Եանիս Սմարաղդիս

**Եանիս Սմարաղդիս** (յուն․՝ Γιάννης Σμαραγδής)․ յոյն ֆիլմարտադրիչ, պաստառագիր (ժապաւէնի կամ «ֆիլմ»ի նախօրինակ գրող - անգլ.՝ screenwriter կամ scriptwriter),  եւ ակադեմիայի անդամ։ Հոկտեմբեր 2024-ին, ան առաջին յոյն արտադրիչը եղած է որ «Եւրոպական Գիտութիւններու եւ Արուեստներու Ակադեմիային» կանոնաւոր անդամ ընտրուած է։

## Կենսագրութիւն
Սմարաղդիս ծնած է 1946-ին Իրաքլիօ, Կրետէ, եւ ֆիլմի ուսումը ստացած է Յունաստանի եւ Փարիզի մէջ՝ Ֆրանսա։ Ան հանրութեան երեւցաւ 1972-ին կարճ ժապաւէնով մը՝ «Երկու Երեք Բաներ» (12’) (*Δύο τρία πράγματα...*), որ Աթէնքի Էփիտաւրոսի փառատօնին արժանացաւ առաջին մրցանակին եւ ճանաչում գտաւ Մոնրէալի Ֆիլմի Փառատօնին (Գանատա)։ Եանիս Սմարաղդիս Աթէնքի Բանտիօ Համալսարանին մէջ դասաւանդած է Զանգուածային Լրատուութեան դասընթացքներ  ("Բանտիոն Համալսարան, Ընկերային եւ Քաղաքական Գիտութիւններու բաժին"), ինչպէս նաեւ ֆիլմի ուղղութիւն եւ ժապաւէնագրութիւն Յունաստանի մէջ գտնուող ֆիլմի դպրոցներու մէջ։ Ան հրատարակած է 3 գիրքեր. «Բանաստեղծական Աշխարհագրութիւն» *Γεωγραφία του μη ορατού* (1995), «Գաւաֆիս» *Καβάφης* (1997)՝ «Գաւաֆիս» ժապաւէնի գրական ձեւը եւ «Հալանդրի հրապարակին եղնիկը» *Η ελαφίνα της πλατείας Χαλανδρίου* (2006)։ 

21 Հոկտեմբեր 2024-ին Եանիս Սմարաղդիս «Ամերիկայի Արտադրիչներու միութեան» պատուակալ անդամ է։

## Գործեր
Գործերէն լուրջ թիւ մը պատգեւատրուած է զանազան միջազգային փառատօներու ընթացքին, ինչպէս նաեւ յունական ֆիլմի փառատօներու եւ պետական հեռատեսիլէն։ Ինչպէս օրինակ՝ Զերօ Խցիկ*,* Վերադարձի երգը*,* Գաւաֆիս*,* Սբիրոս Լուիս*,* Էլ Կրեքօ*,* Աստուած կը սիրէ խաւիարը, Քազանծաքիս, Քաբոդիսթրիաս։

### Ժապաւէն

* Երկու Երեք Բաներ *Δύο τρία πράγματα*, 1972
* Զերօ Խցիկ *Κελί μηδέν*, 1975
* Գիշեր բարի ձեզի, պր․ Ալեքսանտր *Καλό βράδυ, κύριε Αλέξανδρε*, 1981
* Ալալում *Αλαλούμ*, 1982
* Վերադարձի երգը *Το τραγούδι της επιστροφής* (1983)
* Գաւաֆիս *Καβάφης* (1996)
* Սբիրոս Լուիս *Σπύρος Λούις* (2004)
* Էլ Կրեքօ *Ελ Γκρέκο* (2007)
* Աստուած կը սիրէ խաւիարը *Ο Θεός αγαπάει το χαβιάρι*, 2012 
* Քազանծաքիս *Καζαντζάκης,* 2017 
* Քաբոդիսթրիաս *Καποδίστριας,* 2025 

### Պաստառագրութիւն

* 1972: TWO THREE THINGS..., կարճ ժապաւէն.
* 1975: ZERO CELL - կերպարի ֆիլմ.
* 1981: A GOOD NIGHT TO YOU, MR. ALEXANDRE … - Նուիրուած յոյն գրող Ալեքսանդրոս Բաբադիամանտիսի կեանքին եւ գործին(60’).
* 1983: HOMECOMING SONG - կերպարի ֆիլմ (90’).
* 1996: CAVAFY – կերպարի ֆիլմ (85΄)․
* 2004: SPYROS LOUIS – Նուիրուած Սբիրոս Լուիսին, արդի առաջին Ողիմպիական Խաղերու մարաթոնի վազքի յոյն ախոյեանին (60')․
* 2007: EL GRECO –կերպարի ֆիլմ (112’).
* 2012: GOD LOVES CAVIAR- կերպարի ֆիլմ (101’).
* 2017: NIKOS KAZANTZAKIS - կերպարի ֆիլմ

### Հեռատեսիլ

* 1985: HADJIMANUEL - TV շարք. հինգ դրուագ (60')։
* 1987: AVE TASO KARATASSO - TV շարք. 13 դրուագ  (45' իւրաքանչիւր)։ Թեկնածու լաւագոյն բեմադրիչի համար Բրակի հեռատեսիլի փառատօնին, 1989-ին:
* 1988: HUSH… OUR COUNTRY IS SLEEPING - TV շարք. 13 դրուագ (45' իւրաքանչիւր)։
* 2001: LES ENFANTS GATES - TV շարք. 18 դրուագ  (32' իւրաքանչիւր, յունական պետական ET1 կայանին համար)։

### Վաւերագրական

* 1978: VERGINA 1978 AD 
* 1979: CHRISTMAS AT VOIO 
* 1980: BUILDERS AND PELIKANS
* 1980: A WEDDNING AT VELVENDO 
* 1981: CYCLOPS’ CAVE
* 1981: THE PEOPLE UNDER THE WALLS 
* 1984: THE AEGEAN: FROM HOMER TO ELYTIS 
* 1986: SMILING ON THE WAY 
* 1990-1993: THUS SPAKE THE CITY
* 1996: TRADITIONAL TANNERIES OF AMFISSA (30')
* 1998: "I'VE BROUGHT TO ART." 
* 2004: CHRISTIAN MONUMENTS 
* 2009: LOOKING FOR IOANNIS VARVAKIS 

### Օփերա

* 1997: OPERA OF THE SHADOWS 

## Մրցանակներ

* Քուէարկուած է Յունական համացանցին վրայ իբրեւ Յունաստանի ամէնէն սիրուած արուեստագէտը 2012-ին համար։
* Պատուուած է Արղոսի 1-ին Մասնագիտական Բարձրագոյն Վարժարանի ուսանողներուն կողմէ․ Սմարաղդիս, 2013-ին անոնց «Եանիս Սմարաղդիս, Պատկեր եւ Ձայնի Արուեստանոց» նոր աշխատանոցին բացումը կատարեց։
* Եւրոպական Խորհուրդէն (2010) արժանացած է Գերազանցութեան Մրցանակ Երիտասարդական Շարժունութեան Հետազօտութեան եւ Արհեստագիտութեան մրցանակին, «Գերազանցութեան Մրցանակներ, Յոյներ որոնք Օրինակելի են Նոր Սերունդին համար» ձեռնարկին ընթացքին։
* Պատուակալ անդամ է Ժիւզեփփէ Շա՛քքա Միջազգային Մրցանակներու յանձնաժողովի (2012)։
* Նշանակուած է Ժապաւէնի եւ Թատրոնի Տնօրէն եւ Բոլոր հարազատ բաժանմունքներու գիտական հետազօտութեանց ղեկավար, Միջազգային Իրաւագիտական Տնտեսական եւ Ընկերային Ուսմանց Հիմնարկին կողմէ I.S.G.E.S.I., (2013)։
* Իմաստութեան Մրցանակ (Vraveion Sophiis) Աթէնքի Ազգային եւ Քաբոդիսթրիաքօ Համալսարանէն իր «ԷԼ ԿՐԷՔՕ» ժապաւէնին համար․ ամառ 2008, Տելֆի, Յունաստան։ 
* Միջազգային Մրցանակ իբրեւ Աշխարհի Լաւագոյն Արտադրիչ «ԺԻՒԶԷՓՓԷ ՇԱՔՔԱ 2008», Հռոմ – Իտալիա։
* Եւրօ - Ամերիկեան Կանանց Խորհուրդի Մրցանակ․ Սանթա Պարպարա, Քալիֆորնիա, 2008
* «Արթեմիս» Միջազգային Մրցանակ՝ Եւրոպական - Ամերիկեան Կանանց Խորհուրդէն, 2008։
* Պատուակալ Մրցանակ Թրիեստէի Մարէմեթրաճիօ Ֆիլմի Փառատօնին, Իտալիա, 2008։
* STATUS Հանդէսին կողմէ 2008-ին Տարուան Տնօրէն ընտրուեցաւ։
* Սմարաղդիս Ամերիկայի Արտադրիչներու միութեան պատուակալ անդամ է։

## Այլ գործունէութիւններ
Սմարաղդիս Աթէնքի Բանտիօ Համալսարանին մէջ ("Ընկերային եւ Քաղաքական Գիտութիւններու  Բանտիոն Համալսարան") դասաւանդած է Զանգուածային Լրատուութեան դասընթացքներ, ինչպէս նաեւ ֆիլմի ուղղութիւն եւ ժապաւէնագրութիւն Յունաստանի ֆիլմի զանազան դպրոցներուն մէջ։ Ան հրատարակած է 3 գիրքեր. «Բանաստեղծական Աշխարհագրութիւն» (1995), «ԳԱՒԱՖԻՍ» (1997) - Գաւաֆիս ժապաւէնի գրական ձեւը եւ «Հալանդրի հրապարակին եղնիկը» (2006)։

            

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Շարժանկարի եւ հեռուստատեսիլի հանրածանօթ արտադրիչ
Ստորոգութիւն:Շարժապատկերի գործիչներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Շարժապատկերի բեմադրիչներ