Կարէն Տէմիրճեան

**Կարէն Տէմիրճեան** (17 Ապրիլ 1932, Երեւան - 27 Հոկտեմբեր 1999), հայ քաղաքական եւ պետական գործիչ, ՀԿԿ կենտկոմի առաջին քարտուղար (1974–1988), ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահ (1999), Հայաստանի Ազգային հերոս (1999, յետմահու)։

## Կենսագրութիւն
Տէմիրճեան ծնած է Երեւան, 17 Ապրիլ 1932-ին, ծառայողի ընտանիքի մէջ։ Միջնակարգ կրթութիւնը ստացած է 26 կոմիսարներու անուան դպրոցին մէջ։ 1949-1954 թուականներուն ուսանած է Երեւանի Ք. Մարքսի անուան արհեստից դպրոցի մեքենական ճիւղերու բաժնին մէջ՝ ստանալով մեքենական չափագիտութեան մասնագիտութիւն։ 

1961 թուականին՝ ԽՄԿԿ կենտկոմին առընթեր Մոսկուայի բարձրագոյն կուսակցական դպրոցը։ 

1954–1955 թուականներուն աշխատած է Լենինկրատի գիտահետազօտական դպրոցներէն մէկուն մէջ: 

1955 թուականէն եղած է Երեւանի ելեկտրական արհեստական գործարանին մէջ՝ արուեստաբան, արտադրամասի աւագ վարպետ, պետ, կուսկոմիտէի քարտուղար, գլխաւոր ճարտարագէտ, տնօրէն։ 

1964–1972 թուականներուն եղած է ՀԿԿ Երեւանի քաղկոմի քարտուղար, երկրորդ քարտուղար, 1972–1974 թուականներուն՝ ՀԿԿ կենտկոմի քարտուղար, ապա՝ առաջին քարտուղար, 1991–1999 թուականներուն՝ «Հայելեկտրամեքենայ» բաժնետիրական ընկերութեան նախագահ, գործադիր տնօրէն։

Տէմիրճեանի ղեկավարութեան տարիներուն (1974–1988) հանրապետութեան մէջ շահագործման յանձնուած են Երեւանի «Զուարթնոց», Գիւմրիի «Շիրակ» եւ սահմանամերձ շրջաններու օդակայանները, Երեւանի գետնուղիի (Մեթրօ) 1-ին հերթը, Հայկական աթոմակայանը, Մարզահամերգային համալիրը: Կառուցուած են Արփա–Սեւան ջրատարը, «Հրազդանմաշ», «Պոզիստոր», «Իմպուլս», «Մարս» եւ այլ գործարաններ, գրապալատը, Մասիս–Նուռնուս եւ Աղստաֆա–Իջեւան–Հրազդան–Սեւան–Մարտունի երկաթուղային մայրուղիներ եւ այլ շինութիւններ։

23 Ապրիլ 1975-ին առաջին անգամ Հայաստանի բարձրագոյն ղեկավարութեան անունով, Տէմիրճեան դատապարտած է Մեծ եղեռնի կազմակերպիչները։ 

Իր ջանքերով 1978 թուականի ՀԽՍՀ նոր սահմանադրութեան մէջ վերահաստատուած է հայերէնը պետական լեզու ամրագրող յօդուածը: 

1980 թուականին կանխուած է Պաքու–Նախիջեւան «Բարեկամութիւն» կոչուած մայրուղիի հայաստանեան՝ Մեղրի-Նիւուատի հատուածի շինարարութիւնը, կառուցուած է Մեղրի–Քաջարան մայրուղին, Գորիս–Ստեփանակերտ հեռատեսիլի վերահաղորդիչ կայանը։

[մինի|Կարէն Տէմիրճեանին նուիրուած [Հայաստանի Հանրապետութիւն|ՀՀ փոստային նամականիշ]]
1991-1999 թուականներուն Կարէն Տէմիրճեան գլխաւորած է Հանրապետութեան խոշորագոյն ձեռնարկութիւններէն մէկը՝ «Հայելեկտրամեքենայ» ԱՓԲԸ-ն։ 

1998 թուականին հիմնադրած է Հայաստանի ժողովրդական կուսակցութիւնը (ՀԺԿ):  

1998 թուականին ան առաջադրուած է որպէս Հանրապետութեան նախագահի թեկնածու։  

1999 թուականի ՀՀ խորհրդարանական ընտրութիւններու ժամանակ եղած է ՀԺԿ եւ Հանրապետական կուսակցութեան համագործակցութեամբ ստեղծուած «Միասնութիւն» դաշինքի համանախագահը (Վազգէն Սարգսեանի հետ)։  

1999 թուականի Մայիսին ընտրուած է Ազգային Ժողովի նախագահ։ Հանրապետութեան զարգացման գծով ինք կարողացաւ համակարգուած բնոյթ տալ, յստակացան զարգացման առաջնային խնդիրները, կառուցուածքային քաղաքականութեան առանցքային ուղիները, գլխաւոր ներուժի՝ մարդկային գործօնի խելամիտ ու նպատակային իրացման մեծ հեռանկար միտող կողմնորոշիչները։ 
 
Զոհուած է 27 Հոկտեմբեր 1999-ին ՀՀ Ազգային ժողովի դահլիճի մէջ կատարուած ոճրագործութեան ժամանակ։
[մինի|Տէմիրճեանի դիմաքանդակը [Կոմիտասի Անուան Պանթէոն|Պանթէոնի մէջ]]

## Պարգեւներ
* Լենինի երկու շքանշաններ
* Աշխատանքային Կարմիր Դրօշի երեք շքանշաններ
* Հոկտեմբերեան Յեղափոխութեան մէկ շքանշան
* Միութենական եւ այլ երկիրներու կառավարական պարգեւներ
* Հայաստանի Ազգային Հերոս (յետմահու) 
* Հայրենիքի շքանշան (27.12.1999)

Կարէն Տէմիրճեանի անունով կոչուած են Երեւանի գետնուղին (մեթրօ), Մարզահամերգային համալիրը, Երեւանի թիւ 139 դպրոցը, փողոցներ՝ Երեւանի եւ ՀՀ այլ քաղաքներու մէջ։ 2004 թուականէն Երեւանի մէջ կը գործէ Կարէն Տէմիրճեանի թանգարանը։

## Պատկերասրահ

Karen Demirjyan Grave 01.jpg|Կարէն Տէմիրճեանի գերեզմանը Կոմիտասի անուան պանթէոնին մէջ
Կարեն Դեմիրճյան թանգարան (4).jpg
Karen Demirchyan's plaque, Tpagrichneri street.jpg|Կարէն Տէմիրճեանի յուշատախտակը Երեւանի Տպագրիչներու փողոցը


## Տե՛ս նաեւ
* Կարէն Տէմիրճեանի Անուան Մարզահամերգային Համալիր
* Կարէն Տէմիրճեանի թանգարան
* Կարէն Տէմիրճեանի Յուշարձան (Երեւան)
* Կարէն Տէմիրճեանի Կիսանդրի (Երեւան)
* Կարէն Տէմիրճեան Փողոց (Երեւան)

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1932 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:17 Ապրիլի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1999 մահեր
Ստորոգութիւն:27 Հոկտեմբերի մահեր
Ստորոգութիւն:Երեւան ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Անձինք նամականիշերու վրայ
Ստորոգութիւն:Կոմիտասի անուան պանթէոնի մէջ թաղուածներ
Ստորոգութիւն:Երեւան մահացածներ