open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Տիգրանակերտի Հնաբանական Թանգարան

**Տիգրանակերտի հնաբանական թանգարանը** կը գործէ Ն.Ք. Ա դարէն Տիգրան Մեծի հիմնադրած Տիգրանակերտ քաղաքի տարածքին (ներկայիս՝ պատմամշակութային արգելոց) գտնուող ԺԸ․ դարու ամրոցին մէջ։ Թանգարանի 3 սրահներուն մէջ ներկայացուած են Հ․Հ․ ԳԱԱ հնագիտութեան եւ ազգագրութեան ինստիտուտի Արցախի հնաբանական արշաւախումբի պեղումներով յայտնաբերած Ե․ դարէն -  ԺԷ․ դարերու գտածոներ։ Յատկապէս արժէքաւոր է 5-6 դարերուն վերագրուող մօտ 8 սմ տրամագիծով կաւէ սկաւառակը, որու մէկ երեսին՝ շրջանի մէջ, փորագրուած է հաւասարաթեւ խաչ, միւսին՝ տղամարդու դիմապատկեր՝ հայերէն արձանագրութեամբ, վերջինս Արցախի տարածքին յայտնաբերուած հայերէն ամենահին արձանագրութիւններէն է։ Բազմաթիւ ցուցադրափեղկերու մէջ ներկայացուած է պեղումներու ընթացքը, հայերէն, ռուսերէն, եւ անգլերէն մանրամասն տեղեկութիւններ կը տրուին տեղանքի պատմութեան, պեղումներու ու գտածոներու վերաբերեալ։

Համլետ Պետրոսեանի ղեկավարութեամբ Հայաստանի Գիտութիւններու Ակադեմիայի հնագիտական արշաւախումբի պեղումներու ընթացքին յայտնաբերուած տարաբնոյթ հնութիւնները հիանալի կը լուսաբանեն Արցախի այս զարմանահրաշանկեան հնագոյն պատմութիւնն ու հարուստ մշակոյթը։

Ստորոգութիւն:ԼՂՀ թանգարաններ
Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով
Քաշաթաղի Պետական Հնաբանական Թանգարան

**Քաշաթաղի պետական հնաբանական թանգարան**, թանգարան Արցախի Քաշաթաղի շրջանին մէջ։

## Պատմութիւն
Արցախի Քաշաթաղի շրջանի երկրաբանական թանգարանը հիմնադրուած է 18 Մայիս 1996-ին՝ թանգարաններու միջազգային օրը: Թանգարանին մէջ ներկայացուած են ԼՂՀ Քաշաթաղի շրջանի տարածքին 1995-էն ետք իրականացուած հնաբանական պեղումներու ընթացքին յայտնաբերուած հնութիւնները, որոնք կը լուսաբանեն Արաքս եւ Ակարի գետերու հովիտին մէջ գտնուող Ղարաբաղի այս մասի մշակոյթի զարգացման պատմութիւնը։ Ուշագրաւ են Կերէն բնակավայրի պեղումներու ատեն ձեռք բերուած փաստերը, ուր յայտնաբերուած են Ք.Ա. 9-րդ - 5-րդ դարերու նիւթական մշակոյթի առարկաներ։ Ղարաբաղի իւրայատուկ կաւին զուգահեռ՝ թանգարանին մէջ կը ցուցադրուին այս տարածաշրջանին յայտնաբերուած գեղեցիկ եւ նրբագեղ մարդակերպ անօթներ, որոնք կ՚ապացուցեն տեղի բնակչութեան զարգացման բարձր մակարդակը։ Նոյն ժամանակաշրջանի գերեզմանաթումբերուն մէջ գտնուած կիսաթանկարժէք քարէ պատրաստուած կանացի իւրայատուկ զարդերը կը համարուին այդ թանգարանի գրաւչութիւնը։ Թանգարանը ունի շուրջ 3400 ցուցանմուշ, ինչպէս՝ պատմագրական, հնաբանական եւ ազգագրական նիւթ, հին հայկական գորգեր, դրամներ:

## Հասցէ
Պատկերասրահը կը գտնուի Արցախի Քաշաթաղի շրջանի Միր փողոցի 19 հասցէին վրայ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:ԼՂՀ թանգարաններ
Քաշաթաղի շրջան

**Քաշաթաղի շրջան**, Արցախի Հանրապետութեան շրջան։ Կը գտնուի երկրի հարաւ-արեւմուտքը։ Կապող օղակ կը հանդիսանայ Հայաստանի եւ Արցախի Հանրապետութիւններուն միջեւ։

## Աշխարհագրութիւն
link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Kashatagh-Hillshaded-QGIS.png|ձախից|մինի|Քաշաթաղի շրջանի ցայտաքանդակ քարտէզ
Քաշաթաղի շրջանը կ՚ընդգրկէ Հագարի գետի աւազանը եւ Որոտանի ստորին հոսանքի աւազանը։ Արեւմուտքէն սահմանակից է ՀՀ Սիւնիքի մարզին, հիւսիսէն եւ արեւելքէն՝ Քարվաճառի, Մարտակերտի, Ասկերանի, Շուշիի, Հադրութի շրջաններուն, հարաւէն՝ Իրանին։

Շրջանի հիւսիսային կէսը լեռնային է, իսկ հարաւային կէսը Արցախի, Բարգուշատի, Մեղրիի լեռնաշղթաներու նախալեռնային գօտին է, ուր բարձրութիւններու տարբերութիւնը համեմատաբար փոքր է։ Շրջկեդրոնը կեդրոնական դիրք գրաւող Բերձոր քաղաքն է։ Այլ քաղաքներ են Կովսականը, Միջնաւանը։

Շրջանի մակերեսը 3377 քմ² է, բնակչութիւնը՝ 9.763 մարդ (2005)։ Կարեւորագոյն խնդիր է Քաշաթաղի վերաբնակեցումը եւ տնտեսութեան զարգացումը։ 28 Մարտ 2008-ին Բերձոր քաղաքին մէջ կայացաւ Քաշաթաղի զարգացման նուիրուած համաժողով։

## Արտաքին յղումներ

* Յօդուած Ազգ օրաթերթին մէջ
* Յօդուած Ազգ օրաթերթին մէջ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Քաշաթաղի շրջան
Եւրոպայի եՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ

Այստեղ ներկայացուած են Եւրոպայի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկը։

## Ծանօթագրութիւններ

## Տե՛ս նաեւ
* ԵՈՒՆԵՍՔՕ
* Համաշխարհային ժառանգութիւն
* Ասիոյ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան Վայրերու ցանկ
* Ափրիկէի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ
* Հարաւային Ամերիկայի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան Վայրերու ցանկ
* Հյուսիսային Ամերիկայում Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ
* Օվկիանիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ

## Արտաքին յղումներ
* ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի համաշխարհային ժառանգութեան Վայրերու ցանկ.  ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի պաշտօնական կայք 
* ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի համաշխարհային ժառանգութեան Վայրերու վիճակագրութիւն. ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի պաշտօնական կայք 

Ստորոգութիւն:Համաշխարհային ժառանգութիւն
Ստորոգութիւն:Համաշխարհային ժառանգութեան ցանկեր
Ստորոգութիւն:Եւրոպայի Համաշխարհային ժառանգութիւն
Փարիս Փիշմիշ (Մարի Սուքիասեան)

**Փարիս Փիշմիշ (Մարի Սուքիասեան)** սփիւռքահայ անուանի աստղագէտ: Մեծ էր Փարիս Փիշմիշ (Մարի Սուքիասեան)ի մանկավարժական գործունէութիւնը եւ անոր դերը մեքսիկական աստղագիտութեան զարգացման մէջ։ Մեծ դեր խաղցեր է աստղագիտական սարքերու ներմուծման եւ կիրառման գործին. առաքման միգամածութիւններու արագութիւնների դաշտի ուսումնասիրութեան նպատակով 1972թ. Մեքսիկայում առաջին անգամ ներմուծեր է Ֆապրի-Փերո ինթերֆերոմեթրիան:

## Կենսագրութիւն

Փարիս Փիշմիշ (Մարի Սուքիասեան)ը ծնած է  31 Յունուար 1911-ին Կոստանդնուպոլիս։ Ուսանած է տեղի Սեմերճեան ճեմարանը եւ ամե­րիկեան վարժարանը։ 1933 թուականին աւարտել է Սթամպուլի համալսարանը։ 1935-1936 թուականներին դասաւանդեր է Կ. Պոլսոյ Կեդրոնական Սանասարեան վարժարանը, ապա տեղափոխուեր ԱՄՆ, ուր աւարտեր է Հարվարտի համալսարանը եւ 1937-ին ստացեր մաթեմատիկական գիտութիւններու դոկտորի աստիճան:

1938-1942 թուականներուն աշխատեր է Հարվարտի (ԱՄՆ) քոլէճի աստղադիտարանին մէջ, այնուհետեւ 1942թ. ամուսնացեր է մեքսիկացի աստղագէտ Ֆելիքս Ռեսիլասի հետ: Տեղափոխուեր Մեքսիկա եւ աշխատանքի անցեր է Փուեպլայի Թոնանցինթլայի աստղադիտարանին մէջ, ուր աշխատեր է մինեւ 1946 թուական:

1946-1996 թուականներին՝ Մեխիկոյի ազգային ինքնավար համալսարանի աստղագիտութեան հիմնարկի դասախօս։

Անոր ամենակարեւոր ներդրումներէն էր մեքսիկական աստղագիտական ամսագիրներու հրատարակութեան խթանումը (Տոնանցինտլայի եւ Տակուբայայի աստղադիտարաններու տեղեկագիր, Աստղագիտութեան եւ աստղաֆիզիկայի մեքսիկական հանդէս եւ այլն):

Փարիս Փիշմիշ (Մարի Սուքիասեան) աշխատանքները կը վերաբերին Կալաքթիքայի քինեմաթիքային, միգամածութիւններու լուսաչափութեանը եւ տեսագծային արագութիւններու որոշմանը։

Փարիս Փիշմիշ (Մարի Սուքիասեան)ի դուստրը` նոյնպէս աստղագէտ է Էլզա Ռեսիլաս-Փիշմիշը:

## Անդամակցութիւն
* Միջազգային աստղագիտական միութիւն 
* Ամերիկեան աստղագիտական ընկերութիւն 
* Մեծ Բրիտանիայի Թագաւորական աստղագիտական ընկերութիւն 
* Մեքսիկայի գիտութիւններու ակադեմիայի անդամ  
* Մեքսիկական ֆիզիքական ընկերութեան անդամ

## Աղբիւրներ
https://nt.am/am/dates/816/1911թ. 31 յունուար-ին Կ. Պոլսում ծնած է սփիւռքահայ անուանի աստղագէտ Փարիս Փիշմիշը (Մարի Սուքիասեան)

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մեքսիկահայ աստղագէտներ
Ստորոգութիւն:20-րդ դարու աստղագէտներ
Ստորոգութիւն:Սթամպուլ ծնած անձինք
Ստորոգութիւն:Թրքահայեր
Ստորոգութիւն:Անձինք Կոստանդնուպոլիսէն
Ստորոգութիւն:Թրքահայ կին ակադեմիկոսներ
Ստորոգութիւն:Թրքահայ ակադեմիկոսներ
Ստորոգութիւն:Հայ աստղագէտներ
Ստորոգութիւն:Սթամպուլի համալսարանի շրջանաւարտ
Արաբական Ծոցի Երկիրներու Եկեղեցիներու Խորհուրդ

Արաբական Ծոցի Եկեղեցիներու Խորհուրդը հիմնուած է 2012 թուականին։ Անոր գլխաւոր նպատակն է ի մի համախմբել տարածաշրջանի բոլոր եկեղեղեցիները, որոնք պետական ճանաչում եւ արտօնութիւն ունին։ Անոր կառոյցը հիմնուած է հինգ հիմնական եկեղեցական համայքներու եւ ընտանիքներու համախմբումով։ Ուղղափառ՝ Արեւելեան եւ Արեւմտեան բաժիններով, Կաթողիկէ, Աւետարանական եւ Եպիսկոպոսական-Անկլիքան։ 

Խորհուրդի ծրագիր-կանոնագրի պատրաստութեան մէջ իր կարեւոր բաժինը եւ մասնակցութիւնը բերած է Դոկտ. Հրայր ճէպէճեան՝ 2012 թուականին, երբ առաջին անգամ հիմնուեցաւ։

## Խորհուրդի տարեկան հաւաք-հանդիպումը
Ամէն տարի Խորհուրդը կ՚ունենայ իր տարեկան հաւաք-հանդիպումը, որ առիթ մը կ’ըլլայ արծարծելու շատ մը աշխատանքներ, մտահոգութիւններ բայց նաեւ աւելիով ամրապնդելու միջ-եկեղեցական յարաբերութիւնները։

Հայկական ներկայութիւնը միշտ ալ եղած է աշխուժ այս Խորհուրդին մէջ։ Այս տարուան 2020 թուականի տարեժողով-հաւաքին իրենց մասնակցութիւնը բերին Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու եւ Քաթարի Հայոց Թեմի առաջնորդ՝ Գերշ.Տ. Մեսրոպ Եպս. Սարգիսեանը, Քուէյթի իւ շրջակայից Հայոց Թեմի առաջնորդ՝ կաթողիկոսական Փոխանորդ Հոգշ.Տ.Պետրոս Վրդ. Մանուէլեանը եւ հոգեւոր հովիւ Արժ.Տ.Արտակ Ա. Քհնյ. Քէհեայեանը եւ Արաբական Ծոցի Աստուածաշունչի Ընկերութեան Ընդհանուր Քարտուղար Դոկտ. Հրայր Ճէպէճեանը։

## Խորհուրդի կեդրոնական վարչական ժողովը
2020 տարեշրջանի համար, կեդրոնական ժողովի ատենապետ ընտրուեցաւ Գերշ. Տ. Մեսրոպ Եպս.Սարգիսեանը։

## Խորհուրդի տարեկան հաւաք-հանդիպումը 2020 թուական
Այս տարի հաւաքը տեղի ունեցաւ Յունուար 28-29, 2020, Քուէյթի մէջ, ուր Յոյն Ուղղափառ եկեղեցին հիւրընկալեց աւելի քան երեսուն եկեղեցական առաջնորդներ Ծոցի տարբեր երկիրներէն։ Յայտագիրը ընդգրկեց Խորհուրդը տարբեր աշխատանքներու տեղեկագիրը, եկեղեցական կեանքի մասին մանրամասնութիւններ, ինչպէս նաեւ՝ յատուկ աղօթք մատուցուեցաւ շրջանի եւ աշխարհի խաղաղութեան համար։





## Աղբիւրներ
* Ծոցի Երկիրներու Եկեղեցիներու Խորհուրդի Տարեկան Համաժողով

* ՏԱՆՆ ԿԻԼԻԿԻՈՅ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍՈՒԹԵԱՆ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹԻՒՆԸ ԱՐԱԲԱԿԱՆ ԾՈՑԻ ԵՐԿԻՐՆԵՐՈՒ ԵԿԵՂԵՑԻՆԵՐՈՒ ԽՈՐՀՈՒՐԴԻ ԺՈՂՈՎՆԵՐՈՒՆ

## Տե՛ս նաեւ
Հրայր Ճէպէճեան
ԵՒՐՈՊԱՅԻ ԱՄԵՆԱՀԻՆ ՍՐՃԱՐԱՆՆԵՐԸ

ԵՒՐՈՊԱՅԻ ԱՄԵՆԱՀԻՆ ՍՐՃԱՐԱՆՆԵՐԸ

Առաջին սրճարանները Եւրոպայի տարածքին յայտնուած են տակաւին 17-րդ դարու վերջին՝ առաջին անգամ Աւստրիոյ մայրաքաղաքը՝ Վիեննայի եւ Ֆրանսայի մայրաքաղաքը՝ Փարիզի մէջ, իսկ այնուհետեւ Վենետիկի մէջ։

Սրճարաններուն բացումը կապուած է Հին աշխարհի մէջ սուրճի յայտնուելուն հետ: Կ՚ենթադրուի, որ սուրճը բերած են Օսմանեան կայսրութեան զինուորները, որոնք 1683 թուականին երկու ամիս պաշարած էին Վիեննան: Կ՚ենթադրուի նաեւ, որ ամենաառաջին սրճարանը Վիեննայի մէջ բացուած է 1685 թուականին:

## «Ֆլորիան»  սրճարան Վենետիկ-Իտալիա
Եւրոպայի ամենահին սրճարանը կը պատրաստուի նշել իր 300-ամեայ յոբելեանը։ Այսպէս, Վենետիկիի մէջ գտնուող, Իտալիա, «Ֆլորիան» սրճարանը, որ ամենահինը կը համարուի Եւրոպայի տարածքին, կը պատրաստուի նշել իր 300-ամեայ յոբելեանը: Սուրբ Մարկոսի (Սան Մարքօ) հրապարակին վրայ գտնուող այս հաստատութիւնը բացուած է 1720 թուականի դեկտեմբերի 29-ին՝ դեռ Վենետիկի սրբազան հանրապետութեան գոյութեան ժամանակ։

## «Ֆլորիան» Սրճարանի Պատմութիւնը
Սկզբնական շրջանին սրճարանը կոչուած է «Յաղթական Վենետիկ»: Սակայն շուտով ան սեփականատիրոջ՝ Ֆլորիանօ Ֆրանչեսքոնիի անունով վերանուանած են «Ֆլորիան»: 19-րդ դարու կէսերուն սրճարանը զգալիօրէն ընդլայնուած եւ ամբողջովին վերափոխուած է: Այդ ժամանակէն ի վեր ներքին յարդարանքն ու իրեղէնները յատուկ փոփոխութիւններու չեն ենթարկուած։ 

«Ֆլորիան»ի մշտական յաճախորդները եղած են Ճաքոմօ Քազանովան, որ ծնած է սրճարանի բացուելէն հինգ տարի վերջ, լորտ Պայրընը եւ անոր ընկերը՝ Փերսի Շելլին, ինչպէս նաեւ Չարլզ Տիքընսընը եւ Կոտէնը։ 20-րդ դարուն անոր սեղաններու շուրջը նստած են Էրնեստ Հեմինկուէյ, Չարլի Չափլին եւ Էնտի Ուորհըլ։ Յոբելեանի առթիւ հանդիսութիւնները ծրագրուած են սեպտեմբերին եւ դեկտեմբերի վերջաւորութեան: Իսկ առայժմ «Ֆլորիան»ի մէջ կը սպասուի բարեկենդանին, որ պիտի սկսի փետրուարի 8-ին։ «Մեր մօտ աւանդաբար կը հաւաքուին ամենագեղեցիկ ու շքեղ դիմակներ կրող մարդիկ: Նստելով մեր սեղաններու շուրջը՝ հանրութիւնը կը դիտէ բարեկենդանի գլխաւոր խրախճանքները», ըսած են սրճարանին պատասխանատուները:

## «Քաֆէ Կրեքօ» սրճարան Հռոմ - Իտալիա
Իտալիայի երկրորդ ամենահին սրճարանը կը գտնուի մայրաքաղաք Հռոմի մէջ: Ան նշանաւոր «Քաֆէ Կրեքօ»ն է, որ բացուած է 1760 թուականին (Իտալիայի միաւորուած թագաւորութեան կազմաւորումէն գրեթէ մէկ դար առաջ)՝ յոյն վտարանդիի մը կողմէ։ Այդ սրճարանը կը սիրէր այցելել նաեւ Նիքոլայ Կոկոլ (1809-1852), որ Հռոմի մէջ ապրած էր մի քանի տարի։

## «Քուաթրի» սրճարան եւ «Լեւանա» սրճարան - Սուրբ Մարկոսի տաճարի դիմաց
Պատմական սրճարաններ են նաեւ «Քուաթրի»ն, որ բացուած է 1775 թուականին, եւ «Լեւանա»ն, որ կը գտնուի Սուրբ Մարկոսի տաճարի դիմաց. ան բացած են 1750 թուականին: Անոնք այսօր բաց են ու կը սպասարկեն այցելուներուն։ Վենետիկեան սրճարանները ամենահիներն են ներկայիս գործողներէն։

## Աղբիւրներ
* ԵՒՐՈՊԱՅԻ ԱՄԵՆԱՀԻՆ ՍՐՃԱՐԱՆՆԵՐԸ
* Յայտնի է Եւրոպայի ամենահին սրճարանը 

## Տե՛ս նաեւ
Վիեննական Սրճարան
Հռոմի Պապ

մինի|289x289փքս|Ներկայիս Հռոմի Լեւոն ԺԴ. պապը
**Պապ** (,  *pappas* երեխաներու լեզուով *հայր*), ամբողջ աշխարհի Կաթոլիկ եկեղեցւոյ առաջնորդ: Կաթոլիկ եկեղեցւոյ մէջ Հռոմի պապը կը համարուի Պետրոս առաքեալին յետնորդը։ Ներկայիս Հռոմի Պապը Լեւոն ԺԴ.-ն է, որ ընտրուեցաւ 8 Մայիս 2025-ին՝ փոխարինելով Ֆրանչիսկոս պապը: 

Կաթոլիկ եկեղեցւոյ հոգեւոր եւ վարչական գերագոյն առաջնորդը Հռոմի պապն է։ Կաթոլիկ եկեղեցւոյ հոգեւորականները կը կոչուին Քարտինալներ։ Անոնք կ'ընտրեն Հռոմի պապը։ Հռոմի պապին նստավայրը` Վատիկանը, ինքնուրոյն քաղաք-պետութիւն մըն է, որուն ղեկավարը նոյնպէս Հռոմի պապն է։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Կաթոլիկ եկեղեցի
Ստորոգութիւն:Ազգային և էթնիկ առաջնորդման կոչումներ
ՄԱԿ-ի Ապահովութեան Խորհուրդի բանաձեւերու ցանկ (1-100)

Ստորեւ ներկայացուած է **ՄԱԿ-ի Ապահովութեան Խորհուրդի 1-ից մինչեւ 100 բանաձեւերու ցանկը**, որոնք ընդունուեր են ՄԱԿ-ի Ապահովութեան Խորհուրդի կողմէ 1946 թուականի Յունուարի 25-էն մինչեւ 1953 թուականի Հոկտեմբերի 27-ը։
H-Pem

**H-Pem** (ոճաւորուած՝ **h-pem**) հայկական մշակութային առցանց բեմ, որուն գլխաւոր լեզուն անգլերէնն է։ Հիմնուած է 2019-ի Մայիսին՝ Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան Համաբեմ ընկերութեան կողմէ։  Բեմին առաքելութիւնն է  հասնիլ աշխարհացրիւ հայերու, մասնաւորաբար՝ հայ երիտասարդութեան եւ զանոնք արդիական, ստեղծագործական եւ մասնակցողական միջոցներով հաղորդակից դարձնել իրենց հայրենիքին եւ մշակոյթին։

## Պատմութիւն
Համազգայինի առաքելութիւնը արդիւնաւէտ կերպով իրագործելու նպատակով՝ 2014-ին Համազգայինի 7-րդ Պատգամաւորական ժողովը ընդգծեց անհրաժեշտութիւնը հիմնելու արդիական առցանց  բեմ մը՝ հասնելու համար սփիւռքահայութեան, յատկապէս՝ երիտասարդութեան։

Պատգամաւորական ժողովէն ետք Համազգայինի Կեդրոնական վարչութիւնը իր կազմէն ստեղծեց ծրագիրին գործադրութիւնը հետապնդող յանձնախումբ եւ բեմի տնօրէնի պաշտօնին կոչեց Լուսիկ Կիւլոյեան-Սրապեանը: Նախքան բեմին նախագիծը պատրաստելը՝ Կիւլոյեան-Սրապեան  խորհրդակցեցաւ Հիւսիսային Ամերիկայի եւ այլ երկիրներու մէջ ապրող անգլիախօս երիտասարդներու հետ՝ լսելու համար անոնց կարիքները եւ ակնկալութիւնները։

Առցանց ծրագիրը կոչուեցաւ h-pem՝ միացնելով Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան սկզբնատառ «Հ.»-ն եւ հայերէն «բեմ»-ը։ 

Այնուհետեւ 2017-ին h-pem-ի միացաւ Լիլի Թորոսեանը իբրեւ բեմի օգնական պատասխանատու եւ յօդուածագիր, յաջորդ տարի՝ Ռուբէն Ճանպազեանը իբրեւ բովանդակութեան պատասխանատու եւ խմբագիր, իսկ 2019-ին՝ Շահէն Արապօղլեանը իբրեւ տնօրէնի օգնական եւ ընկերային ցանցերու քաղաքականութիւն մշակող պատասխանատու:

H-Pem-ը հանրութեան հասանելի դարձաւ 13 Մայիս 2019-ին։

## Գործունէութիւն
H-Pem-ը մեծ մասամբ մատչելի է հանրութեան։ Այցելուներ նաեւ կրնան անվճար արձանագրուիլ՝ փոխանցելու համար իրենց մեկնաբանութիւնները, ստեղծագործութիւնները եւ առաջարկները , ինչպէս նաեւ՝ կապ հաստատելու իրարու հետ։

H-Pem-ի բովանդակութիւնը բաժնուած է երկու մասի՝

# Featured content, ուր կը հրապարակուին բեմին աշխատակիցներուն գրութիւնները, եւ
# Your stage, ուր լուսարձակի տակ կ՚առնուին այցելուներու կողմէ տրամադրուած գործեր։

### Featured content
Featured content-ը h-pem-ի առցանց թերթն է, որ կ՚ընդգրկէ լրագրական եւ գեղարուեստական գրութիւններ (Stories), հարցազրոյցներ (Interviews), քննական ակնարկներ (Analyses), արուեստի եւ մշակոյթի մէջ իրագործումներ կատարած անձերու արժեւորումներ (Profiles), ինչպէս նաեւ՝ լուսանկարներով պատմուած նիւթեր (In pictures)։

### Your stage
Your stage-ը փորձարկութեան վայր մըն է, ուր Multimedia guide մասին մէջ կը ներկայացուին լսատեսողական միջոցներով իրականացած արուեստի գործեր, իսկ Submissions մասին մէջ նորահաս թէ հաստատուած արուեստագէտներու կը տրամադրուի  իրենց ստեղծագործական աշխատանքը ծանօթացնելու վայր մը։ Your stage-ի Collaborations մասին մէջ բեմը կը կեդրոնանայ յատուկ նիւթերու վրայ եւ  գործակցաբար ծրագիրներ կ՚իրականացնէ զանազան մարզերու մէջ ստեղծագործող  արուեստագէտներու, գրագէտներու, մշակութային գործիչներու, ուսանողներու եւ նորաւարտներու հետ, ինչպէս նաեւ՝ կազմակերպութիւններու, հիմնարկներու եւ տարբեր գաղութներէ հայերու։ 

Բեմը նաեւ ունի Live streaming-ի անկիւն մը, ուր կը կատարէ աշխարհի տարածքին  հայկական մշակութային իրադարձութիւններու կենդանի սփռումներ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Կայքէջեր
Ժոզէֆ Տիւքրօ

**Ժոզէֆ Տիւքրօ** (,  ֆրանսացի նկարիչ, դիմանկարիչ:

## Կենսագրութիւն
Ծնած է նկարիչի ընտանիքի մէջ։ Նախ նկարել սորված իր հոր մօտ: 1760 թուականին տեղափոխուեր է Փարիզ, ուր շուտով յայտնի դարձեր է իր դիմանկարներով: Սորված է Մորիս Քանթեն տե Լաթուրի մօտ: 1769 թուականին ուղեւորուեր է Վիեննա` Լիւտովիքի եւ կայսրուհի Մարի Անտուանէթի հարսանիքէն առաջ վերջինիս դիմանկարը նկարելու համար: Աշխատեր է նաեւ Լուի XVI-ի պալատին մէջ, որու դիմանկարներէն մէկի համար միապետից ստացեր է պարոնի տիտղոս:

Նաեւ նկարեր է թագաւորի վերջին դիմանկարը Ֆրանսական յեղափոխութեան ժամանակ անոր գլխատումէն առաջ: Ինքը` նկարիչը, այդ յեղափոխութեան իրադարձութիւններու ժամանակ մեկներ է Լոնտոն, բայց 1793 թուականին վերադարձեր է եւ հաստատուեր Փարիզ` նկարիչներու եւ երաժիշտներու համար մեծ սալոն հիմնելով: Մահացեր է Փարիզէն Սեն-Տենի ճանապարհին:

Ժոզէֆ Տիւքրօն յայտնի է իր դիմանկարները ստեղծելով դիմագրութեան հանդէպ յատուկ ուշադրութեամբ: Նկարեր է  քանի մը ինքնանկարները, որոնց վրայ պատկերած է ապրումներ եւ իրավիճակներ, ի թիւս նաեւ` յորանջումը:

Ժոզէֆ Տիւքրօն ունեցեր է քանի մը երեխաներ: Անոր մեծ որդին` Ժիւլը, եղեր է նկարիչ եւ հետիոտնի կապիթան: Զոհուեր է Ժեմափի ճակատամարտին:Անոր մեծ դուստրը` Ռոուզ-Ատելաիտա Տիւքրօն, նոնպէս նկարչուհի դարձեր է:

