open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
64 (թիւ)

**64** (**վաթսունչորս**)՝ զոյգ երկնիշ բնական թիւ մըն է 63-ի եւ 65-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
* քառակուսի, խորանարդ եւ վեցերորդ աստիճանի թիւ է՝ 64=82=43=26
* կատողինիոն քիմիական տարրի 64Gd ատոմային թիւն է
* Անկելինէ (64 Angelina) աստեղնեակի կարգահամարն է
* Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի @ նշանը
* +64-ը Նոր Զելանտա զանգելու միջազգային քոտն է
* Պիթըլզ խումբն ունի When I'm Sixty-Four ("Երբ ես դառնամ 64") անունով երգ
* 64 հատ են՝ 
** ճատրակի տախտակի սեւ ու ճերմակ վանդակները
** Պրայլի նշանները ութնիշանի համակարգին մէջ
* 64-ը Ֆրանսայի Աթլանտեան Փիրենէյներ տարածքի կարգային թիւն է
* տարուայ 64րդ օրն է Մարտ 5-ը (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 4-ը)
* 1964 թուական

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Թիւեր
65 (թիւ)

**65** (**վաթսունհինգ**)՝ կենտ երկնիշ բնական թիւ մըն է 64-ի եւ 66-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  քսաներեքերորդ կիսապարզ թիւն է
* երկու ձեւով երկու քառակուսիներու գումար է՝ 65=12+82=72+42
* Պիւթագորասի չորս տարբեր եռանկիւնիներու ներքնաձիգ է՝ 65=162+632=332+562=392+522=252+602
* թերպիոն քիմիական տարրի 65Tb ատոմային թիւն է
* Քիպելէ (65 Cybele) աստեղնեակի կարգահամարն է
* Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի A տառը
* +65-ը Սինկափուր զանգելու միջազգային քոտն է
* 65-ը Ֆրանսայի Վերին Փիրէնէյներ տարածքի կարգային թիւն է
* տարուայ 65րդ օրն է Մարտ 6-ը (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 5-ը)
* 1965 թուական
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Թիւեր
66 (թիւ)

**66** (**վաթսունվեց**)՝ զոյգ երկնիշ բնական թիւ մըն է 65-ի եւ 67-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
* 11րդ եռանկիւնի թիւն է
* երեք պարզ թիւերու արտադրեալ ըլլալով սեպային թիւ է՝ 66=2×3×11
* տիսփրոսիոն քիմիական տարրի 66Dy ատոմային թիւն է
* Մայեա (66 Maja) աստեղնեակի կարգահամարն է
* Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի B տառը
* գլխիվայր շրջելիս կը ստացուի 99 թիւը
* +66-ը Թայլանտ զանգելու միջազգային քոտն է
* «Վաթսունվեցը» թղթախաղի մը անուն է
* 66-ը Ֆրանսայի Արեւելեան Փիրէնէյներ տարածքի կարգային թիւն է
* տարուայ 66րդ օրն է Մարտ 7-ը (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 6-ը)
* 1966 թուական
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Թիւեր
69 (թիւ)

**69** (**վաթսունինը**)՝ կենտ երկնիշ բնական թիւ մըն է 68-ի եւ 70-ի միջեւ
## Յատկանիշներ
*  քսանչորսերորդ կիսապարզ թիւն է՝ 69=3×23
* գլխիվայր պտտելիս կը ստացուի նոյն՝ 69 թիւը
* կուկոլի հասնող բազմորոշիչ ունեցող թիւերէն ամենամեծն է՝ 69!≈1.711224524×1098
* թուլիոն քիմիական տարրի 69Tm ատոմային թիւն է
* Հեսփերիա (69 Hesperia) աստեղնեակի կարգահամարն է
* Microsoft Windows-ի  -ի գործադրումով կը ստացուի E տառը
* 69-ը Ֆրանսայի Ռոն տարածքի կարգային թիւն է
* տարուայ 69րդ օրն է Մարտ 10-ը (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 9-ը)
* 1969 թուական՝ առաջին անգամ մարդը ոտք դրաւ Լուսինին վրայ
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Թիւեր
7 Ապրիլ

**7 Ապրիլ**, տարուայ 97-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 98-րդ) օրն է
* Տարուայ աւարտին կը մնայ 268 օր
 6 Ապրիլ 9px **7 Ապրիլ** 9px 8 Ապրիլ 
[մինի|182x182փքս|[Մկրտիչ Պոտուրեան]]
[մինի|135x135փքս|[Ճեքի Շան]]

## Դէպքեր
* 1946, Սուրիան պաշտօնապէս անկախութիւն ստացաւ Ֆրանսայէն
* 1989, խորհրդային «Քոմսոմոլեց» սուզանաւի կործանումի զոհ դարձաւ 42 նաւաստի
**9px սա նաւուն կը պատկանէր սուզանաւերու ընկղմման խորութեան բացարձակ մրցանիշը՝ 1027 մեթր (4 Օգոստոս 1985)
* 1990, M/S Skandinavian Star լաստանաւին վրայ ծագած հրդեհէն զոհուեց 158 մարդ
* 2003, ամերիկեան զօրքը կը գրաւէ Պաղտատը
**9px երկու օրէ ետք Սատտամ Հիւսէյնի վարչակարգը տապալուեցաւ
* 2017, Սթոքհոլմի մէջ ուզպեքստանցի մը գողացուած բեռնատարը քշելով մարդոց վրայ, սպաննեցաւ հինգ հոգի
[մինի|134x134փքս|[Էլ Կրէքո]]
[մինի|[Յակոբ Սիրունի]]

## Ծնունդներ
* 1837. Գէորգ Աբովեան, հայ թատերական գործիչ, երաժշտագետ, մանկավարժ եւ պատմաբան։
* 1878, Արմենակ Շահմուրատեան 
* 1881, Մկրտիչ Պոտուրեան 
* 1937, Վարուժան Խտըշեան  
* 1954, Ճեքի Շան 
## Մահեր
* 1614, Էլ Կրէքո 
* 1973, Յակոբ Սիրունի 
100px
* 2006. Արթիւր Թարխանեան 
## Տօներ
* Առողջության համաշխարհային օր
##### Ազգային
* Մայրութեան եւ գեղեցկութեան օր (Հայաստան)
* Կանանց օր (Մոզամպիք)
##### Յիշատակի օր
* Ցեղասպանութեան յիշատակի օր (Ռուանտա)

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* BBC: On This Day
* 120pxhttps://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/april-7/ 

Ստորոգութիւն:Ապրիլ
7 Դեկտեմբեր

**7 Դեկտեմբեր**, տարուան 341-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 342-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 24 օր
## Դէպքեր
* 1941, Ճափոնը յարձակում գործեց ամերիկեան Փերլ Հարպըրին վրայ
* 1988, Հայաստանի մէջ երկրաշարժ տեղի ունեցա։ Մօտավորապէս 30 000 մարդ զոհուեցան։

## Ծնունդներ
* 1923, Սիմոն Քրքեաշարեան 
* 1987, Լիլիթ Հովհաննիսյան, հայ երգչուհի։

## Մահեր
## Տօներ
* 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Դեկտեմբեր
7 հոգինոց ռակպի

200px|մինի|աջից
**7 հոգինոց ռակպին**, 15 հոգինոց ռակպիին տարբերակներէն ամենէն տարածուածն է։
## Պատմութիւն
200px|մինի|աջից|The Greenyards Շոտլանդիայի մէջ, 7 հոգինոց ռակպիին ստեղծուած վայրը
7 հոգինոց ռակպին ստեղծուած է Սկովտիոյ մէջ ու ետքը տարածուեցաւ Անգլիախօս երկիրներուն (Հարաւային Ափրիկէ, Աւստրալիա, Նոր Զելանտա, Անգլիա) եւ Ֆրանսայի մէջ 20-րդ դարուն սկիզբը։

Օգոստոս 9 2009-էն իվեր, 7 հոգինոց ռակպին մաս կազմեց ողիւմպիական խաղերէն եւ 2016-ի Ռիօ տէ Ժանէյրոյի խաղերուն առաջին անգամ ըլլալով մրցում տեղի ունեցաւ։

## Խաղի կանոնները
7 հոգինոց ռակպիին հիմնական կանոնները կարուձուած են 15 հոգինոց ռակպիին կանոններու վրայ։ Գլխաւոր տարբերուդիունները խաղձորներուն թիւերէն կախիալ է։

### Խաղցողներ
200px|մինի|աջից|7 հոգինոց ռակպիի scrum
Ամէն խումբ, ունի 7 խաղցող դաշտին վրայ եւ 5 բոխարինող։ Խաղին ընթացքին առաւելագոյն փոխարինում։ Փոխարինուած խարցող մը կ'ըրնայ վերադարնալ խաղին ընդացգին բացի եթէ բաց վէրգ ունի։ Scrum-երը ամէն խումբեն երեք ճակատային խաղցողով կը կատարուի։
15 հոգինոց ռակպիի պէս, խաղցողներու կռնակի վրայի թիւը կախեալ է իրենց դիրքէն։Խումբ մե բաղկացած է 3 ճակատային ու 4 հետեւակային խաղցողով։
7 հոգինոց ռակպին եւ 15 հոգինոց ռակպին նոյն ձեւի դաշտի վրայ կը խաղացուի։
Ընդանրապէս 7 հոգինոց ռակպի Խաղցողները,15 հոգինոց ռակպի Խաղցողներէն աւելի նիհարէն։

### Խաղի տեւողութիւն
ռակպի խաղ մը բաղկացած է երկու կիսախաղէ բաղկացած է որոնք կը տեւեն ամէնա շատ 7 վայրկեան բացի մրցաշարքի աւառտական խաղելու ուրտեղ կիսախաղ մը 10 վարկիան կը տեւէ։ Եթէ հաւասար կէտով վերջանան երկու խումբերը, տեղի կ'ունենայ քանի մը 5 վայրկեաննոց երկարաձգումներ մինչեւ որ խումբերէն մէկը կէտ նշանակէ ու շահի։

### Փորձէն վերջ
Իրացումները կը կատարուի Դրոպ-գոլով, առաւելագոյն 40 երկվայրկեան փորձէն վերջ։ Ի տարբերութիւն 15 հոգինոց Ռիւկիէն, 7 հոգինոց Ռւիկպիին մէջ կէտ նշանակող Խումբն է որ կը մէկնարկէ խաղը Դրոպ-գոլովմը որ նուազագոյն տաս մէդրներուն քիծին պետք է հասնի։
7 Հոկտեմբեր

**7 Հոկտեմբեր**, տարուան 280-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 281-րդ) օրն է
* Տարուայ աւարտին կը մնայ 85 օր
* Ք.ա. 3761՝ հրէական օրացոյցի համաձայն աշխարհի ստեղծման օրն է

## Դէպքեր

* 1919՝ Նեդերլանդներին մէջ ստեղծուեցաւ աշխարհի ամենահին՝ KLM օդային ընկերութիւնը 35px
* ՄԱԿ-ին կը միանան՝
** 1960՝ Նիճերիա
** 1971՝ Օման
## Ծնունդներ
100px
* 1952՝ Վլատիմիր Փութին , Ռուսիոյ Դաշնութեան 4րդ եւ ներկայիս գործող նախագահ
## Մահեր
100px
* 1849՝ Էտկար Փոյ , ամերիկացի գրող
* 1944՝ Միքայէլ Մանուէլեան , դերասան
## Տօներ
* ՝ Գրադարանավարի օր։ 
* Ճարտարապետութեան համաշխարհային օր։

Ստորոգութիւն:Հոկտեմբեր
7 Մայիս

**7 Մայիս**, տարուայ 127-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 128-րդ) օրն է
* Տարուայ աւարտին կը մնայ 238 օր
 6 Մայիս 9px **7 Մայիս** 9px 8 Մայիս 

## Դէպքեր
* 1904,Ռուսիոյ Կայսրութեան մէջ կը վերացուի լատինատառ լիթուաներէնով տպագրութեան արգելքը

## Ծնունդներ

* 1840, Փիոթըր Չայքովսքի 
* 1861, Կէրի Քուփըր 
[մինի|163x163փքս|[Կէրի Քուփըր]]

## Մահեր
* 1995, Էռնեստ Մարտիրոսեան 

## Տօներ
* 30px Լիթուանիա՝ Տպագրութեան վերադարձի&nbsp;օր (Spaudos draudimas)
* 30px Ղազախիստան՝ Հայրենիքի պաշտպանի օր


## Արտաքին յղումներ
* BBC: On This Day
* 120pxhttps://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/may-7/ 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մայիս
67 (թիւ)

**67** (**վաթսունեօթ**)՝ կենտ երկնիշ բնական թիւ մըն է 66-ի եւ 68-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  տասնիններորդ պարզ թիւն է
*  հինգ յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 67=7+11+13+17+19
* հոլմիոն քիմիական տարրի 67Ho ատոմային թիւն է
* Ասիա (67 Asia) աստեղնեակի կարգահամարն է
* Microsoft Windows-ի  -ի գործադրումով կը ստացուի C տառը
* E67-ը Հելսինքին Փրակին կապող երթուղին է
* 67-ը Ֆրանսայի Ստորին Հռէյնոս տարածքի կարգային թիւն է
* տարուայ 67րդ օրն է Մարտ 8-ը (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 7-ը)
* 1967 թուական
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:67
68 (թիւ)

**68** (**վաթսունութ**)՝ զոյգ երկնիշ բնական թիւ մըն է 67-ի եւ 69-ի միջեւ
## Յատկանիշներ
*  երկու քառակուսիներու գումար է՝ 68=22+82
*  ուրախ թիւ է, քանի որ 68→62+82=100→12+02+02=1
*  68=22×(222+1) բաղդատումը կը ցուցնէ, որ կանոնաւոր 68-անկիւնին հնարաւոր է կառուցել կարկինով եւ քանոնով
* երկու ձեւերով որպէս երկու պարզ թիւերու գումար ներկայացուող ամենամեծ թիւն է՝ 68=7+61=31+37
* երպիոն քիմիական տարրի 68Er ատոմային թիւն է
* Լեթոյ (68 Leto) աստեղնեակի կարգահամարն է
* Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի D տառը
* 68րդը Մովսէս Խորենացիի «Հայոց պատմութեան» վերջին՝ ԿԸ գլուխն է, որուն անունն է՝ **Ողբ հայոց թագաւորութեան [[Արշակունեաց Թագաւորութեան Անկումը|Արշակունեաց ցեղէն]] դադրելու մասին**
* 68-ը Ֆրանսայի Վերին Հռէյնոս տարածքի կարգային թիւն է
* տարուայ 68րդ օրն է Մարտ 9-ը (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 8-ը)
* 1968 թուական
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Թիւեր
7 Մարտ

**7 Մարտ**, տարուան 66-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 67-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 299 օր
 6 Մարտ 9px **7 Մարտ** 9px 8 Մարտ 
աջից|մինի|155x155փքս|Երեւանի մեթրոյի քարտէսը

## Դէպքեր
* 321. Կոստանդիանոս Ա Մեծ կայսրը Բիւզանդական կայսրութեան մէջ կիրակին կը յայտարարէ հանգստի օր
* 1657. Լուի ԺԴ-ը կ'արգելէ ամերիկացի հնդկացիներուն ալքոհոլ վաճառելը
* 1824. հունկարացի նշանաւոր դաշնակահար եւ երգահան Ֆերենց Լիսթը Փարիզ համերգ տվաւ եւ մեծ հաջողութեան հասաւ 
* 1876. Ալեքսանտր Պելլը հեղինակեցաւ հեռախօսին գիւտը
*1969․ Ճենովայի թատրոնին բեմէն երբ Մելինա Մերքուրի ներկաներուն խօսքը պիտի ուղղէր, պատահմամբ ռումբ մը կը գտնուի․ ոստիկանութիւնը կը յաջողի ռումբը թատրոնէն դուրս բերել ու անոր փակին մէջ պայթեցնել
* 1981. բացուեցաւ Երեւանի մեթրոյի «Բարեկամութիւն» կայարանը
* 1989. Սալման Ռուշտիի հետ կապուած Իրանը եւ Միացեալ թագաւորութիւնը խզեցին դիւանագիտական հարաբերութիւնները
[մինի|150x150փքս|[Պրայըն Քրենսթըն]]

## Ծնունդներ
16px 
* 1956. Պրայըն Քրենսթըն 
[մինի|188x188փքս|[Օթթօ Տիլս]]

## Մահեր
16px 
* 1954. Օթթօ Տիլս 
* 1966. Հայկանուշ Մարք  
* 1967. Յարութիւն Կալենց 
## Տօներ

## Արտաքին յղումներ
* BBC: On This Day
* 120px  https://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/march-7/ 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մարտ
7 Յուլիս

**7 Յուլիս**, տարուան 188-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 189-րդ) օրն է։

## Դէպքեր
* 1978, Սողոմոնեան Կղզիներու անկախութիւն
* 2005, Լոնտոնի երթեւեկութեան համակարգին մէջ տեղի կ՛ունենայ չորս պայթում, կը սպանուին 56 մարդ։
* 2012, Քրասնոտարի երկրամասին պատուհասած ջրհեղեղի զոհ կը դառնայ առնուազն 172 մարդ։
[մինի|160x160փքս|[Մարք Շակալ]]

## Ծնունդներ
* Ք․Ա․ 86․ Անտիոքոս Ա․ Կոմմագէնի Երուանդունի թագաւորը, ծանօթ իբրեւ «Անտիոքոս Աստուածը,  Արդար, Վսեմ, Հռոմէացիներուն բարեկամ եւ յունասէր»
*1887. Մարք Շակալ, ֆրանսացի նկարիչ (մահ.՝ 1985)
*1936. Նիքոս Քսիլուրիս, (մ․՝ 1980) յոյն երաժիշտ եւ ժողովրդական, արուեստական ու հասարակական երգերու մեկնաբանող
*
[մինի|169x169փքս|[Քարէն Եփփէ]]

## Մահեր
* 1935, Քարէն Եփփէ, դանիացի Միսիոնար եւ ընկերային աշխատող (ծն.՝ 1876)։

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Յուլիս
7 Յունիս

**7 Յունիս**, տարուան 158-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 159-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 207 օր
[մինի|173x173փքս|[Փոլ Կօկէն]]

## Դէպքեր
* 1724՝ օսմանեան ստուար բանակը կը գրաւէ Երեւանը
* 1981՝ Իսրայէլի օդուժն կ'աւիրէ  Իրաքի Օսիրաք ֆրանսական արտադրութեան միջուկային վերարկիչը
* 2000՝ ՄԱԿ-ը Իսրայէլի եւ Լիբանանի միջեւ կ'անցկացնէ բաժանարար «Կապոյտ գիծը» 
[մինի|[Արշակ Ալպօյաճեան|Արշակ ԱլպօյաճեանԱրշակ Ալպօյաճեան]]

## Ծնունդներ

* 1848՝ Փոլ Կօկէն 
* 1879՝ Արշակ Ալպօյաճեան 
* 1683՝ Պաղտասար Դպիր  
* 1938՝ Սամուէլ Գասպարով 

## Մահեր

## Տօներ
*  Սպանիա՝ Հանրապետութեան օր
*  Մալթա՝ Նահատակներու օր
*  Նորվեկիա՝ Անկախութեան հռչակման օր
*  Փերու՝ Դրաւշի օր
*  Դանիա՝ Արքայազն Եոաքիմի ծննդեան օրը

Ստորոգութիւն:Յունիս
7 Յունուար

[մինի|140x140փքս|[Արսէն Այտընեան]]
[մինի|137x137փքս|[Մէքս Ռիէմէլթ]]
[մինի|146x146փքս|[Վահան Տէրեան]]
**7 Յունուար**, տարուան 7-րդ օրն է։
 6 Յունուար 9px **7 Յունուար** 9px 8 Յունուար 
## Դէպքեր
1610, կը յայտնաբերուի Եւրոպա արբանեակը

## Ծնունդներ
* 1825, Արսէն Այտընեան, հայ բանասէր, լեզուաբան եւ հագեւորական (մահ.՝ 1902)։
* 1984, Մէքս Ռիէմէլթ, գերմանացի դերասան։

## Մահեր
* 1920, Վահան Տէրեան, անուանի հայ բանաստեղծ, քնարերգակ եւ հասարակական-քաղաքական գործիչ (ծն.՝ 1885)։
* 1894, Գէորգ Արծրունի, հայ հասարակական գործիչ եւ քահանայ (ծն.՝ 1789)։

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Յունուար
7 Նոյեմբեր

**7 Նոյեմբեր**, տարուան 311-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 312-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 54 օր
[մինի|237x237փքս|[Տիմիթրի Պաքրաձէ]]
[մինի|208x208փքս|[Էտկար Ալլան Փօ ]]

