open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
15 Սեպտեմբեր

**15 Սեպտեմբեր**, տարուան 258-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 259-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 137 օր
[մինի|152x152փքս|[Լեւոն Աթաբեկեան]]

## Դէպքեր

* 1988․ Թորոնթոյի Մափլ Լիֆ Կարտընս մարզադաշտին մէջ (Քանատա) տեղի կ՛ ունենայ Մարդու Իրաւունքներ, Հի՛մա շարժումին նուիրուած համաշխարհային շրջապտոյտին 8-րդ համերգը

## Ծնունդներ

* 1877՝Լեւոն Աթաբեկեան 
* 1890՝ Ակաթա Քրիսթի , անգլիացի կին գրող
* 1905՝ Վարդան Աճեմեան  
*1915`Շաւարշ Քահանայ Պալըմեան, (մ․ 1993)․ հոգեւորական, հասարակական գործիչ, ուսումնասիրող եւ յօդուածագիր
* 1954՝ Հրանդ Տինք 

## Մահեր

150px|աջից
* 1991՝ Տոլորես Զօհրապ-Լիպման  
## Տօներ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Սեպտեմբեր
15 Փետրուար

**15 Փետրուար**, տարուան 46-րդ օրն է
 14 Փետրուար 9px **15 Փետրուար** 9px 16 Փետրուար 
[մինի|[Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւն՝ ընդհանուր պատկեր հիմնադրութեան օրերէն]]
[մինի|[Բելգիա|Բելգիոյ մէջ երկու գնացքներու ճակատային բախումին նուիրոած յուշահամալիր 19 զոհուած զոհերու յիշատակին:]]

## Դէպքեր
* 1794, Ֆրանսան կ'ընդունէ իր պետական դրօշը
* 1923, Յունաստանը կը դառնայ Գրիգորեան օրացոյցը ընդունած վերջին երկիրը
* 1924, հիմնաքարը կը դրուի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութեան
* 1965, կը հաստատուի Գանատայի ներկայիս դրօշը
* 1989, Խորհրդային Միութիւնը կը յայտարարէ, որ իր բոլոր զօրքերը Աֆղանիստանէն դուրս բերած է
* 1999, Քենիոյ մէջ կը ձերբակալուի Թուրքիոյ քիւրտերու առաջնորդ Ապտուլլահ Օճալանը
* 2010, Բելգիոյ մէջ երկու գնացքներու ճակատային բախումի զոհ կը դառնայ 18 մարդ
**Ողիմպիական խաղեր․
*** 1932, Լէյք Փլեսիտ, Միացեալ Նահանգներ. Երրորդ Ձմեռնային Ողիմպիական խաղերու փակում
*** 1976, Ինսպրուք, Աւստրիա. XII Ձմեռնային Ողիմպիական խաղերու փակում
[մինի|235x235փքս|[Սարգիս Ազատեան]]

## Ծնունդներ

* 1885, Ռուբէն Սեւակ 
* 1884, Սարգիս Փանոս Ազատեան 
[մինի|130x130փքս|[Նիքոլա Լանկէ]]
[մինի|144x144փքս|[Ռիչըրտ Ֆէյնմըն]]

## Մահեր

* 1915, Ոսկան Յովհաննէսեան 
* 1916, Միքայէլ 
* 1921, Նիքոլա Լանկէ 
* 1988, Ռիչըրտ Ֆէյնմըն 
[մինի|[Սիւզըն Պ. Էնթըն]]

## Տօներ
* 40px Քաղցկեղ ունեցող մանուկներու համաշխարհային օր
* Ազգի օր (Սերպիա)
* Սիւզըն Պ. Էնթընիի օր (Միացեալ Նահանգներ)
* Ազատագրման օր (Աֆղանիստան)
* 120px 
* Գանատա, Դրoշի օր

### Կրօնական
* 40px Սբ. Վարդանի օր։ Լիբանանահայերու մօտ ոչ աշխատանքային է։

Ստորոգութիւն:Փետրուար
15 Օգոստոս

**15 Օգոստոս**, տարուան 227-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 228-րդ) օրն է։
[մինի|[Շաւարշ Քրիսեան]]

## Դէպքեր

## Ծնունդներ
* 1870, Սարգիս Սիւնգիւճեան, հայ բժիշկ (մահ.՝ 1915)։

## Մահեր
* 1915, Շաւարշ Քրիսեան, մարզիկ, գրագէտ, հանրային գործիչ, դաստիարակ եւ խմբագիր (ծն.՝ 1886)։
* 1893, Գրիգոր Մսերեան, հասարակական գործիչ, թարգմանիչ, խմբագիր, հրատարակիչ (ծն.՝ 1846)։

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Օգոստոս
151 (թիւ)

**151** (**հարիւր յիսունմեկ**)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է 150-ի եւ 152-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
* յաջորդականութիւններ՝
**  երեսունվեցերորդ պարզ թիւն է
* կիրառութիւններ՝
** 151 Ապունտանթիա քարեայ աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան Ч  տառը
** Տարուայ 151րդ օրն է Մայիս 31-ը (նահանջ տարիներուն՝ Մայիս 30-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
152 (թիւ)

**152** (**հարիւր յիսուներկու**)՝ զոյգ երկնիշ բնական թիւ մըն է 151-ի եւ 153-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  անմնացորդ կը բաժնուէ իր բաժանարարներու գումարի վրայ, հետեւաբար՝ բերկրալի թիւ է
* չորս յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 152=31+37+41+43
* կիրառութիւններ՝
** 152 Աթալա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան Ш  տառը
** Տարուայ 152րդ օրն է Յունիս 1-ը (նահանջ տարիներուն՝ Մայիս 31-ը)
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:152
153 (թիւ)

**153** (**հարիւր յիսուներեք**)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է 152-ի եւ 154-ի միջեւ
## Յատկանիշներ
* առաջին տասնեօթ բնական թիւերու գումարն է, հետեւաբար եռանկիւնի թիւ է
* ինքնասիրահարուած թիւ է, քանի որ իր նիշերու՝ անոնց քանակի աստիճաններու գումարն է՝ 153=13+53+33
* առաջին հինգ բազմորոշիչներու գումարն է
* կիրառութիւններ՝
** 153 Հիլտա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան Щ  տառը
** Տարուայ 153րդ օրն է Յունիս 2-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 1-ը)
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:153
154 (թիւ)

**154** (**հարիւր յիսունչորս**)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ մըն է 153-ի եւ 155-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  առաջին վեց բազմորոշիչներու գումարն է՝ 154=0!+1!+2!+3!+4!+5!
* 154 կտորի կը բաժնուէ իւղաբլիթը տասնեօթ ուղիղ գիծով կտրելիս
* կիրառութիւններ՝
** 154 Պերթա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան Ъ  տառը
** Տարուայ 154րդ օրն է Յունիս 3-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 2-ը)
** 154-ն են Շէյքսփիրի սոնետները
## Ծանօթագրութիւններ
155 (թիւ)

**155** (**հարիւր յիսունհինգ**)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է 154-ի եւ 156-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
* յաջորդականութիւններ՝
**  յիսունմեկերորդ կիսապարզ թիւն է
* կը ստացուի 2-էն մինչեւ 13-ը եղած պարզ թիւերու կիրառումով՝ 155=22+3!+5!+72-11-13
* կիրառութիւններ՝
** 155 Սկիլլա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան Ы տառը
** Տարուայ 155րդ օրն է Յունիս 4-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 3-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
156 (թիւ)

**156** (**հարիւր յիսունվեց**)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ մըն է 155-ի եւ 157-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  յիսունմեկերորդ բերկրալի թիւն է
* կիրառութիւններ՝
** 156 Քսանթիփէ աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան Ь  տառը
** Տարուայ 156րդ օրն է Յունիս 5-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 4-ը)
 
## Ծանօթագրութիւններ
15-րդ հարաւային զուգահեռական

**15<sup>րդ</sup> հարաւային զուգահեռականը** հասարակածէն 15° դէպի հարաւ եղած լայնութիւններու շրջանագիծն է։ Անիկա աշխարհագրական լայնութիւններէն մէկն է, որոնք հասարակածին զուգահեռ երկրագունդը շրջապատող երեւակայական շրջանագիծեր են։ Այս շրջանագիծը կը բնութագրուի անով, որ անոր վրայ գտնուող ցամաքը կը պատկանի տաք արեւադարձային գօտիին։Կ'անցնի Ափրիկէով, Հնդկական Ովկիանոսով, Խաղաղական Ովկիանոսով, Հարաւային Ամերիկայով, Աւստրալիայով եւ Ատլանտեան Ովկիանոսով։ 
* Լայնութեան մէկ աստիճանին կը համապատասխանէ 107 549 մ երկարութիւն։ 
* Հասարակածէն հեռաւորութիւնը 1659 քմ է։

## Տես նաեւ`
* 16-րդ հարաւային զուգահեռական
* 14-րդ հարաւային զուգահեռական

## Ծանոթագրություններ

Ստորոգութիւն:Զուգահեռականներ
150 (թիւ)

**150** (**հարիւր յիսուն**)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ մըն է 149 եւ 151 հարեւան պարզ թիւերու միջեւ
## Յատկութիւններ
*  կը բաժնուէ իր բաժանարարներու գումարի վրայ, հետեւաբար՝ բերկրալի թիւ է
*  ութ յաջորդական պարզերու գումար է՝ 150=7+11+13+17+19+23+29+31
* կիրառութիւններ՝
** 150 Նիւվա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան Ц  տառը
** Տարուայ 150րդ օրն է Մայիս 30-ը (նահանջ տարիներուն՝ Մայիս 29-ը)
* 100px 150 մեթրէն աւելի բարձրութեան շինութիւնները կը համարուեն երկնաքերներ
## Ծանօթագրութիւններ
1568 թուական

**1568 թուական**, նահանջ տարի, 16րդ դարու 68րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1568
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1569 թուական

**1569 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 16րդ դարու 69րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1569
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
157 (թիւ)

**157** (**հարիւր յիսունեօթ**)՝ կենտ եռանիշ բնական թիվ մըն է 156-ի եւ 158-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
* յաջորդականութիւններ
**  երեսունեօթերորդ պարզ թիւն է
**  զրապ թիւ է
**  1572-ն 24649 է եւ 1582-ն նոյն նիշերով է՝ 24964
* կիրառութիւններ՝
** 157 Տէյանէյրա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան Э  տառը
** Տարուայ 157րդ օրն է Յունիս 6-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 5-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
158 (թիւ)

**158** (**հարիւր յիսունութ**)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ մըն է 157-ի եւ 159-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
* յաջորդականութիւններ՝
**  յիսուներկուերորդ կիսապարզ թիւն է
* 158 նիշէն է կազմուած 100!-ը
* կիրառութիւններ՝
** 158 Քորոնիս աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան Ю  տառը
** Տարուայ 158րդ օրն է Յունիս 7-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 6-ը)
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:158
1588 թուական

**1588 թուական**, նահանջ տարի, 16րդ դարու 88րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
120px
* Ապրիլ 5՝ Թոմաս Հոպս 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1588
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
159 (թիւ)

**159** (**հարիւր յիսունինը**)՝ կենտ եռանիշ բնական թիվ մըն է 158-ի եւ 160-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  յիսուներեքերորդ կիսապարզ թիւն է
* երեք պարզ թիւերու գումար է՝ 159=47+33+59
* կիրառութիւններ՝
** 159 Այմիլիա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան Я  տառը
** Տարուայ 159րդ օրն է Յունիս 8-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 7-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1592 թուական

**1592 թուական**, նահանջ տարի, 16րդ դարու 92րդ տարին է
 
## Դէպքեր

* Կը յայտնաբերուի Բոմբէյ 

## Ծնունդներ
16px 
Պատկեր:Shahjahan.jpg
* Յունուար 5՝ Շահ Ճահան 
## Մահեր
16px 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1592
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1596 թուական

**1596 թուական**, նահանջ տարի, 16րդ դարու 96րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 
180px
* Յունուար 27՝ Ֆրէնսիս Տրէյք 

Ստորոգութիւն:1596
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
16 Ապրիլ

**16 Ապրիլ**, տարուան 106-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 107-րդ) օրն է։

## Դէպքեր

## Ծնունդներ
* 1862, Քալաթեան Պօղոս (Արաքսեան), վաստակաշատ դերասան (մահ.՝ 1918),։

## Մահեր

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Ապրիլ
16 Դեկտեմբեր

**16 Դեկտեմբեր**, տարուան 350-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 351-րդ) օրն է
*Տարուան աւարտին կը մնայ 15 օր
[մինի|205x205փքս|[Քրիսթըն Ռիթըր]]
[մինի|198x198փքս|[Աբրահամ փաշա Բարթող|Աբրահամ Բարթող]]

## Դէպքեր
* 1899, անգլիացի Ալֆրետ Էտուըրտսը  հիմնեց «Միլան» ֆութպոլային ակումբը
* 1915, Օսմանեան կառավարութիւնը չեղեալ յայտարարեց՝ 8 Փետրուար 1914-ին ստորագրած, հայաբնակ նահանգներուն մէջ բարենորոգումներու գործադրման ծրագիրը
* 2011, Ղազախիստանի Ժանաօզեն քաղաքին մէջ անկարգութիւններու զոհ դարձաւ 14 մարդ
## Ծնունդներ
* 1770, Լիւտվիկ Վան Պեթհովէն 
* 1981, Քրիսթըն Ռիթըր 
## Մահեր
* 1911, Աբրահամ Բարթող 
## Տօներ
*  
*  

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Դեկտեմբեր
16 Հոկտեմբեր

[մինի|172x172փքս|[Լեւոն Տէր Պետրոսեան]]
**16 Հոկտեմբեր**, տարուան 289-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 290-րդ) օրն է։

## Դէպքեր
* 1840՝ Նիւ Զելանտան կը յայտարարուի Մեծ Բրիտանիոյ գաղութ։
* 1991՝ Լեւոն Տէր Պետրոսեանն կ՛ընտրուի Հայաստանի Հանրապետութեան առաջին նախագահ։
* 1995՝ Միլիոն սև մարդկանց երթը  Ուաշինկթընի մէջ։
* 1923՝ Լոս Անճելըսի մէջ կը հիմնադրուի ««Ուոլթ Տիզնի» ընկերութիւնը։

## Ծնունդներ
* 1886, Յակոբ Մնձուրի (Յակոբ Տէմիրճեան), պոլսահայ արձակագիր (մահ.՝ 1978)։
* 1926, Զարեհ Խրախունի (Արթօ Ճիւմպիւշեան ), հայ բանաստեղծ։

## Մահեր

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Հոկտեմբեր
16 Մայիս

**16 Մայիս**, տարուան 136-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 137-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 229 օր
[մինի|182x182փքս|[Ժանն տ'Արք]]
[մինի|163x163փքս|[Նիքոլա Սարքոզի]]

## Դէպքեր
* 1919՝ ՀՀ նախարարներու խորհուրդը Երեւանի մէջ համալսարան հիմնելու վերաբերեալ որոշում կ՛ ընդունի
*1920՝ Կաթողիկէ Եկեղեցուոյ կողմէ Ժանն տ'Արք դասուեցաւ սուրբերու շարքը
* 1929՝ տեղի ունեցաւ Օսքարի առաջին մրցանակաբաշխութիւնը
* 1992՝ Ալոնիսոս ծովային պուրակի ստեղծում
* 2007՝ Նիքոլա Սարքոզին դարձաւ Ֆրանսայի նախագահ
[մինի|164x164փքս|[Հենրի Հաուըրտ Հոլմզ]]

## Ծնունդներ
* 1861՝ Հենրի Հաուըրտ Հոլմզ 
## Մահեր
* 1981՝ Անդօ Պօղիկեան 
* 2007՝Գոհար Գասպարեան 
## Տօներ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մայիս
16 Մարտ

**16 Մարտ**, տարուան 75-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 76-րդ) օրն է
*Տարուայ աւարտին կը մնայ 290 օր
## Դէպքեր
մինի|աջից|100px|
* 1921՝ կնքուեց Մոսքուայի ռուս-թրքական բարեկամութեան պայմանագիրը
* 1945՝ բրիտանական օդուժի ռմբակոծութենէ 20 վայրկեանի ընթացքին կ'աւերուէ գերմանական Վիւրզպուրկի իննսուն տոկոսը, կը զոհուէ 5000 մարդ
* 1958՝ Ford Motors Company-ն կը թողարկէ 50 միլիոներորդ ինքնաշարժը
* 1968՝
** Վիեթնամի պատերազմի ժամանակ ամերիկացի զինուորները սպաննեցին մոտ 350 վիեթնամցի խաղաղ բնակիչ
** Ճեներըլ Մոթորս ընկերությունը կը թողարկէ 100 միլիոներորդ ինքնաշարժը
* 1988՝ Իրաքի քիւրտաբնակ Հալապճա բնակավայրին մէջ Սատտամ Հուսէյնի կարգադրութամբ կը կիրառուէ քիմիական զէնք
## Ծնունդներ

* 1654՝ Անդրէաս Ակոլութ 
* 1913՝ Էտուարտ Աղաեան 
* 1989՝ Պլէյք Կրիֆն 
[մինի|154x154փքս|[Երանուհի Գարագաշեան]]
 

## Մահեր

* 1912՝ Գաբրիէլ Սունտուկեան 
* 1924՝ Երանուհի Գարագաշեան 
* 2001՝Հրաչ Տասնապետեան 
## Տօներ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մարտ
16 Յուլիս

**16 Յուլիս**, տարուան 197-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 198-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 168 օր
[մինի|161x161փքս|[Ժան-Պաթիսթ Քամիլ Քորոյ]]

## Դէպքեր
* 622՝ իսլամական օրացոյցի սկիզբը
* 1661՝ Շուէտի մէջ կը թողարկուի Եւրոպայի առաջին թղթադրամները
* 1979՝ Իրաքի պաշտօնանկ արուած նախագահ Ահմետ Հասան ալ Պաքրին կը փոխարինէ Սատտամ Հուսէյնը
[մինի|167x167փքս|[Ռոալտ Ամունտսըն]]

## Ծնունդներ

* 1796՝ Ժան-Պաթիսթ Քամիլ Քորոյ 
* 1872՝ Ռոալտ Ամունտսըն 
## Մահեր

## Տօներ
* Ֆութպոլի աշխարհի ախոյեան դառնալու օր 
* Կոյս Մարիամի օր 

## Արտաքին յղումներ
* BBC՝ Այս Օրը 

Ստորոգութիւն:Յուլիս
16 Յունիս

**16 Յունիս**, տարուան 167-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 168-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 189 օր
[մինի|233x233փքս|[Եկատերինա Կապաշվիլի]]

## Դէպքեր
* 0}}632. Հազկերտ Գ.-ը գահակալեցաւ որպէս շահ
* 1930. Խորհրդային միութեան մէջ մտցուեցաւ տեքրետային ժամանակը
* գրական՝
** 1904. այս օրը Տապլինի մէջ տեղի ունեցած են Ճէյմզ Ճոյսի «Ուլիսեսի» իրադարձութիւնները
[մինի|227x227փքս|[Կուսթաւ Ե. ]]

## Ծնունդներ
16px resize|85%|16 Յունիսի ծնածներ}} 
* 1851. Եկատերինա Կապաշվիլի resize|90%|(ეკატერინე გაბაშვილი մ.1938) վրացի գրող եւ հասարակական գործիչ}}
* 1858. Կուսթաւ Ե. resize|90%|(Gustaf V, մ.1950) Շուէտի թագաւոր}}
* 1931.Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան resize|90%|(Ardashes Der-Khachadourian մ.1993, Պէյրութ), մատենագէտ, լեզուաբան}}
* 1956. Մեսրոպ Բ Մութաֆեան, resize|90%|Պոլսոյ հայոց պատրիարք}}
* 1971. 2pac resize|90%|(Tupac Amaru Shakur սպ.1996) ամերիկացի րեփըր եւ դերասան}}
## Մահեր
16px resize|85%|16 Յունիսի մահացածներ}} 
* 1947. Բագրատ Արազեան՝ ճարտարապետ resize|90%|(ծն.1887)}}

## Տօներ
* Ափրիկացի երախաներու միջազգային օր
* 32px Երիտասարդներու Օր resize|90%|(Հարաւափրիկեան Հանրապետութիւն)}}
* 32px Պլումստէյ resize|90%|(Իրլանտա)}}

անաւարտ}}
Տարուայ Օրեր}}
## Ծանօթագրութիւններ
Ծնթ․ցանկ}}

Ստորոգութիւն:Յունիս
16 Յունուար

**16 Յունուար**, տարուան 16-րդ  (նահանջ տարուան 16-րդ) օրն է։
 15 Յունուար 9px **16 Յունուար** 9px 17 Յունուար 
[մինի|[Մոնթէ Մելքոնեան]]

## Դէպքեր
* 1492, սպաներէնի առաջին քերականութիւնը կը ներկայացուի Իսապելլա I թագուհին
* 1547, Իւան Կրոզնին դարձաւ Ռուսիոյ առաջին ցարը
* 1581, Անգլիոյ փարլըմենթի կողմէ կաթոլիկութիւնը կը յայտարարուէ օրենքէն դուրս
* 1969, չեխ ուսանող Եան Փալախը ինքնահրկիզուեցաւ Փրակին մէջ
* 1989, Մոնթէ Մելքոնեանը Ֆրանսային մէջ ազատուեցաւ բանտէն
[մինի|246x246փքս|[Իսրայէլ|Իսրայէլի աշխարհագրական քարտէսը]]

## Ծնունդներ

* 1894, Մատթէոս Զարիֆեան 

## Մահեր

* 2023․ Ճինա Լոլոպրիճիթա

## Տօներ
* Աշխարհի մէջ՝ Պիթըլզի օր
* 24px Իսրայէլ՝ Դրաւշի օր կամ՝ Դաւթի աստղի օր։

Ստորոգութիւն:Յունուար
16 Նոյեմբեր

**16 Նոյեմբեր**, տարուան 320-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 321-րդ) օրն է
* Տարուայ աւարտին կը մնայ 45 օր
## Դէպքեր
* 1848, Լոնտոնի մէջ իր վերջին համերգը տուաւ Ֆրետրիք Շոփենը
* 1907, Հնդկացիներու Տարածքի եւ Օքլահոմա Տարածքի միաւորումէն կը ձեւաւորուէ Միացեալ Նահանգներու 46-րդ Օքլահոմա նահանգը
* 1979, բացուեցաւ Պուքրեշթի մետրոյի առաջին գիծը
* 1989, Չեխոսլովաքիոյ մէջ սկսաւ թաւշեայ յեղափոխութիւնը
* 1996, Տաղեստանի Քասփիյսք քաղաքի մէջ ինը հարկանի բնակելի շէնքի պայթեցման հետեւանքով զոհուեց 64 մարդ
## Ծնունդներհայ դերասան
## Մահեր

## Տօներ
* Հանդուրժողականութեան միջազգային օր
* 40px Էսթոնիա` Ինքնիշխանութեան հռչակման օր 
* 40px Իսլանտա` Իսլանտերէնի օր





Ստորոգութիւն:Նոյեմբեր
16 Սեպտեմբեր

**16 Սեպտեմբեր**, տարուան 259-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 260-րդ) օրն է։
* Տարուայ աւարտին կը մնայ 106 օր
[մինի|[Գէորգ Աբուլեան]]

## Դէպքեր
* ՄԱԿ-ին միացած երկիրներ՝
** 1975. Կանաչ Հրուանդանի Կղզիներ, Մոզամպիք, Սան Թոմէ եւ Փրինսիփի
** 1980. Սենթ Վինսենթ եւ Կրենատիններ
* 1978. Իրանի մէջ տեղի ունեցած երկրաշարժէն զոհուեցաւ շուրջ քսանհինգ հազար մարդ
## Ծնունդներ
16px  
* 1822. Ծերենց 
## Մահեր
16px  
* 1933. Գէորգ Աբուլեան 
## Տօներ
*  Փափուա Նոր Կուինի՝ 
*  Մալայզիա՝ 

Ստորոգութիւն:Սեպտեմբեր
16 Փետրուար

**16 Փետրուար**, տարուան 47-րդ օրն է։
 15 Փետրուար 9px **16 Փետրուար** 9px 17 Փետրուար 
[մինի|219x219փքս|[Հայկազեան Համալսարան|Հայկազեան համալսարան]]
[մինի|158x158փքս|[Արթուր Մկրտիչեան]]

## Դէպքեր
*  16 Փետրուար 1997-ին ծայր կ՚առնէ Պէյրութի *Հայկազեան Համալսարան* վերանորոգութեան աշխատանքը։

## Ծնունդներ
* 1959, Արթուր Մկրտիչեան, Արցախի քաղաքական եւ պետական գործիչ, ԼՂՀ Գերագոյն խորհուրդի առաջին նախագահ, ազգագրագէտ  (մահ.՝ 1992)։
* 1848, Սիմոն Գըլճեան, հայ բժիշկ (մահ.՝ 1922)։
* 1935, Հենրիկ Ալավերդեան (մահ.՝ 1989), խորհրդային հայ դերասան, օփերային երգիչ, պաս, ՀԽՍՀ ժողովրդական արուեստագէտ (1984) (մահ.՝ 1989)։

## Մահեր

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Փետրուար
16 Օգոստոս

**16 Օգոստոս**, տարուան 228-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 229-րդ) օրն է:
* Տարուան աւարտին կը մնայ 137 օր:
[մինի|[Արա Կիւլէր|157x157փքս]]
[մինի|222x222փքս|[Ճէֆ Փէրի]]
[մինի|191x191փքս|[Իվաննա Լինչ]]

## Դէպքեր
* 1960՝ Կիպրոսը կ'անկախանայ Միացեալ Թագաւորութենէն
*2002՝ Աղեքսանտրիոյ Նոր Գրադարանին բացումը կը կատարուի
## Ծնունդներ

* 1919՝ Ատոնիս Սամարաքիս, (Αντώνης Σαμαράκης ), միջազգային համբաւի արժանացած յոյն արձակագիր  
* 1928՝ Արա Կիւլէր   
* 1955՝ Ճէֆ Փէրի  
* 1991՝ Իվաննա Լինչ  
## Մահեր

* 1960՝ Հրաչ Փափազեան 
* 1977`Էլվիս Փրեսլի   
* 2004՝ Բաբկէն Առաքելեան 
## Տօներ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Օգոստոս
160 (թիւ)

**160** (**հարիւր վաթսուն**)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ մըն է 159-ի եւ 161-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*   առաջին տասնմեկ պարզ թիւերու գումարն է՝ 160=2+3+5+7+11+13+17+19+23+29+31
*  առաջին երեք պարզ թիւերու խորանարդներու գումարն է՝ 160=23+33+53
*  1602+1-ը եւ 1604+1-ը պարզ թիւեր են
* կիրառութիւններ՝
** 160 Ունա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան а  տողատառը
** Տարուայ 160րդ օրն է Յունիս 9-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 8-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1600 թուական

**1600 թուական**, նահանջ տարի, 16րդ դարու վերջին՝ հարիւրերորդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1600
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1601

**1601 թուական**, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորեան օրացույցի կը սկսի երկուշաբթի։ Սա մեր թուարկութեան 1601 թուականն է, 1-ին տարին XVII դարի։

 

## Դէպքեր

## Ծնունդներ
*Յան Բրեյգել Կրտսեր, յայտնի նիտերլանտացի (ֆլամանդացի) նկարիչ (մահ․ 1678)։
*Գվիդո Գանյաչի, իտալացի ուշ պարոքօ ժամանակաշրջանի նկարիչ (մահ․ 1663)։
*Պիեռ դե Ֆերմա, ֆրանսացի փաստաբան եւ մաթեմաթիկոս (մահ․ 1665)։
* Հունվարի 19 - Գվիդո Գանյաչի, իտալացի ուշ պարոքօ ժամանակաշրջանի նկարիչ

## Մահեր

Ստորոգութիւն:1601
Ստորոգութիւն:Տարեթվեր
1603 թուական

**1603 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու երրորդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
## Մահեր

Ստորոգութիւն:1603
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1604 թուական

**1604 թուական**, նահանջ տարի, 17րդ դարու չորրորդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1604
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1605 թուական

**1605 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու հինգերորդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1605
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
161 (թիւ)

**161** (**հարիւր վաթսունմեկ**)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է 160-ի եւ 162-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  յիսունչորսերորդ կիսապարզ թիւն է
* հինգ յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 161=23+29+31+37+41
* կիրառութիւններ՝
** 161 Աթոր աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան б  տողատառը
** Տարուայ 161րդ օրն է Յունիս 10-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 9-ը)
## Ծանoթագրութիւններ
1610 թուական

**1610 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու տասներորդ տարին է
 
## Դէպքեր

* 7 Յունուար․ կը յայտնաբերուի Եւրոպա արբանեակը

## Ծնունդներ
16px 
* Դաւիթ Ջուղայեցի 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1610
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1612 թուական

**1616 թուական**, նահանջ տարի, 17րդ դարու 16րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Եղիազար Այնթապցի 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1612
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1614 թուական

**1614 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 14րդ տարին է:
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Ոսկան Երեւանցի 
## Մահեր
16px 
160px
* Էլ Կրէքո 

Ստորոգութիւն:1614
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
162 (թիւ)

**162** (**հարիւր վաթսուներկու**)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ մըն է 161-ի և 163-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  յիսուներկուերորդ բերկրալի թիւն է
* աւելցուկային թիւ է, քանի որ 1+2+3+6+9+18+27+54+81=201>162
* կիրառութիւններ՝
** 162 Լաւրենթիա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան в  տողատառը
** Տարուայ 162րդ օրն է Յունիս 11-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 10-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1616 թուական

**1616 թուական**, նահանջ տարի, 17րդ դարու 16րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 
120px
* Ապրիլ 23՝ Ուիլիըմ Շէյքսփիր 

Ստորոգութիւն:1616
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
162173 Ռիւկու

**162173 Ռիւկու**՝ երկրամերձ եւ վտանգաւորութիւն ունեցող աստեղնեակ մըն է: Չափը մօտաւորապէս 900 մ է:

## Պատմութիւն
10 Մայիս 1999-ին Լինքըլնի Երկրամերձ Աստեղնեակներու Որոնման աստղագէտները գտած են Սոքորոյի մօտ, Նիւ Մեքսիքօ, Միացեալ Նահանգներ:28 Սեպտեմբեր 2015-ին Փոքր Մոլորակներու Կեդրոնին կողմէ «Ռիւկու» անունն ստացած է: Անունը կ'առնչուի նիփոնական հէքիաթի կախարդական ստորջրեայ Ռիւկու-ճէօ (Վիշապի Պալատ) անուանը: Ըստ պատմութեան, Ուրաշիմա Թարոյ անունով ձկնորսը կրիայի վրայ հեծնելով դէպի պալատ ճամբորդած է եւ վերադառնալէն ետք իր հետ խորհրդաւոր արկղ մը բերած է: Սա պատմութեան նիփոնցի գիտնականներն իրենց ղրկած Հայեաբուսա2 սարքի գործողութեան նմանցուցած են:

## Բնութագիր

Ռիւկուն Արեգակի շուրջը 0.96÷1.41 ԱՄ հեռաւորութեան մէկ ամբողջ պտոյտ կը գործէ 474 օրուան ընթացքին: Ուղեծիրի երկարացածութեան շնորհիւ կ'անցնի Վեներայի ուղեծիրէն դուրս:
## ''Հայեապուսա2''-ի Առաքելութիւնը
2014-ի Դեկտեմբեր ամսուն Նիփոնի Տիեզերական Հետազօտութիւններու Գործակալութիւնը *Հայեապուսա2* տիեզերասարքը առաքած է, որ 2018 Յունիս 18-ին բարեյաջող աստեղնեակին հասած է: Ծրագրուած է, որ աստեղնեկէն երկիր նիւթեր պիտի բերէ 2020-ի վերջը:*Հայեապուսա2* նաւը կրած է չորս տարբեր գիտական սարքեր: 2018-ի Սեպտեմբեր 21-ին անոնցմէ երկուքը նաւէն իջած են:.  
## Տես նաեւ
*99942 Ապոփիս
*101955 Պէնու
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Աստղագիտութիւն
1624 թուական

**1624 թուական**, նահանջ տարի, 17րդ դարու 24րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1624
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1625 թուական

**1625 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 25րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 
180px
* Օգոստոս՝ Ճոն Ֆլեչըր 

Ստորոգութիւն:1625
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1628 թուական

**1628 թուական**, նահանջ տարի, 17րդ դարու 28րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 
* Ազարիա Սասնեցի 

Ստորոգութիւն:1628
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1629 թուական

**1629 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 29րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Նահապետ Ագուլեցի 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1629
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1632 թուական

**1632 թուական**, նահանջ տարի, 17րդ դարու 32րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Օգոստոս 29՝ Ճոն Լոք 
* Հոկտեմբեր 31՝ Եան Վէրմիր 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1632
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
163 (թիւ)

**163** (**հարիւր վաթսուներեք**)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է 162-ի եւ 164-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  երեսունութերորդ պարզ թիւն է
* կիրառութիւններ՝
** 163 Էրիգոնէ աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան г  տողատառը
** Տարուայ 163րդ օրն է Յունիս 12-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 11-ը)
 
## Ծանօթագրութիւններ
164 (թիւ)

**164** (**հարիւր վաթսունչորս**)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիվ մըն է 163-ի եւ 165-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
* երկու քառակուսիներու գումար է՝ 164=102+82
* երեք ձեւով երկու պարզ թիւերու գումար է՝ 164=37+127=151+13=97+67
* կիրառութիւններ
** 164 Էւա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան д  տողատառը
** Տարուայ 164րդ օրն է Յունիս 13-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 12-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1643 թուական

**1643 թուական**, նահանջ տարի, 17րդ դարու 43րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Յովհաննէս Մրքուզ 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1643
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1646 թուական

**1646 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 46րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Խաչատուր Կեսարացի 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1646
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
165 (թիւ)

**165** (**հարիւր վաթսունհինգ**)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է 164-ի եւ 166-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
* կիրառութիւններ
** 165 Լորելէյ աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան е  տողատառը
** Տարուայ 165րդ օրն է Յունիս 14-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 13-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1653 թուական

**1653 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 53րդ տարին է
 
## Դէպքեր
* Հնդկաստանի Աքրա քաղաքին մէջ կ'աւարտուի Թաժ Մահալ դամբարանի կառուցումը
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1653
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1648 թուական

**1648 թուական**, նահանջ տարի, 17րդ դարու 48րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1648
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1654 թուական

**1654 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 54րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Մարտ 16 Անդրէաս Ակոլութ 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1654
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1658 թուական

**1658 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 58րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 

### Անստոյգ օրով

* Մինաս Վարդապետ Տիգրանեան, հոգեւորական, քաղաքական գործիչ

## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1658
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1660 թուական

**1660 թուական**, նահանջ տարի, 17րդ դարու 60րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Տէյնիէլ Տեֆօ 
## Մահեր
16px 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1660
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1661 թուական

**1661 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 61րդ տարին է
 
## Դէպքեր
* Յուլիս 16՝ Սթոքհոլմին մէջ թողարկուեցին առաջին թղթադրամները
## Ծնունդներ
16px 
* Նաղաշ Յովնաթան 
## Մահեր
16px 
* Մատթէոս Ծարեցի 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1661
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1665 թուական

**1665 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 65րդ տարին է
 
## Դէպքեր
#### Արուեստ
160px
* Եան Վէրմիր 
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1665
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1659 թուական

**1659 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 59րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Իսրայէլ Օրի 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1659
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
166 (թիւ)

**166** (**հարիւր վաթսունվեց**)՝ բնական թիւ մըն է 165-ի եւ 167-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  յիսունհինգերորդ կիսապարզ թիւն է
* կիրառութիւններ
** 166 Ռոտոփէ աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան ж  տողատառը
** Տարուայ 166րդ օրն է Յունիս 15-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 14-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1666 թուական

**1666 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 66րդ տարին է
 
thumb|228px|աջից|
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Խաչատուր Առաքելեան 
## Մահեր
16px 
* Յունուար 22՝ Շահ Ճահան  
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1666
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1668 թուական

**1668 թուական**, նահանջ տարի, 17րդ դարու 68րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1668
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1669 թուական

**1669 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 69րդ տարին է
 
## Դէպքեր
### Անծանօթ ամսաթիւով՝

* Օսմանեան Կայսրութիւնը Կրետէն կը գրաւէ։

## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1669
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
167 (թիւ)

**167** (**հարիւր վաթսունեօթ**)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է 166-ի եւ 168-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  երեսունիններորդ պարզ թիւն է
*  տասներեքերորդ զրապ թիւն է
*  քսանեօթներորդ ուրախ թիւն է
*  իններորդ ապահով պարզն է
* կիրառութիւններ
** 167 Ուրտա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան з  տողատառը
** Տարուայ 167րդ օրն է Յունիս 16-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 15-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1670 թուական

**1670 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 70րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 
* Առաքել Դաւրիժեցի 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1670
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1678 թուական

**1678 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 78րդ տարին է
 
## Դէպքեր

* 1678 Էջմիածնի մէջ, Կաթողիկոսին հրաւէրով գաղտնի ժողով կը գումարուի Հայաստանի անկախութեան հարցով։ 
* 25 Յունիս․ Վենետիկցի Էլենա Քորնարճ Փիսքոփիա առաջին կինը կը դառնայ որ Փիլիսոբայութեան վկայական կը ստանայ։ 
* Եւրոպայի մէջ առաջին ոսկեծաղիկները կը ցանուին։

## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1678
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1679 թուական

**1679 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 79րդ տարին է
 
## Դէպքեր
* Յունիս 4՝ Գառնիի տաճարը կը քանդուի ուժեղ երկրաշարժի մը հետեւանքով
## Ծնունդներ
16px 
* Աբրահամ Պետրոս Ա. Արծիւեան 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1679
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
168 (թիւ)

**168** (**հարիւր վաթսունութ**)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ մըն է 167-ի եւ 169-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  երեսունութերորդ աւելցուկային թիւն է
* չորս յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 168=37+41+43+47
* 168-ն են՝ 
** շաբթուայ ժամերը
** 1000-էն փոքր պարզ թիւերը
* կիրառութիւններ
** 168 Սիպիլլա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան и  տողատառը
** Տարուայ 168րդ օրն է Յունիս 17-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 16-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1672 թուական

**1672 թուական**, նահանջ տարի, 17րդ դարու 72րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
Պատկեր:Peter I 140-190 for collage.jpg
* Յունիս 9՝ Մեծն Պետրոս 
* Անյայտ օրով՝
* Եաղուպ Ամիրա 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1672
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1676 թուական

**1676 թուական**, նահանջ տարի, 17րդ դարու 76րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
160px
* Փետրուար՝ Մխիթար Սեբաստացի 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1676
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1683 թուական

**1683 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 83րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Յունիս 7՝ Պաղտասար Դպիր 
## Մահեր
16px 
* Դաւիթ Ջուղայեցի 

Ստորոգութիւն:1683
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1684 թուական

**1684 թուական**, նահանջ տարի, 17րդ դարու 84րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1684
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1689 թուական

**1689 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 89րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
120px
* Մոնթեսքեոյ 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1689
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
169 (թիւ)

**169** (**հարիւր վաթսունինը**)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է 168-ի եւ 170-ի միջեւ

## Յատկութիւններ
*  յիսունվեցերորդ կիսապարզ թիւն է
*  եօթ յաջորդական պարզ թիւերու գումարն է՝ 169=13+17+19+23+29+31+37 
*  քառակուսի թիվ է՝ 169=13×13
** հաւասարութեան բոլոր անդամները շրջելու պարագային հաւասարութեան նշանը կը պահպանուի՝ 31×31=961
* երկու խորանարդներու տարբերութիւն է՝ 169=83-73
* կիրառութիւններ
** 169 Զելիա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան й  տողատառը
** Տարուայ 169րդ օրն է Յունիս 18-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 17-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1691 թուական

**1691 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 91րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 
* Օգոստոս 8՝ Եղիազար Այնթապցի 

Ստորոգութիւն:1691
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1687 թուական

**1687 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 87րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Տանիէլ Ֆարէնհայթ 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1687
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
17 Դեկտեմբեր

**17 Դեկտեմբեր**, տարուան 351-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 352-րդ) օրն է
* Տարուայ աւարտին կը մնայ 14 օր
[մինի|[Սառա Փոլսըն|Սառա Քեթրին Փոլսըն|186x186փքս]]
[մինի|191x191փքս|[Միլա Եովովիչ]]

## Դէպքեր
* 1903. Ռայթ եղբայրներու օդանաւի առաջին թռիչքը
* 1989. FOX ընկերութիւնը սկսաւ «Սիմփսըններու» հեռարձակումը
* 2010. Թունիսին մէջ ինքնահրկիզուեցաւ Մոհամէտ Պուազիզին, որուն Արաբական Գարունը յաջորդեցաւ
##### 
* 1920. Էջմիածնի Մատենադարանը կը պետականացուի

## Ծնունդներ
16px  
* 1770. Լիւտվիկ Վան Պեթհովէն 
* 1974. Սառա Քեթրին Փոլսըն 
* 1975. Միլա Եովովիչ  
## Մահեր
16px 

## Տօներ
* Պհութանի օր 
* Քիւրտական դրօշի օր

## Արտաքին յղումներ
* BBC: On This Day
* 120px  https://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/december-17/ 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Դեկտեմբեր
17 Հոկտեմբեր

[մինի|167x167փքս|[Մատթէոս Մամուրեան]]
**17 Հոկտեմբեր**, տարուան 290-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 291-րդ) օրն է։
* Տարուան աւարտին կը մնայ 75 օր
## Դէպքեր
* 1902՝ Տեթրօյթի մէջ կը թողարկուի Cadillac մակնիշի առաջին ինքնաշարժը
* 1933՝ Նացիական Գերմանիայէն հեռացած Ալպերթ Այնշթայնը կը ժամանէ Միացեալ Նահանգներ
[մինի|163x163փքս|[Ալեքսանտր Նիլ]]

## Ծնունդներ

* 1830՝Մատթէոս Մամուրեան 
* 1883՝ Ալեքսանտր Նիլ 
* 1937՝Քարլոս Աբովեան, 
[մինի|170x170փքս|[Էմինէմ|Մարշըլ Պրուս Մազըրս III]]
120px
* 1972` Մարշըլ Պրուս Մազըրս III 
[մինի|155x155փքս|[Սիմոն Զաւարեան]]
[մինի|186x186փքս|[Աւետիք Իսահակեան]]

## Մահեր

* 1849՝ Ֆրետերիք Շոբեն 
* 1913՝Սիմոն Զաւարեան 
* 1957՝ Աւետիք Իսահակեան 
* 2016՝ Մովսէս Պչաքճեան 
## Տօներ
* 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հոկտեմբեր
17 Մայիս

**17 Մայիս**, տարուան 137-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 138-րդ) օրն է։

## Դէպքեր

## Ծնունդներ

## Մահեր

* 2022՝ Վանկելիս Փափաթանասիու, Օսքարի մրցանակակիր (1982, «Հուրի ճամբաներ» *Chariots of Fire* ժապաւէնի երաժշտութիւն) յոյն երաժիշտ եւ յօրինող՝ ելեկտրոնային progressive, ambient, ճազ եւ նուագախմբային երաժշտութեան

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Մայիս
17 Ապրիլ

**17 Ապրիլ**, տարուան 107-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 108-րդ) օրն է։

## Դէպքեր
[մինի|[Կարէն Տեմիրճեան]]

## Ծնունդներ
* 1885, Բարսեղ Կանաչեան, տաղանդաշատ խմբավար, յօրինող եւ երաժշտական-հասարակական գործիչ (մահ․՝ 1945)։
* 1932, Կարէն Տեմիրճեան, հայ քաղաքական եւ պետական գործիչ, ՀԿԿ կենտկոմի առաջին քարտուղար (1974–1988), ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահ (1999), Հայաստանի Ազգային հերոս (1999, յետմահու) (մահ․՝ 1999)։

## Մահեր
* 1916, Սիմոն էֆենդի, հայ բժիշկ (ծն.՝ անյայտ)։
* 2015, Յարութիւն Լեւոն Քեհէեան, հայ ֆութպոլիստ, յարձակող, կիսապաշտպան։ Մարզական վաստակաւոր վարպետ։ Հայաստանի վաստակաւոր մարզիչ (ծն․՝ 1930)։

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Ապրիլ
17 Մարտ

**17 Մարտ**, տարուան 76-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 77-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 289 օր
[մինի|201x201փքս|[Մանուկ Աբեղեան]]

## Դէպքեր
1932․ կը հիմնուի Great Sand Dunes ազգային պուրակ եւ պահեստը

## Ծնունդներ

* 1885՝ Մանուկ Աբեղեան 
* 1936՝ Կարէն Սիմոնեան 
[մինի|[Քրիստափոր Միքայէլեան]]

## Մահեր

* 1510՝ Սանտրօ Պոթչելի  
* 1905՝ Քրիստափոր Միքայէլեան, 

## Տօներ
 

Ստորոգութիւն:Մարտ
17 Յուլիս

**17 Յուլիս**, տարուան 198-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 199-րդ) օրն է
*Տարուան աւարտին կը մնայ 167 օր
## Դէպքեր
* 1944՝ 
** Սան Ֆրանսիսքոյի ծոցին մէջ նաւերէն բեռնաթափուող զինամթերքի պայթյունէն կը զոհուի 320 մարդ
** Մոսքուայի փողոցներով կը տարուէ հիսունեոթ հազար գերմանացի գերիներու խումբը
* 1955՝ Տիզնիլընտին բացումը Քելիֆորնիոյ մէջ
* 2007՝ Սան Փաուլոյի օդակայանին մէջ՝ ինքնաթիռի արկածի հետեւանքով, կը զոհուի 199 մարդ։
[մինի|199x199փքս|[Համօ Սահեան]]

## Ծնունդներ

* 1954՝ Ելենա Թոնունց 
* 1975՝ Արարատ Ամադեան 
* 1987՝ Տիգրան Համասեան 

## Մահեր

* 1993՝ Համօ Սահեան 

## Տօներ
*Արդարադատութեան համաշխարհային օր
* Ֆինլանտա՝ Սահմանադրութեան օր

Ստորոգութիւն:Յուլիս
17 Յունիս

**17 Յունիս**, տարուան 168-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 169-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 197 օր
[մինի|164x164փքս|[Արշակ Ալպօյաճեան]]
[մինի|[Տիգրան Պետրոսեան|219x219փքս]]

## Դէպքեր
* 1885. ֆրանսական «Իզեր» նաւով Նիւ Եորք հասցուեցաւ Ազատութեան Արձանը
[մինի|180x180փքս|[Գուրգէն Մահարի]]

## Ծնունդներ

* 1879. Արշակ Ալպօյաճեան  
120px
* 1929. Տիգրան Պետրոսեան 
## Մահեր

* 1957. Գասպար Կարոյեան 
* 1969.Գուրգէն Մահարի 
* 1971. Պարոյր Սեւակ 
## Տօներ
* 24px Իսլանտա՝ Անկախութեան Օր
* Աւետեաններու օր

Ստորոգութիւն:Յունիս
17 Սեպտեմբեր

**17 Սեպտեմբեր**, տարուան 260-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 261-րդ) օրն է։
* Տարուայ աւարտին կը մնայ 105 օր
[մինի|upright|[Ռաֆայէլ Իսրայէլեան]]
[մինի|upright|[Մարթին Սքորսեզէ]]

## Դէպքեր
|100px
* 14՝ Տիբերիոս Կլաւտիոս Ներոնը դարձաւ Հռովմի կայսր
*1922՝ Իզմիր կը քանդուի օսմանեան զօրքերէն․ հայ եւ յոյն բնակչութեան ջարդ եւ տեղահանում
* 1957՝ Մեքսիքօյի մէջ տեղի ունեցաւ Սոֆի Լորենի եւ Քարլո Փոնթիի հարսանիքը
* Միաւորուած Ազգերու Կազմակերպութեան անդամներ դարձան՝
** 1957՝ Մալէյզիա
** 1991՝ Էսթոնիա, Լաթվիա, Լիթուանիա, Հարաւային եւ Հիւսիսային Քորէաներ

## Ծնունդներ

* 1908՝Ռաֆայէլ Իսրայէլեան 
* 1942՝ Մարթին Սքորսեզէ 
## Մահեր

## Տօներ


## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Սեպտեմբեր
17 Փետրուար

**17 Փետրուար**, տարուան 48-րդ օրն է։
 16 Փետրուար 9px **17 Փետրուար** 9px 18 Փետրուար 
[մինի|176x176փքս|[Ալեքսանդր Խատիսեան]]

## Դէպքեր
* 1600, Հռովմին մէջ Ճորտանոյ Պրունոյին այրեցին խարոյկին վրայ
[մինի|178x178փքս|[Մեսրոպ Մաշտոց]]

## Ծնունդներ
* 1874, Ալեքսանդր Խատիսեան 
* 1991, Էտ Շիրըն 
[մինի|194x194փքս|[Համազասպ Սրուանձտեան]]
[մինի|[Յակոբ Օշական]]

## Մահեր

* 440, Մեսրոպ Մաշտոց, հայ գիրերը ստեղծողն ու հայ ինքնուրոյն եւ թարգմանական գրականութեան սկզբնաւորող (Սահակ Ա․ Պարթեւի հետ), հայ գրութեան, հայագիր դպրոցի հիմնադիր, հայերու առաջին ուսուցիչ, լուսաւորիչ, մշակութային-հասարակական գործիչ, քրիստոնէութեան քարոզիչ, Հայաստանի եկեղեցւոյ վարդապետ  (ծն.՝ 361 կամ 362)։
* 1888, Ծերենց կամ Տոքթ. Յովսէփ Շիշմանեան, հայ գրող, հրապարակախօս, բժիշկ ու պատմավիպագիր (ծն.՝ 1822)։
* 1921, Համազասպ Սրուանձտեան 
* 1948, Յակոբ Օշական 
## Տօներ

Ստորոգութիւն:Փետրուար
17 Օգոստոս

**17 Օգոստոս**, տարուան 229-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 230-րդ) օրն է
* Տարուայ աւարտին կը մնայ 136 օր
[մինի|205x205փքս|[Ռոպըրթ Տը Նիրօ]]
[մինի|146x146փքս|[Լերի Էլիսըն ]]
[մինի|137x137փքս|[Մարիամ Յակոբեան]]

## Դէպքեր
* 1999՝ Թուրքիոյ Իզմիթ քաղաքի երկրաշարժէն կը զոհուի 17000-էն աւելի մարդ
## Ծնունդներ

* 1899՝ Ստեփան Թարեան 

* 1943՝ Ռոպըրթ Տը Նիրօ 
* 1944՝ Լերի Էլիսըն , ամերիկացի գործարար։ 
* 1949՝ Մարիամ Յակոբեան 
[մինի|223x223փքս|[Սարգիս Թորոսեան]]

## Մահեր

* 1954՝ Սարգիս Թորոսեան 
* 1960՝ Ստեփան Բաբելեան 
* 2006՝ Գէորգ Գանտահարեան 

## Տօներ
* Անտուն կենդանիներու պաշտպանութեան օր
* Անկախութեան օր՝
** 
** 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Օգոստոս
170 (թիւ)

**170** (**հարիւր եօթանասուն**)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ մըն է 169-ի եւ 171-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
* ամենամեծ բնական թիւն է, որու բազմորոշիչը կրնայ հաշուիլ Google-ի ներկառուցուած հաշուիչը
* կիրառութիւններ
** 170 Մարիա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան к  տողատառը
** Տարուայ 170րդ օրն է Յունիս 19-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 18-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1700 թուական

**1700 թուական**, նահանջ տարի, 17րդ դարու վերջին՝ 100րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Ապրիլ 3՝ Աղազար Լազարեան
## Մահեր
16px 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1700
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1701 թուական

**1701 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու առաջին տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1701
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
17 Յունուար

**17 Յունուար**, տարուան 17-րդ օրն է։
 16 Յունուար 9px **17 Յունուար** 9px 18 Յունուար 
## Դէպքեր
* 1917, Միացեալ նահանգները Վիրճինեան կղզիներուն դիմաց $25 միլիոն վճարեցին Դանիոյ
* 1995, Ճափոնական Քոպէ քաղաքին մէջ պատահած երկրաշարժէն կը զոհուէ մինչեւ 6434 մարդ
 
[մինի|153x153փքս|[Միշէլ Ֆէյրլի]]
[մինի|148x148փքս|[Ճաշուա Մալինա]]
[մինի|126x126փքս|[Ալվարօ Արպելոա]]

## Ծնունդներ

* 1940. Ներսէս Պետրոս ԺԹ. , Կաթողիկոս Պատրիարք Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկէ Հայոց
[աջից|125x125փքս|[Մուհամմէտ Ալի]]
* 1942, Մուհամմէտ Ալի 
* 1964, Միշէլ Ֆէյրլի 
* 1966, Ճաշուա Մալինա 
* 1983, Ալվարօ Արպելոա 
[մինի|134x134փքս|[Էլիըս Ռիկզ]]

## Մահեր

* 1901, Էլիըս Ռիկզ 
## Տօներ

Ստորոգութիւն:Յունուար
17 Նոյեմբեր

**17 Նոյեմբեր**, տարուան 321-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 322-րդ) օրն է։
[մինի|243x243փքս|[Գարեգին Եպիսկոպոս Սրուանձտեանց|Գարեգին Եպս. Սրուանձտեանց]]

## Դէպքեր
1973․ Աթէնքի Բազմարուեստարանի Համալսարանի արիւնարբու ճնշման յիշատակումի օր

## Ծնունդներ
*1840, Գարեգին Եպս. Սրուանձտեանց, հայ հոգեւորական, բանասէր, ազգագրագէտ, հասարակական գործիչ (մահ․՝ 1892)։ Իրմով սկսաւ դէպի գաւառ գրականութեան շարժումը, որուն շարքերէն յիշելի են Թլկատինցին, Ռուբէն Զարդարեան եւ ուրիշներ։

## Մահեր
* 1861, Գէորգ Ախվերդեան, հայ բժիշկ (ծն․՝ 1818)։
* 1901, Ստեփան Արսլանեան Փաշա Եղիայի, բժշկապետ, ուսուցչապետ, զօրավար, բանասէր, հասարակական-կրթական գործիչ, Ազգային կեդրոնական վարչութեան Քաղաքական ժողովի բազմիցս ատենապետ (ծն․՝ 1822)։

## Տօներ
* Ուսանողներու միջազգային օր։
* Ազատութեան եւ ժողովրդավարութեան համար մղուող պայքարի օր (Չեխիա եւ Սլովաքիա)։
* Ազգային վերածնունդի օր (Ազրպէյճան, սկսած 1992)։

Ստորոգութիւն:Նոյեմբեր
1704 թուական

**1704 թուական**, նահանջ տարի, 18րդ դարու չորրորդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 
120px
* Հոկտեմբեր 4՝ Ճոն Լոք 
* Նոյեմբեր 4՝ Անդրէաս Ակոլութ 

Ստորոգութիւն:1704
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1709 թուական

**1709 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու իններորդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
Յովհաննէս Ալթըն 
## Մահեր

Ստորոգութիւն:1709
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
171 (թիւ)

**171** (**հարիւր եօթանասունմեկ**)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է 170-ի եւ 172-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  յիսուներեքերորդ բերկրալի թիւն է
* կիրառութիւններ
** 171 Օփելիա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան л  տողատառը
** Տարուայ 171րդ օրն է Յունիս 20-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 19-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1712 թուական

**1712 թուական**, նահանջ տարի, 18րդ դարու 12րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* 14 Յունիս՝ Սայեաթ-Նովա 
* Անստոյգ օրով՝
** Յովսէփ Էմին 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1712
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1708 թուական

**1708 թուական**, նահանջ տարի, 18րդ դարու ութերորդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1708
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1720 թուական

**1720 թուական**, նահանջ տարի, 18րդ դարու 20րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 

#### Հոկտեմբեր

* Հոկտեմբեր 4, Ճովանի Պաթիսթա Փիրանեզի․ իտալացի գեղանկարիչ, փորագրանկարիչ, արուեստի պատմաբան, հնաբան, ճարտարապետ

##### Անստոյգ ամսաթիւով
* Վրթանէս Ասկերեան 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1720
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1721 թուական

**1721 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 21րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1721
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1723 թուական

**1723 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 23րդ տարին է
 
## Դէպքեր

* Սիւնիք-Ղարաբաղը անկախութիւնը կը հռչակէ։

## Ծնունդներ
16px 
* Շահամիր Շահամիրեան 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1723
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1719 թուական

**1719 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 19րդ տարին է
 
մինի|228px|
## Դէպքեր
* Ապրիլ 25՝ Տէյնիէլ Տեֆօն հրատարակեց «Ռոպինսոն Քրուզօ» վէպը
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1719
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
172 (թիւ)

**172** (**հարիւր եօթանասուներկու**)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ մըն է 171-ի եւ 173-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
* կիրառութիւններ
** 172 Բաւկիս աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան м  տողատառը
** Տարուայ 172րդ օրն է Յունիս 21-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 20-ը)

## Ծանօթագրութիւններ
1728 (թիւ)

**1728** (հազար եօթ հարիւր քսանութ)՝ բնական թիւ է, կը յաջորդէ 1727-ին եւ կը նախորդէ 1729-ին
## Յատկութիւնները
1728-ը՝
* խորանարդ թիւ է՝ 1728 = 123
* երկու խորանարդներու արտադրեալ է երկու եղանակներով՝ 1728 = 33 &times; 43=23 &times; 63
* երեք խորանարդներու գումար է՝ 1728 =63 + 83 + 103
* երեք քառակուսիներու գումար է՝ 1728 = 242 + 242 + 242
* երկուական դրական եւ բացսական խորանանարդներու գումար է 1728 = 2893 + 2873 + (-288)3 + (-288)3
* առաջին չորս բաղադրեալ թիւերու արտադրեալն է՝ 1728 = 4×6×8×9
* 1728-ի բաժանարարներն են՝ 1, 2, 3, 4, 6, 8, 9, 12, 16, 18, 24, 27, 32, 36, 48, 54, 64, 72, 96, 108, 144, 192, 216, 288, 432, 576, 864 եւ 1728
* 1728-ը երկրորդ (64-էն ետք) խորանարդն է, որը երկու յաջորդական պարզ թիւերու միջին թուաբանականն է՝
12^3 = \frac{1723 + 1733}{2}
* Առաջին 1728 Ֆիպոնաչչի թիւերու գումարը կը բաժնուէ 1728-ի վրայ:

## Տես նաեւ
* 1728 թուական
5040
## Ծանօթագրութիւններ
1728 թուական

**1728 թուական**, նահանջ տարի, 18րդ դարու 28րդ տարին է
 
## Դէպքեր
* Հոկտեմբեր 20-23՝ Քոփընհակընի հրդեհը

#### Անստոյգ ամսաթիւով՝

* ժանտախտի համաճարակ․ Սիրոս կղզի, Քիքլատես, Յունաստան 

## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1728
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1732 թուական

**1732 թուական**, նահանջ տարի, 18րդ դարու 32րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Փետրուար 22՝ Ճորճ Ուաշինկթըն 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1732
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1736 թուական

**1736 թուական**, նահանջ տարի, 18րդ դարու 36րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1736
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
173 (թիւ)

**173** (**հարիւր եօթանասուներեք**)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է 172-ի եւ 174-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  քառասուներորդ պարզ թիւն է
* երկու քառակուսիներու գումար է՝ 173=22+132
* երեք յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 173=53+59+61
* կիրառութիւններ
** 173 Ինոյ աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան н  տողատառը
** Տարուայ 173րդ օրն է Յունիս 22-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 21-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1730 թուական

**1730 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 30րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1730
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
174 (թիւ)

**174** (**հարիւր եօթանասունչորս**)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ մըն է 173-ի եւ 175-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  երեք պարզ թիւերու արտադրեալ է, հետեւաբար՝ սեպային թիւ է
*  երեսունիններորդ աւելցուկային թիւն է
* կիրառութիւններ
** 174 Փայտրա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան о  տողատառը
** Տարուայ 174րդ օրն է Յունիս 23-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 22-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1740 թուական

**1740 թուական**, նահանջ տարի, 18րդ դարու 40րդ տարին է
 
մինի|աջից|228px|
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 

* 27 Յուլիս՝ Ժան Պառէ, Ֆրանսացի հետախուզուհի, շրջանաւորդ եւ բուսաբան

## Մահեր
16px 
* Խաչատուր Առաքելեան 
*Մինաս Վարդապետ Տիգրանեան, (ծն․ 1658) հոգեւորական, քաղաքական գործիչ

Ստորոգութիւն:1740
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1744 թուական

**1744 թուական**, նահանջ տարի, 18րդ դարու 44րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Դեկտեմբեր 25՝ Պօղոս Անտոնեան Շաշիեան 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1744
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
175 (թիւ)

**175** (**հարիւր եօթանասունհինգ**)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ է 174-ի եւ 176-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
* իրիսկ նշաններու աճող աստիճաններու գումարն է՝ 175=11+72+53
**  նոյն յատկութիւնն ունեն նաեւ 135-ը, 518-ը, 598-ը եւ 1306-ը
*  երկու չորս աստիճաններու տարբերութիւն է՝ 175=44-34 
* կիրառութիւններ
** 175 Անտրոմաքէ աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան п  տողատառը
** Տարուայ 175րդ օրն է Յունիս 24-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 23-ը)
** 175 տարի ապրած է աստուծաշնչեան Աբրահամը
## Ծանօթագրութիւններ
1752 թուական

**1752 թուական**, նահանջ տարի, 18րդ դարու 52րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 
* Անյայտ օրով՝
** Եաղուպ Ամիրա 

Ստորոգութիւն:1752
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1756 թուական

**1756 թուական**, նահանջ տարի, 18րդ դարու 56րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 

* 27 Յունուար, Վոլֆկանկ Ամատէուս Մոցարթ, աւստրացի յօրինող

## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1756
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
176 (թիւ)

**176** (**հարիւր եօթանասունվեց**)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ մըն է 175-ի եւ 177-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  քառասուներորդ աւելցուկային թիւն է
*  քսանութերորդ ուրախ թիւն է
* կիրառութիւններ
** 176 Իտունա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** +-ի գործադրումով կը ստացուի ░ պատկերը
** Տարուայ 176րդ օրն է Յունիս 25-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 24-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1760 թուական

**1760 թուական**, նահանջ տարի, 18րդ դարու 60րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1760
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1754 թուական

**1754 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 54րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
140px  
* Սեպտեմբեր 26՝ Ժոզէֆ Լուի Փրուս 
* Անյայտ օրով՝
** Իւան Մարթոս 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1754
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1762 թուական

**1762 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 62րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Նոյեմբեր 11` Մկրտիչ Աւգերեան 
## Մահեր
16px 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1762
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1764 թուական

**1764 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 64րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Անյայտ օրով՝
** Գրիգոր Պալեան 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1764
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
177 (թիւ)

**177** (**հարիւր եօթանասունեօթ**)՝ կենտ եռանիշ բնական թիվ մըն է 176-ի եւ 178-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  յիսունեօթներորդ կիսապարզ թիւն է
*  Լէյլանտի թիւ է՝ 177=27+72
* 177° է կանոնաւոր 120-անկիւնիի ներսի անկիւններէն ամեն մին
* կիրառութիւններ
** 177 Իրմա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի ▒ նշանը 
** Տարուայ 177րդ օրն է Յունիս 26-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 25-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1768 թուական

**1768 թուական**, նահանջ տարի, 18րդ դարու 68րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Անյայտ ամսաթիւով
** Համբարձում Լիմոնճեան 
## Մահեր
16px 
* Յունուար 20` Յովհաննէս Մինաս 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1768
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1772 թուական

**1772 թուական**, նահանջ տարի, 18րդ դարու 72րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* 16 Փետրուար՝ Ջրպետ Յակոբ Շահան 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1772
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1775 թուական

**1775 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 75րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Դեկտեմբեր 25՝ Մանուէլ Շաշիեան 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1775
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1776 թուական

**1776 թուական**, նահանջ տարի, 18րդ դարու 76րդ տարին է
## Դէպքեր
մինի|Ամերիկայի միացեալ նահանքներու անկախութեան հրչակումը

* Ամերիկայի Միացեալ նահանքներու անկախութիւն

## Ծնունդներ

#### Փետրուար

* 10 կամ 11 Փետրուար, Իոանիս Քափոտիսթրիաս․յունազգի դիւանագէտ, բժիշկ եւ կոմս։

16px 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1776
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1777 թուական

**1777 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 77րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* 15 Հոկտեմբեր՝ Հայր Մինաս Բժշկեան 
* Ստեփանոս Աղաւնի 

## Մահեր
16px 
* Մկրտիչ Անանեան 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1777
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
178 (թիւ)

**178** (**հարիւր եօթանասունութ**) զոյգ եռանիշ բնական թիւ մըն է 177-ի եւ 179-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  յիսունութերորդ կիսապարզ թիւն է
* երկու քառակուսիներու գումար է՝ 178=132+32
* կիրառութիւններ
** 178 Պելիսանա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** Microsoft Windows-ի +-ի գործադրումով կը ստացուի ▓ նշանը 
** Տարուայ 178րդ օրն է Յունիս 27-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 26-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1780 թուական

**1780 թուական**, նահանջ տարի, 18րդ դարու 80րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1780
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր