open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սատեք Խան

**Սատեք Աման Խան** (, , 8 Հոկտեմբեր 1970), անգլիացի քաղաքական գործիչ, Լոնտոնի քաղաքապետը Մայիս 2016-էն սկսեալ: Ան եղած է Անգլիոյ խորհրդարանի անդամ 2005-էն 2016: Լեյբորիստական կուսակցութեան անդամ ըլլալով` ան կուսակցութեան ձախ թէւն է, գաղափարապէս համարուելով սոցեալ դեմոկրատ:

Ծնած է Լոնտոնի Թութինգ թաղամասին մէջ պակիստանցիի ընտանիքին մէջ։ Խանը աւարտած է Հիւսիսային Լոնտոնի համալսարանը իրաւաբանի մասնագիտութեամբ: Այնուհետեւ ան աշխատած է իրաւաբանի մասնագիտութեամբ մարդու իրաւունքներու պաշտպանութեան ոլորտին մէջ, որմէ ետք երեք տարի եղած է «Ազատութիւն» իրաւաբանական կազմակերպութեան տնօրէն: Միանալով Լեյբորիստներին` Խանը եղած է Լոնտոնի Վանդսվորդ բիւրոյի Կանցլեր 1994-էն 2006-ին, իսկ 2005-ին ընտրուած է Խորհրդարանի անդամ Թութինգէն: Վարչապետ Գորդոն Բրաունի օրով ան նշանալուած է Կապի բաժանումի նախարար 2008-ին, այնուհետեւ դարձած է փոխադրութեան նախարար: Լեյբորիստներու առաջնորդ Էդ Միլիբանդի ժամանակ ան աշխատած է անոր աշխատակազմին մէջ որպէս իրաւաբան:

Խանը ընտրուած է Լոնտոնի քաղաքապետ 2016-ի ընտրութիւններուն`պահպանողական կուսակցութեան անդամ Բորիս Ճոնսոնին փոխարինելով: Ան վայր դրած է պատգամաւորի մանդատը 9 մայիս 2016-ին: Ան դարձած է ազգային փոքրամասնութիւնը ներկայացնող Լոնտոնի առաջին քաղաքապետը եւ առաջին մուսուլմանը, որ դարձած է Արեւմտեան երկրի մայրաքաղաքի քաղապետ: Ան անյաջող պաշտպանած է Անգլիոյ Եւրոմիութեան կազմին մէջ մնալու 2016-ի հանրաքուէի ժամանակ:

## Ծանօթագրութիւններ
 

Ստորոգութիւն:Լոնտոնի Քաղաքապետեր
Ստորոգութիւն:8 Հոկտեմբերի ծնունդներ
Ալեքսանտր Սատոյեան

**Ալեքսանտր Գրիգոր Սատոյեան** (), հայ գեղանկարիչ։

## կենսագրութիւն
Սատոյեան ծնած է Երեւան, 1954-ին: Ան 1975-ին աւարտած է «Թերլեմեզեան» գեղարուեստի համալսարանը եւ մասնակցած է անհատական եւ խմբային աւելի քան 100 ցուցահանդէսներու, աշխարհի տարածքին:

Անոր գործերը մաս կը կազմեն անհատական հաւաքածոներու՝ Միացեալ Նահանգներու, Ֆրանսայի, Քանատայի, Անգլիոյ, Իտալիոյ, Ռուսիոյ, Զուիցերիոյ, Հարաւային Քորէայի, Չինաստանի, Նորվեկիոյ եւ Լիբանանի մէջ:

1995-ին, ան անդամ դարձած է ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Արուեստի միջազգային միութեան: Անոր գործերը լոյս տեսած են նաեւ եւրոպական եւ ամերիկեան հրատարակութեանց մէջ:

## Ստեղծագործութիւններ
Դիմանկարներ՝
* Ուիլըմ Սարոյեան
* Ուիլիըմ Սարոյեան,
* Սերգէյ Փարաջանով,
* Շարլ Ազնաւուր,
* Աւետիք Իսահակեան,
* Մհեր Մկրտչեան,
* Պարոյր Սեւակ,
* Եղիշէ Չարենց, կը գտնուի Եղիշէ Չարենցի տուն-թանգարանին մէջ։

## Ցուցահանդէսներ
#### Անհատական ցուցահանդէսներ
* 2000 Կլենտէյլի գեղարուեստի պատկերասրահ, ԱՄՆ
* 2002 Լոս Անճելըսի շրջանի արուեստի թանգարան, Լոս Անճելըս, ԱՄՆ
* 2003 Կաւարթ պատկերասրահ, Փարիզ, Ֆրանսա
* 2006 Հարուեսթ պատկերասրահ, Կլենտէյլ, ԱՄՆ
* 2008 Սատաքօ պատկերասրահ, Կլենտէյլ, ԱՄՆ
* 2011 Հոլիվուտ արտադրական կեդրոն, Կլենտէյլ, ԱՄՆ
* 2013 Լոս Անճելըսի հայկական համայնք, Կլենտէյլ, ԱՄՆ

#### Խմբայինն ցուցահանդէսներ
* 2001 Իկլ Ռոք համայնքի մշակոյթի կեդրոն, Լոս Անճելըս, ԱՄՆ
* 2002 Փինօ Փասքալի պատկերասրահ, Բարի, Իտալիա
* 2002 Ֆորեսթ Լոուն թանգարան, Կլենտէյլ, ԱՄՆ
* 2002 Շուէտ-ամերիկեան թանգարան, Շիքակօ, ԱՄՆ
* 2003 արուեստ եւ իրականութիւն պատկերասրահ, Փարիզ, Ֆրանսիա
* 2003 ԱՍԹՕ թանգարան, Լոս Անճելըս, ԱՄՆ
* 2003 Ինսըն պատկերասրահ, Կլենտէյլ, ԱՄՆ
* 2003 Կլենտէյլ, ԱՄՆ
* 2003 արուեստի տուն պատկերասրահ, Կատիս, Սպանիա
* 2004 Լոս Անճելըսի քաղաքապետարանի արուեստի պատկերասրահ, Լոս Անճելըս, ԱՄՆ
* 2005 Բրենդ պատկերասրահ, Կլենտէյլ, ԱՄՆ
* 2006 Նակասաքի-Քեն թանգարան, Նակասաքի, Ճափոն
* 2006 Սէյհաուն պատկերասրահ, Արեւմտեան Հոլիվուտ, ԱՄՆ
* 2007 Լոս Անճելըսի քաղաքապետարանի արուեստի պատկերասրահ, Լոս Անճելըս, ԱՄՆ
* 2008 Լատինական արուեստի թանգարան, Փոնոմա, ԱՄՆ
* 2008 Ժամանակակից արուեստի պատկերասրահ, Լոս Անճելըս, ԱՄՆ
* 2009 Արեւմտեան պատկերասրահ, Լոս Անճելըս, ԱՄՆ
* 2009 Անտրիւս արուեստի թանգարան
* 2013 Միջազգային պիէնալէ «De Curitiba 2013», Քուրիթիպա, Պրազիլ
* 2013 Forest Lawn թանգարան, ԿԵԴ (Կլենտէյլի երիտասարդական դաշինք - հիմնադրամ), Կլենտէյլ, ԱՄՆ
* 2013 Իրանահայ միութեան կեդրոն, Իրաք

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ նկարիչներ
Յարութ Սասունեան

**Յարութիւն Մանուկ Սասունեան** (յայտնի է որպէս **Յարութ Սասունեան**, ծնվ. 1950, Հալէպ, Սուրիա), ամերիկահայ գրող, հասարակական գործիչ, «Քալիֆորնիա Քուրիըր» (The California Courier) թերթի գլխաւոր խմբագիր եւ հրատարակիչ։

## Կրթութիւն
Միջազգային յարաբերութիւններու մագիստրոսի աստիճան ստացած է Գոլումպիայի համալսարանին մէջ եւ գործարար կառավարման մագիստրոսի աստիճան Փեփերտայնի համալսարանին (Pepperdine University) մէջ։

## Աշխատանքային գործունէութիւնը
*1978-1982-ններուն աշխատած է «Procter and Gamble» ընկերութեան Ժընեւի ներկայացուցչութեան մէջ որպէս միջազգային առեւտուրի գործադիր պատասխանատու։
*10 տարի հանդիսացած է ՄԱԿ Ժընեւի գրասենեակին մէջ հասարակական պատուիրակ մարդու իրաւունքներու հարցերով։
*1983 Կլէնտէյլի մէջ հիմնած է եւ այսօր կը հրատարակէ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» (The California Courier) հայկական անգլերէն լեզուով թերթը, որ յայտնի է Սասունեանի շաբաթական հեղինակային սիւնակով։
*1989-ին հիմնադրած է եւ կը ղեկավարէ Միացեալ հայկական հիմնադրամը, որ Հայաստանի մէջ իրականացուցած է 650 միլիոն ԱՄՆ տոլարի ծրագիրներ։
*1997-2008-ններուն հանդիսացած է «Լինսի» հիմնադրամի փոխ նախագահ եւ վերահսկած է Հայաստանի մէջ ենթակառուցուածքներու բարելաւման ծրագիրի իրականացումը՝ 240 միլիոն ԱՄՆ տոլար արժողութեամբ եւ դպրոցաշինութեան ծրագիրներու իրականացումը՝ 60 միլիոն ԱՄՆ տոլար արժողութեամբ։

## Հասարակական գործունէութիւնը
*լոպպինկ կիրականացնէ ի օգուտ ԱՄՆ կողմէն Հայոց Մեծ ցեղասպանութեան ճանաչման, մասնաւորապէս, դիմած է ԱՄՆ նախկին պետական քարտուղարներ Մատլեն Օլբրայթին եւ Ուիլիամ Կոէնին՝ կոչ ընելով անոնց ետ վերցնել իրենց ստորագրութիւնը չընդդիմանալ Գոնկրէսի կողմէն համապատասխան բանաձեւի ընդունմանը։
*Ունեցած է առանցքային դեր 1985 ՄԱԿ կողմէն Հայոց Մեծ ցեղասպանութեան ճանաչման գործին մէջ։

