Լիւպլեանայի Համալսարան

**Լիւպլեանայի համալսարան** (, ), սլովենիոյ ամէնահին եւ ամէնախոշոր համալսարանն է եւ Եւրոպայի ամէնախոշորներէն մէկը:
## Պատմութիւն
սլովեներէնով ուսուցանող համալսարան ստեղծելու պահանջը կը զգացուէր 19րդ դարու երկրորդ կիսուն, երբ զգալի թիւով սլովենացի ակադեմականներ կ'աշխատէին Կեդրոնական Եւրոպայի ամբողջ տարածքին, երբ աւելի մեծաթիւ սլովենացի ուսանողներ ներգրաւուած էին Աւստրիա-Հունգարիոյ օտարալեզու համալսարաններէն ներս, գլխաւորապէս Աւստրիոյ եւ Չեխական հողերու (Փրակի Քարլի համալսարան կամ Օլոմոուցի Համալսարան, որուն սլովեն փիլիսոփայ՝ Ֆրանք Սամուէլ Քարփէն Franc Samuel Karpe 1781-ին դարձաւ ռեկտոր): 1890-ականներուն արդէն ձեւաւորուած էր սլովենական համալսարան հիմնելու համար միացեալ խորհուրդ, որուն առաջնորդներն էին Հէնրիք Թուման եւ Ալեշ Ուշէնիչնիքը: 1898-ին Քարնիոլայի տարածքային կառավարութիւնը հիմնեց կրթաթոշակներ բոլոր այն ուսանողներուն համար, որ պատրաստ էին ուսանելու բացուելիք Լիւպլեանայի համալսարանէն ներս:Սակայն, քաղաքական որոշ աննպաստ հանգամանքներու պատճառաւ համալսարանի հիմնումը կանխուեցաւ մինչեւ Աւստրիա-Հունգարիոյ կայսրութեան անկումը: 1918-ին սլովեններու, խրուաթներու եւ սերպերու պետութեան ստեղծումով հնարաւոր դարձաւ համալսարանի բացումը: 23 Նոյեմբեր 1918-ին կայացաւ Լիւպլեանայի համալսարանի հիմնադիր խորհուրդի առաջին հաւաքը: Համալսարանի առաջին դասախօսութիւնը կայացաւ 1919-ի Դեկտեմբեր 2-ին:
### Առաջին Տասնամեակները

1919-ին համալսարանը կազմուած էր հինգ բաժանմունքներէ՝ իրաւաբանութեան, փիլիսոփայութեան, մեքենաբանութեան, աստուածաբանութեան եւ բժշկագիտութեան: Համալսարանի տեղը Լիւպլեանայի կեդրոնական Քոնկրեսի ասպարէզին էր, շէնքին մը մէջ, որ 1902-էն մինչեւ 1918-ը ծառայած էր որպէս Քարնիոլայի պետական առանձնատուն: 1920-ականներու կէսերուն համալսարանը վերանուանուեցաւ «Լիւպլեանային մէջ Ալեքսանտր թագաւորի համալսարան» (Universitas Alexandrina Labacensis) եւ կը շարունակէր աճիլ, չնայած ֆինանսական դժուարութիւններուն եւ Եուկոսլաւիոյ կեդրոնապաշտ իշխանութիւններու մշտական ճնշումներուն:  1941-ի ներխուժումէն ետք համալսարանը կը շարունակէր իր գործունէութիւնը Իտալիոյ եւ Նազիական Գերմանիոյ գերիշխանութեան ներքեւ:

## Համալսարանին Հետ Կապ Ունեցած Նշանաւորներ
Համալսարանի նշանաւոր աւարտածներէն է Մելանիա Թրամփը, Միացեալ նահանգներու առաջին տիկինը: Նէ համալսարան ընդունուած, սակայն չէ աստիճանաւորուած:: Սլավոյ Ժիժէքը Slavoj Žižek սլովենացի հոգեվերլուծաբան փիլիսոփայ է եւ հեկելական մարքսիստ: Ճանչցուած գործարար եւ քաղաքական գործիչ է Զորան Եանքովիչը (, , ծն.1953)
* Եոժէ Փլէչնիք Jože Plečnik ճարտարապետ
* Տիմիթրիյ Ռուփէ Dimitrij Rupel դիւանագէտ
* Ալեշ Տեպելեաք Aleš Debeljak
* Եանքոյ Փրունք Janko Prunk պատմագէտ
* Տանիլոյ Թիւրք Danilo Türk միջազգային իրաւագէտ
* Եոսիփ Փլէմել Josip Plemelj
* Վոյցիեխ Ռուպինովիչ Wojciech Rubinowicz բնագիտութեան տեսաբան
* Միլան Վիտմար Milan Vidmar ելեկտրագէտ
** **քաղաքական գործիչներ**
*** 2002-2007-ին Սլովենիոյ նախագահ՝ Եանէզ Տրնովշէք Janez Drnovšek (ծն.1953)
*** 2004-08, 2012-13-ին Սլովենիոյ վարչապետ  Եանէզ Եանշա Janez Janša (ծն.1958)
*** 1991-2002-ին Սլովենիոյ առաջին նախագահ՝ Միլան Քուչան Milan Kučan (ծն.1941)
*** 2012-էն Սլովենիոյ նախագահ Պորութ Փահոր Borut Pahor (ծն.1963)
*** Սլովենիոյ առաջին վարչապետ Լոիզէ Փէթերլէ Lojze Peterle (ծն.1948)
*** 2002-04-ին Սլովենիոյ չորրորդ վարչապետ Անթոն Ռոփ Anton Rop (ծն.1960)
*** 2017-էն Միացեալ նահանգներու առաջին տիկին Մելանիա Թրամփ Melania Trump

## Ծանթագրութիւններ