Փետրօ Անթոնիօ տէ Ալարքոն

**Պետրօ Անթոնիօ տէ Ալարկոն ի Արիսա** (սպ՝. Pedro Antonio de Alarcón y Ariza 10 Մարտ 1833, Գուատիս, Granada Province, Անտալուսիա, Սպանիա- 19 Յուլիս 1891, Մատրիտ, Սպանիա), 19-րդ դարու սպանացի քաղաքական գործիչ եւ գրող, սպանական գրականութեան մէջ ռեալիստական ուղղութեան սկզբնաւորողներէն մէկը։
մինի|Ալարկոնի արձանը իր հայրենի Գուատիքս քաղաքին մէջ
մինի|Ալարկոնի արձանը Գրանատայի՝ Սահմանադրութեան պողոտայի վրայ

## Կենսագրութիւն
Պետրօ Անթոնիօ տէ Ալարկոնը ծնած է 10 Մարտ 1833-ին, սպանական Գուատիքս քաղաքը, ազնուական ընտանիքէ: Ծնողները Սպանիոյ անկախութեան համար պատերազմին կորսնցուցած էին իրենց ամբողջ կարողութիւնը: Ցանկանալով, որ իրենց տղան հոգեւորական դառնայ, անոր ուսման դրած էին հայրենի քաղաքի հոգեւոր ճեմարանին մէջ։ Իր գիտելիքներու պաշարը համալրելու նպատակով Պետրօն կարճ ժամանակ մը յաճախած է նաեւ Գրանատայի համալսարան, ունկնդրած իրաւագիտութեան եւ փիլիսոփայութեան դասախօսութիւններ, բայց, հակառակ ծնողներու պնդումներուն, իր հոգու ձայնին ունկնդրելով՝ նախընտրած է զբաղուիլ գրական աշխատանքով: 1853-ին հրաժեշտ տուած է ծնողներուն ու մեկնած Քատիս՝ նպատակ ունենալով իր ապրուստը վաստկիլ ամսագրերէն մէկու խմբագրութեան աշխատելով:1854-ին, երբ բռնկած է յեղափոխութիւնը, առանց տատանուելու եւ հապաղելու՝ մեկնած է Մատրիտ, որտեղ շատ կարճ ժամանակի մէջ եռանդուն, աշխոյժ, նուիրուած յեղափոխականի համբաւ ձեռք բերած է ու հասած բարձր դիրքի՝ դառնալով հակապուրպոնեան, ժողովրդավարական Colonia granadina-ի առաջնորդ:

1859-ին Պետրօ Անթոնիօ տէ Ալարկոնը Օ՛ Տոննելի հրամանատարութեան ներքոյ մասնակցած է ափրիկեան ռազմարշաւին, 1863-ին ճանբորդած է Իտալիա ու Ֆրանսա, 1864-ին սպանական խորհրդարանի՝ Քորտեսի պատգամաւոր ընտրուած էլ իր հայրենի քաղաքէն՝ Գուատիքսէն, 1868-ին մասնակցած է վերստին բռնկուած յեղափոխական պայքարին եւ Ալքոլէի մերձակայքը տեղի ունեցած ճակատամարտին:

## Ստեղծագործութիւնները
Ալարկոնը հիանալի քնարերգու է (ընդ որուն՝ անոր բանաստեղծութիւններուն մէջ կը գէրիշխէ ռոմանտիկական ոգին), բայց նաեւ երգիծելու մեծ վարպետ է: Անոր ստեղծագործութիւններուն մէջ վառ կերպով արտայայտուած են հոգու ջերմութիւնը, անկեղծ, անմիջական բնականութիւնը, ժողովրդական ոգին: Առանձնապէս յաջողուած են կատակային ու երգիծական բնոյթի բանաստեղծութիւնները, ինչպէս նաեւ՝ արձակ գործերը: Անոր գրեթէ ողջ ստեղծագործութիւնը ենթակայական բնոյթ կը կրէ եւ որոշակի չափով ինքնակենսագրական է:

Հարկ է նշել, որ մինչեւ 1859 Ալարկոնը զանազան թերթերու ու ամսագրերու մէջ հրատարակած է միայն քաղաքական կամ գրականագիտական բովանդակութեամբ յօդուածներ, որոնցմէ մի քանին արժանացած են գրական հասարակութեան առանձնայատուկ ուշադրութեան եւ բուռն քննարկումներու հանդիսացած եի: 1860-ին Մատրիտի մէջ լոյս տեսած է անոր առաջին գիրքը՝ *«Diario de un testigo de la guerra de Africa»*-ն, որ մեծ յաջողութիւն ունեցած է եւ համբաւ ու փառք բերած հեղինակին: Բայց յաջորդաբար հրատարակուած՝ ճամբորդական նօթեր ամփոփող *«De Madrid à Nàpoles»*, *«La Alpujarra»*, *«Viajes por España»* գիրքերը առաջինի յաջողութիւնը, ցաւօք, չեն կրկնած:

Ինչ կը վերաբերի Ալարկոնի գեղարուեստական արձակին, պէտք է ըսել, որ անոր պատմուածքներու ու վիպակներու առաջին իսկ ժողովածուն, որ կը կրէր *«Cantos, articulos y novelas»* վերնագիրը, Սպանիոյ լաւագոյն վիպասաններէն մէկու համբաւին արժանացած է: Որպէս վիպասան՝ ան իր մէջ միաձուլած է սպանական գրականութեան հին վարպետներուն բնորոշ լաւագոյն յատկանիշները՝ հարուստ երեւակայութիւնը, նուրբ դիտողականութիւնը, հումօրը՝ ժամանակակից եւրոպացի զարգացած միտքի ու ճաշակի հետ մէկտեղուած: Անոր լաւագոյն ստեղծագործութիւնը կը համարուի *«El sombrero de très picos»* (1874 թ.) վէպը, որ գաւառական բարքերու փայլուն պատկեր մը կը ներկայացնէ՝ մատուցուած մեծ տաղանդով, սպանական իւրայատուկ գունագեղութեամբ: Յետագային Ալարկոնը գրած է եւս քանի մը վէպ, որոնք իր հայրենիքին մէջ մեծ յաջողութիւն վայելած են, սակայն Սպանիոյ սահմաններէն դուրս այնքան ալ բարձր չեն դասուիր: Խօսքը կը վերաբերի *«El Escàndalo»* (Մատրիտ, 1875 թ.), *«La pródiga»* (Մատրիտ, 1881 թ.), *«El capitan Veneno»* (Մատրիտ, 1881 թ.) վէպերուն, որոնցմէ առաջինը կրօնա-փիլիսոփայական բնոյթի գործ է եւ մամուլին մէջ հեղինակի վրայ բուռն յարձակումներու առիթ դարձած է: Այս շարքի վէպերէն, բոլոր դէպքերուն, լաւագոյնը կը համարուի 1880-ին Մատրիտի մէջ լոյս ընծայուած *«El niño de la bola»*-ը:

Ալարկոնի քնարական ստեղծագործութիւնները ամփոփուած են *«Poesias serias y humoristicas*» ժողովածուին մէջ, իսկ գրաքննադատական ուսումներն ու սրամիտ ֆելիետօնները՝ *«Amores y amorios»* (Մատրիտ, 1875 թ.), *«Cosas que fueron»* (Մատրիտ, 1871 թ.), *«Novelas cortas»*, *«Juicios literanos y artisticos»* (1883 թ.) ժողովածուներուն մէջ:

Թատրոնի համար Ալարկոնը գրած է ընդամէնը մէկ երկ՝ *«El hijo prodigo»* տրաման (1857 թ.), որու բեմադրութիւնը անոր չարամիտ ու չարակամ գրական հակառակորդներու ջանքերով մեծ աղմուկով տապալուած է, որմէ ետք ան այլեւս չէ փորձած իր ուժերը թատերգութեան մէջ։

1884-ին Պետրօ տէ Ալարկոնը հրատարակած է իր գրական կտակը՝ *«Historia de mis libros»*-ը, եւ այդուհետ ձեռքը այլեւս գրիչ չէ առած:

Մահացած է 19 Յուլիս 1891-ին, Մատրիտի մէջ:

## Շարժանկարի եւ երաժշտութեան մէջ
Ալարկոնի ստեղծագործութիւններու հիման վրայ նկարահանուած է երկու ֆիլմ՝ «Եռանկիւնաձեւ գլխարկը» (Իտալիա, ռեժիսոր՝ Մարիօ Քամերինի) եւ «Չքնաղ ջրաղացպանուհին» (Սպանիա/Ֆրանսա, դերերուն մէջ՝ Սոֆի Լորէն, Մարչելօ Մաստրոյեանի, Վիտտորիօ տէ Սիկա): «Եռանկիւնաձեւ գլխարկը» դրուած է նաեւ սպանացի անուանի երգահան Մանուէլ տէ Ֆալիայի նոյնանուն բեմարարի հիմքը:

## Գրականութիւն
*Antonio Lara Ramos, *Pedro Antonio de Alarcón*, Granada, Editorial Comares, 2001. ISBN 84-8444-320-5.
*Biografía de Pedro Antonio de Alarcón |prénom1=José Antonio |nom1=Molero}}
*Biografía del autor en la Universidad de Chile |prénom1=P. |nom1=Correa Rodríguez}}
*Pedro Antonio de Alarcón y El niño de la bola. Nadie es profeta en su tierra, pero la tierra identifica al hombre hasta su muerte |prénom1=Carmen Mª |nom1=Matías López |prénom2= Philippe |nom2=Campillo http://www.gibralfaro.uma.es/criticalit/pag_1417.htm}}
*El talento solitario de Pedro Antonio de Alarcón. Abordaje a la manera posterior a 1874 |prénom1=Ricardo R. |nom1=Laudato |url=http://pendientedemigracion.ucm.es/info/especulo/numero10/alarconc.html}}
*Héroe y sociedad. El tema del individuo superior en la literatura decimonónica |nom1=Aguirre Romero |prénom1=Joaquín Mª |éditeur= Espéculo |année=1996 |url=http://pendientedemigracion.ucm.es/info/especulo/numero3/heroe.htm}}
*Adaptaciones fílmicas a las obras de Pedro Antonio de Alarcón |url=http://www.alohacriticon.com/viajeliterario/article599.html |site=alohacriticon.com}}
*Alarcón y la guerra de África» |prénom1=Jesús |nom1=Menéndez Pérez |url=http://ecodetetuan.blogspot.com.es/2006/06/alarcon-y-la-guerra-de-africa-jesus.html}}
*Pedro Antonio de Alarcón, la voz del insigne novelista |prénom1=Francisco |nom1=Arias Solís |url=http://www.liceus.com/cgi-bin/ac/pu/Francisco_Arias_Alarcon.asp}}
*La idea de la ciudad en la literatura española del siglo XIX. Las ciudades españolas en la obra de Pedro Antonio de Alarcón (1833-1891) |prénom1=Pere |nom1=Sunyer Martin |url=http://www.cervantesvirtual.com/bib/bib_autor/pedroantonioalarcon/}}
* 

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
*http://www.cervantesvirtual.com/bib/bib_autor/pedroantonioalarcon/ |titre=Pedro Antonio de Alarcón |site=cervantesvirtual.com}}
*http://liverpool.metapress.com/content/q2u233888n592746/ |titre=Pedro Antonio de Alarcón |périodique=Bulletin of Hispanic Studies |éditeur=Liverpool University Press |ISSN=1475-3839 |issn2=1478-3398 |volume= 10 |numéro=39 |mois=7 |année=1933 |passage=136}}
*http://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=2801390 |titre=Ensayo sobre Pedro Antonio de Alarcón y su estilo |prénom1=Andrés |nom1=Soria Ortega |périodique=Boletín de la Real Academia Española |ISSN= 0210-4822 |tome= 31 |numéro=132 |année=1951 |passage=45-92}}
* Педро Антонио де Аларкон в Энциклопедии «Кругосвет» 
*Obras digitalizadas de Pedro Antonio de Alarcón en la Biblioteca Digital Hispánica de la Biblioteca Nacional de España
* Portal dedicado a Pedro Antonio de Alarcón en la Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes. 
* Retrato Pedro Antonio Joaquín Melitón de Alarcón y Ariza
* [Retrato Paulina Contreras Rodríguez. [Dióscoro Puebla], (firmado 1869)]
* Pedro Antonio de Alarcón: imágenes para la memoria y recuerdos de Almería, su colección de cartes de visite (Reseña)
Ստորոգութիւն:1833 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:10 Մարտի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով