Airbus

**Airbus S.A.S.**, *էյրպըս*) եւրոպական օդանաւաշինական ընկերութիւն մըն է։ Ան մօտաւորապէս 74 000 աշխատող ունէ չորս եւրոպական երկիրներու՝ Ֆրանսայի, Գերմանիոյ, Սպանիոյ եւ Միացեալ Թագաւորութեան մէջ։ Տեղակայուած է Պլանեաք, Ֆրանսա, որ Թուլուզին արուարձանն է

## Ներկայութիւնը աշխարհին տեղերը
Էյրպըսն ունէ քանի մը վերջնական հաւաքման գիծեր տարբեր մոտելներու համար՝
* Թուլուզ, Ֆրանսա՝ A320, A330, A350 եւ A380
* Համպուրկ, Գերմանիա՝ A320 ընտանիք
* Սեւիլիա, Սպանիա՝ A400M
* Թիանճին, Չինաստան՝ A320
* Մօպայլ, Ալապամա, ԱՄՆ՝ A320
Նաեւ ունէ կարգ մը այլ գործարաններ Եւրոպային տարբեր տեղերու մէջ, ինչը կ'արտացոլէ անոր հիմնումը որպես քօնսորցիում։ Տարբեր գործարաններու եւ հավաքման արտադրամասերու միջեւ օդանաւերու մասերը փոխադրելուն համար իւրայատուկ ձեւ մըն է առանձնապէս մէծ "Beluga" ճեթը (jet), որ ընդունակ է փոխադրել էյրպըսի օդանաւերու ֆուզելաժին ամբողջական մասերը։ Սա որոշումը նաեւ ընդօրինակեցաւ Պօյինկ, որը 787-ը փոխադրելու համար ձեւափոխեցաւ իր 747-ներէ երեքը՝։ Սա եղանակաւ փոխադրելուն համար բացառութիւն կը կազմէ Airbus A380, որուն ֆուզելաժը եւ թեւերը չափազանց մէծ են։ A380-ին մասերը կը փոխադրեն նաւերով մինչեւ Պորտօ, հոնեն՝ Թուլուզի հաւաքման գործարանը յատուկ ատոր համար մէծացրած ջուրի եւ երկաթուղիներով։

Էյրպըսը նաեւ իր A320-ներուն համար 2009-ին բացած է հաւաքման գործարան մը Թիաճինին մէջ, որ Չինաստան կը գտնուե 2009 յուլիսին Էյրպըսը սկսած է $350& մլն արժէքով մասերու արտադրութեան գործարան մը կառուցիլ Հարպինի մէջ, Չինաստան, որուն մէջ պիտի աշխատէ 1000 հոգի։

thumb|կենտրոն|560px|<small>Airbus-ին գլխաւոր գործարանը Թուլուզին մէջ։</small>
thumb|կենտրոն|560px|<small>Airbus-ին գործարանը Համպուրկին մէջ։</small>
Այսօր Airbus-ը 4 231 օդանաւ յանձնած է 250 յաճախորդը։
 
## Պատմութիւն
1970-ին Եւրոպական օդանաւ շինողները իրար միացան Ամերիկեան մրցանքին հակասելու համար։ Այդպէս կազմուեցաւ «Airbus Industrie» ընկերութիւնը, որ աւելի յաճախ կոչուած է «Airbus»։

2003-ին Airbus-ը սկսաւ Boeing-էն աւելի օդանաւ ծախել։ Մասնագէտները ըսին, որ Airbus-ին օդանաւները նոր շարժիչներ ունին, որ Boeing-ը չունի։

### Ամենէ Մէծ Պատուէրները
2011-ին Paris Air Show-ին, Airbus-ը ստացաւ մօտ $72.2 պիլիոնի պատուէր՝ 730 օդանաւերու համար, որը քաղաքացիական օդանաւաշինութեան համար րէքըրային գործարք մըն էր։ 2010-ի դեկտեմբերին A320neo տեսակը, ստացաւ 667 հատի պատուէր, որը, նախորդ պատուէրին հետ միասին կազմեցաւ 1029 պատուէր վեց ամիսներու համար, ինչը նոյնպէս րեքըրային կը համարւի։

