open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մտաւոր Սեփականութեան Համաշխարհային Օր

link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:World%20Intellectual%20Property%20Organization%20(WIPO)%20members%20world%20map.png|մինի|300x300փքս|ՄՍՀԿ-ի անդամ երկրներու քարտէզ
**Մտաւոր սեփականութեան համաշխարհային օր** (ՄԱԿ-ի լեզուներով. անգլ.՝ World Intellectual Property Day, սպ.՝ Día Mundial de la Propiedad Intelectual, ռուս.՝ Международный день интеллектуальной собственности, ֆր.՝ Journée Mondiale de la Propriété Intellectuelle), կը նշուի ամէն տարի 26 Ապրիլին։

Մտաւոր սեփականութեան համաշխարհային կազմակերպութեան (անգլ.՝ World Intellectual Property Organization, WIPO) Գլխաւոր Համաժողովը Հոկտեմբեր 1999-ի նիստի ժամանակ այդ տօնի հաստատման վերաբերեալ որոշում ընդունեց։ Առիթը 26 Ապրիլի Մտաւոր սեփականութեան համաշխարհային կազմակերպութեան հիմնադրման նշանաւորումը եղաւ, որ կոչուած է ամբողջ աշխարհին մէջ մտաւոր սեփականութեան պահպանման ու զարգացման օժանդակելուն։

Մտաւոր սեփականութեան Համաշխարհային օրը նշելու առաջարկութիւնը՝ ՄՍՀԿ-ի հայեցողութեամբ, առաջադրած է Ճափոնի պատուիրակութիւնը 9 Օգոստոս 1999-ին։

Մտաւոր սեփականութեան միջազգային օրը հնարաւորութիւն կու տայ ընդգծել նորարարութիւններու նշանակութիւնը մարդու առօրեայ կեանքին եւ հասարակութեան կատարելագործման մէջ։ Արտօնագրերը, ապրանքանիշերը, հեղինակային իրաւունքը եւ կից իրաւունքները՝ իբրեւ ստեղծագործութեան եւ գիտելիքներու արդիւնք, համաշխարհային հանրութեան մշակութային եւ տնտեսական զարգացման օժանդակելու կրնան գործիքներ համարուիլ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Միջազգային օրեր
Ստորոգութիւն:Հեղինակային Իրաւունք
Ստորոգութիւն:Մտաւոր Սեփականութեան Իրաւունք
Միջազգային Ողոմպիական Օր

մինի|395x395փքս|ՄՈԿ-ի դրօշը
**Միջազգային Ողոմպիական օր**, ՄՈԿ-ի որոշմամբ կը նշուի ամէն տարի 23 Յունիսին:

Միջազգային Ողոմպիական կոմիտէն Յունուար 1984-ին, ՍաՆ-Մորիցիի մէջ կայացած 42-րդ նստաշրջանին ընդունեց որոշում ամէն տարի 23 Յունիսին տօնել Միջազգային Ողոմպիական օր: Այդ տարեթիւը ընտրուեցաւ այն նպատակով, որ 23 Յունիս 1894-ը կը համարուի ՄՈԿ-ի ստեղծման յիշատակի օր: Ողոմպիական շարժման վերածնունդի խանդավառ ջատագով պարոն Փիեր տը Քուպերդէնը Փարիզի մէջ միջազգային մարմնակրթական վեհաժողովին հրապարակեց իր պատմական ելոյթը, որմէ ետք վեհաժողովը 1896-ին որոշում ընդունեց առաջին Ողոմպիատան Յունաստանի մէջ կազմակերպել, միեւնոյն ժամանակ Քուպերդէնը կը գլխաւորէր ՄՈԿ-ը:

## Էլին ամառնային Ողոմպիական խաղերու միջոցառում
Հիմնական միջոցառումը կը հանդիսանայ երկար տարածութեան վազքը, որ տեղի կ՚ունենայ 23 Յունիսն Միջազգային Ողոմպիական օրուայ կապակցութեամբ կամ մօտակայ հանգստեան օրերուն: ՄՈԿ-ը առաջարկած է Ազգային Ողոմպիական կոմիտէներուն կազմակերպել տարբեր մարզական միջոցառումներ, նախապատուութիւնը տալ վազքային ձեւերուն այնպէս, որպէսզի հետաքրքրութիւն առաջանայ բազմաթիւ մասնակիցներու մօտ, այդպիսով տարածել **«Մարզանքը բոլորի համար»** Ողոմպիական հայեցակարգը։

ՄՈԿ-ի Ողոմպիական կանոնադրութեան մէջ գրուած է.

## Տես նաեւ

* Ողոմպիական խաղեր

## Արտաքին յղումներ

* Международный Олимпийский день, на сайте МОК

## Ծանօթագրութիւններ


Ստորոգութիւն:Միջազգային օրեր
Տեսողութեան Համաշխարհային Օր

**Տեսողութեան համաշխարհային օր,** (անգլ.՝ *World Sight Day*)՝ միջազգային օր, որ կը նշուի Հոկտեմբերի երկրորդ Հինգշաբթի օրը Առողջապահութեան համաշխարհային կազմակերպութեան որոշմամբ, «Տեսողութիւն 2020: Տեսողութեան իրաւունք»:

Տեսողութեան համաշխարհային օրը կոչուած է ուշադրութիւն սեւեռելու կուրութեան խնդիրին, տեսողութեան խանգարման եւ տեսողական խնդիրներ ունեցող մարդոց վերականգնման:

Տեսողութեան համաշխարհային օրը կազմակերպելու համար կը մասնակցին տեսողութեան նախապահպանութեան եւ տեսողութեան վերականգնման բնագաւառի ԱՀԿ-ի բոլոր գործընկերները:

## Ծանօթագրութիւններ


*

Ստորոգութիւն:Միջազգային օրեր
Ստորոգութիւն:Կուրութիւն
Ստորոգութիւն:Հաշմանդամութիւն
Ստորոգութիւն:Տօներ
Մեռեալներու Օր (Տօն)

մինի|400x400փքս|Մեքսիքոյի մէջ Մեռեալներու օրուան ամենայայտնի կերպարներէն մէկը՝ Քալաւերա Քաթրինան
**Մեռեալներու օր** (սպ.՝ Día de Muertos), մեքսիքական տօն, կը նշուի ամբողջ Մեքսիքոյի մէջ, յատկապէս կեդրոնական եւ հարաւային շրջաններուն մէջ։ Տօնակատարութեան ժամանակ ընտանիքի անդամները, ընկերները կը հաւաքուին, կ՚աղօթեն եւ կը յիշեն ընտանիքի մահացած անդամները եւ ընկերները։ 2008-ին այս աւանդոյթը ընդգրկուած է ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի ոչ նիւթական մշակութային արժէքներու ցանկին մէջ։ Ըստ հաւատալիքներու՝ այս օրերուն մահացածներու հոգիները կ՚այցելեն հարազատի տուն։ Աւանդոյթը կու գայ ացտեկներէն, մայաներէն, որոնք նուիրատուութիւններ կ՚ընէին Միքդլանսիվադլին եւ պատերը կը զարդարէին գանկերով ։ Տօնակատարութիւնը կը համընկնի երկու կաթողիկէ տօներու՝ Բոլոր Սուրբերու օրուան (1 Նոյեմբեր) եւ Բոլոր Հոգիներու օրուան (2 Նոյեմբեր) հետ։ Այս օրերուն կը կազմակերպուին փառատօներ, կը պատրաստուին գանկերու տեսքով քաղցրաւենիքներ, կանացի հագուստով կմախքէ կերպարներ, որոնք կը յիշեցնեն Կատրինին։

2004-ին Մեքսիքոյի ազգային ինքնավար համալսարանի ուսանողները շաքարէ եւ տուրմէ պատրաստած են 5667 գանկերէ պատ, որ 2667 գանկով գերազանցած է նախորդ պատին։ Գանկերով պատի այս ցուցանիշը գրանցուած է Կինէսի ցուցանիշներու գիրքին մէջ։

Մեռեալներու օրուան ընդառաջ գերեզմանատունը կը զարդարեն ժապաւէններով ու ծաղիկներով, մահացածներու տան ճանապարհներուն վրայ հարազատները մոմեր կը տեղադրեն, որպէսզի հանգուցեալը կարողանայ գտնել տան ճանապարհը։

## Պատկերներ

Alfeñiques 3.jpg
Calavera.jpg
Day of the Dead Display(right front table detail) (4078939648).jpg


## Գրականութիւն

* 
* "The Day of the Dead, Halloween, and the Quest for Mexican National Identity". *Journal of American Folklore* 442 (1998)։ 359&ndash;80.
* "Sugar, Colonialism, and Death: On the Origins of Mexico's Day of the Dead". *Comparative Studies in Sociology and History* 39.2 (1997)։ 270&ndash;299.
* "Iconography in Mexico's Day of the Dead". *Ethnohistory* 45.2(1998)։ 181&ndash;218.
* Cadafalch, Antoni. *The Day of the Dead*. Korero Books, 2011. ISBN 978-1-907621-01-7
* Carmichael, Elizabeth; Sayer, Chloe. *The Skeleton at the Feast: The Day of the Dead in Mexico*. Great Britain: The Bath Press, 1991. ISBN 0-7141-2503-2
* Conklin, Paul. "Death Takes a Holiday". *U.S. Catholic* 66 (2001)։ 38&ndash;41.
* Garcia-Rivera, Alex. "Death Takes a Holiday". *U.S. Catholic* 62 (1997)։ 50.
* Haley, Shawn D.; Fukuda, Curt. *Day of the Dead: When Two Worlds Meet in Oaxaca*. Berhahn Books, 2004. ISBN 1-84545-083-3
* Lomnitz, Claudio. *Death and the Idea of Mexico*. Zone Books, 2005. ISBN 1-890951-53-6
* Roy, Ann. "A Crack Between the Worlds". *Commonwealth* 122 (1995) : 13&ndash;16.
* Andrade, Mary J. "Day of the Dead A Passion for Life&nbsp;&#x2013; Día de los Muertos Pasión por la Vida". La Oferta Publishing, 2007. ISBN 978-0-9791624-04

## Ծանօթագրութիւններ


Ստորոգութիւն:Տօներ
Հայաստանի Հանրապետութեան Բանակի Օր

**Հայաստանի Հանրապետութեան զինուած ուժերու օր** (կամ **Հայոց բանակի օր**, հակիրճ՝ ՀՀ ԶՈՒ օր), Հայաստանի զինուած ուժերու մասնագիտական տօն, որ կը նշուի իւրաքանչիւր տարուան 28 Յունուարին Հայաստանի մէջ։

## Պատմութիւն
Հայաստանի զինուած ուժերու տօնը հաստատուած է 6 Յունուար 2001-ին Հայաստանի նախագահին ստորագրած «Հայաստանի Հանրապետութեան տօներու եւ յիշատակի օրերի» մասին օրէնքով։ 20 Նոյեմբեր 2002-ին Հայաստանի Սահմանադրութեան մէջ լրացում մը եղած է՝ որու համաձայն 28 Յունուարը կը սահմանուի իբրեւ ոչ աշխատանքային օր։

Հայաստանի բանակին տօնը կը նշուի 28 Յունուարին, քանի որ 1992-ի նոյն այդ օրը ընդունուեցաւ «Հայաստանի Հանրապետութեան պաշտպանութեան վերաբերեալ» որոշումը։

## Տօնակատարութեան ընթացակարգ
ձախից|մինի|2015. հայկական բանակի շքերթ
Տօնին առթիւ ՀՀ բարձրագոյն ղեկավարութիւնը եւ ՀՀ զինուած ուժերու ղեկավար կազմը կը շնորհաւորեն իրենց ենթակաները, իսկ առաւել աչքի ինկած աշխատակիցները կը պարգեւատրուին տարբեր աստիճանի մետալներով եւ խորհրդանշական իրերով։

28 Յունուարի երեկոյեան տօնին ծիրէն ներս Երեւանի Ա. Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ պալէթի ազգային ակադեմիական թատրոնի դահլիճին մէջ Հայաստանի Հանրապետութեան բարձրաստիճան պաշտօնեաներու եւ ՀՀ զինուած ուժերու ղեկավար կազմին համար համերգ կը կազմակերպուի, որ հասարակութեան որոշ հատուածի մը կը վերաբերուի: 2017-ին միջոցառումներու շարքը համալրուած է 29 Յունուարի առաւօտեան, Մայր Աթոռի եւ եկեղեցւոյ բոլոր թեմերուն մէջ պատարագի մատուցումով՝ զինուած ուժերուն ներկայութեամբ:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայաստանի Տօներ
Ստորոգութիւն:Մասնագիտական տօներ
Ռատիոյի Օր

**Ռատիոյի օր**, կապի եւ ռատիոարուեստագիտական ոլորտի մասնագիտական տօնական օր, որ կընշուէր 7 Մայիս 1945-ին ԽՍՀՄ-ի մէջ, իսկ այժմ հետխորհրդային շարք մը երկիրներու մէջ, նաեւ Հայաստանի։

## Ռատիոյի ստեղծման պատմութենէն
Ռատիոազդանշանները առաջին անգամ հաղորդուած են 1895-ին՝ 1,5 քմ հեռաւորութեան վրայ։ Հաղորդումը իրականացուցած է իտալացի գիւտարար Կուլելմօ Մարքոնին։ Այդ նոյն թուականի 7 Մայիսին ռուս գիւտարար Ալեքսանդր Պոպովը Սենթ Փեթերպուրկի մէջ ցուցադրած է իր հնարած ռատիօընդունիչը՝ ռատիոհաղորդագրութիւն ուղարկած է ռուսական նաւատորմէն Կռոնշտադ։ 1901-ին՝ Մարքոնին Ատլանտեան ովկիանոսի վրայով հաղորդագրութիւն ուղարկեց Կոռնուելէն (Անգլիա) Նիւֆաունտլենտ (Քանատա)։ 1920-ին ամերիկեան ռատիոկայան մը առաջինը սկսած է կանոնաւոր ռատիոհաղորդումները, իսկ 1950-ականներուն գործածութեան մէջ յայտնուած են առաջին դիւրակիր ռատիոընդունիչները։

## Տօնակատարութեան աւանդոյթը ԽՍՀՄ-ի մէջ
Առաջին անգամ ռատիոյի օրը տօնական նշուած է ԽՍՀՄ-ի մէջ 1925-ին, իսկ 1945-էն այն կը նշուի ամէն տարի։ Տօնակատարութեան օր ընտրուած է Ալեքսանդր Պոպովի առաջին ռատիոհաղորդագրութիւն ուղարկելու օրը՝ 7 Մայիսը։

## Ռատիոյի միջազգային օր
30 Սեպտեմբեր 2010-ին Սպանիան Էսպանիոլա տէ լա ռատիոյ ակադեմիայի (սպ.՝ Academia Española de la Radio) հարցումէն յետոյ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի կատարողական կոմիտէին առաջարկած է ընդունիլ «ռատիոյի միջազգային օր»։ 29 Սեպտեմբեր 2011-ին ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի կատարողական կոմիտէն առաջարկած է ՄԱԿ-ին ընդունել «ռատիոյի միջազգային օր»-ը։ Միջազգային ռատիոյի օրուայ համար ընտրուած է 13 Փետրուարը՝ ՄԱԿ-ի ռատիոյի մեկնարկելու օրը։

## Տօնակատարութիւնը Մալեզիոյ մէջ
Մալեզիոյ մէջ ռատիոյի օրը կը տօնեն սկսած 2009-էն ամէն տարուայ 9 Սեպտեմբերին։ Որոշումը կայացած է Մալեզիոյ ռատիօն (անգլ.՝ Commercial Radio Malaysia (CRM))։

## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մասնագիտական տօներ
Երկրապահի Օր

**Երկրապահի օր**, 1993-ին որոշուած Երկրապահ կամաւորականներու միութիւն (ԵԿՄ) հասարակական կազմակերպութեան անդամներու՝ երկրապահներու օրն է։ Կը տօնուի 1997-էն իւրաքանչիւր տարուայ 8 Մայիսին։

## Կայացում
8 Մայիսը, իբրեւ երկրապահի օր նշելու որոշումը կայացած է Երկրապահ Կամաւորականներու Միութեան 3-րդ համագումարին՝ Նոյեմբեր 1997-ին։ 6 Յունուար 2001-ին։ ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոպերտ Քոչարեանը հաստատած է «Հայաստանի հանրապետութեան տօներու եւ յիշատակի օրերու մասին» օրէնքը, որ 24 Յուլիս 2001-ին հաստատած է Հայաստանի Հանրապետութեան ՀՀ Ազգային ժողովը։ Այդ որոշմամբ երկրապահի օրը ընդգրկուած է ՀՀ պետական տօնացոյցին մէջ

Առաջին պետական տօնակատարութեան ժամանակ ՀՀ վարչապետ Անդրանիկ Մարգարեանը շնորհաւորական ուղերձ յղած է նաեւ Երկրապահի օրուան առթիւ, եւ մասնաւորապէս ըսած է՝

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մասնագիտական տօներ
Ստորոգութիւն:Հայաստանի Տօներ
Արենի Գինիի Փառատօն

**Արենի գինու փառատօն**, գինիի ամէնամեայ համահայկական փառատօն, որ աւանդաբար տեղի կ՚ունենայ Հոկտեմբերի առաջին Շաբաթ օրը Արենի գիւղին մէջ։

## Պատմութիւն
Փառատօնը առաջին անգամ կայացած է 2009-ին։ Զայն կը կազմակերպէ «Արենի գինիի փառատօն» հիմնադրամը։ Արենի գիւղի տարածքին գտնուող քարանձաւին մէջ 2010-ին յայտնաբերուեցաւ աշխարհի ամէնահին գինեգործարանը, որ աւելի մեծցուց փառատօնի կարեւորութիւնը։

Ժամանակի ընթացքին փառատօնը այնքան յայտնի դարձաւ, որ մեծ հետաքրքրութիւն առաջացուց ո՛չ միայն Հայաստանի, այլեւ աշխարհի տարբեր երկիրներուն մէջ։ Փառատօնի նպատակը գիւղական զբօսաշրջիկութեան զարգացումը, հարուստ պատմութեան, մշակոյթի, երկրի ազգային առանձնայատկութիւններու, Արենիի եւ շրջակայ գիւղերուն մէջ զբօսաշրջիկութեան զարգացման հեռանկարները ներկայացնելն է։

Փառատօնի շրջածիրէն ներս կայացող իրադարձութիւններուն կը մասնակցին ինչպէս բազմաթիւ հիւրեր եւ զբօսաշրջիկներ, այդպէս ալ բարձրաստիճան պաշտօնեաներ։ Փառատօնի ծրագրին մէջ մշտապէս ներառուած կ՚ըլլան գինիի պատրաստումը, համտեսը, հիւրասիրութիւնն ու վաճառքը, գիւղատնտեսական այլ մթերքներու համտեսը եւ վաճառքը։

Իր կազմակերպման այս տարիներու ընթացքին փառատօնը համախմբած է թէ՛ տնական գինիներու՝ պատրաստուած Արենի գիւղի եւ յարակից շրջաններու բնակիչներուն կողմէ, թէ արտադրական գինիներու:

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Areni Wine Festival 2.jpg
Պատկեր:Areni Wine Festival 2018 2.jpg
Պատկեր:Areni Wine Festival 2018.jpg
Պատկեր:Areni Wine festival.jpg
Պատկեր:Areni Wine Festival 5.jpg
Պատկեր:Areni Wine Festival 4.jpg
Պատկեր:Արենի 13.jpg


## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Պաշտօնական կայք 
Ստորոգութիւն:Փառատօններ
Խորովածի Փառատօն (Ախթալա)

մինի|390x390փքս
**Ախթալայի խորովածի փառատօն**, խորովածի համահայկական ամէնամեայ փառատօն, որ 2009-էն աւանդաբար տեղի կ՚ունենայ Ախթալա քաղաքին մէջ, Սուրբ Աստուածածին եկեղեցւոյ բակը։ 2018-էն փառատօնը տեղի կ՚ունենայ Ախթալայի մարզադաշտին մէջ։ Փառատօնը կը կազմակերպեն «Հայ խոհարարական աւանդոյթներու զարգացման եւ պահպանման» հասարակական կազմակերպութիւնը, Ախթալայի քաղաքապետարանը եւ Լոռիի մարզպետարանը։

## Պատմութիւն
Փառատօնը առաջին անգամ տեղի ունեցած է 2009-ին։ Նպատակը հայ խոհարարական աւանդոյթներու զարգացումը եւ Ախթալայի ու տարածաշրջանի զբօսաշրջութեան խթանումն է։ Խորովածի տօնին կը մասնակցին հասարակական կազմակերպութիւններու, ուսումնական հաստատութիւններու, ճաշարաններու եւ սրճարաններու ներկայացուցիչներ, ինչպէս նաեւ անհատ խոհարարներ՝ Հայաստանէն եւ աշխարհի տարբեր երկիրներէն։  2017-ին կազմակերպիչները Ախթալան հռչակեցին խորովածի համաշխարհային մայրաքաղաք։

Փառատօնի ծրագրի շրջանագիծէն ներս տեղի կ՚ունենան խոհարարական մրցոյթներ, կը պատրաստուին տարբեր մսամթերքներէ խորովածներ եւ այս ամէնը կ՚ուղեկցուի ազգային երգ ու պարով։

## Պատկերասրահ

Barbecue Festival in Akhtala 05.jpg
Barbecue Festival in Akhtala 17.jpg
Barbecue Festival in Akhtala 11.jpg


## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Ախթալան հռչակուած է խորովածի համաշխարհային մայրաքաղաք
Ստորոգութիւն:Փառատօներ
Տոլմայի Փառատօն

մինի
**Տոլմայի փառատօն**, հայկական խոհանոցի ամէնամեայ համահայկական փառատօն։

## Պատմութիւն
Փառատօնը հիմնադրուեր եւ առաջին անգամ տեղի ունեցած է 2011-ին «Հայ խոհարարական աւանդոյթներու զարգացման եւ պահպանման հասարակական կազմակերպութեան» կողմէ։ Փառատօնի նպատակն է ապահովել հայկական աւանդական ուտեստի՝ տոլմայի ժողովրդականացումն ու հայկական մշակոյթի՝ հայկական խոհանոցի ոչ նիւթական արժէքներու ամրապնդումը:
մինի
Նկատի ունենալով, որ տոլմայի փառատօնի կազմակերպումը կը համընկնի «Ոսկէ ծիրան» փառատօնին հետ, ինչպէս նաեւ շարժապատկերի փառատօնի հիւրերու ներկայութիւնը ազգային խոհանոցի փառատօնին, կարելի է հանդիպիլ այն պնդման, որ առաջինն է որ կը կազմակերպուի  Երեւանի շարժապատկերի փառատօնի շրջագիծէն ներս: 2011-ին՝ փառատօնի ժամանակ, Հայաստանի 20 լաւագոյն խոհարարներ կը պայքարէին հնագոյն ուտեստի ամէնէն իւրօրինակ տարբերակ ճանչցուելու համար: Ներկայացուեցան տոլմայի բազմաթիւ տարբերակներ, որոնք պատրաստուած էին ինչպէս հին բաղադրատոմսերով, այդպէս ալ նոր: Կինօքննադատ Օլկա Շերվուտը, ներկայ գտնուելով 2011-ին, փառատօնին յայտարարեց.««Ոսկէ ծիրան» ես ամէն տարի կու գամ, այս իմ սիրելի փառատօնն է։ Բայց այս տօնին մեզ առաջին անգամ բերին։ Այս հրաշալի է, այստեղ շատ հետաքրքրական է: Ես երբեք չեմ կերած հաւով, ձուկով տոլմա»:2012-ին փառատօնին մասնակցեցաւ 20 տաղաւար՝ իւրաքանչիւրին երեք - չորս մարդ։ Փառատօնի ժիւրիի եւ այցելուներու դատին իրենց տոլման ներկայացուցին խոհարարներ եւ մասնաւոր անձեր: Վերջը փառատօնի ժիւրին որոշեց, թէ ով պատրաստած է լաւագոյն տոլման եւ յաղթողին յանձնեցին կաւէ գաւաթը։

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Տոլմայի փառատօն 2013
* Տոլմայի փառատօն 2017
Ստորոգութիւն:Հայաստանի փառատօններ
Ստորոգութիւն:Փառատօններ
Ուղեղային Կաթուած

մինի
ձախից|մինի
մինի
**Ուղեղային կաթուած**-ը կը յառաջանայ երբ ուղեղի արեան մատակարարումը զգալի ձեւով կը նուազի եւ կամ բոլորովին կը կասեցուի, որուն հետեւանքով ուղեղի հիւսկէնները կը վնասուին եւ բջիջները կ'ոչնչանան եւ այս պարագային ուղեղի գործունէութիւնը կ'արագանայ, որմէ ետք անակնկալօրէն կը դադրի: 

## Անուանում
Ուղեղային կաթուածը յաճախ ունի քանի մը անուանում՝ ուղեղազարկերակային կաթուած կամ ուղեղանօթային անակնկալ արկած-պատահար (CVA-cerebrovascular accident):

## Պատճառներ
Ուղեղային կաթուածը տեղի կ'ունենայ հիմնական երկու պատճառներու հետեւանքով.- 
* Ներուղեղային պատճառներ
* Արտա-ուղեղային պատճառներ

## Ներուղեղային պատճառներ
### Ուղեղի տեղային ժամանակաւոր սակաւարիւնութիւն (Ischemia)
Այս պարագային արեան հոսքը զգալիօրէն կը նուազի եւ կամ կը դադրի, որուն իբրեւ հետեւանք կը վնասուին ու կը մահանան ուղեղի հիւսկէնները: Ուղեղի այս սակաւարիւնութինւը կը յառաջանայ ուղեղի զանազան չափի զարկերակներու խցանումով, որոնց պատճառներն են հետեւեալները. 
# Զարկերակներու ախտաբանական կարծրացում-պնդութիւն (arteriosclerosis), որոնք կը յառաջանան ժամանակի ընթացքին:
# Զարկերակներու խցում՝ տեղային արիւնախցիկներով (thrombosis), որոնք ժամանակի ընթացքին կը կազմուին զարկերակներու ներքին պատերուն վրայ:

Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ
Կապոյտ Գիշեր (Նիւրնպերկ)

**Կապոյտ Գիշեր** (գերմ. Blaue Nacht) , Գերմանիոյ Նիւրնպերկ քաղաքին գարնանային տօնը: Տօնը սովորաբար տեղի կ'ունենայ Մայիսին: Սկսած է նշուիլ 2000-էն սկսեալ:

Տօնին կ'ուղեկցի քաղաքին արհեստական լուսաւորումը:

Այդ օրը քաղաքը եւ բնակելի շէնքերը կը ծածկուին կապոյտ գոյնով, որովհետեւ տօնին բնորոշ գոյնը կապոյտն է:

## Պատմութիւն
ձախից|մինի
Առաջին միջոցառումը տեղի ունեցած է 10 Մայիս 2000-ին, Նիւրնպերկի 950-ամեակին առիթով:

Երրորդ տօնախմբութեան, որ տեղի ունեցած է 11 Մայիս 2002-ին, հաւաքուած էր 130 հազար այցելու:

Այդ տօնին Նիւրնպերկի մէջ ժպիտը կը գերիշխէ:

Տօնախմբութիւնը (երաժշտութիւն, պար, թատրոն, թանգարաններ, ուղեկցող շրջագայութիւններ, ներկայացումներ) կը ներառէ բազմաթիւ արուեստի կայաններ: Ամբողջ տարին հանդիսութեան ներկայ կ'ըլլայ աւելի քան 130,000 մարդ:

## Տօնին ժամանակագրութիւնը

* 20 Մայիս 2000
* 19 Մայիս 2001
* 11 Մայիս 2002
* 17 Մայիս 2003
* 15 Մայիս 2004
* 7 Մայիս 2005
* 27 Մայիս 2006
* 19 Մայիս 2007
* 31 Մայիս 2008
* 23 Մայիս 2009
* 10 Մայիս 2010
* 28 Մայիս 2011
* 19 Մայիս 2012
* 4 Մայիս 2013
* 3 Մայիս 2014

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Blaue Nacht. Nuremberg 5.jpg
Պատկեր:Blaue Nacht. Nuremberg 4.jpg
Պատկեր:Blaue Nacht. Nuremberg 3.jpg
Պատկեր:Blaue Nacht. Nuremberg 2.jpg
Պատկեր:Blaue Nacht. Nuremberg 1.jpg
Պատկեր:Blaue Nacht 2010 Compagnie Les Passagers1.JPG


## Ծանօթագրութիւններ


## Արտաքին յղումներ

* Պաշտօնական կայքէջ

Ստորոգութիւն:Գերմանիոյ Տօներ
Վահէ Ֆաթթալ

**Վահէ Ֆաթթալ** () մարդասէր, բարերար, արուեստագէտ եւ ձեւաւորող։

Ծնած է 1942-ին, Հալէպ, Սուրիա։ 1963–1971 Վահէ Ֆաթթալ արուեստի ուսումը ստացած է Փարիզի Գեղարուեստի վարժարանին մէջ (L'Ecole des Beaux-Arts)։ Փարիզ ապրած միջոցին ամուսնացած է Լուսին Քուճաքեանի հետ։

1971-ին Լոս Անճելըս փոխադրուելէ ետք, ան աշխատած է զանազան հաստատութիւններու մէջ եւ հեղինակ է շարք մը հանրածանօթ խորհրդանիշներու, ինչպէս՝ «Մինոլթա», «Կըրլ Սքաուց», «Քայզըր Փերմենենթէ» եւ «Հանա-Պարպերա» ընկերութեանց։

Ան նաեւ պատրաստած է շարք մը ֆիլմերու եւ պատկերասփիւռային յայտագիրներու որմազդները, ինչպէս՝ «Շայնինկ», «Տենսըզ Ուիթ Ուուվզ», «Իմեճըն. Ճան Լենըն», «Թոռն Պըրտզ», «Մայեմի Վայս» եւ «Պէյպի Պում»։ Ան նաեւ «AIM» ամսաթերթի խորհրդանշանը եւ անոր շարք մը կողքերը պատրաստած է։

Իր անձնական հաստատութիւնը կազմելէ միայն տարի մը ետք, ան կրցած է պատկերասփիւռի «Էյ.Պի.Սի.» կայանին ծանուցումներուն հետ համաձայնութիւն մը կնքել, անոր հետ աշխատելով 14 տարիներ։ Ան ծանուցումներ պատրաստած է նաեւ «Նիսան», «Նեշընըլ Ճիոկրեֆիք», «Քիրով» պալէի պարախումբին եւ այլ հաստատութեանց համար։

Ան նաեւ հիմնադիրներէն մէկն է Հայաստանի «Ոսկէ Ծիրան» միջազգային ֆիլմերու փառատօնին եւ կամաւոր սպասարկութիւններ տրամադրած է հայկական կազմակերպութեան ու 1989-ին հեղինակած էր նաեւ Արցախին զօրակցող յայտնի որմազդը։ Վահէն հպարտ էր յատկապէս իր ձեւաւորած Արցախի Հանրապետութեան դրօշակով։

2003էն ետք Վահէ Ֆաթթալ նուիրուած էր նկարչութեան եւ բարեգործական ձեռնարկներու, որոնց շարքին էր՝ Երեւանի ԹՈՒՄՕ կեդրոնի (Tumo Center for Creative Technologies)  ուսանողներուն յատուկ տարեկան մրցանքը։

Մահացած է 20 Հոկտեմբեր 2019-ին, Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա։

## Ծանօթագրութիւններ


## Աղբիւրներ
*Վահէ Ֆաթթալ – 1942-2019 
*ՄԱՀԱԶԴ. ՎԱՀԷ ՖԱԹԹԱԼ 
*The Vahé & Lucie Awards 
*Վահէ եւ Լիւսի մրցանակ
* Renowned Artist Vahé Fattal Passes Away
* Vahé Fattal Biography
Մաքրուհի Պ. Յակոբեան

**Մաքրուհի Պ. Յակոբեան** Պոլսոյ մէջ պաշտօնավարած է Տատեան, Պէզճեան, Մէրամէթճեան միջնակարգերուն, Սահակեան, Էսաեան, Մխիթարեան լիսէներուն մէջ։  Միջնակարգի մէջ դասաւանդած է հայերէն լեզու եւ գրականութիւն, իսկ լիսէներու մէջ փիլիսոփայութիւն, տրամաբանութիւն եւ հոգեբանութիւն։  «Մարմարա» օրաթերթի նախկին փոխխմբագրապետուհի եւ Ս. Փրկիչի պարբերաթերթի խմբագրապետուհի: Բազում շքանշաններու դափնեկիր, պոլսահայ մտաւորական,  յայտնի լրագրող, գրագիտուհի:

## Մաքրուհի Պ. Յակոբեան Պիտի Մեծարուի Պոլսահայ Միութեան Կողմէ

Կազմակերպութեամբ Լոս Անճելըսի Պոլսահայ Միութեան Մշակութային Յանձնախումբին, Շաբաթ, Հոկտեմբեր 26, 2019-ին, երեկոյեան ժամը 8:00-ին, Միութեան «Հրանդ Տինք» դասախօսական սրահին մէջ տեղի ունեցաւ վաստակաւոր ուսուցչուհի՝  Օր. Մաքրուհի Պիւյիւք Յակոբեանի մեծարանքի երեկոն՝ ներկայութեամբ պատկան մարմիններու ներկայացուցիչներուն, Միութեան անդամներուն եւ հիւրերուն:

Օր. Մաքրուհի եղաւ Տատեան վարժարանի ընտանիքի անդամներէն մին՝ որպէս բազմավաստակ կրթական մշակ: Ան տարիներ շարունակ իր դրօշմը դրաւ մեր մայրենի լեզուին եւ մշակոյթի բնագաւառէն ներս: Նամակին մէջ իրենց ցանկութիւնը կը յայտնուէր որ սոյն օճախը մնայ անսասան որպէսզի իր երդիքին տակ անհամար սերունդներ գան ու հաղորդուին Մեսրոպեան այբուբենով:

:

### Օր. Մաքրուհիի աշակերտուհիներէն՝ Ժպիտ Չիլինկիր Զուռնաճիին նամակը

### Մրցանակներ եւ Շքանշաններ
**Մաքրուհի Պ. Յակոբեան** արժանացած է հետեւեալ մրցանակներուն եւ շքանշաններուն.
*1. Պոլսոյ Պատրիարք՝ Շնորհք Գալուստեանի ձեռամբ՝ "Մայրենի Լեզուի մէջ քաջալաւ հայուհի" մրցանակ (1989):
*2. Ս. Էջմիածնի Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ. Կաթողիկոսի կողմէ "Ս. Սահակ եւ Ս. Մեսրոպ շքանշան" (2010):
*3. Հայաստանի  Պաշտպանութեան Նախարար՝ Սէյրան Օհանեանի ձեռամբ՝ "20-ամեակի Յոբելենական պատուոյ շքանշան եւ վկայական (2012): 
*4. Հայաստանի Նախագահ՝ Սերժ Սարգսեանի ձեռամբ՝ "Մովսէս Խորենացի" շքանշան (11 Հոկտ. 2013):
*5. Հայաստանի Լրագրողներու Միութեան Նախագահ՝ Աստղիկ Գէորգեանի ձեռամբ՝ "Հաւատարիմ մասնագիտութեանը" շքանշան (30 Մայիս 2013):
*6. Հայաստանի Սփիւռքի Նախարար՝ Հրանոյշ Յակոբեանի ձեռամբ՝ "Ուիլիամ Սարոյեան" շքանշան (1 Սեպտ. 2017):
*   Ունի տակաւին, Սփիւռքի Նախարարութեան եւ Գրողներու Միութեան կողմէ՝ "Պատուոյ Գիր"եր։

### Անդամակցութիւն
* 2001-էն ի վեր անդամ է Հայաստանի Լրագրողներու Միութեան:
* 30 Մայիս 2011-էն ի վեր լիիրաւ անդամ է Հայաստանի Գրողներու Միութեան։

## Աղբիւրներ

Մեծարանքի Երեկոյ` Նուիրուած Վաստակաւոր Ուսուցչուհի՝ Օր. Մաքրուհի Պ. Յակոբեանի 11/02/2019

 Մաքրուհի Պ. Յակոբեան Պիտի Մեծարուի Պոլսահայ Միութեան Կողմէ 

ՄԱՔՐՈՒՀԻ Պ.ՅԱԿՈԲԵԱՆԻ ԱՅՑԸ

Մաքրուհի Յակոբեանի «Պոլսահայ գաղութի ներկան՝ տագնապներ եւ դժուարութիւններ» նիւթով զեկուցումը
Փօլ Իկնէյշըս

**Փօլ Իկնէյշըս** ամերիկահայ () Միացեալ Նահանգներու ծովոյժի նախկին քարտուղար եւ պաշտպանութեան փոխնախարար։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Կլէնտէյլ, հայ գաղթականներ՝ Յովսէփ եւ Էլիզա Իքնատոսեաններու ընտանիքին մէջ: Երկրորդ համաշխարհային պատերազի ընթացքին, իբրեւ կամաւոր զօրագրուած է բանակ: 

1964-1967 թուականին ստանձնած է պաշտպանութեան քարտուղարի նիւթաթեխնիքական ապահովման ու սարքերու հարցերու տեղակալի պաշտօնը:

1967-ին  Միացեալ Նահանգներու նախագահ Լինտըն Ճոնսընի իշխանութեան օրերուն, ան դարձած է Միացեալ նահանգներու Ռազմածովային ուժերու քարտուղար մինչեւ 1969:

2016-ին, ծովոյժի ամենաարդիական խորտանաւերէն մէկը որոշուած էր կոչել Իկնէյշըսի անունով՝ «USS Paul Ignatius (DDG-117)»:

## Հայ-Ամերիկեան Թանգարանի Ձեռնարկին Ընթացքին
Փ. Իկնէյշըս թանգարանի ծրագիրին զօրակցողներէն մէկն է եւ դրամահաւաքի նպատակով սկսած թանգարանի մէկ քառակուսի ոտքը կառուցելու վկայագիրներուն առաջինը ստացողը՝ հանդիսացած էր այդ արշաւին մղիչ ուժը։

Հայ-ամերիկեան թանգարանը կը տեղեկացնէ, թէ 8 Դեկտեմբերին, «Պեվըրլի Հիլթըն» պանդոկին մէջ տեղի ունենալիք տարեկան իր երկրորդ ձեռնարկին ընթացքին պիտի մեծարէ Միացեալ Նահանգներու ծովոյժի նախկին քարտուղար եւ պաշտպանութեան փոխնախարար ամերիկահայ Փօլ Ինկնէյշըսը։

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
* Փօլ Իկնէյշըս Պիտի Մեծարուի Հայ-Ամերիկեան Թանգարանի Ձեռնարկին Ընթացքին 
* Թանգարանի Ծրագիրին Գործնականապէս Զօրակցելու Առիթ
* Namesake 
* DDG 117 - USS Paul Ignatius
Յովհաննէս Ոսկեբերան

**Յովհաննէս Ոսկեբերան** (), Քրիստոնեայ եկեղեցւոյ փայլուն քարոզիչ հայրերէն մին եւ Կոստանդնուպոլիսոյ հայրապետ, պատրիարք, աստուածաբան։

Ան քրիստոնէական սկզունքներով կը դաստիարակուի մանուկ տարիքէն` իր առաջին ուսուցիչը ունենալով  մայրը, որ իր մէջ ցանած է քրիստոնէական հաւատքին սերմը։ Ապա չափահաս տարիքին կը մկրտուի եւ Անտիոքի մէջ կը հետեւի օրէնսդրութեան եւ հռետորութեան, ապա աստուածաբանութեան։

Երիտասարդ տարիքին ճգնութեան կը սկսի եւ այնքան խիստ պայմաներու մէջ կը կատարէ իր ճգնութիւնը, որ 381-ին լուրջ կերպով կը հիւանդանայ։ Նոյն թուականին սարկաւագ կը ձեռնադրուի եւ կը ծառայէ Անտիոքի մէջ։ 386-ին կուսակրօն քահանայ կը ձեռնադրուի եւ պերճախօս քարոզներուն պատճառաւ կ՛արժանանայ «Ոսկեբերան» կոչուելու։

398-ին, հակառակ իր կամքին, պատրիարք կ՛ընտրուի Կոստանդնուպոլսոյ աթոռին։ Ան կը վերաշխոյժացնէ քաղաքի հոգեւոր կեանքը, խստօրէն յանդիմանելով ազնուական եւ հասարակ քաղաքացիները։ Ան նոյնիսկ կը յանդիմանէ Եւդոքսիա կայսրուհին` անոր ունեցած անբարոյ կեանքին համար, որուն իբրեւ հետեւանք 403-ին Ոսկեբերան հայրապետ կ՛աքսորուի մայրաքաղաքէն։ Սակայն աքսորման գիշերը քաղաքին մէջ պատահած զօրաւոր երկրաշարժներն ու հրդեհները կը սարսափեցնեն կայսրուհին, որ անմիջապէս ետ բերել կու տայ աքսորեալ հայրապետը։

Ան կը վերադառնայ նոյն խստութեամբ եւ բծախնդրութեամբ, որ պատճառ կ՛ըլլայ երկրորդ աքսորի մը. ան այս անգամ քալելով պիտի երթար մինչեւ Կոկիսոն, ապա Պոնտոս։ Սակայն տառապեալ հայրապետը իր վատառողջութեան պատճառաւ կը նահատակուի ճամբու ընթացքին, Կոմանա քաղաքին մէջ, 407-ին։

Ան նշանաւոր կ՛ըլլայ նաեւ իր մտաւորական գործերով։Կը մեկնէ Աստուածաշնուչը, կը գրէ ս. պատարագը` որուն ազդեցութիւնը նաեւ կը գտնենք Հայ եկեղեցւոյ պատարագամատոյցին մէջ. ան նաեւ ունի բազմաթիւ աղօթքներ, որոնք զանազան տօներու ընթացքին կը կարդացուին եկեղեցւոյ մէջ։

## Աղբիւրներ
* «Քրիստոնեայ Հայաստան» Հանրագիտարան

## Ծանօթագրութիւններ
Հայկ Պալ­եան

Դաշնակցական «խենթ» մը՝ ազգային եւ կուսակցական բազմավաստակ գործիչ Հայկ Պալեան 5 Մարտ 1927-ին հիմը դրաւ սեփական թերթի մը, որ կարճ ժամանակ «Փիւնիկ» անունով լոյս տեսնելէ ետք՝ վերջնականապէս մկրտուեցաւ «Ազդակ» եւ, իբրեւ այդպիսին, փառաւոր իր տեղը գտաւ հայ մամուլի ոսկեմատեանին մէջ։

Երբ Հայկ Պալ­եան կը նա­խա­ձեռ­նէ «Ազ­դակ»-ի հրա­տա­րա­կու­թեան գոր­ծին, իր թի­կուն­քին կ՛ու­նե­նայ քա­ջա­լե­րանքն ու գործ­նա­կան աջակ­ցու­թիւնը ՀՅԴ-ի Լի­բա­նա­նի Կեդ­րո­նա­կան Կո­մի­տէ­ին: Հայկ Պալ­եան կը գնէ «Նոր Փիւ­նիկ»-ին տպագ­րա­կան գոր­ծիք­նե­րը եւ տա­ռե­րը, որոնք հե­տա­գա­յին տա­րի­ներ շա­րու­նակ կը ծա­ռա­յեն «Ազ­դակ»-ին:

## Աղբիւրներ
«ԱԶԴԱԿ»-Ի ԳՐԱՇԱՐԱԿԱՆ ԵՒ ՏՊԱԳՐԱԿԱՆ ՈՒՂԻՆ

5 մարտ 1927. Լոյս աշխարհ եկաւ սփիւռքահայ մամուլի դրօշակիրներէն «Ազդակ» օրաթերթը
Պերճ Թիւրապեան

**Պերճ Թիւրապեան** (), բանասէր, թարգմանիչ, գրադարանագէտ, դասախօս, երաժիշտ։

## Կենսագրութիւն
Պերճ Թիւրապեան ծնած է Եգիպտոս 1950 թուականին։ Ուսումը ստացած է Գահիրէի Մխիթարեան վարժարանէն, ապա ֆրանսական քոլեճէն։ 1965 թուականին ներգաղթեր է Հայաստան: Ուսումը շարուանակած է Երեւանի պետական համալսարանի բանասիրական բաժնին մէջ։ ԵՊՀ-ի մէջ  դասաւանդեր է ֆրանսերէն լեզու եւ գրականութիււն։

1960-ական թուականներուն Պերճ Թիւրապեանը  Հայաստանի մէջ  սկիզբ առած հեղինակային երգի ներկայացուցիչներէն էր։ 1987 թուականին աշխատեր է Նիւ Եորքի Գոլումպիայի համալսարանի գրադարանին մէջ, ուր շարունակեր է ուսումը եւ ստացեր է գրադարանագիտութեան մագիստրոսի կոչում։ Այնուհետեւ աշխատանքի անցեր է Նիւ Եորքի Հանրային գրադարանին մէջ։

Հեղինակային համերգներ  ունեցեր է Երեւանի մէջ, Միացեալ Նահանգներու, Գանատայի շարք մը քաղաքներու եւ Փարիզի մէջ։

Ֆրանսերէնէն հայերէն  թարգմանած է Շարլ Ազնաւուրի երգերը: 2010 թուականին Երեւանի մէջ լոյս  տեսած է «Ազնաւուրը՝ հայերէն» ձայներիզը, որուն մէջ ընդգրկուած են Շարլ Ազնաւուրի 13 երգերու հայերէն տարբերակները: Թարգմանած ու կատարած է յայտնի ֆրանսացի երգիչներու՝ Ժաք Պրելի (Jacques Brel), Լէո Ֆեռէի (Léo Ferré), Ճորճ Պրասէնսի (Georges Brassens) ու Շարլ Ազնաւուրի երգերը։

## Գիրք-ձայնապնակներ
*«Ինչ որ տեղ եւ մի օր» (իր խօսքերով եւ երաժշտութեամբ)
*«Չարենցը երգերում» 
*«Հայերէն» (արեւմտահայ եւ արեւելահայ)
*«Անունդ» (Վահան Թեքէեանի բանաստեղծութիւններով)
*«Թռչնահոգի» (պոլսահայ բանաստեղծներ՝ Զարեհ Խրախունու եւ Զահրատի խօսքերով)
*Լեո Ֆերե - Օրերի հետ (Թարգմանութիւն եւ երգ՝ Պերճ Թիւրապեան) - Léo Ferré - Avec le temps
*Ժակ Բրել - Դու ինձ մի լքիր (Թարգմանութիւն եւ երգ՝  Պերճ Թիւրապեան)
*Պերճ Թիւրապեան - Լճակ (Խոսք՝ Պետրոս Դուրեան) / Berge Turabian - Lake (Bedros Tourian)
*Պերճ Թիւրապեան  անոնք ընկան (Շ. Ազնաւուր - Ժ.Կառվարենց)
*Սիրո Մրմունջ (Ռուբեն Սեւակ - Պերճ Թիւրապեան) / Whisper of Love ( Rouben Sevak - Berge Turabian)
*Պերճ Թիւրապեան - Պատահական անցորդին (Եղիշէ Չարենց)

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Պերճ Թիւրապեանի պաշտօնական կայքէջ
* Պերճ Թիւրապեան Աձնաւուրի երգերը հայերէնի փոխադրեց
* Թէքէեանը նշեց Շարլ Ազնաւուրի 90-ամեակը 
* Զահրատի 90ամեակի Նշում Նիւ Եորքի Մէջ
* Զարեհ Խրախունիի ծննդեան 90ամեակը տօնուեցաւ Նիւ Եորքի մէջ
Լուիզ Ֆով-Յովհաննիսեան

**Լուիզ Ֆով-Յովհաննիսեան** (), հայ հոգեբուժ, բժշկական գիտութիւններու դոկտոր (1991):

## Կենսագրութիւն
1954 թուականին աւարտած է Փարիզի համալսարանի բժշկական ճիւղը: 1958-1978 թուականներուն եղած է նոյն բաժանմունքի անեսթեզիոլոգիայի եւ ռէանիմատոլոգիայի բաժանմունքի վարիչ, 1982 թուականէն` Փարիզի Սուրբ Աննա հոգեբուժական հիւանդանոցի հոգեբուժ:

1985-1991 թուականներուն Վազգէն Ա. կաթողիկոսի միջնորդագրով զբաղուել է Փարիզի Վիլժեուֆի հոգեբուժական հիւանդանոցի տնօրինութեան տակ գտնուող` Կոմիտասի հոգեկան հիւանդութեանը վերաբերող արխիւային նիւթերու ուսումնասիրութեամբ եւ անոր հոգեկան հիւանդութեան ախտորոշման ճշդման խնդիրներով, որոնց մասին գիտական զեկուցումներով հանդէս եկած է Սորպոնի, Փարիզի, Թորոնթոյի (2001) եւ Երեւանի (2001) մէջ:

1989-1990 թուականներուն Սպիտակի, Գիւմրիի, Երեւանի եւ Ստեփանակերտի մէջ մասնագիտական օգնութիւն ցուցաբերած է երկրաշարժէն ու պատերազմէն տուժած բնակչութեան, նուիրաբերած մեծ քանակութեամբ դեղորայք:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:Հայ հոգեբուժներ
Rammstein

աջից|thumb|348x348փքս|Rammstein (2013)
**Rammstein**, ինդասթտիալ-մէթալ (գերմանական Neue Deutsche Härte ճիւղ) խումբ մըն է։ Հիմնուած է Գերմանիոյ մէջ Ռիխարդ Քրուսպէի, Թիլ Լինդեմանի, Օլիվեր Ռիդելի եւ Քրիստոֆ Շնայդերի կողմէ 1994 թ.։ Փոլ Լանդերս սկսաւ մաս կազմել խումբին1995 թ.։

Խումբը ճանչցուած է իրենց Tanzmetall ռիթմով եւ երգերու բառերով։ Հարցազրոյցներու ընթացքին Քրուսպէ նշած է, որ իրեն ամէնաշատ կ'ոգեշնչէ Kiss խումբը։

Թիլ Լինդեման հեռացաւ First Arsch խումբէն, Օլիվեր Ռիդել The Inchtabokatables խումբէն, իսկ Քրիստոֆ Շնայդեր Die Firma խումբէն։

Առաջին ձայնասկաւառկը «Herzeleid» անունով լոյս կը տեսնէ Սեպտեմբեր 1995-ին։

1995 թուականին Եւրոպայի մէջ հանդէս եկած է Clawfinger խումբի հետ։

2005–ին արժանացած է «MTV Europe Music Award for Best German Act» մրցանակի։

## Անդամներ
* Թիլ Լինդեման () — վօքըլզ
* Ռիխարդ Քրուսպէ () — սօլօ կիթառ, օգնական վօքըլզ
* Փօլ Լանդերս () — ռիթըմ կիթառ, օգնական վօքըլզ
* Օլիվեր Ռիդել () — պաս կիթառ
* Քրիստոֆ Լորենց () — keyboard
* Քրիստոֆ Շնայդեր () — թմբուկ

Խումբը գործակցած է Տարօն Մալաքեանին հետ 2001 թ. Քլիվլենդ։


Till Lindemann P.R.Brown.JPG|Թիլ Լինդեման
Richard Kruspe, one of the founding members of Rammstein.jpg|Ռիխարդ Քրուսպե
Paul Landers 2011.jpg|Փօլ Լանդերս
Oliver Riedel.jpg|Օլիվեր Ռիդել
Christoph Schneider.jpeg|Քրիստոֆ Շնայդեր
RammsteinFlake.jpg|Քրիստոֆ Լորենց


## Ալպոմներ
Խումբը հրապարակած է 7 սթիւտիային ալպոմներ
* 1995 — *Herzeleid*
* 1997 — *Sehnsucht*
* 2001 — *Mutter*
* 2004 — *Reise, Reise*
* 2005 — *Rosenrot*
* 2009 — *Liebe ist für alle da*
* 2019 — *Rammstein*
* 2022 — *Zeit*

## Պատկերասրահ

Du Hast 2010.JPG|«Du hast»
Rammstein Nottingham.jpg|
Keine Lust by Rammstein, London O2, 2012.jpg|«Keine Lust»։ O2, Լոնտոն, 24 Փետրւար 2012 թ.
Rammstein in concert, 2005.jpg|«Ohne dich». 2005 թ. համերգ
Rammstein2012.jpg|O2, Լոնտոն, 24 Փերտւար 2012 թ.
Rammstein-Werchter-2005.jpg|Rock Werchter 2005 փառատօն
Rammstein (5424600584).jpg|Քրիստոֆ Շնայդեր եւ Թիլ Լինդեման։ Liebe ist für alle da
Rammstein - tour LIFAD.jpg|«Benzin»։ Liebe ist für alle da


## Գիրքեր
2002 թ. Թիլ Լինդեման հրատարակած է իր բանաստեղծական գիրքը «Messer» ()։

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Պաշտօնական կայքէջ 
* Պաշտօնական կայքէջ 
* Rammstein  կայքէջ MusicMight

Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն
Ստորոգութիւն:Գերմանիա
Համազգեաց Ընկերութիւն

19րդ դարու կէսին կրթական գործին զարկ տալու նպատակով Պոլիսէն սկսեալ, գաւառներու մէջ կը հիմնուին կրթանուէր ընկերութիւններ, որոնց առաջնահերթ խնդիրը կ՚ ըլլայ հայկական գաւառներու մէջ ժամանակի պահանջներուն յարմար դպրոցներ բանալ:

Համազգեաց Ընկերութիւնը հիմնուած է 1846ին Պոլիս, Մկրտիչ Պէշիկթաշլեանի նախաձեռնութեամբ: Ընկերութեան նպատկներն էին՝

1- Հասնիլ՝ համազգային միասնականութեան եւ միաբանութեան

2- Գիրքեր հրատարակել

3- Գիւղերու, քաղաքներու մէջ դպրոցներ հիմնել մանչերու եւ աղջիկներու համար,

4- Ազգին մէջ ծաղկեցնել երկրագործութեան արուեստը,

5- Հաւաել եւ հետազօտել հայրենի հնութիւնները, հին գիրքերը, ձեռագիր մատեաններ, հին դրամները,

6- Նիւթեր հաւաքել կենդանիներու եւ բնական պատմութեան վերաբերեալ,

7- Եւրոպական վաճառականութեան օրէնքները տարածել ազգին մէջ,

8- Զարգացնել մետաղագործութիւնը:
Լեռնանիստ

**Լեռնանիստ**, գիւղ Հայաստանի Կոտայքի մարզին մէջ, մարզի կեդրոնէն 5 քմ. հարաւ-արեւելք, Երեւանէն 45 քմ., իսկ Հրազդանէն՝ 7 քմ. հեռաւորութեան վրայ, Մենակսար լերան հիւսիսային կանաչապատ ու ծաղկաշատ լանջին։

## Պատմութիւն
Լեռնանիստ գիւղը հիմնադրուած է 1828 թուականին։ Նախապէս կոչուած է *Վերին Ախտա*, 25 Յունուար 1978-ին վերակոչուած է Լեռնանիստ։ Լեռնանիստ համայնքը բարձր լեռնային բնակավայր է, ձմեռնային ամիսներուն ձիւնածածկ է: Ունի թեք լեռնալանջեր, որոնք կը նպաստեն դահուկավազքի եւ ձմեռնային այլ մարզաձեւերու զարգացման: Համայնքի տարածքին կան նաեւ քարանձաւներ, ինչպէս՝ Երթիկով քարանձաւը:

## Բնակչութիւն
Բնակչութեան նախնիներուն մէկ մասը 1828-1829 թուականներուն գաղթած է Խոյի, Մակուի ու Սալմաստ գիւղերէն։

Լեռնանիստի ազգաբնակչութեան փոփոխութիւնը.

## Տնտեսութիւն
Բնակչութիւնը կը զբաղի անասնապահութեամբ եւ բանջարաբուծութեամբ։

## Զբօսաշրջիկութիւն
Վերջին տարիներուն գիւղին մէջ արագօրէն զարգացաւ զբօսաշրջիկութեան ոլորտը։ 2017 թուականին յատուկ ներդրումներով Լեռնանիստի մէջ կառուցուեցաւ դահուկավազքի սահուղի եւ 350 մեթր երկարութեամբ ճոպանուղի։

Հայաստանի կառավարութեան պաշտօնական հրապարակումին համաձայն, Լեռնանիստը նախատեսուած է դառնալ ձմեռնային զբօսաշրջիկութեան կեդրոն։ Միայն 2019 թուականի Յունուար ամսուն գիւղը ընդունած է մօտ 1000 զբօսաշրջիկ։

## Մշակոյթ
2015 թուականին, գիւղին մէջ կառուցուեցաւ ազգագրութեան թանգարան, որ կը գործէ համայնքի մշակոյթի տան մէջ։

Լեռնանիստի տարածքին կը գտնուին բազմաթիւ պատմամշակութային յուշարձաններ, մատուռներ: Գիւղին մէջ կը գտնուին 1892 թուականին կառուցուած «Սուրբ Աստուածածին» եկեղեցին եւ 1861 թուականին կառուցուած «Սուրբ Յակոբ» մատուռը, որ յայտնի է «Սուրբ Աւազան» աղբիւրի բուժիչ ջուրով, «Զօրաւոր» մատուռը (միջնադար), Սուրբ Մատուռը (2013), սրբատեղի «Աւետարան» (19-րդ դար), սրբատեղի «Սուրբ Կարապետ» (19-րդ դար), «Ամենափրկիչ» մատուռը, հին գերեզմանոց դամբարանադաշտը, դամբարաններ (Ք.Ա. 2-րդ հազարամեակ), տապանաքարեր (14-17 դարերուն) եւ բազմաթիւ յուշարձաններ: 

## Պատկերասրահ

Լեռնանիստ, սահուղի.jpg|Սահուղի Լեռնանիստ գիւղին մէջ, 2019
Lernanist, lake Aphrey (01).jpg|Ապրէյի լիճ, Լեռնանիստ


## Ծանօթագրութիւններ
Կոտրուած Աթոռ

**Կոտրուած աթոռ**, զուիցերիացի արուեստագէտ Դանիէլ Պերսէի գործը փայտէ մոնումէնթալ քանդակը Ժընեւի մէջ, ատաղձագործ՝ Լուի Ջենեւ: Աթոռը կը բաղկանայ է 5,5 թոն փայտէ եւ ունի 12 մեթր բարձրութիւն:

Քանդակը կը պատկերէ կոտրուած ոտքով մեծածաւալ աթոռ՝ տեղակայուած Ժընեւի Ազգերու հրապարակին մէջ՝ Ազգերու պալատի մուտքին դիմաց (ՄԱԿ-ի եւրոպական գլխամաս): Տեղադրուած է Օգոստոս, 1997-ին: Քանդակը տեղադրուած է իբրեւ համադրութիւն ցամաքային արկերու եւ ռումբերու եւ կը յիշեցնէ Ժընեւ այցելող քաղաքական գործիչներն ու այլք:

## Պատմութիւն
«Կոտրուած աթոռը» զուիցերական *Handicap Internationa*lի համահիմնադիր եւ տնօրէն Փօլ Վերմէուլենի բնօրինակ նախագիծն է: Հոկտեմբեր 1996-ին ան արուեստագէտին պատուիրեց աշխատիլ աւելի քան 10 մեթր բարձրութեամբ յուշարձանային աթոռ՝ կոտրուած ոտքով, որ պէտք է տեղադրուի Ազգերու պալատին մէջ։ Նպատակն էր Դեկտեմբեր 1997-ին ունենալ ականներու մասին Օթաուայի պայմանագիրը ստորագրող հնարաւորինս մեծ թիւով պետութիւններ: Քանդակը *Handicap International*-ը տեղադրած է 18 Օգոստոս 1997-ին Ժընեւի մէջ, Ազգերու պալատի գլխաւոր մուտքին դիմաց, ուր կը նախատեսուէր մնալ երեք ամիս՝ մինչեւ Դեկտեմբեր 1997՝ Օթաուայի մէջ Օթաուայի պայմանագրի ստորագրումը: 40 երկիրներու կողմէ վաւերացումէն ետք Պայմանագիրը 1 Մարտ 1999-ին ուժի մէջ մտաւ իբրեւ միջազգային իրաւունքի փաստաթուղթ:

Քանի որ պայմանագիրը չէին ստորագրած նշանակալի երկիրներ եւ քանդակի համար հասարակական մեծ աջակցութիւնը պատճառ դարձաւ, որ անիկա մնայ մինչեւ 2005, երբ հեռացուեցաւ Ազգերու պալատի վերափոխման հետ կապուած: Աշխատանքի աւարտէն ետք այն վերատեղադրուած է նոյն տեղը՝ 26 Փետրուար 2007-ին՝ Ժընեւի մէջ գտնուող ՄԱԿ-ի գրասենեակին դիմաց:

Փետրուար 2007-ին Կոտրուած աթոռի վերատեղադրումը պաշտօնապէս յանձնուեցաւ *Handicap International*-ին` աջակցելու Քլաստերային ռումբերը արգիլելու միջազգային պայմանագիրի ստորագրման, որ տեղի ունեցաւ Օսլոյի մէջ, Դեկտեմբեր 2008-ին:

Ստեղծագործութիւնը քանդակագործի սեփականութիւնը եղած է մինչեւ 2004, երբ ան սեփականութեան իրաւունքը փոխանցած է *Handicap International*-ին:

## Նմանատիպ քանդակներ
Մեծածաւալ աթոռի քանդակներ աշխատած են նաեւ այլ արուեստագէտներ, ինչպէս՝ Աթոռի քանդակը ԱՄՆ-ի մէջ, Ջանքառլօ Ներիի ժամանակաւոր «Գրողը» քանդակը Լոնտոնի մէջ:

## Արտաքին յղումներ

* Կոտրուած աթոռ պաշտօնական կայք

## Ծանօթագրութիւններ


Ստորոգութիւն:Յուշարձաններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Յուշարձաններ
Ստորոգութիւն:Փայտէ Քանդակներ
Սթոքհոլմի Շրջանի Թանգարան

**Սթոքհոլմի շրջանի թանգարան** (շուէտ.՝ Stockholms läns museum), Սթոքհոլմի շրջանի Նաքքա համայնքի Սիքլա ռիթէյլ պարկին մէջ տեղակայուած թանգարան, որ կը լուսաբանէ Սթոքհոլմի շրջանի պատմութիւնը բացառութեամբ կեդրոնական Սթոքհոլմի (այն կը լուսաբանէ Սթոքհոլմի քաղաքային թանգարանը եւ Միջնադարեան Սթոքհոլմի թանգարանը):

Թանգարանը կը սպասարկէ շրջանի բնակիչներուն, յատկապէս անոնք, որոնք կ՚ապրին առանց տեղական շրջանային թանգարանի: Այն փաստաթուղթերով կ ներկայացնէ ինչպէս երկրի նախապատմական, այդպէս ալ պատմական կառոյցները եւ կը խթանէ Սթոքհոլմցիներուն այցելելու պատմական վայրեր՝ կազմակերպելով այդ վայրերը իրարու հետ կապող «մշակութային ուղիներ»: Շրջանի պատմութիւնը մարդոց ներկայացնելու համար թանգարանը առցանց տեղադրած է մեծ քանակութեամբ բնագրեր եւ պատմական լուսանկարներ:

Թանգարանը նաեւ կը տրամադրէ տեղեկութիւններ այն մասին, թէ ինչպէս կարելի է պահպանել հին շէնքերը եւ խթանել պատմական կառոյցները վերականգնելու ժամանակ աւանդական նիւթերու օգտագործումը:

Թանգարանի տարածքը կը ներառէ Միւլարէն հովիտի եւ Սթոքհոլմի արշիբելակի մեծ մասեր, աւելի քան 700 ռունիական քարեր, եւ, քանի որ Սթոքհոլմը դարեր շարունակ կը հանդիսանայ Շուէտի մայրաքաղաք, բազմաթիւ թագաւորական առանձնատուներ, պալատներ, ինչպէս նաեւ լաւ պահպանուած տնամերձ հողատարածքներ ու գիւղացիական տնտեսութիւններ: Թանգարանին մէջ նաեւ կը փորձեն կեդրոնանալ Սթոքհոլմի ժամանակակից պատմութեան, ներառեալ անոր արուարձաններուն վրայ:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Սթոքհոլմի թանգարաններ
Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով
Արտաքին Գործերու Նախարարութիւն (Շուէտ)

մինի|390x390փքս
**Շուէտի արտաքին գործերու նախարարութիւն** (շուէտ.՝ Utrikesdepartementet), Շուէտի Թագաւորութեան կեդրոնական պետական գործակալութիւն, որ պատասխանատու է Շուէտի արտաքին քաղաքականութեան, այլ պետութիւններու եւ միջազգային կազմակերպութիւններու հետ յարաբերութիւններու համար:

## Պատմութիւն
Շուէտի արտաքին գործերու նախարարութիւնը հիմնուած է 1791-ին, երբ Կոստավ Գ. թագաւորը ստեղծեց Միջազգային թղթակցութեան թագաւորական խորհրդասենեակը (*Konungens kabinett för den utrikes brevväxlingen*): 1840-ին կազմակերպութիւնը պաշտօնապէս ստացած է ներկայիս անուանումը՝ Արտաքին գործերու նախարարութիւն (շուէտ.՝ Utrikesdepartementet): Այսօր այն Կառավարութեան գրասենեակի տասը նախարարութիւններէն ամենամեծն է:

## Պետական գործակալութիւններ
Արտաքին գործերու նախարարութեան հիմնական գլխաւոր պետական գործակալութիւններն են՝

* Արտասահմանեան երկիրներուն մօջ գործող առաքելութիւններ եւ դեսպանութիւններ
* Արտահանման վարկերու երաշխիքային խորհուրդ (Exportkreditnämnden)
* Ֆորիքէ Պերնատոդ ակադեմիա (Folke Bernadotteakademin)
* Ռազմավարական ապրանքներու տեսչութիւն (Inspektionen för strategiska produkter)
* Առեւտուրի խորհուրդ (Kommerskollegium)
* Հիւսիսային Ափրիկէի ինստիտուտ (Nordiska Afrikainstitutet)
* SWEDAC (Հաւատարմագրման եւ համապատասխանութեան գնահատման շուէտական խորհուրդ) (Styrelsen för ackreditering och teknisk kontroll)
* Sida (Շուէտի միջազգային զարգացման համագործակցութեան գործակալութիւն) (Styrelsen för internationellt utvecklingssamarbete)
* Շուէտի ինստիտուտ (Svenska institutet)
* Շուէտական Ալեքսանդրիայ ինստիտուտ (Svenska institutet i Alexandria)
* Գործարար Շուէտ (Sveriges export- och investeringsråd)
* Առեւտուրի խորհուրդը կամ *Sveriges Exportråd*: Կը գտնուի Սթոքհոլմ

## Արտաքին յղումներ

* Շուէտի արտաքին գործերու նախարարութիւն

## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Արտաքին գործերու նախարարութիւններ
Ստորոգութիւն:Շուէտ
Շուէտի Բանակի Թանգարան

**Շուէտի բանակի թանգարան** (), ռազմական պատմութեան թանգարան Սթոքհոլմի Էսթերմալմ շրջանին մէջմ: Վերաբացուած է 2002-ին՝ երկար ժամանակ փակուած մնալէ ետք, եւ 2005-ին ստացած է Սթոքհոլմի լաւագոյն թանգարանի կոչումը: Թանգարանը կը ներկայացնէ Շուէտի ռազմական պատմութիւնը, ներառեալ երկրի չէզոքութեան ժամանակակից քաղաքականութիւնը, ինչպէս նաեւ Շուէտի բանակը:

## Պատմութիւն
Շուէտի բանակի թանգարանը 1879-էն, բացման օրէն ի վեր, տեղակայուած է Սթոքհոլմի Էսթերմալմ շրջանի Արթիլլերիկարտէնի մէջ։ 17-րդ դարու կիսուն այս վայրը օգտագործուած է ռազմական նպատակներով, եւ շուրջ 300 տարի այստեղ տեղակայուած եղած է հրետանիի հիմնական պահեստը: Ներկայիս շէնքերը կառուցուած են 18-րդ դարու վերջը: Թանգարանը ի սկզբանէ յայտնի էր իբրեւ հրետանային թանգարան, եւ բանակի թանգարան անուանումը ստացած է 1930-ականներու սկիզբը, իբրեւ աւելի ճշգրիտ արտացոլի թանգարանի գործունէութիւնը: Թանգարանին մէջ իրականացուած է մեծ վերանորոգում, եւ նոր ժամանակակից շէնքը բացուած է 1943-ին:

## Ցուցադրութիւններ
Ցուցադրութիւններուն մէջ ներկայացուած են պատերազմի եւ խաղաղութեան ժամանակ զինուորներու, անոնց ընտանիքներու եւ ընդհանուր բնակչութեան կենսապայմանները: Անոնք կը ներառեն անցեալ դարերու զինուորներու իրական չափերու քանդակներ, ինչպէս նաեւ շուէտական զօրքերու խոշոր մարտերու, զէնքի, ռազմական հագուստի եւ պատերազմի այլ բնորոշ տեսարաններ: 17-րդ եւ 18-րդ դարերուն Շուէտի կողմէ գերաւարուած ռազմավարն ու դրօշները կը ցուցադրուին յատուկ սենեակի մէջ։

Թանգարանին մէջ ներկայացուած է նաեւ շուէտ դիւանագէտ, Հոլոքոստի ժամանակ նացիստներէն հազարաւոր մարդոց կեանքեր փրկած Ռաուլ Վալենպերկի մասին պատմող փոքրիկ ցուցադրութիւն:

## Պատկերասրահ

Armoured car, Army Museum Stockholm.jpg
Armémuseum 2014 23.JPG
Armémuseum 2014 08.JPG
Armémuseum 2014 02.JPG
Kanon (9453917501).jpg


## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Website of the Swedish Army Museum

Ստորոգութիւն:Սթոքհոլմի թանգարաններ
Սթոքհոլմի Շրջանային Դատարան

մինի|Սթոքհոլմի շրջանային դատարան|341x341փքս
**Սթոքհոլմի շրջանային դատարան** (շուէտ՝ Stockholms tingsrätt), Շուէտի Սթոքհոլմ քաղաքին մէջ գործող դատարան: Սթոքհոլմի շրջանային դատարանը Շուէտի ամենամեծ հանրային դատարանն է եւ տեղակայուած է Սթոքհոլմի Քունկսհոլմէն կղզիին մէջ գտնուող Սթոքհոլմի դատարանի շէնքին մէջ:

## Պատմութիւն
Սթոքհոլմի շրջանային դատարանը հիմնուած է 1971-ին շրջանային դատական բարեփոխումներու ընթացքին եւ փոխարինած է Սթոքհոլմի քաղաքային դատարանին (*Stockholms rådhusrätt*): Դատական շրջանը ձեւաւորուած է քաղաքային դատարանի իրաւական շրջանի կողմէն, այսինքն Սթոքհոլմի քաղաքապետարանի: որ 1971-ին անփոփոխ շրջանակով վերափոխուած է Սթոքհոլմի քաղաքապետարանի: Շրջանային դատարանը տեղակայուեցաւ Սթոքհոլմի դատական պալատի շէնքին մէջ:

1 Ապրիլ 2007-ին շրջանային դատարանի դատական շրջանները (*domsaga*) բաժանուեցան երեք մասի. Հարաւային (*Söderort*) մասը տեղափոխուեցաւ Södertörns շրջան, իսկ Արեւմտեան մասը՝ (*Västerort*) Solna շրջան: Զուգահեռաբար Լիտինկէոյի քաղաքապետարանը դատական շրջանին աւելցաւ լուծարուած Södra Roslags շրջանից: Այս փոփոխութենէն ետք շրջանային դատարանի դատական շրջանը բաղկացած է Լիտինկէոյի համայնքապետարանէն եւ Սթոքհոլմի քաղաքային կեդրոնէն:
link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Stockholms_R%C3%A5dhus_by_ArmAg_(2).jpg|մինի

## Իրաւասութեան շրջան
Շրջանային դատարաններու իրաւասութիւնը կ՚ընդգրկէ Սթոքհոլմի եկեղեցական ժողովի ծխականներուն՝ Ատոլֆ Ֆրետրիկ, Էնկելպերէքդ, Կովտաւ Վազա, Հեդուիկ Էլէոնորա, Հէոկալիտ, Քաթարինա, Մարիա Մակտալենա, Օսքար, Սբ. Յւվհաննէս, Սբ. Մաթեւոս, Սոֆիա եւ Վաստերմալմ, ինչպէս նաեւ Լիտինկէոյի քաղաքապետարանը:

## Գործունէութիւն
Շրջանային դատարանը ունի շուրջ 250 աշխատող եւ 375 շեօֆեններ դատաւորներ: Դատարանի ղեկավարը օրէնսդիր Կուտրուն Անտեմարն է: Շրջանային դատարանը տարեկան կը վար է մօտ 18000 քաղաքացիական գործ, քրէական գործեր եւ բաղկացած է հինգ դատական գերատեսչութենէ: Բոլոր գէրատեսչութիւնները կը զբաղուին ընդհանուր քրէական եւ քաղաքացիական գործերով եւ ունին մասնագիտական բարձր աստիճան:

## Օրէնսդիրներ
Սթոքհոլմի շրջանային դատարանի օրէնսդիրներ՝

* 1977-1995 - Քարլ Անտոն Սպակ
* 1995-2010 - Լենա Պերքէ
* 2010-2014 - Անտերս Էքա
* 2014-2017 - Ստեֆան Սդրէոմպերկ
* 2017-present - Կուտրուն Անտեմար

## Արտաքին յղումներ

* Սթոքհոլմի շրջանային դատարան պաշտօնական կայք

## Ծանօթագրութիւններ


Ստորոգութիւն:Շուէտի թանգարաններ
Ստորոգութիւն:Սթոքհոլմի կառոյցներ
Ստորոգութիւն:Շուէտի կառավարական շէնքեր
Լուսինին Նայող Տղան

**Լուսինին նայող տղան** (շուէտ.՝ Pojke som tittar på månen) կամ **Երկաթէ  տղան** (շուէտ.՝ Järnpojken), յուշարձան Սթոքհոլմի Կամլա Սթանի մէջ (հին քաղաքը), ուր պատկերուած է տղան նստած ` ծունկերը գրկած:

## Նկարագրութիւն
Յուշարձանը հիմնած է քանդակագործ Լիս Էրիքսոնը: Տեղադրուած է 1967-ին եւ դարձած Շուէտի մէջ ամէնափոքր յուշարձանը. անոր բարձրութիւնը կը կազմէ շուրջ 15 սմ: Յուշարձանը յայտնի է նաեւ Ուլլէ (շուէտ.՝ Olle) ժողովրդական մականունով:

Յուշարձանը պատրաստուած է աւազաքարէ եւ կռած երկաթէ: Տղան նստած է մահճակալին, որ տեղադրուած է բաւականին լայն պատուանդանի վրայ։ Լիս Էրիքսոնը յուշարձանը հիմնած է 1954-ին: Անիկա կ՚արտացոլէ քանդակագործի մանկութեան մասին յիշողութիւնները, երբ անքուն գիշերներուն կը նստէր մահճակալին եւ պատուհանէն կը նայէր լուսինին:

Յուշարձանը կը գտնուի ֆիննական եկեղեցւոյ (շուէտ.՝ Finska kyrkan) ետեւը, Սթոքհոլմի թագաւորական պալատէն քանի մը մեթր հեռաւորութեան վրայ եւ ոչ միշտ կը  յիշատակուի քաղաքի զբօսաշրջային ուղեցոյցներուն մէջ, բայց մեծ մասսայականութիւն կը վայելէ զբօսաշրջիկներու շրջանին մէջ։ Կ՚ենթադրուի, որ տղայի գլուխը շոյելը յաջողութիւն կը բերէ եւ կ՚օգնէ ցանկութիւններու կատարման, որու արդիւնքով ալ մշտական շոյելով տղայի գլուխը կը փայլի: Յուշարձանի պատուանդանին յաճախ մետաղադրամներ եւ քաղցրեղէն կը նետեն, իսկ ձմրան երկաթէ տղային գլխարկ եւ փողկապ կը հագցնեն:

## Պատկերասրահ

Järnpojke, little boy who looks at the moon.jpg
SNV80258.JPG
Sweden - Stockholm - panoramio (19).jpg
Мальчик, смотрящий на Луну-The boy, looking at the moon - panoramio.jpg


## Արտաքին յղումներ

* «Լուսինին նայող տղան» Սթոքհոլմի կեդրոնը

## Աղբիւրներ

* Linnell, Stig, Stockholms spökhus och andra ruskiga ställen (2003)
* Skulptur i Stockholm. Redaktion: Philippe Legros, Kaj Larsson. Stockholm: Konstkansliet, Utbildningsförvaltningen, 2005. S. 4

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Յուշարձաններ
Ստորոգութիւն:Յուշարձաններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Շուէտի յուշարձաններ
Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան Ազգային Գրադարան

**Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան Ազգային գրադարան եւ արխիւ** (պարս․՝ كتابخانه ملي ايران), Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան ազգային գրադարան եւ մամուլի կեդրոնական պահոց, պետութեան գրադարանային տեղեկատուական, գիտահետազօտական, կրթական, մշակութային եւ հրատարակչական կեդրոն, Իրանի ազգային տեղեկատուական քաղաքականութեան բնագաւառի համակարգման կեդրոն: Գրադարանի եւ արխիւի հիմնական մասնաշէնքերը կը գտնուին Թեհրանի մէջ:

## Պատմութիւն
Իրանի ազգային գրադարանի հիմնադրման պատմութիւնը կը սկսի 1852-էն, երբ Թեհրանի մէջ սկսաւ գործել *Տար-ալ-ֆոնուն մետրես*ը, որուն կից հիմնուեցաւ եւրոպական տեսակի փոքրիկ գրադարան: Այս ուսումնական գրադարանի գիրքերու հաւաքածոն դարձաւ ապագայ ազգային գրադարանի ֆոնտի միջուկը, որ բացուեցաւ 1937-ին: Ազգային գրադարանի կազմաւորման յաջորդ փուլը դարձաւ Թեհրանի մէջ 1897-ին «Մոարէֆ» կրթական ընկերակցութեան բացումը: Իր գործունէութեան առաջին տարին ընկերակցութիւնը *Տար-ալ-ֆոնուն մետրեսի* կողքին կառուցեց Ազգային կրթական գրադարան (այստեղ «ազգային» (մելլի) եզրը ցոյց կու տայ այս հաստատութեան ոչ պետական կարգավիճակը): 1905-ին Ազգային կրթական գրադարանը եւ *մետրեսին* կից *Տար-ալ-ֆոնուն* գրադարանը միաւորուեցան Գիտութիւններու Ազգային գրադարանի մէջ։ Յետագային գրադարանը քանի մը անգամ վերանուանուեցաւ՝ Կրթական գրադարան (1919), Հանրային կրթական գրադարան (1934): 1936-ին ընդունուեցաւ Հանրային կրթական գրադարանը Իրանի Ազգային գրադարանի վերափոխելու հայեցակարգը: 1937-ին գրադարանի համար կառուցուեցաւ նոր շէնք, որ hին Պարսկաստանի թանգարանին հետ միասին հիմնեց միասնական ճարտարապետական համալիր՝ Մաշգ մայտանին մէջ (Թեհրան):
link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:National-Library.jpg|մինի|Գրադարանի ներքին յարդարանքներ
2001-ին Ազգային արխիւը եւ Իրանի Ազգային գրադարանը միաւորուեցան մէկ միասնական կազմակերպական կառուցուածքի մէջ:

## Ծանօթագրութիւններ


## Արտաքին յղումներ

* Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան ազգային գրադարանի պաշտօնական կայք
* Iran's National Library (PressTV free documentary)
* George Chandler: Iran. In: Ders.: Libraries in the East. An International and Comparative Study (International bibliographical and library service; Bd. 1). Seminar Press, London 1971, ISBN 0-12-815550-7, S. 39–50.
* Allen Kent, Harold Lancour, Jay E. Daily, (Hrsg.): Encyclopedia of Library and Information Science, Nr. 13. New York: Marcel Dekker. S. 26–28.

Ստորոգութիւն:Գրադարաններ
Ստորոգութիւն:Իրանական ճարտարապետութիւն
Ստորոգութիւն:Թեհրանի մշակոյթ