Տասնվեցային համակարգ

**Տասնվեցային համակարգ**` 16 նիշերով հաշուարկման համակարգ։
```hexdump
00000000  57 69 6b 69 70 65 64 69  61 2c 20 74 68 65 20 66  
00000010  72 65 65 20 65 6e 63 79  63 6c 6f 70 65 64 69 61  
00000020  20 74 68 61 74 20 61 6e  79 6f 6e 65 20 63 61 6e 
00000030  20 65 64 69 74 0a
```


## Գրութիւնը
Այս համակարգի թիւերու գրառման համար որպէս նիշեր կը հանդիսանան տասնային համակարգի 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9 թուանշաններն ու լատինական այբուբենի առաջին վեց գլխատառերը` A, B, C, D, E, F կամ որոշ պարագաներուն տողատառերը՝ a, b, c. d, e, f։Միւս հաշուարկային համակարգերով գրառուած թիւերէն տարբերակելու համար կը գրուի համապատասխան ցուցիչով, օրինակ՝ 144310=5A316
## Կիրառումը
* Լայնօրէն կը կիրառուի համակարգչային ծրագրաւորման բնագաւառին մէջ, այն բանի շնորհիւ, որ ժամանակի համակարգիչներուն յիշողութեան նուազագոյն միաւորը պայթն է, որն ունի 8 պիթ եւ որու մեծութիւնը յարմար է գրառելու երկու տասնվեցային նշաններով։
* URL-ի նշաններու քոտերը կը գրուին որպէս `%`-ով նախանծաւորուած տասնվեցային զոյգեր՝ `` ուր `%20`-ը բացատի (դատարկութեան) քոտն է  եւ 2016-ը կը համապատասխանէ տասնային 32-ին:
* Եունիքոտին նշանները կը գրառուին տասնվեցային տեսքով, օգտագործելով չորս թուանշան, անհրաժեշտութեան պարագային՝ նախորդող զերօներով։ Իւրաքանչիւր նշանի կը տրուի `U+` գրութեան յաջորդող քառանիշ տասնվեցային թիւի տեսքով քոտ, այսպէս, `U+20AC`-ը եւրոյի նշանի (€) քոտն է։
* HTML գոյներու երեք R, G եւ B բաղադրիչները կը գրառուiն տասնվեցային տեսքով։ Իւրաքանչիւր գոյնի կը շնորհուի երեք երկնիշ տասնվեցային թիւի տեսքով քոտ, որոնցմէ առաջինը կարմիր գոյնի պարունակութիւնն է, երկրորդը՝ կապոյտի, երրորդը՝ կանաչի։ Զորօրինակ, կապտականաչ  գոյնի քոտը `#1164B4`-ն է, ինչ որ կը նշանակէ, որ այդ գոյնին մէջ երեք հիմնական գոյներու պարունակութիւնները կը կազմեն՝ **կարմիրինը**՝ 1116=17, **կանաչինը**՝ 6416=100 եւ **կապոյտինը**՝ B416=180:
Քոտաւորման այս ձեւը անով յարմար է, որ իւրաքանչիւր հիմնական գոյնի պարունակութիւնը կրնայ ներկայացուիլ մինչեւ FF16=255 հատ մակարդակներով։

## Այլ Համակարգերու Անցումը
Տասնվեցորդային թիւի տասնային գրառման անցումը տեղի կ'ունենայ նոյն սկզբունքով, ինչպէս ատիկա կը կատարուի հաշուարկման միւս համակարգերուն մէջ, այսինքն՝ թիւը կը ներկայացուի հաշուարկման համակարգի հիմքի, տուեալ պարագային՝ 16-ի աճողական աստիճաններու եւ թիւի թուանշաններու արտադրեալի գումարի տեսքով, զորօրինակ, 2AF316 թիւի համար անհրաժեշտ է կատարել հետեւեալ գործողութիւնները՝ 
:2AF316=(216 × 163) + (A16 × 162) + (F16 × 161) + (316 × 160)=(2 × 4096) + (10 × 256) + (15 × 16) + (3 × 1)=1099510:
##### Երկնիշայինին Անցումը
Համակարգիչներու մեծ մասը կը ձեռնածեն երկնիշային տուեալներով, սակայն ատիկա մարդուն համար դժուարութիւններ կը ստեղծէ, անգամ համեմատաբար փոքր թիւի երկուային նիշերու մեծաքանակութիւնը: Քանի որ մարդոց մեծ մասին համար սովորական է տասնային համակարգը, առաւել դիւրին է երկնիշայինը տասնվեցայինի, քան տասնայինի փոխարկելը, քանի որ իւրաքանչիւր տասնվեցային նշանը կը փոխարկուի պիտերու ամբողջական քանակութեան (410):Այս օրինակով 11112-ը կ'այլաւորուի տասնայինի: Քանի որ երկնիշային թիւի իւրաքանչիւր դիրքին կրնայ ըլլայ 1 կամ 0, անոր արժէքը աւելի դիւրին է որոշել աջէն՝
* 00012 = 110
* 00102 = 210
* 01002 = 410
* 10002 = 810
Հետեւաբար՝

Վարի օրինակը ցոյց կու տայ երկնիշային թիւի փոխարկումը տասնայինի իւրաքանչիւր նիշը տասնայինի փոխարկելով եւ արդիւնքները գումարելով՝

Ասոր հետ համեմատած, երկնիշայինէն անցումը կը կատարուի իւրաքանչիւր չորսական նիշերու փոխակերպումով եւ արդիւնքներու գումարումով՝

Տասնվեցայինէն դէպի երկնիշայինի անցումը կը կատարուի նոյն եղանակով:

## Տես նաեւ
* Երկնիշային համակարգ
## Ծանօթագրութիւններ


Ստորոգութիւն:Հաշուարկման համակարգեր