## Դէպքեր
* 1917. Ս․ Փիթըրսպուրկին մէջ սկսաւ պոլշեւիկներու յեղաշրջումը
* 1922. Երեւանին մէջ կը բացուէ պետական հանրային գրադարանը
* Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ՝
*1941. գերմանական օդուժը Եալթայի մօտ ջրասոյզ արեցին 7000 մարդով «Արմենիա» նաւը
*1986․ «Դրոյան Խումբ»ի 5254 գտնուած աստղակերպ կը կոչուի Իթաքիին առասպելական թագաւորին անունով․ «5254 Ulysses»
## Ծնունդներ

* 1826. Տիմիթրի Պաքրաձէ  
[մինի|214x214փքս|[Լեւոն Չորմիսեան]]

## Մահեր

* 1849. Էտկար Ալլան Փօ 
* 1910. Լեւ Թոլսթոյ 
* 1980. Լեւոն Չորմիսեան 
## Տօներ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Նոյեմբեր
7 Օգոստոս

**7 Օգոստոս**, տարուան 219-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 220-րդ) օրն է։
[մինի|171x171փքս|[Ռիօ-Անդիռիօ կամուրջ|Ռիօ-Անդիռիօ կայմապարան կամուրջը, նկարուած Փաթրայի Համալսարանէն, Ռիօ, 8-10-2008]]
[մինի|254x254փքս|[Շիրվանզադէ]]

## Դէպքեր

* 2004․ տեղի կ՛ ունենայ Ռիօ-Անդիռիօ կայմապարան կամուրջին պաշտօնական բացումը

## Ծնունդներ
* 1894, Բենիամին Նուրիկեան, ամերիկահայ արձակագիր (մահ.՝ 1988)
*1943, Գրիգոր Աղանեան, ոտնագնդակի մարզիկ
*1945, Յովհաննէս Գրիգորեան, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ եւ խմբագիր (մահ.՝ 2013)

## Մահեր
* 1935, Շիրվանզադէ (Ալեքսանդր Մովսիսեան), հայ թատերագիր (ծն.՝ 1858)։

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Օգոստոս
70 (թիւ)

**70** (**եօթանասուն**)՝ զոյգ երկնիշ բնական թիւ մըն է 69-ի եւ 71-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  բերկրալի թիւ է
* 70-ն են ութէն չորս տարրերու ընտրոյթները
* իթերպիոն քիմիական տարրի 70Yb ատոմային թիւն է
* Պանոպայեա (70 Panopaea) աստեղնեակի կարգահամարն է
* Microsoft Windows-ի  -ի գործադրումով կը ստացուի F տառը
* 70 տարին այն ժամանակահատուածն է, որը հեղինակի մահէն անցնելէն ետք նրա ստեղծագործութեան վրայէն կը վերանայ հեղինակային իրաւունքը եւ անիկա կը դառնայ հանրային սեպհականութիւն
* ամուսնութեան 70րդ տարեդարձը կը նշուի որպէս «պղատինեայ հարսանիք»
* ֆրանսերէնով «եօթանասունը» կ'ըսուէ՝ soixante-dix (60+10)
* վրացերէնով կ'ըսուէ՝ სამოცდაათი (3×20+10)
* 70-ը Ֆրանսայի Վերին Սոն տարածքի կարգային թիւն է
* տարուայ 70րդ օրն է Մարտ 11-ը (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 10-ը)
* 1970 թուական
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Թիւեր
71 (թիւ)

**71** (**եօթանասունմեկ**) կենտ երկնիշ բնական թիւ է 70-ի եւ 72-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  քսաներորդ պարզ թիւն է
*  հինգերորդ զրապ թիւն է
* 71-էն փոքր պարզ թիւերու գումարը կը բաժնուէ 71-ի
* լութետիոն քիմիական տարրի 71Lu ատոմային թիւն է
* Նիոպէ (71 Niobe) աստեղնեակի կարգահամարն է
* Microsoft Windows-ի  -ի գործադրումով կը ստացուի G տառը
* «71-ը Կրակի Մէջ» ֆիլմը քորէական պատերազմի մասին է
* տարուայ 71րդ օրն է Մարտ 12-ը (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 11-ը)
* 1971 թուական
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Թիւեր
72 (թիւ)

**72** (**եօթանասուներկու**) զոյգ երկնիշ բնական թիւ է 71-ի եւ 73-ի միջեւ
## Թուաբանագիտութիւն
*  բերկրալի թիւ է
*  ամենափոքր Աքիղեւսի թիւն է
*  չորս յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 72=13+17+19+23
*  վեց յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 72=5+7+11+13+17+19
*  ուղղանկիւնի թիւ է 72=8×9
## Այլ
* ամենաերկար գրառուող թիւն է՝ 15 տառ
## Օրացոյց
* Տարուայ 72րդ օրը Մարտի 13-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Մարտի 12-ը)
* 1972 թուական
## Ծանօթագրութիւններ
73 (թիւ)

**73** (**եօթանասուներեք**) կենտ երկնիշ բնական թիւ է 72-ի եւ 74-ի միջեւ

## Թուաբանագիտութիւն
*  քսանմեկերորդ պարզ թիւն է
*  զրապ թիւ է
* երկնիշային գրուածով (1001001) դարձային թիւ է
## Գիտութեան Մէջ
* 73 է Արեսիպոյի ուղերձի երկարութիւնը (լայնութիւնը 23 է)
* 73-ը Տանտալի ատոմային թիվն է
* 73 կարգային թիւը կը կրէ Քլիթիա աստղակերպը
* 73-ը Արեսիբոյի ուղերձի երկարութիւնն է
## Օրացոյց
* Տարուան73րդ օրը Մարտ 14-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 13-ը)
* 1973 թուական
*1873 թուական ․․․

## Այլ ոլորտներում
* 73-ը՝ 
** Ռուսիոյ Դաշնութեան մաս Ուլեանովսկի մարզի համակարգն է
** Ֆրանսայի Սավոյ մարզի կարգային թիւն է

## Տե'ս նաեւ`
* 73-րդ հարաւային զուգահեռական
* 73-րդ հիւսիսային զուգահեռական
* 73 թուական 
* Ք․Ա․ 73 
* 1973

## Ծանօթագրութիւններ
74 (թիւ)

**74** (**եօթանասունչորս**) զոյգ երկնիշ բնական թիւ է 73-ի եւ 75-ի միջեւ
## Թուագիտութիւն
*  քսանհինգերորդ կիսապարզ թիւն է
* իր հակադարձի հետ գումարը քառսի է՝ 74+47=112
## Գիտութիւն
* 74-ը Վողփրամի ատոմային թիւն է
## Օրացոյց
* Տարուայ 74րդ օրը Մարտ 15-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 14-ը)
* 1974 թուական
## Ծանօթագրութիւններ
7 Փետրուար

**7 Փետրուար**, տարուան 38-րդ օրն է։
 6 Փետրուար 9px **7 Փետրուար** 9px 8 Փետրուար 
## Դէպքեր
* 1992. Մասթրիխթի պայմանագիրով Եւրոմիութեան ձեւաւորման սկիզբը դրուեցաւ
[մինի|168x168փքս|[Սթիւ Նեշ]]
[ձախից|189x189փքս|[Մխիթար Սեբաստացի]]

## Ծնունդներ

* 1616. Մխիթար Սեբաստացի 
* 1749, Սթիւ Նեշ 
* 1992, Սերժիօ Ռոպերթօ 
* 1995, Կայէլ Անտոնեան 
## Մահ

* 2013. Յովհաննէս Գրիգորեան 

## Տօներ
* Կրենատա՝ Անկախութեան օր (Միացեալ թագաւորութենէն, 1974-ին)։
* 30px Ճափոն՝ Հիւսիսային տարածքներու օր։

Ստորոգութիւն:Փետրուար
7 Սեպտեմբեր

**7 Սեպտեմբեր**, տարուան 250-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 251-րդ) օրն է.
*Տարուայ աւարտին կը մնայ 115 օր
[մինի|192x192փքս|[Էլիա Քազան]]
[մինի|251x251փքս|[Կլորիա Կէյնոր]]

## Դէպքեր
* 70՝ հռովմէացիներու բանակը կը գրաւէ  Երուսաղէմը
* 1812՝ Մոսկուայի մօտ տեղի ունեցաւ Պորոտինոյի ճակատամարտը, որ աւարտեցաւ ֆրանսացիներու յաղթանակով
* 1940՝ Կրայովայի համաձայնագիրով Ռումանիան Պուլկարիոյ կը զիջէ Հարաւային Տոպրուճան ()
* 1953՝ Նիքիթա Խրուշչովը կ'ընտրուի Խորհրդային Միութեան ղեկավար
* 2011՝ աւիավթարի  զոհ դարձաւ «Լոկոմոտիվ» հոգիի թիմը, կը զոհուի 43 մարդ, կը փրկուի միայն մէկը

## Ծնունդներ

* 1903՝ Ջերգիզ Խաչիկ Ժամհարեան  
* 1909՝ Էլիա Քազան 
* 1929`Առնոլտ Աղապապով 
* 1930՝ Լեւ Պայախչեւ 
* 1949՝ Կլորիա Կէյնոր 

## Մահեր

## Տօներ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Սեպտեմբեր
75 (թիւ)

**75** (**եօթանասունհինգ**) կենտ երկնիշ բնական թիւ է 74-ի եւ 76-ի միջեւ
## Ընկերաբանութիւն
* 75-ով կը սահմանափակուի Քանատայի սենատորներուն տարիքը
## Օրացոյց
* Տարուայ 75րդ օրը Մարտ 16-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 15-ը)
* 1975 թուական
## Ծանօթագրութիւններ
76 (թիւ)

**76** (**եօթանասունվեց**) զոյգ երկնիշ բնական թիւ է 75-ի եւ 77-ի միջեւ
## Թուաբանագիտութիւն
*  հինգերորդ ինքնաձեւ թիւն է՝ 762=5776
* տասնմեկերորդ եռաձեւ թիւն է՝ 763=438976
## Գիտութիւն
120px
* Ոսմիոնի ատոմային թիւն է
## Օրացոյց
* Տարուայ 76րդ օրը Մարտ 17-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 16-ը)
* 1976 թուական
## Ծանօթագրութիւններ
77 (թիւ)

