Արեւմտեան Հայաստանի Վտարանդի Կառավարութիւն

**Արեւմտեան Հայաստանի Վտարանդի Կառավարութիւն** (, ), պաշտօնապէս՝ **Արեւմտեան Հայաստանի Կառավարութիւն** Արեւմտեան Հայաստանի տարածքի նկատմամբ անկախութիւնը պահանջող կազմակերպութիւն, որ հռչակուած է Արեւմտեան Հայաստանի Հայերու Ազգային Խորհուրդին կողմէ։:

## Պատմութիւն
### Ակունքներ
[thumb|right|220px|[Լէոնիտ Ազգալդեան]]
Համաձայն որոշ աղբիւրներու, Արեւմտեան Հայաստանի Վտարանդի Կառավարութեան կազմաւորման գաղափարը կը պատկանի Արցախեան պատերազմի հերոս, ազատամարտիկ Լէոնիտ Ազգալդեանին, սակայն Արեւմտեան Հայաստանի Վտարանդի Կառավարութեան հիմնադրումի գաղափարը հայկական հանրային ատենաբանութեան մտաւ միայն 2000-ականներու սկիզբը, երբ շարք մը երկիրներու մէջ՝ Հայաստան, Ռուսիա եւ Ամերիկայի Միացիալ Նահանգներ, Եւրոպա, սկսան ձեւաւորուիլ արեւմտահայերու վտարանդի կառավարութիւն հիմնադրելու յաւակնութիւններ ունեցող կազմակերպութիւններ:

; Հայաստան 
Արցախեան պատերազմի աւարտէն ետք՝ 2004 թուականին Շուշիի արեւմտահայերու ժառանգ հանդիսացող շարք մը ազատամարտիկներ հիմնած են Արեւմտեան Հայաստանի Հայերու Ազգային Խորհուրդ կազմակերպութիւնը, որուն նպատակն է հայերու հայրենադարձութիւնը Արեւմտեան Հայաստան, Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչումը, Թուրքիոյ Հանրապետութեան կողմէ տարածքային եւ բարոյական փոխհատուցում: 2007 թուականէն Արեւմտեան Հայաստանի Հայերու Ազգային Խորհուրը կ'առաջնորդէ ազատամարտիկ Արմենակ Աբրահամեանը:

; ԱՄՆ 
2005 թուականին Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու մէջ Մ․ Սոսիկեանը հիմնադրած է Արեւմտեան Հայաստանի Պաշտպանութեան Կոմիտէն: 2015 թուականին ԱՄՆ-ի մէջ հիմնուած է «Արեւմտեան Հայաստանի Սահմանադիր Գերագոյն Իրաւարար Ատեան» եւ «Արեւմտեան Հայաստանի Ակադեմիա» կառոյցները, որոնց հիմնադիր նախագահը Սուրիկ Ղազարեանն է։ Կառոյցներըը գրանցուած են ՄԱԿ-ի կեդրոնական գրասենեակին մէջ։

; **<big>Ռուսաստանի դաշնություն (ՌԴ)</big>**

Ռուսաստանի Դաշնութեան մէջ Արեւմտեան Հայաստանի Վտարանդի Կառավարութեան հիմնադրման խնդրով զբաղուող գործիչներէն է Կարէն Միքայէլեանը, որ խումբ մը հայ մտաւորականներու հետ 2001 թուականին առաջարկեց Զուիցերիոյ Լոզանի կամ Ֆրանսայի Սեւր քաղաքներէն մէկուն մէջ կազմակերպել Արեւմտեան Հայաստանի հայութեան հիմնադիր համագումար: Գաղափարը գործադրուեցաւ 2013-2016 թուականներուն, երբ Ֆրանսայի մէջ ձեւաւորուեցաւ Արեւմտահայերու Ազգային Համագումարը, որու ղեկավար ընտրուեցաւ Ռուսաստանաբնակ հրամանատար Նորատ Տէր-Գրիգորեանցը: 2017 թուականին Արեւմտահայերու Ազգային Համագումարէն առանձնացաւ եւ իր կառոյցը ստեղծեց Ս․ Սարադարեանը (Զուիցերիա): Ռուսիոյ Արեւմտեան Հայաստանի գաղափարը գլխաւորապէս տարածած է Հիւսիսափայլ թերթը:

### Հիմնադրութիւն
Վերջապէս, 2011 թուականի Փետրուարի 4-ին Ֆրանսայի մէջ՝ դեռ 2004 թուականին Շուշիի մէջ հիմնադրուած Արեւմտեան Հայաստանի Հայերու Ազգային Խորհուրդի հռչակագրի մէջ յայտարարուած է Արեւմտեան Հայաստանի Վտարանդի Կառավարութեան կազմաւորման մասին, որ մինչեւ այսօր կը հանդիսանայ որոշակի յաջողութիւններու հասած եւ արեւմտահայերու շահերու ներկայացման հիմնական կառոյցը: 

Այդպիսով, 2011 թուականի Փետրուար 4-էն սկսեալ գործող Արեւմտեան Հայաստանի Վտարանդի Կառավարութիւնը արդէն ընդունած է Արեւմտեան Հայաստանի Սահմանադրութիւնը, Արեւմտեան Հայաստանի դրօշակը, Արեւմտեան Հայաստանի զինանշանը եւ Արեւմտեան Հայաստանի օրհներգը:

## Ղեկավար կազմ
Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահն էր Արամ Մկրտչեան: Արեւմտեան Հայաստանի Վտարանդի Կառավարութեան առաջին վարչապետն էր Արամ Մկրտչեանը։ Նոր վարչապետն է Գառնիկ Սարգիսեանը։

## Հետաքրքրական փաստեր
2015 թուականի Մայիսին եւ նոյն թուականի Յունիս 1-ին ձեւաւորուած է Արեւմտեան Հայաստանի Ոտնագնդակի Դաշնակցութիւնը (կամ ֆութպոլի ֆետերասիոն), իսկ նոյն թուականի Յունիս 1-ին ան կ'անդամակցի Անկախ Ոտնագնդակային Ընկերակցութիւններու Դաշնակցութեան (Անկախ ֆութպոլային ասոցիացիաների կոնֆետերացիա) (ConIFA)։ Կը գործէ Արեւմտեան Հայաստանի ոտնագնդակի ազգային հաւաքականը:

## Պատկերասրահ


Armenian presence within modern Turkish borders in early 1600s.png|17-րդ դարասկիզբի հայերու բնակչութիւնը Արեւմտեան Հայաստանի տարածքին մէջ
Coat of Arms of Western Armenia.png|Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան զինանշան
Flag of Western Armenia.png|Արեւմտեան Հայաստանի Հանրապետութեան դրօշակ



## Տե՛ս նաեւ
* Արեւմտեան Հայաստան

## Ծանօթագրութիւններ

## Այլ աղբիւրներ
* 

## Արտաքին յղումներ
* Արեւմտեան Հայաստանի Կառավարութեան Պաշտօնական կայքէջ
* Արեւմտեան Հայաստանի Պետական Հեռուստատեսութեան կայքէջ
* Հանդիպում քննարկում «Արեւմտեան Հայաստանի  իրաւաքաղաքական կառոյցների գործունէութիւնը, ի՞նչ անել» թեմայով։
* Արեւմտեան Հայաստանի հայերի եւ Արեւմտեան Հայաստանի իրաւունքների պաշտպանութեան իրաւական–քաղաքական միասնական փաթեթ 

Ստորոգութիւն:Հայաստան
Ստորոգութիւն:Քաղաքականութիւն
Ստորոգութիւն:Կազմակերպութիւններ այբբենական կարգով