Թինոս

մինի|Թինոս․ դիրքը 
**Թինոս** (յուն․՝  Τήνος*)*, Էգէական Ծովուն Քիքլատես կղզեխումբին արեւելեան կողմը գտնուող լեռնային կղզի, Անտրոս կղզիին հարաւ-արեւելքը, Միքոնոս կղզիին հիւսիս-արեւմուտքը, Յունաստան։ Մայրաքաղաքն է Հորա կամ Թինոս։  Հնադարէն զարգացած մարմարարուեստը ներառնուած է Եունեսքոյի Անշօշափելի Մշակութային Ժառանգութեան Ցանկին մէջ։  Կղզին ծանօթ է նաեւ իր աղաւնետուներով։
մինի|Թինոս, տիեզերքէնմինի|Հորա կամ Թինոս

## Հակիրճ տեղեկութիւններ
մինի|Անտրոս եւ Թինոս բաժնող նեղուցը
### Աշխարհագրութիւն
Թինոս կը գտնուի Անտրոս կղզիին հարաւ արեւելքը, Միքոնոս կղզիին հիւսիս-արեւմուտքը եւ Սիրոս կղզիին հիւսիս-արեւելքը։  Կէս ծովային մղոն միայն զայն Անտրոսէն կը բաժնէ, իսկ Միքոնոսէն՝ 5 մղոն եւ Սիրոսէն՝ 12։ 

Կղզին կը նմանի երկայնաձեւ եռանկիւնի մը։  Ամենաբարձր գագաթը Ցիքնիաս 726 մ․, կը գտնուի կղզիին արեւելքը, իսկ կեդրոնը՝  Էքսոմվուրղօ ժայռը՝ 641 մ․։  Ծովեզր 114 քմ․ է եւ կ՛ընդգրկէ կղզիին շուրջը գտնուող ժառակղզիակները։  Ունի 41 ծովափներ։

### Բուսական եւ կենդանական աշխարհ
Բուսականութիւնը կը բաղկանայ թուփերէ՝ մայրի, մրտենի, փշասարդ եւ ծառիկներէ որոնք ըմպելիքի եւ խոհարարութեան յարմար են, ինչպէս օրինակ՝ քարաձանձ, լեռնային թէյ, զուիրակ, ծոթրին, «քափարի», եւայլն։  Կղզին նաեւ հարուստ է վայրի սունկերու տարբեր տեսակներով։  

Թինոսի տարածքին կը հանդիպինք վայրի աղաւնիներու, նապաստակներու, մողէսներու, օձերու եւ ուրիշ սողուններու, քարայծներու, կաքաւներու եւ Սեպտեմբերէն մինչեւ Փետրուար զանազան գաղթող թռչուններու՝ տատրակներ, լորիկներ, վայրի բադեր, եւայլն։
կենտրոն|մինի|440x440փքս|Հորա կամ Թինոս համայնապատկեր

## Պատմական ակնարկ
մինի|Փոսիտոնաս աստուծոյ նուիրուած սրբավայրը

### Անուանում
Թինոս անունը առած է իր առաջին բնակիչէն՝ Թինոս․ Փոքր Ասիոյ Քարիա շրջանէն յոնիացի գաղթականներու առաջնորդ։ 

### Առասպել
Ըստ առասպելին, ծովու աստուած Փոսիտոնաս, կղզին կը ղրկէ արագիլներու երամ մը, որպէսզի բնակիչները փրկեն բազմաթիւ օձերէն որոնք կղզին ողողած էին։

### Հնագոյն տարիներ
Թինոսի հարաւ-արեւմտեան ափերուն, Քասթրի կոչուած շրջանը եղած է առաջին բնակավայրը՝ Նոր Քարէ Դար եւ Քիքլատեան առաջին ժամանակաշրջան։
մինի|«Էլի» յածանաւ
Յունապարսկական պատերազմներուն ընթացքին, մաս կը կազմէ Աթէնքի Դաշինքին։  Կղզիին պատմութիւնը Քիքլատեսի պատմութեան կը հետեւի։

### Նորագոյն եւ Ժամանակակից շրջան
30 Յունուար 1823-ին կը յայտնաբերուի Աստուածամօր նկարը, որ ազգային յուզում կը պատճառէ ու կը մեկնաբանուի իբրեւ սուրբ լուր արդարացի Յունական Ապստամբութեան։  1825-ին կը սկսի Աստուածամօր եկեղեցւոյ կառուցումը․ ճարտարապետն է Իզմիրցի յոյն Էֆսթրաթիոս Քալոնարիս։ 

#### Աստուածամօր եկեղեցին
Աստուածամօր եկեղեցին, Յունաստանի գլխաւոր ուխտավայրերէն է․ անոր տօնին՝ 15 Օգոստոս, եւ նախորդող ու յաջորդող շաբաթներուն տասնեակ հազարներով ուխտաւորներ կղզին կ՛ողողեն։

#### «Էլի» յածանաւի ականահարում
Բ․ Համաշխարհային պատերազմի ընթացքին, իտալական յարձակման նախօրեակին՝ 15 Օգոստոս 1940, Ս․ Աստուածածնի Տօնին առթիւ Թինոս խարիսխ նետած էր Ա․ Պալքանեան Պատերազմին եզակի ներդրում ունեցող «Էլի» յածանաւը։  Տօնին առթիւ բազմութիւնը ողողած էր Թինոսի քարափը։  Իտալական «Delfino» սուզանաւը կը մօտենայ ու կ՛ ականահարէ «Էլի»ն․ 9 հոգի կը մահանան եւ 24 ծանրօրէն կը վիրաւորուին։ 

*<u>«Էլի» յածանաւ</u>․ անունը առած է 2-16 Դեկտեմբեր 1912-ին Տարտանելի (Էլիսփոնտոս) նեղուցին տեղի ունեցած նաւային ճակատագրական կռիւին, ուր յունական նաւատորմիղը վճռական յաղթանակ տարաւ թրքական նաւուժին։*
մինի|Լիասթի տոմաթա՝ արեւուն չորցած լոլիկ

## Տնտեսութիւն
Կղզիին տնտեսութիւնը բացի զբօսաշրջիկութենէն, յենուած է նաեւ անասնապահութեան, գիւղանտնեսութեան, մեղուաբուծութեան, ձկնորսութեան, նաւագնացութեան եւ մարմարի գործարկութեան․ մարմարարուեստը ներառնուած է Եունեսքոյի Անշօշափելի Մշակութային Ժառանգութեան Ցանկին մէջ։ 

Թինոս կ՛ արտադրէ կաթնեղէնի բազմաթիւ տեսակներ, խոհարարութեան եւ բժշկութեան մէջ գործածուող հոտեր (որոնք կ՛ աճին ազատ բնութեան մէջ) պտուղներ եւ բանջարեղէններու տեսակներ, ինչպէս օրինակ՝ վայրի կանկառը, որ կը մշակուի Քոմի հովիտին, արեւուն չորցած լոլիկ եւ սխտոր․ Թինոսի սխտորը հնագոյն տարիներէն համբաւ ունի։

## Ժողովրդակագրութիւն

### Բնակչութիւն, վարչական բաժանում
մինի|Թինոս․ հնագիտական թանգարան
Բնակչութեան թիւն է 8 636 որոնք կը բնակին 62 բնակավայրերու մէջ։  Մայրաքաղաքն է Հորա կամ Թինոս։  Վարչականօրէն բաժնուած է երկու քաղաքպետութիւններու՝ Էքսոմվուրղոս եւ Թինոս եւ մէկ համայնքի՝ Փանորմոս։  Գլխաւոր գիւղերն են՝ Աղափի, Սքլավոհորի, Քալոնի, Այթոֆոլիա, Քսինալա, Այիոս Րոմանոս, Քարտիանի, Քթիքատոս, Քոմի, Քրոքոս, Սթենի, Իսթերնիա, Վոլաքս, Քումարոս, Թինոս, Այիոս Ֆոքաս, Քարիա, Տիօ Հորիա, Օրմոս Այիու Իոանու, Արնատոս, Ֆթերօ Հորիօ, Այիա Վարվարա, Լաութի, Փանորմոս։

*<u>Հորա</u>․ յունական կղզիներու մայր գիւղին կամ քաղաքին տրուած անուն, որ կ՛ ընկերակցի տուեալ գիւղին կամ քաղաքին բուն անունին (մայրաքաղաքի իմաստ ունի)։*

Թինոս ունի 41 ծովափներ․ 20 կղզիին հարաւ-արեւմտեան կողմը, 8 հարաւ-արեւելեան եւ 13 հիւսիս-արեւելեան կողմը։

### Մշակոյթ
Կղզիին մէջ հին ժամանակներէն մինչեւ ժամանակակից շրջանը կը զարգանայ մարմարարուեստը։  Ծննդավայրն է Նիքոլաոս Կիզիս գեղանկարիչին։  Հնագիտական թանգարը կը բովանդակէ հնագիտական նիւթեր որ գտնուած են ու կը գտնուին պեղումներուն ընթացքին։