**77** (**եօթանասունեօթ**) կենտ երկնիշ բնական թիւ է 76-ի եւ 78-ի միջեւ
## Թուագիտութիւն
*  քսանվեցերորդ կիսապարզ թիւն է՝ 77=7×11
*  առաջին ութ պարզերուն գումարն է՝ 77=2+3+5+7+11+13+17+19
* երեք յաջորդական քառակուսիներուն գումարն է՝ 42+52+62
* 77-ն են տասներկուերորդ կատարեալ թիւին նշանները
## Գիտութիւն
* Ազոթի եռման ջերմաստիճանն է
## Օրացոյց
* Տարուայ 77րդ օրը Մարտ 18-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 17-ը)
* 1977 թուական
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:77
78 (թիւ)

**78** (**եօթանասունութ**) զոյգ երկնիշ բնական թիւ է 77-ի եւ 79-ի միջեւ
## Թուագիտութիւն
* որպէս եօթ տարբեր ձեւերով երկու պարզ թիւերու գումար ներկայացուող ամենափոքր թիւն է՝ 78=5+73=7+71=11+67=17+61=19+59=31+47=37+41
* սեպային թիւ մըն է, որ կրնայ ներկայացուիլ որպէս երեք պարզ արտադրիչներու արտադրեալ
## Գիտութիւն
* 78% կը կազմէ ազոթի ծաւալային պարունակութիւնը Երկրի մթնոլորտին մէջ
## Այլ
* 78 պտ/վրկ-ը ձայնասկաւառակներու պտտման երեք արագութիւններէն մեկն է
## Օրացոյց
* Տարուայ 78րդ օրը Մարտ 19-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 18-ը)
* 1978 թուական
## Ծանօթագրութիւններ
79 (թիւ)

**79** (**եօթանասունինը**) կենտ երկնիշ բնական թիւ է 78-ի եւ 80-ի միջեւ
## Թուագիտութիւն
*  քսաներկուերորդ պարզ թիւն է
*  զրապ թիւ է, քանի որ անոր շրջուած 97-ը նոյնպէս պարզ թիւ է
* 79 = 27 - 72.
## Գիտութիւն
* 79-ը ոսկիին (79Au) ատոմային թիւն է
## Օրացոյց
* Տարուայ 79-րդ օրը Մարտ 20-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 19-ը)
* 1979 թուական
## Ծանօթագրութիւններ
8 Դեկտեմբեր

**8 Դեկտեմբեր**, տարուան 342-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 343-րդ) օրն է
* Տարուայ աւարտին կը մնայ 23 օր
[մինի|183x183փքս|[Լեւոն Խեչոյեան]]

## Դէպքեր
* 1955՝ Եւրոպայի խորհուրդը հաստատեց Եւրոպայի դրօշը
* 1980՝ Նիւ Եորքին մէջ Տէյվիտ Չափմանը սպաննեցաւ Ճոն Լենընը
*1991՝ Ռուսիոյ, Ուքրաինայի եւ Պելառուսի առաջնորդներ լուծարեցին Խորհրդային միութիւնը
[մինի|209x209փքս|[Նիքի Մինաժ]]

## Ծնունդներ

* 1955՝ Լեւոն Խեչոյեան 
* 1982՝ Նիքի Մինաժ 
[մինի|234x234փքս|[Մկրտիչ Պոտուրեան]]

## Մահեր

* 1959՝ Մկրտիչ Պոտուրեան 
* 1980՝ Ճոն Լենըն 
## Տօներ
 
* Ֆիննական երաժշտութեան օր (Ֆինլանտա)

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Դեկտեմբեր
8 Ապրիլ

**8 Ապրիլ**, տարուայ 98-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 99-րդ) օրն է
* Տարուայ աւարտին կը մնայ 267 օր
 7 Ապրիլ 9px **8 Ապրիլ** 9px 9 Ապրիլ 
[մինի|163x163փքս|Պօղոս Բ. [:en:Funeral of Pope John Paul II|պապի յուղարկաւորութիւնը]]
[մինի|181x181փքս|[Հելենա Մոզեյեւսքա]]

## Դէպքեր
* 1730, Նիւ Եորքին մէջ կը հիմնադրուէ առաջին սինակոկը
* 1820, Միլոս կղզիին վրայ կը յայտնաբերուէ Ափրոդիտէի մարմարեայ արձանը
* 1961, Պարսից ծոցին մէջ MV Dara նաւի  վրայի պայթիւնէն կը զոհուէ 238 մարդ
* 1970, իսրայէլական ռմբակոծութենէ կը սպաննուէ Եգիպտոսին մէջ աւերած դպրոցի 46 երեխայ
* 1992, Կոտայքի մարզի Բալահովիտ գիւղին մէջ տեղակայուած ռազմական պահեստի հրդեհի պատճառաւ կը տարհանուի 300 հազար մարդ
* 2005, չորս միլիոնէն աւելի մարդ կը մասնակցի Յովհաննէս Պաւղոս Բ. պապի յուղարկաւորութեանը
[մինի|176x176փքս|[Գաբրիէլ Այվազովսկի|Գաբրիէլ եպս. Այվազովսկի]]

## Ծնունդներ
[մինի|121x121փքս|[Փապլօ Փիքասօ]]
[մինի|153x153փքս|[Մարկրիթ Թաչըր|Մարկրիթ Հիլտա Թաչըր]]

## Մահեր
* 1880, Գաբրիէլ եպս. Այվազովսկի 
* 1909, Հելենա Մոզեյեւսքա 
* 1873, Փապլօ Փիքասօ 
* 2013, Մարկրիթ Հիլտա Թաչըր 
**9px 
[մինի|143x143փքս|[:en:Birkat Hachama|Պիրքաթ Հաչամա (Արեւի օրհնումը)]]
[մինի|[Պուտտայականութիւն, Թիան Թան Պուտա, Հոնկ Քոնկ]]

## Տօներ
* Գնչուներու միջազգային օր
*  Հրեաներ՝ Պիրքաթ Հաչամա (Արեւի օրհնումը), կը նշուի 28 տարին մեկ, վերջինը եղած է 2009-ին յաջորդը պիտի ըլլայ 2037-ին
*  Ճափոն՝ Պուտտայի ծննդեան օր կամ Հանայ Մացուրի (Ծաղիկներու տօն)

* Գեշոների միջազգային օր
## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* BBC: On This Day
* 120pxhttps://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/april-8/ 

Ստորոգութիւն:Ապրիլ
8 Մարտ

**8 Մարտ**, տարուան 67-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 68-րդ) օրն է։

## Դէպքեր

## Ծնունդներ
* 1930, Ալպերթ Խաչատուրով, խորհրդային, ուզպեք, հայ թատերական բեմադրիչ, կինոբեմադրիչ, սենարիստ, Իւզբէքական ԽՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ (1957) (մահ.՝ 1976)։

## Մահեր

* 415, Հիփաթիա՝ յոյն փիլիսոփայ, թուաբանագէտ, աստղագէտ, գիտնական եւ Տնօրէնուհի Աղեքսանտրիոյ Նոր-պղատոնականութեան Դպրոցին․ կը սպաննուի Աղեքսանտրիոյ մէջ մոլեռանդ քրիտոնեայ խուժանէ (ծն․ 370)

## Տօներ

* Կիներու Միջազգային Օր

Ստորոգութիւն:Մարտ
8 Յուլիս

**8 Յուլիս**, տարուան 189-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 190-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 176 օր
[մինի|171x171փքս|[Կարէն Շահնազարով]]

## Դէպքեր
աջից|180px
* 1819, Ս․ Փեթերսպուրկի մէջ կը դրուի  Սուրբ Իսահակի տաճարի հիմնաքարը։
[մինի|220x220փքս|[Ճէյտըն Սմիթ]]

## Ծնունդներ

* 1952՝ Կարէն Շահնազարով 
* 1963, Արա Քըրճըլեան, Լիզպոնի գործողութիւնը իրականացող հինգ երիտասարդներէն մէկը (մահ․՝ 1983)։
* 1998՝ Ճէյտըն Սմիթ 
[մինի|173x173փքս|[Տիանա Աբգար]]

## Մահեր

* 1937, Տիանա Աբգար․ գրող, հրապարակախօս, մարդասէր, հասարակական գործիչ եւ դեսպան․ (1920-ին Ճափոնի եւ Հեռաւոր Արեւելքի մէջ նշանակուած է Հայաստանի Առաջին Հանրապետութեան դեսպան)
*1944, Վարդան Հացունի, կամ Հ. Վարդան Վ. Հացունի, ի ծնէ՝ Վարդան Սոմունճեան, հայ բանասէր, ազգագրագէտ (ծն․՝ 1870)։

## Տօներ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Յուլիս
8 Յունիս

**8 Յունիս**, տարուան 159-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 160-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 206 օր
## Դէպքեր
* 1191. Անգլիոյ թագաւոր Ռիչըրտ I Առիւծասիրտը հասաւ Պաղեստին
* 1815. Լեհաստանը միացուեցաւ Ռուսիոյ Կայսրութեան
աջից|180px
* 1949. Լոնտոնի մէջ 25 հազար օրինակով լոյս տեսաւ Ճորճ Օրուէլի «1984» վէպը
* 1964. Իսլանտան դարձաւ ՄԱԿ անդամ
* 2008. 37 ածխահատներ ուքրաինական ածխահանքի մէջ տեղի ունեցած պայթիւնի  զոհ դարձած են   
[մինի|[Արա Շիրազ]]

## Ծնունդներ
16px  
 
* 1862. Բագրատ Այվազեան 
* 1941. Արա Շիրազ 
* 1951. Պոնի Թայլըր  
* 1977. Քանյէ Ուեսթ  
[մինի|191x191փքս|[Արշակ Չօպանեան]]

## Մահեր
16px  
* 1915. Յովհաննէս Ալթունտիշեան 
* 1954. Արշակ Չօպանեան 
* 1959.Վարդան Շահպազ  
* 2017. Սոնա Սէֆէրեան 
## Տօներ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Յունիս
8 Մայիս

**8 Մայիս**, տարուայ 128-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 129-րդ) օրն է
*Տարուայ աւարտին կը մնայ 237 օր
 7 Մայիս 9px **8 Մայիս** 9px 9 Մայիս 
[մինի|186x186փքս|[Շուշի]]