## Airbus-ին Շինած Օդանաւները
մինի|Airbus Beluga XL F-WBXL
Airbus-ը կը շինէ 9 տեսակ օդանաւ՝

* A300-ը, որ 1972-ին սկսաւ թռչիլ։ Երկու շարժիչ ունի։ Բաւական մեծ օդանաւ մըն է, որ երկու միջանցք ունի։ Airbus-ը այլեւս այս օդանաւը չի շիներ, որովհետեւ A330-ը իր տեղը առաւ։
* A310-ը, որ քիչ մը աւելի պզտիկ A300 մըն է։ Այս օդանաւը 1982-ին շինուեցաւ բայց հիմա A300-ին պէս, այս սաւառնակը չի շինուիր, աւելի նորերը իրեն փոխարինեցին։
* A320-ը, որ միջակ օդանաւ մըն է։ Այս օդանաւը ունի երկու շարժիչ, բայց միայն մէկ միջանցք կայ մէջը։ Նոյն ընտանիքին մէջ կան A319-ը եւ A318-ը, որոնք A320-էն աւելի պզտիկ են եւ A321-ը, որ ընտանիքին ամենէ մեծն է։
* A330-ը, որ մեծ օդանաւ մըն է։ Ունի երկու շարժիչ եւ երկու միջանցք։ Առաջին թռիչքը ըրաւ 1992-ին։
* A340-ը, որ A330-ին նոյն ընտանիքէն է բայց աւելի հեռու կրնայ երթալ։ A330-ին հակառակ ձեւով, A340-ը ունի չորս շարժիչ, բայց՝ նոյնպէս երկու միջանցք։
մինի|240px|<small>Airbus-ին ամենէ վերջին օդանաւը՝ A380-ը</small>
* A380-ը, որ աշխարհին ամենէ մէծ ճամբորդական օդանաւն է՝ կը տեղաւորուին 525 ուեւորներ։ Ունէ չորս շարժիչ եւ երկու միջանցք իր երկու յարկերուն վրայ։ Առաջին ընկերութիւնը որ պիտի Airbus A380 ստացած է, Singapore Airlines-ը եղած է, որ արդէն ունի Airbus A340։

Airbus-ը կ'աշխատի նոր օդանաւի մը վրայ՝ A350-ը։ Այս օդանաւը հիմիկուաններէն աւելի հանգիստ պիտի ըլլայ եւ ամէն մարդ պիտի ունենայ անձնական հեռատեսիլ իր աթոռին վրայ։ Air Europa-ն առաջին ընկերութիւնը եղաւ Airbus A350 ապսպրելու։

* Աշխարհին վրայ, ամենէ շատ Airbus օդանաւ ունեցող ընկերութիւնը Air France-ն է։ 
* Հայկական Արմավիան, որ ներկայիս չի գործեր, ուներ Airbus A319 եւ Airbus A320 օդանաւներ։

## Ապսպրանքներ
Հոս կարելի է տեսնիլ Airbus-ին ծախած օդանաւները Boeing-ին համեմատ՝

## Էյպըսին Եւ Պօյինկին Մրցակցութիւնը
[մինի|400px|[Կապոյտ (գոյն)|<font color=blue>'''Airbus'''</font> եւ <font color=red>'''Boeing'''</font> <small> ընկերութիւններու համեմատական առաքումներուն համեմատական պատկերը]]
Էյրպըս եւ Պօյինկ կը հանդիսանան 100-է աւել տեղերով օդանաւերու հիմնական արտադրողներ։ Սա երկու ընկերութիւններու իշխող դիրքեր ձեռք բերիլը պայմանաւորուծ է անորով, որ օդանաւաշինական արդիւնաբերութեան մէջ բազմաթիւ միաձուլումներէն եւ կլանումներէն ետք 1900-ական թուակաները ուղեւորատար օդանաւերու շուկային մէջ կը մնային ընդամենը երկու խաղացողներ։

Պօյինկ ունեցած էր իր առաւելութիւնը 1986-ին Lockheed-ին արտադրութիւնը սկսելէն եւ 1987-ին իր գլխաւոր մրցակից McDonnell Douglas-ը ձեռք բերելէն ետք, սակայն Էյրպըս աստիճանաբար մէծացրեցաւ շուկային մէջ ունեցած իր բաժինքը մինչեւ 2000-ին Պօյինկին հետ հաւասարուիլը եւ աւելի շատ օդանաւներ վաճառեցաւ առաջին անգամը 2004-ին։

Պօյինկն ու Էյրպըսը նաեւ դատական գործերու մէջ կ'ընդհարին, մեղադրելով զմիմեանս իրենց կառաւարութիւններուն կողմէ անարդար առաւելութիւններ եւ սուպսիտիաներ ստանալուն մէջ։.

## Ռազմական Արտադրանք
1900-ականներու վերջերը Էյրպըսը սկսաւ խիստ հետաքրքրիլ ռազմական շուկային համար օդանաւներ մշակելու եւ մատակարարելու։ Ռազմական օդանաւային շուկային մէջ մտնելը կարեւոր էր, քանի որ ատիկա պիտի կրճատէ Էյրպըսին կախուածութիւնը քաղաքացիական օդանաւագնացութեան վայրիվերումներէն։ Ան սկսեցաւ զարգացումին երկու հիմնական ուղղութիւներէն՝ օդին մէջ լիցքաւորումով Airbus A310 MRTT (Multi-Role Tanker Transport) եւ Airbus A330 MRTT, եւ մարտավարական օդային փոխադրումներով Airbus A400M։
thumb|Առաջին A400M Սեվիլիոյ մէջ 26 Յունիս 2008
1999 թուականի Յունուարին Airbus-ը հիմնեցաւ առանձին ընկերութիւն մը՝ Airbus Military SAS, իրագործելու համար թուրպինային շարժիչներով աշխատող մարտավարական փոխադրական A400M օդանաւը մշակման եւ արտադրութեան համար։ A400M իր զարգացումն ստացաւ NATO-ին անդամ երկրներու՝ Գերմանիա, Լուքսեմպուրկ, Պելճիկա, Ֆրանսա, Սպանիա, Թուրքիա եւ ՄԹ կողմէ, որպես այլընտրանք այլ երկրներին մէջ արտադրուողներու, այնպիսիք, ինչպէս ուքրաինական Անթօնով An-124-ն էր եւ ամերիկեան Հէրքուլես C-130-ը. Զարգացումներու ընթացքին քանի մը խափանումներէ ետք Էյրպըս սպառնացած էր ան դադարեցնիլ, եթե պէտական աջակցութիւն չը ստանայ։

2008-ին A310 MRTT-ին ապսպրանքներ ըրաւ Փաքիստան, որով պէտք է վերափոխուեր այլեւս արտադութենեն հանած А310-ի հիմնական մօտելը։ 25 February 2008 Փետրուար 25-ին Airbus ձեռք բերեցաւ Միացեալ Արաբական Էմիրութիւյյերէ A330 ճամբորդական ճէթերէն ձեւափոխուած օդին մէջ լիցքաւորումով երեք MRTT օդանաւերուն պատուերը։ 2008 Մարտ 1-ին Airbus-ին եւ Northrop Grumman-ին քօնսորցիում ստացաւ $35 պիլիոնի պայմանագիր մը՝ շինելու թռիչքին ընթացքին լիցքաւորելուն ունակ նոր օդանաւներ KC-45A, Միացեալ Նահանգներու արտադրութեան MRTT-ի վարկածը՝ USAF—ին համար։ . Սա որոշումը հրահրեցաւ Պօինկին պաշտօնական բողոքը։ եւ KC-X պայմանագիրը կասեցուեցաւ գործարքը նորեն սկսելուն համար։

## Airbus Ընկերութեան Արտադրութեան Օդանաւներ

Armavia A319-100 EK-32007 LED 2010-3-13.png|Արմավիային Airbus A319 մը
Thai Airways International Airbus A340-600 MEL Creek.jpg|Airbus-ին ամենէ երկար օդանաւը՝ A340-600-ը
A350 First Flight - Low pass 02.jpg|A350-ին առաջին թռիչքը


## Համացանց
* Airbus ընկերության պաշտոնական կայքը

## Նշումներ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Օդանաւեր