Նուարդ Մատոյեան Տարագճեան

**Նուարդ Մատոյեան Տարագճեան** Պատմաբան, բանասէր, լեզուագէտ, կրթական մշակ, մտաւորական, դասախօս, հրապարակագիր, հասարակական գործիչ, գրող: Բժիշկ Պետրոս Տարագճեանի տիկինը:

## Կենսագրութիւն

Նուարդ Մատոյեան Տարագճեան նախակրթութիւնը ստացած է Հալէպի Կիլիկեան Վարժարանին մէջ։ Միջնակարգ եւ երկրորդական ուսումը ստացած է Պէյրութի Հ.Բ.Ը.Միութեան Դարուհի Յակոբեան Աղջկանց Երկրորդական վարժարանին մէջ։

Բանասիրութեան գծով բարձրագոյն ուսումը ստացած է Երեւանի Պետական Համալսարանի Հայոց լեզուի եւ գրականութեան բաժանմունքին մէջ (1966-1971) եւ վկայուած՝ Մագիստրոսի տիտղոսով։ 1969-ին համատեղ ընդունուած է նոյն համալսարանի Ռոմանօ-Գերմանական լեզուներու բաժինը, որուն աւարտական տարեծրջանը բոլորած է 1980-1981։ Վկայուած է Անգլերէն լեզուի եւ Գրականութեան Մագիստրոս։

Համեմատական լեզուաբանութեան գծով 1971-1976-ին, ընդունուած է Փարիզի Սորպոնի Համալսարանի Արեւելեան Կենդանի Լեզուներու Դպրոցը։ Հայրենի լեզուաբան Ագադեմիկոս Գէորգ Ջահուկեանի յանձնարարութեամբ՝ աշակերտած է ֆրանսացի հայագէտ Փրոֆ․ Ֆրետերիք Ֆէյտիի, որուն ղեկավարութեամբ պատրաստած է Դոկտորայի թեզը՝ « Արեւելահայերէնի եւ Արեւմտահայերէնի Ձեւաբանական Տարբերութիւնները» գիտական աշխատութիււնը։

Հայոց պատմութեան, հայոց լեզուի եւ համեմատական լեզուաբանութեան բնագաւառներէն ներս իր կատարած աշխատանքին մղիչ ոյժը եղած են դպրոցական տարիներու գաղափարապաշտ մտաւորականներ, նուիրեալ ուսուցիչներ՝ Գերսամ Ահարոնեան, Վահէ Վահեան, Արա Թոփճեան, Հմայեակ Գրանեան, Երեւանի Համալսարանի մեծանուն դասախօսներ, ներհուն գիտնականներ՝ Գէորգ Ջահուկեան, Էդուարդ Աղայեան, աշխարահռչակ հայագէտ՝ Ֆրետերիք Ֆէյտի, եւ Փարիզաբնակ հմուտ լեզուագէտ՝ Հայկ Պէրպէրեան։

Սուրիոյ մէջ շրջան մը դասաւանդած է հայերէն եւ օտար լեզու հայկական եւ արաբական վարժրաններու մէջ։

1981-1989-ին կը պաշտoնավարէ Հալէպի Պետական Համալսարանին մէջ՝ դասաւանդելով անգլերէն լեզուի հնչիւնաբանութիւն եւ քերականութիւն։ Յաջորդող տարիներուն կը զբաղի պատմագիտական ուսումնասիրութիւններով։

## Ուսումնասիրութիւններ, դասախօսութիւններ
Դասախօսութիւններով հանդէս եկած է Սուրիոյ, Լիբանանի, Յորդանանի, Կիպրոսի եւ Ֆրանսայի տարբեր քաղաքներու մէջ։

## Գրական Ստեղծագործութիւններ

Նուարդ Մատոյեան Տարագճեան «ՀԱՅԱՊԱՏՈՒՄ ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆ ԵՒ ԻՐԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ» 455 էջ հատորը լոյս տեսած է Պէյրութ 2016-ին: Հրատարակութիւն ԿԱՐՊԻՍ Լ. ՆԱԶԱՐԵԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄԻ, ԹԻՒ 20: Շարուածք, էջադրում եւ կողք՝ ՍԻՓԱՆ, Հրատարակչատուն, Պէյրութ-Լիբանան:

 
Հրատարակութեան պատրաստ են ՝ «Հայրենապատում», «Անկախութեան Ուղիով», «Հայագիտական Ուսումնասիրութիւններ», «Գրական Դէմքեր», «Հ․Բ․Ը․Մ․ Նուպարեան  Տեսիլքով», «A Crime Against Humanity» աշխատութիւնները։

## Հասարակական  Գործունէութիւն
* 1974-ին աշխատակցած է Փարիզի Հ.Բ.Ը.Մ.-ի «**Նոր Շինարար**» Պարբերաթերթին
*1985-1994 Հայաստանի Շրջանաւարտից Վարչութեան Ատենատպիր
*1988-1990 Հալէպի Հ.Բ.Ը.Միութեան Տիկնանց Յանձնախումբի Ատենապետուհի
*1990-1996 Դամասկահայ եւ Հալէպահայ Կանանց հետ հիմնած են երկրաշարժի աղէտեալներու Հայաստանի Օգնութեան Սուրիահայ «Քեզ Համար Հայաստան» Կանանց Յանձնախումբ
*1996-2002 Հայաստանի Հիւպատոսութեան Կից Տիկնանց Խորհուրդի Ատենապետուհի
*1996-2002 Հ.Բ.Ը.Միութեան Սուրիոյ Կրթական Յանձնախումբի Փոխ Ատենապետուհի
*2003-2009 Հ.Բ.Ը.Միութեան Մատենագիտական Յանձնախումբի Ատենապետուհի

## Շքանշան, Պարգեւատրում
*2001-ին պարգեւատրուած է «Զարթօնք» մամլոյ մրցանակով, իբրեւ հրապարակագիր եւ հասարակական գործիչ։
*2010–ին պարգեւատրուած է Ֆրիտիոֆ Նանսենի Ոսկեայ Յուշամետալով, իբրեւ լեզուաբան։

## Մամուլի աշխատակից
*1974-ին աշխատակցած է Փարիզի Հ.Բ.Ը.Մ.-ի «Նոր Շինարար» Պարբերաթերթին:
*2007-2009 ՀԲԸՄիութեան «Հայեացք» Պարբերաթերթի Գլխաւոր Խմբագիր։

Պարբերաթերթերու եւ մամուլի էջերուն մէջ լոյս տեսած են Նուարդ Մատոյեան Տարագճեան յօդուածաշարքերը, լեզուագիտական, պատմաբանասիրական, գրական, հասարակական եւ հրապարագրական նիւթերու շուրջ։

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
* Ազգանուէր Բարերարներու Հետքերով 
* Լէյլա Գարակէօզեան Անձնուրաց Նուիրումի Օրինակելի Հայուհին 
* ՖՐԵՏԵՐԻՔ ՖԷՅՏԻ Հայագիտութեան Անխոնջ Նուիրեալը (Մահուան 26-րդ տարելիցին առթիւ) 
* Անկախութեան 25-Ամեակի Տպաւորութիւններով «Նախ Հայրենիքս, Յետոյ Մարդկութինը»: 
* Նուարդ Մատոյեան-Տարագճեանի «ՀԱՅԱՊԱՏՈՒՄ» Գիրքին Մասին
* Հարցեր Ու Մտահոգութիւններ Նուարդ Մատոյեան Տարագճեան 
*   ՊԱՅՔԱՐ՝ Յանուն Մարդկութեան Եւ Արդարութեան 

Ստորոգութիւն:Հալէպ ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայ Դասախօսներ
Ստորոգութիւն:Հայ Պատմաբաններ
Ստորոգութիւն:Հայ Բանասէրներ
Ստորոգութիւն:Հայ Գրողներ
Ստորոգութիւն:Հասարակական գործիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ Հրապարակագիրներ
Ստորոգութիւն:Հայ Լեզուագէտներ