open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մեքսիքայի Հայերը

** Մեքսիքայի Հայերը** (), ազգային փոքրամասնութիւն Միացեալ Նահանգներու Մեքսիքա նահանգին մէջ։

Դիւանագիտական յարաբերութիւններ Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Մեքսիքայի միջեւ հաստատուած են 1991 թուականին։

Մեքսիքայի հայ գաղութը կազմավորվել է 1920-ական թուականներէն ետք՝ ԱՄՆ գացող գաղթականներէն, որոնք հիմնականին մէջ խարբերդցիներ էին։ 1946 թուականին Մեքսիքայի մէջ բնակած է 350 հայ՝ կենդրոնացած Մեքսիքոյի մէջ, մասամբ ալ Պուեբլա քաղաքին մէջ։ Հայերու զգալի մասը զբաղած է կօշկակարութեամբ։
Գործած են ՀԲԸՄ Մեքսիքոյի մասնաճիւղը, ՀՀԴ տեղական կազմակերպութիւնը, եկեղեցասէր կանանց միութիւնը, «Արա» ֆութպոլի խումբը։

1994 թուականին Մեքսիքոյի մէջ բնակուած է շուրջ 40 հայ ընտանիք, 2003 թուականին հայերու թիւը երկրի մէջ հասած է 400-ի։ Ներկայիս Մեքսիկայի մէջ կը բնակուի 500 հայ, սակայն համայնքը դեռեւս կազմաւորուած չէ. չունի հաւաքատեղի կամ ազգային որեւէ կազմակերպութիւն։ Հայերը կենդրոնացած են հիմնականին Մեխիքոյի (300) եւ Պուեբլայի մէջ (200)։ 
Մեքսիքայի նշանավոր հայերէն են գործարարներ Ս. Պալունեանը եւ Շ. Քրդիկեանը, ճարտարագետ Ջ. Նշանեանը, ֆիզիքոս Շ. Հաճեանը, աստղագէտ տոքթոր Պարիս Փիշմիշը եւ այլք։ Մեքսիքոյի մէջ ապրած ու ստեղծագործած է բանաստեղծ եւ թատերագիր Մկրտիչ Հաճեանը (1915-85 թթ.)։ 2000 թուականին Մեքսիքայի կառավարութեան կազմին մէջ ընդգրկուած է հայազգի Խոսէ Սարուխանը (Սարուխանեան), որ ստանձնած է ընկերային արդարութեան յանձնախումբի նախագահի պաշտօնը։

## Յայտնի մեքսիքահայեր
* Մկրտիչ Հաճեան
* Խոսէ Սարուխան
* Բարիս Փիշմիշ
* Արմէն Օհանեան
* Արթուրօ Սարուխան
* Գառլոս Անթառամեան
* Ռոզա Գլորիա Չագոյեան

## Գրականութիւն
* «Հայրենիք» տարեգիրք, Պոսթըն, 1946, էջ 230-232։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մեքսիքա
Ստորոգութիւն:Հայկական սփիւռք
Մեքսիքօ

300px|մինի|աջից|'''Մեքսիքօ'''

**Մեքսիքօ** (սպաներէն՝ Ciudad de México, թարգմանաբար՝ *«Մեքսիքայի քաղաքը»*), Մեքսիքայի մայրաքաղաքը, երկրի քաղաքական, տնտեսական, արդիւնաբերական եւ մշակութային կեդրոն։ Թոքիոյէն (Մեծ Թոքիօ) եւ Սէուլէն ետք բնակուածութեամբ երրորդ  համախմբութիւնն է։ Ըստ ՄԱԿ-ի հաշուետուութեան տուեալներուն Մեքսիքոյի մէջ կ՛ապրի 8.721.000 մարդ։

Ստորոգութիւն:Մեքսիքօ
Ստորոգութիւն:Հիւսիսային Ամերիկայի երկրներու մայրաքաղաքներ
Ստորոգութիւն:Մեքսիքոյի քաղաքներ
Մէզիրէ Կեդրոնական Վարժարան

250px|մինի|աջից
**Մէզիրէ Կեդրոնական Վարժարանը** շարունակութիւնն է Մէզիրէի մէ 1880 ականներէն սկսեալ Ս. Աստուածածին Մայր եկեղեցիի կողքին բացուած մանչերու եւ աղջկանց ծխական ՄԷԶԻՐԷ ԿԵԴՐՈՆԱԿԱՆ ՎԱՐԺԱՐԱՆՆԵՐՈՒՆ։ Կեդրոնական վարժարանի հիմնադրութեան աշխատանքներուն մէջ նկատառելի դեր ունեցած են Աւետիս Տէրոյեան եւ Սարգիս Զատուրեան։

Միայն աղջկանց բաժինը կը սկսի ունենալ տարեկան 20 եւ աւելի աշակերուհին։ Կեդրոնականի տեսչութիւնը կը ստանձնէ Յակոբ ԷՖէնտի Սիմոնեան, կ՛ունենայ ուսուցչական կազմ մը, որուն շարքին է Ռուբէն Զարդարեան։ 1901-ին վարժարանը կ՛ունենայ իր առաջին շրջնաւարտները։ 1913-1915 տօնրէնութեան պաշտօնը կը յանձնուի Երուանդ Սրմաքէշխանլեանին, գրական ծածկանունով Երուխանին։ Կեդրոնականը կը բաղկանայ 12 դասարաններէ։ Այստեղ կը դասաւանդուին չորս լեզուներ, հայերէն, թրքերէն,Ֆրանսերէն , անգլերէն։ Աւարտական դասարանները ունին իրենց թերթը, որ կը կոչուի Նոր Գարուն։ 15 տարուան իր պատմութեան ընթացքին ունեցած է աւելի քան 300 շրջանաւարտներ։ 1913-ին, Կեդրոնական վարժարանը կը սկսի պաշտօնապէս անուանուիլ Հայկական Ճեմարան։ Կեդրոնական վարժարանի աշակերտները կը նշե գիրերու գիւտին 1500ամեակը։

Կեդրոնական վարժարանի աշակերտներէն են Վահան Թոթովենց (1889 Մէզիրէ – 1937 Հայաստան) եւ Համաստեղը ( Համբարձում Կէլէնեան, 1985 Փէրչէնճ – 1966 ԱՄՆ)։

## Ծանoթագրութիւններ

## Աղբիւրներ

* Հայ Դպրոցը Անցեալէն Դէպի Այսօր,2017
Սերգէյ Մերկելեան

**Սերգէյ Մերկելեան** (19 Մայիս 1928, Սիմֆերոփոլ — 20 Օգոստոս 2008, Լոս Անճելըս), հայ թուաբանագէտ, գիտութեան եւ կրթութեան ականաւոր գործիչ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է 1928 թուականին Սիմֆերոփոլի մէջ։ Թեկնածուական թէզը կ'առնչուէր գործառնութեան մօտաւորութեան տեսութեան։ 1951 թուականին Մերկելեանը ապացուցած է բազմանդամային մօտաւորութեան հայեցողութիւնը։ 19 տարեկանին էքստըրը աւարտած է Երեւանի Պետական Համալսարանի բնագիտութեան եւ թուաբանութեան դպրոցը։ 21 տարեկան հասակին Մերկելեանը կը դառնայ գիտութիւններու դոկտոր, 25 տարեկանին կ'ընտրուի ԽՍՀՄ եւ ՀՍԽՀ ԳԱ թղթակից անդամ, իսկ 28 տարեկանին՝ Հայաստանի գիտութիւններու ակադեմիայի ակադեմիկոս։ Ան եղած է ԽՍՀՄ ԳԱ Ստեկլովի անուան Թուաբանութեան հաստատութեան բարդ վերլուծութեան բաժինի հիմնադիրը եւ ղեկավարը։ Հետագային Հայաստանի մէջ հիմնած է թուաբանական մեքենաներու Երեւանի գիտահետազօտական հաստատութիւնը, իսկ հետագային նաեւ արտադրական ձեռնարկներ։ Այդպիսով սկիզբ դրուած է ժամանակակից հաշուիչ մեքենաներու արտադրութեան ստեղծման Հայաստանի մէջ։ Շնորհիւ Մերկելեանի կազմակերպական տաղանդի՝ Հայաստանը դարձաւ այդ ուղղութեամբ ԽՍՀՄ հիմնական կեդրոններէն մէկը։ Հատատութեան տնօրէնը եղած է 1956-1960 թուականներուն։ Մերկելեանը ԽՍՀՄ տարիներուն արժանացած է Սթալինեան մրցանակի, իսկ Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահի 26 Մայիս 2008-ի հրամանագիրով պարգեւատրուած է Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանով։ Շքանշանը անոր յանձնուած է Լոս Անճելըսի մէջ, քանի որ այդ ժամանակ Մերկելեանը մշտական բնակութիւն հաստատած էր ԱՄՆ-ու մէջ։ Մերկելեանը մահացած է 2008 թուականին Լոս Անճելըսի մէջ՝ երկարատեւ հիւանդութունէ ետք։

## Գրականութիւն
* Աշոտ Արզումանեան, Հրաշալի էստաֆետը, Երեւան, «Հայաստան», 1971, 207 էջ։

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին Յղումներ
* Յօդուած «Ազգ» օրաթերթին մէջ Սերգէյ Մերկելեանի մասին։
* Սերգէյ Մերկելեանի կենսագրութիւնը
* Սերգէյ Մերկելեանը www.people.am կայքէջին վրայ 
* Ռեզյումեն ՀՀ Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիայի կայքէջին վրայ։
* Սերգէյ Մերկելեանը թուաբանական տոհմածառ նախագիծին մէջ
* Սերգէյ Մերկելեանի մասին «Նոյեան տապանի» յիշարժան տարեթիւերուն մէջ։

Ստորոգութիւն:1928 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:2008 մահեր
Ստորոգութիւն:Սիմֆերոպոլ ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայ թուաբանագէտներ
Ստորոգութիւն:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Ստորոգութիւն:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Ստորոգութիւն:Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետներ
Ստորոգութիւն:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ
Ստորոգութիւն:Աշխատանքային կարմիր դրօշի շքանշանի ասպետներ
Ստորոգութիւն:19 Մայիսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:20 Օգոստոսի մահեր
Ստորոգութիւն:ԵՊՀ շրջանաւարտներ
Մէրամէթճեան Վարժարան

**Մէրամէթճեան Վարժարան**

Վարժարանը հիմնուած է Զէնոփ Էֆէնտի Մէրամէթճեանի նուիրած հողամասին վրայ, Պոլսոյ Հայոց Պատրիարքութեան նախաձեռնութեամբ Ֆէրիգիւղի Վարդանանց եկեղեցւոյ պարտէզին մէջ։ Այդ շրջանի Օսմանեան կայսր՝ Մէհմէտ Րէշատի հրամանագրով վարժարանի փայտաշէն շէնքին կառուցման որոշումը առնուած է: Վարժարանը  1912 թուականին մանկապարտէզի եւ նախակրթարանի բաժիններով, որպէս երկսեռ վարժարան կը սկսի գործել: Իր առաջին հիմնադիրն է Վահան Խիւտավէրտի:

Շէնքը 1952 թուականին հրդեհի վտանգ մը կ'անցընէ: Դարձեալ 1952 թուականին վարժարանին կ'աւելնայ միջնակարգի բաժինը: 1970ական տարիներուն բարերարներ Տէր եւ Տիկին Գէորգ եւ Սիրվարդ Գարամանուկեաններու օժանդակութեամբ  յարկ մը եւս աւելցուած է շէնքին վրայ, որու միջոցաւ  դասարաններու թիւը աւելցած է:

Վարժարանը այժմ մանկապարտէզի, նախակրթութեան եւ միջնակարգի բաժիններով կը շարունակէ գործել։

Տնօրէնն է Արփի Մանուկեան:
Ստորոգութիւն:Վարժարաններ
Մէքս Ռիէմէլթ

**Մէքս Ռիէմէլթ** (, ծնած Արեւելեան Պերլին, Արեւելեան Գերմանիա, 7 Յունուար, 1984), գերմանացի դերասան: Ամէնէն շատ ճանչցուած է իր Ուոլֆկանկ Պոկտանօ դերով Netflix համացանցային կապի *[[Sense8]]* հեռուստաշարին մէջ, իբրեւ հեռուստաշարի գլխաւորներէն:

## Գործի Ասպարեզ
Մէքս սկսաւ իր դերասանական ասպարեզը «սխալմամբ», որովհետեւ ան որեւէ դերասանական խումբի մաս չէ կազմած պատանութեան տարիներուն: Իր կարծիքով, թատերական դպրոցներն ու վարժարանները լաւ ձեւերով չեն մարզեր դերասան մը, այլ անոնք «կը շինեն իրենց ուզած կերպարը քու մէջդ եւ երբ իրենց ուզածը լրանայ, կը կոտրեն քեզ», այդ պատճառաւ ալ ան չ'ուզէր այդ «վտանգին» ենթարկուիլ:

Ըստ Մէքսի, ան շատ աւելի ուրախ է լուսանկարչական գործիքի մը դիմաց, քան թէ բեմի մը վրայ։ Ան միշտ հետաքրքրուած է դերեր ունենալով հեռուստաշարներու մէջ, որոնց «հետաքրքրութիւն արթնցնող հեռուստաշարեր են, ունին լաւ թատերական գրութիւն եւ լաւ մտածուած կերպարներ»:

Ան նաեւ միշտ կ'ուզէ մաս կազմել աշակերտներու ֆիլմերու մէջ, որովհետեւ կը կարծէ, թէ մեր գիտցած ֆիլմերու գունդէն դուրս ելլելու համար պէտք է պատանիներու մտածած ձեւերը տեսնենք եւ իր միջոցը իրենց ֆիլմերու մէջ դեր ունենալն է:

Ան գլխաւոր դեր ունեցած է Տէնիս Կանզըլի բոլոր ֆիլմերուն մէջ, ներառեալ *[[Mädchen, Mädchen]]* ֆիլմին մէջ:

## Մրցանակներ
*2004: Best Actor for Napola (Karlovy Vary International Film Festival)
*2006: Best Young Actor for Der Rote Kakadu (Bavarian Film Awards)

## Տե՛ս նաեւ
* Sense8
* Թուփընս Միտլթըն
* Պրայըն Ճ. Սմիթ
* Տունա Պէյ
* Ամըլ Ամին
* Թինա Տէզայ
* Միկէլ Անճէլ Սիլվէսթր
* Ճէյմի Քլէյթըն

## Արտաքին յղումներ
*
*Մէքս Ռիէմէլթ Rotten Tomatoes-ի վրայ.

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:7 Յունուարի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1984 ծնունդներ
Միապետութիւն

մինի|250px|Ժամանակակից աշխարհի այն պետութիւնները, ուր կը գործեն միապետական կարգեր
**Միապետութիւն**, պետութեան կառավարման համակարգ է, երբ իշխանութեան գլուխ կանգնած է մէկ անձնաւորութիւն՝ միապետը։ Յաճախ միապետութիւնը ժառանգական , հետեւաբար տուեալ պետութեան իշխանութիւնը կը պատկանի մէկ գահատոհմի։ Կը զատորոշուին միապետական եւ սահմանադրական միապետական կարգեր։

## Հին եւ Միջնադարեան Հայաստանի մէջ
Ըստ Մովսէս Խորենացիի հայոց առաջին միապետը եղած է Հայկեան տոհմէն Պարոյր Սկայորդին։ Հայոց միապետը կրած է արքայ կամ արքայից-արքայ տիտղոսը, զոր շատ պարագաներու եղած է հաւասարազօր հռոմէական կեսարին կամ կայսրին։ Հին Հայաստանի արքայատոհմերն են՝ Հայկազունիները, Երուանդունիները,Արտաշէսեանները, Արշակունիները, իսկ միջնադարեան Հայաստանի մէջ՝ Բագրատունիները եւ Ռուբինեանները,Հեթումեանները,Լուսինեանները (Կիլիկիան Հայաստանի մէջ)։ Բացի այդ, հայոց պատմութեան տարբեր ժամանակաշրջաններուն եղած են նաեւ տեղական թագաւորական տոհմեր, որոնցմէ են Առանշահիկները, Արծրունիները, Սիւնիները, Կիւրիկեանները եւ այլն։

5 - 9 դդ. պետականութեան բացակայութեան պարագային, հայոց միապետի դերի որոշ մասը, իրենց վրայ կը վերցնէին՝ հայոց մարզպանը, հայոց իշխանը, հայոց իշխանաց իշխանը։ Հայոց միապետը (արքան) Հայաստանի միահեծան տիրակալն էր՝ զօրքերու գլխաւոր հրամանատարը։ Ան կը նշանակէր եւ պաշտօնազուրկ կ'ընէր պետական գործակալութիւններու ղեկավարները, քրիստոնէութիւնը ընդունելէն ետք, կը միջամտէր կաթողիկոսի ընտրութիւններուն, կը յայտարարէր պատերազմ, կը կնքէր դաշինք՝ օտար պետութիւններու եւ ցեղերու հետ։ Հայոց միապետի իշխանութիւնը ժառանգական էր, սովորաբար իշխանութիւնը կ'անցնէր հօրմէն աւագ որդիին։ Եթէ չկար արու ժառանգ, ապա գահը կրնար անցնիլ նաեւ տոհմի իգական ներկայացուցիչներուն։

Ուշ միջնադարուն՝ հայոց միապետութեան կորուստէն ետք, միապետի որոշ գործառոյթներ իր վրայ վերցուց հայոց կաթողիկոսը։ Սակայն հայոց միապետի տիտղոսը՝ Հայոց Արքայի տիտղոսը Լուսինեաններէն ժառանգաբար անցաւ Իտալիոյ Սավոյեան արքայատան եւ պահպանուեցաւ մինչեւ մեր օրերը։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Միապետութիւն
Միասնութեան արձան

աջից|230px
**Միասնութեան արձան** () 182 մ բարձրութեամբ աշխարհի ամենաբարձր արձանն է: Հնդկաստանի հիմնադիրներէն մեկուն՝ Վալապպհաի Փաթելի պատուին զետեղուեր է Կուճարաթ նահանգին մէջ, Ռաճփիփլայի մօտ:
## Նկարագրութիւն

Արձանը  շինուած է 20 000 քառակուսի մեդր տարածքի վրայ: Կառուցեր է Larsen & Toubro ընկերութիւնը 31 Հոկտեմբեր 2014-էն մինչեւ 2018-ի Հոկտեմբերի կէսը: Նախագիծի մտայղացումը Հնդկաստանի վարչապետ Նարենտրա Մոտիինն է, նախագիծի հեղինակն է հնդիկ քանդակագործ Ռամ Վաճի Սութարը:
### նիւթական աջակցութիւն
Դրամական միջոցներու մեծ մասը Կուճարաթի կառավարութիւնը տրամադրած է: 
### Կառուցում
360px
## Բարձրութիւն
[thumb|left|360px|Աշխարհի ամենաբարձր արձաններու համեմատական չափերը.  Միասնութեան արձան՝ 240 մ (պատուանդանով), Գարնանային տաճարի Պուտտհա՝ 153 մ (պատուանդանով), [Ազատութեան արձան (Նիւ Եորք)՝ 93 մ (պատուանդանով), Մայր հայրենիքը կը կանչէ (Վոլկոկրատ), Յիսուս Քրիստոսի արձան (Ռիոյ Տէ Ժանէյրոյ), Դաւիթ (Միքելանճելոյ, Ֆլորենտիա)։]]
## Ծանօթագրութիւններ
ՄըքՏոնըլտզ

**ՄըքՏոնըլտզ ընկերութիւն** (), արագ սնունդի ճաշերու համաշխարհային ամենամեծ ցանցն է։ Օրական կը սպասարկէ 64 միլիոն յաճախորդ։ «ՄըքՏոնըլտզի» գլխամասը կը գտնուի ԱՄՆ-ի մէջ, որ պաշտօնապէս ստեղծուած է 1955 թուականին՝ գործարար Ռէյ Քրոքի կողմէ։ Վերջինը ձեռք բերած էր փոքր համպըրկըրային ցանց, որ կը պատկանէր եղբայրներ՝ Ռիչըրտ եւ Մորիս Մըքտօնըլտներուն։

## Ստեղծման պատմութիւն
ՄըքՏոնըլտզը աշխարհի համպըրկըրներու ամենամեծ ճաշարանային ցանցն է։ Այն օրական կ'ընդունի 68 միլիոն յաճախորդ աշխարհի 119 երկրներէ։ Կարելի է ըսել, որ այն հիմնադրուած է 1940 թուականին ԱՄՆ-ի մէջ որպէս խորովածի թոնրատուն երկու եղբայրներու կողմէ՝ Ռիչաչդ եւ Մորիս ՄքՏօնալտներու կողմէ։ Աւելի ուշ՝ 1948 թուականին անոնց կը միանայ աշխատաւոր Ռէյ Քրոքը, ով ալ այդ ձեւով կը հիմնէ առաջին համպըրկըրի ճաշարանը՝ Քալիֆորնիա նահանգի Պեռնարտինօ քաղաքին մէջ։ Հետագային ճաշացանկը կը համալրուի նոր ուտեստներով, որոնցմէ էին պանիրէ պըրկըրները, տապկուած գետնախնձորը, տապկուած հաւը, ըմպելիքները, զանազան աղցաններ ու ձկնեղէնը եւ այլ մթերքներ։

