Անթուան տը Սենթ-Էքզիւփերի

**Անթուան Մարի Ժան-Պաթիստ Ռոժէ տը Սենթ-Էքզիւփերի** (*Antoine de Saint-Exupéry*, ), ֆրանսացի գրող, բանաստեղծ եւ մասնագէտ օդաչու։ Յայտնի է իր «Փոքրիկ իշխանը» հեքիաթ-վիպակով, որ թարգմանուած է աշխարհի բազմաթիւ լեզուներու, ինչպէս նաեւ հայերէնի։ Ան ըսած է. «Մարդիկ կ'երազեն երկինք բարձրանալ եւ արդէն բարձրացած են։ Բայց կը բացայայտուի, որ երկինքի մէջ ալ երազողներ կան, որ կ'ուզեն Երկիր իջնել...»։

## Կենսագրութիւն
Անթուան տը Սենթ-Էքզիւփերի ծնած է ֆրանսական Լիոն քաղաքին մէջ։ Ան Ժան տը Սենթ-Էքզիւփերիի (*Jean de Saint-Exupéry*)  ու Մարի տը Ֆոնսքոլոմպի (*Marie de Fonscolombe*) հինգ երեխաներէն երրորդն է։ Չորս տարեկանին կորսնցուցած է հայրը։

1908-ին Անթուան տը Սենթ-Էքզիւփերի կ'ընդունուի Լիոնի՝ Ս. Բարդողիմէոս քրիստոնեայ եղբայրներու դպրոցը ։ Հետագային՝ մինչեւ 1914, եղբօր՝ Ֆրանսուայի հետ ուսանած է Մանսի Սեն-Քրուա ժէզուիթական քոլէճին մէջ, անոնք իրենց ուսումը շարունակած են Ֆրիպուր (Զուիցերիա):

1912-ին Ամպերի (*Amber*) օդանաւի դաշտին մէջ առաջին անգամ ուղղաթիռով օդը  բարձրացած է։ Ուղղաթիռը վարած է յայտնի օդաչու Գաբրիէլ Վրոպլեւսքին։
մինի|ձախից|Սենթ Էքզիւփերիի ծննդավայրը
1921-ին զօրակոչուած է ֆրանսական բանակ։ Թէեւ իբրեւ ուսանող զինուորագրութիւնը յետաձգելու իրաւունք ունէր, սակայն ան բանակ  մեկնած է՝ անդամակցելով Ստրասպուրկի՝ կործանիչ օդանաւերու Բ. գունդին։ Սկիզբը զինք ուղարկած են վերանորոգման արհեստանոց, սակայն շուտով յաջողած է քաղաքացիական ուղղաթիռի օդաչուի քննութիւն յանձնել։ Զինք  տեղափոխած են Մարոք, ուր ստացած է ռազմական ուղղաթիռ վարելու իրաւունք:

1922-ին աւարտած է պահեստի սպաներու դասընթացքները եւ դարձած կրտսեր տեղակալ։ Հոկտեմբերին ուղարկուած է լէօ Պուրժէ (*Le Bourget*)՝ օդանաւի 34-րդ գունդ։

Յունուար 1923-ին օդանաւի արկածի մը հետեւանքով գանկուղեղային վնաս ունեցած է։ Բնակած է Փարիզ, ուր սկսած է գրականութեամբ զբաղիլ։ Սկզբնական շրջանին յաջողութիւն չգտնելով՝  դժուարութիւններու բախած է:

## Մահուան հանգամանքները
Երկար ատեն անոր մահուան մանրամասնութիւնները անյայտ մնացած են։1998-ին ձկնորս մը Մարսէյի մօտ՝ ծովուն մէջ, թեւնոց մը կը գտնէ։ thumb|260px|ձախից|Էքզիւփերիի թեւնոցը, զոր յայտնաբերած է ձկնորս մը՝ Մարսէյի մօտակայքը։ Անոր վրայ կար քանի մը գրութիւն՝ «Antoine», «Consuelo» (իր եւ կնոջ անունը) եւ «c/o Reynal & Hitchcock, 386, 4th Ave. NYC USA»։ Անիկա այն հրատարակչութեան հասցէն էր, ուր լոյս կը տեսնէին անոր գիրքերը։ Մայիս 2000-ին ջրասոյզ Լիւք Վանրել կը յայտարարէ, որ 70մ. խորութեան տակ յայտնաբերուած են ուղղաթիռի մնացորդներ, որոնք հաւանաբար կը պատկանին Սենթ-Էքզիւփերիին։ Ուղղաթիռին մնացորդները ցրուած էին մէկ Քմ. երկարութեամբ եւ 400 մ. լայնքով։ Գրեթէ անմիջապէս Ֆրանսական կառավարութիւնը կ'արգիլէ որեւէ հետազօտութիւն կատարել այդ տարածքին մէջ։ Թույլտուութիւն կը ստացուի միայն 2003-ի աշնան։ Փորձագէտները կը բարձրացնեն ուղղաթիռին բեկորները։ Անոնցմէ մէկը օդաչուին խցիկն էր։ Պահպանուած է ուղղաթիռին թիւը՝ 2734-L։ Ըստ Միացեալ Նահանգներու ռազմական արխիւներուն, գիտնականները համեմատած են բոլոր ուղղաթիռներուն թիւերը, որոնք անհետացած են այդ ընթացքին։ Այսպիսով, պարզուած է, որ ինքնաթիռին խցիկին թիւը՝ 2734-L կը համապատասխանէ այն ուղղաթիռին, որ ԱՄՆ օդուժին մէջ նշուած էր 42-68223 թիւով, այսինքն՝ օդանաւը Lockheed P-38 "Lightning», նոր F-5B- 1-LO նկարահետախուզական ուղղաթիռ էր, զոր կը վարէր Սենթ-Էքզիւփերին։

31 Յուլիս 1944-ին  Luftwaffe տեղեկագիրերուն մէջ այդ տարածքին մէջ ուղղաթիռներու մասին գրառումներ չեն գտնուիր, նաեւ գտնուած բեկորներուն վրայ՝ կրակի ակնյայտ հետքեր չկային։ Այդպիսով՝ արկածի բազմաթիւ տարբերակներ կ'առաջադրուին, ինչպէս օրինակ՝ սարքին արհեստագիտական խանգարումը կամ օդաչուին անձնասպանութիւնը։
Ըստ մամուլի Մարտ 2008-ի հրապարակումներուն
Luftwaffe 86-ամեայ գերմանացի վեթերան  Robert Heichele, խոստովանած է, որ իր «Մեսերշմիտտ M-109» ուղղաթիռով կործանած է Անթուան տը Սենթ-Էքզիւփերիին ուղղաթիռը։ Ըստ անոր յայտարարութեան՝ ան չէ գիտցած, թէ ով եղած է թշնամի ուղղաթիռին օդաչուն։

Այն մասին, որ կործանած օդանաւին օդաչուն Սենթ-Էքզիւփերին էր, գերմանացիներուն յայտնի դարձած է, այդ օրերուն ռատիօ ելեկտրոնային հետախուզութենէն՝ Ֆրանսական օդակայաններու բանակցութիւնները լսելով։

## Հետաքրքրական փաստեր
* Անթուան տը Սենթ-Էքզիւփերի ձախլիկ էր։
* Ան ենթարկուած է 15 օդանաւի արկածի։
* Ան կը տիրապետէր խաղաքարտերով աճպարարութեան արուեստին։
* Օդանաւի բնագաւառին մէջ կատարած է շարք մը յայտնագործութիւններ, որոնց համար հաստատագիրեր ստացած է։

## Պատկերասրահ

Antoine de Saint-Exupéry.jpg|Անթուան տը Սենթ-Էքզիւփերի
Сент-Экс.jpg|Անթուան տը Սենթ-Էքզիւփերիի դիմանկարը Բ. համաշխարհային պատերազմի ընթացքին
Tarfaya_Saint-Exupery.jpg|Անթուան տը Սենթ-Էքզիւփերիի յուշարձանը Թարֆայի մէջ, Մարոք (*Tarfaya, Morocco*).
Mémorial de Saint-Exupéry, Bastia airport 01.jpg|Էքզիւփերիի յուշակոթողը Պասթիա օդակայանին մէջ (*Bastia airport*)
Tarfaya Antoine de St Exupery Museum 2011.jpg|Էքզիւփերիի թանգարանը՝ Թարֆայի մէջ, Մարոք
The Lamplighter Square.jpg| Փոքրիկ Իշխանը թանգարանին հրապարակը՝ Ճափոն 


## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1900 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի վիպասաններ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի գրողներ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:29 Յունիսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով