ԿԻՊՐՈՍԻ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՌԱՏԻՈԺԱՄ

alt=Կիպրոսի Ռատիոկայանի շէնք|մինի|Կիպրոսի Ռատիոկայանի մայր շէնք**Կիպրոսի Հայկական Ռատիոժամը** պետական Ռատիոհեռուստաընկերութեան հաստատութեան մէկ փոքր մասնիկն է։  

## ՊԱՏՄԱԿԱՆ
Կիպրոսի Ռատիոկայանը CBC-ին, յետագային Cyprus Broadcasting Corporation-ը, հիմնադրուած է Հոկտեմբեր 1953 թուականին, Կիպրոսի անկախութենէն եօթը տարիներ առաջ։ Կիպրոս իր անկախութիւնը հռչակած է 1 Հոկտեմբեր 1960-ին։  

1957-ին, կը հաստատուի նաեւ հեռատեսիլի կայանը։ Ռատիոյկայանն ու հեռատեսիլի կայանները մինչեւ օրս կը գործեն, որպէս մէկ ամբողջութիւն, մէկ վարչակազմի ներքոյ։ Կիպրոսի հեռուստաընկերութիւնը, կիսակառավարական հաստատութիւն մըն է եւ 1959-էն սկսեալ վերանուանուած է CyBC - Cyprus Broadcasting Corporation (անգլերէնով), իսկ յունարէնով ΡIK - Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου։

Յունարէն, թրքերէն եւ անգլերէն լեզուներով առաջին ձայնասփռումները տեղի ունեցած են 4 Հոկտեմբեր 1953-ին։ Իսկ Հայկական Ռատիոյժամի առաջին ձայնասփռումը տեղի ունեցած է 17 Նոյեմբեր 1953-ին, մօտաւորապէս հիմնադրութենէն վեց շաբաթ ետք, Ռատիոկայանի առաջին ալիքէն, ամիսը մէկ անգամ, կէս ժամ տեւողութեամբ մինչեւ 1955 թուականը։ Առաջին խօսնակը եղած է Պրն․ Սարգիս Խասգալեանը, որ միեւնոյն ժամանակ վարած է Ազգային Առաջնորդարանի քարտուղարութեան պաշտօնը։ Յստակ չէ սակայն, թէ մինչեւ ո՞ր թուականը ան եղած է հայկական ռատիոժամի խօսնակ։ Աղբիւր՝ ուսումնասիրող-հետազօտող Ալեքսանդր Հատճիլիրաս։

1955-1963/64 տարիներուն, Հայկական Ռատիոժամի յայտագիրը կը սկսի  ձայնասփռուիլ Կիպրոսի Ռատիոկայանին երկրորդ ալիքէն, իսկ 1965-էն սկսեալ, վերջնականապէս կը տեղափոխուի երկրորդ ալիքի վրայ, 603 Քիլօ սիքըլ, 498 մեթր վրայ (միջին ալիք) եւ մուտք կը գործէ շատ մը հայօճախներէ ներս, Կիպրոսի մէջ կամ Կիպրոսէ դուրս, ոգեւորելով ընտանիքի բոլոր անդամները առանց սեռի ու տարիքի խտրութեան։ Իսկ 1996-էն սկսեալ, մնալով հանդերձ ռատիոկայանի երկրորդ ալիքի յայտագիրներու շարքին, միջին ալիքէն  կը տեղափոխուի FM STEREO 91.1 մէկահերցի վրայ։

Մինչեւ Լիբանանի եւ շրջակայ հայկական գաղութներու (Եւրոպա, ԱՄՆ կամ Աւստրալիա) մէջ անձնական ռատիոկայաններու կայացումը (80-ական թուականներէն ետք), Կիպրոսի հայկական Ռատիոժամը եղած է Միջին Արեւելքի մի՛ակ հայկական ռատիոժամը։ Մինչեւ օրս, ան կը հանդիսանայ նաեւ միակ հանրային մակարդակի հայկական Ռատիոժամը աշխարհի մէջ։

2020-էն սկսեալ, Ռատիոժամի յայտագիրները կարելի է ունկնդրել համացանցի միջոցաւ cybc.com.cy , LIVE Radio , RIK2, ինչպէս նաեւ աւելի ուշ Audio on Demand վրայ։

## ՍԿԶԲՆԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆԻ ԾՐԱԳԻՐՆԵՐՈՒ ԵՒ ՅԱՅՏԱԳԻՐՆԵՐՈՒ ՑԱՆԿ
Սկզբնական շրջանին հայկական ռատիոժամի յայտագիրները կը ձայնասփռուէին հետեւեալ օրերուն ։-

1953-1955 միայն Երեքշաբթի օրերը, ամիսը մէկ անգամ (կէս ժամ տեւողութեամբ)։

1955-1970 միայն Կիրակի օրերը 1970-1975 Չորեքշաբթի եւ Կիրակի օրերը։

1976-1977 Չորեքշաբթի, Շաբաթ եւ Կիրակի օրերը։

1978-1980 Երկուշաբթի, Չորեքշաբթի, Ուրբաթ, Շաբաթ եւ Կիրակի օրերը։

1981-էն սկսեալ ամէնօրեայ դրութեամբ, շաբաթը եօթը օր, մէկ ժամ տեւողութեամբ։

1996-էն սկսեալ, FM STEREO 91.1 մէկահերց ալիքի վրայ կ.ե. ժամը 5-6։

Հայկական Ռատիոժամը իր գործունէութիւնը կը շարունակէ մինչեւ օրս, օրական դրութեամբ երեկոյեան ժամը 5.00-6.00 ձայնասփռելով հայկական երգեր, լուրեր եւ տարբեր նիւթերով յայտագիրներ։

### Նորօրեայ Յայտագիրներու Ցանկ․-
Երկուշաբթի օր - «21-րդ դարու Արդի Կինը» յայտագիրը - Կը պատրաստէ եւ կը ներկայացնէ - Նայիրի Մուրատեան (Քիւսպէկեան)

Երեքշաբթի օր - «Հարզազրոյցներ» յայտագիրը - Հարցազրոյցները կը ծրագրէ, կը համակարգէ եւ կը վարէ Նայիրի Մուրատեան (Քիւսպէկեան)

Չորեքշաբթի օր - «Ռատիօ Պարբերաթերթ» յայատգիրը - Կը պատրաստէ եւ կը ներկայացնէ Տիանա Պետրոսեան-Պանայի

Հինգշաբթի օր - «Առողջապահական» յայտագիրը - Կը պատրաստէ եւ կը ներկայացնէ Տիանա Պետրոսեան-Պանայի

Ուրբաթ օր - «Գրական» յայտագիրը - Կը պատրաստէ եւ կը ներկայացնէ Վիոլէթա Անդրանիկի Նալչաճեան

Շաբաթ օր - «Ռատիօ Պարբերաթերթ» - Կը պատրաստեն եւ կը ներկայացնէ փոխնիփոխ Տիանա Պետրոսեան-Պանայի եւ Նայիրի Մուրատեան (Քիւսպէկեան)

Շաբաթ օր - Ամիսը անգամ մը - «Նարեկի Ձայն» յայտագիրը - Մասնակցութեամբ Նարեկ հայկական Վարժարաններու Նախակրթարանի եւ Միջնակարգի աշակերտներուն եւ Հայերէն լեզուի ուսուցիչներուն - Կը համակարգէ Նայիրի Մուրատեան (Քիւսպէկեան) Փետրուար 2025-էն սկսեալ

Կիրակի օր - «Բարոյախօսական դրուագրներ» - Կը ներկայացնեն Գերապատիւ Տ․ Յովհաննէս Ծ․ Վրդ․ Սաղտըճեան եւ Տէր Մաշտոց Աւագ Քհնյ․ Աշգարեան  եւ Տէր Մոմիկ Աւագ․ Քհնյ․ Հապէշեան - կը համակարգէ Նայիրի Մուրատեան (Քիւսպէկեան) Յունուար 2025-էն սկսեալ

Հայկական Տաղաւար Տօներու յատուկ յայտագիրներ զրոյցի տեսքով - Կը ծրագրէ եւ կը համակարգէ Նայիրի Մուրատեան (Քիւսպէկեան), մասնակցութեամբ Թեմիս Կաթողիկոսական փոխանորդի

- Գերաշնորհ Տ․ Խորէն Արք․ Տողրամաճեան - 2020 - 2024

- Գերաշնորհ Տ․ Կոմիտաս Արք․ Օհանեան - 2025

Հայկական եւ Միջազգային տօներու նուիրուած իւրայատուկ յայտագիրներ - կը պատրաստեն եւ կը ներկայացնեն Նայիրի Մուրատեան (Քիւսպէկեան), Տիանա Պետրոսեան-Պանայի եւ Վիոլէթա ԱնդրանիկիՆալչաճեան։

## ԱՇԽԱՏԱԿԱԶՄ
Հայկական Ռատիոկայանի աշխատակազմին մէջ եղած եւ ուրոյն դերակատարութիւն ունեցած է մայեսթրօ Սեպուհ Աբգարեանը իր յայտնի «Պատուէրներ» յայտագիրով 70-ականներու եւ 80-ականներու ժամանակաշրջանին։

Սիլվա Թաշճեան (Լիաժամ պաշտօնեայ մինչեւ 2005), Սիսի Թորոսեան (Լիաժամ պաշտօնեայ մինչեւ 2004), Նազիկ Կոստանեան (Լիաժամ պաշտօնեայ մինչեւ 2016) եւ Հայրապետ Թորոսեան (մասնաժամ պաշտօնեայ մինչեւ 2004)։

Լուրեր խմբագրող Հայրապետ Կէօքճեան (մինչեւ 2005)։

նշենք նաեւ, թէ Լիբանանեան քաղաքացիական պատերազմի տարիներուն, շնորհիւ Աշճեան թուրզի նիւթական ներդրումին, Կիպրոսի Հայկական Ռատիոժամը ծաղկունք ապրեցաւ։

### Ներկայ Անձնակազմի Պատկեր․-
Վիոլէթա Անդրանիկի Նալչաճեան 1988 մինչեւ օրս - Արտադրող/ներկայացնող - մասնաժամ (բաց ժամկէտով պաշտօնեայ)։

Նաիյրի Մուրատեան (Քիւսպէկեան) 2004 մինչեւ օրս - Արտադրող/հաղորդավար - մասնաժամ (բաց ժամկէտով պաշտօնեայ)։

Տիանա Պետրոսեան-Պանայի 2004 մինչեւ օրս - Արտադրող/հաղորդավար - մասնաժամ (բաց ժամկէտով պաշտօնեայ)։

Արթօ Դաւիթեան եւ Վահան Այնէճեան 2006 մինչեւ օրս - Լուրեր խմբագրող (տարեկան դրութեամբ համաձայնագիրի հիմամբ)։

Նայիրի Մուրատեան (Քիւսպէկեան) եւ Տիանա Պետրոսեան-Պանայի իրենց լայն մասնակցութիւնը կը բերեն նաեւ Ռատիոկայանի առաջին ալիքի եւ մնացեալ ալիքներու տարբեր բնոյթի աշխատանքներուն՝ առօրեայ դրութեամբ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հաղորդակցութեան տեսակներ