## Տեսարժան վայրեր

Պատկեր:1970-9-15 Tinos - Straat naar kerk (bedevaartweg).jpg|Թինոս․ քարափը․ կը տեսնուի Սուրբ Աստուածամօր եկեղեցին
Պատկեր:Pelican in Chora of Tinos, 090749x.jpg|Թինոսի հաւալուսերը
Պատկեր:A@a megalochari tinos greece - panoramio.jpg|Ս․ Աստուածամօր եկեղեցւոյ համալիրը
Պատկեր:Tinos, Greece (Unsplash).jpg|Թինոս
Պատկեր:Isternia, Tinos, Greece 2018040510230N00181.jpg|Իսթերնիա
Պատկեր:AgiaVarvara Tinos Greece 2018040715340N00760.jpg|Այիա Վարվարա
Պատկեր:Agios Romanos, Tinos, Greece 2018040510370N00219.jpg|Այիոս Րոմանոս
Պատկեր:AgiosSostis Tinos Greece 2018040616460N00604.jpg|Այիոս Սոսթիս
Պատկեր:Arnados, Tinos, Greece 2018040913040N01068.jpg|Արնատոս, աղաւնետուն
Պատկեր:Arnados, Tinos, Greece 2018041113140NP2229.jpg|Արնատոս, աղբիւրներ
Պատկեր:Triantaros, Tinos, Greece 2018040913030N01067.jpg|Թրիատարոս
Պատկեր:Dyo-Choria, Tinos, Greece 2018041113070N02202.jpg|Քաթօ Հորիօ, Տիօ Հորիա
Պատկեր:Arnados, Tinos, Greece 2018041114390NP2380.jpg|Արնատոս
Պատկեր:Arnados, Tinos, Greece 2018041113060N02200.jpg|Արնատոս
Պատկեր:Berdemiaros Tinos Greece 2018040913100N01078.jpg|Պերտեմիարոս
Պատկեր:Thnos - panoramio.jpg|Ս․ Աստուածամօր եկեղեցին, 15 Օգոստոս
Պատկեր:Kambos Tinos Greece 2018040913500N01101.jpg|Քամպոս
Պատկեր:Tinos (15422595820).jpg|Քարտիանի
Պատկեր:Kionia Tinos, Greece 2018041015240N01883.jpg|Քինիա
Պատկեր:Ktikados, Tinos, Greece 2018040618350N00693.jpg|Քթիքատօ, Քիոնիա
Պատկեր:Loutra, Tinos, Greece 2018040918060N01306.jpg|Քումարոս, Լութրա
Պատկեր:Skalados, Tinos, Greece 2018040913490N01096.jpg|Սքալատոս եւ Քրոքոս
Պատկեր:Ktikados, Tinos, Greece 2018040618230N00668.jpg|Քթիքատոս
Պատկեր:Ktikados, Tinos, Greece 2018040618430N00716.jpg|Քթիքատոս
Պատկեր:Laouti Tinos Greece 2018041013220NP1719.jpg|Լաութի
Պատկեր:Lichnaftia, Tinos, Greece 2018041009540NP1416.jpg|Լիհնաֆթիա
Պատկեր:OrmAgIoanniTinos, Greece 2018041012560N01643.jpg|Օրմոս Այիոս Իոանիս
Պատկեր:OrmAgIoanniTinos, Greece 2018041013080N01678.jpg|Օրմոս Այիոս Իոանիս ծովափը
Պատկեր:Ormos Panormos, Tinos, Greece 2018040914520N01141.jpg|Օրմոս Փանորմոս
Պատկեր:Panormos-Pirgos, Tinos, Greece 2018040914320N01130.jpg|Փանորմոս-Փիրղոս
Պատկեր:Panormos, Tinos, Greece 2018040918510N01236.jpg|ՈՓանորմոս․ դուռի մարմարէ բռնակ
Պատկեր:Panormos, Tinos, Greece 2018040916400N01240.jpg|Փանորմոս․ մարմարէ կառուցուած հանրակառքի կայան
Պատկեր:Panormos, Tinos, Greece 2018040918550N01241.jpg|Փանորմոս
Պատկեր:Panormos, Tinos, Greece 2018040918560N01243.jpg|Փանորմոս
Պատկեր:Panormos, Tinos, Greece 2018040917060N01264.jpg|Փանորմոս, Աղաւնետուն
Պատկեր:Panormos, Tinos, Greece 2018040917190N01289.jpg|Փանորմոս
Պատկեր:Tinos Greece 2018041015560N01927.jpg|Սփերատոս, Էքսոմվերղոս
Պատկեր:Tarambados Tinos Greece 2018040913590N01114.jpg|Թարամպատոս, աղաւնետուներ
Պատկեր:Triantaros Tinos Greece 2018040912380N01002.jpg|Թրիանտարոս
Պատկեր:Tripotamos, Tinos, Greece 2018040618160N00662.jpg|Թրիփոթամոս
Պատկեր:Tripotamos, Tinos, Greece 2018040618060N00635.jpg|Թրիփոթամոս
Պատկեր:Tripotamos, Tinos, Greece 2018040618120N00657.jpg|Թրիփոթամոս
Պատկեր:Volax Tinos Greece 2018040913390N01090.jpg|Վոլաքաս
Պատկեր:Καρδιανή.JPG|Քարտիանի
Պատկեր:Tinos (15059402956).jpg|Աղաւնետուն
Պատկեր:Ktikados, Tinos, Greece 2018040618410N00711.jpg|Քթիքատոս, ծխնելոյզ

      

## Տե՛ս նաեւ

Նիքոլաոս Կիզիս<br />

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ

# Էլի յածանաւ

Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ
Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի կղզիներ
Ստորոգութիւն:Կղզիներ