Էս-400 հրթիռային համակարգ

**Էս-400 Թրիումփ** (, սկզբնապէս՝ Էս-300ПМ3, դասիչը՝ **40Р6**, ԱՄՆ-ու ՊՆ եւ ՆԱԹՕ-ի դասակարգումով՝ **SA-21 Growler**, թարգմանաբար՝ «Փնթփնթան»)՝ մեծ եւ միջին հեռահարութեան ռուսական զենիթային հրթիռահամակարգ (ԶՀՀ) 
## Նշանակութիւն
Նախատեսուած է ժամանակէն եւ հեռանկարային օդա-տիեզերական յարձակման բոլոր տեսակի միջոցներու ոչնչացման համար: Ռուսիոյ կառավարոթեան 2007 թուականի Ապրիլ 28-ի որոշումով «Թրիումփ» զէնիթային հրթիռահամակարգը զինաւորման առնուած է:: «Թրիումփը» արտահանման տարբերակի անունն է: Ըստ արեւմտեան տեսաբաններու, Էս-400-ը, ОТРК-ի «Իսքանտերի» եւ Պասթիոն դասի ափամերձ հականաւային համակարգերու նման համակարգերու հետ միասին առանցքային դեր կը խաղայ Արեւմուտքին մէջ Anti-Access/Area Denial, A2/AD (Հասանելիութեան արգելքի գոտի) անունով յայտնի Ռուսիոյ ՌՈ նոր հայեցակարգին մէջ:, որուն էութիւնն այն է, որ ՆԱԹՕ-ի զօրքերը չեն կրնայ գտնուիլ եւ տեղաշարժուել A2/AD հասանելիութեան արգելքի գոտիի գործողութեան շառաւիղէն ներս առանց անվերականգնելի կորստի ենթարկուելու վտանգի:
Էս-400 անուան մասին հայաստանեան մամուլը կը գրէ հետեւեալը՝

## Հիմնական Ցուցանիշները
 
* թիրախի առաւելագոյն արագութիւնը՝ 4.8 քմ/եկվ
* յայտնաբերման հեռաւորութիւնը՝ 600 քմ
* ծածկոյթի գօտիի սահմանները՝ 
** ըստ հեռաւորութեան՝ 
*** առաւելագոյնը՝ 400քմ
*** նուազագոյնը՝ 2քմ
** ըստ բարձրութեան՝ 
*** առաւելագոյնը՝ 
**** մինչեւ 30 քմ (40Н6Е հրթիռով)
**** մինչեւ 27 քմ (48Н6ДМ հրթիռներով)
**** մինչեւ 30 քմ (9М96М հրթիռներով))
*** նուազագոյնը՝ 0,005 քմ
* միաժամանակ հրթիռակոծուող թիրախները՝ 80 (10 թիրախ իւրաքանչիւր ԶՀՀ-ով, ընդամենը մինչեւ 8 ԶՀՀ ընդհանուր ղեկավարման ներքոյ) (մինչեւ 2012 թուականը՝ 36 (6 ԶՀՀ-ով 6-ական թիրախ))
* պատրաստութիւնը՝ 0.6 վրկ սպասողական ռեժիմէն
* անդադար աշխատելւ ժամերը՝ 10 000
* ծառայութեան ժամկետի տարիները՝
** բաղադրիչներու՝ նուազագոյնը՝ 20
** հրթիռներու՝ 15

## Տեղակայում
Կանոնաւոր Էս-400 գումարտակը կը պարունակէ 32 հրթիռներով առնուազն ութ գործարկիչներ եւ շարժական հրահանգային կէտ: 2007-ի Մայիս 21-ի դրութեամբ Ռուսիոյ Օդոյժը յայտնած է, որ Էս-400-ը պիտի տեղակայուի ծառայութեան Մոսքուայի շուրջը: 2007-ի Օգոստոս 6-ին առաջին Էս-400-ը անցաւ ծառայութեան:
2009-ի Մարտ 17-ին Ռուսիոյ պաշտպանութեան նախարարը, որ ծառայութեան դրուած է երկրորդ  աւելի առաջադէմ Էս-400 «Թրիումփը»:
2009-ի Օգոստոս 26-ին Էս-400 համակարգներ տեղակայուեցան Հեռաւոր արեւելքին, Հիւսիսային Քորէայի հարեւանութեամբ:
Պալթեան նաւատորմը ստացած է Էս-400 ՍԱՄ համակարգը 2012-ի Փետրուարին: 
2013-ի Սեպտեմբերի դրութեամբ Ռուսիոյ զինուած ոյժերուն ունեցած հինգ Էս համակարգերը տեղակայուած էին՝ երկուքը Մոսքուային մօտ, մեկը՝ Խաղաղովկիանոսեան նաւատորմին, մեկը՝ պալթեան նաւատորմին եւ մեկը՝ Հարաւային ռազմական շրջանին: 2014-էն բանակին մատակարարուած է տարեկան երկուքէն երեք միաւոր Էս-400:
#### [[Սուրիա]]
2015-ի Նոյեմբերին տեղեկութիւն մը տարածուած է, որ արդիականացուած էՍ-400-ը Սուրիա փոխադրուած է ռուսական զօրամիաւորումներու հետ միասին Սուրիոյ կառավարութեան հետ համատեղ գործողութիւններու համար: Սակայն, Ռուսիոյ կողմը հերքած է սա տեղեկատուութիւնը: 2015-ի Նոյեմբեր 25-ին Ռուսիոյ կառավարութիւնն ըսած է, որ Սուրիոյ տարածքին պիտի տեղակայէ էՍ-400-ը Թուրքիոյ կողմէն ՍՈՒ-24 օդանաւը խոցելէն ետք: 

2017-ի Ապրիլի եւ Յունիսի միջեւ երկրորդ էՍ-400-ը տեղակայուեցաւ Համայի վարչական շրջանի Մասեաֆէն 13 քմ դէպի հիւսիս:
## Օգտագործողներ
մինի|Էս-400 «Թրիումփը» Յաղթանակի շքերթի վարժանքին 2012 թուականի Ապրիլ 13-ին
*  Ռուսիոյ դաշնութիւն՝ 23 գունդ ЗРС С-400 / 46 տիվիզիոն / 368 ПУ / 1472 ЗУР 2017 Նոյեմբեր 15-ի դրութեամբ
*  Պելառուս՝ երկու տիվիզիոն մատակարարուած են 2016 թուականին 
*  Չինաստանի ԺՀ՝ 2015 թուականի Ապրիլին յայտարարութիւն ըրուած է պայմանագիր մը կնքելու մասին, րուն արժէքը կը կազմէր աւելի քան $ 3 միլիար:; առաջին համակարգը մատակարարուած է 2018-ի Յունուար-Մայիսին

###### Հնարաւոր Օգտագործողներ
*   Հնդկաստան՝ 2015-ի Դեկտեմբեր 18-ին Պաշտպանական գնումներու խորհուրդը հաւնութիւն տուաւ հինգ Էս-400 համակարգերու ձեռքբերումը:.
*  Թուրքիա՝ 2017-ի Ապրիլ 28-ին Թուրքիոյ ԱԳՆ-ը ըսաւ ռուսական Էս-400 համակարգերու մատակարարման համաձայնագիրի մասին: 2017-ի Սեպտեմբեր 12-ին յայտարարուեցաւ համակարգերը Թուրքիոյ մատակարարելու մասին:: Թուրքիոյ պաշտպանութեան նախարար ըսաւ, որ առաջին համակարգներու մատակարարումը պիտի սկսուի 2019 թուականին: Գործարքի արժէքը կը գնահատուէր $ 2 միլիարէն աւելի:
*  Սէուտական Արաբիա՝ 2017 թուականի Հոկտեմբեր 5-ին Սալման Պըն Ապտել Ազիզ Ալ Սէուտ թագաւորը Մոսքուա կատարած այցի ատենը պայմանաւորուեցաւ Էս-400 համակարգերու ձեռք բերման մասին: Սակայն, ինչպէս Forbes-ը գրած է, Ռուսիոյ դէմ պատժամիջոցներու պատճառաւ ստիպուած էր հրաժարիլ ատկէ:
*  Մարոք՝ 2017 թուականի Նոյեմբերին ԶԼՄ-ուն մէջ տեղեկութիւն յայտնուած է Մարոքին մէջ Էս-400 համակարգերու մատակարարման բանակցութիւններու մասին:
*  Իրաք՝ 2018 թուականի Փետրուարին Al Sura գործակալութիւնը յայտնած է, որ Իրաքի պաշտպանութեան նախարարութեան պատուիրակութիւնը ռուսական Էս-400 համակարգեր գնելու պայմանները քննարկելու համար Ռուսիա ժամանած է: Աւելի ուշ Իրաքի Ռուսիայ դեսպան Հայտար Հատի ըսած է, որ Իրաքը տուեալ պահուն «Էս-400 համակարգ ձեռք բերելու ոչ մեկ ցանկութիւն ունի» .
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հրթիռային զէնք