## Աշխատութիւնները
*Անոր Վերջին գիրքը՝ «Հայոց ցեղասպանութիւն. խօսում է աշխարհը։ 1915-2005, փաստաթուղթեր եւ հռչակագիրներ» (The Armenian Genocide։ The World Speaks Out, 1915-2005, Documents & Declarations) հրատարակուած է ապրիլ 2005-ին: Թարգմանուած է ֆրանսերէնի, Սպաներէնի, ռուսերէնի, հայերէնի, արաբերէնի եւ թրքերէնի։

## Պարգեւներ
* Անանիա Շիրակացիի մետալ
* «Հայրենիքին մատուցած ծառայութիւններու համար» առաջին աստիճանի մետալ (2008)
* Հայաստանի լրագրողներու միութեան «Ոսկէ գրիչ» մրցանակ, 2016

## Ծանօթագրութիւններ

ա:Ամերիկահայ լրաԳրողներ

Ստորոգութիւն:Սուրիահայ լրագրողներ
Ստորոգութիւն:Ամերիակահայ լրագրողներ
Ստորոգութիւն:«Հայրենիքին մատուցած ծառայութիւններու համար» 1-ին աստիճանի մետալակիրներ
Ստորոգութիւն:Ամերիկահայ հասարակական գործիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ տղամարդ գրողներ
Էտուարտ Սարապեան

**Էտուարտ Աուետի Սարապեան** (25 Փետրուար, 1918, Տոնի Ռոսթով - 9 Յունիս,1984 Երեւան), ճարտարապետ, ՀԽՍՀ վաստակաւոր շինարար (1959), ՀԽՍՀ վաստակաւոր ճարտարապետ (1968)։

Ազգային-արցախեան պատերազմի ազատամարտիկ, ազատագրական շարժման գործիչ, գրագէտ Դաւիթ Սարապեանի հայրն է։

## Կենսագրություն
1942-ին աւարտած է Թպիլիսիի վրացական ճարտարարուեստական հիմնարկը։ 1951-1959-ններուն՝ Երեւանի գլխաւոր ճարտարապետի տեղակալ, 1959-1964-ններուն՝ գլխաւոր ճարտարապետ։

1966-1979-ններուն՝ Առեւտրային եւ հասարակական սնունդի կազմակերպութիւններու նախագծային համամիութենական հիմնարկի հայկական մասնաճիւղի տնօրէն։ 1979-էն՝ Հայարդնախագիծ հիմնարկի նախագիծի գլխաւոր ճարտարապետ։
մինի|Հայր եւ որդի Սարապեաններու յուշատախտակը Երեւանի մէջ

## Ստեղծագործական Ուղի
Սարապեանի նախագիծերով (համահեղինակ) Երեւանի մէջ կառուցուած են «Արմենիա» հիւրանոցը (1956), Արհեստակցական միութիւններու տան եւ կապի նախարարութեան համալիրը (1957), Թանգարաններու շէնքը (1950-1981, ՀԽՍՀ Պետական մրցանակ՝ 1970), Երգահաններու տունը՝ Դեմիրճեան փողոցի բնակելի հատուածով (1957), Առեւտուրի տունը (1958), «Սայեաթ-Նովա» աղբիւր-յուշարձանը (1963), Պետական հանրախանութը (այժմ՝ «Տաշիր», 1977, ԽՍՀՄ ԺՏՆՑ արծաթէ մետալ՝ 1978), Կեդրոնական փոստատունը (1978), «Հրազդան» հիւրանոցը (1978), Հանրապետութեան հրապարակի շատրուանները (1955), «Փարոս» ճաշարանը (1970), էջմիածինի՝ Առեւտրի կեդրոնը (1976), Տաշքենդի՝ Արդարադատութեան պալատը (1978), Վիեննայի՝ Սուրբ Հռիփսիմէ Եկեղեցին (1965-1968) եւ հայ համայնքի մշակութային կեդրոնը (1968)։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Sayat-Nova-DSC07919.jpg|«Սայեաթ-Նովա» աղբիւր-յուշարձանը 
Պատկեր:2014 Erywań, Hotel Armenia Marriot (02).jpg|«Արմենիա-Մարիոթ» հյուրանոց
Պատկեր:Republic-square-Yerevan (27).JPG|Արհեստակցական միութիւնների տան եւ ՀՀ փոխադրամիջոցային եւ կապի նախարարութեան համալիր
Պատկեր:«ՀԱՎԵՐԺԱԿԱՆ ԿՐԱԿ».jpg|«Յաւերժական կրակ» (Հայաստանի Խորհրդային կարգերու հաստատման համար զոհուած մարտիկներու յուշարձան), ճարտարապետ՝ էտուարտ Սարապեան, նկարիչ՝ Վալենթին Պոդպոմոգով։ Կը գտնուի Երեւանի 2750-ամեակին նուիրուած զբոսայգիին մէջ, «Բուլվար»
Երեւանի Ալեքսանդր Մյասնիկյանի անվան թիվ 66 հիմնական դպրոց (1).jpg|Ալեքսանդր Մնասնիկեանի կիսանդրի (Երեւան)
Saryan street, Yerevan 2.jpg|Հայաստանի երգահաններբւ միութիւն
Հուշարձան` Անտոն Չեխովի (1).JPG|Անտոն Չեխովի կիսանդրի (Երեւան)
Armenierplatz 03.JPG|Սուրբ Հռիփսիմէ եկեղեցի (Աւստրիա)


## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1918 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:25 Փետրուարի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Դոնի Ռոստով ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայ ճարտարապետներ
Ստորոգութիւն:9 Յունիսի մահեր
Ստորոգութիւն:1984 մահեր
Ստորոգութիւն:Երեւան մահացածներ
Ստորոգութիւն:ՀԽՍՀ Վաստակաւոր Ճարտարապետներ
Ստորոգութիւն:Հայաստանի Ճարտարապետներու Միութեան Անդամներ
Գէորգ Ա. Սարաֆեան

**Գէորգ Ա. Սարաֆեան**, (1889,Այնթապ-Սեպտեմբեր 6 1975 ), ուսուցիչ եւ խմբագիր:

## Կենսագրութիւն
Գէորգ Սարաֆեան ծնած է Այնթէպ, 1889-ին: Նախնական եւ երկրորդական ուսումը ստացած է տեղւոյն Վարդանեան կրթարանին մէջ, որուն ընթացքը աւարտելէ անմիջապէս ետք, ուսուցչական պաշտօնով հրաւիրուած է նոյն հաստատութեան կողմէ։1910-ին անցած է Պոսթոն, յաճախելով Պրիճուոթըրի պետական ուսուցչանոցը։ Աւարտելէ ետք, նուիրուած է ուսուցչական ասպարէզին: 1923-ին նշանակուած է Քալիֆորնիոյ Լա Վեռն գոլէճի օտար լեզուներու եւ գրականութեան ուսուցչապետ: 1929-ին Հարաւային Քալիֆորնիոյ համալսարանէն վկայուած է դոկտորական աստիճանով: Յաջորդող տարիներուն, Գ.Սարաֆեան նախ վարած է նոյն համալսարանի մանկավարժական բաժանմունքի ուսուցչապետութիւնը, եւ ապա՝ մինչեւ 1950, համալսարանի ուսուցչանոցի վարիչ տնօրէնի պաշտօնը:

Մանկավարժական իր ասպարէզին զուգահեռ, Սարաֆեան նաեւ զբաղած է հրապարագրութեամբ, ինչպէս նաեւ մանկավարժական-հոգեբանական հարցերու ուսումնասիրութեամբ: Որպէս խմբագիր կամ յօդուածագիր աշխատակցած է Պոլսոյ «Արեւելք»-ին, Պոսթոնի «Ազգ»-ին, Նիւ Եորքի «Կոչնակ»-ին (ապա՝ «Հայաստանի կոչնակ» եւ Քալիֆորնիոյ «Նոր կեանք»-ին:

Մանկավարժական ու հոգեբանական հարցերու նուիրուած իր հատորներէն անկախ, Սարաֆեան անգլերէն լեզուով հրատարակած է «Հայաստանի կրթութեան պատմութիւնը» (1930) ուսումնասիրութիւնը, որ 1953-ին սպաներէնով լոյս տեսած է Պուէնոս Այրէսի մէջ, իսկ աշխատասիրած ու խմբագրած է «Պատմութիւն Անթէպի հայոց» Ա. եւ Բ. հատորները (Լոս Անճելըս, 1953):

Գէորգ Սարաֆեան մահացած է 6 Յունիս 1975-ին:

## Աղբիւրներ
* Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս, Հատոր Զ., Պէյրութ, 1977, էջ 357-358։

Ստորոգութիւն:6 Յունիսի մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ
Սասունցի Դաւիթ

[մինի|աջից|Սասունցի Դաւիթին արձանը՝ [Երեւան|Երեւանի կայարանին հրապարակը]]

**Սասունցի Դաւիթ**, Սասնայ Ծռեր հայկական ժողովրդական դիւցազնավէպին հերոսներէն մէկը: 

Հակառակ անոր, որ Սասունցի Դաւիթին նուիրուած է դիւցազնավէպին չորս մասերէն միայն մէկը, սակայն ամբողջ վէպը յաճախ կը կոչուի «Սասունցի Դաւիթ»:

Հայ ժողովուրդին կենսական ուժը, իր լաւագոյն ձգտումները, խոհերն ու զգացումները մարմնաւորուած են վէպին գլխաւոր հերոսին՝ Դաւիթին կերպարին մէջ: Դաւիթ գերմարդկային ուժ ունեցող անխոցելի հսկայ մըն է՝ հայրենասէր, ժողովրդասէր, ռամիկին ու աշխատաւորներուն պաշտպանը, անձնուրաց է եւ քաջ, մարդասէր ու խաղաղասէր: 

Դաւիթ հայ ժողովուրդին սիրելի հերոսը ըլլալով՝ ժողովուրդին կողմէ անոր շնորհուած է  աստուածային տիտղոս՝ «Դաւիթ» կոչումով: Ժողովուրդը սիրելով իր հերոսը, մանկութենէն զինք օժտած է ազատասիրական ոգիով: 