## Պատկերասրահ


Ducreux1.jpg|
Joseph Ducreux - Le Discret.jpg|
Ducreux-1.jpg|
Joseph Ducreux self-portrait.png|*Ինքնանկար*, մօտ` 1791
Joseph Ducreux Cadoudal.jpg|*Ճորճ Քատուտալ*, 1800
Marie Antoinette Young3.jpg|*Մարի Անտուանեթը*, 1769 


## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Статья в La Grande Encyclopédie
* Getty Museum: Self-portrait information
* Getty Museum: Biography
* Enlightenment: Royal Academy of Painting

Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ այբբենական կարգով
Ալպերթ Աղազարեան

**Ալպերթ Աղազարեան**  (), պատմաբան, երուսաղէմագէտ: Պատմաբան Ալպերթ Աղազարեան հիմնական դերակատարութիւն ունեցած է իր աշխատութիւններով Երուսաղէմի պաղեստինեան պատկանելիութիւնը ապացուցելու առումով: Ան կը տիրապետէր արաբերէն, անգլերէն, ֆրանսերէն, հայերէն, Եբրայերէն, թրքերէն, եւ սպաներէն լեզուներուն:
## Կենսագրութիւն
Պատմաբան Ալպերթ Աղազարեան 1970-ին աւարտած է Պիրզեթ  համալսարանը, 1979-ին ստանձնած է նոյն համալսարանի ընդհանուր յարաբերութեանց գրասենեակի տնօրէնութիւնը մինչեւ 2002, եւ եղած է պատմութեան դասախօս:

1972-ին Պէյրութի Ամերիկեան համալսարան (AUB) ստացեր է **Քաղաքագիտութեան** պսակաւոր արուեստի աստիճան:

1979 -ին Ուաշինկթըն ԱՄՆ Georgetown համալսարանը աւարտելէ ետք ստացեր է **Արաբական եւ իսլամական հետազօտութիւններու** մագիստրոսի կոչումը։

## Ուսումնասիրութիւններ
Ունի բազմաթիւ ուսումնասիրութիւններ, պատմագիտական յօդուածներ, տուած է անհամար դասախօսութիւններ:

Երուսաղէմի մասին անոր հրատարակութիւնները մեծաթիւ չեն, սակայն ան ծանօթ է իբրեւ աշխարհի լաւագոյն երուսաղէմագէտը:

## Պարգեւատրում
Պարգեւատրուած է  Պելճիքայի թագաւորին կողմէ` Պաղեստինեան դատը միջազգային հարթակներու վրայ լաւապէս ներկայացնելուն եւ անոր տարածման մէջ իր ներդումը ունենալուն համար:

## Պաղեստինեան իշխանութեան մշակոյթի նախարարութիւնը
Պաղեստինեան իշխանութեան մշակոյթի նախարարութիւնը բարձր գնահատած է Ալպերթ Աղազարեանի ներդրումը Երուսաղէմը պատմական դիտանկիւնէ ծանօթացնելու գործին մէջ։ Անոր մահուան առիթով նախարարութիւնը յատուկ յայտարարութեամբ մը նշած է, թէ պաղեստինցի ժողովուրդը կորսնցուցած է միջազգային հարթակներու եւ մակարդակի վրայ Պաղեստինեան դատի ամէնէն թունդ պաշտպաններէն մէկը:

Պաղեստինեան իշխանութեան նախագահ **Մահմուտ Ապպաս** ցաւակցութիւն յայտնեց պաղեստինցի ժողովուրդին` «պաղեստինեան ազգային իրաւունքներու պաշտպան Ալպերթ Աղազարեանի» մահուան առիթով:

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
* Մէջ Իր Մահկանացուն Կնքած Է Պատմաբան Ալպերթ Աղազարեան
* Albert-Aghazarian
* Albert Aghazarian
* ALBERT AGHAZARIAN, RIP
* Birzeit University mourns the death of former public relations director, historian Albert Aghazarian
* Մեր Կորուստները. Իր Մահկանացուն Կնքած Է Պատմաբան Ալպերթ Աղազարեան
* Բացառիկ հայը՝ մոռցուած իր իսկ ազգին կողմէ 

## Տե՛ս նաեւ

* Երուսաղէմ
* Երուսաղէմի Պաշարում (1187)
* Հայերը Երուսաղէմի մէջ

Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ
Արա Պապեան

**Արա Արտուշի Պապեան** ()**,** հայ իրաւաբան, պատմաբան եւ դիւանագէտ։  Գանատայի մօտ Հայաստանի դեսպան (2000-2006)։ «Մոտուս Վիվենտի» կեդրոնին նախկին ղեկավար:

## Կենսագրութիւն
### Սկզբնական տարիներ
Ծնած է 6 Յունիս 1961-ին Երեւան, Հայկական ԽՍՀ։ Ծառայած է խորհրդային բանակի կազմին մէջ՝ Աֆղանիստան, իբրեւ ռազմական թարգմանիչ:

1984-ին աւարտած է Երեւանի պետական համալսարանը եւ նոյն թուականին ստացած է պսակաւոր արուեստի աստիճան։ 1989-ին ստացած է պատմութեան մագիստրոսի աստիճան։ 1994-ին աւարտած է Ռուսաստանի ԱԳՆ դիւանագիտական ակադեմիան, իսկ 1999-ին Հռոմի մէջ գտնուող ՆԱԹՕ-ի պաշտպանութեան քոլէճը:

Դասախօսութիւններով հանդէս եկած է Կիպրոսի Նիկոսիա քաղաքի Մելքոնեան կրթահամալիրի մէջ:

### Դիւանագիտական ասպարէզ
Երկար տարիներ աշխատած է ՀՀ ԱԳՆ-ի մէջ՝ զբաղեցնելով տարբեր պաշտօններ, ի թիւս այդ՝ եղած է ԱԳՆ բազմաթիւ վարչութիւններու քարտուղար եւ պետ։ Աշխատած է իբրեւ քարտուղար Թեհրանի եւ Պուխարեսթի մէջ։ Հետագային նշանակուած է իբրեւ Հասարակութեան հետ կապերու վարչութեան պետ։ 2000-2006-թուականներուն եղած է Գանատայի մօտ Հայաստանի արտակարգ եւ լիազօր դեսպան:

### Հետագայ կեանք
[thumb|right|300px|Արա Պապեան՝ [Միջազգային յարաբերութիւններու Մոսկուայի պետական համալսարան|ՄՀՄՊՀ-ի մէջ]]
Դիւանագիտական ասպարէզը ձգելէն ետք Արա Պապեանը կը սկսի ուսումնասիրել հայկական հարցի իրաւաբանական կողմերը՝ Արցախեան պատերազմ, Ուիլսընեան Հայաստան եւ այլն։ Այդ հարցերով բազմաթիւ ելոյթներ ունեցած է հայկական համայնքներուն աշխարհի տարածքին, ինչպէս՝ Լոս Անճելըսի մէջ:

Կը զբաղի ազգային փոքրամասնութիւններու իրաւունքներու հարցերով եւ իր հարցազրոյցներուն ընթացքին բազմիցս յայտարարած է, որ Հայաստանը պէտք է աջակցի Ազրպէյճան գտնուող ազգային պետականութենէն զրկուած ժողովուրդներուն (թալիշներուն, լեզգիներուն եւ այլն) սեփական պետութեան ստեղծման հարցով:

Հիմնած է եւ կը ղեկավարէ «Մոտուս Վիվենտի» կենդրոնը:

## Անձնական
Արա Պապեան կը տիրապետէ շարք մը լեզուներու՝ հայերէն, անգլերէն, ռուսերէն, պարսկերէն եւ յունարէն։ Ամուսնացած է, ունի երկու զաւակ՝ Նարեկ եւ Տարօն:

## Հրապարակումներ
* Ara Papian, *Legal Bases for the Armenian Claims* (Collection of Articles), 2008, Toronto.
* *Arbitral Award of the President of the United States of America Woodrow Wilson: Full Report of the Committee upon the Arbitration of the Boundary between Turkey and Armenia, Washington, November 22, 1920*, (Prepared with an Introduction and Indexes by Ara Papian), 2011, Yerevan.
* Ara Papian, *HAYRENATIRUTYUN (Reclaiming the Homeland)։ Legal Bases for the Armenian claims and Related Issues* (Collection of Articles), 2012, Yerevan.

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* «Մոտուս վիվենտի կեդրոն» 

Ստորոգութիւն:1961 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայ իրաւաբաններ
Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ
Ստորոգութիւն:Հայ դիւանագէտներ
Ստորոգութիւն:Դիւանագէտներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Գանատայի Հայաստանի դեսպաններ
Ստորոգութիւն:ԵՊՀ շրջանաւարտներ
Ստորոգութիւն:Երեւան ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայ պատմագէտներ
Սեւան Տէյիրմենճեան

**Սեւան Տէյիրմենճեան** ­ծնած է Պոլիս: Բանասիրական գիտութիւններու թեկնածու: Ուսուցիչ «Հրանդ Տինք» հիմնարկի եւ «Քատիր Հաս» համալսարանի մէջ։ Պոլսահայ մամուլի խմբագիր եւ աշխատակից, հրապարակիչ:

## Կենսագրութիւն

­Ծնած է Պոլիս, ուր ստացած է իր սկզբնական ու միջնակարգ կրթութիւնը՝ Հինդլեան եւ Կեդրոնական վարժարաններուն մէջ։ Բարձրագոյն կրթութիւնը շարունակած է Հայաստանի մէջ, աւարտելով Երեւանի պետական համալսարանի հայկական բանասիրութեան բաժինը, «Մեհեան» եւ «Նաւասարդ» հանդէսներուն նուիրուած իր աւարտաճառով։ Նոյն հաստատութենէն ստացած է նաեւ յետբարձրագոյն կրթութիւնը՝ իր ատենախօսութիւնը պաշտպանելով Անդրանիկ Ծառուկեանի մասին եւ ստանալով բանասիրական գիտութիւններու թեկնածուի կոչում։

Սեւան Տէյիրմենճեան եղած է Հայաստան ուսանած առաջին երիտասարդը, որու ուսանողութիւնը պաշտօնապէս ճանչցուած է եւ վկայականն ալ վաւերացուած Թուրքիոյ պատկան մարմիններուն կողմէ։ Այս իմաստով ան եղած է կարապետ մը. իր թելադրանքով ու օժանդակութեամբ աւելի ուշ բազմաթիւ երիտասարդներ իրենց կրթութիւնը շարունակած են Հայաստանի կրթական հաստատութիւններուն մէջ։ 2005-ին վերադարձած է Պոլիս։

Սեւան Տէյիրմենճեան որպէս հայկական բաժնի խմբագիր կը պաշտօնավարէ «Արաս» հրատարակչատան մէջ։ Ցարդ հրատարակած ու խմբագրած է Զապէլ Եսայեանի (Գրիգոր Պըլտեանի հետ), Եղիա Տէմիրճիպաշեանի (Ս. Դւոյեանի հետ), Երուխանի, Ռուբէն Զարդարեանի, Վահան Թէքէեանի, Միսաք Գոչունեանի եւ դասական այլ հեղինակներու մամլոյ մէջ ցրուած, առանձին հատորով մը չհրատարակուած գրական գործերը, յօդուածները։

Ներկայիս Կարօ Փայլանի խորհրդատուն է:

## Ուսուցչական ասպարէզ
Սեւան Տէյիրմենճեան որպէս ուսուցիչ կը պաշօնավարէ «Հրանդ Տինք» հիմնարկի եւ «Քատիր Հաս» համալսարաններուն մէջ, հայերէն ուսուցանելով բոլոր այն այլազգիներուն, որոնք ակադեմական կամ այլ նպատակներով կ՚ուզեն սորվիլ մեր մայրենին։ Շրջան մը իբրեւ հայերէնի ու գրականութեան ուսուցիչ պաշտօնավարած է նաեւ Բանկալթիի Մխիթարեան վարժարանին մէջ, ուրկէ սակայն վտարուած է՝ իր քաղաքական գաղափարներուն եւ «Ակօս»ի մէջ գրառած յօդուածներուն պատճառով։

## Մամուլի աշխատակից եւ թարգմանութիւններ
Սեւան Տէյիրմենճեան 1990-ականներու սկիզբէն ի վեր կ՚աշխատակցի պոլսահայ մամուլին՝ գրական, քաղաքական ու հանրային նիւթերու շուրջ յօդուածներ ստորագրելով, հարցազրոյցներ վարելով «Ակօս»ի համար։ Մաս կը կազմէ «Բագին»ի խմբագրական խորհուրդին։ Անցեալին եղած է նաեւ աշխատակիցը «Ժամանակ» եւ «Նոր Մարմարա» օրաթերթերուն։

Առիթ ըլլալու պարագային, կը մասնակցի գրական, լեզուական, կրթական գիտաժողովներու կամ հաւաքներու, կը սարքէ բանախօսութիւններ՝ ծանօթացնելով հայ գրականութիւնը օտար շրջանակներու։ Կը կատարէ թարգմանութիւններ՝ հայերէնէ թրքերէնի եւ հակառակը։

## Աղբիւրներ

* Տէիրմենճեան Գանատայի Մէջ Ներկայացուց Արաս Հրատարակչութիւնը Եւ Պոլսահայ Գրականութիւնը
* ի Հարցազրոյցը պրն. Սեւան Տէյիրմենճեանի հետ
* Վտարումի պատմութիւն մը.Սեւան Տէյիրմէնճեան 
* Պոլսահայերու ինքնութիւնը

Ստորոգութիւն:Թրքահայ թարգմանիչներ
Ստորոգութիւն:Պոլսահայ խմբագիր
Ստորոգութիւն:Հայաստանի Պետական Համալսարանաւարտներ
«Արաս» հրատարակչատուն

**«Արաս» հրատարակչատուն**

## Պատմութիւն
Պոլսոյ Պէյօղլու թաղամասին մէջ գտնուող «Հըտիվեալ Փալաս» կոչուող պատմական շէնքի գետնայարկը կը գտնուի «Արաս» հրատարակչատունը:

1993-ին Հրանդ Տինքի, Մկրտիչ Մարկոսեանի եւ Եդուարդ  Թովմասեանի հիմնադրած «Արաս» հրատարակչատունը երկրի մէջ հայերէն եւ թրքերէն գիրքեր հրատարակող միակ հրատարակչատունն է։ Այն ստեղծուեր է որպէս Թուրքիոյ հայերու մշակութային ժառանգութիւնը ապագայ սերունդներուն կապելու կամուրջ:

## «Արաս» հրատարակչատունը՝ Թուրքիոյ տարուայ հրատարակչատուն
29 Յունուար, 2019-ին Սթամպուլի «Արաս» հրատարակչատունը թերթերու եւ գիրքերի «Տունիա» ամսագրի կողմէն ճանչցուեր է Թուրքիոյ «Տարուայ հրատարակչատուն»:

«Արաս»  հրատարակչատունին անուանելով «պատուհան դէպի հայ գրականութիւն, պատմութիւն եւ մշակոյթ՝ տարիներ շարունակ իր հրատարակած առանձնայատուկ, գրաւիչ եւ որակեալ գիրքերով»՝ «Տունիա» մրցանակային յանձնաժողովը աւելցուցած է է, թէ հրատարակչատունը ցոյց կու տայ, որ «փոխըմբռնումը կարելի է է եւ՛ կայուն արուեստի, եւ՛ գրականութեան միջոցով»։

Սեւան Տէյիրմենճեան որպէս հայկական բաժնի խմբագիր կը պաշտօնավարէ «Արաս» հրատարակչատան մէջ։ Ցարդ հրատարակած ու խմբագրած է Զապէլ Եսայեանի (Գրիգոր Պըլտեանի հետ), Եղիա Տէմիրճիպաշեանի (Ս. Դւոյեանի հետ), Երուխանի, Ռուբէն Զարդարեանի, Վահան Թէքէեանի, Միսաք Գօչունեանի եւ դասական այլ հեղինակներու մամլոյ մէջ ցրուած, առանձին հատորով մը չհրատարակուած գրական գործերը, յօդուածները։

«Արաս» հրատարակչատան կայքէջի հասցէն է՝ www.arasyayincilik.com

## Աղբիւրներ
* Թուրքիայի տարուայ հրատարակչատուն
* Թօմոն: Հարցազրոյց Պոլսոյ «Արաս» հրատարակչատան հիմնադիրներէն` Եդուարդ Թովմասեանին հետ
*ի Հարցազրոյցը պրն. Սեւան Տէյիրմենճեանի հետ

## Տե՛ս նաեւ
Սեւան Տէյիրմենճեան

Ստորոգութիւն:Հայկական սփիւռք
Էնրիքօ Քօլանթոնի

**Էնրիքօ Քօլանթոնի** (, ), Քանատացի դերասան, յայտնի է  «Նորաձեւութեան ամսագիր», «Վերոնիքա Մարս», «Թէժ կէտ» շարժապատկերաշարքը եւ «Անյաջողակը», «Քալաքթիքայի որոնումները», «Արհեստական բանականութիւն» եւ «Վարակ» ֆիլմերուն մէջ խաղցած դերերով: Ինչպէս նաեւ հիւրի դերով նկարահանուած է «Մոնք», «Աստղային դարպասներ: «ԱԳ-1» եւ «Ոսկորներ» շարժապատկերաշարքերուն մէջ։ «Միջոց» հեռուստաշարքին մէջ խաղցեր է Ալեն Քոնների, իսկ CBS հեռուստաալիքի «Տեսադաշտ» հեռուստաշարքին մէջ՝ ոճրագործ ղեկավար Քարլ Էլայեսի դերը:

## Վաղ տարիներ
Էնրիքօ Քօլանթոնի ծնած է Թորոնթօ, Իտալիայէն արտագաղթած Ճինա եւ Քուենթին Քօլանթոնիներու  ընտանիքին մէջ։ Իր եղբայրը՝ յիսնապետ ոճրագտակ (detective) Հեկթոր Քօլանթոնինը, պաշտօնաթող ոստիկան է:

Քօլանթոնին Թորոնթօյի համալսարանին մէջ  ուսումնասիրեր է հոգեբանութիւն եւ ընկերաբանութիւն, սակայն ուսումը դեռ չաւարտած՝ տեղափոխուեր է Նիւ Եորքի տրամաթիքական արուեստի ամերիկեան ակադեմիա: Այնուհետեւ աւարտեր է Եէյլի տրամայի դպրոցը՝ արժանանալով Carol Dye մրցանակի:

## Կենցաղ
Էնրիքօ Քօլանթոնին առաջին ելոյթը ունեցեր է 1987ին նկարահանուելով «Գիշերային շոգ» եւ «Ուրբաթ 13» հեռուստաշարքերուն մէջ։ Ան աւելի կարեւոր դերեր խաղացեր է «Օդերեւութաբանը», «Վերսաչէի տուն», «Քալաքթիքայի որոնումները», «Արհեստական բանականութիւն», «Վարակ» շարժապատկեր-ֆիլմերուն մէջ եւ «Նորաձեւութեան ամսագիր», «Վերոնիքա Մարս», «Թեժ կէտ» , «Տեսադաշտին մէջ», «Հոուփ եւ Գլորիա»  հեռուստաշարքին մէջ:

Խաղացեր է Ալեն Քոնների դերը «Միջոց» հեռուստաշարքին մէջ եւ ոճրագործ ղեկավար Քարլ Էլայեսի դերը՝ CBS հեռուստաալիքի «Տեսադաշտ» հեռուստաշարքին մէջ:

## Բարեգործութիւն
Էնրիքօ Քօլանթոնին աշխուժօրէն կը զբաղուի բարեգործութեամբ։ 2011 թուականէն  ի վեր կը  համագործակցի «The Tema Conter Memorial Trust» կազմակերպութեան հետ, որ կ'օգնէ հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարում ունեցող մարդոց։ Էնրիքօ Քօլանթոնին դարձեր է անոնց պաշտօնական ներկայացուցիչը եւ ամէն տարի ելոյթ կ'ունենայ Թորոնթօյում կայացած ամէնամեայ հանդիպման ժամանակ: Էնրիքօ Քօլանթոնին նաեւ կենդանիներու իրաւունքներու պաշտպանութեան «Companion Animal Protection Society's» կազմակերպութեան անդամ է:

## Անձնական կեանք
Նենսի Սնայտերի հետ առաջին ամուսնութիւնէն Էնրիքօ Քօլանթոնին ունի երկու երեխայ: 2011 թուականի Նոյեմբեր 11-ին ան ամուսնացեր է իր հարսնացու Ռոզաննայի հետ:
## Ֆիլմագրութիւն

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:14 Փետրուարի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1963 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասաններ
Հայկական Հարց Հանրագիտարան

link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Armenian_question_enc_cover.jpg|աջից|մինի|Հայկական հարց հանրագիտարանի շապիկը
**Հայկական Հարց Հանրագիտարանը** հայերէն հանրագիտարան է, որուն մէջ զետեղուած են յօդուածներ Հայկական Հարցի ծագման ու զարգացման, Թուրքիոյ մէջ հայերու ցեղասպանութեան, նշուած խնդիրներուն առնչուող իրադարձութիւններու եւ անձերու մասին։ Հանրագիտարանը կը ներառէ Հայկական Հարցին վերաբերող միջազգային պայմանագրերու, համաձայնագրերու եւ դիւանագիտական այլ փաստաթուղթերու, այդ հարցին նուիրուած միջազգային բանակցութիւններու, խորհրդաժողովներու ու վեհաժողովներու մասին, հայ ժողովուրդի ազգային-ազատագրական շարժման, հայդուկային-ֆիտայական պայքարի, հայերու ինքնապաշտպանական կռիւներու, Հայկական հարցի եւ հայերու ցեղասպանութեան նկատմամբ մեծ տէրութիւններու ու միջազգային հանրութեան դիրքորոշման մասին յօդուածներ։ Հանրագիտարանին մէջ կենսագրական տեղեկութիւններ կան հայ ազգային-ազատագրական պայքարի նուիրեալներու, տարբեր երկիրներու պետական, քաղաքական, հասարակական գործիչներու, հայ եւ օտարազգի գիտնականներու մասին, որոնք հետազօտած են Հայկական Հարցի եւ ցեղասպանութեան պատմութիւնը եւ այլն։ Այս ամէնը կը լրացնեն այն ակնարկային յօդուածները, որոնք նուիրուած են հայ եւ միջազգային պատմագրութեան մէջ Հայկական Հարցի լուսաբանման, Մեծ Եղեռնի արտացոլմանը հայ եւ համաշխարհային գրականութեան ու արուեստի մէջ։

Հանրագիտարանին մէջ տեղ գտած յօդուածներու զգալի մէկ մասը ունի հայերէն եւ օտար լեզուներով մանրամասն մատենագիտութիւն։ Իբրեւ հեղինակ հանդէս կու գան հանրապետութեան առաջատար մասնագէտները, ինչպէս նաեւ սփիւռքահայ եւ օտարազգի գիտնական-հայագէտներ՝ Ռուսաստանէն, ԱՄՆ-էն, Գերմանիայէն, Ֆրանսայէն, Իտալիայէն, Յունաստանէն, Աւստրիայէն, Լիբանանէն, Արժանթինէն եւ այլն։

Հանրագիտարանը կը պարունակէ շուրջ 900 յօդուած, 25 քարտէզ, աւելի քան 400 գունաւոր եւ սեւ-սպիտակ լուսանկարներ, որոնց մէկ մասը վաւերագրական նշանակութիւն ունի։

## Արտաքին յղումներ

* «Հայկական հանրագիտարան» հրատարակչությեան պաշտօնական կայք 

Ստորոգութիւն:Հայերէն հանրագիտարաններ
Լալան Ու Արան

**Լալան ու Արան**, հայերէն լեզուով մանկապատենական ծրագիր մը, ստեղծուած Համազգայինի Կեդրոնական Վարչութեան կողմէ:

## Պատմութիւն
Համազգայինի Կեդրոնական Վարչութիւնը 2015 թուականին հաստատեց նոր կառոյց մը, որ կը կոչուի «Համազգայինի մանկա-պատանեկան ծրագիրներու բաժանմունք»։ Այս բաժանմունքի պատասխանատուն նշանակուեցաւ Արին Գալուստեան, որ իր կողքին գործի հրաւիրեց մասնագէտներ, որոնք պիտի նպաստէին որակեալ, արդիական եւ գրաւիչ ծրագիրներու ստեղծման։

Մասնագէտներն էին՝ Թալին Եահնիյեան (մանկավարժ), Նայիրի Ալեքսանտրեան-Կէօզիւպէօյիւքեան (երեխաներու գիրքերու պատկերազարդող) եւ Սերուժ Պաղտասարեան (ծրագրող, երաժշտական համադրող):

## Նպատակ
Նպատակներն են՝

* Զարգացնել երեխային լեզուական կարողութիւնները։
* Զարգացնել երեխային տրամաբանելու, յիշելու եւ կեդրոնանալու կարողութիւնները։
* Զարգացնել երեխային երեւակայելու եւ ստեղծելու կարողութիւնները։
* Զարգացնել երեխային մօտ հետազօտելու ցանկութիւնը։
* Արթնցնել երեխային մօտ երաժշտական հետաքրքրութիւն։

## App
Նախ՝ ձեռնարկուեցաւ արդիական գործիքներու վրայ հաճելի եւ հետաքրքրական խաղերով երեխաներուն ուսուցանել հայերէն լեզուն։ Պատրաստած է մանկական դաստիարակչական խաղեր «iOS» եւ «Android» գործիքներուն վրայ, 3-5 տարեկան երեխաներուն համար, արեւմտահայերէնով եւ արեւելահայերէնով։ Հրապարակի վրայ են 3 անվճար «app»եր՝ «Գոյներու աշխարհ», «Ձեւերու աշխարհ» եւ «Գիրերու աշխարհը»։ Խաղերը պատրաստուած են մանկավարժական արդիական սկզբունքներուն հետեւելով։

## Ծանօթագրութիւններ
Երկիրներու ցանկը ըստ սեռերու յարաբերակցութեան

Սեռերու յարաբերակցութիւնը տղամարդկանց եւ կանանց քանակներու յարաբերութիւն է։ Այստեղ ներկայացուած է Սեռերու յարաբերակցութիւնը ըստ երկիրներու կամ շրջաններու։
## Մեթոտաբանութիւն
Աղիւսակը յղուած է «Աշխարհի փաստերու գիրքէն»։ Այն ցոյց կու տայս տղամարդկանց քանակի յարաբերութիւնը կանանց քանակին, որ գնահատուած է Կեդրոնական Հետախուզական Վարչութեան տուեալներէն։ Այնուամենայնիւ կան տուեալներու անհապատասխանութիւն «Աշխարհի փաստերու գիրքի» եւ տեղական ժողովրդագրական տուալներու։ Օրինակ՝ ըստ «Աշխարհի փաստերու գիրքի» տուալներով Զուիցերիոյ ծննդեան պահուն տղաներու եւ աղջիկներու յարաբերակցութիւնը 1,05 է, մինչդեռ ըստ Զուիցերիոյ Դաշնային վիճակագրական գործակալութեան՝ 1,07։ Նոյն իրավիճակն է Շուէտի, Նորվեկիոյ, Իրլանտայի, Հնդկաստանի եւ Ճափոնի մէջ։
Մէկէն բարձր գործակիցը կը նշանակէ, որ մէկ կնոջը կ'իյնայ 1-է աւելի տղամարդ։ 1-էն ցածր գործակիցի դէպքին՝ հակառակը։ Երբ գործակիցը 1 է կը նշանակէ, որ տղամարդիկ եւ կանայք հաւասար քանակի են։ Աշխարհի միջինը 1,01 է։

## Երկիրներ
Ստորեւ աղիւսակը ներկայացուած է տղամարդկանց քանակի յարաբերակցութիւնը կանանանց քանակին։

## Ծանօթագրութիւններ


Ստորոգութիւն:Սեռ
Ստորոգութիւն:Ժողովրդագրական ցանկեր
Գառնիկեան

**Գառնիկեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Արշակ Յարութիւնի Գառնիկեան (1931-2014), գեղանկարիչ:
* Թագուոր Գառնիկեան (1889-1972), մշակութային գործիչ:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Ալէն Ալթինողլու

**Ալէն Ալթինողլու** (): Հանրածանօթ ֆրանսահայ խմբավար, երաժիշտ, երգահան:

## Կենսագրութիւն
Ալէն Ալթինողլու ծնողները գաղթած են Սթամպուլէն: Ալէն Ալթինողլու ուսանած է Փարիզի Ազգային երաժշտանոցին մէջ, ուր այժմ կը դասաւանդէ: Ուսումը աւարտելէն յետոյ ընդունուեր է խմբավարական դպրոց:
 
2014-ին ան դարձաւ երաժշտանոցին խմբավարական դասարանի տնօրէն։:

Ալթինօղլու կը յայտնէ թէ, 

## La Monnaie օփերային թատրոն
Ալէն Ալթինողլուն առաջին անգամ որպէս հիւր-խմբավար ներկայացաւ La Monnaie օփերային թատրոնի մէջ 2011 թուականին՝ ղեկավարելով Մոխրոտը օփերան։ 2015 թուականի Սեպտեմբերին, La Monnaie յայտարարեց Ալէն Ալթինողլուի նշանակումը որպէս յաջորդ խմբավար, որ պաշտոնը կը ստանձնէ 2016 թուականի Յունուարէն։ La Monnaie-ի մէջ նշանակումը Ալէն Ալթինողլուի առաջին պաշտօնն էր օփերայի մէջ։  

## Ալթինօղլուն եւ իր կողակից մէցօ-սոփրանօ Նորա Կիւպիշը
Ալէն Ալթինողլուն ամուսնացած է մէցօ-սոփրանօ Նորա Կիւպիշը, որուն հետ բազմիցս ելոյթներ եւ ձայնագրութիւններ կ՛ունենայ:: Ալթինողլուն նաեւ այլ ստեղծագործութիւններու արեւտրային commercial ձայնագրութիւններ կատարած է։:

## Փարիզի L'Opéra Comique դահլիճ
2014 ին Փարիզի L'Opéra Comique սրահին մէջ,

## Աղբիւրներ
* ԽՄԲԱՎԱՐ ԱԼԷՆ ԱԼԹԻՆՕՂԼՈՒԻ ԵԼՈՅԹԸ ՊՈՍԹԸՆԻ ՄԷՋ
* Կարպիս Ափրիկեանի Սասունցի Դաւիթ Օրհներգութիւնը ( Oratorio ) La naissance de David de Sassoun (2ème Version):Les vœux des jeunes guerriers

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի խմբավարներ
Ստորոգութիւն:Փարիզի երաժշտանոցը շրջանաւարտներ
Ստորոգութիւն:Հայ երգահաններ
Գալֆայեան

**Գալֆայեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Ամբրոսիոս Գալֆայեան (1826-1906), պատմաբան, բառարանագիր:
* Առաքել Գէորգի Գալֆայեան (1830-ական թթ.-1910-ական թթ. ետք), բանաստեղծ, բանասէր:
* Աւետիս Գալֆայեան (1913-1968), թղթակից:
* Արիս Գալֆայեան (1884-՞), մանկավարժ:
* **Գրիգոր Գալֆայեան**
** Գրիգոր Թորոսի Գալֆայեան (1900-1975), բժիշկ, ֆակիր:
** Գրիգոր Օհաննէսի Գալֆայեան (1873-1949), երգահան, խմբագիր:
** Գրիգոր Գալֆայեան (1868-՞), խմբագիր-հրապարակախօս։
* Զարեհ Համբարձումի Գալֆայեան (1887-1939), նկարիչ։
* Թադէոս Գալֆայեան (20-րդ դար), թղթակից։
*Խորէն Արք. Գալֆայեան (1832-1892), բանաստեղծ, թարգմանիչ, դրամատուրգ, մանկավարժ, հոգեւոր գործիչ։
* **Կարապետ Գալֆայեան**
** Կարապետ Գալֆայեան (1877-1920), դերասան։
** Կարապետ Կարապետի Գալֆայեան (1884-1967), բանասէր, հոգեւոր գործիչ:
* Յովհաննէս Գալֆայեան (1891-1951), դերասան։
*Հիլտա Մարգարի Գալֆայեան (1942), բանաստեղծուհի, մանկավարժ:
* Մարգար Վահանի Գալֆայեան (1890-ական թթ.-1948), բանաստեղծ, բժիշկ:
* Միսաք Գալֆայեան (19-20-րդ դարեր), գործակատար, թղթակից:
* Մկրտիչ Յակոբի Գալֆայեան (1897-՞), մտաւորական:
*Միհրան Յակոբի Գալֆայեան (1891, Կ. Պոլիս - 1915), հայ բժիշկ։
* Նշան Գ. Գալֆայեան (1865-1933), խմբագիր, գիւղատնտես։
*Պետրոս Գալֆայեան (1868-1915), մշակութային գործիչ։
* Ս. Հ. Գալֆայեան (19-րդ դար), լրագրող։
* Ստեփան Գալֆայեան, ճարտարապետ, քանդակագործ։
* Սրբուհի Նշանի Գալֆայեան (1822-1889), միանձնուհի, բարերար, ժանեկագործ, ասեղնագործող վարպետ:
* Վահան Եփրեմի Գալֆայեան (1886-1976), բանաստեղծ, արձակագիր, մանկավարժ:
* Տիրան Գալֆայեան (1848-1915), դերասան։
* Քրիստոֆ Գալֆայեան (1969լ), հայկական ծագմամբ ֆրանսացի նախկին լողորդ։
*Յարութիւն Գալֆայեան (1870, Թալաս-1915), յայտնի յեղափոխական գործիչ, Դաշնակցական։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Աշտարակ

**Աշտարակ**, քաղաք՝ Հայաստանի Արագածոտնի մարզին մէջ։ Արարատեան դաշտի մէջ։ Կը գտնուի Երեւանէն 20 քիլոմեթր հիւսիս-արեւմուտք, Քասաղ գետի ափերուն, 1130 մեթր բարձրութեան վրայ, պատմական հին ու շէն բնակավայր է:

Աշտարակի ընդարձակման եւ բարեկարգման համար 1949-ին յատակագիծ պատրաստուած է: 1955-ին շահագործման յանձնուեցուած է Քասաղի նոր, միաթռիչք մեծ կամուրջը, եւ աստիճանաբար քաղաքը տարածուած է նաեւ գետի ձախ ափին:

1960-ին քաղաքաշինութեան նոր նախագիծ պատրաստուած է եւ գործարաններ ու ձեռնարկութիւններ բացուած են:

1970-ին դարձած է հանրապետութեան ենթակայութեան քաղաք:

## Բնակչութիւն
Աշտարակի ազգաբնակչութեան փոփոխութիւնը.

## Աւանդութիւն
Աւանդութեան համաձայն երեք քոյրեր կը բնակէին Աշտարակի մէջ, եւ երեքն ալ նոյն անձը` իշխան Սարգիսը կը սիրէին: Երկու մեծ քոյրերը որոշած են անձնասպան ըլլալ իրենց փոքր քրոջը սիրոյն:

Անոնցմէ մէկը ծիրանագոյն հագուստ հագած, միւսն ալ` կարմիր հագուստ, եւ իրենք զիրենք ձորը նետած են: Փոքր քոյրը երբ իմացած է իր քոյրերուն անձնասպանութեան պատմութիւնը, իր կարգին սպիտակ հագուստ հագած եւ նոյն ձեւով ինքզինք ձորը նետելով անձնասպան եղած է:

Երեք քոյրերուն եղերական վախճանը ծանր ազդած է իշխան Սարգիսին վրայ, եւ ան աշխարհիկ կեանքն ու հարստութիւնը ձգելով ճգնաւոր դարձած է: Աւանդութիւնը կը շարունակէ ըսելով, որ իշխան Սարգիս ձորի ափին երեք մատուռներ կառուցած է եւ քոյրերուն հագած հագուստներուն գոյներուն անուններով կոչած է զանոնք:

### Կառոյցներէն
Ամէնէն հին ճարտարապետական յուշարձաններէն` Ծիրանաւոր եկեղեցին կառուցուած է Ե. դարուն, իսկ Է. դարու նշանաւոր կառոյցներէն է Կարմրաւոր եկեղեցին: Մարինէ կամ Մարիանէ եկեղեցին կառուցուած է ԺԳ. դարուն, քաղաքին հիւսիս-արեւելեան կողմը եւ անցեալին բարձր պարիսպներով շրջապատուած մենաստան եղած է: Սպիտակաւոր եկեղեցին կառուցուած է ԺԳ.-ԺԴ. դարերուն, քարաժայռի մը բարձունքին:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայաստանի քաղաքներ
Ազարեան

**Ազարեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Ալպերթ Վաղարշակի Ազարեան (ծ. 1929), մարմնամարզիկ։
* Աւագ Առաքելի Ազարեան (1878-195?), աշուղ:
* Արթուր Ազարեան (ծ. 1959), խմբագիր, թարգմանիչ, լրագրող, հրապարակախօս:
* Արիստակէս Ազարեան (1782-1855), բառարանագիր:
* Գարեգին Խաչատուրի Ազարեան (1961-2011), հասարակական-քաղաքական գործիչ։
* Գրիգոր Ստեփանի Ազարեան (1934-2009), պուլղարահայ ռեժիսոր, բեմադրիչ, դերասան:
* Դաւիթ Վրոյրի Ազարեան (1952-2003), դաշնակահար, կոմպոզիտոր։
* Էդուարդ Ազարեան (ծ. 1958), մարմնամարզիկ, օլիմպիական չեմպիոն:
* Լեւոն Ռուբէնի Ազարեան (1918-1981), արուեստաբան:
* Կարլէն Անդրանիկի Ազարեան (ծ. 1931), գրականագէտ, լրագրող։
* Կիրակոս Ազարեան (1878-1915), բժիշկ։
* Յովհաննէս Ազարեան-Գալֆայեան (վ. 1931), ճարտարապետ:
* Յուսիկ Աւետիսի Ազարեան (վ. 1943), բանաստեղծ:
* Մանուկ Ազարեան (1850-1922), պետական գործիչ:
* Նիկոլա Ղուկասի Ազարեան (1920-1989), բանաստեղծ, բանահաւաք, մանկաւարժ:
* Նուպար Միհրանի Ազարեան (ծ. 1915), լրագրող։
* Ռոբերտ Նիկոլայի Ազարեան (ծ. 1941), մանկավարժ:
* Ռուբէն Սարգսի Ազարեան (1894-1950), տնտեսագէտ։
* Սերգեյ Նիկոլայի Ազարեան (ծ. 1955), ՀՀ ԱԻՆ Հայաստանի Փրկարար ծառայութեան տնօրէն, փրկարարական ծառայութեան գեներալ-լեյտենանտ։
* Սերժ Ազարեան (ծ. 1901), դերասան:
* Ստեփանոս Ազարեան (1826-1899), բառարանագիր, եկեղեցական գործիչ:
* Վիրապ Ազարեան, (1889-?) ֆետայի:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Աբիկեան

**Աբիկեան**, հայկական մականուն։

## Ազգանունը կրողներ

*Գրիգոր Աբիկեան, իրաւագէտ:
*Ժիրայր Յովհաննէսի Աբիկեան (1889-?), մտաւորական:
*Լուիզ Յովհաննէսի Աբիկեան, ատամնաբոյժ-վիրաբոյժ:
*Խաչատուր Աբիկեան, մանկավարժ:
*Յովհաննէս Ստեփանի Աբիկեան (1860-1931), հրատարակիչ, տպագրիչ:
*Մագսուտ Յակոբ Աբիկեան (1883-1915), բժիշկ, Հայոց Ցեղասպանութեան զոհ։
*Միհրան Աբիկի Աբիկեան (1855-1938), կրթական գործիչ, բառարանագիր։
*Ստեփան Յովհաննէսի Աբիկեան (1832-1895), մշակութային գործիչ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Ալաճաճեան

**Ալաճաճեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Համբարձում Սիմոնի Ալաճաճեան (1840-1907), հրապարակախօս:
* Միհրան Ալաճաճեան, լրագրող։
* Սիմոն Համբարձումի Ալաճաճեան, խմբագիր։
* Արշակ Քհնյ. Ալաճաճեան, (ծն.՝ 1965, Հալէպ), քահանայ։
* Ստեփան Եղիա Ալաճաճեան (3 Յունուար 1924(1924-01-03), Հալէպ — 23 Դեկտեմբեր 2010(2010-12-23), Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա), հայ արձակագիր, թարգմանիչ, ՀԽՍՀ մշակոյթի։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Այտընեան

**Այտընեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Արսէն Պետրոսի Այտընեան (1825-1902), բանասէր, լեզուաբան։
* Եփրեմ Այտընեան (19-20-րդ դդ.), լրագրող։
* Մելիտոս Այտընեան (19-20-րդ դդ.), լրագրող։
* Մկրտիչ Այտընեան (1841 - ՞), կատակերգակ դերասան։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Ասատուրեան

**Ասատուրեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Աշոտ Ասատուրեան (1937-1999), խորեոգրաֆ, ռեժիսոր, լիբրէտիստ։
* Ասատուր Ասատուրեան (19-րդ դար-1915), թարգմանիչ։
* Աւետիս Ասատուրեան (20-րդ դար), թղթակից։
* Գարեգին Կիրակօսի Ասատուրեան (1900-1969), Անդրկովկասեան շրջանի Ադրբեջանի եւ Հայաստանի ԽՍՀ Զինկոմ (1938-1952):
* Վահրամ Ասատուրեան (1876-?), բժիշկ։
* Յակոբ Յովհաննէսի Ասատուրեան (1903–2003), բանաստեղծ, արձակագիր, երաժշտագէտ։
* Պարոյր Ասատուրի Ասատուրեան (1882-1936-էն ետք), բանասէր։
* Վրթանէս Ասատուրեան (1908-2000), գրող, բանասէր։
* Ազատ Ասատուրեան ( 1882, Ղարաբաղ- ...), երգիչ: 
* Վահրամ Ասատուրեան (Ասատուր Ասատուրեան, 1876, Կոստանդնուպոլիս — անյայտ), հայ բժիշկ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Ասատրեան

**Ասատրեան**` հայկական մականուն է, կազմուած է Ասատուր անունով (ու-ն սղած է) եւ պարսկական ծագումով -եան վերջաւորութիւնով։

## Մականունը կրողներ

*Անի Ասատրեան (20-րդ դար), բանաստեղծուհի։
*Ասատուր Աւետիսի Ասատրեան (1903-1964), հայ գրականագէտ:
* Արամ Ասատրեան (1953-2006), յայտնի ռապիս երգիչ:
*Արտեմ Ասատրեան (ծն. 1972), պետական գործիչ:
*Գառնիկ Սերոբի Ասատրեան (1953), բանասէր, պատմաբան, խմբագիր։
*Գէորգ Խնկոյի Ասատրեան (1928-1979), կինոգործիչ։
*Հայկ Ասատրեան (1900-1956), հայ փիլիսոփայ եւ քաղաքական գործիչ:
*Հրաչեայ Մանուէլի Ասատրեան (1952), ֆիզիկոս-տեսաբան։
*Մամիկոն Վահանի Ասատրեան (1929), փիլիսոփայ:
*Մանուկ Ասատրեան (?-20-րդ դար), մտաւորական։
* Մանուէլ Եգորի Ասատրեան (1926-2000), լեզուաբան, հայերէնագէտ:
*Մարգարիտ Ասատրեան (188?-1961-էն ետք), գրող։
* Շ. Ասատրեան (20-րդ դար), թղթակից։
*Ռուզան Շիրակի Ասատրեան (1948), բանաստեղծուհի, հրապարակախօս, հասարակական գործիչ:
* Սուրէն Խնկոյի Ասատրեան (1916-1991), գրող։
*Վարդան Ասատրեան (ծն. 1959), բորտմեխանիկ, Արցախի պատերազմի մասնակից:
* Տիգրան Ասատրեան (1968), նկարիչ:
*Օգսէն Աւետիսի Ասատրեան (1914-?), նկարիչ։

## Տես նաեւ

* Ասատուրեան

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Աշճեան

**Աշճեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

*Աստիկ Աշճեան (1902-1990), թղթակից։
*Արամ Աշճեան (1855-1909), խմբագիր։
*Մեսրոպ Աշճեան (1941-2003), եկեղեցական-հասարակական գործիչ, արքեպիսկոպոս։
*Միքայէլ Աշճեան (19-րդ դար-?), պատմաբան։
*Մկրտիչ Աշճեան (19-րդ դար-?), բժիշկ։
*Օննիկ Աշճեան (19-20-րդ դարեր), թարգմանիչ։
*Համբարձում Աշճեան, Աշճեան Համբարձումեան (1862, Մարաշ - 1938), վերապատուելի, ուսուցիչ։
*Ղասարոս Աշճեան, (1869, Իսթանպուլ — 1925)։ Կարեւոր պաշտօնեայ էր Օրոզտիպաքի մէջ։
*Սարգիս Աշճեան (1948-1976), ծնած է Իսթանպուլ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Ապաճեան

**Ապաճեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

*Ալեքսանդր Ապաճեան (19-20-րդ դարեր), բժիշկ։
*Յակոբ Ապաճեան (1894-1983), մտաւորական։
*Հրանդ Հ. Ապաճեան (?-1960-ական թթ. ետք), բանաստեղծ, մանկավարժ։
*Սեդրակ Ապաճեան (1907-1968), հրապարակագիր, խմբագիր, հասարակական գործիչ։
*Ստեփան Ապաճեան (19-րդ դար), մշակութային գործիչ։
*Համբարձում Ապաճեան, (1851, Կեսարիա — 1906, Իսթանպուլ), փաստաբան։
*Ռոպերթ Ալեքսանտր Ապաճեան (16 Նոյեմբեր 1996, Երեւան - 2 Ապրիլ 2016, Արցախ), Հայաստանի Հանրապետութեան զինուած ուժերու ծառայող, ՀՀ ԶՈՒ կրտսեր քսանապետ, Արցախի հերոս (յետմահու)։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Աղբալեան

**Աղբալեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Աւետիս Աղբալեան, մանկավարժ, թղթակից։
* Գարեգին Յակոբի Աղբալեան (1902-1972), հոգեբոյժ, պետական եւ հասարակական գործիչ:
* Նիկոլ Պօղոսի Աղբալեան (1875-1947), հասարակական-քաղաքական գործիչ, գրականագէտ, մանկավարժ։
* Նունէ Եուրիի Աղբալեան (1959), նկարչուհի։
* Սեդա Գարեգինի Աղբալեան (1929), քիմիկոս-օրգանիկ:
* Սուրէն Գէորգի Աղբալեան (1950), մետաղագէտ։
*Նիկոլ Աղբալեան (24 Մարտ 1875, Թիֆլիս — 15 Օգոստոս 1947, Պէյրութ), Գրագէտ, մանկավարժ, Հայաստանի Առաջին Հանրապետութեան խորհրդարանի անդամ եւ Հ.Յ. Դաշնակցութեան փայլուն գաղափարախօսներէն։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Աղպաշեան

**Աղպաշեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Յովհաննէս Եսայիի Աղպաշեան (1909-1987), խմբագիր։
* Պարոյր Յովհաննէսի Աղպաշեան (1945), խմբագիր:
* Վարուժան Յովհաննէսի Աղպաշեան (1945), լրագրող:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Ապրիլեան

**Ապրիլեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Երուանդ Յովհաննէսի Ապրիլեան (1850-ական թթ.-?), մանկավարժ։
* Յուսիկ Յովհաննէսի Ապրիլեան (1874-1959), հոգեւոր գործիչ, թղթակից։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Առիւծեան

**Առիւծեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Ալպերտ Երուանդի Առիւծեան (20-րդ դար), բանաստեղծ։
* Զաքարիա Առիւծեան (19-րդ դար-1910-ական թթ. ետք), մանկավարժ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Աշրաֆեան

**Աշրաֆեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Զարմայր Անդրէասի Աշրաֆեան (1898-1936), պետական, կուսակցական աշխատող, իրաւաբան, ՀԽՍՀ դատախազ (1927-1929)։
* Յովսէփ Աշրաֆեան (1920-1980), բանասէր, կինոքննադատ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Ասկարեան

**Ասկարեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Գուրգէն Աշոտի Ասկարեան (1928-1997), ֆիզիկոս։
* Մակեդոն Յովսէփի Ասկարեան (1949-2018), կինոռեժիսոր, լուսանկարիչ։
* Ռոպերտ Յովսէփի Ասկարեան (1956), գեղանկարիչ, քանդակագործ:

## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