Տրապիզոն

**Տրապիզոն**, *Դրապզուն, Պոնտոս, Տրաբզոն, Տրապեզոն, Տրապեզոնդ, Տրապեզոս, Տրապեզունդ, Տրապեզունտ, Տրապզուն*, քաղաք եւ նաւահանգիստ Փոքր Ասիոյ մէջ, Սեւ ծովու հարաւային ափին, Տրապիզոն նահանգի կեդրոնը։

## Անուան ծագում
Տեղադրուած է սեղանաձեւ սարաւանդի վրայ եւ այդ պատճառով ալ կոչուած է Տրապիզոն՝ յունարէն «տրապեզա» բառէն, որ կը նշանակէ սեղան, սեղանաձեւ։

## Պատմութիւն
Հիմնադրուած է մ․ թ. ա. 750 թուականին յոյներու կողմէ։ Հին ատեն եղած է Պոնտական թագաւորութեան կարեւոր քաղաքներէն մէկը։ Յետագային մտած է Հռոմէական եւ Բիւզանդական կայսրութիւններու կազմին մէջ։ Յուստինիանոս կայսրը (527– 565) մտցուցած է Առաջին Հայք պրովինցիայի մէջ։ 13-րդ դարուն դարձած է Տրապիզոնի յունական փոքրիկ թագաւորութեան մայրաքաղաքը, իսկ 16-17-րդ դդ-էն՝ Օսմանեան կայսրութեան նոյնանուն մարզի կեդրոնը։

## Բնակչութիւն
link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Trabzon_districts.png|մինի|300x300փքս|Տրապիզոնի շրջաններ

* 2012 - 757.898
* 2011 - 757.353
* 2010 - 763.714
* 2009 - 765.983
* 2008 - 748.000
* 2007 - 740.569
* 2000 - 775.137
* 1990 - 795.849
* 1985 - 786.194
* 1980 - 731.045
* 1975 - 719.008
* 1970 - 659.120
* 1965 - 595.782
* 1960 - 532.999
* 1955 - 462.249
* 1950 - 420.279
* 1945 - 395.384
* 1940 - 390.733
* 1935 - 360.679

## [[:hy:Հայեր|Հայերը]] Տրապիզոնի մէջ
Տրապիզոնի մասին բազմաթիւ վկայութիւններ ունին հայ մատենագիրները։ Այստեղ մինչեւ 1915 թուականի մեծ եղեռնը, հայերը մեծ թիւ կը կազմէին։ 1872-1873 թուականներուն քաղաքին մէջ կար շուրջ 800 տուն հայ բնակիչ, իսկ 1915-ի նախօրեակին՝ հայերու թիւը 14-15 հազար էր։ Մինչեւ Առաջին համաշխարհային պատերազմը քաղաքի արհեստներն ու առեւտուրը գլխաւորաբար կը գտնուէին հայերուն ձեռքը։ Հայերն ունէին 3 վարժարան, 3 եկեղեցի՝ Ս. Աստուածածին, որ կառուցուած է 1414 թուականին՝ խոջա Շամշատինի միջոցներով, Ս. Յովհաննէս, Ս. Ստեփանոս։ Քաղաքին շուրջը կային հայաբնակ բազմաթիւ ամառանոց գիւղեր՝ Զեֆանով, Սոուգսու, Կռոպի, Պարիամ եւն։ Կարեւոր հնութիւններէն են բերդը՝ իր աշտարակաւոր պարիսպներով, եկեղեցիները, մզկիթները եւն։

### Յայտնի հայեր Տրապիզոնէն
Այստեղէն են յայտնի ջութակահար, Պրիւքսէլի գոնսերուաթորիայի փրոֆ. Դաւիթ Դաւթեանը (1877-1911), յայտնի ծովանկարիչ Վարդան Մախոխեանը (1869-1937), նկարիչներ Բիւզանդ Կոջամանեանը, Արշակ Ֆեթվաճեանը (1866–1947), Սիմոն Երեմեանը (1871-1938), ճարտարապետ Լեւոն Կիւրեղեանը (1871-1950), ՀԽՍՀ ժողդերասան Համբարձում Խաչանեանը (1894-1944), ՀԽՍՀ ժողդերասան Արման Կոթիկեանը (1896-1968), գոմբոզիթոր Երուանդ Սահառունին (1894-1967), գրող Լեւոն-Զաւէն Սիւրմելեանը (1907-1995)։

## Սպորտ

* Trabzonspor - Թուրքիայի ֆուտպոլային լիկայի "Մեծ քառեակի" ակումբներէն մէկը։

## Տեղական լրատուամիջոցներ

### Թերթեր

* Kuzey Ekspres
* Karadeniz
* Taka
* Karadeniz'de İlkhaber
* Türksesi
* Karadeniz'de Günebakış
* İlk Haber
* TÜRKsesi

### Ռատիոկայաններ

* Taka FM
* Kuzey FM
* Radyo Kadırga
* Zigana Radyo
* TRT Trabzon Radyosu
* Radyo KTU
* Bayrak FM

### Հեռուստաալիքներ

* Kadırga TV
* Kanal Trabzon
* Zigana TV
* Kanal Mavi
* Trabzon TV
* Kuzey TV
* Meltem TV
* Köprübaşı TV

## Հիւպատոսարաններ

* Ռուսաստանի Դաշնութիւն
* Վրաստան
* Իրանի Իսլամական Հանրապետութիւն
* Փանամա
* Մակեդոնիայի Հանրապետութիւն
* Սլովաքիա
* Էսթոնիա
* Գերմանիա

## Քոյր-քաղաքներ

* Սոչի, Ռուսաստան (1993)
* Ռիժաօ, Չինաստան (1997)
* Զիգետվար, Հունգարիա (1998)
* Բաթում, Վրաստան (2000)
* Ռաշթ, Իրան (2000)
* Զենջան, Իրան (2001)
* Տրավնիկ, Պոսնիա եւ Հերցեկովինա (2005)
* Մարաշ, Թուրքիա

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Նաւահանգիստներ
Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ քաղաքներ
Ստորոգութիւն:Բիւզանդիոյ քաղաքներ