Սուրբ Պողա Մենակեաց

**Սուրբ Պօղա Մենակեաց** կամ **Սուրբ Պօղա Անապատական** կամ **Սուրբ Պօղոս Մենակեաց** կամ **Սուրբ Պօղա** կամ **Սուրբ Պօղոս Թիպէացի** եւ կամ **Աբբա Պօղա**։ Արդի-արեւմտահայերէնի տառադարձութեամբ՝ **Ապպա Փօլա** (արաբերէն՝ الأنبا بولا أوّل السوّاح) (Եգիպտերէն-Ղպտերէն՝ Ⲁⲃⲃⲁ Ⲡⲁⲩⲗⲉ, Աււա Փաւլէ) (անգլերէն՝ Paul the First Hermit) (աղեքսանդրական յունարէն՝ Παῦλος ὁ Θηβαῖος), (լատիներէն՝ Paulus Eremita, Պաուլոս Էրէմիթա) (՝ Թիպէ): Եգիպտացի Սուրբ՝ Եգիk՛պտոսի Ղպտի Ուղղափառ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի (Հայսաստանեաց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցւոյ քոյր եկեղեցի)։ Ան կը համարուի առաջին Քրիստոնեայ ճգնաւորը, խոտաճարակն (բուսակեր) ու սակաւապէտը (քիչով գոհացող ՝ սնանող, պարզակեաց):

Սուրբ Պօղան ապրած է Թիպէայի անապատին մէջ 16 տարեկանէն մինչեւ 113 տարեկանը։ Ան բացի իր Եգիպտական (Ղպտի) Ուղղափառ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցիէն եւ իր քոյր՝ ոչ-Քաղկեդոնական մնացած եկեղեցիներէն (Հայաստանեաց, Եթովպիական, Ասորի / *Սըրեան* եւ Հնդկական) սրբադասուած է Ուղղափառ (Քաղկեդոնական) ու Կաթողիկէ եկեղեցւոյ կողմէն։

Անոր անունը կը յիշուի Հայաստանեաց Առաքելական Սբ․ Եկեղեցւոյ ինչպէս նաեւ Հայ Կաթուղիկէ եկեղեցւոյ պատարագին «Միանձնացելոց սրբոց» (այսինքն աշխարհէն քաշուած, միայնակ ապրող, շրջիկ ճգնաւոր Սուրբեր) ցանկին մէջ՝ «Պօղոսի, Անտօնի, Պօղայ, Մակարայ, Ոնոփրիոսի, Աբբայ Մարկոսի եւն․․․»։ 

## Վկայաբանութիւն (Սուրբի մը կենսագրութիւնը)
Սուրբ Պoղա առաջին մենայեացին պատմութիւնը (բացի իր՝ եգիպտական եկեղեցւոյ յայսմաւուրքէն) լատիներէնով արձանագրած է Սուրբ Հիերոնիմոս-ը (անգլերէն՝ Jerome), հաւանաբար 375–376-ին։

Սուրբ Պօղա Թիպէացին ծնած է մօտաւորապէս 227 թուականին, Եգիպտոսի Թիպէ (անգլերէն՝ Thebes, արաբերէն՝ طيبة, հին-յունարէն Θῆβαι, *Թիպայ*) քաղաքին մէջ։ Պօղոսը (Պօղան) եւ իր ամուսնացած քոյրը կը կորսնցնեն իրենց ծնողքը։ Անոր քրոջ ամուսինը, որպէսզի տիրանայ անոր ժառանգին, կը մատնէ իրեն հալածիչներուն։ Ըստ Հիերոնիմոս-ի  «Հայրերու կեանքը, Պօղոս Առաջին Ճգնաւորի Կեանքը» գիրքին (լատիներէն՝ Vitae Patrum (Vita Pauli primi eremitae), «Վալէրիանոս»-ի եւ «Դէկիոս»-ի հալածանքներուն ժամանակ երիտասարդ Պօղոս կը փախչի Թիպայի անապատը, մօտաւորապէս 250 Ք․Ե․ թուականին։

Ան ապրած է վերոյիշեալ անապատին մէջ գտնուող քարայրի մը մէջ, վճիտ աղբիւրի մը եւ արմաւենիի մը քովը։ Ծառին տերեւներով ան իր հագուստը կը շինէր, իսկ պտուղով սնունդ կը սդանար (ուրիշ ոչ մէկ բան կ՚ուտէր), մինչեւ ան կը դառնայ 43 տարեկան երբ կուռապ մը (մեծ ագռաւ, անգլերէն՝ raven) կը սկսի ամէն օր կէս բաղարջ հաց բերել իրեն։ Ան այդ քառայրին մէջ կը շարունակէ ապրիլ իր կեանքին մնացած օրերը, հարիւր տարեկանէն ալ ետք։
Պատկեր:Remete Szent Pál látogatása Remete Szent Antalnál.png|Սուրբ Անտոն կ՚այցելէ Սուրբ Պօղային (Հունկարական սրբանկար)։
Պատկեր:Diego Velázquez 010.jpg|Սուրբ Անտոն կ՚այցելէ Սուրբ Պօղային (սրբանկարը՝ Սպանացի պատկերահան Տիէկօ Վէլասքէս-ին, Diego Velázquez)


Սուրբ Պօղոս Թիպէցիի մասին (որ Եգիպտոսի մէջ կը ճանչցուի իբրեւ Աբբա Պօղա) մինչեւ այսօր կը լսենք Սուրբ Անտոնիոսի շնորհիւ։ 342 Թուականի մօտերը երազին մէջ կ՚իմանայ աւագ ճգնաւորին գոյութեան մասին, եւ կը մեկնի անոր գտնելու համար։ Հիերոնիմոս (անգլերէն՝ Jerome) կը պատմէ թէ Սուրբ Անտոն-ը  (յունարէն՝ Ἀντώνιος - *Անտոնիոս*, արաբերէն՝ القديس أنطونيوس الكبير, լատիներէն՝ Antonius, եգիպտերէն-ղպտերէն՝ Ⲁⲃⲃⲁ Ⲁⲛⲧⲱⲛⲓ - *Աււա* *Անթօնի*) կայցելէ Սուրբ Պօղային երբ վերջինս 113 տարեկան էր։ Անոնք կը զրուցակցին ամբողջ օր մը եւ գիշեր մը, «Յայսմաւորք»-ը զոյգ սուրբ հայրերէն անեն մէկը կը պատկերէ միւսին հացը օրհնելու, բաժնելու եւ օհնելու հրաւիրելու դիրքին մէջ, ի նշան պատուոյ եւ յարգանքի՝ Պօղան զհացը կը բռնէ մէկ կողմէն, միւս կողմը կը զետեղէ Աբբա Անտոնի ձեռքին մէջ, եւ իսկոյն հացը կը կտրուի երկու մասի եւ ամեն մէկը կը վերցնէ իր բաժինը։ Երբ Սբ․ Անտոն երկրորդ անգամ կ՚այցելէ Սբ․ Պօղային, վերջինս մահացած կ՚ըլլայ։ Անտոն Պօղային կը հագցնէ թիկնոց մը (անգլերէն՝ tunic) որ նուէր ստացած էր Սբ․ Աթանաս Աղեքսանդրացիէն, եւ կը թաղէ անոր, ըստ վկայաբանութեան (սուրբի մը կենսագրականը) երկու առիւծներ կ՚օգնեն անոր գերեզմանը փորելու։ Աբբա Անտոնը կ՚առնէ այն արմաւենիի տերեւներէն հիւսուած պատմուճանը զոր զգենած էր (որ հագած էր) Աբբա Պօղան։ Գերագոյն աստիճանի յարգանգ կը ցուցաբերէր այս պատմուճանին նկատմամբ, զայն հագուելով տարին միայն երկու անգամ՝ Սբ․ Յարութեան (Զատիկ) եւ Հոգեգալստեան (անգլերէն՝ Pentecost) տօնին։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Remete Szent Pál látogatása Remete Szent Antalnál.png|alt=Անտոն|Սուրբ Անտոն կ՚այցելէ Սուրբ Պօղային (Հունկարական պատկեր)
Պատկեր:Diego Velázquez 010.jpg|Սուրբ Անտոն կ՚այցելէ Սուրբ Պօղային (Սպանացի պատկերահան՝ Տիէկօ Վէլասքէս, Diego Velázquez)
Պատկեր:Relics of Saint Paul the First Hermit - Santa Maria in Porto - Ravenna 2016.jpg|Սուրբ Պօղայի մասունքները, Սանթա Մարիա՝ Փօրթօ - Ռաւէննա, հիւսիսային Իտալիա 2016
Պատկեր:Monastery of Saint Paul the Anchorite.JPG|Սուրբ Պօղայի Վանքը, Եգիպտոս
Պատկեր:Monastery Of St Paul The Anchorite , The Cave Church, Red Sea , Egypt .jpg|Քարայր-եկեղեցին՝ Սուրբ Պօղայի Վանքը, Կարմիր ծով՝ Եգիպտոս
Պատկեր:دير الأنبا بولا.jpg|Սուրբ Պօղայի Վանքը, Եգիպտոս
Պատկեր:Icon of Saint Paul the Hermit, Monastery of Saint Paul, Egypt - MSBZ004 B31 - Dumbarton Oaks.jpg|Սուրբ Պօղայի Պատկերը, Եգիպտոս
Պատկեր:Cave Church of Saint Paul, Monastery of Saint Paul - Narthex, Saints Sarapion, Anthony, and Paul the Hermit - MSBZ004 B84 - Dumbarton Oaks.jpg|Սուրբ Պօղայի քարանձաւ-եղեցւոյ գաւիթը (անգլերէն՝ narthex), Սուրբ Պօղայի վանք , Սուրբեր՝ Սարապիոն, Անտոնիոս եւ Պօղոս -Պօղա (պատկերը յստակ չէ)
Պատկեր:Cave Church of Saint Paul, Monastery of Saint Paul - Nave, Shrine of Saint Paul, entrance, Moses the Black - MSBZ004 B79 - Dumbarton Oaks.jpg|Սուրբ Պօղայի քարայր-եկեղեցին, Սուրբ Պօղայի վանք - Սուրբ Մովսէս Սեւամորթ-ին պատկերը
Պատկեր:Saint Paul Monastery Library manuscripts, Egypt - Page of unidentified Coptic manuscript with Saint Paul the Hermit illustration - MSBZ004-B122 - Dumbarton Oaks.jpg|Եգիպտոսի Սուրբ Պօղա վանքի մատենադարանի ձեռագիրներէն - անյայտ էջ՝ Սուրբ Պօղա Ճգնաւորի նկարազարդը
Պատկեր:دير الانبا بولا بالبحر الاحمر - تصوير ابرام تاوضروس.jpg|Կարմիր ծովու Սուրբ Պօղայի վանքը։
Պատկեր:Cave Church of Saint Paul, Monastery of Saint Paul - Narthex, dome, Rider saints - MSBZ004 B9 - Dumbarton Oaks.jpg|Սուրբ Պօղայի քարայր եկեղեցին, Սուրբ Պօղայի վանք - եկեղեցւոյ միջավայրին (կեդրոնական մասը) մէջ գտնուող գմբէթը
Պատկեր:Icon of Saints Anthony and Paul, Monastery of Saint Paul, Egypt - MSBZ004 B119 - Dumbarton Oaks.jpg|Սուրբ Անտոնը կ՚այցելէ Սուրբ Պօղան, Սուրբ Պօղայի վանք, Եգիպտոս
Պատկեր:Cave Church of Saint Paul, Monastery of Saint Paul - Central nave, Three Hebrews protected by angel - MSBZ004 B82 - Dumbarton Oaks.jpg|Սուրբ Պօղայի քարայր եկեղեցին, Սուրբ Պօղայի վանք - եկեղեցւոյ միջավայրը (կեդրոնական մասը), հրեշտակը կը պաշտպանէ երեք եբրայեցիները (hին կտակարանի պատմութիւններէն)
Պատկեր:Monastery of Saint Paul, Egypt, daily life of monks - Monks of monastery - MSBZ004 A98 - Dumbarton Oaks.jpg|Սուրբ Պօղային վանք, Եգիպտոս, վանականներու առօրեան։
Պատկեր:San Pablo Ermitaño, por José de Ribera.jpg|Սուրբ Պօղոսը (Պօղա-ն)՝ ճգնաւորներուն ռահվիրան, գանգի մը առջև կը խոկայ իր մենարանի առանձնութեան մեջ:  Սպանացի նկարիչ՝ Խուսեփէ (կամ՝ Ժուզեպէ) Տի Ռիպէրա Jusepe de Ribera։


## Տե՛ս Նաեւ

* Սուրբ Փաֆնութիոս Խստակեաց։
* Սուրբ Ոնոփրիոս։
* Սերժիոս Ռէշայնացի։
* Համացոյց Աւետարաններ։
* Սուրբ Երրորդութիւն։

## Ծանօթագրութիւններ