## Դէպքեր
* 1713, Ռուսիոյ մայրաքաղաքը Մոսքուայէն կը տեղափոխուէ Սանկտ Փիթերսպուրկ
* 1845, ֆրանսական բանակի զինուորներն սպաննեցին հարիւրաւոր ալճերիացի քաղաքացիական անձանց
* 1886, առաջին անգամ արտադրուեցաւ Ճոն Փեմպըրթոնի John C. Pemberton ստեղծած Քոքա-քոլա ըմպելիքը
* 1984, Խորհրդային Միութիւնը կը յայտարարէ Լոս Անճելըսի XXIII ամառնային ողիմպիական խաղերը պոյքոթելու մասին
* 1992, կը սկսուէ Շուշիի ազատագրումը
[մինի|169x169փքս|[Եղիա Տէմիրճիպաշեան|Եղիա Տէմիրիպաշեան]]
[մինի|182x182փքս|[Էնրիքէ Իկլեսիաս]]

## Ծնունդներ
* 1840.
* 1851՝ Եղիա Տէմիրիպաշեան  
* 1975՝ Էնրիքէ Իկլեսիաս (
* 1987՝ Արսէն Ջուլֆալակեան 
[մինի|147x147փքս|[Արսէն Ջուլֆալակեան]]

## Մահեր
* Արցախի պատերազմին զոհուածներ՝
** 1992՝ Վիգէն Զաքարեան 

## Տօներ


## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* BBC: On This Day
* 120pxhttps://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/may-8/ 

Ստորոգութիւն:Մայիս
8 Հոկտեմբեր

[մինի|[Ռուբէն Մամուլեան|183x183փքս]]
**8 Հոկտեմբեր**, տարուան 281-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 282-րդ) օրն է
*Տարուայ աւարտին կը մնայ 84 օր
[մինի|190x190փքս|[Վաչէ Տաղլեան]]
[մինի|172x172փքս|[Պրունօ Մարս]]

## Դէպքեր
* 1480՝ Ուկրայ գետի մեծ դիմակայութիւնը Ռուսիոյ մէջ
* 1860՝ Լոս Անճելըսի եւ Սան Ֆրանսիսքոյի միջեւ կը բացուէ հեռախօսագիծ
* 1962՝ Ալճերիան կը միանայ ՄԱԿ-ին
* 1906՝ Լեւ Թոլսթոյը կը յրաժարէ Նոպելեան մրցանակէն
* 1990՝ Երուսաղէմի «Լերան գմբէթ» մզկիթի մօտ Իսրայէլի ոստիկանութիւնը կը սպաննէ 17 պաղեստինցիներու
[մինի|165x165փքս|[Խնկօ Ապէր|Խնկօ Ապէր]]

## Ծնունդներ

* 1897՝ Ռուբէն Մամուլեան 
* 1964՝ Վաչէ Տաղլեան  
* 1985՝ Պրունօ Մարս 
## Մահեր

* 1935՝ Խնկօ Ապէր 
* 1936` Ստեփան Մկրտիչ Կանայեան  
## Տօներ
* Խրուաթիա՝ Անկախութեան օր (Հարաւսլաւիայէն 1991)։
* Հնդկաստան՝ Օդուժի օր
* Փերու՝ Նաւատորմի օր

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հոկտեմբեր
8 Յունուար

[մինի|198x198փքս|[Փոլ Ֆարաճեան]]
**8 Յունուար**, տարուան 8-րդ օրն է։
 7 Յունուար 9px **8 Յունուար** 9px 9 Յունուար 
## Դէպքեր

## Ծնունդներ
* 1871, Գրիգոր Աւետեան, հայ ժողովրդական դերասան (մահ.՝ 1946)։
* 1903, Ազնիւ Պետրոսեան, կենսաբանական գիտութիւններու տոքթէօր եւ ՀԽՍՀ մանրէաբանութեան հիմնադիրներէն (մահ՝1971)։
* 1935, Էլվիս Ահարոն Փրեսլի, առաւել յայտնի պարզապէս որպէս Էլվիս, 20-րդ դարու ամենայայտնի եւ նշանաւոր ամերիկացի երգիչներէն (մահ․՝ 1977)։

## Մահեր
* 1915, Հրանդ Սրմաքէշեան, հայ բժիշկ  (ծն.՝ մօտաւորապէս 1888)
*1979, Փոլ Ֆարաճեան, (ծն․ 1910) լուսանկարիչ

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Յունուար
8 Նոյեմբեր

**8 Նոյեմբեր**, տարուան 312-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 313-րդ) օրն է։
[մինի|[Ռափայէլ Պատկանեան]]

## Դէպքեր
* 1889, Մոնթանան կը դառնայ Միացեալ նահանգներու 41-րդ նահանգը։

## Ծնունդներ
* 1830, Ռափայէլ Պատկանեան «Քամառ Քաթիպա», հայ գրող եւ մտաւորական (մահ․՝ 1892)։

## Մահեր
* 1915, Յակոբ Ղազարեան, հայ բժիշկ։

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Նոյեմբեր
8 Սեպտեմբեր

**8 Սեպտեմբեր**, տարուան 251-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 252-րդ) օրն է։
* Տարուայ աւարտին կը մնայ 114 օր
[մինի|159x159փքս|[Մխիթար Սեբաստացի]]
[աջից|մինի|217x217փքս|Մխիթարեաններու եկեղեցւոյ ներքին յարդարանքը ([Սուրբ Ղազար Կղզի|Ս. Ղազար Կղզի)]]
[մինի|148x148փքս|[Առանձար]]

## Դէպքեր
* 1701. կաթողիկէ վանահայր Մխիթար Սեբաստացին Կ.Պոլսոյ մէջ հիմնեցաւ Մխիթարեան Միաբանութիւնը
* 1822․ կը սկսի Սփեցեսի նաւամարտը (1822) կամ Նաֆփլիոյի նաւամարտ եւ կամ՝ Արմաթայի նաւամարտ (յուն․՝ Ναυμαχία των Σπετσών կամ Ναυμαχία του Ναυπλίου)․ յոյներուն եւ օսմանցիներուն միջեւ տեղի ունեցած վճռական նաւամարտ, Յունական 1821-ի Ապստամբութեան ընթացքին։
* Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմ՝
** 1941. գերմանական զօրքը սկսաւ Լենինկրատի պաշարումը, որը տեւեց 872 օր
* 1978. շահի դէմ ապստամբող ցուցարարները ցրելու համար զօրքը կրակ բացաւ եւ սպաննեցաւ անոնցմէ 122-ը
*1988. Թորինոյի Ողիմպիական մարզադաշտին մէջ տեղի կ՛ ունենայ Մարդու Իրաւունքներ, Հի՛մա շարժումին նուիրուած համաշխարհային շրջապտոյտին 5-րդ համերգը
* 1999. ուղիղ կէսգիշերին Մոսքուային մէջ ահաբեկիչները պայթեցուցած են ինը յարկանի շէնքը , սպաննելով 106 մարդ
*2013․ 98 տարի ետք, Աղթամարի Սուրբ Խաչ եկեղեցւոյ մէջ 6 անձեր կը կնքուին, որոնց մէջ նաեւ նորածին մը
[մինի|217x217փքս|[Աշոտ Մատաթեան]]
[մինի|183x183փքս|[Պըռնի Սենտըրզ]]

## Ծնունդներ
16px  
* 1876.Առանձար 
* 1884. Աշոտ Մատաթեան 
* 1941. Պըռնի Սենտըրզ  
[մինի|158x158փքս|[Ռաֆայէլ Իսրայէլեան]]

## Մահեր
16px  
* 1973. Ռաֆայէլ Իսրայէլեան   
## Տօներ
 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Սեպտեմբեր
8 Փետրուար

**8 Փետրուար**, տարուան 39-րդ օրն է։
 7 Փետրուար 9px **8 Փետրուար** 9px 9 Փետրուար 
[մինի|139x139փքս|[Մարին Լութեր]]

## Դէպքեր

## Ծնունդներ

## Մահեր
* 1546․ Մարին Լութեր, գերմանացի աստուածաբան, վանական եւ եկեղեցիի բարեփոխիչ։ Ան հիմնադրած է Բողոքականութիւնը (ծն․՝ 1483)։
*1965․  Բարսեղ Տինանեան, հայ բժիշկ, հասարակական գործիչ, ուսուցիչ (ծն․ 1887)։
* 1976․ Ալպերթ Խաչատուրով, խորհրդային, ուզպեք, հայ թատերական բեմադրիչ, կինոբեմադրիչ, սենարիստ, Իւզբէքական ԽՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ (1957) (ծն.՝ 1930)։
*1980․ Նիքոս Քսիլուրիս, (ծն․՝ 1936) յոյն երաժիշտ եւ ժողովրդական, արուեստական ու հասարակական երգերու մեկնաբանող

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Փետրուար
8 Օգոստոս

**8 Օգոստոս**, տարուան 220-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 221-րդ) օրն է։

## Դէպքեր

## Ծնունդներ
* 1926, Ալպերթ Մկրտչեան, խորհրդային հայ շարժանկարի բեմադրիչ, սենարիստ (մահ.՝ 2007)։

## Մահեր

* 2003, Ատոնիս Սամարաքիս (Αντώνης Σαμαράκης ), միջազգային համբաւի արժանացած յոյն արձակագիր

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Օգոստոս
82 (թիւ)

**82** (**ութսուներկու**) զոյգ երկնիշ բնական թիւ է 81-ի եւ 83-ի միջեւ
## Բնագիտութեան Մէջ
*  քսանեօթներորդ կիսապարզ թիւն է՝ 82=2×41
*  ուրախ թիւ է
## Բնագիտութեան Մէջ
* Մոգական թիւերէն մեկն է
## Գիտութեան Մէջ
* 82-ը կապարի ատոմային թիւն է՝ 82Pb
## Այլ
* 82-ով ISBN ով կը նշուեն Նորվեկիոյ հրատարակուած գիրքերը
* 82-ը Ֆրանսայի Թարն-է-Կարոն տեփարթեմանի կարգային թիւն է
* +82-ը Հարաւային Քորէայի միջազգային հեռախօսային քոտն է
## Օրացոյց
* Տարուայ 82րդ օրը Մարտ 23-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 22-ը)
* 1982 թուական
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:82
83 (թիւ)

