Լուսինէ Զաքարեան

**Լուսինէ Զաքարեան** (), հայ երգչուհի, Կոմիտաս Վարդապետի, հայ հոգեւոր երգերու ու տաղերու մեկնաբան։ 1968 թ. ամուսնացեր է անուանի շարականագէտ, բանասեր, երգիչ Խորէն Պալեանի հետ: Ժողովուրդի կողմէ շատ սիրուած երգչուհիի աճիւնը կը գտնուի Էջմիածին քաղաքի Սուրբ Գայանէ եկեղեցւոյ բակի գերեզմանատան մէջ։

## Կենսագրութիւն
Լուսինէ հասակ առած է Ջաւախքի մէջ։ 1952 թուականին իր ընտանիքին հետ տեղափոխուած է Երեւան, ուսանած է Ռոմանոս Մելիքեանի անուան երաժշտական ուսումնարանէն ներս։ 1957 թուականին ընդունուած է Երեւանի պետական երաժշտանոց։ Այդ տարիներուն անոր տաղանդն արդէն բացայայտ էր։

1970-1983 եղած է Հայաստանի Ազգային հեռուստաընկերութեան եւ ձայնասփիւռի սինֆոնիկ նուագախումբի մեներգչուհի։ Այդ ընթացքին երգած է նաեւ Էջմիածնայ Մայր տաճարի երգչախմբէն։ Գերազանց կատարած է ինչպէս արեւմտաեւրոպական ստեղծագործութիւններ, այնպէս ալ՝ հայկական ժողովրդական եւ հոգեւոր երաժշտութիւն։ Տակաւին սովետական տարիներուն, երբ կ՛արգիլուէին բազմաթիւ երաժշտական ոճեր, ինչպէս նաեւ հոգեւոր երաժշտութիւնը, ան համարձակութիւն ունեցած է հայկական հոգեւոր երաժշտութիւնը բարձրացնել բեմ։

1972 թուականին արժանացած է ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստի կոչման։

Բազմիցս համերգներով ելոյթներ ունեցած է արտասահմանի տարբեր երկիրներու մէջ, ուր փառքով ներկայացուցած է Կոմիտասի հայ ժողովրդական երգերը, տաղերն ու շարականները։ Պարբերաբար համերգներ տուած է հայազգի աշխարհահռչակ երգեհոնահար Պերճ Ժամկոչեանի հետ։ Լուսինէի համար երգահան Առնօ Բաբաջանեան գրած է իր «Վոկալիզը»։ Լուսինէ Զաքարեանին բանաստեղծութիւններ ձօնած է Սիլվա Կապուտիկեանը,Վահագն Դաւթեանը, Պարոյր Սեւակը, այլազգի բանաստեղծներ։ Շնորհիւ հոգեթով ձայնին, Լուսինէ Զաքարեանի ձայնագրութիւնները մտած են համաշխարհային երաժշտութեան ձայնադարան։ 
մինի|'''Լուսինէ Զաքարեանի յուշատախտակը (Երեւանի Եզնիկ Կողբացի փողոց)'''

## Ընտանիք
Լուսինէ Զաքարեանը սերած էր երաժիշտներու գերդաստանէ։ Մօր կողմէ մեծ հայրը՝ Իոսիֆ Թոմաշեւիչը (ծագումով լեհահայ), եղեր է Սան Փեթրսպուրկի Կայսերական օփերային թատրոնի մեներգիչ, ձայնային հարուստ տուեալներով օժտուած պաս-փրոֆունտօ, որ իր ձայնը մշակեր էր Իտալիոյ մէջ։

Մեծ մայրը՝ Ելենա Թոմաշեւսքայան, դաշնակահարուհի էր։

Հայրը՝ Հաբէթ Զաքարեանը, սիմֆոնիք նուագախումբի կազմին մէջ կը նուագէր պաս փողային գործիք:

Մայրը՝ Վերոնիքա Տոմաշեւսքայան, նոյնպես օժտուած էր երաժշտական կարողութիւններով:

Եղբայրը՝ Դաւիթ Զաքարեանը, դաշնակահար եւ ձեռնադաշնակահար էր:

Ունի քոյր՝ Ելենան:

1968 թ. ամուսնացեր է անուանի շարականագէտ, բանասեր, երգիչ Խորէն Պալեանի հետ, որու օգնութեամբ աւելի խորացեր է հայ միջնադարեան երաժշտութեան եւ հոգեւոր երգեցողութեան մէջ:

## Կատարողական Գործունէութիւն

* 1959-1992 թուականներուն երգած է Էջմիածնի Մայր Տաճարի Երգչախումբին մէջ (խմբավարներ՝ Հրանդ Գէորգեան, Խորէն Մէյխանաճեան) որպէս մենակատար։
* 1965 թուականէն սկսեալ եղած է Հայֆիլհարմոնիայի մեներգչուհի։ 1970-1983 թթ. եղած է Հայաստանի Ազգային Հեռատեսիլի եւ Ռատիոյի Սիմֆոնիք նուագախումբի մեներգչուհի։
* Կատարած է արեւմտաեւրոպացի, ռուս եւ հայ կոմպոզիտորներու ստեղծագործութիւններ, ժողովրդական եւ հոգեւոր երաժշտութիւն։
* Դեռեւս խորհրդային տարիներուն, երբ արգիլուած էին բազմաթիւ երաժշտական ոճեր, ինչպէս նաեւ հոգեւոր երաժշտութիւնը, ան համարձակութիւն ունեցած է հայկական հոգեւոր երաժշտութիւնը բարձրացնել բեմ։
* Բազմիցս համերգներով եղած է արտերկիր, ուր ըստ արժանեաց ներկայացուցած է Կոմիտասը, հայ ժողովրդական երգերը, տաղերը եւ շարականները։
* Պարբերաբար համերգներ տուած է հայազգի նշանաւոր երգեհոնահարներ Վահագն Ստամպոլցեանի, Լեւոն Աբրահամեանի, Պերճ Ժամկոչեանի հետ։ Երկար տարիներ անոր նուագակցած է Մարիաննա Յարութիւնեանը։
* 1960-1970-ական թուականներուն որպէս մենակատար Հայաստանի Պետական Ակադեմիական Երգչախումբի հետ (գլխաւոր դիրիժոր Յովհաննէս Չեքիճեան) ելոյթներ ունեցած է Մոսկուայի, Լենինկրատի, Փարիզի, Մարսէյլի մէջ, կատարելով մեծածաւալ ստեղծագործութիւններ։
* 1960-ական թուականներուն որպէս մենակատար ելոյթներ ունեցած է Հայաստանի Կամերային նուագախումբին հետ (գլխաւոր դիրիժոր՝ Զարեհ Սահակեանց)։
* Երգած է շուրջ 15 լեզուներով, այդ թերթին՝ հայերէն, ռուսերէն, ուքրաներէն, անգլերէն, ֆրանսերէն, վրացերէն, լատիներէն, իտալերէն, սպաներէն, հունգարերէն, չեխերէն եւ այլն։
* Կոմպոզիտոր Առնօ Պապաճանեանը իր «Վոքալիզը» գրած է Լուսինէի համար։

## Մահ
Լուսինէ Զաքարեանը մահացած է 1992 թուականի Դեկտեմբեր 30-ին Երեւան-ի մէջ, երկարատեւ հիւանդութենէ ետք։

Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգէն Ա-ի համաձայնութեամբ, համաժողովրդական սիրոյ արժանացած երգչուհիին մարմինը 1993 թուականի Յունուար 4-ին հողին յանձնուած է Էջմիածին քաղաքի Սուրբ Գայեանէ Եկեղեցիի բակին գերեզմանատան մէջ, քանի որ ՀՀ Կառավարութիւնը չէ թոյլատրած զայն յուղարկաւորել Կոմիտասի անուան զբօսայգիի պանթէոնին մէջ։

## Մէջբերումներ Լուսինէ Զաքարեանի մասին

## Պարգեւներ եւ կոչումներ
* 1967 - ՀԽՍՀ վաստակաւոր արուեստագէտուհի,
*1967 - ՀԼԿԵՄ մրցանակ,
* 1972 - ՀԽՍՀ ժողովրդական արուեստագէտուհի,
*1979 - ՀԽՍՀ պետական մրցանակ,
*Յետմահու պարգեւատրուեր է «Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշանով:

## Գրքեր Լուսինէ Զաքարեանի մասին
մինի|Լուսինէ Զաքարեանը ՀՀ 2012 թուականի փոստային նամականիշի վրայ
Մինչեւ այժմ հրատարակուեր է մեծանուն երգչուհիի մասին պատմող երեք գիրք: Դեռ Լուսինէի ստեղծագործական գործունէութեան բուռն շրջանին գրականագէտ Կարլէն Դանիէլեանը կը գրէ եւ 1981 թուականին Երեւանի մէջ կը հրատարակէ «Լուսինէ Զաքարեան» աշխատութիւնը: Լուսինէի մահէն յետոյ անոր ամուսնոյն՝ Խորէն Պալեանի եւ բանասէր Լիտա Գէորգեանի կողմէն կազմուած 1999 թուականին Երեւանի մէջ կը հրատարակուի «Լուսինէ» ժողովածուն: Սակայն, տեսնելով ընթերցող հասարակութեան անտարբերութիւնը, Խորէն Պալեանը գներ է «Լուսինէ» գրքի բոլոր չվաճառուած օրինակները եւ տեղափոխեր իր բնակարան: 2015 թուականին հրատարակուեր է Լուսինէ Զաքարեանի մասին պատմող թիւ 3-րդ գիրքը՝ Սէրկէյ Մանուէլեանի աշխատասիրութեամբ հրատարակուած «Լուսինէ Զաքարեանը ժամանակակիցներու յուշերուն մէջ» ժողովածուն:

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* rima-luccine-zakarian։
* Յիշատակի Խօսք. Ես Երգում Եմ Հրեշտակների Համար։

Ստորոգութիւն:1 Յունիսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:30 Դեկտեմբերի մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ օփերային երգչուհիներ