Հայկական Ցեղասպանութեան Արդարութեան Մարտիկներ

**Հայկական Ցեղասպանութեան Արդարութեան Մարտիկներ (Հ.Ց.Ա.Մ.)** ( անգլ.՝ Justice Commandos of the Armenian Genocide (J.C.A.G.), Հայկական ռազմաքաղաքական գաղտնի կազմակերպութիւն մը, որ ահաբեկչական գործունէութիւն ծաւալած է 1975-էն մինչեւ 1987 տարբեր երկիրներու մէջ: Կազմակերպութեան նպատակն էր Հայոց Ցեղասպանութեան միջազգային ճանաչումը Թուրքիոյ կողմէն, ինչպէս նաեւ ազատ, անկախ եւ միացեալ Հայաստանի կերտումը: Նպատակին իրագործման համար, Արդարութեան Մարտիկները ահաբեկչական յարձակումներ գործած են՝ աշխարհի տարբեր երկիրներու մէջ թուրք դեսպաններ, դիւանագէտներ եւ պատգամաւորներ սպաննելով:

## «Հայկական Ցեղասպանութեան Արդարութեան Մարտիկներ»՝ Հ.Յ.Դ.-ի զինեալ կազմակերպութիւն

«Հ.Ց.Ա.Մ»-ը Հ.Յ.Դ.-ի զինեալ ուժն էր: Այս մէկը բացայայտուած է, երբ Մայիս 1976-ին, «Հ.Ց.Ա.Մ.»-ի անդամ մը իր շինած ռումբէն սպաննուած է Փարիզի Հ.Յ.Դ.-ի գրասենեակին մէջ, իսկ վաւերացուած՝ երբ Ֆրանսացի քաղաքական գիտնական՝ (*political scientist)* Կայծ Մինասեանի արտօնուած է Հ.Յ.Դ.-ի դիւանին հետ խորհրդակցիլ իր հետազօտութեան մասին: Յաճախ, Հ.Յ.Դ. Ֆրանսայի, Ա.Մ.Ն.-ի եւ Լիբանանի պաշտօնաթերթերը արդարացուցած են զինեալ պայքարը եւ հրապարակած՝«Հ.Ց.Ա.Մ.»-ի պաշտօնական հաղորդագրութիւններ: Հ.Յ.Դ. երբեք չէ վախցած զինեալ պայքար մղելէ եւ ահաբեկչութիւններ ձեռնարկելէ: Կուսակցութիւնը ահաբեկչական արարքներ կատարած է նաեւ Օսմանեան Կայսրութեան մէջ՝ օսմանեան վարչակարգին եւ հակադաշնակցական ու դաւաճան հայերուն դէմ:

Հ.Յ.Դ.-ի օրինական մարմինները դրամ կը հաւաքէին, որպէսզի «Հ.Ց.Ա.Մ.»-ի ձերբակալուած անդամներուն համար փաստաբան ճարէին: Նշանաւոր է 1982-ին Լոս Անճելըսի մէջ թուրք դիւանագէտի մը սպաննութիւնը Համբիկ Սասունեանին կողմէ: Անմիջապէս հազարաւոր Հ.Յ.Դ.-ի անդամներ եւ հայեր Սփիւռքի մէջ ցոյցեր կազմակերպած են Ա.Մ.Ն.-ի իշխանութիւններուն կողմէն Սասունեանի ձերբակալման դէմ: Հ.Յ.Դ. նաեւ օգնած է Գրիգոր Լեւոնեանին եւ Րաֆֆի Էլպէքեանին, որոնք սպաննած են Պելկրատի թուրք դեսպան՝ Կալիբ Պալքարը:

1982-ին, Ֆիլատելֆիոյ թրքական հիւպատոսարանի ռմբակոծումը ձախողած է «FBI»ի միջամտումէն ետք: Վիգէն Յովսէփեան, որ գործողութեան խումբի առաջնորդն էր, 6 տարի բանտարկուած է, իսկ աւելի ուշ՝ դարձած Ա.Մ.Ն.-ի Հ.Յ.Դ.-ի գլխաւոր անձնաւորութիւն մը:

«Հ.Ց.Ա.Մ.»-ի գործունէութիւնը տեղի ունեցած է առաւելաբար եւրոպական եւ Հիւսիսային Ամերիկայի այն երկիրներուն մէջ, որոնք կը համագործակցէին Թուրքիոյ հետ:

## Կազմակերպութեան այլ անուանումներ

1983-ին, «Հ.Ց.Ա.Մ.» անուանումը փոփոխութեան ենթարկուած է  եւ կրած՝ Հայ Յեղափոխական Բանակ (ՀՅԲ) անունը: Հ.Յ.Դ. նոյն ձեւով օժանդակած Հ.Յ.Բ.-ի՝ հրապարակելով հաղորդագրութիւններ եւ այլ յօդուածներ:

Ամէն տարի, աշխարհի տարբեր երկիրներու մէջ, Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւնը ոգեկոչման ձեռնարկներ եւ հոգեհանգստեան արարողութիւններ կը կազմակերպէ՝ ի յիշատակ 1983-ի Փորթուկալի մայրաքաղաք՝ Լիզպոնի մէջ թրքական դեսպանատունը պայթեցուցած լիբանանահայ հինգ անձնուրաց տղոց՝ Սեդրակ Աճեմեանի, Արա Գըրճլեանի, Սիմոն Եահնիեանի, Վաչէ Տաղլեանի եւ Սարգիս Աբրահամեանի:

«Յունական-Պուլկարական-Հայկական Ճակատ»ի անունով «Հ.Ց.Ա.Մ.» իրագործած է Մելպուռնի թրքական հիւպատոսարանի եւ 19 Յունուար 1987-ին Պրիսպանի նամակատան ռմբակոծումը: and the bombing of Brisbane's mail sorting facility, on January 19, 1987.

## Զինեալ ահաբեկչական գործողութիւններ՝ աշխարհի չորս կողմերը

Ստորեւ նշուած են «Հ.Ց.Ա.Մ.»-ի յարձակումներու ամբողջական ցանկը:

* 22 Հոկտեմբեր, 1975, Վիեննա, Աւստրիա: Իր գրասենեակին մէջ կը սպաննուի Աւստրիոյ թուրք դեսպան՝ Տանիշ Թունալըկիլը:
* 24 Հոկտեմբեր, 1975, Փարիզ, Ֆրանսա: Կը սպաննուի Ֆրանսայի մէջ թուրք դեսպան՝ Իսմայիլ էրեզը: Յարձակումին զոհ կ'երթայ նաեւ դեսպանին անձնական վարորդը:
* 28 Մայիս, 1976, Զիւրիխ, Շուէտ: Երկու ռումբեր մեծ վնասներ կը պատճառեն Կարանթի Պանք եւ Լապոր Ադդաջէ թրքական դեսպանատան գրասենեակներուն:
* 29 Մայիս, 1977, Պոլիս, Թուրքիա: Երկու ռմբակոծումներ, մէկը՝ երկաթուղիի կայարանին մէջ, իսկ միւսը՝ օդակայանին մէջ, կը սպաննեն 5 հոգի ու կը վիրաւորեն 64 ուրիշներ:
* 9 Յունիս, 1977, Հռոմ, Իտալիա: կը սպաննուի Վատիկանի թուրք դեսպան՝ Թահա Քարըմ:
* 2 Յունիս, 1978, Մատրիտ, Սպանիա: Սպանիոյ թուրք դեսպան՝ Զէքի Քուներալբի ինքնաշարժին վրայ կը կատարուի յարձակում մը: Դեսպանին կինը՝ Նեքլա, նախկին թուրք դեսպան Պեսիր Պալքըօղլու եւ անոնց ինքնաշարժ վարողը կը սպաննուին, սակայն յարձակումին իսկական թիրախը ինքնաշարժին մէջ չ'ըլլար:
* 12 Հոկտեմբեր, 1979, Հաագա, Հոլանտա: Կը սպաննուի Հոլանտայի թուրք դեսպանին՝ Օզտեմիր Պենլէրի զաւակը՝ Ահմէտ Պենլէր:
* 22 Դեկտեմբեր, 1979, Փարիզ, Ֆրանսա: Կը սպաննուի թուրք դիւանագէտ՝ Եըլմազ Քոլբան:
* 20 Յունուար, 1980, Մատրիտ, Սպանիա: Բազմաթիւ ռումբեր կը պայթեցուին Մատրիտի օդակայանին մէջ: Կը վիրաւորուի 12 հոգի:
* 6 Փետրուար, 1980, Պեռն, Շուէտ: Յարձակում կը գործուի Շուէտի թուրք դեսպան՝ Տոկան Թիւրքմէնի վրայ, սակայն վերջինս թեթեւ վնասուածքներով կը յաջողի փախուստի դիմել:
* 17 Ապրիլ, 1980, Հռոմ, Իտալիա: «Հ.Ց.Ա.Մ.»-ի անդամ մը կը կրակէ Վատիկանի թուրք դեսպան՝ Վեստի Տուրելի վրայ՝ վիրաւորելով զայն եւ անոր թիկնապահը՝ Թահսին Կուվենք:
* 6 Հոկտեմբեր, 1980, Ա.Մ.Ն.: Յարութ Սասունեան կը փորձէ սպաննել թուրք հիւպատոս՝ Քեմալ Արիքան: Սասունեան կը բանտարկուի 6 տարի:
* 12 Հոկտեմբեր, 1980, Նիւ Եորք, Ա.Մ.Ն.: Թրքական կեդրոնին դիմաց կանգնած ականուած ինքնաշարժ մը կը պայթի՝ պատճառելով նիւթական մեծ վնասներ եւ 5 վիրաւոր:
* 12 Հոկտեմբեր, 1980, Լոս Անճելըս, Ա.Մ.Ն.: Թուրք-ամերիկացի տէր ունեցող (Ալի Ոնտեմիր) Imperial Travel զբօսաշրջական գործակալութեան գրասենեակները կը քանդուին ռումբէ մը: Կը վիրաւորուի մէկ հոգի:
* 17 Դեկտեմբեր, 1980, Սիտնի, Աւստրալիա: «Հ.Ց.Ա.Մ.»-ի երկու անդամներ կը սպաննեն թուրք հիւպատոսն ու անոր թիկնապահը:
* 3 Յունիս, 1981, Օրանճ, Ա.Մ.Ն.: Ռումբ մը կը պայթի Orange Country Convention Center-ին մէջ, ուր պիտի ներկայացուէր թրքական երաժշտութիւն եւ պար: Ռումբը մեծ վնասներ կը պատճառէ:
* 20 Նոյեմբեր, 1981, Լոս Անճելըս, Ա.Մ.Ն.: Ռումբ մը մեծ վնասներ կը պատճառէ թրքական հիւպատոսարանին:
* 28 Յունուար, 1982, Ա.Մ.Ն.: Համբիկ Սասունեան կը սպաննէ թուրք հիւպատոս՝ Քեմալ Արիքան՝ անոր ինքնաշարժին մէջ:
* 4 Մայիս, 1982: Անգլիոյ թուրք հիւպատոս՝ Օրհան Կունտուզ կը սպաննուի իր ինքնաշարժին մէջ:
* 27 Յունիս, 1982, Լիզպոն, Փորթուկալ: Թուրք դիւանագէտ՝ Էրքըդ Աքպայ Լիզպոնի մէջ կը սպաննուի իր տան դիմաց: Անոր կինը նոյնպէս փամփուշտ մը կը ստանայ եւ ութ ամիսներ ետք կը մահանայ:
* 27 Օգոստոս, 1982: Օթաուա, Քանատա: Կը սպաննուի Քանատայի թուրք դիւանագէտ՝ Ատիլլա Ադըքադ:
* 9 Սեպտեմբեր, 1982, Պուլկարիա: Կը սպաննուի Պուրկասի թուրք հիւպատոս՝ Պորա Սուելքան:
* 9 Մարտ, 1983, Հարաւսլաւիա: «Հ.Ց.Ա.Մ.»-ի երկու անդամներու կողմէն ստացած վէրքերէն կը մահանայ թուրք դեսպան՝ Կալիբ Պալքար:
* 14 Յուլիս, 1983, Պրիւքսէլ, Պելճիքա: Կը սպաննուի թուրք դիւանագէտ՝ Տուրսուն Աքսոյ:
* 27 Յուլիս, 1983, Փորթուկալ, Լիզպոն: Ինքնազոհութեան յարձակում մը տեղի կ'ունենայ թրքական դեսպանատան դէմ: Կը սպաննուին Հայ Յեղափոխական Բանակի 5 տղաքը, փորթուկալցի ոստիկան մը եւ դեսպանին կինը: Մէկ այլ ոստիկան մը կը վիրաւորուի:
* 20 Յունիս, 1984, Աւստրիա: Իր ինքնաշարժին մէջ կը սպաննուի թուրք դիւանագէտ՝ Էրտողան Օզէն:
* 3 Սեպտեմբեր, 1984, Թուրքիա: Հ.Յ.Բ.-ի երկու անդամներ կը սպաննուին Թոփքափըի պալատին առջեւ՝ ռումբի սխալէ մը:
* 19 Նոյեմբեր, 1984, Վիեննա, Աւստրիա: Կը սպաննուի Ա.Մ.Ն. պատուիրակ՝ Էնվէր Էրկուն:
* 12 Մարտ, 1985, Օթաուա, Քանատա: Հ.Յ.Բ.-ի երեք անդամներ կը յարձակին թրքական դեսպանատան վրայ: Յարձակումը կը ձախողի. կը սպաննուի մէկ անձ:
* 23 Նոյեմբեր, 1986, Մելպուռն, Աւստրալիա: Մելպուռնի թրքական հիւպատոսարանի ռմբակոծման ժամանակ, իր իսկ ռումբէն կը սպաննուի հայ մարտիկ մը, իսկ  անոր ընկերը կը ձերբակալուի: Կը վիրաւորուի մէկ հոգի:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութիւն
Ստորոգութիւն:Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն
Ստորոգութիւն:Կազմակերպութիւններ այբբենական կարգով