«Սասնայ ծռեր» դիւցազնավէպը ձեւաւորուած է Ը.-Ժ. դարերուն տեղի ունեցած պատմական մեծ իրադարձութիւններու ընթացքին՝ իբրեւ արաբ թշնամիներու դէմ հայութեան մղած անթուլ պայքարին եւ նուաճուած անկախութեան գեղարուեստական արտայայտութիւնը: Դիւցազնավէպը կ'արտացոլացնէ հայ ժողովուրդին հաւաքական մտածողութիւնը, անոր կենսասիրութիւնն ու բարոյական ըմբռնումները, եւ, որ ամենակարեւորն է՝ ազատասիրական ոգին:

### Անուանումներ

* Դիւցազներգութիւնը բաղկացած է չորս ճիւղէ՝ «Սանասար եւ Պաղտասար», «Մեծ Մհեր», «Սասունցի Դաւիթ» եւ «Փոքր Մհեր»: Դիւցազներգութիւնը կը կոչուի «Սասնայ ծռեր»: 

* «Ծուռ» բառը հայերէնի մէջ կը նշանակէ դիւահար, խենթաւուն, խելահեղ, քաջ, եւ իմաստային այս տարբերակներէն իւրաքանչիւրը դիւցազնավէպին հերոսներուն համար բնորոշ է անոնց կեանքին այս կամ այն պարագային:

* Դիւցազնավէպը կ'անուանեն նաեւ «Ջոջանց տուն», այսինքն՝ «Մեծերու տուն», «Աւագներու տուն», «Հսկաներու տուն», «Քաջաց տուն»: Այդ քաջաց տոհմին պատկանող կիներէն կը սերի հերոսներու երեք կրտսեր սերունդ:

### Դիւցազնավէպին ամէնէն նշանաւոր մասը
ձախից|մինի
«Սասնայ ծռեր» դիւցազնավէպին չորս մասերէն ամէնէն նշանաւորը եւ հայ ժողովուրդին ամէնէն հոգեհարազատը «Սասունցի Դաւիթ» մասն է: Հոս հայ ժողովուրդը կը նզովէ նենգ իշխանները եւ կը փառաբանէ հայրենասէր, ուժեղ եւ քաջ հերոս Դաւիթը: Դաւիթ մանկութենէն Մելիքին ցոյց կու տայ իր ուժը, ան չի հնազանիր Մելիքին, չ'անցնիր թուրին տակէն: Մելիքին պատերազմ յայտարարելը Սասնայ քաղաքին առիթ կը հանդիսանայ Դաւիթին՝ ցոյց տալու իր խոհեմութիւնն ու բազուկին ուժը: Ան կը հասկնայ, որ այդ պատերազմը ուղղուած է իր դէմ, ոչ իր անմեղ ժողովուրդին, ուստի եւ այս պատերազմին պէտք չէր մասնակից դառնար անմեղ ժողովուրդը: Այսպէս Դաւիթ վերցնելով իր հօր զէնքն ու զրահը կ'երթայ Մսրայ աշխարհ, ճանապարհին զգուշացնելով իր գալստեան մասին՝ Մսրայ աշխարհին.

Մելիքին հետ դէմ յանդիման կռուելով, Դաւիթ անգամ մը եւս իր արիութիւնը կը ցուցաբերէ Մսրայ ժողովուրդին: Ան քառասուն գոմէշի կաշի վրան քաշած Մելիքը կը կիսէ մէջտեղէն: Այս պատկերը շատ խոր կ'արտացոլայ հայ ժողովուրդին մէջ եւ գեղեցիկ ձեւով կը յայտնուի դիւցազնավէպին մէջ.

Այս դիւցազնավէպը ամբողջ աշխարհին կը բացայայտէ հայոց արիութիւնն ու մարտական ոգին: 

## Ծանօթագրութիւններ
Անժելա Սարաֆեան

**Անկելա Սաֆարեան** (, 30 Յունիս 1983), ամերիկահայ դերասանուհի։ Ծագում ունեցած է շարք մը Ամերիկեան հեռուստատեսային եւ գեղարուեստական ֆիլմերու միջոցով։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է 1983 թուականին, Երեւանի մէջ։ Չորս տարեկանին ընտանիքին հետ կը փոխադրուի Միացեալ Նահանգներ:

Սարաֆեան մասնակցած է հետեւեալ ֆիլմերուն մէջ։
* On the Doll (2007) որպէս՝ Դարա
* Kabluey (2007) որպէս՝ Րամոնա
* The informers (2008) որպէս՝ Մարի
* A beautiful life (2008) որպէս՝ Մակի
* A Good Old Fashioned Orgy (2011) որպէս՝ Ուիլլոյ
* The Twilight Saga: Breaking Dawn - part 2 (2012) որպէս՝ Դիա
* Lost & Found in Armenia (2012) որպէս՝ Անի
* 1915 (2015) որպէս՝ Անժելա

## Արտաքին յղումներ
* Պաշտօնական կայքէջ

## Աղբիւրներ

Ստորոգութիւն:1983 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:30 Յունիսի ծնունդներ
Երուանդ Սարաֆեան

**Երուանդ Սարաֆեան** (Արուանդ, ), հայ բժիշկ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է 1888 թուականին, Կ. Պոլսոյ Միջագիւղ թաղամասին մէջ։ Նախնական կրթութիւնն ստացած է ծննդավայրի վարժարանին մէջ։

1914 թուականին աւարտած է Կ. Պոլսոյ Օսմանեան կայսերական բժշկական վարժարանը։ Մի քանի ամիս բժիշկ աշխատած է։

1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ, եւ ղրկուելով Սուրիոյ ռազմաճակատ, ծառայած է որպէս զինուորական բժիշկ։

1917 թուականին՝ Պաղեստինի ռազմաճակատին վրայ կատարած գործողութիւններուն ժամանակ, ոտքէն վիրաւորուած ու Դամասկոսի զինուորական հիւանդանոց տեղափոխուած է։ 1917 թուականին ստացած վերքին պատճառով եւ թուրք բժիշկներուն կողմէ դիտաւորեալ բուժում եւ խնամք չստանալուն հետեւանքով՝ քանի մը ամիս, հիւանդանոցին մէջ տառապալի շրջան մը անցուցած է։

Մահացած է 1917 թուականի ամրան, Դամասկոսի զինուորական հիւանդանոցին մէջ, արեան վարակումէն՝ 29 տարեկան հասակին։

Աւելորդ չէ ըսել, որ այդ ժամանակ Դամասկոսի մէջ կար Օսմանեան բժշկական համալսարան, ուր եւրոպական բժշկական եւ վիրաբուժական համալսարաններն աւարտած բարձրակարգ բժիշկներ կ՛աշխատէին, ինչպէս նաեւ կար ֆրանսացի Գթութեան քոյրերու լաւ կազմակերպուած հիւանդանոց, որ զինուորական իշխանութիւնը գրաւած էր։

## Գրականութիւն
*Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
*Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթըն, 1957։ 
*Յարման Արսէն, Հայերը Օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թուրքերէն), Սթամպուլ, 2001։

## Աղբիւրներ
*

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:Հայ դեղագործներ
Տիգրան Սարաֆեան

**Տիգրան Սարաֆեան** (մօտաւորապէս 1885-1890, Մարաշ, Մարաշի Սանճաք - 1915, Ուրֆա), հայ բժիշկ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է մօտաւորապէս 1885-1890-ական թուականներուն, Մարաշի Սանճաքի կեդրոն՝ Մարաշ քաղաքին մէջ։ Բարձրագոյն բժշկական կրթութիւնը ստացած է Շուէտի մէջ։ Ուսանելու ընթացքին ծանօթացած եւ սիրահարուած է շուէտուհիի մը։ Ուսումը աւարտելէ ետք վերադարձած է Մարաշ եւ աշխատած՝ որպէս բժիշկ, յետագային դառնալով այդ տարիներու Կեդրոնական Թուրքիոյ ամենայայտնի բժիշկը։ Մօտաւորապէս 1913 թուականին շուէտուհին եկած է Մարաշ եւ ամուսնացած բժշկին հետ։

1915 թուականին՝ Մարաշի հայ բնակչութեան տեղահանութեան ժամանակ, ընտանիքով աքսորուած է դէպի Ուրֆա։ Գաղթականներու կարաւանն ուղեկցող գերմանացի հրամանատար Շապէնը՝ Ուրֆայի մէջ, առեւանգած է բժշկի գեղեցկուհի կնոջը, իսկ բժշկին՝ անոր հրամանով, գնդակահարած են։ Յետագային Շապէնըտիկին Սարաֆեանին, իր հետ տարած է Հալէպ։

## Գրականութիւն
*Յօշոտուած Հայաստան, Արշալոյս (Աւրորա) Մարտիկանեանի յուշերը, Լոս Անճելըս, 1995, 212 էջ։

## Աղբիւր

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:Մարաշ ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1915 մահեր
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Ստորոգութիւն:Ուրֆա մահեր
Սարգիս (անձնանուն)

**Սարգիս**, ասորական ծագումով հայկական անուն։ Ասորական անունը փոխառուած է յունական **Σεργιος** ձեւէն, որն ալ իր հերթին լատինական Sergius-էն։ Կրճատ ձեւերն են՝ Սագոյ, դիմելու ձեւը՝ Սաք։
* Լատինագիր ձեւը՝ 
* Անունէն կազմուած մականուն՝ **Սարգիսեան**

## Անունը Կրողներ
* Սարգիս Ազոյեան (1855 Ատանա-1915 Հալէպ) բժիշկ
* Սարգիս Ազատեան (1884 ՕԿ-1916) բժիշկ
* Սարգիս Արարատեան (1884 Նուխի-1943 Պուխարեսթ) քիմիագէտ
* Սարգիս Արզուեան (1872 ՕԿ-1915) բժիշկ
* Սարգիս Թորոսեան (1891 ՕԿ-1954 Փէնսիլվանիա) օսմանեան բանակի հրետանաւոր
* Սարգիս Հացպանեան (1962 Թուրքիա-2018 Լիոն) հանրային, քաղաքական գործիչ
* Սարգիս Մինասեան (1873-1915) խմբագիր
* Սարգիս Մուրատեան (1927 Երեւան-2007 Երեւան)
* Սարգիս Սերոբեան (1935 Իսթանպուլ-2015 Իսթանպուլ) բանասէր, պատմաբան

