Զարեհ Խրախունի

**Զարեհ Խրախունի (Արթօ Ճիւմպիւշեան )** (16 Հոկտեմբեր 1926 - 27 Նոյեմբեր 2015), հայ բանաստեղծ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Պոլիս։ Կը յաճախէ Գափամաճեան վարժարանը, ապա Բ. դասարանէն սկսեալ Վիեննական Մխիթարեան վարժարանը, զոր կ'աւարտէ 1945-ին, պատուոյ յիշատակութեամբ։ Բարձրագոյն ուսումը ստացած է Պոլսոյ համալսարանէն, նախ հետեւելով իրաւագիտութեան, եւ ապա՝ գրականութեան ֆաքիւլթէի Փիլիսոփայական գիտութիւններու բաժինին, զոր կ'աւարտէ 1951-ին։ Ապա հետեւած է գրականութեան եւ արուեստի պատմութեան դասընթացքներու, Փարիզ։
 
## Գրական վաստակ
Սկսած է հրատարակել պատերազմէն անմիջապէս ետք։ Նոյն օրերերուն, մասնակցած է Պոլսոյ գրական շարժման՝ նոր ոճ բերելով անոր։ Հանդիսացած է իր սերունդի բանաստեղծներու ձգտումներուն գլխաւոր արտայայտիչը՝ բանաստեղծութեան նոր ըմբռնումի մը կիրարկումով։ Ունեցած է նաեւ գործնական դեր եւ խմբագրական պատասխանատու մասնակցութիւն, Մխիթարեան Սանուց Միութեան «Սան» պարբերաթերթի  հրատարակութեան եւ «Մարմարա» օրաթերթի գրական բաժինին ստորագրած է յօդուածներ, գրական թէ՛ մտածողական բնոյթի։ Կատարած է թարգմանութիւններ։ Ունեցած է ուսուցչական երկարամեայ գործունէութիւն։ Բանաստեղծութեան իր պատկերացման փայլուն դրսեւորումներն ու իր բանաստեղծական ժողովածուները հրատարակուած են 1960–ականներու սկիզբներէն։

Զարեհ Խրախունի հասած է որոշ բարձունքի մը, իր ինքնատիպ թէքնիքով, բիւրեղացած լեզուով եւ իմացական արժանիքներով:

Իր կատարած լուրջ եւ բեղուն գրական գործունէութեամբ եւ բանաստեղծելու արտակարգ կարողութեամբ արժանի է ինքնուրոյն տեղ մը գրաւելու արդի գրականութեան պատմութեան մէջ:

## Երկերու մատենագիտութիւն
* Տօնակարգ, Իսթանպուլ, 1973, 104 էջ:
* Զբօսապտոյտ, Իսթանպուլ, 1978:
* Ես եւ ուրիշներ, Երեւան, 1982, 209 էջ:
* Դիւցազնահանդէս, Իսթանպուլ, 1984, 208 էջ:
* Ուղիներ, Իսթանպուլ, 1987, 136 էջ:
* Ստուեր եւ արձագանգ, Մոնրէալ, 1988, 104 էջ:
* Նշմարներ միւս երեսէն (յօդուած, խմբ. ուսումնասիրութիւններ, ծանօթութիւններ, գրախօսութիւններ, թարգմանութիւններ, ակնարկ), Իսթանպուլ, 1991, 392 էջ:
* Ազատերգութիւն, Երեւան, 1993, 212 էջ:
* Ազատերգութիւն, Լոս Անճելըս, 1993, 174 էջ:
* Քար Հայաստանի, Էջմիածին, 1997, 116 էջ:
* Շերտի վրայ ճարտարախաղ, Իսթանպուլ, 1998, 112 էջ:
* Դարապատում (դիւցազներգութիւն), Երեւան, 2001, 90 էջ:
* Մեսրոպատօն, Իսթանպուլ, 2005, 148 էջ:
* Հարցարան, Իսթանպուլ, 2007, 160 էջ:
* Տօնազանգ, Երեւան, 2007, 300 էջ:
* Տօնականչ, Երեւան, 2010, 312 էջ:
* Կաթիլներ, կաթիլներ, Իսթանպուլ, 2013, 156 էջ:

## Ստացած մրցանակներ
* 1989 թուականին արժանացած է Վազգեն Ա. Ամենայն հայոց կաթողիկոսի կոնդակին եւ Սուրբ Սահակ-Սուրբ Մեսրոպ շքանշանին
* Համազգայինի «Անահիտ» գրական մրցանակ։
* ՀԲԸՄ-ի Ալեք Մանուկեան Մշակութային Հիմնադրամի մրցանակ։
* Ֆրանսահայ գրողներու «էլիզ Գաւուքճեան-Այվազեան» գրական մրցանակ։
* «Հայկաշէն Ուզունեան» գրական մրցանակ։
* ՀՀ-ի Մովսէս Խորենացի պետական պատուոյ նշան։
* Թուրքիոյ Հայոց Պատրիարքութեան Ա. կարգի շքանշան։

## Գրականութիւն

* Վազգեն Գաբրիէլեան, Հայ նորագոյն գրականութիւն (Սփիւռքահայ գրականութիւն), Երեւան, 2008, էջ 409-423։
* Հայկական համառօտ հանրագիտարան, հատ. 2, Երեւան, 1995, էջ 537։
* Ով ով է (Հայեր։ Կենսագրական հանրագիտարան), հատ. 1, Երեւան, 2005։

## Աղբիւր
* Հայ Կեանք եւ Գրականութիւն, Յարութիւն Քիւրքճեան, երկրորդական բաժին Ա. տարի, էջ 246:
* Ժամանակակից Իսթանպուլահայ Գրողներ, Կարօ Աբրահամեան, Ա. հատոր, Անթիլիաս 2004, էջ 166-167:
* Սփիւռքահայ Արդի Գրականութիւն, էջ 500:

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Զարեհ Խրախունի-85 
* Պոլսահայ Բանաստեղծ Զ. Խրախունիի «Տօնազանգ» Ժողովածուն

Ստորոգութիւն:1926 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:16 Հոկտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Ստորոգութիւն:Բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Պոլսահայ բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետներ
Ստորոգութիւն:27 Նոյեմբերի մահեր
Ստորոգութիւն:2015 մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