Ափրիկէ

մինի|աջից|270px|Ափրիկէի քարտէսը
**Ափրիկէ**, աշխարհի երկրորդ մեծագոյն ցամաքամասն է իր տարածութեամբ եւ կը բաղկանայ 53 երկիրներէ։

Ափրիկէի մեծագոյն մասը ծածկուած է տափաստաններով եւ անապատներով ( Սահարա, Քալահարի, եւլն )։

Սահարա, Ափրիկէի հիւսիսակողմը, աշխարհի ամէնատաք շրջանն է։ Հասարակածը կ'անցնի Ափրիկէի մէջէն Կապոնէն մինչեւ Քենիա:

Հասարակածային գօտիին մօտիկ կը տարածուին շատ խիտ անտառներ, մինչ հարուստ դաշտագետինները կը ծածկեն արեւելքի եւ հարաւի մեծ մասը։ Հոն կ'ապրին կենդանիներու մեծ խումբեր (վագերաձի, յամոյր, իմփալա, ընձուղտ, եւ փիղ, որոնք որսն են միւս կենդանիներուն՝ առիւծին, բորենիին, ընձառիւծին)։

## Հիւսիսային Ափրիկէ
[մինի|240px|Ռամզէս II փարաւոնի տաճարը Ապու Սիմպլին մէջ, [Եգիպտոս]]
Հիւսիսային Ափրիկէն մեծ մասով ծածկուած է Սահարայի անապատով։ Հոն հազուադէպօրէն կ'անձրեւէ։ Ջուր դժուար է գտնել հոն, բացառեալ ովասիսները, ուր հողին մակերերեսը հազիւ կը թրջուի։ Հիւսիսային Ափրիկէն բնակուած է արաբներէ եւ սպիտակ ցեղի պերպերներէ։ Պերպեր ցեղերու կողքին ներկայ են թուարէկներ եւ մաւեր (սերած արաբ եւ պերպեր ցեղերու խառնուրդէն)։ Թուարէկները Սարահայի մէջ բնակող վաչկատուն հովիւներ են։ Կը պահեն արաբական ուղտերու կարեւոր խումբեր եւ այծեր։ Ափրիկէի հիւսիսը բաղկացած է գլխաւորապէս Մաղրիպէն (Ալճերիա, Թունիզ, Մարոք), Լիպիայէն, Եգիպտոսէն, Մաւրիտանեայէն։ Հիւսիսային Ափրիկէն կը յատկանշուի իսլամական կրօնքով։

## Արեւմտեան Ափրիկէ
[մինի|240px|Սբ. Գէորգ եկեղեցին Լալիպելային մէջ, [Եթովպիա]]
Արեւմտեան Ափրիկէի երկիրներէն ոմանք, ինչպէս՝ Սենեկալ, Ղանա եւ Նիճերիա տարածուն են, իսկ ուրիշներ, ինչպէս՝ Թոկօ եւ Կամպիա, փոքրատարած։ Իրենց բարեբեր հողին վրայ կը մշակուին սուրճ, քաքաօ, ձգախէժ եւ արմաւի իւղ։ Նիճերիան Ափրիկէի ամէնախիտ բնակչութիւն ունեցող երկիրն է, ուր քարիւղ կայ։ Շնորհիւ իր քարիւղին՝ Նիճերիան դարձած է ճարտարարուեստական երկիր մը։ Ունի սննդեղէնի, զգեստեղէնի ու պողպատի արտադրութիւն եւ ինքնաշարժի ճարտարարուեստ։

## Կեդրոնական Ափրիկէ
Կեդրոնական Ափրիկեան Հանրապետութիւն, Քամերուն եւ Գոնկօ մաս կը կազմեն կեդրոնական Ափրիկէին։ Գոնկօ (կամ Զայիր) գետի ափին կը տարածուի արեւադարձային խիտ անտառը։ Գետին վրայ կը տեղափոխուին նաւով կամ մակոյկով՝ շինուած անտառի փայտէն։ Նաւու մը վրայ կայ շուկայ, դեղարան եւ ոստիկանութիւն՝ նմանելով գետին վրայ տեղափոխուող քաղաքի մը։

## Արեւելեան Ափրիկէ
Արեւելեան Ափրիկէն կը բաղկանայ 7 երկիրներէ, որոնց շարքին են Եթովպիա, Սոմալիա եւ Թանզանիա: Հոն կլիման աւելի զով է, քան մօտակայ ուրիշ շրջանները։ Արդարեւ, հոն կը տիրապետեն լեռներն ու բարձրաւանդակները։ Ափրիկէի մեծ մասը ծածկուած է բարձրահասակ խոտերով եւ ծառերով։ Այս շրջանները կը կոչուին Սաւաննա։ Արեւելեան Ափրիկէն ունի հսկայ տարածութիւններ, ուր կը պաշտպանուին վայրի կենդանիներ, ինչպէս՝ առիւծներ, վագրեր, գետաձիեր, ընձուղտներ եւ փիղեր:

## Հարաւային Ափրիկէ
Հարաւային Ափրիկէն բաղկացած է հետեւեալ երկիրներէն՝ Անկոլա, Զամպիա, Մալաուի, Նամիպիա, Զիմպապուէ, Մոզամպիք, Պոթսուանա, Հարաւին Ափրիկէ եւ Մատակասքար կղզին։ Արեւելեան կողմը կան բարձր տափաստաններ, խորունկ հովիտներ եւ երկու մեծ գետեր՝ Լիմփոփօ եւ Զամպէզի: Արեւմտեան կողմը՝ Ատլանտեանը եզերող շրջանը Քալահարի անապատն է, որ կ'իշխէ։ Այս անապատին մէջ պոշիմանները կ'ապրին որսով, ինչպէս մեղրով եւ պտուղներով։ Հարաւային Ափրիկէի երկիրներուն հողին ընդերքը կը պարունակէ ադամանդ, ոսկի, երկաթ եւ պղինձ: Հարաւային Ափրիկէն աշխարհի ամէնահարուստ երկիրն է ոսկիի եւ ադամանդի հանքերով։

## Երկիրներ





## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
* Մշակութային Իմ Առաջին Հանրաքիտարանս, Հրատարակութիւն CCM, էջ 8,9,10,11:

Ստորոգութիւն:Ափրիկէ
Ստորոգութիւն:Մայրցամաքներ