանը։
Պատկեր:Igityan MAM.jpg|Հենրիկ Իգիթեանը՝ նորաստեղծ Ժամանակակից արուեստի թանգարանիը։


## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ արուեստաբաններ
Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ նկարիչներ
Ստորոգութիւն:Երեւանի պատուաւոր քաղաքացիներ