Ուիլիըմ Փրեսքոթ

**Ուիլիըմ Փրեսքոթ** (, ամերիկացի պատմաբան, Սպանիայի պատմութեան XV-XVI 15-16-րդ դդ. աշխատութիւններու հեղինակ:

## Կեանք եւ գործունէութիւն
### Ընտանիք
Ուիլիըմ Փրեսքոթը ծնած է Սեյլըմ, ծնողներու՝ Ուիլիըմ Փրեսքոթ Կրտսերի ծերակուտական եւ Քեթրին Կրին Հիքլինկի առաջնէկն է: Ուիլիըմէն բացի՝ ծնողներն ունեցեր են եւս վեց զաւակ, որոնցմէ չորսը մահացեր են մանուկ տարիքին: Ուիլիըմի պապը՝ Ուիլիըմ Փրեսքոթը (1726-1795), ԱՄՆ ԱՄՆ անկախութեան համար մղուած պատերազմի հերոսներէն է: Ղեկավարեր է Պանքըր-Հիլլի ապստամբութիւնը եւ այստեղ ալ կրթութիւն ստացեր է եպիսկոպոսական Սուրբ Երրորդութիւն եկեղեցւոյ վանահայր դոկտոր Ճոն Կարտների քով:

### Կրթութիւն
1811 թուականի Օգոստոսին Ուիլիըմ Փրեսքոթը ընդունուեր է Հարվըրտի քոլէճի իրաւաբանական կաճառի երկրորդ դասընթացի շրջանը: Դժբախտ պատահարի հետեւանքով կորսնցուցած է մէկ աչքի տեսողութիւնը, ինչ որ ամբողջ կեանքին մէջ հետապնդեր է զինք: Ծանրաբեռնուած աշխատանքը յանգեցուցած է տեսողութեան ի սպառ կորստին։ Ուիլիըմ Փրեսքոթն ստիպուած եղեր է օգտուիլ ընթերցողներու ծառայութիւնէն, իսկ իր գիրքերը գրած է յատուկ շրջանակով տողացոյցի միջոցով. միաժամանակ ան զարգացուցած է գերմարդկային ընդունակութիւններ՝ կարողանալով բնագիրէն անգիր յիշել եւ վերարտադրել աւելի քան 60 էջ: 1814 թուականին աւարտեր է համալսարանը, որմէ յետոյ 1816-1817 թուականներուն ճամբորդեր է Եւրոպա, եղած է Անգլիա, Ֆրանսա, Իտալիա:

1820 թուականին Ուիլիըմ Փրեսքոթն ամուսնացեր է Սիւզըն Էյմորիի հետ, անոնք ունեցեր են չորս զաւակ: Ամուսնութիւնէն յետոյ որոշեր է նուիրուիլ գրականութեանը:

## Ստեղծագործութիւն

### Առաջին յօդուածներ
1821 թուականին Ուիլիըմ Փրեսքոթը *North American Review*  պարբերականին մէջ հրապարակեր է Ճորճ Պայրըն|լորտ Պայրըն]]ի նամակներու համառօտ ակնարկը, որը հասցէագրուած էր Հռոմի պապին: Սկիզբը Ուիլիըմ Փրեսքոթը ցանկացեր է նուիրուիլ իտալական գրականութեանը, սակայն, Ճորճ Թիքնորի (*George Ticknor*) հետ ընկերութեան շնորհիւ սկսեր է ուսումնասիրել Սպանիայի եւ Լատինական Ամերիկայի պատմութիւնը: Աւելի ուշ Թիքնորը դարձեր է  Փրեսքոթի կենսագիրը եւ գրած է «Ուիլիըմ Հիքլինկ Փրեսքոթի կեանքը» (*The life of William Hikcling Prescott* ) գիրքը, որը հրատարակուեր է Պոսթընի մէջ, 1864 թուական եւ վերահրատարակուեր է 1875 թուականին:
մինի|Փրեսքոթի պապի՝ Ուիլիըմ Փրեսքոթի պրոնզաձոյլ արձանը Չարլսթաունի մէջ, Մասսաչուսեթս|alt=A statue of a man wearing cape and hat, and holding a sword standing to the left

### Պատմական աշխատութիւններ: Վախճան
1837 թուականին լոյս տեսեր է «Ֆերտինանտի եւ Իզապէլլայի պատմութիւնը» (*History of Ferdinand and Isabella*)՝ Ուիլիըմ Փրեսքոթի տասնամեայ աշխատանքի արդիւնքը։  Որմէ յեոյ ան յայտնի դարձեր է որպէս պատմաբան եւ ճանաչման  արժանացեր է ընթերցողներու կողմէն: 1843 թոպականին լոյս տեսեր է «Մեքսիկայի նուաճման պատմութիւնը» (գրուած է Սպանացի պատմաբան Փասքալ տե Կայանկոսա Արսէի աջակցութեամբ) եւ 1847 թուականին՝ «Փերուի նուաճման պատմութիւնը»: Անոր վերջին աշխատութիւնը՝ «Ֆիլիփ II-ի պատմութիւնը», մնացեր է անաւարտ (հատոր I եւ II 1855 թուական, հատոր III 1858 թուական): 1858 թուականին Ուիլիըմ Փրեսքոթը կաթոպածահար եղեր է, իսկ մէկ տարի անց պատահած երկրորդ կաթուածը դարձեր է իր մահուան պատճառը:

1859 թուականին լոյս տեսեր են իր՝ տակաւին անտիպ կենսագրական նիւթերը եւ նամակագրութիւնը: 

1870-1874 թուականներուն Ճ. Քիրքի (J. F. Kirk) խմբագրութեամբ 16 հատորով լոյս տեսեր է Ուիլիըմ Փրեսքոթի երկերու լիակատար ժողովածուն: Հետագային ժողովածուն վերամշակեր է Ու. Մունրոն (W. H. Munro) եւ 1904 թուականին լոյս տեսեր է 22 հատորով, վերահրատարակուեր՝ 1968 թուականին: Ուիլիըմ Փրեսքոթի *Նամակաները* ժողվեր է Ռոճըր Ուոլքոթը (Roger Wolcott) (1925 թվական), իսկ *Գեղարուեստական գրառումները*՝ Հարվի Կարտիները (C. Harvey Gardiner) (1961 թուական):

Անոր գիրքերը թարգմանուեր են բազմաթիւ լեզուներով եւ 19-րդ դարուն մեծ ճանաչում վայելած են:

## Գիտական ժառանգութիւն
Ուիլիըմ Փրեսքոթը XIX 19-րդ դարու դրապաշտ պատմագրութեան դասական  ներկայացուցիչ է: Ան ձգտեր է ստեղծել պատմա-դիւցազներգական աշխատութիւններ: Ուիլիըմ Փրեսքոթը գիտական շրջանառութեան մեջ դրած է սպանական արխիւի մինչեւ այդ անյայտ փաստաթուղթեր: Անոր ճանաչման գործին մեծ դերակատարում ունեցեր է  կուրութեան փաստը: Ուիլիըմ Փրեսքոթի աշխատութիւնները ոգեւորեր են ամերիկացի երկաթուղային մագնատ Էտուարտ Այերին (1841-1927): Ան սկսեր է հաւաքել հնդկական մշակոյթի եւ գրականութեան մեծ հաւաքածոյ, որոնց մէջ կային գաղութային շրջանին վերաբերող բացառիկ ձեռագրեր, որոնք համալրած են Շիքակոյի Նիւ Պերրիի գրադարանի եւ Շիքակոյի բնական պատմութեան թանգարանի հիմնական հաւաքածոները:

## Յարգանքի տուրք
* Ի պատիւ պատմաբանի՝ Արիզոնա նահանգի մէջ Ուիլիըմ Փրեսքոթի անունով քաղաք է անուանակոչուեր է:
*Պոսթընի մէջ կը գտնուի Փրեսքոթի տուն-թանգարանը (ան ապրեր է այդ տանը  մէջ 1845-1859 թուականներուն), որն ընդգրկուեր է ԱՄՆ ազգային պատմական յուշարձաններու ցանկին մէջ:
*Արեքիփայի մէջ (Փերու), ի պատիւ Ուիլիըմ Փրեսքոթի, անուանակոչուեր է անգլո-սպանական քոլէճ:

## Ուշագրաւ փաստ
*Հարվըրտի համալսարանի մէջ ուսանած տարիներուն Փրեսքոթը վարձած էր այն բնակարանը, որ ժամանակին վարձած էր աւագ Փրեսքոթը: Տարիներ անց Ուիլիըմ Փրեսքոթի որդին վարձած է նոյն սենեակը։

## Աշխատություններ
* 
* *Spain’s Conquest of the Moors*, 1840
* Завоевание Мексики (*History of the Conquest of Mexico*, 1843). // журнал «Отечественные Записки», № 1-9, 1848.
* *Biographical and Critical Miscellanies* (1845).
* *History of the Conquest of Peru* (1847).
* *History of the Reign of Philip II* (1855-58) — не завершен.
* *The Correspondence of William Hickling Prescott (1833—1847)*. Ed. by Roger Wolcott. Massachusetts Historical Society, 1925.
* *The Literary Memoranda of William Hickling Prescott*. 2 vols. Ed. by C. Harvey Gardiner. Oklahoma, 1961.
* *The Papers of William Hickling Prescott*. Ed. by C. Harvey Gardiner. Illinois, 1964.
## Սկզբնաղբյուրներ
* Gardiner, Clinton Harvey (1969), *William Hickling Prescott, a Biography.* Introd. por Allan Nevis, Austin:Texas University Press. ISBN 0-292-70005-9
* 
* 
* 
* 
* 

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին յղումներ

* Ուիլիըմ Փրեսքոթի տուն-թանգարան
* 1844 թուականի գրախօսութիւն «Մեքսիքայի նուաճման պատմութեան» վերաբերեալ Վիքիդարանի մէջ
* Ուիլիըմ Փրեսքոթ Դեկտեմբեր 20, 2008
* familysearch.org Դեկտեմբեր 20, 2008
* Johnson, Rossiter, and John Howard Brown. *The Twentieth Century Biographical Dictionary of Notable Americans.* Boston: Biographical Society, 1904. googlebooks Retrieved August 26, 2009
* Տէյվիտ Լեւին Ռոմանթիք արուեստի պատմութիւն: Պանքրոֆթ, Ուիլիըմ Փրեսքոթ, Մոթլի եւ Փարքմեն
* [Կենսագրութիւն [1911 թուական|1911] թուականի հանրագիտարանին մէջ]
* Քոլումպիայի հանրագիտարանի յօդուած
* 
*Կենսագրութիւնը ''Անգլիական գրականութեան կենսագրական համառօտ հանրագիտարանին մէջ''
* ''History of the Conquest of Mexico, with a Preliminary View of Ancient Mexican Civilization, and the Life of the Conqueror, Hernando Cortes'', by William H. Prescott, full-text online reproduction by Electronic Text Center, University of Virginia Library

Ստորոգութիւն:Ամերիկացի պատմաբաններ
Ստորոգութիւն:Սպանացի պատմաբաններ
Ստորոգութիւն:Կաթուածէն մահացածներ
Ստորոգութիւն:Պատմաբաններ ըստ ազգութեան
Ստորոգութիւն:Սպանիայի պատմագիրներ
Ստորոգութիւն:Փերուի պատմագիրներ
Ստորոգութիւն:Մեքսիքայի պատմագիրներ