[մինի|աջից|160px|83-ը [Ֆրանսայի Վար տեփարթեմանի կարգային թիւն է]]
**83** (**ութսուներեք**) կենտ երկնիշ բնական թիւ է 82-ի եւ 84-ի միջեւ
## Թուագիտութիւն
*  քսաներեքերորդ պարզ թիւն է
*  եօթներորդ ապահով պարզն է
*  երեք յաջորդական պարզերու գումար է՝ 83=23+29+31
*  հինգ յաջորդական պարզերու գումար է՝ 83=11+13+17+19+23
* իր շրջուած տեսքով թիւի հետ գումարելիս կը դառնայ քառակուսի թիւ՝ 83+38=112
* անվտանգ պարզ թիւ է
## Գիտութիւն
* 83-ը պիսմութի (83Bi) ատոմային թիվն է 
## Աւանդոյթներ
* 83 տարեկան դառնալու պարագային հրեաները կը նշեն տղամարդու երկրորդ Պար Միցվան
## Այլ
* 83-ով ISBN ով կը նշուեն Լեհաստանի մէջ հրատարակուած գիրքերը
## Օրացոյց
* տարուայ 83րդ օրը Մարտի 24-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 23-ը)
* 1983 թուական
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:83
85 (թիւ)

**85** (**ութսունհինգ**), բնական թիւ է
* Տարուայ 85րդ օրը Մարտ 26-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 25-ը)
## Թուագիտութիւն
* երկու ձեով կը ներկայացուէ որպէս երկու քառակուսիներու գումար՝ 85=92+22=72+62
* ամենամեծ թիւն է, որուն համար 12+22+32+. . .+n2=1+2+3+. . .+m հաւասարումն ունի լուծում
## Պատմութիւն
* մ.թ.ա. 85 թուականէն Մեծն Տիգրանը կրած է «արքայից արքայ» տիտղոսը
## Այլ
* 85-ով ISBN ին մէջ կը նշուեն Պրազիլին մէջ հրատարակուած գիրքերը
## Տես նաեւ
* 1985 թուական
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:85
86 (թիւ)

[մինի|աջից|160px|Toyota 86 (ութ վեց, կամ [ճափոներէն՝ Հաչի-Րոքու (ハチロク)]]
**86** (**ութսունվեց**), բնական թիւ է։
* Տարուայ 86րդ օրը Մարտ 27-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 26-ը)
## Թուաբանագիտութիւն
* ուրախ թիւ է
* ուշագրաւ յատկութիւն մը՝ 86=(8×6=48)+(4×8=32)+(3×2=6)
## Գիտութիւն
* 86-ն են մետաղները Պարբերական աղիւսակին մէջ
## Այլ բնագավառներում
* +86-ը Չինաստանի միջազգային հեռախօսային քոտն է
* 86-ով ISBN ին մէջ կը նշուեն Սերպիոյ հրատարակուած գիրքերը

## Տես նաեւ
* 1986 թուական
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:86
87 (թիւ)

**87** (**ութսունեօթ**), բնական թիւ է
* Տարուայ 87րդ օրը Մարտ 28-ն է (նահանջ տարինեուն՝ Մարտ 27-ը)
## Թուագիտութիւն
* առաջին չորս պարզ թիւերու քառակուսիներու գումարն է՝ 87=22+32+52+72
* ուշագրաւ յատկութիւն՝ 84=5!-4!-3!-2!-1!
## Այլ ոլորտներում
* յայտնի տրամաբանան գտնիլուկի (16 06 68 88  98) պատասխանն է 
* 87-ով ISBN ին մէջ կը նշուեն Դանիոյ հրատարակուած գիրքերը
* 87 գործիքով զուիցերական Giant անունով Wenger բանակային դանակը նշուած է Կինեսի մրցանիշներու գիրքին մէջ

## Տես նաեւ
* 1987 թուական
## Ծանօթագրութիւններ
89 (թիւ)

**89** (**ութսունինը**) բնական թիւ է
* Տարուայ 89րդ օրը Մարտ 30-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 29-ը)
## Թուագիտութիւն
*  տասներկուերորդ Ֆիպոնաչչիի թիւն է
*  քսանչորսերորդ պարզ թիւն է
## Մշակոյթ
* 89-ով ISBN ին մէջ կը նշուեն Քորէային մէջ հրատարակուած գիրքերը

## Տես նաեւ
* 1989 թուական
## Ծանօթագրութիւններ
80 (թիւ)

**80** (**ութսուն**) զոյգ երկնիշ բնական թիւ է 79-ի եւ 81-ի միջեւ
## Թուաբանագիտութիւն
*  բերկրալի թիւ է
## Գիտութիւն
* 80-ը սնդիկի ատոմային թիւն է՝ 80Hg
## Այլ
* քանի մը լեզուներով 80-ը կը հնչէ որպէս՝ չորս անգամ քսան՝
** վրացերէն՝ ოთხმოცი 
** ֆրանսերէն՝ quatre-vingt
* ութսուն օր տեւած է Ժիւլ Վերնի վէպի հերոսի շուրջերկրեայ ճամբորդութիւնը
* Վիլֆրետոյ Փարեթոյի սկզբունքը, ըստ որու  ջանքերու 20%ը կը բերէն 80% արդիւնքի, այն պարագային, երբ մնացեալ 80%-ը կուտան ընդամենը 25% արդիւնք
## Օրացոյց
* Տարուայ 80րդ օրը Մարտ 21-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 20-ը)
* 1980 թուական
## Ծանօթագրութիւններ
81 (թիւ)

**81** (**ութսունմեկ**) կենտ երկնիշ բնական թիւ է 80-ի եւ 82-ի միջեւ
## Թուաբանագիտութիւն
*  բերկրալի թիւ է
* քառակուսի եւ չորրորդ աստիճանի թիւ է՝ 81=92=34
* իր թուանշաններու գումարի քառակուսին է՝ 81=(8+1)2 (ինչպէս 1458-ը եւ 1729-ը)
## Այլ
* 81-ը՝ 
** Ֆրանսայի Թարն տեփարթեմանի կարգային թիւն է
** Ռուսիոյ Դաշնութեան Փերմի երկրամասի քոտն է
* 81-ն են Թուրքիոյ, 81րդն է Տիւզճէ նահանգը 
* 81-ով ISBN ով կը նշուեն Հնդկաստանին մէջ հրատարակուած գիրքերը
* +81-ը Ճափոն զանգելու միջազգային քոտն է
* «Ութսունմեկ Եղբայրները» ճափոնական առակ է*

## Օրացոյց
* Տարուայ 81րդ օրը Մարտ 22-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 21-ը)
* 1981 թուական
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:81
9 Ապրիլ

**9 Ապրիլ**, տարուան 99-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 100-րդ) օրն է։

## Դէպքեր

## Ծնունդներ
* 1930, Յարութիւն Լեւոն Քեհէեան, հայ ֆութպոլիստ, յարձակող, կիսապաշտպան։ Մարզական վաստակաւոր վարպետ։ Հայաստանի վաստակաւոր մարզիչ (մահ․՝ 2015)։

## Մահեր
* 1924, Մատթէոս Զարիֆեան, հայ բանաստեղծ (ծն.՝ 1894)։

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Ապրիլ
9 Դեկտեմբեր

**9 Դեկտեմբեր**, տարուան 343-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 344-րդ) օրն է։

## Դէպքեր

## Ծնունդներ

* 1888․ Մարթին Նուրտընսթըրմ (մ․2 Մայիս 1945)

## Մահեր
* 1997, Լեւոն Վարդան (Լեւոն Պետիրեան), հայ գրող եւ ուսուցիչ (ծն․՝ 1925)։

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Դեկտեմբեր
9 Հոկտեմբեր

**9 Հոկտեմբեր**, տարուան 282-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 283-րդ) օրն է։
* Տարուան աւարտին կը մնայ 83 օր
[մինի|[Մկրտիչ Փորթուգալեան ]]

## Դէպքեր
* 1446. Քորէայի մէջ հրապարակեցաւ հանկըլ 한글 այբուբենը
* 1582. Սպանիոյ, Իտալիոյ, Փորթուկալի եւ Լեհաստանի մէջ սա օրը բաց է թողնուած 
* 1829. Խաչատուր Աբովեանը եւ Ֆրիտրիխ Փարոթը հասան Մասիսի գագաթը
* 2006. Հիւսիսային Քորէան իրականացուց միջուկային փորձարկում

## Ծնունդներ
16px  
* 1848. Մկրտիչ Փորթուգալեան  ազգային ազատագրական գործիչ
* 1940. Ճոն Լենըն  բրիտանացի երգահան, երգիչ
## Մահեր

* 1831, Իոանիս Քափոտիսթրիաս․յունազգի դիւանագէտ, բժիշկ եւ կոմս։ 

16px  
## Տօներ
* Փոստի համաշխարհային օր
* Ուկանտա՝ Անկախութեան Օր 

## Արտաքին յղումներ
* BBC: On This Day 
* 120px  https://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/october-9/ 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հոկտեմբեր
9 Մայիս

**9 Մայիս**, տարուան 129-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 130-րդ) օրն է։
 8 Մայիս 9px **9 Մայիս** 9px 10 Մայիս 
## Դէպքեր
* 1992, հայկական զօրքը կ'ազատագէ Շուշին, որն Արցախի պատերազմի ընթացքին հանդիսացաւ շրջադարձային իրադարձութիւն։

## Ծնունդներ

## Մահեր
 
## Տօներ

Ստորոգութիւն:Մայիս
9 Մարտ

**9 Մարտ**, տարուան 68-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 69-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 297 օր[մինի|150x150փքս|[Ճիւզեփէ Վերտի|Վերտի]]
## Դէպքեր
* 1842․ Միլանոյի «Լա Սքալա»յի բեմէն կը ներկայացուի Վերտիին նոր յօրինած «Նապուքօ» *Nabucco* օփերան  
*1953․ Մոսկուայի մէջ Սթալինի թաղման ժամանակ հրմշտոցի պատժառով հարիւրաւոր մարդիկ կը մահանան։
* 1959․ Նիւու Եորքին մէջ վաճառքի կը հանուի Պարպի պուպրիկը։
* 1965․ երկրաշարժ, հիւսիսային Էվոյիքոս ծոցին մէջ
* 1966․  Ֆրանսայի կառավարութիւնը կը յայտարարէ ՆԱԹՕ-ի կազմէն դուրս գալու մասին։
* 1983․ Պելկրատի մէջ կը սպաննուի Թուրքիոյ դեսպանը։
* 2021․ կը սկսի «Ոչ մէկ լուր արեւմտեան ճակատէն» Օսքարակիր ժապաւէնին նկարահանումը։
[մինի|196x196փքս|[Ժանսեմ (Յովհաննէս Սեմէրճեան)|Ժանսեմ]]