Որպէս անուանում «ՄըքՏոնըլտզ»-ը Ամերիկեան առեւտուրի շուկային մէջ առաջին անգամ յայտնուած է 1961 թուականի Մայիս 6-ին։ Նոյն տարուայ Սեպտեմբեր 13-ին ստեղծուեցաւ նաեւ պատկերանիշը՝ «M»-տառի գծապատկերով եւ 1968 թուականի Սեպտեմբեր 18-ին այն դարձաւ ոսկեձոյլ կամարիկ։ Կը բացուին ֆրէնչայզներ։ Առաջինը կը բացուի Ռէյ Քրոքի կողմէ՝ Իլինոյս նահանգին մէջ։

## Հետաքրքրական Փաստեր
* Հիմնադիր Ռէյ Քրոքը ստեղծած է հատուկ հիմնադրամ։ Ան կ'աջակցի ալքոհալային կախեալ հիւանդներու, շաքարախտի պայքարի եւ բուժման միջոցներ ձեռք բերելու գործին մէջ։ Ան կից կը գործէ Տորտմունտի բշժկական համալսարանին։ 
* ՄըքՏոնըլտզի ճաշարանները օրական կ'այցելէ 68 միլիոն մարդ, որ աւելի մեծ թիւ կը կազմէ քան Անգլիոյ բնակչութիւնը։ 
* Այն աշխարհին մէջ խաղալիքներու արտադրութեան ամենամեծ տարածող կազմակերպութիւնն է։
* Անգլիոյ թագուհին ունի սեփական ՄըքՏոնըլտզ իր Պաքինկհէմ պալատին մէջ։
* Տարեկան աւելի քան 80,000 ուսանող կ'աւարտէ ՄըքՏոնըլտզի Համպըրկըր Համալսարանը։
*ՄըքՏոնըլտզի ճաշարանը մէկ վայրկեանուան մէջ կը վաճառէ 75 համպըրկըր։
* Ամէն 8 ամերիկացիներէ մէկը իր կեանքի ընթացքին աշխատած է ՄըքՏոնըլտզի մէջ։ 
* Ամէն տարուան Հոկտեմբեր 16-ին ՄըքՏոնըլտզի դէմ բողոքի ցոյց կ'իրականացուի Անգլիոյ Կրինփիսի (London Greenpeace) կողմէ։ 
* Երկրի բնակչութեան 50%-ը դէմ է ՄըքՏոնըլտզի աշխատանքին եւ գոյութեան, իսկ միւս 50%-ը հաճելիօրէն համաձայն է համպըրկըրներու գոյութեան։
* Շատ մարդիկ կ'ատեն ՄըքՏոնըլտզը, միայն, որովհետեւ այն ամենուր է։

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* ՄըքՏոնըլտզի պաշտօնական կայք

Ստորոգութիւն:Արագ սնունդի ցանցեր
Միացեալ Հայկական Ֆոնտ

**Միացեալ Հայկական Ֆոնտը** (ՄՀՖ, անգլերէն՝ United Armenian Fund) բարեգործական կազմակերպութիւն է։ Հիմնադրուած է 1989 թուականին նոյեմբեր 7-ին, Լոս Անջելսի մէջ՝ ամերիկահայ հասարակական գործիչ Հարութ Սասանյանի նախաձեռնութեամբ եւ ԱՄՆ-ի մէջ գործող յոթ խոշոր հայկական կազմակերպութիւններու՝ Ամերիկայի հայկական համագումարի, Հայկական բարեգործական ընդհանուր միութեան, հայ օգնութեան միութեան, հայ առաքելական եկեղեցիներու ԱՄՆ- էջմիածնական եւ սնթիլիասական թեմի առաջնորդարաններու, Ամերիկայի Հայ ավետարանչական ընկերակցութեան եւ Քըրք Քըրքորեանի «Լիւնսի Հիմնարկի» միացեալ ջանքերով։ Նպատակն էր համակարգել եւ աւելի արդիւնավետ դարձնել սփուռքի օգնութիւնը 1988|1988]] թուականին Սպիտատի երաժշտանոցի տուժած Հայաստանին, հաղթահարել շրջափակման արգելքները՝ օդանավային կանոնավոր առաքումներ կազմակերպել։

## Առաջին Օգնութիւն
Ֆոնտի առաջին բըռնատար օդանաւը Հայաստան ուղարկուած է 1989 թուականին՝ աղետի գոտու բնակչութեանը հասցնելով շուրջ 30 տ մարդասիրական օգնութիւն։ Գործունէութեան առաջին տարուայ ինթացքին Ֆոնտը Հայաստան առաքելած է 15 օդանաւ՝ 12 միլիոն տոլար արժողութեանբ 500 տ բեռ (ձմեռային հագուստ, սնունդ, սարքավորումներ են)։
t
## Գործունէութիւն
1992-1993|1992-1993]] թթ. Ձմռանը ֆոնտը, ՀՀ կառավարութեան առաջարկութեամբ, 400 հազար գումարով 12 հազար նաւթավառ, մեծ քանակութեամբ կաթի փոշի առաքելած է Հայաստան, օդանաւերով Եւրոպայէն եւ ԱՄՆ-էն Հայաստան հասցուցած է ամսուն վերջը հաշուով 40 տ օգնութիւն։ 1989 թուականէն ի վեր Ֆոնտը աւելի քան 120 օդային եւ մօտւ 600 ծովային առաքումներով Հայաստան եւ Արցախ հասցուցած է շուրջ 350 միլիոն տոլար մարդասիրական օգնութիւն։

Ստիզբը կազմակերպութիւնը առանձնակի կարեւորութիւն տուած է դեղորայքի եւ բժշկական սարքերուն մատակարարմանը։ սակայն ժամանակի ընթացքի, ելնելով Հայաստանի եւ Արցախի տնտեսական կացութեան թելադրանքէն, ընդլայնել է գործունէութեան ասպարէզը։

1993|1993]] թ., երո Հայաստանը հայտնուած էր էներգետիկ ճգնաժամի մէջ, ֆոնտը, ՀՀ կառավարութեան «ձմեռ 94» ղրագրի շրջանակներուն, կազմակերպած է հանգանակութիւն, որուն արդիւնքով Հայաստանին հատկացուած է 21 միլիոն տոլար վայելութիւն (7 միլիոն հաւաքած էին սփիւռքահայ տարբեր համանքներ, 14 միլիոն նուիրաբերած էր Ք. Քըրքորեանի «Լիւնսի Հիմնարկը»։

2003 թուականին Ֆոնտը օգնութիւն կը նեռարէր գլխաւորապէս դեղերուն եւ բժշկական սարքաւորումներ, ինչպէս նաեւ համակարգիներ, կապի միջոցներ, գիւղատնտեսական եւ կրթական պիտոյքներ Հայաստանեան եւ արցախեան հաստատութիւններու համար։ Ֆոնտը ֆինանսաւորած է շարք մը առողջապահական ծրագրեր, այդ թիւին մէջ՝ Հայաստապի մանկական սրտաբանական կեդրոնը։ Ֆոնտը ունի առողջապահական, շինարարական եւ տնտեսական բմագավառներու մասնագետներէ բաղկացած հանձնախումբեր։ Վարչական կարիքներու համար հիմնադրամը կը ծախսէ իր եկամուտի 1%-էն աւելի քիչ։

## Ֆոնտի տնօրէն
Հիմնադրման օրէն Միացեալ Հայկական Ֆոնտի վարիչ-տնօրէնն է Հարութ Սասանեանը («California Courier» շբաթաթերթի հրատարակիչ ու խմբագիր)։
Միլան ՖԱ-ի Ֆութպոլիստներու ցանկ (100 եւ աւելի խաղեր)

Միլան ֆութպոլային ակումբին մէջ 100 եւ աւելի խաղերու մասնակցած ֆութպոլիստներու ցուցակն է, որ կ՛ընդգրկէ մօտ 150 հոգի։ Ամենաշատ խաղերու մասնակցած ֆութպոլիստը Փաոլո Մալֆինին է. 25 շրջաններու ընթացքին՝ 902 խաղ։ Աւելի քան 500 խաղերու մասնակցած է Ֆրանքո Պարեզին (719), Ալեքսանտրո Կոստակուրտան (663), Ճաննի Ռիւերան (658) եւ Մաուրո Տասսոտտին (583)։

[thumb|upright|[Փաոլո Մալտինին Միլանի կազմին մէջ ամենաշատ խաղերու մասնակցած է]]
Կուննար Նորտալ հարուածած է ամենաշատ գնդակները Միլանի կազմին մէջ. 268 խաղերու ընթացքին 221 գնդակ։ Ընդ որմէ ան միակն է ակումբի կազմին մէջ, որ հարուածած է 200-էն աւելի գնդակներ։

[thumb|upright|[Կուննար Նորտալ]]

## Ֆութպոլիստներու ցանկ

Թարմացուած է օգոստոս 31-ին, 2014։

## Աղբիւրներ

* 
* 

## Ծանօթագրութիւններ
Միլոշ Զեման

**Միլոշ Զեման** (, 28 Սեպտեմբեր 1944), Չեխիոյ երրորդ եւ ներկայի նախագահն է։ Նախագահի պաշտօնը ստանձնած է 8 Մարտ 2013-ին։ 1998-էն մինչեւ 2002 եղած է նաեւ Չեխիոյ վարչապետը ։

Զեման՝ Չեխիոյ նախագահ ընտրուած է Յունուար 2013-ին։ Ան Չեխիոյ պատմութեան առաջին նախագահն է, որ ուղղակի ժողովուրդին կողմէն ընտրուած է: Նախորդ նախագահները՝ Վացլաւ Հաւել (*Václav Havel)* եւ Վացլաւ Քլաուս (*Václav Klaus*) Չեխիոյ խորհրդարանին կողմէ ընտրուած էին։ 27 Յունուար 2018-ին ան վերընտրուած է :

## Վաղ տարիներ
Զեման Քոլին ծնած է 28 Սեպտեմբեր 1944-ին: Անոր ծնողքը ամուսնալուծուած է, երբ ան երկու տարեկան էր։ Զեման ապրած է իր ուսուցչուհի մօր հետ: Ուսանած է Քոլինի բարձրագոյն դպրոցին մէջ, որմէ ետք 1965-ին ուսումը շարունակած է Փրակի Տնտեսագիտական համալսարանէն ներս, զոր աւարտած է 1969-ին:

1968-ին «Փրակի գարունին» ան դարձած է Չեխոսլովաքիոյ համայնավարական կուսակցութեան անդամ, սակայն զինք վտարած են կուսակցութենէն, քանի որ ան համաձայն չէր, որ Խորհրդային զօրքը մտնէր Չեխոսլովաքիա: 
## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին Յղումներ

Ստորոգութիւն:1944 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:28 Սեպտեմբերի ծնունդներ
Միլիոնատէրը Ետնախորշէն

**Միլիոնատէրը Ետնախորշէն** (), 2008 թուականի ֆիլմ: Ֆիլմի բեմադրիչը Տենի Պոյլն (անգլ.՝ Daniel (Danny) Boyle) է: Ֆիլմը նկարահանուած է հնդիկ գրող Վիքաս Սուարուփի (անգլ.՝Vikas Swarup) «Հարց-Պատասխան» գիրքի միջոցներով: Դափնեկիր է 8 «Օսքարի» եւ 4 «Ոսկի Երկրագունդ»ի : Առաջին անգամ ցուցադրուած է 2009 թուականի 30 Օգոստոսին:

## Նիւթ
Ֆիլմը տգէտ տղու մը՝ Ճամալ Մալիքի կեանքի պատմութիւնն է: Ֆիլմի գործողութիւնները կը սկսին Մումպայի ոստիկանական բաժանմունքին մէջ, ուր կը հարցաքննեն Ճամալը: Ան կը մասնակցի Հնդկաստանի «Ով Կ'ուզէ Դառնալ Միլիոնատէր» խաղին, եւ անոր կը մնայ պատասխանել ընդամէնը 1 հարցումի՝ 20,000,000 ռուփ ստանալու համար: Ոստիկանութիւնը կը կասկածի անոր խաբէութեան մէջ եւ կը ցանկանայ պարզել, թէ ինչպէս Ճամալը կրնայ պատասխանել բոլոր հարցումներուն:

Հարցաքննութեան ժամանակ ան կը պատմէ իր կեանքի տխուր պատմութիւնը, որու ընթացքին ձեռք բերած խաղի ժամանակ տրուող հարցումներու պատասխանները: Ան կը պատմէ, թէ ինչպէս իր մայրը սպաննած են, ինչպէս ինքն ու եղբայրը ապրած են Հնդկաստանի ետնախորշերուն մէջ, ինչպէս ծանօթացած են Լաթիքա անունով աղջկան եւ իրենց անուանած Տիւմայի «Երեք Հրացանակիրները» ստեղծագործութեան հերոսներու՝ Աթոսի, Փորթոսի եւ միւս հրացանակիրի (անոր անունը չէ իմացած երբեք) անուններով:

Երեխաները կ'ապրին աղբանոցի մէջ, զանոնք կը գտնէ Մամանը, որ անոնց միջոցով դրամ կը շահէր. կը ստիպէ զիրենք՝ զբաղելու մուրացկանութեամբ:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:2008
Միկել Անխել Մոյա

**Միկել Անխել Մոյա Ռումպօ** (, ծնած՝ 2 Ապրիլ 1984 , Պանի Սալեմ)՝ Սպանացի ֆութպոլիստ, Սպանական Աթլեթիքօ Մատրիտի եւ Սպանիոյ հաւաքականի դարպասապահ։

## Ակումբային ասպարէզ
Մալորքա ակումբին սանն է, հիմնական կազմի առաջին փորձը տեղի ունեցած է 2004 թուականին։ Առաջին իսկ մրցաշրջանին խաղցած է 32 խաղ։ 2007 թուականին ֆութպոլիստին սկսեցին հետապնդել վնասուածքները եւ ան այդ մրցաշրջանին խաղցաւ ընդամէնը 13 խաղ։ 2009 թուականի Յունիսին Մոյան տեղափոխուեցաւ Վալենսիա: Առաջին քայլերը՝ Վալենսիայի կազմին մէջ, տեղի ունեցաւ 2009/10 մրցաշրջանին։ Այդ խաղին Փարեխօ ալենսիայն Սեւիլիոյ յաղթեց 2:0 հաշուով։ 2 տարի անց խումբ եկաւ Սէզար Սանչեզը, իսկ յետոյ նաեւ Վիսենտէ Կուատէն, եւ Մօյեան ստիպուած վարձավճարի հիմունքներով կը տեղափոխուի խետաֆէ: Մրցաշրջանէն յետոյ խետաֆէն գնեց Մոյային։

## Ընթացքը հաւաքականիին մէջ
Միկել Անխել Մոյան խաղցած է Սպանիոյ հաւաքականիի բոլոր տարիքային խմբերուն հետ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Սպանացի ֆութպոլիստներ
Ստորոգութիւն:Սպանիոյ երիտասարդական հաւաքականիի ֆութպոլիստներ
Ստորոգութիւն:1984 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:2 Ապրիլի ծնունդներ
Միկէլ Անճէլ Սիլվէսթըր

**Միկէլ Անճէլ Սիլվէսթրէ Ռամպլա** (, ծնած 6 Ապրիլ, 1982, Քասթէօ տը լա Փլանա, Սպանիա) սպանացի դերասան մըն է:

## Կենսագրութիւն
Սիլվէսթրէ մտադիր էր դառնալ հմտացած թենիս խաղացող, սակայն կը վիրաւորուի Հունգարական մրցումի մը ընթացքին, որմէ ետք կ'որոշէ մասնագիտանալ բնաբուժութեան (physiotherapy) մէջ, մինչեւ որ իր մօրաքոյրը զինք կը ծանօթացնէ թատերական կեանքին՝ որուն որպէս արդիւնք Սիլվէսթրէ կ'ուղղուի դէպի դերասանական ասպարէզը:

Սիլվէսթրէ կը սորվի թատրերգութիւն, ֆիզիքական թատրոն, արդի պար եւ լարախաղացութիւն: Ան կը յաղթէ *Mister Castellón 2002* մրցումին:

### Դերասանական ասպարէզ
Սիլվէսթրէ դեր կ'ունենայ Փէտրոյ Ալմոտովար  բեմադրիչի *I'm So Excited* ֆիլմին մէջ, ինչպէս նաեւ սպանական սարսափահար եւ զգայացունց *[[Verbo]]* ֆիլմին մէջ: Ան նաեւ գլխաւոր դեր կը խաղայ սպանական «Velvet» հեռուստաշարին մէջ՝ իբրեւ Ալպէրթօ Մարքէզ:

2015-ին, ան կը դառնայ «Netflix»-ի կողմէ թողարկուած ամերիկեան *[[Sense8]]* հեռուստաշարին մէջ գլխաւոր դերասաններէն մին, որուն մէջ Միկէլը կը խաղայ իբրեւ Մեքսիքացի Լիթո Ռտրիկէզ եւ կ'ապրի ընկերոջ Հերնանտոյի հետ (Ալֆոնզօ Հերերա):

## Դերեր

### Ֆիլմեր

### Հեռուստաշար

## Թատրոն
* *[[Noches de amor efímero]]*, Փալմո Փէտրէրոյի, բեմադրիչ՝ Էտուարտո Ռէքապարէն, 2004
* *Porno*, Մարիո Ֆրէթիի, բեմադրիչ՝ Անճէլա Պոշ, 2003
* *[[Verdadero Oeste]]*, Սէմ Շէփըրտի, բեմադրիչ՝ Լուիս Կիլէրա, 2002

## Տե՛ս նաեւ
* Sense8
* Թուփընս Միտլթըն
* Պրայըն Ճ. Սմիթ
* Տունա Պէյ
* Ամըլ Ամին
* Մէքս Ռիէմէլթ
* Թինա Տէզայ
* Ճէյմի Քլէյթըն

## Արտաքին յղումներ
* Պաշտօնական Կայէջ 
* Դիմատետրի էջ
* Թուիթըրի էջ
* IMDb էջ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1982 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:6 Ապրիլի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Սպանացի դերասաններ
Միհալիյ Զիչի

**Միհալիյ Զիչի** (, , ; 15 Հոկտեմբեր, 1827, Զալա գիւղ, Հունկարիոյ թագաւորութիւն 28 Փետրուար 1906, Սանքթ Փիթրսպուրկ, Ռուսիոյ կայսրութիւն)՝ եղած է ազնուական ծագումով հունկար նկարիչ եւ գծանկարի վարպետ:

## Կենսագրութիւն
Միհաիյ Զիչին եղած է Հունկարիոյ նկարչութեան նշանաւոր ներկայացուցիչ մը: 1842-էն ետք Փեշտին մէջ իրաւագիտութիւն ուսանելուն ատենը նաեւ յաճախած է Եաքապ Մարասթոնիի նկարչութեան դպրոցը: 1844-ին Վիէննային մէջ աշակերտած է Ferdinand Waldmüller-ին. Այս ժամանակուայ առաջին խոշոր գործը «Կենաց Նաւակն»" է: Waldmüller-ի երաշխաւորումով ան դարձաւ նկարչութեան ուսուցիչ Սանքթ Փիթըրսպուրկին մէջ։ Կաթչինայի որսորդութեան ատենը պատկերած ցարի նկարաշարը բարձրացուց անոր դէպի արքունական նկարչի դիրք: 
Սպանական ինքուիզիցիոնի սարսափի տպաւորութեան տակ 1868-ին ստեղծեց "Autodafé" կտաւը: 1871-ին ճամբորդեց ամբողջ Եւրոպայով մեկ եւ հիմնաւորուեցաւ Փարիզին մէջ 1874-ին:

1881-ին եղաւ Թիփղիսին մէջ, Վրաստան, որտեղ սկսաւ «Ընձենաւորի» նկարազարդման աշխատանքները: Ան նկարեց ընդհանուրը 35 նկար: Հրատարակութեան մէջ ընդգրկուեցաւ 27 նկար: Նկարիչը հրաժարեցաւ աշխատանքին դիմաց վճարէն, անանկ տպաւորուած էր պոէմով:

Միհաիյ Զիչին մացած է 1906-ին Սանքթ Փիթըրսպուրկ եւ թաղուած է Պուտափեշտի Քերէփեշի գերեզմանատանը:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:15 Հոկտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:28 Փետրուարի մահեր
Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ այբբենական կարգով
Միհր

**Միհր**, հին հայկական դիցաբանութեան մէջ եղած է՝ լոյսի եւ մաքրութեան աստուածը։

Կ՛ենթադրուի, որ Հայաստանի հնագոյն մայրաքաղաք Արմավիրի մէջ եւս գտնուած է Միհրին ձօնուած տաճար։ Միհրի պաշտամունքը կը սկսի վերանալ Ք.Ա. 4-րդ դարուն։

Լոյսի, մաքրութեան աստուծոյ պաշտամունքը եղած է նաեւ հին աշխարհի այլ երկիրներուն մէջ, ուր այն կոչուած է Միթրաս։ Ըստ հայոց հին հաւատքի՝ Արեգակի սիրտին մէջ կ՛ապրին 365 սուրբեր, որոնցմէ իւրաքանչիւրը տարուան 1 օրուան տէրն է. վկայակոչուած են՝ չարը խափանելու նպատակով։

Ըստ հնագոյն հաւատքի աշխարհը կը ներկայացնէր աղի ծովու մը (Վանա լիճը), որու մէջ կայ ժայռ եւ երբ երկինքը պատում է, լոյս է ընկնում ժայռի վրայ եւ քիչ ժամանակ յետոյ կը ծնի արարչագործ Միհրը՝ մերկ, գլխին՝ հայկական (փռուգիական) գլխարկ, ձախ ձեռքին՝ ջահ, որմով կը լուսաւորէ աշխարհը։ Միհրը՝ սպանելով ցուլը, անոր մասերէն կ՛արարէ աշխարհը եւ կը հաստատէ աստուածային օրէնքը։

Միհրի պաշտամունքի վերաբերեալ առաջին յիշատակությունը կը վերաբերի՝ Հայկական լեռնաշխարհին մէջ գոյութիւն ունեցած, Միտաննի թագաւորութեան։ Միհրի գլխաւոր տաճարը Դերջան գաւառի Բագառիճ աւանին մէջ կը գտնուէր։ Անոր նուիրուած է նաեւ Գառնիի հեթանոսական տաճարը։ Անոր նուիրուած տաճարի աւերակներ յայտնաբերուած են Արտաշատ մայրաքաղաքի տարածքին. այն կառուցուած է սեւ մարմարէ եւ վերակառուցուած՝ առաջին դարուն, Տրդատ Ա.-ի կողմէ։ Նեմրութ լեռան վրայ գտնող Անտիոքոս Ա.-ի դամբարանին մօտ կառուցուած արձանախմբում կա նաեւ Միհրը՝ նստած Արամազդի ձախ կողքին։ Միհրի անունից է ծագել հայոց հեթանոսական սրբավայրերուն տրուող ընդհանուր՝ մեհեան անուանումը, ինչպէս նաեւ բազմաթիւ հայկական եւ օտար անձնանուններ՝ Միհրան, Միհրդատ, Միհրներսեհ, Մեհրուժան եւ այլն։ Միհրի աստուածութեան վիպական մարմնաւորումներ՝ «Սասնա ծռեր» էպոսի Մեծ եւ Փոքր Մհերներն են։

## Գրականութիւն
* «Դիցաբանական բառարան», Մ. Ն. Պոթվիննիք, Մ. Ա. Քակոն, Մ. Բ. Ռապինովիչ, Բ. Պ. Սելեցքի, թարգմ՝ Ս. Մ. Կրկեաշարեան - Երեւան, Լոյս, 1985 թ., 264 էջ
* Միհրապաշտութիւն

Ստորոգութիւն:Հայկական աստուածներ
Միհրան (անձնանուն)

**Միհրան**, հայկական արական տարածուած անուն։ 
Անունին կը համապատասխանեն վրացերէն Միրիան եւ Միրվան (} ձեւերը

* Լատինագիր ձեւը՝ 
* Անունէ ստեղծուած մականուն՝ **Միհրանեան**

## Անունը Կրողներ
* Միհրան Ասքանազեան (1854 Կ.Պոլիս-1904 Աղեքսանդրիա) գրող
* Միհրան Ալթունեան (1890 Սեբաստիա ՕԿ-1915) բժիշկ
* Միհրան Բաղդասարեան (1852 Կ.Պոլիս-1937 Թաւրիզ) հրատարակիչ
* Միհրան Գալֆայեան (1891 Կ.Պոլիս-1915) բժիշկ
* Միհրան Եազըճեան (1870 Կ.Պոլիս-1915) բժիշկ
* Միհրան Երկաթ (1921 Կ.Պոլիս-1986 Երեւան) օփերայի երգիչ
* Միհրան Թումաճան (1890-1973) երաժիշտ, ազգագրագէտ
* Միհրան-Խաչատուր Հաճի-Ենովքեան (1871-1916) դեղագործ
* Միհրան Ծառուկեան (ծն.1987) փոփ երգիչ
* Միհրան Մեսրոպեան (, 1889-1975 ԱՄՆ) ամերիկահայ ճարտարապետ
* Միհրան Ռուբէնեան (1885-1926) բժիշկ
* Միհրան Տամատեան (1863-1945) ազատամարտիկ

## Ծանօթագրութիւններ
ՄիԿ-31

360px|մինի|Միգ-31 ՄԱՔՍ ցուցահանդէսի մէջ 2005
**Միկոյեան ՄիԿ-31** (, ՆԱԹՕ-ի դասակարգումով՝ **Foxhound**) կը  հանդիսանայ  գերձայնային արգելակման ինքնաթիռ, մշակուած է յատկապէս փոխարինելու ՄիԿ-25-ը:

**Foxbat**, որ կը նշանակուի աշխարհի ամէնէն արագ մարտական ինքնաթիռներէն մէկը։

## Զարգացում
220px|մինի
ՄԻԿ-25ը չնայած արեւմտեան երկիրներուն  խուճապի մատնեց իր հսկայական կարողութիւներով, էական զոհաբերութիւններ ցոյց բերաւ իրեն նախագիծը յանուն հասնելու բարձր արագութեան եւ բարձրութեան կարողութիւններ սակայն մեծ դժուարութիւն գտաւ թռչել ցած բարձրութիւններու վրայ. ՄԻԿ-25-ի արագութիւնը սահմանափակուած էր, 2.83-ի Մախ, սակայն կարող է հասնել առաւելագոյն արագութիւնը 3.2 Մախի կամ աւելի ուստի կը վնասուի շարժիչները։

## Գործառնական Պատմութիւն
ՄԻԿ-31-ի առաջին արտադրութիւնը սկսաւ 1979-ին եւ ծառայութեան մտաւ խորհրդային ռազմական օդային պաշտպանութեան ուժերու մէջ 1981-ին, այս արգելակման ինքնաթիռը եղաւ միակը, որ կարողացաւ արգիլել ԱՄՆ-ի Lockheed SR-71 Blackbird ինքնաթիռին։

### Արտածում
Սուրիան պատուիրեց 8 ՄԻԿ-31E ինքնաթիռ 2007-ին։

## Օգտագործող Երկիրներ
; Ղազախստանի օդուժը ունի 29 հատ
; 252 Ռուսական օդուժի ծառայութեան մէջ եւ 30+ ռազմական օդային ուժերու ծառայութեան մէջ

## Առանձնայատկութիւնները
մինի

### Ընդհանուր Յատկանիշները
*Անձնակազմ՝ 2 (օդաչու եւ զէնքի համակարգի սպայ)
*Հասակ՝ 22.69 մ. 
*Դատարկ կշիռը՝ 21.82 ք.կ.
*Բեռնուած կշիռը՝ 41.00 ք.կ.
*Շարժիչ՝ 2 × հատ (Soloviev D-30F6)

### Կատարումը
մինի|Միգ-31 վայրէջք կը գործէ Սորմովո օդակայանին մէջ (2007)
*Առաւելագոյն արագութիւնը՝ 
**Բարձր բարձրութեան վրայ՝ Մ=2.83 (3000 քմ/ժ, 1,860 ժ) 
**Ցածր արձրութեան վրայ՝ Մ=1.2 (1500 քմ/ժ, 930 ժ)
*Պայքարի շառաւիղը՝ 1.450 կմ

### Զէնքեր
*1 × հատ GSH-6-23 23 մմ թնդանօթ 260 փամփուշտներով.
*մարմինին տակ կրնայ վեցնել 4 հատ R-33 հրթիռ կամ  6 հատ R-37 հրթիռ
*թեւերուն տակ ունի 6 հատ հրթիռներ շալկելու տեղեր +2 շարժական վառելիքի պահեստներ
*6 × հատ R-37 հրթիռները (280 ք.մ.)
*4× հատ R-33 հրթիռների (304 ք.մ.)
*(?) × KH-31 հրթիռները (200 ք.մ.) բարձր արագութեամբ թիրախներ կործանելու համար
*(?) × Р-33 AA-9 «Ամոս» (1981) 120 ք.մ., Р-33S (1999) 160 ք.մ.
*2 կամ 4×  հատ R-40TD1 (AA-6 «Acrid) նաեւ P-40 (50 ք.մ., ՄԻԿ-25P, 1970, չ'օգտագործուիր, 1999 թ. վերջ) 80 ք.մ. 
*4 × հատ R-60 (AA-8 «Aphid)

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Կործանիչներ
Ստորոգութիւն:ՄԻԿ-ի ինքնաթիռներ
Միհրան Ասքանազեան

**Միհրան Ասքանազեան** (1854 - 1904), հայ գրող, խմբագիր, մանկավարժ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Կ. Պոլսոյ Գատըգիւղ թաղամասը։ Անդրանիկ սանն է պոլսահայ մանկավարժ ու հրապարակագիր՝ Ռեթէոս Պէրպէրեանի։ Պատանի տարիքէն նետուած է ուսուցչական ասպարէզ, դասաւանդելով հայ լեզու։ Ուսուցչագործած է Պոլսոյ Կեդրոնական, Պէրպէրեան, Արամեան, Մեզպուրեան վարժարաններուն մէջ։ Տնօրէն եղած է Ռոտոսթոյի ազգային վարժարանին։ 1896-ին գաղթած է Եգիպտոս։ Հոն շարունակած է վարել ուսուցչական պաշտօններ, մինչեւ իր մահը՝ 20 Դեկտեմբեր 1904-ին։

## Աշխատութիւններ
Ասքանազեան 4 Յունուար 1891-էն սկսեալ հրատարակած է «Ծաղիկ Մանկանց» կրթական շաբաթաթերթը՝ 22 թիւ, որ Պոլսահայ ուսուցիչներու կողմէ գրուած մասնագիտական յօդուածներ կը պարունակէր։ Եգիպտոս տեղափոխութենէն ետք՝ 1903 - 1904-ին հիմնած է տպարան, ուրկէ լոյս ընծայած է «Պարտէզ» գրական, գիտական, մանկավարժական թերթը, որ իր մահուամբ կը դադրի գիրծելէ։«Պարտէզ»ի մէջ հեղինակած է «Մտային Հովեր» անուն յօդուածաշարք մը։ Աշխատակցած է նաեւ Եգիպտոսի «Փեթակ» հանդէսին՝ «Մեղրածած» ծածկանունով:

## Երկեր
Գրագիտութիւն (երեք հատոր), Պոլիս, 1884

Հոմանիշներու Բառարան (անտիպ)
## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
Պոտուրեան Հ. Մկրտիչ Վ., Հայ Հանրագիտակ, Հատոր Բ., Պուքրէշ, 1938

Ստորոգութիւն:1854 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1904 մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ
Ստորոգութիւն:Սթամպուլ ծնածներ
Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ
Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակախօսներ
Ստորոգութիւն:Հայ բառարանագիրներ
Միհրան Թօփուզխանեան

**Միհրան Թօփուզխանեան**, Ծնած 1888-ին Տիգրանակեէրտ, Շրջանաւարտ Ամերիկեան Համալսարանի Առեւտրական Ճիւղէն։ Եղած յայտնի ու գործունեայ Կուսակցական մը (Դաշնակցական): Մեռած 1911-ին Եգիպտոս:
## Ծանօթագրութիւններ
Միհրան Իսպիրեան

**Միհրան Իսպիրեան** (1873, Սվազ) ուսուցիչ, տեսուչ-դասախօս:

## Կենսագրութիւն
Ուսումը կ'ստանայ Հալէպի Ֆրանսական եւ ազգային դպրոցները, յետոյ Սիսի Ժառանգաւորացը՝ 6 տարի: Կը շրջի ամբողջ Կիլիկիա եւ Ասորիք, եւ կ'այցելէ Եգիպտոս ու Ֆրանսա: Հայ եւ Ֆրանսական լեզուներու ուսուցիչ՝ ծննդավայրին ազգային վարժարանը՝ 5 տարի, իսկ տասնեակ տարիներէ ի վեր Ազգային Որբանոցի տեսուչ-դասախօս: Աշխատակից թրքահայ թերթերու՝ Վրոյր, Էսփէրօ, Նարհիմ, Պուէտ, Մուշեղ եւ Տորք ծածկանուններով. Իր հայրենակից գրչի եղբայրը Կարապետ Գաբիկեան կ'ենթադրուի պրծած ըլլալ թուրք եաթաղանէն, աքսորադարձ Սեբաստացիի մը վկայութեանը համեմատ.- Երկերը. Խուցեն դուրս պատկերներ. Սրտի եշեր, Գրական շրաջաններ, Հայաստանի ոգին: Կը թողու գրական եւ բանասիրական գործեր ձեռագիր:

## Աղբիւրներ
* Յուշարձան Տասնըմէկ Ապրիլ 1919, էջ 59
Միհրան Ծառուկեան

**Միհրան Ծառուկեան** (), հայ փոփ երգիչ, դերասան:

## Կենսագրութիւն
Ծառուկեան ծնած է Երեւան: Հայ փոփ երգիչ, դերասան եւ նշանաւոր եղած է իբրեւ «Հայ Սուպերսթար»: 1994էն մինչեւ 2004 Ծառուկեանը յաճախած է Երեւանի թիւ 120  դպրոցը: 1996-էն մինչեւ 2001 սորված է Սպայի տան երգի աշխատանոցին մէջ: 1996-էն մինչեւ 2004 հանդէս տուած է «Ստիլ» պարի ակումբին մէջ:

2004-էն մինչեւ 2008 սորված է Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական երաժիշտանոցի ճազ-Վոքալ բաժինին մէջ:

2008-էն մինչեւ 2010 ծառայած է Հայաստանի Հանրապետութեան պաշտպանութեան նախարարութեան Սպայի տան երգի համույթին մէջ:

2009-ին նկարահանած է իր առաջին տեսահոլովակը եւ նկարահանուած է դժուար ապրուստ:

## Ժապաւէնագրութիւն

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ
Միհրան Մելիքեան

**Միհրան Մելիքեան** (1922, Թուրքիա, Բալու), լուսանկարիչ, 1930-ին եկած է Հալէպ: Շրջանաւարտ Կիւլպէնկեան Ազգային Վարժարանէն: Ուսուցիչը տարած է զինք Տէրունեան լուսանկարչատունը. հայր Տէրունեան, արուեստի բծախնդիր այդ մարդը, գաղտնի բոլոր դռները բաց կը ձգէր իրեն դիմող պատանիներուն առջեւ։ 1939-ի պատերազմի պատերազմի օրերուն, վարպետը զինք կը փոխադրէ Պէյրութի լուսանկարչատունը, ուր կը ստանձնէ գործին հսկողութիւնը։ Աշխատած է նաեւ Փարամաունթ լուսանկարչական հաստատութեան մէջ։ Ապա կը հիմնէ իր սեփական սթիւտիոն։

Արուեստագէտ լուսանկարիչ մը, որ իր թեքնիք գիտելիքներով եւ արուեստի խորունկ զգայնութեամբ, մնայուն հետաքրքրութիւն ստեղծած է ու պահած իր անունին շուրջ։ Շրջան մը զբաղած է նաեւ շարժուն կեանքի լուսանկարչութեամբ, լուսանկարելով այլազան պահերու ամենագեղեցիկ վայրկեաններ։ Հաւասար յաջողութեամբ բոլոր ճիւղերուն մէջ ինքզինք արժեցուցած արուեստի այս նուիրեալը, կը մնայ տիրական դէմքերէն մէկը լիբանանեան լուսանկարչութեան։

## Ծանօթագրութիւններ
Զիհնի Միհրան էֆենտի

**Զիհնի Միհրան էֆենտի**, հայ բժիշկ։

## Կենսագրութիւն
Զիհնի Միհրան էֆենտին ծնած է Կ. Պոլ­իս։ Դեղագործական կրթութիւն ստացած է եւ աշխատած՝ որպէս դեղագործ։ 1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ Կարնոյ մէջ, որպէս դեղագործ ծառայած է տեղակալի աստիճանով։

Մահացած է 1915 թուականի Փետրուար 27 (Մարտ 12)-ին, ժանտախտէ։

## Գրականութիւն
* Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
* Յարման Արսէն, Հայերը Օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թուրքերէն), Սթանպուլ, 2001։

## Աղբիւրներ
*

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:1915 մահեր
Ստորոգութիւն:Սթամպուլ ծնածներ
Միհրդատ Հայկազ

**Միհրդատ Հայկազ** (), հանրային եւ քաղաքական գործիչ։

Ծնած է Պէշիկթաշ 1864-ին։ Շրջանաւարտ ծննդավայրին Մաքրուհեան դպրոցէն։ 1883 խառնուած է յեղափոխական կեանքին, որու հետեւանօք Տրիպոլիս աքսորուած, Ն. Մելհամէի ձեռամբ։ Սահմանդարութեան հռչակումին Պոլիս գալով բեմադրել տուաւ իր քաշածներն ու զինքը հալածողին գործելակերպը։ Իզմիրլեանի եւ յաջորդին կաթողիկոս ընտրութեանց առթիւ երկիցս Էջմիածին ուղեւորած՝ իբր պատգամաւոր։ 

Վառած բազմաթիւ ազգային պաշտօններ, հովանոցավաճառութիւնը բարձի թողի ընելու աստիճան։ Ազգ. երեսփոխան ընտրուած Ռոտոսթոյէն, նախագահութիւնը կը վարէր, Պէշիկթաշի «Ահարոնեան» ակումբին։

## Աղբիւրներ
* Յուշարձան Ապրիլ Տասնըմէկի, Կ. Պոլիս, Օ. Արզուման, 1919, էջ 41։

Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ
Մինաս (անձնանուն)

**Մինաս**, բիւզանդական ծագումով հայկական եւ յունական (} արական տարածուած անուն։ 
* Լատինագիր ձեւը՝ 
* Անունէ ստեղծուած մականուն՝ **Մինասեան**

## Անունը Կրողներ
* Մինաս Աւետիսեան (1928 Ջաջուռ-սպ.1975) նկարիչ
* Մինաս Աւետիսեան Պէյ (ծն.1899) անասնաբուժութեան փրոֆեսոր
* Մինաս Աբգար (1955 Ալլահապատ, Հնդկաստան) օփերայի երգիչ
* Մինաս Բժշկեան (1777 Տրապիզոն-1851 Վենետիկ) պատմաբան, երաժշտագէտ
* Մինաս Գոճայեան (ծն.1946 Պէյրութ) կրթական մշակ
* Մինաս Գանգրունի
* Մինաս Շորշորով ( 1922 Մոսքով-2005) մետաղագէտ
* Մինաս Թէօլէօլեան (1913-1997 Պոսթըն) արձակագիր
* Մինաս Կամսարական 19րդ դարու տօմարագէտ
* Մինաս Չերազ (1852 Կ.Պոլիս-1928 Մարսէյլ) գրող, թարգմանիչ
* Մինաս Պատկերհանեան (1885 Թաւրիզ-1972) լուսանկարիչ
* Մինաս Վերածին (1882 Կ.Պոլիս-1928 Ֆրանսիսքոյ)

## Ծանօթագրութիւններ
Մինաս Գանգրունի

**Մինաս Գանգրունի**, Լիբանանի կառավարութեան հովանաւորութիւնը վայելող «Ժէօնէս Միւզիքալ»ի կողմէ կազմակերպուած էր երաժշտական յօրինումի մրցանք մը, որուն մասնակցած էին Լիբանանեան տասը նահանգներ: Միջազգային (Ֆրանսա, Լեհաստան, Թուրքիա, Պելճիքա եւ Սպանիա) դատակազմի յետ քննութեան, իր նախակրթութիւնը կեդրոնացած է Սալվատոր Առնիթայի, Մինաս Գանգրունիի եւ Ժորժ Պաղի գործերուն վրայ:

Մինաս Գանգրունի, որուն գործը կը կոչուի «Ֆուկարոյ Փոլիֆոնիք Փուր օրքեսթրր սիմֆոնիք» ստացաւ 500 լիբ.ոսկիի պարգեւ:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայեր
Ստորոգութիւն:Լիբանան
Մինաս Մինասեան

**Մինաս Մինասեան** (Կէմէրէկ - 1915 Յունիս)

Կէմէրէկցի, Մարզուանի Քոլէճէն ընթացաւարտ՝ կը մտնէ Հնչակեան շարքերուն մէջ, գործելով Մուշեղի ասպատակային խումբին հետ: Ուսուցիչ Կէմէրէկ եւ Կեսարիա: Մուշեղի կախուելէն ետք կը մեկնի Ամերիկա, ուրկէ հայրենիք դարձին՝ կը մնայ իբրեւ ուսուցիչ, նաեւ ներկայացուցիչ Կեսարիոյ Հնչակեան մասնաճիւղին: Կախուած՝ 2 Յունիս 1915-ին :

## Աղբիւրներ
* Յուշարձան Ապրիլ Տասնըմէկի, Կ.Պոլիս 1919, էջ 67, յօդուած 287
Միհրան Բաղդասարեան

**Պաղտասարեան Միհրան**, (), ազգային եւ կրթական գործիչ: 

## Կենսագրութիւն
Ծնած է 25 Մայիս 1852-ին Պոլիս ու կը մահանայ  23 Ապրիլ 1937-ին Թաւրիզի մէջ։ Հայրը Պոլիս հաստատուած իզնիքցի վաճառական մըն էր (Պաղդասար Հիւսիան), որ լքելով վաճառականական ասպարէզը՝ քաղաքական քարոզիչ դարձաւ:

Միհրան նախնական ուսումը Պալաթի (Պոլիս) Խորէնեան դպրոցը առաւ, որուն տնօրէնն էր Յակոբ Գուրգէն, հոնկէ անցաւ Խասգիւղի Ներսէսեան վարժարանը աշակերտելով Մինաս Չերազի եւ Եղիա Տէմիրճիպաշեանի:

1873 Պազէլի (Զուիցերիա) Աստուածաբանական ճեմարանը ստացաւ իր ուսումը, դասընկեր ունենալով Պէյլէրեան Տաճատը:

Միհրանի ջանքերով է որ Զուիցերիացի բարեսէրներու նիւթականով Պրուսայի մէջ «Արեւելեան Որբանոց»ը կը բացուի 1875-ին, իր Գրիգոր եղբօր աջակցութեամբ որ մինչեւ 1915 գոյութիւն ունէր: Միհրան Պազէլի մէջ առաջին գործը կը խօսի 1876-ին: Միհրան 1878-ին աւարտելով ճեմարանը Պոլիս կու գայ, ուր կը հրատարակէ անդրանիկ գրական գործը: «Առաջնորդ անգլերէն լեզուի». նոյն տարին աշնան Կարին է իբրեւ քարոզիչ Բողոքական Հայոց, 1879-ի սկիզբները Կարնոյ մէջ կը բանայ «Մասեաց վարժարան»ը: Միհրան Կարնոյ Ռուսաց հիւպատոս Կոստանդին Կամսարականին հետ Վան կ’երթայ 1879-ին իբրեւ թարգման Անգլիոյ թրքամոլ հիւպատոսին: Թուրքիոյ կառավարութիւնը չի հանդուրժեր Միհրանի ներկայութիւնը Վանի մէջ. ան կը ստիպուի հեռանալ Վանէն՝ Իգտիր եւ հոնկէ Թիֆլիս կ’անցնի 1887-ին եւ յետոյ Պոլիս, ուր հալածանքի ենթարկուելով Պրուսա կ’երթայ իր Գրիգոր եղբօր մօտ: Հոն երկու տարի ուսուցչութիւն կ’ընէ Արեւելեան Որբանոցին մէջ։ Տարի մըն ալ Դամասկոս կ’երթայ Կոստ. Կամսարականի իբր թարգման, որուն հեռանալովը ինքն ալ 1891-ին Ամերիկա կ’անցնի եւ Այովա նահանգի Des Moines-ի համալսարանը կ’աւարտէ 1891-ին «Պսակաւոր Աստուածաբանութեան» տիտղոսով:

Միհրան ամերիկեան թերթերու մէջ հայկական զուլումները եւ ջարդերը կը նկարագրէ եւ առանձին կը հրատարակէ «Armenia or the Country of Ararat, Past, Present, and Future» (Հայաստան կամ Արարատի երկիրը, անցեալ, ներկայ եւ ապագայ, 1892): Այս գիրքը քանի մը անգամ կը տպագրուի:

Միհրան 1894 էջմիածին կ’երթայ եւ Մկրտիչ Խրիմեանի յանձնարականով Թաւրիզ կը մեկնի, ուր էր այն ատեն Սուքիաս եպ. Պարզեանց, որուն առաջարկով Ուրսի կը մեկնի, իբր ուսուցիչ հայոց դպրոցին:

1897-ին հալասէր Լէփսիուսի նպաստով Սալմաստի մէջ բացուած գերմանական հայ որբանոցին տնօրէն կը կարգուի, 1898-էն 1900 Ղալաս գիւղի դպրոցը ուսուցչութիւն կ’ընէ եւ 1902-ին Թաւրիզ կը վերադառնայ եւ Իրանի կառավարութեան հրաւէրով Մարազա քղ.ի փոստին կառավարիչ կը նշանակուի, մինչեւ 1906, յետոյ Թաւրիզի Ամերիկեան «Մէմօրիալ Դպրոց»ի ուսուցիչ 3 տարի, յետոյ մինչեւ 1918-ի ամառը Ամերիկեան հիւպատոսարանի թարգման:

Իբրեւ գրական արտադրութիւն՝ գրած է «Մուրճ»ի մէջ «Կարմիր շապիկ» յօդուածաշարքը 1906-ին, Ականատես ծածկանունով, 1907-ին Թաւրիզի մէջ հրատարակած է Աղեք. Տիւմայի «Բաստիյլի առումը» վէպը: 1902-ին հրատարակած է «Լոյսից դէպի խաւար»ը:

## Աղբիւրներ
* Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ  Վարդ. Պոտուրեան, 1938, Պուքրէշ, Հատոր  Բ., էջ 362:
Գրիգոր Ա. Քհնյ. Մինասեան

Աւազանի անունով՝ Գրիգոր, որդի Խաչատուրի եւ Հռիփսիմէի, ծնած է այնթապցի ծնողքէ, Այնթապ, 1867-ին։

Նախնական կրթութիւնը ստացած է Ազգ. Ներսէսեան վարժարանի մէկ սենեակին մէջ բացուած վարդանանց Մեսրոպեան Սանուց Վարժարանը, որ հիմնուած է Վարդանեան Ընկերութեան նախաձեռնութեամբ։

Ան կրցած է դպրոց յաճախել միայն հինգ տարի՝ 1874-1879։ Կեանքի պայմանները առիթ չեն տուած ուսումը շարունակելու։ Բայց յետագային, ինքնաշխատութեամբ եւ գիշերային դպրոց յաճախելով զօրացուցած է հայերէն եւ թրքերէն լեզուները։

Ան մտած ասպարէզ եւ 1883-1893 հետեւած է մանուսայագործութեան(կերպասագործութիւն) ու յետագային դարձած է լաւ արհեստաւոր։ Այս յաջողութիւնը պատճառ եղած է, որ ան պրն. Կարուճ Սերմէճեանի հետ ընկերովի գործի մը ձեռնարկէ։ Սակայն երկու տարի ետքը, բաժնուելով՝ դարձած է գրագիր-հաշուապահ Լէյլէհեան եղբայրներու վաճառատան, ուր պաշտօնավարած է մինչեւ 1903 թուական։ Շնորհիւ իր ընթերցանութեան դարձած է իր ժամանակի լուսաւորեալներէն մին։ Եւ իբրեւ այդպիսին հետաքրքրուած է ազգային-եկեղեցական ու կրթական կեանքով։ Իր գաղափարակիցներուն հետ համահորհուրդ, ան հիմնադիրներէն մին եղած է 1858-ի Թանգարան Ընկերութեան, որ 1863-ին կը դառնայ Ուսումնասիրաց թանգարան եւ հուսկ ուրեմն՝ Վարդանեան Ընկերութիւն։ Յետագային, իր հասակակից երիտասարդներուն հետ ան հիմնած է Վարդանանց Սանուց Միութիւնը, որուն գլխաւոր նպատակը կ'ըլլայ  ճոխացնել Վարդանեան Մատենադարանը։

Ան իր կեանքի ընկերը ընտրած է այնթապցի Յակոբ Թահթաճեանի դուստրը՝ Սանդուխտ (եզսա), որուն հետ պսակուած է 19 Դեկտ.1893-ին Այնթապի մէջ։ Ունեցած է եօթ զաւակներ՝ Նորայր, Յակոբ, Խաչիկ, Ադամ-Նորայր, Նուպար եւ Հռիփսիմէ։ Մանչերէն երկուքը՝ Նորայր եւ Յակոբ փոքր տարիքէն մահացած են։

Վախճանած է 12 Փետրուարին, 1946, Հալէպ։

Թաղման կարգ նու վերջին օծումը կատարուած է ձեռամբ՝ Գերպ Տ.Խորէն Ծ.Վրդ.Բարոյեանի (Առաջնորդական Փոխանորդ Ճէզիրէի եւ ապա Կաթողիկոս Մեծի Տանն Կիլիկոյ), Ս.Աստուածածին Եկեղեցոյ մէջ, 14 Փետրուարին, Տեառնընդառաջի օրը։

Մարմինը ամփոփուած է Հայոց Ազգ.Գերեզմանատան մէջ։

## Ծանօթագրութիւններ
Սարգիս Մինասեան

**Սարգիս Մինասեան** (, խմբագիր եւ մանկավարժ։

Գրական ծածկանունն է Արամ Աշոտ։ Պարտիզակի բարձրագոյն վարժարանէն կ'անցնի Կեդրոնական վարժարան եւ կ'աւարտէ զայն։

Բացառիկ կարողութեան շնորհիւ Հրանդի աջակցութեամբ 1894-ին կը մեկնի Ժընեւ, ուր կը հետեւի քաղաքական եւ ընկերային գիտութիւններու մինչեւ 1903 թուականը։ Երկար ատեն կ'աշխատակցի «Դրօշակ» պարբերաթերթին։

Կ'անցնի Ամերիկա եւ կը վարէ «Հայրենիք» թերթի խմբագրութիւնը։ 1905-ին կը վերադառնայ Ժընեւ, ուր կը մնայ մինչեւ 1909։ Ապա կ'անցնի Պոլիս եւ կը զբաղի ուսուցչութեամբ ու գրականութեամբ։

Հմուտ եղած է ֆրանսերէն լեզուին։ Աւարտած է ֆրանսերէն-հայերէն բառարանի մը աշխատութիւնը, որ սակայն մնացած է ձեռագիր։

Ժընեւի մէջ անանուն հրատարակած է Սերոբ Աղբիւրի կենսագրականը։

## Աղբիւրներ
* Յուշարձան, Թէոդիկ, Կ. Պոլիս, 1919, էջ 16 

Ստորոգութիւն:1873 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1915 մահեր
Ստորոգութիւն:Եալուա ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ
Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Ստորոգութիւն:Հայ տղամարդ գրողներ
Ստորոգութիւն:Հայ լրագրողներ
Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ
Պերճ Մինասեան

**Պերճ Մինասեան (Աւետիսեան)**, (1887,Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան կայսրութիւն - 1917), հայ բժիշկ։

## Կենսագրութիւն
Հայրը՝ Մինաս Պէյ Աւետիսեան, եղած է Կ. Պոլսոյ Անասնաբուժական վարժարանի երկարամեայ դասախօս եւ անուանի մտաւորական։ Նախնական կրթութիւնն ստացած է Կ. Պոլսոյ ազգային վարժարաններէն ներս։ 1912 թուականին աւարտած է Կ. Պոլսոյ Օսմանեան կայսերական բժշկական վարժարանը եւ ստացած է բժշկական վկայական։ 1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմն սկսելուն պէս, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ, ուղարկուած է Բաղէշ (Պիթլիս) եւ նշանակուած է 5-րդ զօրաբաժինի բուժարանի զինուորական բժիշկ։ 1915 թուականի Յուլիսին՝ Երզնկայի հայ բնակչութեան տեղահանութեան օրերուն, ձերբակալուած եւ աքսորուած է Երզնկա` բնակ­չու­թեա­ն բժշկա­կան օգ­նու­թիւն ցու­ցա­բե­րե­լու հա­մար։ Զինք ըն­կե­րակ­ցած է իր նախ­կին հրա­մա­նա­տա­րի թիկ­նա­պահ բու­ժա­կը, զոր նոյն բու­ժա­րա­նի իր գոր­ծըն­կեր թուրք բժիշկ­նե­րու թե­լադ­րան­քով, Երզն­կա­յի ճա­մբուն վրայ, սպա­նած է 28 տա­րե­կան բժշկը։ Ոճիրն իրա­կա­նաց­նե­լէ ե­տք ու­ղեկ­ցոր­դը սպան­ուած բժշկին քով եղած 30 ոս­կին գրպա­նած է, իսկ ժա­մա­ցոյցն ու ատր­ճա­նա­կը վե­րա­դար­ձին տուած զօ­րա­բաժի­նի բու­ժա­րա­նի բժշկապե­տին։ Ըստ բժիշկ-պատմա­բան Վահրամ Թորգոմեանի` սպանուած է 1917 թուականին։

## Գրականութիւն
*Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
*Թորգոմեան Վահրամ, Թուրք անասնաբուժական վարժարանին հայ դասախօսները, Տոքթ. Մինաս Պէյ անուանացանկ (1688-1940 թթ.), Սթանպուլ, 1940։
*Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթըն, 1957։
*Սահակեան Լիլիկ, Ոճրագործները չխնայեցին նոյնիսկ մարդու կեանքը փրկողներին, «Առող­ջա­պա­հու­թիւն», Երեւան, 1965, թ. 4։
*Հայրապետեան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագործութեան պատմութիւնից, Երեւան, 1990։

## Աղբիւրներ
* 

Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Հմայեակ Ա. Քհնյ. Մինոյեան

**Հմայեակ Ա. Քհնյ. Մինոյեան**, աւազանի անունով՝ Սարգիս, որդի Պօղոսի եւ Ովսաննայի, ծնած է 1918-ին, Ճէպէլ Էլ Աքրատի մէջ։

6 տարեկանին կորսնցուցած է իր հայրը, որուն մահէն ետք ընտանիքով փոխադրուած են Ազէզ: Նախնական կրթութիւնը ստացած է Ազէզի Ազգ. Սահակեան Վարժարանէն ներս։

Իր կեանքը կերտելու համար, ան փոխադրուած է Հալէպ եւ շնորհիւ ֆրանսերէն լեզուին, պաշտօնի կոչուած է ֆրանտական ընկերութեան մը մէջ, ուր պաշտօնավարած է նախ որպէս օգնական եւ ապա ընդհանուր հաշուապահ։ Իսկ յետոյ նոյն պաշտօնը շարունակած է հիւսուածեղէնի ընկերութեան մը մէջ։

Փոքր տարիքէն մօտ եղած է եկեղեցիին ու Կիրակնօրեայ դպրոցին։ Մաս կազմած է Հալէպի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցւոյ դպրաց դասին, ուր տարիներ ծառայելէ ետք, ձեռնադրուած է սարկաւագ, ձեռամչ՝ Տ. Արտաւազդ Արք. Սիւրմենեանի։

1938-ին պսակուած է Մարի Փիլաւճեանի հետ եւ բախտաւորուած երկու մանչ եւ երեք աղջիկ զաւակներով։

1989-ին, հանգստեան կոչուելով փոխադրուած է հոգեւորական իր կամաւոր ծառայութիւնը մինչեւ իր վախճանումը՝ իր քահանայական ձեռնադրութեան քառասուն վեցերորդ տարեդարձի օրը՝ 22 Փետրուար 2000-ին։

Տէր Հմայեակի օծումը կատարած է Տ. Օշական Արք. Չոլոյեան, Մոնթրէալի Ս. Յակոբ եկեղեցւոյ մէջ։ Մարմինը ամփոփուած է Սէնթ Տորոթէ գերեզմանատան մէջ, Լաւալ: 
## Ծանօթագրութիւններ
Միշէլ Աբգարիոս

**Միշէլ Աբգարիոս** Ծնած է Պէյրութ, 1884-ին: Իր նախնական ուսումը ստացած է քաղաքի բողոքական Գերմանացիներու դպրոցը եւ Անթուրայի Գոլէճը։ Շրջանաւարտ է ամերիկեան համալսարանի առեւտրական ճիւղէն 1903-ին։

## Կենսագրութիւն
Ժամանակ մը կ'աշխատի Սուտանի կառավարութեան մէջ եւ յետոյ Եգիպտական Պանքայի մէջ։ Այս վերջինի Սուագիմի ճիւղին նախ փոխ-տնօրէն եւ ապա տնօրէն կը կարգուի։ Այս հաստատութեան լուծարքի ենթարկուելէն յետոյ, Միշէլ Աբգարիոս կը ջանայ իրաւաբանութեան հետեւիլ, սակայն բախտը չի ժպտիր իրեն, որովհետեւ 1913-ին Եգիպտոսի տնտեսական նախարարութենէն կարեւոր պաշտօն մը կ'առաջարկուի իրեն, զոր կ'ընդունի։ Սակայն իր նոր պաշտօնը արգելք չըլլար իր ծրագրին իրագործման եւ ի վերջոյ որպէս փաստաբան կը վկայուի Փարիզէն:

1919-ին երբ արձակուրդով Պաղեստին կը գտնուէր, զինուորական կառավարիչէն հրաւէր կը ստանայ Պաղեստինի հաշուապահական գրութիւնը կազմակերպելու. գործ մը, զոր մեծ յաջողութեամբ գլուխ կը հանէ եւ Պաղեստինն ալ իր առողջութեան համար աւելի ձեռնտու գտնելով, Եգիպտոսի իր պաշտօնէն հրաժարելով կը հաստատուի Երուսաղէմ որպէս զինուորական կառավարութեան հաշուական քննիչ։

1922-ին երբ զինուորական դրութիւնը վերջ գտնելով մնայուն կառավարութիւն մը կը կազմուի, իրեն կը տրուի օգնական ելեւմտական քարտուղարի պաշտօնը, զոր մինչեւ 1940 զանազան անուններու տակ կը վարէ ձեռնհասօրէն։ 1940-ին օգնական քարտուղար կ'ըլլայ Պաղեստինի կառավարութեան մէջ, մինչեւ 1942: իր մատուցած թանկագին ծառայութեանց համար կը ստանայ «Մոսթ Էքսելընթ Աֆ Պրիթիշ Էմբայր» տիտղոսը։

Գրական բաւական բեղուն գործունէութիւն մը ունեցաւ Միշէլ Աբգարիոս: Գրած է բազմաթիւ յօդուածներ Պաղեստինի մասին։ Ր. Համիտտի Պաղեստինի վերաբերող գիրքին մէկ կարեւոր գլուխը ինք գրած է։ Իր կարեւորագոյն գործն է Պաղեստինի մասին գրած մէկ անգլերէն գիրքը՝ «Palestine through the fog of propaganda» «Պաղեստին Քարոզչութեան Մշուշին Ընդմէջէն», տպուած Անգլիա 1946-ին։ Դասախօս եղած է Երուսաղեմի օրէնսդրական վարժարանին մէջ, աւանդելով քաղաքական գիտութիւն եւ Միջազգային Օրէնսդրութիւն։

Միշէլ Աբգարիոս զարգացած, համակրելի եւ հանրածանօթ անձնաւորութիւն մըն է։ Անգլիացիներու Պաղեստինէն մեկնելէն յետոյ, երբ կազմուեցաւ Կազայի կառավարութիւնը, Միշէլ Աբգարիոս սոյն կառավարութեան տնտեսական նախարար նշանակուեցաւ։ Միշէլ Աբգարիոս իր գերդաստանին պատմութեամբ յոյժ կը հետաքրքրուի։

Ան հպարտութեամբ կ'ընդունի որ հայ է։ 1949-ի Նոյեմբերին եկած է Պէյրութ եւ Ամերիկեան համալսարանի մէջ հարցերու հետազօտութեամբ զբաղած, ինչպէս նաեւ պաշտօնավարած է միեւնոյն հաստատութեան մէջ որպէս դասախօս՝ Մերձաւոր Արեւելքի արաբական բաղդատական օրէնսդրութեան։ Այս ուղղութեամբ գրած է նաեւ գիրք մը, որ կը գործածուի համալսարանին մէջ։

## Ծանօթագրութիւններ