open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Քենճի Ժիրաք

**Քենճի Ժիրաք**, ծնած է *Քենճի Մայէ*, ()։ Գադալան գնչու ծագումով երգիչ մըն է ու ճանչցուած դարձաւ «The Voice 3 - ամէնէն սիրուն ձայնը» հեռատեսիլի ծրագրի շնորհիւ։

## Սկզբնաւորութիւն
2013-թուականի Օգոստոսին Մէթռ Կիմսէն «Պելլա» երգը ետ կատարեց «gypsy» ոճով ու համացանցին վրայ յայտնի եղաւ: Այսպիսով երգի մրցումին կրցաւ մասնակցիլ ու յաղթական դուրս եկաւ։ Իրն երաժշտական ոճը ֆլամենկոյէն ներգործուած է։

## Յաջողութիւն
Քենճիին առաջին ձայնասկաւառակը «Քենճի» անունով կը հրապարակուի Սեպտեմբեր 2014-ին ու այդ շաբաթը կը դառնայ ամէնէն ծախուածը Ֆրանսայի մէջ։ Այսպէս, երկու հատ ոսկի սալիկ կը ստանայ Սեպտեմբերին եւ ամիս մը յետոյ ադամանդէ սալիկ։ NRJ միւզիք Ըուորտ 2014-ին զինք կը գնահատէ որպէս տարուան ամէնէն լաւագոյն ֆրանսախօս երգիչը եւ կը նշեն «Քոլոր խիթանօ»ն տարուայ ֆրանսախօս երգը Ֆրանսայի մէջ շրջապտոյտ մը կ'ընէ ու «Անսամպլ» երկրորդ ձայնասկաւառակին շնորհիւ ալ կը յաջողի։

## Ալպոմներ
*2014: Kendji
*2016: Ensemble
*2018: Amigo	
*2020: Mi vida

## Ծանօթագրութիւններ
Հմայեակ Քէշիշեան

**Հմայեակ Քէշիշեան Խաչերի** (), հայ բժիշկ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է 1887 թուականին Օսմանեան կայսրութեան, Հալէպի նահանգի, Մարաշի գաւառի կեդրոն՝ Մարաշ քաղաքին մէջ։

Դեղագործ-բժիշկ Խաչեր Քէշիշեանի կրտսեր որդին է։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրի թաղային վարժարանէն ներս, միջնակարգը՝ ամերիկացի մի­սի­ո­ներ­նե­րու Մարաշի «Ակա­դե­մի» բարձրագոյն վարժարանէն ներս։ 1909 թուականին աւարտած է ամերիկացի միսիոներներու Այնթէպի Կեդրոնական Թուրքիոյ գոլէճը։ 1909 թուականին մեկնած է Կ. Պոլիս՝ բարձրագոյն կրթութիւն ստանալու նպատակով։ 1915 թուականին աւարտած է Կ. Պոլսոյ Օսմանեան համալսարանի բժշկական բաժինը։

1915 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ ուղարկուած 4-րդ զօրաբանակին մէջ ծառայելու որպէս զինուորական բժիշկ՝ հարիւրապետի աստիճանով։ 1915 թուականին Կարսի շրջանի Քելլիկ գիւղին մօտակայքը, վերէն եկած հրամանի համաձայն, սպաննուած է իթթիհատական ազգայնամոլ իր իսկ հրամանատարի հրամանով կամ անոր իսկ արձակած գնդակով՝ 28 տարեկան հասակին։ Այդ ժամանակ, թուրք սպաները եւս, գնդակահարած են 18 հայ զինուորական բժիշկներ։

## Գրականութիւն
*Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
*Գալուստեան Գրիգոր Հ., Մարաշ, Նիւ Եորք, 1934։
*Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (16881940), Սթանպուլ, 1940։
*Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթըն, 1957։
*Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
*Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, Ապրիլ 24, 1985։
*Գալուստեան Գրիգոր Հ., Մարաշ կամ Գերմանիկ եւ հերոս Զէյթուն, Նիւ Եորք, 1988։
*Եարման Արսէն, Հայերը Օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն Սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թրքերէն), Սթանպուլ, 2001։

## Աղբիւր

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Վարդան Քէշիշեան

**Վարդան Քէշիշեան Խաչերի** (), հայ դեղագործ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է 1883 թուականին Օսմանեան կայսրութեան Հալէպի նահանգի, Մարաշի գաւառի կեդրոն՝ Մարաշ քաղաքին մէջ։ Դեղագործ-բժիշկ Խաչեր Քէշիշեանի աւագ որդին է։ Ուսանած է ամերիկացի մի­սի­ո­ներնե­րու Մարաշի «Ակա­դե­մի» բարձրագոյն վարժարանին մէջ, այնուհետեւ՝ ամերիկացի միսիոներներու Տարսոնի Սէյնթ Փօլ գոլէճին մէջ, որ թերաւարտ հեռացած է։ 1906 թուականին աւարտած է Կ. Պոլսոյ Օսմանեան կայսերական բժշկական համալսարան]]ի դեղագործական բաժինը եւ դեղագործի վկայական ստացած։

1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ ուղարկուած՝ Զեյթուն, որպէս զինուորական դեղագործ ծառայելու։ Զէյթունի մէջ 8 ամիս ծառայելէ ետք տարագրուած է Քոնիա, ուրկէ ալ ընտանիքով՝ Մեսքենէ։ Այստեղէն փախած է Հալէպ, ուր կրկին մտած է Օսմանեան բանակ եւ որպէս զինուորական դեղագործ ծառայած՝ Նապլուսի (Պաղեստին) ռազմաճակատի վրայ։ 1918 թուականի զինադադարէն ետք վերադարձած է Մարաշ։ 1920 թուականի Յուն­ուա­ր 26-ին՝ Մարաշի հայերու կոտորածի ժամանակ, թուրքերը զինք սրախողխողի ենթարկած են՝ 37 տարեկան հասակին։

## Գրականութիւն
*Գալուստեան Գրիգոր Հ., Մարաշ, Նիւ Եորք, 1934։
*Գալուստեան Գրիգոր Հ., Մարաշ կամ Գերմանիկ եւ հերոս Զէյթուն, Նիւ Եորք, 1988։
*«Գե­ղարդ» սուրիահայ տարեգիրք, Ե. գիրք, Հա­լէպ, 1996։

## Աղբիւր

Ստորոգութիւն:Հայ դեղագործներ
Ստորոգութիւն:20 Յունուարի մահեր
Մկրտիչ Քէչեան

**Մկրտիչ Քէչեան** (), Եոզկաթ, Եոզկաթի գաւառ, Անգարայի նահանգ- անյայտ), հայ բժիշկ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է հաւանաբար 1880 թուականին Անգարայի նահանգի, Եոզկաթի գաւառի կեդրոն՝ Եոզկաթ քաղաքին մէջ։ 1905 թուականին աւարտած է Պէյրութի Սեն Ժոզեֆ ֆրանսական համալսարանի բժշկական բաժինը։ Որպէս բժիշկ աշխատած է։ Անոր մասին ուրիշ տեղեկութիւն չկայ։ Հաւանաբար՝ անյայտ կորսուած է։

## Գրականութիւն
*Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (1688-1940), Սթանպուլ, 1940։
*Շահբազեան Յասմիկ եւ Միրզոյեան Անահիտ (կազմողներ), Ցուցակ Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերի (1915-1923), հ. 3, Անգարայի նահանգ, Երեւան, 2006։

## Աղբիւր
*

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Քեռի (ֆետայի)

**Քեռի**, բուն անունով՝ Արշակ Գաւաֆեան (1858, Էրզրում – 15 Մայիս 1916, Ռեւանտուզ), հայ ֆետայի եւ անդամ Հ. Յ. Դաշնակցութեան։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Էրզրում 1858-ին։ Յաճախած է շրջանի հայկական վարժարանը։

Գաւաֆեան մաս կազմած է հայ յեղափոխական շարժման։ 1895-ին, Էրզրումի մէջ կատարուող Համիտեան կոտորածներու շրջանին, ան գլխաւորած է զինուած ջոկատ մը՝ հայ բնակչութիւնը պաշտպանելու համար։

1903-ին, Քեռի փոխադրուած է Սասուն եւ մասնակցած՝ Սասնոյ Բ. Ապստամբութեան (1904)։ Ապա անցած է Վասպուրական։ Հայ-թաթարական կռիւներու ժամանակ, եղած է Զանգեզուրի ինքնապաշտպանութեան կազմակերպիչներէն մէկը։ Յաջորդող տարիներուն մասնակցած է Իրանական Յեղափոխութեան (1908-1912) եւ ընկերակցած՝ Եփրեմ Խանի։ Խանի մահէն ետք, Քեռի իր ընկերոջ վրէժը լուծած է։

Ա. Համաշխարհային Պատերազմին, Քեռի դարձած է հայկական Դ. կամաւորական գունդին հրամանատար՝ ռուսական բանակին մէջ։ Ան առաջնորդած է Սարգամիշի կռիւին Պարտուզի անցքը, որուն յաղթանակը փրկած է ռուսական եւ հայկական ջոկատները։։
200px|մինի|Հայկական Դ. գունդ

1916-ին, Մուսուլի ճամբուն վրայ, Քեռի եւ իր ընկերները շրջապատուած են, փախուստի տալ փորձած, սակայն Քեռի նահատակուած է։ Իր նսհատակութենէն ետք, դիակը փոխադրուած է Թիֆլիս եւ թաղուած՝ Խոջեվանքի հայկական գերեզմանատան մէջ։

## Գրականութիւն
* Գաբրիել Լազյան, Դէմքեր հայ ազատագրական շարժումէն, Գահիրէ, 1949:
* Աւետեան Մ., Հայ ազատագրական ազգային յիսնամեայ (1870–1920) յուշամատեան եւ Զօր. Անդրանիկ, Փարիզ, 1954:
* Ղազար Չարգ, Հուշամատեան Բարձր Հայքի. Կարինապատում, Պէյրութ, 1957։
* Վալադեան Վ., Քեռին, Հայրենիք ամսագիր, Պոսթըն, 1959, թիւ 11, էջ 24-35, թիւ 12, էջ 52-63, 1960, թիւ 1, էջ 45-53, թիւ 2, էջ 49-58, թիւ 3, էջ 80-89, թիւ 4, էջ 61-72։
* Չորմիսեան Լեւոն, Համապատկեր արեւմտահայոց մէկ դարու պատմութեան, Բ. հատ. (1878–1908 թթ.), Պէյրութ, 1974:
* Ռուբէն, Հայ յեղափոխականի մը յիշատակները, հատ. Ա., Երեւան, 1990, հատ. Գ., Երեւան, 1991։
* Իգնատ Մամյան, Ֆիդայիներ, Երեւան, 1990։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ ֆետայիներ
Ստորոգութիւն:Խոջիվանքի գերեզմանատան մէջ թաղուածներ
Քերոբ Առաքելեան

**Քերոբ Առաքելեան** ծնած է 1909-ին, Այնթապ։ 1914-ին, ընտանիքին հետ հաստատուած է Հալէպ, Սուրիա։ 1918-ին, վերադարձած է Ատանա։ Նոյն տարին եղած է Հայ Արիներու սկաուտական խումբի առաջին անդամներէն մէկը։ Քեմալական շարժման ընթացքին կը փոխադրուի Գոքինիա, Յունաստան։ 6 ամիս առաւօտեան դպրոց յաճախելով եւ կօշիկ ներկելով ընտանիքին կ՚օգնէ։ Ապա, կը նետուի կեանքի ասպարէզ, մասնագիտանալով ատաղձագործութեան մէջ։

1922-ին, ծանօթ Հ.Մ.Ը.Մ.-ական Մամուլեանի հետ կը հիմնէ Հ.Մ.Ը.Մ.ի Գոքինիոյ մասնաճիւղը, որուն առաջին սկաուտներէն կ՚ըլլայ 1924-ին, սկաուտականի կողքին, մասնաճիւղին ֆութպոլի խումբին կը միանայ, դառնալով անոր խմբապետը։

1930-ին, ընտանիքին հետ կը փոխադրուի Մեքսիքօ եւ կը միանայ երկրի ֆութպոլի խումբին, եւ մինչեւ 1939 կը դառնայ անոր փայլուն աստղերէն մէկը։

1964-ին կը փոխադրուի Միացեալ Նահանգներ։ 1968-ին մեծապէս կը նպաստէ Հ.Մ.Ը.Մ.ի Լոս Անճելըսի մասնաճիւղի հիմնադրութեան եւ բարգաւաճման աշխատանքներուն։ Երկար տարիներ կ՚ընտրուի վարչական եւ բազմիցս կը վարէ ատենապետի պաշտօնը։ Ան մեծ ներդրում կ՚ունենայ Հ.Մ.Ը.Մ.ի Մոնթեպելլոյի մասնաճիւղի հիմնադրութեան։

1976-1981, եղբ. Առաքելեան յաջորդական երկու շրջան եղած է Շրջանային Վարչութեան ատենապետ։ 1979-ին մասնակցած է Կիպրոսի մէջ գումարուած Հ.Մ.Ը.Մ.ի Պատգամաւորական Բ. Ընդհանուր Ժողովին։ 1981-ին ստանձնած է Հ.Մ.Ը.Մ.ի Նաւասարդեան Զ. Մարզախաղերու պատուոյ նախագահութիւնը։ 1982-ին արժանացած է Հ.Մ.Ը.Մ.ի «Արժանեաց» շքանշանին, 1988-ին՝ Գարեգին Բ. կաթողիկոսին կողմէ՝ «Կիլիկեան Ասպետ» շքանշանին։ 1993-ին ստանձնած է Հ.Մ.Ը.Մ.ի Նաւասարդեան 18-րդ մարզախաղերուն պատուոյ նախագահութիւնը եւ այդ առիթով հիմնած է Հ.Մ.Ը.Մ.ի «Առաքելեան» հիմնադրամը։

Քերոբ Առաքելեան կը մահանայ 30 Նոյեմբեր, 1999-ին։

## Աղբիւրներ
*Հ.Մ.Ը.Մ.ի Լոս Անճելըսի մասնաճիւղի Յուշատետր, 2001
Լուիս Քերըլ

**Լուիս Քերըլ** (, իսկական անունը՝ Չարլզ Լաթուիճ Տաճսըն, , 27 Յունուար 1832, Տարսպերի - 14 Յունուար 1898, Կիլֆորտ), անգլիացի գրող, մաթեմատիկոս, փիլիսոփայ եւ լուսանկարիչ։

Լուիս Քերըլն իր մասին անգամ մը ըսած է. «Ես որոշած էի մաթեմատիկոս դառնալ, սակայն  երեւակայութիւնս չբաւեց եւ ես դարձայ  գրող»։

## Կենսագրութիւնը
Ծնած է 27 Յունուար 1832 -ին Անգլիոյ Չեշիր կոմսութեան Տարսպըրի գիւղին մէջ: Քերըլը սերած էր բարձր եկեղեցւոյ անգլիկաններու ընտանիքէն եւ երկար յարաբերություններ հաստատած՝ Քրիստոսի Եկեղեցւոյ հետ։ Ունեցած է 7 քոյր եւ 3 եղբայր։ Ուսման մէջ առաջին քայլերը առած է տան մէջ, դրսեւորելով իր խելացութիւնն ու հմտութիւնը։ Ան ձախլիկ էր։ Չհաստատուած փաստեր կան, ըստ որոնց՝ զինք կ'արգիլէին ձախ ձեռքով գրել եւ այդ պատճառով անոր հոգեբանութիւնը խախտած է եւ սկսած է կակազել ։

12 տարեկանին ընդունուած է Ռիչմոնտէն ոչ հեռու գտնուող յատուկ դպրոց մը։ Սակայն 1845-ին, իր կամքին հակառակ, ստիպուած կ'ըլլայ տեղափոխուիլ ուրիշ դպրոց մը։ 1851-ին կը տեղափոխուի Օքսֆըրտ եւ կ'ընդունուի այնտեղի ազնուական դասին պատկանող համալսարաններէն մէկը։ Հակառակ անոր, որ ընդհանուր առմամբ լաւ չէր սորվեր, բայց ուսողութեան մէջ իր ունեցած բարձր ունակութիւններուն շնորհիւ կը ստանայ պաքալորէայի կոչում եւ նոյնիսկ կը յաղթէ համալսարանին մէջ կազմակերպուած ուսողութեան թելադրութեան (*լեկցիա*) մրցոյթին։ Իր կեանքին հետագայ 26 տարիներուն ան ուսողութիւն կը դասաւանդէր, ու հակառակ իր ստացած աշխատավարձին,  ան իր գործը կը համարէր ձանձրալի զբաղում մը։

Մահացած է 14 Յունուար 1898-ին Սուրէյ կոմսութեան Կիլֆորտ քաղաքին մէջ։

1982 թուականին Քերըլի յուշաքարը զետեղուեցաւ Poets' Corner-ի մէջ, Վեսթմինսթրեան աբբայութիւն:

## Գրական գործունէութիւնը
Գրել սկսած է քոլէճին մէջ աշակերտական տարիներուն։ Այդ օրերուն կը գրէր բանաստեղծութիւններ եւ կարճ պատմուածքներ, որոնք կը տպագրուէին արդէն Լուիս Քերըլ կեղծանունով։ 1854-էն սկսեալ անոր ստեղծագործութիւնները կը սկսին լոյս կը տեսնել անգլիական հեղինակաւոր «Քոմիք թայմզ» (*անգլերէն* The Comic Times) եւ «Թրէյն» (*անգլերէն* The Train) հանդէսներուն մէջ։

Ամէնէն յայտնի ստեղծագործութիւններէն են՝ «Ալիսի արկածախնդրութիւնները Հրաշքներու աշխարհին մէջ» (1865, ), «Ալիս ի՞նչ գտաւ Հայելիին ընդմէջէն» (1871, ) հեքիաթ-վիպակները, «Սնարկի որսը» կատակերգական բանաստեղծութիւնը։

Քերըլի վիպակ-հեքիաթները աչքի կ'իյնային դրուագներու պատկերաւորութեամբ եւ արտառոց տրամաբանական-լեզուաբանական բառախաղերով: Ուսումնասիրողները անոնց մէջ կը գտնեն բազմաթիւ բնագիտական եւ տրամաբանական յայտնագործութիւններու կանխագուշակումներ։ Անոնք թարգմանուած են աշխարհի բազմաթիւ լեզուներու եւ անգլիախօս երկիրներու մէջ ամէնէն շատ մեջբերուող գիրքերն են, Աստուածաշունչէն եւ Շէյքսփիրէն ետք։

Ալիսի մասին երկու հեքիաթ-վիպակները Սոնա Սէֆէրեանի կողմէ թարգմանուած են հայերէնի եւ հրատարակուած՝ 1971-ին։

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Լուիս Քերըլը գրապահարանում 

Ստորոգութիւն:Անգլիացի արձակագիրներ
Ստորոգութիւն:Մանկագիրներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:27 Յունուարի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:14 Յունուարի մահեր
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Աւետիս Քհնյ. Քէլլէեան

**Տ. Աւետիս Քհնյ. Քէլլէեան**

## Կենսագրութիւն
Աւազանի անունով Նազարէթ, որդի Աւետիսի եւ Ծաղիկի, ծնած է Այնթապ, 1875-ին։

Նախնական կրթութիւնը ստացած է Այնթապի Վարդանեան վարժարանէն ներս, զոր աւարտելէ ետք քանի մր տարի հետեւած է աոեեւտրական աշխատանքներու, սակայն մտած է ուսուցչական ասպարէզ ու պաշտօնավարած Ներսկսեան վարժարանին մէջ։

1896-ին հրաւիրուած է Հոոմկլայի մօտ՝ էհնէշ աւանի հայոց վարժարանին մէջ ուսուցչութեան պաշտօնի։

Ընտրած է իր կեանքի րնկերը կարապետ Մահսերկճեանի դուստրր՝ Ովսաննան, որուն հետ պսակուած է1899-ին։

Ան ընտանիքը փոխադրած է Էհնեշ, ուր ծնած է իր անդրանիկ զաւակր՝ Աւետիսը 1901-ին։

1903-ին ճիպինի Հայ գաղութը զինք րնտրած է իր եկեղեցւոյ քահանայութեան թեկնածու։ Ան րնդունած է ժոողովուրդին որոշումը եւ պատրաստուած է կրօնական կեանքի։

Իր քահանայական ձեոնադրութիւնը տեղի ունեցած է Տ. Խորէն Եպիսկոպոսի ձեոամբ Ուրֆայի մէջ եւ վերակոչուած է Տ. Աւետիս։

1908-ի Օգոստոսին, տէր հայրը արեւահար կ՛ըլլայ. սաստիկ կր հիւանդանայ։ Անմիջապէս զինք Պէրէճիք կը տանի բժիշկը։ Բոլոր զարմանումները ապարդիւն կ'անցնին եւ ևրիտասարդ տէր հայրը հողին կ'աւանդէ, խոր սուգի մատնելով իր ժողովոշրդը։ Մևծ շուքով կր կատարուի թաղման ու օծման արարողութիւնր։ Մարմինր կ'ամփոփուի ևկեղեցւոյ մկջ, 1908-ին։

## Ծանօթագրութիւններ
Աստղիկ Քէհեայեան

**Քէհեաեան Աստղիկ** (1902-1993), ծնած եւ մահացած է Իսթանպուլ։

## Կենսագրութիւն
Յաճախած է Սահակեան-Նունեան վարժարանը եւ ապա Դպրոցասէր Տիկնաց Վարժուհինոցը։ Նուիրիւած է ուսուցչական ասպարէզին։

Աշխատակցա է Իսթանպուլահայ մամուլին (մասնաւորապէս Մարմարա օրաթերթին ) քերթուածներով, արձակ գրութիւններով, ճամբորդական նօթերով եւ թարգմանութիւններով։

## Հրատարկուած Գործեր
* Իմ Կեանքս- Իսթանպուլ, 1974։
* Սրտի Ձայներ-Իսլանպուլ, 1988։
* Կ. Տը Լառիկորտիի Քաջասիրտ Տղան Ու Յովազը (թարգմանութիւն)- Իսթանպուլ, 1963։

## Ծանօթագրութիւններ
Ատոմ Ա. Քհնյ. Քէհեայեան

**Ատոմ Ա. Քհնյ. Քէհեայեան** (, Հալէպ - Սուրիա)

## Կենսագրութիւն

Աւազանի անունով՝ Միքայէլ, որդի Պետրոսի եւ Մարիամի, ծնած է Ուրֆա, 1920-ին։

Նախնական կրթութիւնը ստացած է Տէր զօրի Ազգ. Վարժարամը, զոր աւարտած է 1933-ին։ Ապա երկու տարի հետեւած է ֆրանսերէն լեզուի դասընթացքի Տէր Զօրի Գաբուջինեան Վարժարանը, ստանալով համապատասխաս վկայական։ Թէեւ եղած է ուսումնատենչ, բայց պայմաններու բերումով չէ կրցած բարձրագոյն ուսում ստանալ։ Հետեւաբար մտած է գործնական կեանքի մէջ ու հետեւած՝ մէկէ աւելի արհեստներու։

Երբ ընտանիքով հաստատուած է Գամիշլի, դարձած է պետական պաշտօնեայ։

Իր առօրեայ աշխատանքներուն գուզահեռ, հետաքրքուած է ազգային ու միութենական կեանքով։ Անդամակցած է Հ.Մ.Ը.Մ.ի ընտանիքին եւ յետագային վարած է պատասխանատու պաշտօներ։

Գամիշլիի մէջ պատասխանատու նշանակուած է «Նայիրի» եւ «Ազդակ» շաբաթօրեակի։ 1944-ին ընտանիքին հետ տեղափոխուած է Հալէպ եւ դարձած ելեկտրականութեան ընկերութեան պաշտօնեայ։

23 Յունիս 1946-ին, Հալէպի Ս. Քառասնից Մանկանց մայր եկեղեցւոյ մէջ, ձեռամբ՝ Տ. Աստուածատուր քհնյ. Գասապեանի, պսակուած է օր. Վարդուհիին հետ եւ բախտաւորուած՝ չորս զաւակներով՝ Սարզիս, Մարալ, Պետիկ եւ Թագուհի։

Հալէպի մէջ եւս մաս կազմած է ազգային ու միութենական կեանքին։ Կարեւորութիւն տուած է հայրենակցական միութեան աշխատանքներուն։ Անդամակցած է Ուրֆայի հայրենակցական Միութեան եւ իր գործակիցներուն հետ յաջողած՝ վերաշխուժացնել զայն։ Օգտակար եղած է նաեւ Ուրֆայի եւ Կարմուճի Տիկնանց Միութիւններուն։

Իր քահանայական ձեռնադրութիւնն ու օծումը տեղի ունեցած են ձեռամբ Տ. Զարեհ Եպս. Փայասլեանի, Ս. Քառասնից Մանկաց մայր եկեղեցւոյ մէջ, 28 Փետրուար 1945-ին, վերակոչուելով Տէր Ատոմ, օծակից ունենալով Տէր Վարդան քհն. Պոյաճեանը, Տէր Վահան քհն. Ենիգոմշեանը, Տէր Հմայեակ քհն. Երէցեանը եւ Տէր Ղեւոնդ քհն. Ագթաւուգեանը։

Երկար տարիներ, Հալէպի մէջ «Հասկ» ամսագրի պատասխանատու էր։ Թղթակցութիւններ գրած է կրօնական բովանդակութեամբ «Հասկ»ին, «Ազդակ»ին, Ազգ. Առաջնորդարանի «Օշական» պարբերաթերթին եւ «Գանձասար» շաբաթաթերթին մէջ։

Տարիներու քահանագործութեան քաղցր լուծին տակ, ան կորսնցուցած է իր առողջութիւնը եւ 1995-ին կոչուած է հանգստեան։

Իր վարչական աշխատանքներու կողքին, ան ժամանակ տրամադրած է մտաւորական աշխատութեան եւ ուսումնասիրութեան։ Հրատարակած է երեք գրքոյկներ՝ «Կրօնական Գիտելիքներ», «Դիւցազնական Ուրֆան եւ Իր Հայորդիները» եւ «Կարմուճը» խորագրով։

## Ծանօթագրութիւններ
Քէյթ Պըրթըն

**Քաթրին «Քէյթ» Պըրթըն** () Ամերիկացի դերասանուհի մըն է՝ զաւակն է դերասաններ Ռիչըրտ Պըրթընի եւ Սիպիլ Քրիսթոֆըրի: Հեռուստաշարներու մէջ՝ Պըրթընը ստացած է լաւ քննադատութիւններ իր Շոնտա Ռայմզի ստեղծած դերերուն մէջ, ինչպէս իբրեւ Էլիս Կրէյ *[[Grey's Anatomy]]* հեռուստաշարին մէջ, եւ նաեւ իբրեւ քաղաքական անձնաւորութիւն Սէլի Լէնկսթըն *[[Scandal (TV series)|Scandal]]* հեռուստաշարին մէջ She has been nominated for three Primetime Emmy Awards and three Tony Awards.:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:10 Սեպտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Քէյթի Լոուզ

**Քէյթի Քուինն Լոուզ** (), ամերիկացի դերասանուհի եւ թատերական բեմադրիչ մըն է։ Ամէնէն շատ յայտնի է իր ABC-ի «Գայթակղութիւն» քաղաքական տրամա հեռուստաշարի գլխաւոր դերին համար իբրեւ Քուինն Փըրքինզ (2012 - ներկայ)։

## Կենսագրություն
Լոուզ ծնած է Քուինս, Նիւ Եորքի մէջ, ԱՄՆ: Ան աւարտած է Նիւ Եորքի Համալսարանի Թիշ Գեղարուեստական Դպրոցը ունենալով Պսակաւոր Արուեստի (Bachelor of Arts/B.A.) դերասանութեան վկայական, որմէ ետք շուտով մաս կը կազմէ նոր թատրոնի մը որուն անունն էր «*Չորս Սուրբեր Մէքսիքայի Մէջ*» (Four Saints in Mexico): 2004-ին, Լոուզը ունեցաւ իր առաջին պաստարային առիթը «Ազատէ Ինծի» (Rescue Me) հեռուստաշարի շնորհիւ, որմէ ետք ալ «Ատելութիւն» (Hate) հեռուստաշարին մէջ աջակից դարձաւ Մարսիա Կէյ Հարտընի հետ։ Այս արարքներէն ետք, Լոուզ առիթը ունեցաւ դառնալու հիւր բազմաթիւ հեռուստաշարներու մէջ, ինչպէս՝ *[[The Sopranos]]*, *[[Without a Trace]]*, *[[NCIS (հեռուստաշար)|NCIS]]*, *[[Ghost Whisperer]]*, *[[Castle (հեռուստաշար)|Castle]]*, *[[Leverage (հեռուստաշար)|Leverage]]*, եւ *[[The Closer]]*: 2008-ին՝ դերը ստանցնեց Լոռի Մէթքալֆի հակառակորդ իբրեւ *[[Easy Money (հեռուստաշար)|Easy Money]]* հեռուստաշարին մէջ։ Հեռուստաշարներու դերեէն զատ, Լոուզ նաեւ ուներ դերեր ցած պիւտճէյով ֆիլմերու մէջ, ինչպէս *[[The Job (2009 ֆիլմ)|The Job]]* (2009), *[[Bear (2010 ֆիլմ)|Bear]]* (2010), եւ *[[Café (ֆիլմ)|Café]]* (2011)։

## Դերեր

### Ֆիլմ

### Հեռուստաշարներ

## Տե՛ս նաեւ
* Գայթակղութիւն (հեռուստաշար)
* Քէրի Ուաշինկթըն
* Հենրի Այըն Քուսիք
* Քոլամպըս Շորթ
* Տարպի Սթանչֆիլտ
* Կիլէրմո Տիազ
* Ճէֆ Փէրի
* Թոնի Կոլտուին
* Պէլըմի Եանկ
* Ճաշուա Մալինա
* Սքոթ Ֆոլի
* Փորշա Տը Ռոսի
* Քորնիլիըս Սմիթ
* Ճո Մորթըն

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:22 Սեպտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասաններ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Քէյթի Ֆինտլէյ

**Քէյթի Ֆինտլէյ** (, ծնած 28 Օգոստոս, 1990, Ուինտսըր, Օնթարիո, Քանատա)՝ քանատացի դերասանուհի մըն է: Ան ամէնէն շատ ճանչցուած է իր Ռոզի Լարսըն դերով Ամերիկեան ոճրագործական եւ տրամա *[[The Killing (հեռուստաշար)|The Killing]]* հեռուստաշարին մէջէն: 2013էն 2014, Ֆինտլէյ ստանցնեց Մակի Լէնտըրզի դերը The CW ընկերութեան տրամա *[[The Carrie Diaries (հեռուստաշար)|The Carrie Diaries]]* հեռուստաշարին մէջ: 2014էն 2015, Ֆինտլէյ ստանցնեց Ռէպէքա Սաթըրի դերը ABC կայանի տրամա *[[How to Get Away with Murder]]* հեռուստաշարի առաջին եղանակին մէջ:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Դերասանուհիներ
Ստորոգութիւն:28 Օգոստոսի ծնունդներ
Քէշա

**Քէշա Ռոզ Սիպըրթ** (, ), ամերիկացի երգչուհի, երգերու հեղինակ եւ ռեփըր։ 2005-ին կը ստորագրէ պայմանագիր՝ արտադրող Dr. Luke-ի Kemosabe Records ձայնագրման պիտակի հետ եւ կը դառնայ անոր անդամ։ Ան մեծ ճանաչում ձեռք կը բերէ 2009-ին, երբ իր մասնակցութիւնը կը բերէ ռեփըր Ֆլօ Ռայտայի «Right Round» երգին մէջ, որ Միացեալ Նահանգներու Billboard Hot 100 յաջողութիւն-շքերթին մէջ կը գրաւէ առաջին հորիզոնականը։ 2010-ի Յունուարին կը հրապարակուի երգչուհիին առաջին՝ «Animal» կոչուող աշխատանոցական ալպոմը, որ կը գլխաւորէ Billboard 200 յաջողութեան շքերթը եւ կը վաճառուի միլիոնաւոր օրինակներով։ Այդ ալպոմին «Tik Tok» երգը կը գլխաւորէ միջազգային յաջողութեան շքերթներ, որոնցմէ է Billboard Hot 100-ը։ 2010-ին կը հրապարակուի նաեւ «We R Who We R» երգը, որ նոյնպէս կը գլխաւորէ Billboard Hot 100-ը՝ դառնալով անոր երրորդ երգը, որ այդ շքերթին մէջ գրաւած է առաջին հորիզոնականը։

2012-ի Նոյեմբերին վաճառքի դուրս կու գայկը հրապարակուի Քէշայի երկրորդ աշխատանոցական ալպոմը, որ կը կրէ «Warrior» անուանումը։ 2013-ին երգչուհին իր մասնակցութիւնը կ'ունենայ ռեփըր Փիթպուլի «Timber»երգին մէջ, որ Billboard Hot 100-ին մէջ եւ միջազգային շարք մը շքերթներու մէջ կը գրաւէ առաջին հորիզոնականը։

## Անձնական կեանք
Քէշան երկսեռ է։ Ան երաժշտական կատարումներով հանդէս կու գայ թէ՛ հակասեռական եւ թէ՛ համասեռական զոյգերու հարսանեկան արարողութիւններու ժամանակ։

## Սկաւառակագրութիւն
;Աշխատանոցական ալպոմներ
* «Animal» (2010)
* «Warrior» (2012)
* «Rainbow» (2017)

;
;Փոքր ալպոմներ
* «Cannibal» (2010)
* «Deconstructed» (2013)

;
;Հաւաքածու ալպոմներ
* «I Am the Dance Commander + I Command You to Dance: The Remix Album» (2011)

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Պաշտօնական կայք

Ստորոգութիւն:1 Մարտի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի երգչուհիներ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի երգահաններ
Գրիգոր Քէշիշեան

**Գրիգոր Քէշիշեան** (12 Օգոստոս 1921, Ատանա (Կիլիկիա) - 14 Յունուար 1980, Երեւան), hայ արձակագիր, թարգմանիչ, իսկ 1946-էն՝ ԽՍՀՄ Գրողներու Միութեան անդամ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Կիլիկիոյ Ատանա քաղաքը։ Հայրը, որ բնիկ Վահկացի էր, եղած է Սիսի 1921-ի ինքնապաշտպանական հերոսամարտի ղեկավարներէն։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է Պէյրութի մէջ, 1941-ին' Նիկոսիայի (Կիպրոսի) «Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւն»ը։ 1941-43-ին Պէյրութի մէջ աշխատած է իբրեւեը գրագիր։ 1943-46-ին սուումը շարունակած է Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանին մջ։ 1946-ին ներգաղթել է Հայաստան։

1946 թուականին ներգաղթած է Հայաստան, ուր աւարտած է համալսարանի բանասիրական ճիւղը։ Աշխատած է զանազան թերթերու եւ Հայկական Հանրագիտարանի խմբագրութեանց մէջ։

Մահացած է Երեւան։

## Գլխաւոր գործերը

Գրած է պատմուածքներ եւ վիպակներ։ Պատմուածքներու ժողովածուներն են՝ «Մեծ Ճանապարհի Վրայ», «Պատմուածքներ», «Քեզնից Հեռու Քեզ Հետ» եւ այլն։ Իր վիպակներէն են՝ «Կտակը», «կղզի Նման Չիք Մեր Կիպրեայ»։

## Ծանօթագրութիւն


Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ
Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ
Ստորոգութիւն:1921 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1980 մահեր
Ստորոգութիւն:12 Օգոստոսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:14 Յունուարի մահեր
Ստորոգութիւն:Ատանա ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայ տղամարդ գրողներ
Ստորոգութիւն:Երեւան մահացածներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Ատանա ծնածներ
Խաչեր Քէշիշեան

**Խաչեր Քէշիշեան** (), հայ բժիշկ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է 1857 թուականին Հալէպի նահանգի, Մա­րա­շ գաւառի կեդրոն՝ Մարաշ քաղաքին մէջ։ Նախնական կրթութիւնն ստացած է ծննդավայրէն ներս։ Չափահաս դառնալով՝ մեկնած է Սե­բաս­տիա եւ բժիշկ Ալթունեանի քով դեղագործութիւն ու գործնական բժշկութիւն սովորած է։ 1880 թուականին ուշիմութեան եւ ամբարած մասնագիտական հմտութիւններուն շնորհիւ՝ Կ.Պոլսոյ մէջ, բժշկական վկայական ստացած է։ Ժողովուրդէն ճանչցուած է որպէս «Հե­քիմ Խա­չեր» անունով։ Մեծ յարգանք վայելած է Մարաշի թուրք եւ հայ բնակչութեան շրջապատէն ներս։ Տուեալի մը համաձայն՝ 1914 թուականին աւարտած է Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանի բժշկական բաժինը։ Զաւակներէն՝ Վարդանը (1883-1920) եղած է դեղագործ, Հմայեակը (1887-1915)` բժիշկ։

## Գործունէութիւնը
Եր­կար տա­րի­ներ Մա­րա­շում դե­ղա­գործ-բժիշկ աշխա­տած է։ 1915 թուականին՝ Առա­ջին հա­մաշ­խար­հա­յին պա­տե­րազ­մի ժա­մա­նակ, Մա­րա­շի մէջ եղած է կա­ռա­վա­րա­կան առող­ջա­պա­հա­կան պաշ­տոօնեայ բժիշկ։

## Սպանութիւնը
1920 թուականի Յունուար 26-ին Մա­րա­շի աղէտին ժա­մա­նակ, թուր­քե­րը զինք սրա­խող­խողի ենթարկած են` 63 տարեկան հասակին, անոր տան մէջ հաւաքուած 70 հայ դրացիներու հետ միասին։

## Գրականութիւն
* Գալուստեան Գրիգոր Հ., Մարաշ, Նիւ Եորք, 1934
* Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (1688-1940), Սթամպուլ, 1940
* Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթըն, 1957
* Գալուստեան Գրիգոր Հ., Մարաշ կամ Գերմանիկ եւ հերոս Զէյթուն, Նիւ Եորք, 1988
* «Գե­ղարդ» սուրիահայ տարեգիրք, Ե. գիրք, Հալէպ, 1996
* Յարման Արսէն, Հայերը Օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թուրքերէն), Ստամպուլ, 2001։

## Աղբիւրներ
* 

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:1857 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Մարաշ ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1920 մահեր
Ստորոգութիւն:Մարաշ մահեր
Ստորոգութիւն:26 Յունուարի մահեր
Խոսրով Քէշիշեան

**Խոսրով Քէշիշեան Համբարձումի** () հայ դեղագործ, գրող, հասարակական եւ քաղաքական գործիչ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է 1879/1880 թուականին, Խարբերդի նահանգի Մելիտինէի գաւառի կեդրոն՝ Մելիտինէ քաղաքին մէջ։ Բժիշկ Միքայէլ Քէշիշեանի եղբայրն է։ Կրթութիւնն ստացած է ամերիկացի մի­սի­ո­ներ­նե­րու Խարբերդի Եփրատ քոլէճէն ներս։ 1900-1902 թուականներուն ուսանած է Պէյրութի ամերիկեան համալսարանին մէջ եւ դեղագործի կոչում կը ստացած։ Վերադառնալով Մելիտինէ՝ եղբօր՝ Միքայէլի նիւթական աջակցութեամբ բացած է սեփական դեղատուն եւ որպէս դեղագործ աշխատած։ Յարանուանութեամբ աւետարանական է։ Եղած է ՀՅԴ–ի գործիչ, գրող։

1915 թուականին թուրքերը իմանալով բժիշկ եղբօր՝ Միքայէլի, Օսմանեան բանակէն փախելուն ու Զօրավար Անդրանիկի բանակին միանալուն մասին, անմիջապէս ձերբակալած են զինք։ Թշնամիին ձեռքով չսպանուելու համար Խոսրովը Մելիտինէի բանտին մէջ թոյն կը խմէ։ Սակայն թուրք դահիճները զինք շտապ դեղաթափ ըրած են, եւ ի պատիժ այդ յանդգնութեան, դաժանաբար կացնահարած են 1915 թուականի Յունիս 15-ին՝ 36 տարեկան հասակին։ Այդ մասին Արշակ Ալպօյաճեան կը գրէ. «…1915 թուականին Մե­լի­տի­նէի մէջ ալ առա­ջին ան­գամ ձեր­բա­կա­լո­ւե­ցան մտա­ւո­րա­կան առաջ­նորդ­ներ, որոնց հետ էր Խոս­րով Քե­շի­շե­ա­նը, որ դժո­խա­յին տան­ջանք­նե­րէ յե­տոյ կա­ցի­նա­հար սպան­նո­ւած է թուրք ճի­ւաղ­նե­րու կող­մէ»։

## Ծանօթագրութիւններ

## Գրականութիւն
*Ալպօյաճեան Արշակ, Պատմութիւն Արաբկիրի հայոց, Պէյրութ, 1915։
*Հայ բժշկութթեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
*Յուշամատթեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
*Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, Ապրիլ 24, 1985։
*Թէոդիկ, Գողգոթայ հայ հոգեւորականութեան, Նիւ Եորք, 1985։
*Հայրապետեան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագործութեան պատմութիւնից, Երեւան, 1990։
*Յարման Արսէն, Հայերը Օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թուրքերէն), Սթամպուլ, 2001։
*Խաչատրեան Լ., Բաբլումեան Ա., Ցուցակ Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերի (1915-1923), հ. 2, Խարբերդի նահանգ, Երեւան, 2004։
*Քէստենթեան Հրաչ, Պէյրութի Ամերիկթեան Համալսարանէն Շրջանաւարտ Եւ Մեծ Եղեռնին Նահատակուած Հայ Բժիշկներ, «Ազ­դակ», 01-11-2012։

## Աղբիւր

Ստորոգութիւն:Հայ դեղագործներ
Ստորոգութիւն:Մալաթիա ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Ստորոգութիւն:15 Յունիսի մահեր
Ստորոգութիւն:ՀՅԴ-ի անդամներ
Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական գործիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ տղամարդ գրողներ
Ստորոգութիւն:1915 մահեր
Միսաք Քէշիշեան

**Միսաք Քէշիշեան** (), հայ բժիշկ մըն է:

## Կենսագրութիւն
Ծնած է 1881 թուակնին, Կեսարիա։ 1903 թուականին աւարտած է Պէյրութի ամերիկեան համալսարանի բժշկական բաժինը։ Հաէպի, ապա՝ Անգա­րայի մէջ որպէս դեղագործ աշխատած է։ 1914 թուականին՝ առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ զինուորական ծառայութիւնն ըրած է՝ Կոստանդնուպոլսոյ Քարթալ թաղամասին մէջ։ 1915 թուակնին սպանուած է կամ մահացած՝ 34 տարեկան հասակին։

## Գրականութիւն
* Եարման Արսէն, Հայերը Օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թուրքերէն), Սթամպուլ, 2001։

## Աղբիւր

* 

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:1881 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1915 մահեր
Ստորոգութիւն:Կեսարիա ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Ստորոգութիւն:Թուրքիա մահացածներ
Միքայէլ Քէշիշեան

**Միքայէլ Քէշիշեան** (Մելիտինէ, Մելիտինէի գաւառ, Խարբերդի նահանգ - անյայտ), հայ բժիշկ

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Խարբերդի նահանգի Մելիտինէի գաւառի կեդրոն՝ Մելիտինէ քաղաքին մէջ։ Դեղագործ Խոսրով Քէշիշեանի եղբայրն է, յարանուանութեամբ՝ աւետարանական։ Նախնական կրթութիւնն ստացած է ամերիկացի միսիոներներու Խարբերդի Եփրատ գոլէճին մէջ։ Ստացած է բժշկական կրթութիւն եւ որպէս բժիշկ աշխատած։ Մելիտինէի մէջ եղբօրը՝ Խոսրով Քէշիշեանին, նիւթական աջակցութիւն ցուցաբերած է՝ սեփական դեղատուն բանալու։

1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմն սկսելուն պէս, Օսմանեան իշխանութիւնները Միքայէլին ուղարկած են ռուսական ռազմաճակատ, որպէս բժիշկ՝ հարիւրապետի աստիճանով։ Այստեղ ան արագօրէն կազմակերպած է 200 մահճակալով զինուորական հիւանդանոց, ուր բժշկական օգնութիւն ցուցաբերած է Օսմանեան բազմազգ բանակի վիրաւոր ու հիւանդ զինուորներուն, առանձնակի ուշադրութիւն դարձուցած է հայ զինուորներուն առողջութեան վերականգնման, զոր աննկատ չէ մնացած թուրքական զինուորական հրամանատարութեան ուշադրութենէն։ Զինք շուտով ձերբակալած ու բանտարկած են։ Սակայն քանի մը ամիս ետք, զգալով ռազմաբժշկական գործի հմուտ մասնագէտին կարիքը, թուրքերը ազատ կ՛արձակեն զինք եւ կրկին կը նշանակեն բանակի բժիշկ։ Միքայէլ կը յաջողի փախիլ Կովկասեան ռազմաճակատի թուրքական զինուորական հիւանդանոցէն եւ միանալ զօրավար Անդրանիկ Օզանեանի զօրամասին։ 1915–ին թուրքերը այդ մասին տեղեկանալով, անմիջապէս ձերբակալած են եղբօրը՝ դեղագործ Խոսրովին եւ 1915 թուականի Յունիս 15-ին, Մելիտինէի բանտին մէջ կացնահարելով դաժանաբար սպանած։

## Գրականութիւն
*Ալպօյաճեան Ա., Պատմութիւն Արաբկիրի հայոց, Պէյրութ, 1915։
*Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
*Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
*Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, Ապրիլ 24, 1985։
*Թէոդիկ, Գողգոթայ հայ հոգեւորականութեան, Նիւ Եորք, 1985։
*Հայրապետեան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագործութեան պատմութիւնից, Երեւան, 1990։
*Խաչատրեան Լ., Բաբլումեան Ա., Ցուցակ Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերի (1915-1923 թթ.), հ. 2, Խարբերդի նահանգ, Երեւան, 2004։

## Աղբիւր

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:Մալաթիա ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Ստորոգութիւն:Մալաթիա ծնածներ
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Քէրի Ուաշինկթըն

**Քէրի Մարիսա Ուաշինկթըն** () ամերիկացի դերասանուհի մըն է: 2012էն ի վեր, Ուաշինկթըն աշխարհահռչակ դարձած է իր հսկայական յաջողութիւն ունեցող հեռուստասէրիալ «Սգէնտըլ»ի (Գայթակղութիւն) միջոցաւ, որուն մէջ ան կարեւորագոյն անձնաւորութիւնն է: Իր դերը անձն մըն է, որ առանց ոստիկանութեան խառնուելուն կը լուծէ հարցեր մեծ մարդոց գետնի վրայ՝ ըլլան քաղաքական եւ այլ տիպի. տեղի կ'ունենա ԱՄՆ-ի նահանգ Ուաշինկթընի մէջ: Իր դերին համար, ան անուանագրուած է Primetime Emmy Award-ի, Screen Actors Guild Award-ի եւ Ոսկէ Երկրագունդի մրցանակներու:.

Ուաշինկթըն նաեւ նշանաւոր է իր դերին համար **Ռէյ** (2004) ֆիլին մէջ իբրեւ Տէլլա Պէա Ռոպինսըն, **Ֆանթասթիկ Չորս** (2005) իբրեւ Ալիսիա Մասթըրզ, **Սքոթլէնտի Վերջին Թագաւորը** (2006) իբրեւ Քէյ եւ **Ճանկօ Անչէյնտ** (2012, բեմադրիչ՝ Քուենթին Թարանթինօ) իբրեւ Պրումհիլտա Վոն Շաֆթ:

Ան նաեւ դեր ունեցած է անկած ֆիլմերու պէս, ինչպէս **Մեր Երգը** (2000), **Մերած Աղջիկը** (2006), **Մայր ու Որդի** (2009) եւ **Գիշերը Մեզ Կը Բռնէ** (2010): 2016-ին, ան մասնակցեցաւ իբրեւ Անիթա Հիլլ HBO-ի ֆիլմ **Վավերացում**ին մէջ (Confirmation):

2014 թուականի Ապրիլին, Time պարբերաթերթը զայն զետեղած էր իր տարեկան "Time 100" ցանկին վրայ:

## Տե՛ս նաեւ
* Գայթակղութիւն (հեռուստաշար)
* Հենրի Այըն Քուսիք
* Քոլամպըս Շորթ
* Տարպի Սթանչֆիլտ
* Քէյթի Լոուզ
* Կիլէրմո Տիազ
* Ճէֆ Փէրի
* Թոնի Կոլտուին
* Պէլըմի Եանկ
* Ճաշուա Մալինա
* Սքոթ Ֆոլի
* Փորշա Տը Ռոսի
* Քորնիլիըս Սմիթ
* Ճո Մորթըն

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:31 Յունուարի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասաններ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Քէօրքիւնէ

Քէօրքիւնէն Քեսապ շրջանի Չինարճըգ-Էքիզօլուք տանող ճամբուն վրայ գտնուող երրորդ գիւղն է Չինարճըգէն եւ Չագալճըգէն ետք ուր հաստատուած են հայերը շատ հին թուականներէն իվեր։

## Հակիրճ պատմութիւն

Անտիոքի Ռենալտ (Reynald of Chatillon 1153-1160) դուքսի նօթագրութիւններուն մէջ կը յիշուի Corcona գիւղը որ կը գտնուէր Անտիոքի հարաւը։ Քէօրքիւնայի մէջ գտնուած մետաղէ դրամները, կաւէ ամանները, եւայլն, մասամբ կ՛ապացուցեն այս վարկածը։

19րդ դարու սկիզբը գիւղի թաղերու մէջ կ՛ապրէին 5 գերդաստաններ համեմատաբար իրարու շատ մօտ տուներով։ Գիւղացիներուն գլխաւոր զբաղումն էր երկրագործութիւն եւ անասնապահութիւն։

1840-ական թուականներէ սկսեալ Քէօրքիւնէյի բնակչութիւնը կամաց-կամաց կը յարի բողոքական դաւանանքին։ 1898-ին կը հիմնուի գիւղի հայ աւետարանական եկեղեցին, յաջորդ տարին Էքիզօլուքի հայ աւետարանական համայնքի հետ կը կազմուի միացեալ եկեղեցին։

1909-ի Կիլիկիոյ ջարդի ատեն թուրք խուժանը կը մտնէ գիւղը եւ կը կողոպտէ ու կրակի կու տայ բոլոր տուները։ 1911-ի տուեալներով Քէօրքիւնէ ունէր 43 տուն բնակիչ 201 անձով։ 1915-ին գիւղացիները կը տարագրուին եւ տարագրութեան ճամբաներու վրայ կը զոհուի գիւղի բնակչութեան մէկ երրորդը։ 1920-ին գիւղ կը վերադառնան միայն 73 անձ, 20 այլ անձեր ապրելով շրջանէն դուրս։

Աղեքսանդրէթ Սանճագի ժամանակ գիւղի բնակչութիւնը կ՛աւելնայ։ Այսպէս 1929-ին՝ 189 եւ 1938-ին 215՝ անձի բնակչութիւն մը ունի Քէօրքիւնէ։

1947-ին հայրենիք կը ներգաղթեն 63 անձ, գիւղ կը մնայ 30 ընտանիք 114 անձով։1955-ին գիւղը ուներ 94 բնակիչ։

1960-ական թուականներու խնձորի պարտիզպանութեան զարգացումով գիւղը կը բարելաւուի։ Ճամբան կը դառնայ ասֆալթապատ, գիւղը կ՛օժտուի ելեկտրական եւ ջուրի ցանցերով։ Կը բացուին օճառի գործարաններ, գիւղը կ՛ունենայ պտղասառնարան։

1993-ի տուեալներով գիւղը ուներ մնայուն 57 բնակիչ կամ 18 տուն, սակայն ամռան հոն օդափոխութեան համար հալէպահայ եւ լիբանանհայ ընտանիքներ շինած են առանձնատուներ եւ ամառը հոն կ՛անձընեն։

## Բնորոշիչ Կառոյցներ

Գիւղին գլխաւոր կառոյցներն են՝

# Սբ Ստեփանոս մատուռը - այժմ աւերակ- հիմնուած 19րդ դարու սկիզբներուն։
# Քէօրքիւնէ-Էքիզօլուքի աւետարանական միացեալ եկեղեցին հիմնուած 1898-ին։
# Գերեզմանատունը։
# Երկու դպրոցներ՝ Աւետարանական (1898-1915, 1930-1980) եւ Միացեալ ( 1934-1939)։

## Մատենագիտութիւն

# Յակոբ Չոլաքեան, «Քեսապ», Ա. հատոր, Հալէպ, 1995 
# Յակոբ Չոլաքեան, «Քեսապ», Բ. հատոր, Հալէպ, 1998
# Յակոբ Չոլաքեան, «Քեսապ», Գ. հատոր, Հալէպ, 2004 
# Յակոբ Չոլաքեան, «Քեսապի երեք օրերը», Երեւան, 2014 
# Սուրիական մարադահամար՝ http://www.cbssyr.org/new%20web%20site/General_census/census_2004/NH/TAB06-6-2004.htm 
# Լոս Անճըլեսի Քեսապի Ուսումնասիրաց Միութիւն - Կայքէջ www.keaofla.com
# Լոս Անճըլէսի Քեսապի Ուսումնասիրաց Միութիւն - տարեկան գրքոյկ 25 թիւ՝1991-2015
# Պէյրութի Քեսապի Ուսումնասիրաց Միութիւն - Ալպոմ Քեսապի եւ շրջակայից- Պէյրութ, 1955
# Հայկական Սովետական Հանրագիտարան - Հատոր 4, 7, 12 - Երեւան 1974-1986
# Լոս Անճըլեսի Քեսապի Ուսումնասիրաց Միութիւն - Քեսապն ու քեսապցին - Լոս Անճըլես 2011
Շահէ Քէօրօղլեան

**Շահէ Քէօրողլեան**, ծնած է Պէյրութ, քաղաքական գործիչ եւ բանաստեղծ։

## Կենսագրութիւն
Նախակրթութիւնը ստացած է Թոգոեան Ազգ. վարժարանին մէջ, իսկ երկրորդական ուսումը Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Դպրեվանքի Ժարանգաւորաց բաժնին մէջ, Անթիլիաս։ 1975 ին 18 տարեկանը նոր լրացուցած՝ Պէյրութի «College International des Beaux Arts»էն կը վկայուի իբրեւ Interior Designer:

Առաջին գրութիւնը, որ պատմուածք մըն է, լոյս տեսած է 1971−ին «Ազդակ» օրաթերթին մէջ։

1977-1981 մաս կազմած է«Ազդակ Շաբաթօրեակ-Դրօշակ»ի խմբագրութեանց։

Աշխակակցած է սփիւռքահայ զանազան թերթերու, ստորագրելով բանաստեղծութիւններ եւ քննադատական ու հրապարագրական յօդուած ներ։

1981-ին հրատարակած է բանաստեղծութիւններու Էութիւն հատորը։ Նոյն տարին կը փոխադրուի Միացեալ Նահանգներ եւ կը հաստատուի Քալիֆորնիա։

1985-ին Լա Վէրն համալսարանէն կը վկայուի Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսով։ Ապա Գալիֆորնիոյ ֆուլըրթըն համալսարանին մէջ կը շարունակէ բարձրագոյն ուսումը, քաղաքական գիտութեանց եւ վարչագիտութեան ճիւղերուն հետեւելով։

1984-1990 կը վարէ ուսուցչական եւ լրագրական պաշտոններ, հայկական ու ամերիգական շրջանակներու մէջ։ 1990-էն ի վեր մաս կը կազմէ Կլէնտէյլ քաղաքի ոստիկանութեան, վարելով Միջ-Համայնքային Յարաբերութեանց Գրասենենիակի Վարիչի եւ Ոստիկանութեան խոսնակի պաշտոններ։

## Ծանօթագրութիւններ

*
Քէօֆթէ

**Քէօֆթէ** (կոլոլակ), հայկական մսային կերակուր։ Կը պատրաստեն հիմնականին տաւարի թարմ միսէ։ Միսը փայտէ թակիչովկը ծեծեն սալաքարի վրայ, կը խառնեն սոխ, աղ, պղպեղ եւ այլ համեմունքներ, ձեռքով կը հարեն մինչեւ համաձոյլ զանգուած դառնալը, կը պատրաստեն խոշոր գնդիկներ, կ՛եփեն ջուրի մէջ եւ կ՛ուտեն իւղով կամ սոխառածով։ Առանձնապէս յայտնի են Գաւառի, Վարդէնիսի եւ Էջմիածնի քէօֆթաները։

«Քէօֆթա» բառը կու գայ պարսկերէնէն. *kūfta* կամ *کوفتن*  կը նշանակէ «մանրացնել» կամ «միսէ գնդիկներ»։

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Պատրաստենք միասին. Իզմիրի քէօֆթա 

Ստորոգութիւն:Ուտեստներ
Քըրք Քըրքորեան

**Քըրք Քըրքորեան** (, Գրիգոր Ահարոն Գրիգորյան), ամերիկահայ գործարար,«Թրասինտա Քորփորեյշնի» գործադիր տնօրէն։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է 1917 թուականին: Կը սերէ 1890-ին Խարբերդէն Ֆրեզնոյ գաղթած Ահարոն Գրիգորեանի ընտանիքէն։ Համաձայն ամերիկեան հեղինակաւոր ՖՈՐԲՍ ընկերութեան 2007 թուականին իր կարողութիւնը կը հասնէր 15 պիլիոն ամերիկեան տոլլարի, բացի այդ ինքը կը համարուէ Լաս Վեկասի հայրը։ 2004 թուականին հայրենիքին մատուցած բացառիկ ծառայութիւններուն համար անոր շնորհուած է Հայաստանի Հանրապետութեան բարձրագոյն կոչում՝ Հայաստանի ազգային հերոս։ Մինչեւ 1935-ը կատարած է զանազան աշխատանքներ, եղած է մասնագետ բռնցքամարտիկ։ Այնուհետեւ սորված է օդաչուական դպրոցին մէջ, դարձած է հրահանգիչ օդաչու։

## Գործարար գործունէութիւն
Որպես ռազմաօդային ուժերու օդաչու մասնակցած է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին, որուն աւարտէն յետոյ զբաղած է օդանաւերու բաժնեթղթերու առեւտրով (1947-ին գնած է «Los Angeles Air Service» փոքրիկ չարթըրային աւիաընկերութիւնը), ինչպես նաեւ հիւրանոցային պիզնըսով։ Կառուցած է Լաս Վեկասի «Ֆլամենկոյ», «Էմ Ճի կրանտ» եւ այլ խոշոր հիւրանոցներ։ 1968-էն զբաղուած է սինեմայի գործունեութեամբ, «Մեթրոյ Կոլտուին Մայըր» (մասնաճիւղերով) եւ «Իւնայթըտ Արթիստս» սթուտիոներու, «Էմ Ճի Էմ Միրաժ» քորփորէյշնի հիմնադիր բաժնետերն է։ Եղած է «Քրայսլեր Քորփորեյշնի» բաժնետերը։

## Բարեգործական գործունէութիւն
Սպիտակի երկրաշարժէն յետոյ եւ շրջափակման տարիներուն մեծապէս օգնած է Հայաստանին ու Արցախին։ Քըրքորեանի հիմնադրած «Լինսի» հիմնադրամը 2001-էն ի վեր 151 միլիոն տոլլար տրամադրած է Հայաստանին՝ ճանապարհներուն վերակառուցման, մշակութային հաստատութիւններու վերանորոգման, աղետի գօտիի բնակարանաշինութեան, իսկ 21 միլիոն տոլլար՝ Հայաստանի փոքր միջին ձեռներեցութեան զարգացման համար։

Իր մահէն ետք խոշոր գումարներ տրամադրուած են զանազան բարեսիրական կազմակերպութիւններու:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:6 Յունիսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:15 Յունիսի մահեր
Քիեւ

**Քիեւը** (), Ուքրանիոյ մայրաքաղաքն է։

## Պատմական տեղեկագիր
Քիեւ անունը կը կապուի քաղաքի արասպելական հիմնադիր Քիյի հետ։ Հիմնադրուած է VI-VII դար։ Մինչեւ 1132-ին եղած է Քիեւեան Ռուսիոյ քաղաքական, տնտեսական եւ մշակութային կեդրոնը։ 1240 թուականին աւերած են մոնղոլ-թաթարները։ 1471-ին եղած է Լիթուական մեծ իշխանութեան «Քիեւեան վոյեվոդութեան» կեդրոն։ 1569 թուականին «Լիւպլինեան ունիայով» անցած է Լեհաստանին։

## Ճարտարապետութիւն
X դարուն Քիեւը կազմուած էր Վերին (որտեղ Տեսիաթիննաիա եկեղեցին էր, 989-996 թթ.) եւ Ստորին (Բոտոլ) քաղաքներէն։ Վերին քաղաքի կազմուած կեդրոնը Սոֆիայի տաճարն է (1037, վերակառուցուած է XVII դարուն, որմանկարները եւ խճանկարները՝ XI դար)։ XI դարուն կառուցուած են Քիեւ-Պեչորեան մայրավանքի եւ Վիտուպեցքի մենաստանի առաջին կառույցները։

## Բնակչութիւն

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղում
* Կիևի հայկական համայնք  
* voskres.ru 

Ստորոգութիւն:Ուքրանիոյ քաղաքներ
Քիթի Արիւնահոսում

250px|մինի
**Քիթի արիւնահոսումը** յատկապէս կը պատահի երեխաներու եւ տարեցներու մօտ: Այս երեւոյթը ժողովուրդին կողմէ յաճախ նկատուած է սովորական: Ընդհանրապէս, քիթի աիւնահոսութիւնը սովորական երեւոյթ չէ առողջ մարդուն համար, սակայն նաեւ միշտ չէ, որ մտահոգիչ է: 

## Ախտապատճառներ
Քիթի արիւնահոսութիւնը հիմնականին մէջ ունի երկու ընդհանուր պատճառներ՝ 
* Քիթի յառաջամասէն
* Քիթի յետսմասէն

### Քիթի Յառաջամասէն
Քիթի յառաջամասէն տեղի ունեցած արիւնահոսոմը յաճախ նկատուած է պարզ։ Այս տեսակի արիւնահոսութիւնը կարելի է շատ պարզ միջոցներով կասեցնել:

## Աղբիւր
* Բժիշկ, Անթիլիաս-Լիբանան, 2000, էջ 49-51:

Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ այբբենական կարգով
Լարի Քինկ

**Լարի Քինկ**, (, իսկական անունը՝ Լաուրենս Հարվէյ Զէյկըր, : 19 Նոյեմբեր, 1933, Պրուքլին, Նիւ Եորք), Ամերիկացի Դերասան, Գրող եւ Լրագրող: Ճանչցուած է իր «Larry King Live» զրոյցով (), որ անփոփոխ կատարուած է հեռատեսիլին վրայ 1985 թուականէն մինչեւ 2010 թուականը։

## Կենսագրութիւն
Լաուրենս Հարվէյ Զէյկըր (Լարի Քինկ) ծնած է 19 Նոյեմբեր, 1933 թուականին, Պրուքլին, Նիւ Եորքի մէջ։ Անոր ընտանիքը գաղթած է դէպի Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ՝ Աւստրալիայէն:

Լարին իր գործընթացքին ժամանակ, կատարած է աւելի քան յիսուն հազար հարցազրոյցներ քաղաքական գործիչներու, դերասաններու եւ այլ յայտնի մարդոց հետ։ Քինկ կը նկատուի «Էմմի» մրցանակի եւ 'Cable ACE' մրցանակի դափնեկիր։

Ութ անգամ ամուսնացած է եօթ կնոջ հետ։ Ունի չորս երեխայ երեք կիներէն։

1997 թուականէն ութերորդ անգամ ամուսնացած է Շոուն Սաութվիքի հետ։

1997 թուականին այլ հանրայայտ դերասաններու եւ Հոլիվուտի ղեկավարներու հետ Լարի Քինկը բաց նամակ մը ստորագրած է՝ ուղղուած գերմանական կանցլեր Գելմութ Կոլին։ Նամակը հրապարակուած է International Herald Tribune թերթում, ուր կը յայտարարուէր Գերմանիայի մէջ սայենթոլոգիայի հետեւորդներու կրօնական իրաւունքներու ոտնահարումը թոյլ չտալու մասին։

2010 թուականի Յուլիսին Լարի Քինկը յայտարարած է, որ շուտով ինքնակամ կերպով կը դադրեցնէ իր շոուն։ Վերջին թողարկումը ցուցադրուած է 2010 թուականի Դեկտեմբեր 16-ին։ Հաղորդման հիւրը Առնոլտ Շվարցենեգերն էր։

2013 թուականի Մայիս 29-ին Լարի Քինկը վաճառեց իր *Larry King Now* հաղորդման իրաւունքները Russia Today ալիքին։

## Մատենագրութիւններ
* *My Remarkable Journey*, 2009
* *The People’s Princess: Cherished Memories of Diana, Princess of Wales, From Those Who Knew Her Best*, 2007
* *My Dad and Me: A Heartwarming Collection of Stories About Fathers from a Host of Larry’s Famous Friends*, 2006
* *Taking on Heart Disease: Famous Personalities Recall How They Triumphed Over the Nation’s #1 Killer and How You Can, Too*, 2004
* *Remember Me When I’m Gone: The Rich and Famous Write Their Own Epitaphs and Obituaries*, 2004
* *Love Stories of World War II*, 2002
* *Anything Goes! : What I’ve Learned from Pundits, Politicians, and Presidents*, 2000
* *Powerful Prayers: Conversations on Faith, Hope, and the Human Spirit with Today’s Most Provocative People*, 1999
* *Future Talk: Conversations About Tomorrow with Today’s Most Provocative Personalities*, 1998
* *Daddy Day, Daughter Day*, 1997
* *The Best of Larry King Live: The Greatest Interviews*, 1995
* *How to Talk to Anyone, Anytime, Anywhere: The Secrets of Good Communication*, 1995
* *When Your From Brooklyn: Child Art*, 1994
* *On the Line: The New Road to the White House*, 1993
* *Tell Me More*, 1992
* *Tell It To The King*, 1989
* *Larry King*, 1984

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Լարի Քինկի սրտային հիմնադրամ  – Foundation to fund treatments cardiac patients with little or no insurance
* Clark lawsuit
* Larry King Live  – Transcripts of all interviews since 2000

Ստորոգութիւն:1933 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի լրագրող
Ստորոգութիւն:19 Նոյեմբերի ծնունդներ
Քիմչի

**Քիմչի**, քորէական ազգային թթու եւ կծու ճաշ։ Աւանդաբար կաղամբով եւ թթուած բանջարեղէններով պատրաստուած քիմչին կը նկատուի քորէական ազգային մշակոյթին հոմանիշը եւ օժտուած է վարակիչ եւ շնչառական հիւանդութիւններու, նոյնիսկ`քաղցկեղի դէմ պայքարելու յատկութեամբ:

Քիմչին ցանկագրուած է ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի կողմէ Անշօշափելի Մշակութային Ժառանգութիւններու շարքին:

Քիմչին աւանդաբար կը խմորուի ամիսներով, նոյնիսկ՝ տարիներով: Պատրաստութեան համար կ'օգտագործուին քորէական կաղամբ եւ բողկ։ Մանրուած բանջարեղէնին կ'աւելցուի ճզմուած սխտոր եւ տարբեր համեմներ, ինչպէս՝ պղպեղ, կծու չիլի պղպեղ, կոճապղպեղ եւ այլն։

Գոյութիւն ունի քիմչիի աւելի քան 180 տեսակ։

## Աղբիւրներ
* «Ազդակ» օրաթերթ, 24 Փետրուար 2014

Ստորոգութիւն:Ուտեստներ
Քիպրիթճեան (բժիշկ)

**Քիպրիթճեան** (), հայ բժիշկ։

## Կենսագրութիւն
Ատամնաբուժական կրթութիւն ստացած է։ Որպէս ատամնաբոյժ աշխատած է։

1897 թուականէն եղած է ՀՅԴ–ի գործիչ։ Պարսկահայքի Սալմաստ քաղաքին մէջ եղած է մարտական շարքերու կազմակերպիչ։

1908 թուականին եղած է Կ. Պոլիս։ 1915 թուականի Ապրիլ 24-ին Կ. Պոլսոյ մէջ ձերբակալուած է՝ միւս հարիւրաւոր հայ մտաւորականներու հետ։ Իր պարսկահպատակ ըլլալուն շնորհիւ՝ հրաշքով ազատած ու վերապրած է։

Մահացած է 13 Փետրուար 1927 թուականին, Ֆրանսայի Մարսէյլ քաղաքին մէջ։

## Գրականութիւն
*Թէոդիկ, Ամէնուն տարեցոյցը, 1928, Փարիզ, 1929։

## Աղբիւր
*

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:13 Փետրուարի մահեր
Ստորոգութիւն:Մարսէյ մահեր
Ստորոգութիւն:ՀՅԴ-ի անդամներ
Ստորոգութիւն:Հայ ատամնաբոյժներ
Քիշնեւ

**Քիշնեւ** (մոլտովերէն՝ Chişinău), Մոլտովայի մայրաքաղաքն ու ամենախոշոր քաղաքը։

Քաղաքի կարգավիճակ կը ստանայ 1818 թուականին՝ Ռուսական կայսրութեան կազմին մէջմտնելէն ետք։ կը հանդիսանայ Մոլտովայի տնտեսական եւ մշակութային կեդրոնը։ Բացի բուն Քիշնեւ քաղաքին մէջ, համանուն համայնքի կազմին մէջ, կը մտնեն 6 շրջանային քաղաքներ եւ 25 բնակավայրեր, միաւորուած 13 թեմերու մէջ։

## Բնակչութիւն

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մոլտովայի քաղաքներ
Էտմոն Քիրազ

**Էտմոն Լեւոն Քիրազ** (**Քիրազեան**, ),  ֆրանսահայ ծաղրանկարիչ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է 1923 թուականին Թուրքիայէն Եգիպտոս հասած Լեւոն եւ Էլիզ Սեթեանի ընտանիքին մէջ, որոնք ունեցած են 4 զաւակներ՝ 3 աղջիկ եւ մէկ տղայ: Էտմոն եւ քոյրը՝ Անահիտը, երկուորեակներ են: Հայրը Էտմոնի անուանակոչուած է ի պատիւ ֆրանսացի բանաստեղծ եւ թատերագիր Էտմոն Ռոստանի:

Քիրազը ուսանած է Գահիրէի Նուպարեան Ազգային Վարժարանը, այնուհետեւ՝ ֆրանսական գոլէճը: Նուագած է շեփոր: 10 տարեկանին նկարած է իր առաջին կտաւը՝ 17-րդ դարու կրօնական թեմաներով նկարի կրկնօրինակը, որ նուիրուած է Պաղտատի հայկական եկեղեցիին: Քիրազի առաջին քաղաքական ծաղրանկարը տպագրած է «Image» «Parade», «La Réforme d’Alexandrie» եւ «Al Moussavar» ամսագիրները «Քիրազ» ստորագրութեամբ, երբ ան 17 տարեկան էր:

1946 թուականին Գահիրէէն տեղափոխուած է Փարիզ: Ուսանող եղած է Փարիզի ’Académie de la Grande Chaumière-ին: 1950-1951 թուականներուն աշխատակցած է «La Bataille» թերթին, 1951-1952 թուականներուն՝ «le Rouge et le Noir» (Կարմիր եւ Սեւ), 1952-1954 թուականներուն՝ «Samedi Soir» (Շաբաթ Երեկոյ), 1955-1959 թուականներուն՝ «Ici Paris» (այստեղ Փարիզ է) թերթերուն, ուր ստեղծուած է «Carnets de Belles» շարքը: Յետ պատերազմեայ շրջանին ընկերացած է երիտասարդ ծաղրանկարիչներու հետ՝ Պոյնէի, Էֆելի, Բելուսի, Ֆեզանի, Բոսկի, Շավալի, Ալդեբերի, Դուբուայի հետ:

1959 թուականին Մարսէլ Դասոն, որ արդէն նկատած է Քիրազի տաղանդը, կը խնդրէ անկէ ստեղծելու Les Parisiennes» («Փարիզուհիներ») շարքն իր նորաստեղծ «Jours de France» թերթի համար։ Այստեղ սկսած է Քիրազի յայտնի «Փարիզուհիներ» շարքը՝ երիտասարդ, թեթեւ, սլացիկ, էլեգանտ, երկար ոտքերով, սփրթնած դեմքերով, խելացի փարիզուհինեը: 1970 թուականին Հիու Հեֆներու խնդրանքով «Փարիզուհիները» տպագրեց «Փլեյբոյ» ամսագիրը:

Քիրազ հեղինակ է աւելի քան 25.000 նկարներու, որոնց կ'ընկերանան երկխօսութիւններ եւ մեկնաբանութիւններ: Ան գրած է «Ինքնակենսագրութիւն եւ յիշողութիւններ» գիրքը: Քիրազի «Փարիզուհիներ» շարքի նկարները ցուցադրուած են  Ֆրանսայի եւ արտերկրի բազմաթիւ պատկերասրահներու մէջ: 25 գործեր կը գտնուին Փարիզի «Քարնաւալէ» (Carnavalet) թանգարանին մէջ:

Քիրազի ալպոմները սկսան հրատարակել 1950-ական թուականներուն:

Քիրազ սահուն հայերէն կը խօսէր։ Միայն վերջերս է, որ ան առիթ ունեցած էր Հայաստան այցելելու։ Այս գծով, հարցազրոյցի մը ընթացքին, ան ըսած էր․-

## Երգիծանկարներու հաւաքածոյ
*Lissi, Diogène, 1954,
*Carnet de belles, Pulcinella, 1959,
*Les Parisiennes (Parisian Women), Denoël, 1963,
*Les Parisiennes au volant, Denoël, 1966,
*La Parfaite Secrétaire, Denoël, 1967,
*Parlez-moi de moi։ les Parisiennes, Denoël, 1973,
*Sonate à quatre mains, Filipacchi-Denoël, 1978,
*Les Femmes de Kiraz, Plon, 1985,
*Les Parisiennes se marient, Assouline, 1994,
*Je les aime comme ça (I Like Them That Way), Denoël, 2000,
*Jamais le premier soir( Never the First Night), Denoël, 2001,
*Kiraz dans Playboy (Kiraz in Playboy), Denoël, 2002,
*Elles et moi (The Girls and I), Denoël, 2003,
*Mini drames, Denoël, 2005։

## Պարգեւներ
* «Պատուոյ  լեգէոն շքանշան»
* «Փարիզի պատուաւոր քաղաքացի»

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
*Պաշտօնական կայք
*էդմոն Քիրազ, Ծագումով հայերը

Ստորոգութիւն:Հայ ծաղրանկարիչներ
Ստորոգութիւն:1923 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Գահիրէ ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ այբբենական կարգով
Քիրսթէն Տանսթ

**Քիրսթէն Տանսթ** (), ամերիկացի դերասանուհի, երգչուհի, մոտել։ Յայտնի ֆիլմերէն են «Ճումանճի» եւ «Սարդ-մարդը»:

## Կենսագրութիւն
Տանսթը Փոյնթ Փլիզընթ, Նիւ Ճըրզի ծնած է, Կլաուս Հերման Տանսթի եւ Ինես Ռըփրեխտին ընտանիքին: Ան ունի կրտսեր եղբայր մը, Քրիսթիան Անոր հայրը Siemens-ին աշխատած է որպէս բուժծառայող, մայրըէ Lufthansa-ին որպէս ուղեկցուհի: Ան նկարիչ եղած է նաեւ եւ որոշ ժամանակ պատկերասրսհի մը տէրը: Տանսթի հայրը գերմանացի է, Համպուրկ ծնած է, մայրը Նիւ Ճըրզի ծնած է գերման եւ շուէտացի ծագումով ծնողքէն: Մինչեւ տասնմէկ տարեկանը Նիւ Ճըրզի բնակած եւ սորված է: 1993-ին անոր ծնողքը կը բաժնուի եւ որու հետեւանքով ան իր եղբօր եւ մօր հետ տեղափոխուեցաւ Լոս Անճելըս:

## Գործունէութիւն
Տանսթի համար նուաճում դարձած է 1994-ին իր խաղցած վեմպայր երեխայի դերը «Հարցազրոյց վեմպայրի հետ» ֆիլմի մէջ։ Ֆիլմը ոչ միանշանակ գնահատումներ ստացած է, սակայն քննադատները Տանսթի աշխատանքը գոված են: Ռոճըր Էպերթը մեկնաբանած է, որ Տանսթի ըրած երեխայ վեմպայրի մարմնաւորումը ֆիլմի ամենասարսափազդու դրուագներէն է:: Ֆիլմին մէջ եղած է անոր առաջին պատկերային համբոյրը Պրետ Փիթի, որ իրմէ 18 տարիով մեծ էր:: Իր դերին համար Տանսթը ստացաւ MTV Movie Awards («Տարուան յառաջադիմութիւն»), Սաթուրն մրցանակը:

## Անձնական կեանք
2008-ի սկիզբին Տանսթը դեպրեսիայէն բուժում ստացած է Եութա նահանգի «Cirque Lodge» կեդրոնէն ներս: Մարտի աւարտին ան կեդրոնէն դուրս ելած է եւ «Ամբողջ ամենալաւը» ֆիլմին նկարահանումներուն անցած է: Նոյն տարուան Մայիսին ան բացայայտ պատմած է բուժումներուն մասին փարատելու համար ոգելիցէն եւ թմրակախուածութենէն բուժուելու շշուկները: «Այժմ, երբ ես ինծի կը զգամ շատ աւելի ուժեղ, պատրաստ եմ ըսելու այդ մասին: Վհատութիւնը շատ լուրջ հիւանդութիւն մըն է, որուն մասին շշուկներ արձակելը անկարելի է»: 2011-էն Տանսթն ունի Միացեալ նահանգներու Գերմանիոյ երկքաղաքացիութիւն: 2002-էն մինչեւ 2004-ը Տանսթը կը հանդիպէր դերասան Ճէյլ Ճիլընհոլին  հետ: 2007-ին ան Razorlight խումբի մասնակից Ճոնի Պարելին  հետ սիրավէպ մը ունեցած է: 2012-էն մինչեւ 2016 թուականները կը հանդիպէր «Ճամբուն վրայ» ֆիլմի իր գործընկեր դերասան Կարեթ Հետլունտին  հետ: 
2016-ին Տանսթը սկսաւ հանդիպիլ դերասան Ճեսի Փլեմընսին  հետ, որուն հետ նկարահանուած էր «Ֆարկոյ» ֆիլմաշարին մէջ:. 2017-ի Յունուարին յայտնի դարձած է, որ անոնք նշանադրուեր են:. Զոյգը ունի զաւակ մը՝ 2018-ի 3 Մայիսին ծնած Էնիս Հոուըրտ Փլեմընսը::

2004 թուականի ԱՄՆ նախագահական ընտրութիւններուն Տանսթը տեմոքրաթ թեկնածու Ճոն Քերրիին աջակցած է։ Չորս տարի անց, ան պաշտպանած է նոյնպէս տեմոքրաթ Պարաք Օպամայի թեկնածութիւնը։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:30 Ապրիլի ծնունդներ