## Ծնունդներ
* 1920, Ժանսեմ, ֆրանսահայ գեղանկարիչ (մահ.՝ 2013)։
* 1922, Ռաֆայէլ Իշխանեան, լեզուաբան, գրականագէտ, մատենագէտ, բանասիրական գիտութիւններու տոքթոր, Հայաստանի գերագոյն խորհուրդի պատգամաւոր (մահ.՝ 1995)։
* 1966, Տուշման (իսկական անունը՝ Վարդան Ստեփանեան), Արցախի պատերազմի հերոս (մահ.՝ 1992)։
[մինի|159x159փքս|[Յովսէփ Արղութեան]]

## Մահեր
* 1801, Յովսէփ Արղութեան, արքեպիսկոպոս (ծն.՝ 1743)։
*1964, Էտկար Մանաս, միջազգային գնահատանքի արժանացած հայազգի երաժշտագէտ, յօրինող եւ խմբավար
* 1974, Խաչիկ Դաշտենց (Տոնոյեան), հայ խորհրդային գրող, թարգմանիչ, բանասէր (ծն.՝ 1910)։

## Տօներ
* DJ-ի համաշխարհային օր։
* Ուսուցչի օր (Լիբանան)։

Ստորոգութիւն:Մարտ
9 Յունուար

**9 Յունուար**, տարուան 9-րդ օրն է։
 8 Յունուար 9px **9 Յունուար** 9px 10 Յունուար 
## Դէպքեր

## Ծնունդներ
* 1924, Սերգէյ Փարաջանեան, հայ կինոռեժիսոր, նկարիչ  (մահ.՝ 1990)։

## Մահեր
* 1858, Մանուէլ Շաշիեան, հայ բժիշկ (ծն.՝ 1775)։

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Յունուար
9 Նոյեմբեր

**9 Նոյեմբեր**, տարուան 313-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 314-րդ) օրն է
*Տարուան աւարտին կը մնայ 52 օր
[մինի|195x195փքս|[Ալենուշ Տէրեան]]
[մինի|130x130փքս|[Ռիչըրտ Յովհաննէսեան|Ռիչըրտ Գասպար Յովհաննէսեան ]]
[մինի|201x201փքս|[Ալեսանտրօ Տել Փիեռօ|Ալեսանտրոյ Տել Փիերոյ]]

## Դէպքեր
* 1906, Թեոտոր Ռուզվէլտը դարձաւ օտար երկիր այցելած Միացեալ Նահանգներու առաջին նախագահը
* 1937, ճափոնական զօրքն իրենց վերահսկողութեան տակ կ'առնէն Չինաստանի Շանհայ քաղաքը
* 1938, "Բիւրեղապակեայ գիշերը" նացիական Գերմանիոյ մէջ. Կ'այրուին հրեաներու դպրոցներն ու սինակոկները
* 1985, Կարրի Քասփարովը յաղթելով Անաթոլի Քարփովը 22 տարեկանին կը դառնայ ճատրակի աշխարհի 13-րդ ախոյանը
* 1989, սկսեց “սառը պատերազմի” խորհրդանիշ Պերլինեան պատի քանդումը
* 1993, պոսնիական Մոսթար քաղաքին մէջ ռմբակոծութիւններէ կ'աuերուէ 1566-ին կառուցուած կամուրջը
* 1994, կը յայտնաբերուի տարմշթատթիում քիմիական տարրը
## Ծնունդներ
* 1818, Իւան Թուրկենեւ 
* 1916, Գերսամ Ահարոնեան 
* 1920, Ալենուշ Տէրեան  
* 1932, Ռիչըրտ Գասպար Յովհաննէսեան 
* 1974, Ալեսանտրոյ Տել Փիերոյ 
[մինի|176x176փքս|[Ղեւոնդ Ալիշան]]
[մինի|164x164փքս|[Շարլ տը Կոլ]]

## Մահեր
* 1778, Ճովանի Պաթիսթա Փիրանեզի (ծն․1720) իտալացի գեղանկարիչ, փորագրանկարիչ, արուեստի պատմաբան, հնաբան, ճարտարապետ
* 1901, Ղեւոնդ Ալիշան 
* 1970, Շարլ տը Կոլ 
*1980, Դանիէլ Դանիէլեան, (ծն․1909), ոտնագնդակի մարզիկ

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Նոյեմբեր
9 Սեպտեմբեր

**9 Սեպտեմբեր**, տարուան 252-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 253-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 113 օր
## Դէպքեր
* 1570՝ թուրքերը զաւթեցին Նիկոսիան
* 1801՝ Պաքուն կը մտցուէ Ռուսիոյ Կայսրութեան կազմին մէջ
160px
* 1850՝ Քալիֆորնիան դարձաւ Միացեալ Նահանգներու 31րդ նահանգը
* 1922՝ թուրքերու յաղթանակով աւարտուեցաւ 1919-1922 յոյն-թրքական պատերազմը
* 1969՝ Գանատայի մէջ ոյժի կը ստանայ անգլերէնի հետ հաւասար ֆրանսերէնի գործածութեան մասին օրենքը
* 2001՝ Էսթոնիոյ Փիարնու քաղաքի մէջ մեթիլային սփիրթի թունաւորումէն կը մահանայ 68 մարդ
* 2009՝ ժամը 9։09։09-ին կը կատարուի Տուպայի մեթրոյի բացման արարողութիւնը

## Ծնունդներ

 
* 1828՝ Լեւ Նիքոլայ Թոլսթոյ 
## Մահեր

* 2004՝Վարդան Արքպս. Տէմիրճեան 
## Տօներ
* Հանրապետութեան օր 
* Անկախութեան օր 
* Քրիզանթեմի օր 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Սեպտեմբեր
9 Փետրուար

**9 Փետրուար**, տարուան 40-րդ օրն է։
 8 Փետրուար 9px **9 Փետրուար** 9px 10 Փետրուար 
[մինի|161x161փքս|[Վահան Տէրեան]]

= Դէպքեր ==
[մինի|139x139փքս|[Զուրապ Անթոնով]]

## Ծնունդներ
* 1885, Վահան Տէրեան, անուանի հայ բանաստեղծ, քնարերգակ եւ հասարակական-քաղաքական գործիչ (մահ.՝ 1920)։
* 1856, Յարութիւն Շամշինեան, հայ նկարիչ (մահ.՝ 1914)։
* 1854, Զուրապ Նազար Անթոնով, վրացի թատերագիր (ծն.՝ 1820)։
[մինի|149x149փքս|[Չիկ Կորէա]]

## Մահեր

### Փետրուար

* 2021՝ Չիկ Կորէա, Ճազի աշխարհահռչակ դաշնակահար եւ երգահան

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Փետրուար
9 Օգոստոս

**9 Օգոստոս**, տարուան 221-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 222-րդ) օրն է։

*Տարուան աւարտին կը մնայ 144 օր
[մինի|213x213փքս|[Վարդգէս Պետրոսեան]]
[մինի|217x217փքս|[Յակոբ Կարապենց]]
[մինի|[Ճիլիըն Անտըրսըն|151x151փքս]]
[մինի|162x162փքս|[Յովհաննէս Հիսարեան]]
[մինի|151x151փքս|[Մահմուտ Տէրուիշ]]

## Դէպքեր

* 1173, Փիզայի աշտարակի շինարարութեան սկիզբը
* 1945, Նակասաքի քաղաքի ռմբակոծութեան զոհերու թիւը կը կազմէ 74 հազար

## Ծնունդներ

* 1932, Վարդգէս Պետրոսեան 
* 1925, Յակոբ Կարապենց, 
* 1968, Ճիլիըն Անտըրսըն 
* 1988, Ուիլիան 

## Մահեր

* 1916, Յովհաննէս Հիսարեան 
* 2008, Մահմուտ Տէրուիշ 
## Տօներ
*Բնիկ ժողովուրդներու համաշխարհային օր
*Հանրապետութեան օր (Սինկափուր)
*Խաղաղապահներու օր (Գանատա)

Ստորոգութիւն:Օգոստոս
90 (թիւ)

**90** (**իննսուն**), բնական թիւ է
* Տարուայ 90րդ օրը Մարտ 31-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 30-ը)
## Թուագիտութիւն
* Հարշատ թիւ է
* 90°-ի անկիւնն ուղիղ է
* ինը ձեւերով որպէս երկու պարզ թիւերու գումար ներկայացուող ամենափոքր թիւն է՝ 90=7+43=11+79=17+73=19+71=23+67=29+61=31+59=37+53=43+47
## Այլ
* +90-ը Թուրքիոյ միջազգային հեռախօսային քոտն է
* 90 վայրկեան է ֆութպոլի խաղի տեւողութիւնը
## Տես նաեւ
* 1990 թուական
## Ծանօթագրութիւններ
9 Յուլիս

**9 Յուլիս**, տարուան 190-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 191-րդ) օրն է։

## Դէպքեր

## Ծնունդներ
* 1902, Գրիգորի Սարգիսով (Սարգսեան), խորհրդային հայ բեմադրիչ, դերասան, սենարիստ (մահ.՝ 1964)։

## Մահեր
 
## Տօներ

Ստորոգութիւն:Յուլիս
9 Յունիս

**9 Յունիս**, տարուան 160-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 161-րդ) օրն է
*Տարուան աւարտին կը մնայ 205 օր
[մինի|[Նորրա պեկրավնինկսփլաթսէն (Norra begravningsplatsen) գերեզմանատունը]]

## Դէպքեր
* 1827՝ Սթոքհոլմին մէջ բացուեցաւ Նորրա պեկրավնինկսփլաթսէն (Norra begravningsplatsen) գերեզմանատունը
* 1873՝ բացումէն 16&nbsp;օր անց Լոնտոնին մէջ հրդեհէն ամբողջովին այրուեցաւ Ալեքսանտրա պալատը
* 1967՝ Վեցօրեայ պատերազմին Իսրայէլը Սուրիայէն կը գրաւէ Կոլանի բարձունքները
* 1997՝ Նուրսուլթան Նազարպաեւը կը յայտարարէ Ղազախստանի մայրաքաղաքը Ալմաթիէն Աքմոլայ (նախկին՝ Ցելինոկրատ, 1988-էն՝ Ասթանայ) տեղափոխելու մասին
[մինի|[Սերիոժա Սուքիաս Յարութիւնեան|Սերիոժա Յարութիւնեան]]

## Ծնունդներ

աջից|120px
* 1672՝ Մեծն Պետրոս 
* 1940՝ Սերիոժա Յարութիւնեան 
* 1988՝ Տիգրան Գէորգ Մարտիրոսեան 

## Մահեր

## Տօներ

## Ծանաւթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Յունիս
91 (թիւ)

**91** (**իննսունմեկ**), բնական թիւ է
* Տարուայ 91րդ օրը Ապրիլ 1-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 31-ը)
## Թուագիտութիւն
* առաջին վեց թիւերու քառակուսիներու գումարն է՝ 91=12+22+32+42+52+62
* երկու խորանարդներու գումար է՝ 91=43+33
## Այլ
* +91-ը Հնդկաստանի միջազգային հեռախօսային քոտն է
* 91-ով ISBN ին մէջ կը նշուեն Շուէտին մէջ հրատարակուած գիրքերը

## Տես նաեւ
* 1991 թուական
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:91
92 (թիւ)

**92** (**իննսուներկու**), բնական թիւ է
* Տարուայ 92րդ օրը Ապրիլ 2-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Ապրիլի 1-ը)
## Թուագիտութիւն
* իր շրջուած տեսքի թիւին գումարելիս կը ստացուի քառակուսի թիւ՝ 92+29=112
## Այլ
* +92-ը Փաքիստան զանգելու քոտն է
* 92-ով ISBN ին մէջ կը նշուեն որպէս միջազգային կազմակերպութիւններու, ինչպէս օրինակ, ԵՈՒՆԵՍՔՕյի հրատարակած գիրքերը
* 92-ն են հինգանկիւնային վաթսունանիստի գագաթները

## Տես նաեւ
* 1992 թուական
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:92
93 (թիւ)

**93** (**իննսուներեք**), բնական թիւ է
* Տարուայ 93րդ օրը Ապրիլ 3-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Ապրիլի 2-ը)
## Թուագիտութիւն
*  քսանութերորդ կիսապարզ թիւն է
*  3×պարզ տեսքի իններորդ թիւն է
## Այլ
* 93-ով ISBN ին մէջ կը նշուեն Հնդկաստանին մէջ հրատարակուած գիրքերը
* «Իննսուներեքը»  Վիքթոր Հիւկոյի վէպն է

## Տես նաեւ
* 1993 թուական
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:93
94 (թիւ)

մինի|աջից|160px|
**94** (**իննսունչորս**), բնական թիւ է
* Տարուայ 94րդ օրը Ապրիլ 4-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Ապրիլ 3-ը)
## Թուագիտութիւն
*  քսանիններորդ կիսապարզ թիւն է
*  2×պարզ տեսքի տասնչորսերորդ թիւն է
## Այլ
* +94-ը Շրի Լանքա զանգելու քոտն է
* 94 ոտնաչափ է NBA-ի պասքեթպոլի հարթակի երկայնքը (լայնքը՝ 50)
## Տես նաեւ
* 1994 թուական

Ստորոգութիւն:94
95 (թիւ)

մինի|աջից|160px|
**95** (**իննսունհինգ**), բնական թիւ է
* Տարուայ 95րդ օրը Ապրիլ 5-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Ապրիլ 4-ը)
## Թուագիտութիւն
*  երեսուներորդ կիսապարզ թիւն է
*  5×պարզ տեսքի հինգերորդ թիւն է
## Այլ
* +95-ը Մեանմար զանգելու քոտն է
## Կրօն
* 95-ն էին Մարին Լութերի թեզերը (1517 թուական)
* 95 անգամ իրենց աղոթքին Պահաի դաւանողները կը կրկնեն «Ալլահ-ու-Ապհա» (Աստուած փառաւոր է) 
## Տես նաև
* 1995 թուական
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:95
99 (թիւ)

աջից|100px
**99** (**իննսունինը**), բնական թիւ է
## Թուագիտութիւն
* ամենամեծ երկնիշ թիւն է
*  երջանիկ թիւ է
* երեք յաջորդական խորանարդներու գումար է՝ 99=23+33+43
* գլխիվայր շրջելիս կը ստացուի 66 թիւը
## Այլ
* 99 համարի շապիկը NHL-ի խաղացող Ուէյն Կրեթցքիին շնորհուած է
## Օրացոյց
* Տարուայ 99րդ օրը Ապրիլ 9-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Ապրիլ 8-ը)
* 1999 թուական
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:99
99942 Ապոփիս

**99942 Ապոփիս** (, նախապէս յայտնի որպէս **2004 MN<sub>4</sub>**), 370 մեթր տրամագիծով երկրամերձ աստեղնեակ մըն է, 2029 թուականի Ապրիլ 23-ին Երկիրին կամ Լուսինին բախուելու 2.7% հաւանականութեամբ:

## Անունը
Անունն ստացած է Յուլիս 19-ին, 2005 թուականի, եգիպտական Ռա արեւի աստուծոյ թշնամի Ապէպէն ():

## Բնութագրական Տուեալներ
NASA-ի գնահատականներով տրամագիծը 330 մ է, միջին խտութիւնը՝ 2.6 կ/սմ3, զանգուածը՝ 4×1010: 2029-ի մօտեցման ատենը Ապոփիսի պայծառութիւնը պիտի հասնէ գագաթնակէտին՝ 3.1 մակնեթուտի, անզէն աչքով տեսանելը ըլլալով: Անկիւնային արագւթիւնը պիտի կազմէ ժամուն 42°:

## Տես նաեւ
*162173 Ռիւկու
*101955 Պէնու

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Աստղագիտութիւն
A Farewell To Arms

**A Farewell To Arms**, վէպ մըն է գրուած Էռնեսթ Հեմինկուէյին կողմէ։ Պատմութիւնը տեղի կ'ունենայ Իտալիոյ մէջ, Առաջին համաշխարհային պատերազմին ընթացքին։ *A Farewell To Arms* վէպը հրատարակուած է 1929 թուականին, ու անոր գլխաւոր կերպարն է՝ Ֆրետերիք Հենրին, որ Իտալիոյ բանակին հարիւրապետներէն մէկն է։

*A Farewell to Arms* վիպակը կը պատմէ Ամերիկացի Ֆրետերիք Հենրիին եւ Քաթրին Պարքլիին սիրային յարաբերութեան մասին, Առաջին Համաշխարհային Պատերազմին ժամանակ։

Այս գործին հրատարակութիւնը ապահովեց Հեմինկուէյի տեղը՝ որպէս զգալի հեղինակութիւն վայելող արդի ամերիկացի գրող։ Գիրքը դարձաւ իր առաջին ամենաշատ սպառած (best-seller) երկը եւ կոչուած է «Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասին գրուած ամերիկեան լաւագոյն պատերազմական վէպը»։ Վերնագիրը հաւանաբար առնուած է 16-րդ դարու անգլիացի թատերագիր Ճորճ Փիլի համանուն բանաստեղծութենէն։

Վէպը քանի մը անգամ վերածուած է բեմական կամ պաստառի գործի․ նախ՝ թատրոնի համար 1930-ին, ապա որպէս շարժապատկեր՝ 1932-ին եւ դարձեալ 1957-ին, իսկ 1966-ին՝ որպէս երեք մասէ բաղկացած պատկերասփիւռի մանրաշարք (miniseries)։ 1996-ին նկարահանուած «Սիրոյ եւ պատերազմի մէջ» (In Love and War) ժապաւէնը կը ներկայացնէ Իտալիոյ մէջ Հեմինկուէյի կեանքը՝ որպէս շտապ օգնութեան կառապան, այն դէպքերուն ընթացքին, որոնք նախորդեցին «Հրաժեշտ զէնքին» (A Farewell to Arms) վէպի գրութեան։

2025 թուականէն ի վեր, «Հրաժեշտ զէնքին» վէպը կը համարուի հանրային սեփականութիւն։

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Վեպը գրապահարանում 
* Էռնեստ Հեմինգուեյ արխիվներ
* ինտերնետային արխիվներ, Հրաժեշտ զենքին

Ստորոգութիւն:1929 վէպեր
Ստորոգութիւն:Ամերիկեան վէպեր
Ստորոգութիւն:20-րդ դարու վէպեր
Adobe Photoshop

**Adobe Photoshop** (, *Ըտոպի Ֆոթոշափ*), բազմագործնական ձեւաւորման խմբագիր, մշակուած և տարածուած է Adobe Systems–ի համար Windows և OS X միջավայրերու վրայ։մինի|Պաշտոնական լոկոն

## Պատմութիւն

### Առաջին տարբերակը
1987 թուականին, Միշիկընի համալսարանի ուսանող Թոմաս Նոլը Macintosh–ի համար ստեղծած է Photoshop–ի առաջին տարբերակը։ Ան այդ անուանեց Display, բայց 1988 թուականին անուանափոխած է ImagePro։ 1988 թուականի սեպտեմբերին Adobe Systems–ը գնեց ծրագիրը։ Իսկ 1989 թուականին ծրագիրը վերանուանուեցաւ է Photoshop։ 1990 թուականին հրապարակուեցաւ Photoshop 1.0–ը։

## Adobe Creative Suite կառուցուածքը
Photoshop 8.0–ն ստեղծուած է 2003 թուականի հոկտեմբերին եւ անուանուած է Photoshop CS։

Photoshop 10.0–ն ստեղծուած է 2007 թուականի ապրիլին եւ անուանուած է Photoshop CS3։ CS3 հապաւումը նշանակում է, որ արտադրանքը Adobe Creative Suite–ի ինտեգրուած երրորդ տարբերակի ծրագրային փաթեթ է։ Նախորդ արտադրանքները՝ Photoshop CS–ը եւ CS2–ը, ամրապնդեցին իրենց պատկանող նոր արտադրական գիծը, փոխվեցաւ միայն ծրագրերուն խոորհրդանիշները․ աչքերով պատկերի փոխարէն, օգտագործեցին փետուրի նկար։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Տեղեկութիւն
98 (թիւ)

աջից|160px
**98** (**իննսունութ**), բնական թիւ է
## Գիտութիւն
* 98-ը՝
** քալիֆորնիում քիմիական տարրի ատոմային թիւն է
** Իանթէ ասթերոիտի կարգային թիւն է
## Առողջապահութիւն
* 98.6&nbsp;°F-ը մարդու մարմնի նորմալ ջերմաստիճանն է (36.6&nbsp;°C-ին կը համապատասխանէ) 
## Այլ
* Windows 98-ը Մայքրըսոֆթի գործառնական համակարգ է
* +98-ը Իրան զանգելու կոդն է
## Օրացոյց
* Տարուայ 98րդ օրը Ապրիլ 8-ն է (նահանջ տարիներին՝ Ապրիլ 7-ը)
* 1998 թուական
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:98