Կորնթոսի Նեղուցը

մինի|Կորնթոսի Նեղուցը - տիեզերքէն դիտուած
**Կորնթոսի Նեղուցը** հողի նեղ գօտերիզ մըն է, որ կը կապէ Պելոպոնեսը մնացեալ Յունաստանին հետ։ Զայն կը ջրեն արեւմուտքէն Յոնիական Ծովը, Կորնթոսի Ծոցին միջոցաւ եւ արեւելքէն Էգէական Ծովը Սարոնիքոս Ծոցին միջոցաւ։

Նեղուցը կը կապէ Պելոպոնեսը Յունաստանի մնացեալ մայր ցամաքամասին։   Անոր ամէնանեղ մասին երկայնքը մօտաւորապէս 6 քմ․ է (6343 մ․), լայնքը 25 մ․ եւ խորութիւնը՝ 8 մ․ եւ հոն բացուած է համանուն ջրանցքը (1882-1893)։

## Պատմական անդրադարձ
ձախից|մինի|Յունաստանի կարեւոր քաղաք-պետութիւնները եւ Կորնթոսի նեղուցին  ռազմական դիրքը
Յունաստանի պատմութեան ընթացքին, Կորնթոսի Նեղուցը կարեւոր դեր ունեցած է, շնորհիւ իր ռազմական դիրքին։  Ժողովորդներ, բանակներ, ապրանքներ մշտապէս անոր միջոցաւ տեղափոխուած, անցած են։

### Տիոլքոս
մինի|Տիոլքոս ուղին
մինի|Կորնթոսի նեղուցը․ քարտէսը ցոյց կու տայ Տիոլքոս ուղիին եւ Էքսամիլիոն պարսպապատին վայրերը
Ք․Ա․ 7-րդ դարուն յոյները կը փորձեն նեղուցին երկայնքին ջրանցք մը բանալ, սակայն այդ ժամանակի ճարտարարուեստական միջոցները չեն ներեր։  Ք․Ա․ 6-րդ դարուն, անոնք կը կառուցեն Տիոլքոս ուղին *Διολκό*․ 10 մ․ լայնք ունեցող քարաշէն ուղի։  Կը յաջողին փայտաշէն գլաններու վրայ անիւով սահող կառքերու շնորհիւ, նեղուցին մէկ կողմէն միւս կողմը նաւեր քաշկռտել։  Մինչեւ այսօր նշմարելի են Տիոլքոսին հետքերը։
ձախից|մինի|Էքսամիլիոն պատի մնացորդացը
Հնադարեան տարիներէն մինչեւ նորագոյն ժամանակաշրջան, շատեր կը մտածեն եւ կամ նաեւ կը փորձեն ջրանցք բանալ, սակայն ատիկա կ'իրականանայ միայն ԺԹ․ դարու վերջաւորութեան։

### էքսամիլիոն
Ք․Ա․ 450 – 408 հռոմէական արեւելեան կայսրութեան ընթացքին (Բիւզանդական կայսրութիւն) նեղուցը ամրացնելու համար, էքսամիլիոն Εξαμίλιον *Hexamilion* պատը կը կառուցուի։

Էքսամիլիոն պատը նեղուցին երկայնքին կառուցուած պաշտպանութեան պարսպապատ մըն է։  Հռոմէացիները կը շինեն (Գաղթականութեան ժամանակաշրջանին) նեղուցը բարբարոս ցեղերու ներխուժումէն պաշտպանելու համար։

### Ջրանցք բանալու փորձեր Կորնթոսի Նեղուցի երկայնքին
Ք․Ա․ 7-րդ դարուն յոյները կը փորձեն նեղուցի երկայնքին ջրանցք մը բանալ, սակայն այդ ժամանակի ճարտարարուեստական միջոցները չեն ներեր։  Ք․Ա․ 6-րդ դարուն, անոնք կը կառուցեն Տիոլքոս ուղին *Διολκό*․ 10 մ․ լայնք ունեցող քարաշէն ուղի։

Ք․Ա․ 1-ին դարուն, Յուլիոս Կեսար, նախատեսելով նեղուցին կարելիութիւնները, կը ծրագրէ ջրանցք բանալ, սակայն ան ալ միջոցներու չգոյութեան պատճառով ետ կը մնայ իր որոշումէն։

Ներոն կայսր Ք․Ա․ 67 թուականին 6 000 ստրուկներ կ'աշխատցնէ, որպէսզի ջրանցք բանան։  Մեծածախս այս գործը անոր մահով անաւարտ կը մնայ։

Յոյն փիլիսոփայ եւ Հռոմի Ծերակոյտի անդամ Հերովդէս Ատիկեցին *Ἡρώδης ὁ Ἀττικός * Բ․ դարուն մտածած է նեղուցի երկայնքին ջրանցքի պեղումը։  Վենետիկցիներն ալ Պելոպոնեսի գրաւումէն ետք նոյն մտածումը կ'ունենան 1687 թուականին, սակայն միայն ծրագիր կը մնայ։

#### Կորնթոսի Ջրանցքի կառուցումը
ԺԹ․ դարուն, 1882, կը սկսի շինութիւնը համանուն ջրանցքին եւ կը լրանայ 11 տարիներ ետք։

Ջրանցքը բացուած է համանուն նեղուցի երկայնքին, 19-րդ դարուն, որպէսզի դիւրացնէ ծովային առեւտուրը եւ արագացնէ նաւերուն ճամբորդութիւնը։

## Տես նաեւ
Ռիօ-Անթիրիօ կամուրջ

516 Արոուքա կամուրջ

Կորնթոս

Հին Կորնթոս

Կորնթոսի Ջրանցքը

Կորնթոսի Ծոցը

Էգէական Ծով

Փաթրայի Ծոցը

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
# Տիոլքոս
# էքսամիլիոն պատը
# Գաղթականութեան ժամանակաշրջան

Ստորոգութիւն:Նեղուցներ
Ստորոգութիւն:Յունաստանի Նեղուցներ
Ստորոգութիւն:Եւրոպայի նեղուցներ