## որպէս ազգանուն
* Էլիաս Սարգիս ( إلياس سركيس 1924-1985) 1976-1982 թուականներու Լիբանանի նախագահը

## Սուրբ Սարգիս
աջից
Հայաստանին մէջ Սարգիս անունը տարածում ստացած Սբ. Սարգիսի պաշտամունքի շնորհիւ։ Սարգիսը Կեսարիոյ հռովմէացի զօրավար էր, այնուհետեւ` Պարսկաստանին մէջ կը տարածէր քրիստոնէություն։ Կը պատկերուէ ճերմակ ձիին վրայ նստած գեղեցիկ տղամարդու տեսքով, յաճախ՝ վիշապօձը նիզակով շամփրելիս։

## Այլ Լեզուներով
* պելառուսերէն՝ Сяргей Սեարհէյ
*  Սերխիոյ
*  Սերճոյ
*  Սերկիոս 
*  Սերկիուշ
*  Սերեոս
*  Սերկիուս
*  Սերհիյ
*  Սերժիու
*  Սերճիւ
*  Սերկէյ
** Սերգէյ Մերկելեան (1928, Սիմփերոպոլ-2008, Լոս Անճելըս) հայ խորհրդային թուաբանագէտ, գիտնական
** Սերգէյ Միքայէլեան (Сергей Микаэлян, 1923, Մոսկուա-2016)) խորհրդային ֆիլմի բեմադրիչ, նկարիչ
** Սերգէյ Փարաջանով (Սարգիս Փարաջանեան, სერგეი ფარაჯანოვი, 1924, Թիփղիս-1990, Երեւան) ֆիլմի բեմադրիչ ղեկավար
*  Սրճան
*  Սերկոյ
*  Սերժ
** Սերժ Աւետիքեան (Serge Avedikian, ծն.1955, Երեւան) դերակատար եւ բեմադրիչ
** Սերժ Թանգեան (Serj Tankian, ծն.1967, Պէյրութ) երգիչ, երաժիշտ, Սիսթէմ օֆ ը Տաուն րոք խումբի հիմնադիր}
** Սերժ Սարգիսեան (ծն.1954, Արցախ) 2008-էն Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ

## Ծանօթագրութիւններ
Սարգիս Այվազեան

## Կենսագրութիւն

**Սարգիս Այվազեան** (ճանչուած որպէս Եագուպ Զագըր).-- Բնիկ Պոլսեցի։ *Պէյրութ* հաստատուած 1895-ին։ Պանդուխտ, յեղափոխական, կղերական եւ փախստական հայերուն մեծապէս օգնած է նիւթապէս ու բարոյապէս զանոնք արրտասահման (Ամերիկա, Եգիպտոս, Եւրոպա) փախցնելով։ Ժողովուրդէն շատ սիրուած էր եւ ինչպէս ըսինք ճանչուած՝ Զագըր անունով։ Պէյրութ մեռաւ Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի ընթացքին։

## Ծանոթագրութիւններ
Սարգիս Աշճեան

**Սարգիս Աշճեան** (1948-1976), ծնած է Իսթանպուլ։
## Կենսագրութիւն
Յաճախած է Կեդրոնական վարժարան, եւ ապա Ֆրանսական Սէն Պէնուա վարժարանը։ Բարձրագոյն ուսումը ստացած է Ռապըրթ Գոլէճի եւ Պէյրութի ամերիկեան համալսարանին մէջ։ Ուսուցչագործած է Պէյրութի վարժարաններուն մէջ։ 1943-ին հաստատուած է Պէյրութ։

Աշխատակցած է Լիբանանահայ մամուլին բանաստեղծութիւններով, պատմուածքներով եւ թարգմանութիւններով։ Ունի անտիպ թարգմանութիւններ Լիբանանեան եւ համաշխարհային գրականութենէ։

## Հրատարակչական Գործեր
* Համաշխարհային Գրականութիւն (ժողովածու), (թարգմանութիւն)- Պէյրութ, 1946։
* Կէօթէէն ի Վեր. Քերթուածներու Ծաղկաքաղ (թարգմանութիւն)- Պէյրութ, 1948։
* Պատմուածքներ Միջազգային Գրականութենէն (թարգմանութիւն)- Պէյրութ, 1957 (մատենաշար Այգի, թիւ 16)։
* Յուշաբաժակ (բանաստեղծութիւններ)- Պէյրութ, 1958։
* Բարոյալից Պատմուածքներ (թարգմանութիւն)- Անթիլիաս, 1958։
* Ցայգամարտ (բանաստեղծութիւններ), Պէյրութ, 1958։
* Սամըրսէթ Մոամի Ստրկութիւն Մարդկային, 3 հատոր (թարգմանութիւն)- Պէյրութ, 1959։
* Միխայիլ Նայիմիի Հանդիպումը (թարգմանութիւն)- Պէյրութ, 1959։
* Classical Armenia Short Stories ( թարգմանութիւն)- Պէյրութ, 1959։
* Հոգեկանչ (քերթուածներ)- Պէյրութ, 1961։
* Նիքոս Քազանծաքիսի Քրիստոս Վերախաչուած (թարգմանութիւն)- Պէյրութ, 1962 (մատենաշար Այգի, թիւ 36)։
* Ա. Ճ. Քրոնիկի Յուդայածառը (թարգմանութիւն)- Պէյրութ, 62 մատենաշար, Ազդակի, թիւ 92)։
* Էռնեսթ Հէմինկուէի Արիւնոտ Այգաբաց (թարգմանութիւն)- Պէյրութ, (մատենաշար Ազդակի, թիւ 93)։
## Ծանօդագրութիններ
Գէորգ Սարաֆեան

**Գէորգ Սարաֆեան** (1911 - 18 Յունիս 2002), արժանթինահայ թարգմանիչ եւ հանրային գործիչ:

## Կենսագրութիւն

Ծնած էր Ուրֆա 1911-ին: Մեծ եղեռնէն մազապուրծ իր ընտանիքին բեկորներուն հետ վերադարձած էր իր ծննդավայրը 1918-ին, ուր ստացած էր իր նախնական ուսումը: Կիլիկիոյ պարպումէն ետք, Սարաֆեան ընտանիքը ապաստանած է Սուրիա. ուր ան իր ուսումը շարունակած է Հալէպի Հայկազեան վարժարանը: Շրջանաւարտ եղած է 1925-ին: Իսկ երկու տարի ետք հաստատուած է Պուէնոս Այրէս իր եղբօր ու մօր հետ:

1932-ին խումբ մը ընկերներու հետ. Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ  հոգաբարձութեան ծիրէն ներս հիմնած է առաջին Մշակութային Յանձնախումբը. որ 1936-ին եւ աւելի քան տասնամեակի մը ընթացքին ձայնասփռած է հայկական առաջին ռատիօժամը:

Սարաֆեան աւելի ուշ հոգաբարձութեան ատենադպիր եւ փոխ ատենապետ եղած է, գլխաւորած Կրթական եւ Համազգային Տօնակատարութեանց Յանձնախումբերը: Քանի մը առիթներով եղած է ՀՄԸՄ-ի Պուենոս Այրես մասնաճիւղի ատենապետ:

1960-ին Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգէն Ա. զինք պատուած է Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչի շքանշանով, իսկ 1976-ին Երուսաղէմի Պատրիարք Եղիշէ Արք. Տէրտէրեան յանձնած է Ս. Գերեզմանի շքանշանը:

Սարաֆեանի բարերարութեամբ 1999-ին շինուած է Հայաստանի Նոր Եդեսիա քաղաքի Ս. Աստուածածին եկեղեցին:

## Աշխատութիւններ

1940ականներէն . Սարաֆեան թէ։ հայերէնէ եւ թէ ֆրանսերէնէ կատարած սպաներէն թարգմանութիւններով սկսած է աշխատակցիլ Արժանթինի հայ մամուլին: Ուսումնասիրական հատորներու շարքին, ֆրանսերէնէ թարգմանած է Հրանտ Թորոսեանի **Հայ Գրականութեան Պատմութիւն** (1959), նոյն հեղինակէն **Հայաստան եւ Հայկական Հարցը** (1965,  Բ. ընդլայնուած հրատ.՝ 1985, Գ. ընդլայնուած հրատ.՝ 1995) եւ Մաղաքիա Արք. Օրմանեանի **Հայոց Եկեղեցին** (1994):

Սարաֆեան հրատարակած է սպաներէնով չորս ծաղկաքաղ իր ընտրութեամբ ու թարգմանութեանբ - **Հայաստան՝ իր Բանաստեղծներուն Ընդմէջէն** (1983):

Ան գրած է նաեւ իր յուշերը սպաներէնով որ լոյս տեսած է *Եփրատէն մինչեւ Ռիօ Տէ Լա Փլաթա* խորագրով (1998)։ Հայերէն թարգմանութիւնը հրատարակուած է Երեւանի մէջ:

## Աղբիւրներ

Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս, հատոր ԻԲ, Պէյրութ, 2002, Էջ 390:

Ստորոգութիւն:1911 Ծ'ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Ուրֆա ծնունդներ
Ստորոգութիւն:2002 մահեր
Ստորոգութիւն:18 Յունիսի մահեր
Ստորոգութիւն:Հանրային գործիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ
Սարգիս Բարսեղեան

**Սարգիս Բարսեղեան** (Շամիլ, բուն անուն՝ Լեւոն Օտապաշեան, , Եղեռնի զոհ), յեղափոխական գործիչ, Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան անդամ։

Նախնական կրթութիւնը ստացած է Թիֆլիսի Ներսիսեան դպրոցին մէջ, ապա ուսումը շարունակած է Ժընեւի համալսարանը։ Ուսումը կիսատ ձգած է ու Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան հիմնադիրներէն Քրիստափոր Միքայէլեանին հետ մեկնած է Պաքու, ուր կազմակերպած է տեղեկատուական թերթօններու տարածումը։

1905-ին Շուշիի մէջ մասնակցած է «Փոթորիկ» շարժում-ին , որուն պատճառով ձերբակալուած է։ Բանտ տեղափոխուելու ճանապարհին զինակիցներ յարձակած են բանտարկեալներուն ուղեկցող ժամապահներուն վրայ եւ ազատ արձակած Բարսեղեանին՝ գրաւելով զէնքն ու զինամթերքը։

1909-ին կը վերադառնայ Պոլիս եւ կ՛ամուսնանայ Ռոստոմի աշակերտուհիներէն Պերճուհի Պարտիզպանեան-Բարսեղեանի հետ։ Հիմնադիրներէն է Վանի «Աշխատանք» թերթին։

Մասնակցած է հայ-թրքական կռիւներուն, Վանի մէջ տարած է կուսակցական գործ։ Ընտրուած է Դաշնակցութեան Կարինի Բիւրոյի անդամ։

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
* Թէոդիկ, Յուշարձան ապրիլ տասնմէկ, Կ․ Պոլիս, 1919, «Արզուման» հրատարակչատուն 
* Սերգէյ Երեմեանց, «Գանձակ 1905-1907, 1917-1921», Երեւան 2009 թ.։

Ստորոգութիւն:1875 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1915 մահեր
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Ստորոգութիւն:ՀՅԴ գործիչներ
Սարգիս Բոռնազեան

**Սարգիս Բոռնազեան** (Պոյրազեան) ծնած է Հալէպ, 1923-ին:

## Կենսագրութիւն

Նախնական ու միջնակարգ ուսումը կը ստանայ ծննդավայրի Ուսումնասիրաց Մարդասիրական Երկսեռ վարժարանին մէջ, որուն ընթացքը կ'աւարտէ 1939-ին:Երկրորդական ուսումը կը ստանայ նոյն քաղաքին Ալեբբոյ Գոլէճին մէջ:

1947-ին՝ ընտանիքին հետ կը ներգաղթէ Հայաստան, ուր որպէս համալսարանական ուսանող, կը հետեւի Երեւանի Խաչատուր Աբովեանի անոււան Մանկավարժական ինստիտուտի պատմութեան բաժանմունքի դասընթացքներուն:Համալսարանական ուսումը աւարտելէ ետք, որպէս ուսուցիչ կը պաշտօնավարէ Հրազդանի շրջանին մէջ:Ապա՝ կ'արձանագրուի Հայաստանի Գիտութիւնների Ակադեմիայի Պատմութեան Ինստիտուտի ասպիրանտ, ուր նաեւ կը պաշտպանէ իր թեկնածուական աւարտաճառը՝ «Սոցիալ- Տնտեսական Յարաբերութիւնները կիլիկիայի Հայկակն Պետութեան մէջ, 12-13  դդ.» խորագրով:Աւարտաճառի պաշտպանութենէն ետք կը պաշտօնավարէ նոյն հիմնարկի Միջնադարու Պատմութեան Բաժանմունքին մէջ, նուիրուելով գիտական աշխատանքի:

Սարգիս Բոռնազեան՝ գիտական բարձր մակարդակով կարեւոր թիւով յօդուածներ կը ստորագրէ «Լրաբեր»ի եւ «Պատմա-Բանասիրական Հանդէս»ի էջերուն մէջ:Անոր գրչին կը պատկանին նաեւ Հայկական ՍՍՀ Գիտութիւնների Ակադեմիայի Պատմութեան ինստիտուտի կողմէ հրատարակուած «Հայ Ժողովուրդի Պատմութիւն»ի (Գ. Հատոր, 1976) հետւեալ բաժինները.հայաստանի նուաճումը Սելջուկ-Թուրքերի կողմէ (էջ 440-460), Հայաստանը Սելջուկեան Տիրապետութեան Շրջանին (էջ 461-468), Սալդուխեանները կարինում (էջ 490-492), Հայաստանի Սոգեալ- Տնտեսական դրութիւնը 11-12 դարերուն (էջ 493-503), Կիլիկիայի հայկական թագաւորութեան զօրեղացումը եւ միջազգային յարաբերութիւնները (էջ 715-732), կիլիկիայի պետական կարգը (էջ 737-754), կիլիկիայի հայկական թագաւորութեան ներքին եւ միջազգային դրութիւնը 13 դարի վերջերուն եւ 14 դարի սկիզբին (էջ 755-767), եւ կիլիկիայի հայկական թագաւորութեան գոյամարտը 14 դարին եւ անկումը (էջ 768-786):

Առանձին հատորներով լոյս տեսած են Սարգիս Բոռնազեանի հետեւեալ աշխատասիրութիւնները.ՍՈՑԵԱԼ-ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ՑԱՐԱԲԵՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ ԿԻԼԻԿԵԱՆ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՊԵՏՈՒԹԻՒՆԻՆ ՄԷՋ 12-13 ԴԱՐԵՐԻՆ ՄԷՋ (Երեւան, 1973) եւ ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ ԵՒ ՍԵԼՋՈՒԿՆԵՐԸ 11-12 ԴԱՐԵՐԻՆ ՄԷՋ (Երեւան, 1980):

Սարգիս Բոռնազեան կը մահանայ 14 Փետրուար 1977-ին:

## Աղբիւրներ
*Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս,Պէյրութ 1980, էջ (341-342)
Սարգիս Եղիայեան

**Սարգիս Եղիայեան**, ծնած է Այնթապ 1849-ին: Պէյրութ հաստատուած 1894-ին, ուր զբաղած է վաճառականութեամբ։ Եղիայեան Պէյրութ հաստատուած առաջին հայ բողոքականներէն է։ Մեռաւ հոս 1923-ին:
## Ծանօթագրութիւններ
Սարգիս Զէյթլեան

**Սարգիս Զէյթլեան** (1930, Խըտըր Պէկ (Մուսա Լեռ) - 28 Մարտ 1985, Պէյրութ (Լիբանան), հայ խմբագիր, հասարակական-քաղաքական գործիչ, Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի անդամ։

## Կենսագրութիւն
Սարգիս Զէյթլեան ծնած է 1930-ին, Մուսա Լերան Խըտըր Պէկ գիւղը։ Մուսա լեռցիներու Լիբանան վերաբնակեցումէն եւ Այնճարի հիւղաւանը կերտելէն ետք, յաճախած է ազգային «Յառաջ» նախակրթարանը, այնուհետեւ Երուսաղէմի ժառանգաւորաց վարժարանը եւ «Նշան Փալանճեան» ճեմարանի հայագիտական բաժինը, Լեւոն Շանթի եւ Սիմոն Վրացեանի տնօրէնութեան օրերուն։

1954-ին կը հրաւիրուի Գահիրէ, իբրեւ օգնական խմբագիր Ընկ. Վահան Նաւասարդեանի խմբագրած «Յուսաբեր» օրաթերթին։ Ան կը պաշտօնավարէ նաեւ Ազգ. «Գալուստեան» վարժարանին մէջ, դասաւանդելով հայագիտական նիւթեր։

1958-ին կը նշանակուի «Յուսաբեր»ի խմբագիր մինչեւ 1962 թուականը, երբ իր ընտանիքին հետ կը վերադառնայ Լիբանան, ուր կը նշանակուի «Ազդակ»ի խմբագիր եւ այդ պաշտօնը կը վարէ մինչեւ 1968 թուականը: Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի պաշտօնաթերթ «Ազդակ շաբաթօրեակ-Դրօշակ» ի հիմնադրութենէն ետք, շրջան մը իբրեւ օգնական խմբագիր պաշտօնավարելէ ետք, 1978-էն սկսեալ կը գործէ խմբագրապետի հանգամանքով, մինչեւ իր առեւանգումը՝ 28 Մարտ 1985 :

1973-էն մինչեւ իր մահը, Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի անդամ՝ Սարգիս Զէյթլեան, կը հանդիսանայ դաշնակցական ղեկավարութեան պատմական սերունդը փոխարինող եւ անոնց ուղին վերանորոգող պատասխանատու ընկերներու ներկայացուցչական դէմքերէն մէկը, որ Հ.Յ.Դաշնակցութեան վերջին քառորդ դարուն կազմակերպական կեանքին, ազգային քաղաքական գործունէութեան եւ գաղափարական վերանորոգումին մէջ ունեցաւ իր ուրոյն եւ շօշափելի մասնակցութեան բաժինը։ Դերակատար եղաւ նաեւ երիտասարդական միութիւններու հիմնադրութեան աշխատանքներուն մէջ՝ սփիւռքահայ երիտասարդութիւնը համախմբելով ազգային օրակարգի շուրջ։

## Մահը
28 Մարտ, 1985-ի առաւօտուն՝ Զոքաք-Պլաթի շրջանին մէջ, «Նշան Փալանճեան» ճեմարանի ճամբուն վրայ, հակադաշնակցական դաւադիր ուժերու ձեռքով առեւանգուեցաւ եւ աւելի ուշ անծանօթ պայմաններու մէջ տմարդի կերպով սպաննուեցաւ Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի անդամ եւ «Ազդակ Շաբաթօրեակ-Դրօշակ»ի խմբագրապետ՝ ընկ. Սարգիս Զէյթլեան։

Իր մահէն ետք Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի կողմէ հրատարակուեցաւ ծաւալուն հատոր մը որ կ՛ամփոփէ Սարգիս Զէյթլեանի կողմէ գրուած յօդուածներն ու խմբագրականները։

## Երկեր
* Սարգիս Զէյթլեան. գաղափարի մարտիկը («Դրօշակ»-ի մէջ հրատարակուած խմբագրականներ եւ յօդուածներ), Պէյրութ, 1993, 774 էջ:
* Հայ ազգային քաղաքականութեան գաղափարաբանութիւնը, հատ. Ա, Երեւան - Լոս - Անճելըս, 1995, 866 էջ:

## Ծանօթագրութիւններ

## Տե՛ս նաեւ
* Զաւէն Թաշճեան
* Պետիկ Ինճէեան

Ստորոգութիւն:1930 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Մուսա Լեռ ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1985 մահեր
Ստորոգութիւն:28 Մարտի մահեր
Ստորոգութիւն:Պէյրութ մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական գործիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ
Սարգիս Կարապետեան (գրող)

**Սարգիս Կարապետեան**, ծնած է Թեհրան: 

Իր ուսումը ստացած է տեղւոյն ամերիկեան գոլէճին մէջ։ Ապա վկայուած է Նիւ Եորքի նահանգային համալսարանէն, Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսով։

* Եօթը տարի պաշտօնավարած է Թեհրանի Ամերիկեան Քոլէճին մէջ։ Ապա իր ազատ ասպարէզին առընթեր, սիրայօժար կերպով, 17 տարի շարունակ վարած է, նախ Շահազիզ՝ ապա Սահակեան վարժարաններու պատուոյ տնօրէնութեան պաշտօնները։
* Պատանի տարիքէն սկսեալ նուիրուած է գրականութեան։ Աշխատակցած է «Ալիք» օրաթերթին, «Հայրենիք» ամսաթերթին եւ Թեհրան հրատարակուող «Նաւասարդ» ամսագրին, ստորագրելով արձակ եւ չափածոյ գրութիւններ, նաեւ բազմաթիւ յօդուածներ կրթական եւ մանկավարժական բնոյթով։
* 1962-էն սկսեալ հաստատուած է Գալիֆորնիա, եւ քանի մը տարի մաս կազմած՝ «Նաւասարդ» ամսագրի խմբագրութեան։ Այժմ կ'ապրի Մերիլենտ:
* Լոյս ընծայած է հետեւեալ ինքնագիր եւ թարգմանական երկերը. «Անհորիզոն Թափառումներ», որ կ'ամփոփէ իր պատմուածքներուն եւ ուսումնսիրութիւններուն մէկ մասը միայն (Լոս Անճելըս, 1989):
*Փայլակ Սանասարի «Ժամադրութիւն» վիպակը թարգմանած է պարսկերէնի (հրատարակուած՝ «Իրանահայ Մշակութային Միութեան» կողմէ):
*Թորթըն Ուայլտըրի «Փուլիցըր» մրցանակ արժանացած՝ «Անտրոսի Կինը» վէպը թարգմանած է հայերէնի։
* Հրատարակութեան պատրաստ ունի մանկավարժական ու գրական ուսումնասիրութիւններու եւ քնարական բանաստեղծութիւններու հատորներ։
* Սարգիս Կարապետեան մեզի կու տայ շահեկան իրապաշտ պատմուածքներու փունջ մը, սահուն եւ անսեթեւեթ ոճով։ Առհասարակ կը շօշափէ նիւթեր Ամերիկա գաղթած ընտանիքներու կեանքէն, ուր տակաւին կ'իշխէ հայկական պատուախնդրութիւն։

## Ծանօթագրութիւններ
 
*
Սարգիս Չէլէպի Տիւզ

**Սարգիս Չէլէպի Տիւզ**, ()։

Սարգիս Չէլէպի ծնած էր 1777 Հոկտեմբեր 15-ին եւ իր եղբօր Գրիգոր Չէլէպիի հետ 1812-ին արքունի ոսկերչապետ անուանուեցաւ։ 1817 Յունուար 27-ին ամուսնացաւ Տր․ Պօղոս Շաչեանի աղջկան՝ Օր․ Սրբուհիի հետ։

Սարգիս քաջ մական կը խաղար եւ նետաձգութեան մէջ արտաքոյ կարգի յաջող էր: Այս խաղերն ալ թագաւորին հաճելի ըլլալուն, արտօնուած էր Սարգիսին, որ ասոնցմով զուարճացնէ Սուլթանը։

1819 Օգոստոս 27-ին Գրիգոր եւ Սարգիս Չէլէպիները բանտարկուեցան փողերանոցին մէջ։

Պոստանճը պաշին զինուորներով Տիւզեանց ապարանքը կը մտնէ եւ սարսափած կիները եւ տղաքը ամէնը 18 հոգի, ամէն բանէ զուրկ նաւակի մը մէջ դնելով Հայոց Պատրիարքարան կը ղրկէ։ Իսկ պալատի կահ կարասիէն եւ 40 միլիոն ղրուշի գոհարեղէնը աճուրդով կը ծախուի, մաս մըն ալ կը կողոպտուի։

Քանի մը օր ետք Տիւզեաններու պալատը կրկին քննուելու ժամանակ, կը տեսնեն որ պալատին մէջ մատուռ ունէին, քանի որ կրօնական խնդիրներու բերմամբ, առանձին եկեղեցի չէին կրնար ունենալ։

Եւ ինչպէս կը տեսնենք մահավճիռին մէջ, Տիւզեանց մահուան դատապարտուելու մէկ այլ պատճառն ալ իրենց հռոմէական ըլլալն էր «*խանէլէրինտէ տախի քիլիսա պինա իտուպ [[Կաթոլիկություն|քաթոլիք]] փափազլէրի կէթիրէրէք փահի թահթի սալթանաթ սէնիեէտէ ալանէն իճրաի այնի պաթալէ իլէ ճէսարէթ․․․*»

Հալէթի համար լաւ առիթ մըն էր ասիկա եւ թէեւ Տիւզեանց աճուրդի հանուած կահ կարասին դրամագլուխէն աւելի էր, բայց ամէն միջոց ի գործ դրաւ անոնց մահուան վճիռը առնելու համար, թէեւ Սուլթանը իրագործումէն ժամ մը վերջ զղջաց եւ մարդ հասցուց հրամաը ետ առնելու համար, բայց ի զուր, նախկին հրամանը արդէն գործադրուած էր։

Երեք եղբայրերը՝ Սարգիս, Գրիգոր եւ Միքայէլ Չէլէպիները եւ հօրեղբօրորդինին Մկրտիչ Չէլէպի բանտին մէջ համբերութեամբ կը սպասէին, երբ գիշեր մը 1819 Հոկտեմբեր 2-ի սեւ գիշերը, Պօստանճի պաշին ներս մտաւ եւ իրենց կարդաց վճիռ մը, որով անոնք պիտի աքսորուէին Արշիպեղագոսի կղզիներէն մին։

Իբրեւ թէ զիրենք փողերանոց կը տանէին հաշիւնին գոցելու համար: Հազիւ հասան փողերանոցի քովի հրապարակը, դահիճը ծառի մը ետեւէն դուրս կ'ելլէ եւ երկու եղբայրներուն՝ Գրիգորի եւ Սարգիսի ձեռքերէն բռնելով կը տանի արքունեաց դուռը ու հոն կը կտրէ նախ Գրիգոր Չէլէպիի գլուխը․ Սարգիս Չէլէպի թէեւ կ'ընդդիմանայ սկիզբը, բայց տեսնելով եղբօր արիւնը, ինքն ալ ծունկի կուգայ եւ իր ալ գլուխը կը կտրեն, յետոյ գլուխները դրան երկու կողմի խոռոչներուն մէջ կը դնեն, ուր սովորաբար պէյերու եւ մեծամեծներու գլուխները կը դրուէր եւ ուր իրենցմէ քիչ առաջ դրուած էր նաեւ իրենց Ապտիւլրահման պէյ բարեկամին գլուխը։

Ստորոգութիւն:Հայեր
Սարգիս Սիւնգիւճեան

**Սարգիս Սիւնգիւճեան** (15 Օգոստոս 1870, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան կայսրութիւն - 1915, հայ բժիշկ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է 1870 թուականի Օգոստոս 15-ին, Կոստանդնուպոլիս։ Մասնագիտութեամբ եղած է գանկաբան եւ դիմագէտ։ 1900-ական թուականներուն տպագրած է Վառնայի «Իրա­ւունք» եւ Կ. Պոլսոյ «Ժա­մա­նակ» թերթերունմէջ։ Կրած է Ս.Ս., Սուին Ս., Սարգիս Սուին, Սուին Սարգիս, *** ծածկանունները։ Կարեւոր պաշտօններ է վարած Կ. Պոլսոյ պատրիարքարանէն ներս, ինչպէս՝ պատրիարքարանի քարտուղարութիւն, ընտրուած Ազգային կեդրոնական վարչութեան Քաղաքական ժողովի անդամ։ 1909 թուականի Կիլիկիոյ կոտորածներէն ետք այցելած է աղէտի վայրերը եւ Կ. Պոլսոյ մէջ կազմակերպած՝ վերապրած որբերու ու այրիներու օժանդակութեան աշխատանքը, պատրիարքարանի ծիրէն ներս։

Սպանուած է 1915 թուականին՝ 45 տարեկան հասակին։

## Գրականութիւն
* Օտեան Երուանդ, Մեր երեսփոխանները, Մեր Ազգային ժողովը, Երեւան, 1999։
* Յովակիմեան Բախտիար, Հայոց ցեղասպանութեան նահատակ գործիչների ծածկանուններ, Երեւան, 2002։

## Աղբիւրներ
* 

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:15 Օգոստոսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Ստորոգութիւն:Կոստանդնուպոլիս մահացածներ
Սարգիս Քհնյ. Արապխանեան

**Սարգիս Քհնյ. Արապխանեան** (1853, Զէյթունի - 1928):

## Կենսագրութիւն

Աւազանի անունով Կարապետ, ծնած է զէյթունցի ծնողքէ, Զէյթունի մէջ 1853-ին։

Իր նախնական ուսումը ստացած է Զէյթունի ծխական վարժարանը, որուն տեսուչն էր Մնացական Սէմէրճեանը։ Տարրական գիտելիքներով բաւարարուելով, ան հեռացած է դպրոցէն ու փոքր տարիքին մտած՝ ազատ ասպարէզ ու աշխատած նպարավաճառի մը խանութը։

Իր հանապազօրեայ ապրուստի դծուարութիւններու կողքին, ժամանակ կը տրմադրէ եկեղեցւոյ։

Նոյն թուականներուն ան կը հետապնդուի իբրեւ յեղափոխական երիտասարդ, կուսակալի հրահանգով կը ձերբակալուի, կը տարուի Մարաշ եւ կը բանտարկուի այնտեղ մինչեւ 1896-ի գարունը։

Ան իր կեանքի ընկերը կ'ընտրէ իր հայրենակից Թրվանտան, որուն հետ կը պսակուի Զէյթունի մէջ եւ յետագային կ'ունենայ Աբրահամ անուն մանչ զաւակ մը։

Իր քահանայական ձեռնադրութիւնն ու օծումը տեղի կ'ունենան Զէյթունի Աւագկալ գիւղի Ս. Սարգիս եկեղեցւոյ մէջ, 1896-ի Հոկտեմբերին, ձեռամբ Տ. Կարապետ եպս. Քէչէքեանի եւ կնքահայրութեամբ գիւղի նշանաւոր ազգայիններէն պրն. Գրիգոր Աղա Մխիթարեանի, վերակոչուելով Տ. Սարգիս։ Իր քահանայական քառասնօրեայ պատրաստութեան ժամանակամիջոցը լրանալէ ետք, հոգեւոր հովիւ կը նշանակուի Աւագկայ գիւղի Ս. Սարգիս եկեղեցւոյ։ Մինչեւ 1914 թուականը ան կը հովուէ իր եկեղեցւոյ ժողովուրդն ու անոր շրջակայ 12 գիւղերու ընտանիքները։

1960-ին սակայն, ան դժուարութիւնը կ'ունենայ իր քաջ ու հայրենասէր երէցկինը կորսնցնելու։ Այնուհետեւ տան պատասխանատուութիւնն ու պարտականութիւնը կը կրկնապատկուին։ Իր միակ Աբրահամ զաւակին համար ան կը դառնայ խնամող հայր ու մայր։

Մեծ Եղեռնին, ան իր հօտին հետ կը գաղթէ նախ Գոնիա, ապա Հաուրան, ուր կը մնայ եւ կ'ապրի ծանր պայմաններու մէջ մինչեւ 1918՝ անգլիացիներուն ժամանումը։ Ան կը տեղափոխուի Մարաշ եւ երկու տարի կը հովուէ համանուն եկեղեցւոյ ծխական ժողովուրդը։

## Մահացած

Ան կը վախճանի 31 Յուլիս 1928-ին։ Թաղման կարգն ու վերծին օծումը կը կատարուին Բերիոյ Հայոց Թեմի Առաջնորդ Տ. Արտաւազդ Եպս. Սիւրմէեանի ձեռամբ, Համիտիէ Թաղամասի Ս. Խաչ եկեղեցւոյ մէջ։ Իր մարմինը կ'ամփոփուի Շէյխ Մագսուտի Ազգ. Գերեզմանատունը:

## Ծանօթագրութիւններ
Սարգիս Քհնյ. Մարսէլեան

**Սարգիս Քհնյ. Մարսէլեան**, (), աւազանի անունով՝ Մինաս, որդի Պօղոսի եւ Եղիսաբէթի, որոնք Զէյթունցի էին։

## Կենսագրութիւն
Մինաս ծնողքին հետ տեղափոխուած է Հալէպ, ուր յաճախած է Ազգային Սահակեան վարժարան, բայց նիւթական դժուարութեան պատճառով կիսաւարտ ձգած է։

Երբ երիտասարդական տարիքը թեւակոխած է, իր մէջ տակաւ առ տակաւ զօրացած են ազգային զգացումները։

Իր քահանայական ձեռնադրութիւնը տեղի ունեցած է ձեռամբ՝ Բերիոյ Թեմի Առաջնորդ՝ Տէր Ղեւոնդ Արքեպիսկոպոս Չէպէեանի, Հալէպի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ մէջ, 29 Սեպտեմբեր 1963-ին, վերակոչուելով Տէր Սարգիս։

Տէր Սարգիս հոգեւոր հովութեան պաշտօնի կոչուած է Թեհրանի հայահոծ գաղութին մէջ, ուր ընտանեօք հաստատուած է եւ պաշտօնավարած՝ Սուրբ Սարգիս եքեղեցւոյ մէջ։

Նոյն գաղութին մէջ պաշտօնավարած է երկար տարիներ։

## Վախճան
1992-ին, մեկնած է Միացեալ Նահանգներ իր զաւակներուն տեսութեան եւ հոն ալ վախճանած է, անակնկալ հիւանդութեան մը պատճառով։

Մարմինը ամփոփուած է վերջին օծումէն ետք Գալիֆորիոյ հայոց գերեզմանատունը։

Առ ի գնահատանք իր տարիներու բարւոք ծառայութեան, ստացած է Լանջախաչ եւ ապա Ծաղկեայ սեւ փիլոն։

## Ծանօթագրութիւններ
Սարգիս Համպոյեան

**Սարգիս Համպոյեան**, ծնած է Հալէպ 1934-ին։

1947-ին աւարտած է Հալէպի Հայկազեան վարժարանը: Մասնաւոր սէր ցոյց կու տայ երաժշտութեան հանդէպ եւ մտնելով Անթիլիասի դպրեվանքը եւ Միջնակարգ ուսման բաժինը աւարտելէ ետք կը վերադառնայ Հալէպ եւ կը յաճախէ Ալէփօ Գոլէճ, զոր կ'աւարտէ 1956-ին: Ապա կու գայ Պէյրութ եւ կը մտնէ Ամերիկեան Համալսարան, ուրկէ շրջանաւարտ կ'ըլլայ պսակաւոր արուեստից տիտղոսով։

Ապա կը նուիրուի Հայկական եկեղեցական երաժշտութեան։ Որպէս ուսուցիչ կը պաշտօնավարէ Հայ Աւետ. գոլէճը եւ այս ատեն է որ կը կազմէ 40 հոգինոց «Շողակաթ» երգչախումբը։

Յուլիս 1961-ին Պետական Երաժշտանոցին մէջ տեղի ունեցաւ ղեկավարութեամբ Սարգիս Համպոյեանի «Շողակաթ» երգչախումբին կրօնական համերգը:
## Ծանօթագրութիւններ
Սարգիս Ճեվահիրճեան

**Սարգիս Ճեվահիրճեան** ծնած է Կ. Պոլիս,11 Դեկտեմբեր 1898-ին:

## Կենսագրութիւն

Նախակրթութիւնը կը ստանայ Գում Գաբուի Մայր եկեղեցւոյ Ազգային վարժարանին մէջ: Երկրորդական ուսման համար՝ 1911-1916 թուականներուն կը հետեւի Յովհաննէս Հինդլեանի եւ Գալուստ Մալաթեանի Նոր Դպրոցի դասընթացքներուն, ուրկէ շրջանաւարտ՝ մուտք կը գործէ Օսմանեան Հանրօգուտ Շինութեանց Նախարարութեան երկրաչափային վարժարանը, ուր տարի մը ուսանելէ յետոյ կը մեկնի Պէյրութ եւ 1918-1919 կրթական տարեշրջանին կը հետեւի Սէն Ժոզէֆ համալսարանի դասընթացքներուն: Ապա կ'անցնի Լոզան եւ 1920 թուականէն սկսեալ, համալսարանական իր ուսումը կը շարունակէ Դաշնակցային Փոլիթեքնիք դպրոցին մէջ, ուրկէ ճարտարապետութեան իր վկայականը կը ստանայ 1924-ին:1924-1930, Աթէնքի մէջ, Ս. Ճեվահիրճեան կը պաշտօնավարէ Յունաստանի Հանրօգուտ Շինութեանց նախարարութեան մ էջ: Ապա՝  կ'անցնի Լօզան, ուր շրջան մը տարբեր ընկերութեանց մէջ պատասխանատու պաշտօններ վարելէ ետք, 1943-ին կը հիմնէ «Ս. Ճեվահիր» ճարտարապետական իր սեփական ընկերութիւնը, որուն տնօրէնութիւնը կը վարէ մինչեւ իր մահը:

Ս.Ճեվահիրճեանի ճարտարապետական վաստակին կը պատկանին քսանէ աւելի իրագործումներ եւ կառոյցներ, ինչպէս՝ Արեւելեան Մակեդոնիայի Սթրումա գետին ընթացքին կանոնաւորումը, Հարաւային Պելոպոնէսոսի Թրինաս դաշտագետինի ճահիճներուն չորացումը, Քիոսի Վրոնտատ գիւղաքաղաքին ջրաբաշխութիւնը, Վալէ Քանթոնի մէջ (Զուիցերիա) Սէն Պարթելեմէի հեղեղատին վրայ մեծ թումբին շինութիւնը, Լօզանի քաղաքապետութեան Լա Սալայի դպրոցական համալիրին կառոյցը, Ժընեւի հրշէջներու զօրանոցը, կրկին Լօզանի մէջ՝ «Ռեժինա» հիւրանոցին եւ Պել Էր թատրոնի կառոյցները, Սէն Լեժիէի (ժիւրա Պերնուա) հիւանդանոցի եւ մարզաւանին թրիպիւնի շինութիւնները, եւ այլն:

Ճարտարապետական-շինարարական իր բազմազբաղ առօրեային մէջ, Ս. Ճեվահիրճեան քառասուն տարի (1940-1980) հետեւողականօրէն կ'ուսումնասիրէ հայ ճարտարապետութեան պատմութիւնն ու հայկական ճարտարապետութեան առանձնայատկութիւնները: Երեսունէ աւելի իր ուսումնասիրութիւններն ու սերտողութիւնները լոյս կը տեսնեն «Բազմավէպ»ի (Վենետիկ), «Գեղունի»ի (Վենետիկ), «Անի»ի (Պէյրութ), «Շիրակ»ի (Պէյրութ), «Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս»ի, Revue Pro Arte»ի (Ժընեւ) էջերուն մէջ, դեռ չհաշուած այն բազմաթիւ յօդուածները, որոնք կը հրատարակուին Բալուեանի «Զուարթնոց»ին,  «Յառաջ-Միտք եւ Արուեստ» (Փարիզ) եւ այլ թերթերու մէջ:

Ս. Ճեվահիրճեանի գրիչին պատկանող ուսումնասիրութիւններէն առանձնապէս ուշագրաւ են «Հայկական կամարը գոթական ոճին մէջ» («Բազմավէպ», 1940, թիւ 1-12, 1941, թիւ 1-12), «Սիւնազարդ ծածկոցի դրութիւնը եւ կամարակապ զարդասիւները հայկ. ճարտարապետութեան մէջ» («Բազմավէպ», 1942, թիւ 1-12, 1943, թիւ 1-6), «Հայկական ճարտարապետութեան մէջ ներդաշնակութեան կանոններու պրպտումի փորձեր» («Բազմավէպ», 1947, թիւ 5-10, 1948, թիւ 1-2, 7-10), «Հայկական ռազմաճարտարապետութիւնը»  («Բազմավէպ», 1949, թիւ 1-4, 1950, թիւ 3-4, 7-8), «Հայկական ճարտարապետներ Օսմանեան կայսրութեան մէջ» («Շիրակ», 1968, թիւ 6-7), «Հովիւի եկեղեցին» («Բազմավէպ»,1978, թիւ 3-4), եւ այլն:

Ս. Ճեվահիրճեան կը մահանայ 27 Մարտ 1981-ին:

## Աղբիւրներ
Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս,Պէյրութ 1981,Էջ 354-355։
Եղիշէ Քհնյ. Սարգիսեան

## Կենսագրութիւն
**Տ. ԵՂԻՇԷ ՔՀՆՅ. ՍԱՐԳԻՍԵԱՆ** Աւազանի անանով Կորիւն, որդի Տ. Արսէն Ա. Սարգիսեանի եւ Զուարթի, ծնած է Հալէպ, 1976-ին։

Նախնական կրթութիւնը ստացած է Զաւարեան վարժարանէն, որմէ ետք ուսումը շարունակած է Ազգ. քարէն եփփէ ճեմարանին մէջ եւ շրջանաւարտ եղած է 1994-ին, ստանալով երկրորդականի վկայական։

Ուսման կողքին, ան հետեւած է դաշնամուրի եւ ձայնանիշերու դասընթացքներուն հինգ տարի։

Ան սիրած է մարմնակրթական կեանքը։ Ուստի անդամ եղած է Հ.Մ.Ը.Մ.ի ընտանիքին՝ մաս կազմելով փողերախումբին ինչպէս նաեւ հետեւած մարտարուեստի։

Ընտանիքին մէջ տիրող կրօնական եւ ազգային մթնոլորտը իր մէջ փափաք կ'արթնցնէ դպրեվանք ուսանելու։

1994-ին, Աոաջնորդ Սրբազան Հօր տնօրինութեամբ, ան կ'րնդունուի Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան դպրեվանքը, ուր երեք տարի կը հետեւի ընծայարանի բաժնի աստուածաբանական դասընթացքին զորս աւարտելէ ետք կը ստանայ Համապատասխան վկայականը ու կը վերադաոնայ Հալէպ, քահանայական ձեռնադրութիւն ռւ և օծում ստանալու ձեռամբ գերշ. Տ. Սուրէն Ս. Արք. Գաթարոյեանի։

## Կենսագրութիւն
Կ'ընտրէ կեանքի ընկերը՝ Խշուաճեան ընտանիքի դուստրը՝ օրդ. Շողիկը, որուն հետ կր պսակուի 24 Օգոստոս 1997-ին, Հալէպի Ս, Աստուածածին եկեղեցւոյ մէջ, Թեմիս Աոաջնորդ Տ. Սուրէն Արք. գաթարոյեանի գլխաւորութեամբ եւ Հալէպի քահանայից դասուն մասնակցաթեամբ։ Կը բախտաւորուի երկու մանչ զաւակներով՝ ԱրամաղԱրամազդ եւ Արարատ։

Երաժշտութեան հանդէպ ունեցած սէրն ու պատրաստութիւնը զինք կը մղեն կազմակերպելու դպրաց դասը, թաղական խորհուրդի աջակցութեամբ։ Աշխատանքը կ'արդիւնաւորուի եւ եկեղեցին կ՚ունենայ կազմակերպուած դպրաց դաս՝ պատարագի ճշգրիտ երգեցողաթեամբ։ եկեղեցին կ'օժտուի նաեւ նոր երգեհոնով մը, որ աոաւել փայլք կուտայ երգեցողութեան։

Ան կրօն դասաւանդած է նախակրթարանի վեց կարգերուն։ Հետագային նաեւ միջնակարգի եւ երկրորդականի կարգերուն:

Ւսկ 2006-ի Մայիս 28-ին, կիսասարկաւագ կը ձեոնադրուի ձեոամբ՝ Գերշ, Տ. Նարեկ եպս. Ալեէմէպեանի, Անթիլիասի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ մայր տաճարին մէջ։
կը վերադաոնայ Հալէպ եւ կը պատրաստուի ամուսնութեան։

Հետագային կր բախտաւորուի երկու զաւակներով՝ Ժիրայր եւ Լենա։

Այնուհետեւ Աոաջնորդ Արբազան Հայրը կորոշէ ձեոնագրութեան յարմարագոյն թուականը։
Նախ տիրացու ճոնը սարկաւագ կը ձեոնադրուի 17 Յունիս 2007-ին, Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ մէջ ձեոամբ՝ Տ. Շահան Ս. եպս. Սարգիսեանի։

2008-2009 ուսումնական տարեշրջանին ուսուցչութեան պաշտօնուարածէ Կիլիկեան ճեմարանի մէջ, եւ 8րդ կարգերուն կրօն դասաւանդելով։

Կղադօթենք առ Աստուած, երիտասարդ մեր տէր հօր համար, որ Ս. հոգիին աոաջնորդութեամբ եւ քրիստոնէական խոնարհութեամբ ու աշխատասիրութեամբ կարենայ շարունակել իր աոաքելութիւնը՝ իր ծխական ժոդովուրդը առաւել կապելու Հայ Եկեղեցւոյ ու Աւետարանի կենարար խօսրերուն։
Գրիգորի Սարգիսով

**Գրիգորի Ալեքսէյ Սարգիսով** (**Սարգսեան,** ), խորհրդային հայ բեմադրիչ, դերասան, սենարիստ։

## Կենսագրութիւն
Գրիգորի Սարգիսով, ծնած է 1902 թուականին Պյատիգորսկ քաղաքին մէջ։ 1926 թուականին աւարտաղ է Լենինգրադի համալսարանի հասարակագիտութեան բաժինը։ Աշխատած է «Սովկինո» կինոստուդիայի մէջ որպէս բեմադրիչ-պրակտիկանտ։ Տարբեր տարիներ եղած է Հայֆիլմի, Լենֆիլմի, Գորկի անուան ստուդիայի եւ Մոսֆիլմի բեմադրիչը:

## Ֆիլմագրութիւն
### Բեմադրիչ

### Դերերը

### Սենարիստ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:9 Յուլիսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1902 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Փիաթիկորսք ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1964 մահեր
Ստորոգութիւն:Երեւան մահացածներ
Ստորոգութիւն:Հայ բեմադրիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ
Ստորոգութիւն:Հայ սենարիստներ
Կարէն Սարգսեան

**Կարէն Սարգսեան** (), հայ խմբավար։ ՀՀ վաստակաւոր արուեստագէտ (2006)։

## Կենսագրութիւն
Պարոն Սարգսեանը 1972-1980 թուականներուն ղեկավարած է Երեւանի պետական համալսարանի երգչախումբը, որուն հետ համերգներով շրջած է Խորհրդային Միութեան մէջ, նաեւ՝ Պալթիկ պետութիւններուն մէջ, Մոսկուայի եւ Սան Փեթերզպուրքի մէջ։ Միաժամանակ ղեկավարած է նաեւ Էջմիածին եկեղեցւոյ երգչախումբը:

1989 թուականին հիմնած է «Տղամարդկանց երգչախումբը» եւ համերգներով բազմիցս շրջագայած Արեւմտեան Գերմանիայի մէջ։ 1993 թուականին Սիտնիյ քաղաքի հայ համայնքը Սարգսեանին հրաւիրած է աշխատելու «Կոմիտաս» երգչախումբի եւ Սիտնիյի սիմֆոնիկ նուագախումբի հետ:

1994 թուականէն ի վեր՝ Ա․ Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ պալէի ազգային ակադեմական թատրոնի խմբավար: Անոր ղեկավարութեամբ երգչախումբը հանդէս եկած է Մոսկուայի մէջ (1995), ԱՄՆ-ի (1999), Սպանիայի (1999, 2000), Լիբանանի (2001) եւ այլն:

1995 թուականէն սկսեալ պարբերաբար ելոյթներ ունեցած է Սուրիայի Հալէպ քաղաքին մէջ, Համազգայինի հրաւէրով, ուր ձայնագրած է Հայկական Սուրբ մեսսայի ամբողջական տարբերակը:

2014 թուականէն ի վեր, ընդհատելով իր գործունէութիւնը օփերային թատրոնին մէջ, Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ. կաթողիկոսի հրամանով սկսած է ղեկավարել Երեւանի Գրիգոր Լուսաւորիչ մայր եկեղեցիի եւ հոգեւոր ճեմարանի երգչախումբը:

2017 թուականի Յունիսէն՝ Ա. Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ պալէի ազգային ակադեմական թատրոնի տնօրէն եւ գեղարուեստական ղեկավար Կոստանդին Օրբելեանի հրաւէրով կը վերադառնայ օփերային թատրոն, ուր կը շարունակէ ղեկավարել թատրոնի երգչախումբը:

## Խաղացանկ

## Մրցանակներ եւ պարգեւներ
* ՀՀ վաստակաւոր արուեստագէտ (2006)
* ՀՀ մշակոյթի նախարարութեան ոսկէ մետալ (2012)

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ խմբավարներ
Ստորոգութիւն:ՀՀ վաստակաւոր արուեստագէտներ
Ռոպերթ Սարգսեան

**Ռոպերթ Լիպարիտի Սարգսեան** (), խորհրդային հայ շարժանկարի բեմադրիչ, դերասան, ՀԽՍՀ կինեմատոգրաֆիստների միութեան անդամ (1 Մարտ, 1981)։

## Կենսագրութիւն
Ռոպերթ Սարգսեան, ծնած է 1938 թուականին Թբիլիսի մէջ։ 1963 թուականին աւարտած է Երեւանի գեղարուեստա-թատերական հիմնարկի բեմադրիչի բաժինը։ 1963-1965 թուականներուն աշխատած է Հայաստանի մշակոյթի նախարարութեան մէջ։ 1965 թուականէն եղած է Երեւան կինոստուդիայի բեմադրիչը։ Նկարահանած է 3 խաղարկային եւ 30 փաստագրական ֆիլմ։

## Ֆիլմագրութիւն
### Բեմադրիչ

### Դերերը շարժանկարի մէջ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:25 Հոկտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