Ինքնաշարժ

մինի|աջից|Լեքսիւս վաճառանիշով ինքնաշարժ
**Ինքնաշարժ** (ժառանգուած գրաբարէն, իր կարգին բաղադրեալ բառ մըն է *ինքն +‎ -ա- +‎ շարժեմ*), սեփական շարժիչով փոխադրամիջոց մը, որ ցամաքի վրայ կը շարժի։ 

Ինքնաշարժներու արագ եւ յարմարաւէտ տեղաշարժը ապահովելու նպատակով կը կառուցուին յատուկ մայրուղիներ կամ ամուր ծածկով ճամբաներ։

Ինքնաշարժները կ'ունենան չորս անիւ:

Անոնցմէ շատերը նախատեսուած են մարդոց եւ փոքր քանակութեամբ բեռներ տեղափոխելու համար, սակայն գոյութիւն ունին նաեւ յատուկ բեռնատար եւ ռազմական ինքնաշարժներ։

Ինքնաշարժները աւելի քան մէկ դար է, որ կ'օգտագործուին եւ այսօր անոնք համաշխարհային մակարդակով անբաժանելի մաս կը կազմեն արդի փոխադրութեան համակարգին։

## Ծագումնաբանութիւն
Անգլերէնի **“car”** բառը կը կարծուի որ ծագած է Լատիներէն ***carrus/carrum***՝ «անիւներով փոխադրամիջոց» կամ (հին հիւսիսային ֆրանսերէնի միջոցով) Միջնադարեան Անգլերէնի ***carre***՝ «երկու անիւանի սայլ», որոնք երկուքն ալ իրենց կարգին կ'առաջանան Կաղլերէնի ***karros***՝ «մարտակառք» բառէն։ Անիկա սկզբնապէս կը վերաբերէր ձիերով քաշուող որեւէ անիւներով փոխադրամիջոցի, ինչպէս՝ **սայլին** (cart), **կառքին** (carriage), կամ **բեռնասայլին** (wagon)։ Այս բառը կը գտնուի նաեւ այլ Քելթերէն լեզուներու մէջ։

«**Մոթոր քար**» (“Motor car”) արտայայտութիւնը, որ հաստատուած է 1895-էն ի վեր, սովորական պաշտօնական թերմինն է **Բրիտանական Անգլերէնի** մէջ։ «**Աւթոքար**» (“Autocar”), որ նոյնպէս հաստատուած է 1895-էն ի վեր եւ բառացիօրէն կը նշանակէ «ինքնաշարժ մեքենայ», այժմ համարուած է հնացած։ «**Ձիաւոր չ'ունեցող կառք**» (“Horseless carriage”) արտայայտութիւնը հաստատուած է 1895-էն ի վեր։

## Պատմութիւն
Ինքնաշարժի գաղափարը ծնունդ առած է ԺԹ. դարու վերջաւորութեան, իսկ առաջին ինքնաշարժները կառուցուած են 1880-ական թուականներուն։ Քարլ Պենզի (*Karl Benz*) կողմէ 1886-ին ստեղծուած "Benz Patent-Motorwagen"-ը կը համարուի առաջին գործնական վառելանիւթով (պենզինով) բանող ինքնաշարժը։

## Ժամանակակից Ինքնաշարժներ
Այսօրուան ինքնաշարժները օժտուած են բազմաթիւ արհեստագիտական նորամուծութիւններով՝ 

* Անվտանգութեան համակարգեր (օդային բարձիկներ ABS),
* Շրջակայ միջավայրի վերահսկողութիւն (բնապահպանման մաքուր շարժիչներ),
* Ճանապարհային տեղեկատուութիւն եւ GPS համակարգեր,
* Ինքնավարումի եւ ելեկտրական շարժիչներ։

## Տարածում
Ինքնաշարժը դարձած է ժամանակակից քաղաքակրթութեան հիմնական տարրերէն մին։ Անիկա կը ծառայէ ոչ միայն անհատներու, այլեւ՝ տնտեսական, հանրային, արտակարգ եւ պետական կառոյցներու կարիքներուն։ Կարգ մը երկիրներու մէջ՝ ինչպէս Գերմանիա, Ճափոն, Միացեալ Նահանգներ եւ Չինաստան, ինքնաշարժներու արտադրութիւնը համաշխարհային տնտեսութեան հիմնական ոլորտներէն մէկը կը համարուի։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:2007-06-16 Auto Union 1000 (Frontpartie).jpg|
Պատկեր:Audi Front Jaray streamliner concept 1934 - replica - front.jpg|
Պատկեր:2015 Ford F-150 Detroit Auto Show.jpg|
Պատկեր:Zürich (Schweiz), Auto in der Bahnhofstrasse -- 2011 -- 1425.jpg|
Պատկեր:Auto UnionCD.jpg|
Պատկեր:2015 Chevy Corvette Stingray Z06 Debut at Detroit Auto Show 1.jpg|
Պատկեր:Auto Union 1000 Coupè de luxe.jpg|
Պատկեր:Toyota at 2006 Chicago Auto Show.JPG|
Պատկեր:Studebaker Daytona (Auto classique Pièces auto Jarry Laval '12).jpg|
Պատկեր:Tuned 1949 Ford (Auto classique Pièces auto Jarry Laval '12).jpg|
Պատկեր:Triumph auto Den Haag april 2004.JPG|
Պատկեր:Fiat 500 R (2017-06-11 Sp).jpg|
Պատկեր:FMR KR 200 Cabrio-Limousine (2017-06-11 Sp).jpg|
Պատկեր:Auto wreck, U.S., 1923.jpg|

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Ինքնաշարժներ
Ստորոգութիւն:Մեքենաներ
Ստորոգութիւն:Վառելանիւթով բանող մեքենաներ
Ստորոգութիւն:Արհեստագիտութիւն