Պոպ Տոլ

**Պոպ Տոլ** (**Ռոպըրթ Ժոզէֆ Տոլ**, ), ամերիկացի քաղաքական գործիչ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վեթերան, ԱՄՆ նախկին հանրապետական ծերակուտական եւ 1996 թուականի ԱՄՆ նախագահի թեկնածու:

## Կենսագրական գիծեր եւ գործունէութիւն
Տոլ երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից էր, որուն ընթացքին ան ծանր վիրաւորում ստացած էր, որու հետեւանքով ընդմիշտ անդամալոյծ եղած էր անոր աջ ձեռքը, ռազմական բժիշկները հեռացուցած էին անոր երիկամներէն մէկը։ Ստացուած վնասուածքները, սակայն, Տոլը չէին խանգարած ներգրաւուելու գործուն քաղաքականութեան մէջ։

Տոլը 27 տարի՝ 1969-1996 թուականներին, ԱՄՆ Ծերակոյտին մէջ ներկայացուցած է Քանսաս նահանգը, իսկ մինչ այդ ութ տարի եղած է Ներկայացուցիչներու պալատի անդամ։

1996-ի նախագահական ընտրութիւններուն ան եղած է հանրապետականներու թեկնածուն, սակայն պարտուած է ժողովրդավարական Պիլ Քլինթընին, որ վերընտրուեցաւ երկրորդ ժամկէտով։

1989-ի սկիզբը՝ Սպիտակի երկրաշարժէն շաբաթներ անց, Տոլ այցելած է Հայաստան՝ ամերիկեան մարդասիրական օգնութեան հերթական չափաբաժինը տրամադրելով աղէտէն տուժածներուն։

Պոպ Տոլ իր ամբողջ ասպարէզին ընթացքին եղած է ԱՄՆ-ի մէջ հայերու շահերը քարոզող ամերիկացի ամենաաշխուժ պետական գործիչներէն մէկը։ Երկար տարիներ ան Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչման օրինագիծեր յառաջ մղած է:

2019-ին Հայաստանի նախագահ Արմէն Սարգսեան հրամանագիր ստորագրած է ԱՄՆ Հանրապետական կուսակցութեան նախկին ծերակուտական, հայկական շահերու յայտնի ջատագով եւ լոպպիսթ Ռոպըրթ (Պոպ) Տոլին հանրապետութեան պետական մրցանակ շնորհելու մասին։

## Պարգեւներ
Սենաթոր Պոպ Տոլը իր կեանքի ընթացքին ստացած է բազմաթիւ բարձրագոյն պարգեւներ՝ ի յարգանս զինուորական, քաղաքական եւ հասարակական իր ծառայութիւններուն.

* Նախագահական Քաղաքացիի Մեդալ (*Presidential Citizens Medal*): 1989 թուականի Յունուար 18-ին շնորհուեցաւ Նախագահ Ռոնալտ Ռիկընի կողմէ։
* Նախագահական Ազատութեան Մեդալ (*Presidential Medal of Freedom*): 1997 թուականի Յունուար 17-ին շնորհուեցաւ Նախագահ Պիլ Քլինթընի կողմէ՝ զինուորական եւ քաղաքական ոլորտներուն մէջ իր երկրին մատուցած ծառայութեան համար։ Տոլը, Սպիտակ Տան Արեւելեան Սրահին մէջ իր ընդունելութեան խօսքին մէջ կատակեց.«Ես երազ ունէի, որ այս պատմական շաբաթը այստեղ պիտի ըլլայի՝ նախագահէն բան մը ստանալով, բայց կը կարծէի թէ դռան բանալին պիտի ըլլար»։
* 1997 թուականին ստացաւ Սենաթոր Ճոն Հայնցի Մրցանակը՝ Ընտրուած կամ Նշանակուած Պաշտօնատարի կողմէ կատարուած Ամենամեծ Հանրային Ծառայութեան համար, որ ամէն տարի կը տրուի Ճեֆերսոնի Մրցանակներու կողմէ։
* 2004 թուականին ստացաւ Ազգային Պաշտպանութեան Համալսարանի կողմէ՝ Միացեալ Նահանգներուն ցուցաբերած իր ցկեան նուիրումին եւ Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի ընթացքին իր ծառայութեան համար։
* 2015 թուականի Սեպտեմբեր 30-ին, Հայոց Ցեղասպանութեան Հարիւրամեակի Ազգային Յիշատակումի Կոմիտէն (NCAGC) Տոլին պարգեւատրեց կազմակերպութեան «Վերապրողի Երախտագիտութեան Մրցանակով»՝ «Պատասխանատւութեան եւ Սկզբունքի Հերոս» կատեգորիային մէջ, Հայոց Ցեղասպանութեան եւ անոր զոհերուն ուշադրութիւն բարձրացնելու իր անյոյս ջանքերուն համար։
* Իր լոպպինգի ջանքերուն համար՝ Քոսովոյի Ալպանացիներուն օգտին, մինչեւ, ընթացքին եւ ետքը Քոսովոյի Պատերազմէն, Ալպանիոյ Նախագահ Բուժար Նիշանին Տոլին շնորհեց Ալպանիոյ ամենաբարձր քաղաքացիական պատիւը՝ «Ազգային Դրօշի Զարդարանք» մեդալը՝ 2017 թուականի Մայիսին, Ուաշինկտոն Ք.Ծ. տեղի ունեցած արարողութեան մը ընթացքին։
* 2018 թուականի Յունուար 17-ին Տոլը պարգեւատրուեցաւ Գոնկրէսական Ոսկի Մեդալով, որպէս «զինուոր, օրէնսդիր եւ պետական գործիչ»՝ ազգին մատուցած ծառայութեան համար։
* 2019 թուականին Միացեալ Նահանգներու Կոնկրեսը միաձայնօրէն օրէնք ընդունեց՝ 95-ամեայ Տոլին կապիտանէն գնդապետի կոչումով բարձրացնելու մասին՝ Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի ընթացքին իր ծառայութեան համար։ 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