open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Եայիր Օրոն

**Եայիր Օրոն** (), հրեայ պատմաբան եւ ցեղասպանագէտ։ Իսրայէլի Բաց համալսարանի փրոֆէսօր, ականաւոր մտաւորական։

Օրոն կը բնակի հրէական գիւղի մը մէջ, ուր կը գոյակցին հրեաներ եւ արաբներ․ «Naveh Shalom»-ը Իսրայէլի միա՛կ համայնքն է, ուր այս երկու ժողովուրդները քով-քովի համերաշխ կ'ապրին։

Փրոֆ. Օրոն Թել-Աւիւի համալսարանի դասախօս է, միաժամանակ հեղինակ՝ Հայոց Ցեղասպանութեան մասին բազմաթիւ գիտական աշխատութիւններու: Ըստ անոր՝ հայերու ջարդը որքան կը հետաքրքրէ հայերը, նո՛յնքան ալ՝ հրեաները: 

Օրոն եղած է Իսրայէլի կողմէ Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչման ջատագով եւ այդ առնչութեամբ՝ քանի մը գիրքերու հեղինակ:

2015-ին դասաւանդած է Հայաստանի Ամերիկեան համալսարանին մէջ:

## Եայիր Օրոն Երեւանի մէջ
2013-ին, Օրոնի «Անընդունելի անտարբերութիւն» գիրքին շնորահանդէսը կատարուած է Երեւանի մէջ: Գիրքը 2000-ին տպագրուած է եբրայերէնով ու ապա թարգմանուած է անգլերէնի ու ռուսերէնի:

Հայերէն թարգմանութիւնը կատարած է Աննա Սաֆարեան, իսկ գիրքի տպագրութեան ազնիւ մեկենասութոիւնը ստանձնած է Մոսկուաբնակ հայ գործարար Կարէն Պաղտասարեան։

## Հրատարակուած Աշխատանքներ

* **Հրեայ-Իսրայէլեան Ինքնութիւն** (Jewish-Israeli Identity), Սիֆրիաթ Փոալիմ (Sifriat Poalim) (Կիբուցիմի Կրթութեան Քոլէճին հետ), Թել-Աւիւ, 1993, 204 էջ։ (Եբրայերէն)
* **Անտարբերութեան Տրուիմիականութիւնը։ Երուսաղէմի Յիշուլին (Yishuv) եւ** **Սիոնական Շարժումին Վերաբերմունքը Հայոց Ցեղասպանութեան Նկատմամբ** (The Banality of Indifference: The Attitude of the Yishuv and the Zionist Movement to the Armenian Genocide), Դվիր (Dvir) (Կիբուցիմի Կրթութեան Քոլէճին հետ), Թել-Աւիւ, 1995, 395 էջ։ (Եբրայերէն)
* **Ծայրայեղ Ձախի Հրեաները Մայիս 68-ի Ատեն** (Les Juifs d’Extrême Gauche en Mai 68), Էտիսիոն Ալպին Միշել (Éditions Albin Michel), Փարիզ, 1998, 335 էջ։ (Ֆրանսերէն)
* **Մենք Բոլորս Գերմանացի Հրեաներ Ենք։ Արմատական Հրեաները Ֆրանսայի Մէջ Վաթսունականներուն եւ Եօթանասունականներուն** (We are all German Jews: Jewish Radicals in France During the Sixties and Seventies), Ամ Օվետ (Թել-Աւիւի Համալսարանին եւ Պեն-Գուրիոնի Համալսարանին հետ), Թել-Աւիւ, 1999, 288 էջ։ (Եբրայերէն, ֆրանսերէն հրատարակութեան թարգմանութիւնը՝ վերանայումներով)
* **Անտարբերութեան Տրուիմիականութիւնը։** **Սիոնիզմը եւ [[Հայոց Ցեղասպանութիւն|Հայոց Ցեղասպանութիւնը]]** (The Banality of Indifference: Zionism and the Armenian Genocide), Թրանսաքշն, Րաթկըրսի Համալսարանի Մամուլ, Նիւ Պրանզուիք, 2000, 405 էջ։ (Եբրայերէն հրատարակութեան թարգմանութիւնը՝ վերանայումներով եւ յարմարեցումներով)։ Երկրորդ հրատարակութիւն՝ Թրանսաքշն Հրատարակչութիւններ, 2001. երրորդ Հրատարակութիւն՝ 2003։
* **Ժխտումի Տրուիմիականութիւնը** (The Banality of Denial), Թրանսաքշն, Րաթկըրսի Համալսարանի Մամուլ, Նիւ Պրանզուիք, 2003, 338 էջ։
* **Ժխտում։ Իսրայէլը եւ Հայոց Ցեղասպանութիւնը** (Denial: Israel and the Armenian Genocide), Մապա, Թել-Աւիւ, 2005 (Եբրայերէն հրատարակութիւն՝ վերանայումներով եւ յարմարեցումներով)։
* **Գիտելիքի Ցաւը. Հոլոքոսթի եւ Ցեղասպանութեան Հարցերը Կրթութեան Մէջ** (The Pain of Knowledge - Holocaust and Genocide issues in Education), Թրանսաքշն, Նիւ Պրանզուիք, 2005։ Գերմաներէն հրատարակութիւնը լոյս տեսաւ Տէր Շմերց Տէս Վիսընս, Ֆերլակ Էտիսիոն ԱՎ, Լիխ/Հեսսեն, 2005։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Պատմաբաններ
Գազանճեան

**Գազանճեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Ատրինէ Գազանճեան (1904-?), դերասանուհի, մամուլի թղթակից։
* Արլէն Գազանճեան (1907-2001), երգչուհի։
* Արշակ Աւետիսի Գազանճեան (1935), գրող։
* Գառնիկ Գազանճեան (1886-1915), անասնաբոյժ։
* Գարեգին Գազանճեան (20-րդ դար), հոգեւոր գործիչ։
* Գէորգ Ն. Գազանճեան, թղթակից։
* Եղիա Գազանճեան (1909-1950-ական թթ.), դերասան, կինոռեժիսոր։
* Զուլալ Գազանճեան (1936-2009), գրականագէտ։
* Լեւոն Ա. Գազանճեան (?-20-րդ դար), գրող։
* Յարութիւն Գառնիկի Գազանճեան (20-րդ դար), գրող։
* Յովհաննէս Գազանճեան (1870-1915), լեզուաբան, գրականագէտ, բժշկական գիտելիքների քարոզիչ։
* Հրանդ Գազանճեան, նկարիչ, ճարտարապետ։
* Մ. Ս. Գազանճեան (19-րդ դար-?), թղթակից։
* Նորմա Ռուելի Գազանճեան (1928), երգչուհի։
* Վ. Գազանճեան (20-րդ դար), երաժշտագէտ։
* Վահէ Գազանճեան (1912), նկարիչ։
* Վարուժան Գազանճեան (20-րդ դար), մշակութային գործիչ։
* Տրդատ Գազանճեան (1892-1966), լրագրող։
* Փառէն Գազանճեան (20-րդ դար), բանաստեղծ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայկական մականուններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Կասեան

**Կասեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Կասեան Ռոման - ուքրանացի ռեժիսոր, օպերատոր, սցենարիստ։
* **Ալեքսանդր Կասեան**
** Ալեքսանդր Մարտինի Կասեան (1934), ճարտարագէտ-մեխանիկոս, արտադրութեան կազմակերպիչ։
* Աննա Յովհաննէսի Կասեան (1981), օփերային երգչուհի (սոփրանօ)։
* Զաւէն Պօղոսի Կասեան (1931-2013), գրող, բանաստեղծ։
* Մարտին Վահանի Կասեան (1905-1995), մեխանիկ։
* Սարգիս Յովհաննէսի Կասեան, (1876-1937), կուսակցական, պետական գործիչ, հրապարակախօս։
* Վլադիմիր Սուրէնի Կասեան (1955), պետական գործիչ։

## Տեղանուններ

* Կասեան փողոց, փողոց Երեւանի Արաբկիր վարչական շրջանին մէջ։ Անուանուած է ի պատիւ Սարգիս Կասեանի։

## Գրական հերոսներ

* **Վ. Կասեան**, Վահէ Ղուկասեանի «Գրողի տարածը» վիպակի հերոսներէն։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Հայկական մականուններ
Կասեան փողոց (Երեւան)

**Կասեան փողոց**, փողոց Երեւանի Արաբկիր վարչական շրջանին մէջ։ Անուանուած է ի պատիւ Սարգիս Կասեանի։

## Տուեալներ
Կը սկսի Բարեկամութեան հրապարակէն եւ կ՚աւարտի Գիւլբենկեան փողոցի եւ Կոմիտասի պողոտայի խաչմերուկին։

1991-1998 թթ. կոչուած է Սիամանթոյի փողոց։

## Նշանակալի օբյեկտներ

* Բարեկամութեան հրապարակ (սկզբնամաս)
* Մհեր Մկրտչեանի հրապարակ (վերջնամաս)

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Սահյան.JPG|Համօ Սահեանի յուշատախտակը Երեւանի Կասեան փողոցին մէջ (քանդակագործ՝ Գետիկ Բաղդասարեան)
Պատկեր:Kasyan Street, Yerevan, 2009.jpg|Կասեան փողոց
Պատկեր:Kasyan street at new year.jpg|Կասեան փողոցը ամանորի զարդարանքներով
Պատկեր:Paruyr Sevak Plaque, Yerevan.jpg|Պարոյր Սեւակի յուշատախտակը Երեւանի Կասեան փողոցին մէջ


## Աղբիւրներ

* Երեւան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երեւան, 1983, էջեր 369-506, Երեւան քաղաքի փողոցների անուանումները
* Սերգէյ Աւագեան, Երեւանի փողոցները, Երեւան, «ՎՄՎ-ՊՐԻՆՏ», 2010 — 272 էջ։
Ստորոգութիւն:Փողոցներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Երեւանի փողոցներ
Ժագ Պերլինըրպլաու

**Ժագ Պերլինըրպլաու** (, ), հրեայ կրօնաւոր՝ ռաբբի, պատմաբան, փրոֆէսօր հրէական քաղաքակրթութեան, «Ճորճթաուն» համալսարանին մէջ։

## Ծանօթագրութիւններ
Պէթի Ուայթ

**Պէթի Մէրյըն Ուայթ Լատըն** (, ) Ամերիկացի դերասան եւ կատակերգակ: Ունի 70 տարուայ ֆիլմի ասպարեզ, ըլլալով հեռատեսիլի ռահվիրաներէն: Ուայթը հանրածանօթ էր իբր ֆիլմի ոլորտի առաջին կիներէն, որ կ'աշխատէր իբր թէ՛ դերասան եւ թէ՛ նկարող: ԱՄՆի առաջին կինն էր որ կարճ կատակերգակ ֆիլմեր արտադրած է (օր.՝ *Life with Elizabeth*): Ուայթը ծանօթ է իբր «Հեռատեսիլի Առաջին Կինը», որ նաեւ վերնագիրն էր 2018ին հրապարակուած իր կեանքի եւ ասպարեզի վաւերագրականին:

## Տիսքակրաֆիա եւ Մատենագիտութիւն

### Տիսքակրաֆիա
2011 թուականի Սեպտեմբերին Ուայթ համագործակցեցաւ անգլիացի երգչուհի **Լուսիանայի** հետ՝ անոր «I'm Still Hot» երգի ռեմիքսը պատրաստելու համար։ Երգը թողարկուեցաւ Սեպտեմբեր 22-ին, իսկ տեսանիւթը՝ Հոկտեմբեր 6-ին։ Այս երգը պատրաստուած էր «The Lifeline Program» կեանքի ապահովագրութեան ընկերութեան արշաւի համար եւ մնաց իր միակ առեւտրային սինկլը մինչեւ այսօր, որ գրաւեց թիւ 1 տեղը **«Dance Club Songs»** ցանկին մէջ։ Ուայթը նաեւ քավըր երգեր կատարեց իր ուղիղ հեռուստաշոուներուն մէջ, ինչպէս՝ «Nevertheless I'm in Love with You», «It's a Good Day», «Getting to Know You» եւ «A 'No' That Sounds like 'Yes'»։

### Մատենագիտութիւն
Ուայթը հրատարակած է բազմաթիւ գիրքեր։ 2010 թուականի Օգոստոսին ան համաձայնութեան եկաւ «G.P. Putnam's Sons»-ի հետ՝ երկու այլ գիրքեր հրատարակելու համար, որոնցմէ առաջինը՝ «Եթէ Ինծի Հարցնես (Եւ Անշուշտ Չես Հարցներ)» (*If You Ask Me (And of Course You Won't)*), լոյս տեսաւ 2011 թուականին։ 2012 թուականի Փետրուարին Ուայթը ստացաւ «Գրեմմի» Մրցանակ՝ գիրքին ձայնային տարբերակին համար՝ որպէս Լաւագոյն Խօսուած Բառի Ձայնագրութիւն (*Best Spoken Word Recording*)։

#### Գիրքեր

* *Betty White's Pet-Love: How Pets Take Care of Us* (1983)
* *Betty White in Person* (1987)
* *The Leading Lady: Dinah's Story* (Թոմ Սալիվանի հետ, 1991)
* *Here We Go Again: My Life In Television* (1995)
* *Together: A Novel of Shared Vision* (Թոմ Սալիվանի հետ, 2008)
* *If You Ask Me (And of Course You Won't)* (2011)
* *Betty & Friends: My Life at the Zoo* (2011)

#### Ձայնագրուած Գիրքեր (Audiobooks)

* *Here We Go Again* (Հեղինակին կողմէ կարդացուած, 2004)
* *If You Ask Me: (And of Course You Won't)* (Հեղինակին կողմէ կարդացուած, 2011)

## Ծանօթագրութիւններ
Բովուրխանա վանք

**Բովուրխանա վանք**,  հայ առաքելական միջնադարեան վանական համալիր, Արցախ՝ Կարմիր գիւղ (Ասկերանի շրջան)։

Մեծ հետաքրքրութիւն ներկայացնող ճարտարապետական համալիր է, բաղկացած է եկեղեցական, բնակելի, օժանդակ շէնքերէ եւ պարիսպներէ: Անիկա կառուցուած է խիտ անտառապատ, գեղատեսիլ լերան վրայ: 

## Անուան ծագում
Վանքին Բովուրխան անուանումը թոյլ կու տայ ենթադրել, որ անիկա յառաջացած է Վարանդա գաւառի իշխան Մելիք Պատիրի անունէն։ Վերջինս իշխած է 17-րդ դարու առաջին կէսին, մինչու 1646 թուական։ Վանքը հաստատուած է մելիքութեան իշխանանիստ Աւետարանոց գիւղէն հիւսիս, շուրջ 10 քմ հեռու։

## Ծանօթագրութիւններ
Ռոպերթ Պ. Թոմաս

Ռոպերթ Պ. Թոմաս (,), ան ամերիկացի մըն էր, որ 1792 թուականէն ի վեր մասնաւորապէս հողագործներու համար կը պատրաստէր եւ կը հրատարակէր «Old Farmer's Almanac» անունով օրացոյց մը, որ կը պարունակէր ցանք-բերքահաւաքի ժամանակը, բաղադրատոմսեր, ասացուածքներ եւ այլն։ Օրացոյցը ունէր նաեւ գուշակութիւններու բաժին մը, որով կ՚առանձնանար իր մրցակիցներէն։

Թոմաս, որ տարիներ շարունակ ուսումնասիրած էր Արեգակնային դրութիւնը, աստղագիտութիւնը եւ եղանակային փոփոխութիւնները՝ ըստ տարիներու, 80 տոկոս ճշգրտութեամբ եղանակային գուշակումներ կատարած էր եւ զանոնք ներառած՝ օրացոյցին մէջ։

Շնորհիւ «Old Farmer's Almanac»ի, որ մեծ համբաւ ձեռք բերած էր, մարդիկ գիտէին անձրեւոտ կամ արեւոտ եղանակի մասին եւ համապատասխանաբար կը ձեւաւորէին բերքահաւաքի ժամանակը։ Նոյնիսկ ձկնորսները կ՚ապաւինէին օրացոյցին՝ ճշդելու համար իրենց ձկնորսութեան ժամանակը։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հրատարակիչներ
Ստորոգութիւն:Հրատարակիչներ ըստ ազգութեան
Փինար Սելեք

**Փընար Սելեք** (,), թուրք ընկերաբան, կանանց իրաւունքի պաշտպան, հակառազմապաշտ, գրող, յանձնառու եւ պայքարող: 

Հայրը՝ Ալփ Սելեք, իրաւաբան, մարդկային իրաւանց պաշտպան։ 1980-ի զինուորական յեղաշրջումէն ետք ան հինգ տարի կը բանտարկուի․ իսկ մեծ հայրը՝ ձախ յեղափոխական եւ Թուրքիոյ «Աշխատաւորական» կուսակցութեան հիմնադիրներէն է:

## Կրթութիւն
Փընար Սելեք Նոթր Տամ տը Սիոն Ֆրանսական վարժարանին մէջ ֆրանսերէն սորված է: Ուսանած է ընկերաբանութիւն եւ Կը զբաղի չափահաս աներդիքներով:

Համակիրներու հետ կը հիմնէ «Փողոցի արուեստագէտներ» միութիւնը, որուն համադրողը կ'ըլլայ։ Միութեան կ'անդամակցին մանուկներ, գնչուներ, ուսանողներ, տանտիկիններ, միասեռականներ, պոռնիկներ․ Սելեքին «Աշխատիլ անոնց հետ, որոնք լուսանցքի վրայ մնացած են» խորագրով յօդուածը կը բացատրէ իր միտումը:

Սելեք կ'ուսումնասիրէ լրատուամիջոցներու փոփոխութիւնները, միասեռականները, այլ սեռային հարցեր եւ անոնց մերժումը ընկերութեան կողմէ, անոնց կողքին կը պայքարի: Կ'ուսումնասիրէ քրտական հարցը, կը ճամբորդէ Քիւրտիստան, Ֆրանսա, Գերմանիա:

1998-ին կը ձերբակալուի Պոլսոյ մէջ, չարչարանքի կ'ենթարկուի, որպէսզի իր խօսակիցներուն անունները տայ: Կը զրպարտուի 9 Յունիս 1998-ին ռումբ մը տեղադրած ըլլալու յանցանքով, որ պատճառ եղած էր 7 հոգիի մահուան:

17 տարիէ աւելի կը հալածուի: Երկուքուկէս տարի բանտ կը մնայ, մտաւորականներ եւ փաստաբաններ զօրավիգ կը կագնին իրեն: Բանտին մէջ գրածները կը բռնագրաւուին:

2000-ին ազատ կ'արձակուի: Համաժողով մը կը կազմակերպէ՝ «Կանանց հանդիպում՝ խաղաղութեան համար», Տիգրանակերտի մէջ (Տիարպեքիր), ապա նաեւ ուրիշներ ալ, Պոլիս, Պաթման եւ Գոնիա:

Կը հիմնէ միւթիւն մը եւս, կանանց դէմ բռնութիւնները կանխելու, խաղաղութեան եւ բոլոր տեսակի տիրապետութիւններու դէմ: 2001-ին, Պոլսոյ կեդրոնը կը հիմնէ կանանց պաշտպանութեան առաջին գրատունը:

## Երկեր
2004-ին Փընար Սելեք կը հրատարակէ «Պարիշմատիք» գիրքը (Չկրցանք խաղաղութիւն հաստատել), կը խօսի թրքական ռազմապաշտութեան եւ Թուրքիոյ մէջ խաղաղասիրական շարժման մասին: 

Կը հիմնէ կանանց պաշտպանութեան հանդէս մը, որ մինչեւ այսօր հազարաւոր օրինակներով կը վաճառուի, որուն գլխաւոր խմբագիրն է:

2006-ին անպարտ կը հռչակուի, կեղծուած ամբաստանութիւնները կը հերքուին: Կ'աշխատակցի բազմաթիւ թերթերու, կը պայքարի ամէն կարգի տիրապետութիւններու դէմ:

2008-ին կը հրատարակէ «Սիւրիւն էրքէք օլմաք» գիրքը (Այր դառնալ սողալով), քնադատելով զինուորական ծառայութիւնը:

Կը հրատարակէ «Սու տամլասի» գիրքը (Ջուրի կաթիլը), եւ այլ գիրքեր: Նոյն տարին կրկին կ'ամբաստանուի, վճիռը կը բեկանուի եւ կը ստիպուի երկրէն հեռանալ:

Կրթաթոշակ մը կը ստանայ «Աքսորական գրողներ» հիմնադրամէն, եւ Գերմանիոյ մէջ կ'աւարտէ իր առաջին վէպը՝ «Եոլ կեչէն հանի» (Անցորդներու հիւրանոցը»):

2011-ին կրկին անպարտ կը հռչակուի, բայց դատախազը կրկին կ'ամբաստանէ զինք, եւ 2013-ին կը դատապարտուի ցկեանս բանտարկութեան: Յաջորդական անպարտ յարձակումներ եւ կրկնուող ամբաստանութիւններ ու դատեր:

Փընար Սելեք կ'ապրի Ֆրանսա: Կը հրատարակէ իր գիրքերը:

2015-ին լոյս կը տեսնէ «Որովհետեւ հայ են» գիրքը:

Ներկայիս Քաղաքական Գիտութիւն կ'ուսուցանէ Նիսի համալսարանը: Կը պայքարի վերստեղծելու համար քաղաքականութիւնը, որպէսզի խաղաղութիւն եւ արդարութիւն ըլլայ բոլորին համար:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Գրողներ
Ճորճ Ուիլհելմ Ֆրետրիխ Հեկել

**Ճորճ Ուիլհելմ Ֆրետրիխ** **Հեկել** (գերմաներէն` Georg Wilhelm Friedrich Hegel, ),  գերմանացի փիլիսոփայ, գերմանական դասական փիլիսոփաիւթեան կարկառուն ներկայացուցիչներէբ մէկը, իտէալիզմի հիմքի վրայ դիալեկտիկայի համակարգուած տեսութեան հիմնադիրը։

## Կենսագրական գիծեր
Հեկել Շթութկարթ ծնած էր, Թուպինկըն ուսանած եւ Ենայի մէջ խմբակի մը ուսուցած 1801-1807-ին: 1808-1816-ին ան Նիւրնպըրկի մէջ դպրոցի մը տնօրէնութիւնը կը ստանձնէր:

1818-ին Պերլինի մէջ կր դասախօսէր եւ շուտով իբրեւ իր օրերու առաջին իմաստասէրի Համբաւը կը տարածուէր: Ան գոլերայէ կր մահանար, երր իր վայելած համբաւին եւ գործունէութեան գագաթնակէտին կր գտնուէր:

## Բացարձակ իտէալիզմի գաղափարը
ճորճ Ուիլհելմ Ֆրետրիխ Հեկելի համաձայն, տիեզերքը Բացարձակին՝ Աստուծոյ պայքարի եւ ճիգի շարունակական թաւալումն էր: Բացարձակը հոգի էր եւ անոր թաւալումը միտքին տրամարանականօրէն հաստատած օրէնքներուն համաձայն տեղի կ'ունենար:

Իր իմաստասիրութիւնը բանաձեւելու համար ճորճ Ուիլհելմ Ֆրետրիխ Հեկել թէզ-հակաթէզ-համաթէզ դրութիւնը կ’օգտագործէր, որ աւելի Եոհան Կոթլիպ Ֆիխթի մտածողութեան կը համապատասխանէր:

Շարժում մը, թէզը, մէկ ուղղութեամբ կ՚ընթանար մինչեւ այլ շարժումի մը, հակաթէզի, բախիլը: Այս բախումը ոչ միայն պարագայկան էր, այլ անհրաժեշտ: Թէզին եւ հակաթէզին միջեւ երեւան եկած ճնշումը համաթէզով կը յաղթահարուէր: Օրինակ, թէզը գաղափարն էր, հակաթէզը բնութիւնը, իսկ երկուքը կը միանային մարդկութիւն համաթէզին մէջ, որ միտքին եւ նիւթին միութիւնն էր: Որովհետեւ ամբողջ գոյութիւնը Բացարձակին թաւալումն էր, որ միտքին օրէնքներով կ՚ընթանար, միտքին օրէնքները գոյերուն օրէնքներն էին. առաւել, որովհետեւ մեր մտածողութիւնը Բացարձակին մասնիկն էր, որ մեր միտքէն դուրս գտնուող գոյերուն գիտութիւնը մեզի կր փոխանցէր եւ բոլոր միտքերուն մէջ ալ նոյնն էր, ան Բացարձակին մասնիկը կը դառնար: 

## Ծանօթագրութիւններ


## Աղբիւրներ

* «Հասկ» Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան պաշտօնական հրատարակութիւն, Մայիս 2014, էջ 458-459։

Ստորոգութիւն:Փիլիսոփաներ
Հայկ Մելիքեան

**Հայկ Մելիքեան** (), հայ դաշնակահար։ Արցախցի բանաստեղծ Սոկրատ Խանեանի թոռը:

## Կենսագրական գիծեր
Մելիքեան ծնած է Երեւան։ Աւարտած է Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոցի դաշնամուրային, ապա՝ ստեղծագործական բաժինը:

«Concerto di Concerti» 20-րդ դարու եւ ժամանակակից երաժշտութեան միջազգային փառատօնի շրջանակներուն մէջ 2000 թուականին Հռոմի մէջ տեղի ունեցած է անոր միջազգային բեմելը։ Բազմաթիւ միջազգային դաշնամուրային եւ երաժշտահանական մրցոյթներու դափնեկիր է։

Հայ եւ արտասահմանեան շատ երաժշտահաններու ստեղծագործութիւններուն առաջին կատարողն է, որոնցմէ շատերը մասնաւոր իրեն համար գրուած են:

2007 թուականէն անոր կատարումները թողարկուած են մենանուագային ալպոմներով, ինչպէս նաեւ զանազան երաժշտական հաւաքածոներու մէջ, այդ կարգին նաեւ դասական երաժշտութեան ամենահեղինակաւոր՝ «Naxos Grand Piano»  ապրանքանիշին կողմէ:

Մելիքեան հանդէս եկած է Եւրոպայի, Ասիոյ, Հիւսիսային եւ Հարաւային Ամերիկաներու բազմաթիւ երկիրներու մէջ։

Դաշնակահար երաժշտահանի նախաձեռնութեամբ 2009 թուականին Երեւանի մէջ մեկնարկած է 1900+ նախագիծ-համերգաշարը՝ նուիրուած 20-րդ դարու եւ ժամանակակից համաշխարհային դաշնամուրային երաժշտութեան։

2013 թուականին ստացած է Հայաստանի վաստակաւոր արուեստագէտի կոչում: 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Դաշնակահարներ
Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ այբբենական կարգով
Բարեկամութեան հրապարակ (Երեւան)

**Բարեկամութեան հրապարակ**, հրապարակ Երեւանի Արաբկիր վարչական շրջանին մէջ։

## Պատմութիւն
Հրապարակը անուանուած է «Բարեկամութեան» ի նշանաւորումն ԽՍՀՄ կազմաւորման 60-ամեակի։ Կը գտնուի Երեւանի մետրոպոլիտենի «Բարեկամութիւն» կայարանի տարածքին մէջ։ 1980-ականներուն եղած է շրջանաձեւ։ 2007-ին այստեղ կառուցուած է Բաղրամեան-Կասեան-Կոմիտաս թռիչքային եւ Կիեւեան–Քոչար անցումային երթուղին կապող ուղեանց։

## Նշանակալի օբյեկտներ

* «Բարեկամութիւն» մեթրոյի կայարան
* «Բարեկամութիւն» կայարանի ստորգետնեայ անցում (ճարտարապետ՝ Ֆենիքս Դարբինեան)

## Պատկերասրահ

Barekamutyun Square, Yerevan.jpg
Barekamutyun Square, Yerevan 3.jpg


## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Երեւանի հրապարակներ
Ստորոգութիւն:Հրապարակներ այբբենական կարգով
Կամիլա Երկանեան

**Կամիլա Երկանեան-Քէշիշեան** (), դաշնակահարուհի, բանաստեղծուհի, որ ունի բանաստեղծութիւններու վեց ժողովածուներ: Հայաստանի գրողներու միութեան անդամ (2003)։

## Կենսագրական գիծեր
Կամիլան ծնած է Երեւան: Աւարտած է Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոցը, ինչպէս նաեւ ասպիրանտուրան` 2003 թուականին: 

### Գրքեր

* «Այս տողը իմ տունն է» (1999),
* «Ձեզ նայելիս» (2001),
* «Ղովտի կին» (2002),
* «Քարի ու իմ միջեւ» (2004),
* «Բառահանդէս» (2007)։

### Մրցանակներ
1993-ին դափնեկիր է Առնօ Պապաճանեանի անուան դաշնակահարներու մրցումին:

1999-ին արժանացած է «Ռուբէն Սեւակ» գրական մրցանակին (Երեւան) եւ «Սեպուհ Սարգսեան» համահայկական գրական մրցանակին` 2003-ին, Քալիֆորնիա: 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Դաշնակահարներ
Արտեմիս (աստուածուհի)

**Արտեմիս** (), յունական դիցաբանութեան մէջ՝ որսորդութեան եւ պտղաբերութեան միշտ երիտասարդ աստուածուհին էր։ Նաեւ Լուսինի աստուածուհին էր (իսկ անոր եղբայրը՝ Ափոլլօն, կը մարմնաւորէ Արեւը)։

Արտեմիսը Զեւսի ու Լեթոյի դուստրն էր։ Ինչպէս Ափոլլօն, ան եւս ծնած էր Տելոս կղզիին մէջ։ Ափոլլօն եւ Արտեմիսը երկուորեակներ էին։ 

Արտեմիս hին յունական աստուածներէն ամէնէն շատ յարգուածներէն էր, իսկ Եփեսոսի անոր տաճարը՝ Հին աշխարհի եօթ հրաշալիքներէն մէկը:  

Արտեմիսին խորհրդանիշներն էին՝ նետն ու աղեղը, կապարճը եւ որսորդական դանակները, իսկ եղնիկն ու նոճին անոր համար նուիրական էին։  

Ան մանուկներու եւ կիներու հովանաւորն ու պաշտպանն էր: Կ'ենթադրուի, որ ան կը հիւանդացնէր զիրենք, ապա կը դարմանէր: Արտեմիս կը պաշտուէր նաեւ իբրեւ ծննդաբերութեան եւ մանկաբարձութեան գլխաւոր աստուածուհիներէն մէկը:  

Արտեմիս նախընտրած էր կոյս մնալ եւ երդուած էր երբեք չամուսնանալ:  

## Տրոյայի պատերազմին մասնակցութիւնը
[մինի|Ափոլլօնն ու Արտեմիսը՝ Ք.Ա. 470, [Լուվր]]
[ձախից|մինի|Արտեմիսին նուիրուած տաճար՝ [Ժարաշ, Յորդանան]]
Արտեմիս Տրոյայի պատերազմին ունեցած է բաւական մեծ դերակատարութիւն։ Իր մօր եւ եղբօր նման, զորս Տրոյայի մէջ կը պաշտէին, Արտեմիս տրոյացիներուն կողմնակից էր։ Դէպի Տրոյա յոյներուն արշաւանքին ընթացքին, Արտեմիս կը հանդարտեցնէ ծովը եւ կը կասեցնէ յոյներուն յառաջխաղացքը, մինչեւ որ գուշակ մը կու գայ եւ անոնց կ'ըսէ, որ աստուածուհիին սիրտը կրնան գրաւել Ակամեմնոնի (*Agamemnon*) դուստրը՝ Իֆիկենիան (*Iphigéneia*) զոհաբերելով։ Ակամեմնոն օր մը աստուածուհիին խոստացած էր, որ անոր կը զոհաբերէ իր ունեցած ամէնէն նուիրականը՝ Իֆիկենիան, սակայն աւելի ուշ դրժած էր իր խոստումը։ Ըստ կարգ մը առասպելներու, Իֆիկենիան կրնայ ողջ մնացած ըլլալ եւ Արտեմիս զինք տարած՝ Տաւրոս եւ յանձնած քահանաներուն կա՛մ ալ ան դարձած է Արտեմիսին անմահ ուղեկիցը:
## Աստղագիտութեան մէջ
* Արտեմիսին ի պատիւ իրենց անունները ստացած են (105) Արտեմիս եւ (395) Տելիա աստղակերպերը։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հին յունական աստուածներ
Ստորոգութիւն:Հին յունական դիցաբանութիւն
Ստորոգութիւն:Աստուածներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Որսորդութեան աստուածուհիներ
Ստորոգութիւն:Կոյս աստուածուհիներ
Ստորոգութիւն:Կերպարներ այբբենական կարգով
Րաֆֆի Թոքաթլեան

**Րաֆֆի Թոքաթլեան** (), լիբանանահայ քանդակագործ։

## Կենսագրութիւն
Թոքաթլեան ծնած է արուեստագէտներու ընտանիքի մէջ: Անոր մեծ հայրը Աբրահամ Թոքաթլեան նոյնպէս արուեստագէտ, մազապուրծ ճողոպրած է 1915-ի Ցեղասպանութենէն:

Թոքաթլեան մեծապէս ազդուած է մեծ հօր եւ հօր` Պօղոս Թոքաթլեանի ապրած դառն յիշատակներէն: Ցեղասպանութեան յուզախառն յուշերը ներշնչումի խոր պահերով տոգորած են զինք:

Ան մեծապէս ազդուած է եւրոպական, յատկապէս 15-րդ դարու իտալական վերածնունդի արուեստի տիտաններէն Տոնաթելլոյէն:

Անոր գործերը դրսեւորումն են կեանքի իր մօտեցման, ըմբռնումին ու փիլիսոփայութեանց գիրկընդխառնումին, ինչպէս` պատերազմ ու խաղաղութիւն, գեղեցիկ ու տգեղ, այլ խօսքով` առասպել ու իրականութիւն:

Թոքաթլեան հպարտութեան ու յուզումի խոր զգացումներով կը վերյիշէ այն պահերը, երբ իր հօր ու մեծ հօր հետ երեքով կողք-կողքի կը գծէին ու կը քանդակէին:

## Ստեղծագործություններ

* Յուշարձան՝ նուիրուած Այնթուրայի որբանոցին մէջ մահացած հայ երեխաներուն (Լիբանան),
* «Հրաբխային զանգուածներ 2», Երեւանի ժամանակակից արուեստի թանգարան,
* «Խաչը»,
* «Մարդկութեան հոգեկանութիւնը»,
* «Երազ»։

## Պարգեւներ

* ՀՀ մշակոյթի նախարարութեան ոսկէ մետալ,
* Մովսէս Խորենացիի մետալ, 2016։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ քանդակագործներ
Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայեր
Գիւլբենկեան փողոց (Երեւան)

**Գիւլբենկեան փողոց**, փողոց Երեւանի Արաբկիր վարչական շրջանին մէջ։ Անուանուած է ի պատիւ հայ գործարար եւ բարեգործ Գալուստ Կիւլպէնկեանի։ Խորհրդային տարիներուն կոչուած է Կուտուզովի անունով։

## Տուեալներ
link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:The_crossroads_of_Komitas-Gyulbenkyan-Kasyan_streets.jpg|մինի|Կոմիտաս-Գիւլբենկեան խաչմերուկը
4 Հոկտեմբեր 2014-ին Գիւլբենկեան-Խաչատրեան փողոցներու խաչմերուկի հարակից այգիին մէջ տեղադրուած է Գալուստ Կիւլպէնկեանի կիսանդրին։

## Հատող փողոցներ
Կոմիտաս-Գիւլբենկեան խաչմերուկը

* Թաւրիզեան փողոց
* Յովսեփ Էմինի փողոց
* Մանուշեան փողոց
* Արամ Խաչատրեան փողոց
* Կոմիտասի պողոտայ
* Գրիգոր Արծրունիի փողոց
* Հրաչեայ Քոչարի փողոց
* Սունդուկեան փողոց
* Աւետ Աւետիսեան փողոց
* Գուլակեան փողոց
* Աղբիւր Սերոբի փողոց

## Նշանակալի օբյեկտներ

* Գալուստ Կիւլպէնկեանի կիսանդրի (Երեւան)
* ՀՅ Դաշնակցութեան Արամ Մանուկեան երիտասարդական կեդրոն
* Արեւմտահայութեան հարցերու ուսումնասիրութեան կեդրոն (Գիւլբենկեան 38)
* Յատուկ լեռնափրկարարական ծառայութիւն
* Միաւորուած աշխատանքային կուսակցութիւն

## Ծանօթագրութիւններ


## Աղբիւրներ

* Երեւան քաղաքի հասցէների տեղեկատու, Երեւան, 1983, էջեր 369-506, Երեւան քաղաքի փողոցների անուանումները
* Սերգէյ Աւագեան, Երեւանի փողոցները, Երեւան, «ՎՄՎ-ՊՐԻՆՏ», 2010 — 272 էջ։
Ստորոգութիւն:Երեւանի փողոցներ
Հարսանիթ

**Հարսանիթ** (Կարմրուկ, ), ժահրային փոխանցիկ վարակ։ 

## Ախտանշաններ
Հարսանիթի ախտանշաններն են՝ փռնգտուք, հազ, բարձր ջերմ, վիզի աւշագեղձերու ծաւալում, փորհարութիւն, աչքերու կարմրութիւն, բերանին մէջ եւ ապա՝ ընդհանուր մարմնին վրայ կարմիր բշտիկներ, որոնք կը մնան մօտաւորապէս 7-10 օր։

Հարսանիթը կը դարմանուի ֆիզիքապէս հանգիստ ընելով, հակաջերմ դեղեր առնելով եւ առատ հեղուկ խմելով։

Ան կանխարգելի է յատուկ պատուաստով մը։ Շատ քիչ պարագաներուն հարսանիթը կ'ունենայ նաեւ ուղեկցող բարդութիւններ, որոնցմէ կարեւորագոյնն է թոքատապը։

## Պատմական տեղեկութիւններ
Հիւանդութիւնը յայտնի է արդէն երկու հազարամեակ։ 18-րդ դարուն միայն անիկա անջատուեցաւ «ցանային» հիւանդութիւններու խումբէն որպէս առանձին նոզոլոգիական միաւոր։ 1911 թ. Ջ. Ֆ. Անդերսոնը եւ Ջ. Գոլդբերգերը ապացուցեցին անոր վարակիչ բնոյթը, իսկ 1954 թ. Ջ. Էնդերսը եւ Թ. Չ. Փիբլսը ստացան կարմրուկի վիրուսը։

Կարմրուկի զարգացման պատմութիւնը բաժանվում է 3 հիմնական փուլերու՝

# **մինչեւ հակապաքթերիային բուժումը**,
# **հակապաքթերիային բուժման շրջան**,
# **աքթիվ պատուաստային շրջան**։

Առաջին փուլը կը բնորոշուէր բարձր հիւանդացութեամբ եւ մահացութեամբ։ Զարգացման երկրորդ շրջանը նշանաւոր դարձաւ մահացութեան էական նուազումով, սակայն դեռեւս բարձր հիւանդացութեամբ։ Կարմրուկի պատմութեան զարգացման մէջ խիստ կարեւորագոյն շրջան էր 1967 թուականին գործնական կիրառութիւն ստացած շճականխարգիլումը, որ հնարաւորութիւն տուաւ էապես նուազեցնել հիւանդացութիւնը եւ այդ վարակը դարձուց «կառավարելի»։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Վարակիչ հիւանդութիւններ
Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ այբբենական կարգով
Գետառ (գետ)

**Գետառ**, գետ, Հրազդան գետին մէկ հատուածը եւ Հրազդանի ձախ վտակը։ 

## Նկարագրութիւն
Երկարութիւնը՝ 24 քմ, աւազանը՝ 158 քմ²։ Սնումը մթնոլորտային տեղումներէն եւ ստորերկրեայ ջուրերէն, յորդացումը՝ գարնան ամիսներուն։ Ջուրի կայուն մասը կը ստանայ Հրազդանէն հանուած ջրանցքէն։ Գետառի վտակներէն են Ջրվէժը եւ Ձորաղբիւրը։

Գետառի վրայ, Նորքի ձորին մէջ կայ 1664 թուականին կառուցուած միակամար կամուրջ։

## Հունի փոփոխութիւնը
Գեղամայ լեռնաշղթային արեւմտեան լանջերէն բխող Քառասունակն աղբիւրներէն սկիզբ առնող Գետառը ժամանակին անցած է Երեւանի գրեթէ բոլոր վայրերէն եւ շէնցուցած քաղաքը: Հին Գետառը հոսած է Աբովեանի պուրակէն մինչեւ ներկայիս Ճարտարագիտական համալսարանը, թեքած դէպի Ֆրանսայի հրապարակ, ապա Մաշտոցի պողոտային ու Կողբացիի փողոցին արանքով հասած քաղաքապետարանի հրապարակը, ուրկէ ալ գինիի գործարանին առջեւէն միացած է Հրազդանին, դէպի Կարմիր կամուրջ իջնող ձորակէն։ 

Գետառը Երեւանի կեդրոնին մէջ այսօր տեսանելի է միայն Միասնիկեան պողոտայի ու Խանջեան փողոցի վերջնամասը: Քաղաքին ծայրամասը, Շէնգաւիթի հատուածին մէջ, տեղ մը կրկին կ՚երեւի եւ արդէն կը թափի Հրազդան գետին մէջ:

Անկէ զատ, որ Գետառը քաղաքային գեղեցիկ տեսարան է, ան նաեւ հեղեղատար դեր կ՚ունենայ քաղաքին համար. անձրեւներու, ձիւնհալքի ժամանակ կը հեռացնէ աւելորդ ջուրը եւ ջուրը չի հոսիր քաղաքին փողոցնէրէն եւ չի լեցուիր բակերն ու նկուղները, ինչպէս յաճախ կ՚ըլլայ յորդառատ անձրեւներու տարափին ժամանակ: Գետը նաեւ խոնաւ կը պահէ քաղաքին չոր օդը, որ ինքնաբերաբար կը չորնայ արդիւնաբերական եւ այլ ծանրաբեռնուածութենէն:

## Գետառի վարարումները
Ժամանակին Գետառը այնքան ջրառատ եղած է, որ նոյնիսկ վարարած եւ մէկ գիշերուան մէջ աւրած է Երեւանի կեդրոնը: 

Նշանաւոր է յատկապէս 25 Մայիս 1946 թուականի վարարումը: Այն օրը, երբ Գետառը դուրս եկած է իր ափերէն եւ ողողած քաղաքը: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը նոր աւարտած, Մայիս 25-ի երեկոյեան տեղացած յորդառատ անձրեւը, կարճ ժամանակ անց, վերածուած է տեղատարափի: Գետառը վարարած եւ սկսած է հոսիլ մայրաքաղաքին փողոցներէն։

Գետառի վարարումներուն թուականներէն կարելի է նշել 1860, 1866, 1873, 1908, 1912, 1923, 1924, 1925, 1928, 1946, 1947, 1950 թուականները։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Getar bridge.png|Կամուրջ՝ Գետառի վրայ, մօտաւորապէս 1918 թուականի լուսանկար
Պատկեր:Getar River, Shengavit District, Yerevan, Armenia.jpg|Գետառը՝ Վերին Շէնգաւիթ թաղամաս


## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Գետեր
Ստորոգութիւն:Գետեր այբբենական կարգով
Մարգարեան

**Մարգարեան**` հայկական մականուն. կազմուած է Մարգար անունով։ Կայ նաեւ Մարգարով ձեւը։

## Մականունը կրողներ

* **[[Ալեքսանդր Մարգարեան]]** (*1924  Քարաշէն, Գորիսի շրջան)` հայ խորհրդային լեզուաբան
* **[[Անդրանիկ Մարգարեան]]** (1951-2007  Երեւան)` քաղաքական գործիչ
* **[[Ասատուր Մարգարեան]]** (*1924  Մալիշկա)` հայ խորհրդային պտղաբոյծ
* **[[Արթուր Մարգարեան|Արուր Մարգարեան]]** (*1982  Երեւան)` երաժիշտ, կիառահար
* **[[Արշալոյս Մարգարեան]]** (*1914  իֆլիս, Ռուսական կայսրութիւն)` հայ խորհրդային բանաստեղծուհի
* **[[Բենիամին Մարգարեան]]** (1913  Շուլաւեր-1985 )` հայ խորհրդային աստղագէտ
* **[[Գուրգէն Մարգարեան]]** (1978  Երեւան-2004  Պուտափեսթ)` հայ սպայ
* **[[Երուանդ Մարգարեան]]** (*1982  Տաշքէնդ)` հայ պատմագէտ
* **[[Կարէն Մարգարեան]]** (1964  Երեւան-1991 )` հայ օդաչու
* **[[Հենրիկ Մարգարեան]]** (*1925  Լենինական, ներկայիս՝ Գիւմրի)` հայ խորհրդային կինոռեժիսոր
* **[[Յովհաննէս Մարգարեան]]** (1901-1963 )` հայ ճարտարապետ
* **[[Մարգար Մարգարեան]]** (1894  Վաղարշապատ-1941  Երեւան)` յայտնի դուդուկահար
* **[[Մարօ Մարգարեան]]** (1915-1999 )` հայ բանաստեղծ եւ արգմանչուհի
* **[[Միշա  Մարգարեան]]** (*1948  Արագիւղ)` ճարտարապետ
* **[[Շաւարշ Մարգարեան]]** (1930  Սեւքար, Իջեւանի շրջան-2000  Իջեւան)` հայ խորհրդային տնտեսագէտ
** Հայր եւ որդի
*** **[[Պարթեւ Մարգարեան|Պարեւ Մարգարեան]]** (1898  Էվչիլար, ներկայիս՝ Արմաւիրի մարզի Արազափ-1980  Երեւան)` մանկաբարձ-գինեկոլոգ
*** **[[Լեւոն Մարգարեան]]** (*1923 )` մանկաբարձ-գինեկոլոգ
* **[[Տարօն Մարգարեան]]** (*1978  Երեւան)` քաղաքական գործիչ
* **[[Էդուարդ Մարգարով]]** (*1942  Պաքու)` հայ ֆուպոլիստ

## Գրական հերոսներ

* *Առիւծիկ Մարգարեան*, Վարդգէս Պետրոսեանի «Հայկական էսքիզներ» վիպակի հերոսներէն։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Հայկական մականուններ
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Գիտա-երեւակայութիւն (science fiction)

**Գիտա-երեւակայութիւն** (), մօտաւոր կամ հեռաւոր ապագայի մասին պատմութիւններու ստեղծումն է՝ օգտագործելով գիտութեան եւ փորձագիտութեան տարրերը: Գիտա-երեւակայական ստեղծագործութիւններու առանձնայատկութիւնը այն է, որ դէպքերը հիմնուած են գիտական ենթադրութիւններու վրայ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Արուեստ
Ստորոգութիւն:Գրականութիւն
Արարատ (այլ կիրառումներ)

###### Արարտ անուամբ էջեր
* Արարատ (ժապաւէն)
* Արարատ (քաղաք, Աւստրալիա)
* Արարատ (ամսագիր)
Ռինիա (կղզի)

**Ռինիա** (յուն․՝ Ρήνεια) Էգէական Ծովուն Քիքլատես կղզեխումբին արեւելեան կողմը գտնուող ամայի կղզի, Սիրոս կղզիին արեւելքը, Միքոնոսին հարաւ-արեւմուտքը, Տիլոս կղզիին արեւմուտքը եւ Նաքսոս կղզիին հիւսիս-արեւելքը։ 

## Աշխարհագրութիւն
Տարածութիւնն է 13,904 քռ․քլմ․, ծովեզր 43 քլմ․։ Ունի բերրի հովիտներ։ Այժմ դարձած է Միքոնոսի հօտերու արօտավայր։  Վարչականօրէն Միքոնոս քաղաքապետութեան կը պատկանի։ 

## Պատմութիւն
Կղզին առաջին անգամ բնակուած ըլլալու է Ք․Ա․ 5-րդ հազարամիակին։  Հնադարեան տարիներուն կղզին բարգաւաճած է դրացի Տիլոս սրբավայրի շուքին տակ։  Ք․Ա․ 530-ին, Սամոսի (յունական կղզի Էգէական ծովուն հարաւ-արեւելքը, Թուրքիոյ ափերուն դիմաց) բռնատէրը՝ Փոլիքրաթիս, կղզին կը գրաւէ եւ կը նուիրէ Տիլոս սրբավայրի Ափոլոնաս աստուծոյ նուիրուած տաճարին։  Այս պատմական եղելութիւնը առաջին արձանագրութիւնն է Ռինիայի մասին։  Կղզին ունէր նաեւ բուժարան մը․ հոն կու գային Տիլոսէն հիւանդներ, որոնք կը հեռացուէին կղզիէն։ 

Երբ Պելոպոնեղեան պատերազմի առաջին տարիներուն (Ք․Ա․ 425 -426) Աթենացիները կը պարտադրեն Տիլոսի մաքրագործումը, կը վճռեն թէ ոչինչ պիտի ծնի կամ մեռնի կղզիին վրայ։  Ռինիա կը վերածուի մեռեալ կղզիի մը։  Մեր ժամանակակից տարիներուն Ռինիայի արօտավայրերը կ՛ արածեն  Միքոնոսի հովիւներուն հօտերը։

## Հնագիտական պեղումներէն գտնուած իրեր

Պատկեր:1302 - Archaeological Museum, Athens - Unfinished statue - Photo by Giovanni Dall'Orto, Nov 11 2009.jpg|Ք․Ա․2-րդ դար․ կը ցուցոադրուի Աթէնքի Հնագիտական Ազգային թանգարանին մէջ
Պատկեր:Middle Geometric pottery, Rheneia, late 9th century BC, AM Mykonos, 177250.jpg|Ք․Ա․ 9-րդ դար, կը ցուցադրուին Աթէնքի Հնագիտական Ազգային թանգարանին մէջ
Պատկեր:Mykon M 0502305.jpg|Ճարճատ
Պատկեր:Mykon M 060339.jpg|Հռոմէական շրջանէն ապակեայ իրեր
Պատկեր:1303 - Archaeological Museum, Athens - Unfinished statue - Photo by Giovanni Dall'Orto, Nov 11 2009.jpg|Ք,Ա,2-րդ դար, Աթէնքի Հնագիտական Ազգային Թանգարան
Պատկեր:1307 - Archaeological Museum, Athens - Grave stele - Photo by Giovanni Dall'Orto, Nov 11 2009.jpg|Դամբարանի քանդակ, Ք․Ա․2-րդ դար, Աթէնքի Հնագիտական Ազգային Թանգարան
Պատկեր:Scythes from purification pit on Delos, AM Mykonos, 177254.jpg|Ք․Ա․ 5-րդ դար, Աթէնքի պարտադրած մաքրաքործումներէն իրեր․ Միքոնոսի հնագիտական թանգարան
Պատկեր:Object from purification pit on Delos, AM Mykonos, 177252.jpg|Ք․Ա․ 5-րդ դար, Աթէնքի պարտադրած մաքրաքործումներէն իրեր․ Միքոնոսի հնագիտական թանգարան
  

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ

# Պելոպոնեսեան պատերազմ

Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ
Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի կղզիներ
Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Կարապետ Գաբիկեան

**Կարապետ Գաբիկեան** (), հայ ազգագրագէտ, բառարանագիր եւ բուսաբան։

## Կեանք եւ գործունէութիւն
Կարապետ Գաբիկեան ծնած Սեբաստիա: Կրթութիւնը ստացած է Սեբաստիոյ վարժարանին մէջ։ Իր կեանքի վերջին տասնամեակը անցուցած է Հալէպ, ապա Երուսաղէմ՝ աշխատելով հայկական դպրոցներու մէջ իբրեւ հայոց լեզուի, պատմութեան եւ աշխարհագրութեան ուսուցիչ։

Հալէպ ապրած տարիներուն նամակագրութեամբ սեբաստահայ գաղթականներէն հաւաքագրած է վերապրողներուն պատմութիւնները եւ ճշդած է Սեբաստիոյ հայկական բնակավայրերուն տեղանունները:

Ան, սեբաստացի Գրիգոր Փահլեւանեանին հետ միասին, Հալեպի մէջ հիմնած է «Սեբաստահայերու հայրենակցական միութիւնը», որ կը զբաղէր վերապրողներու մանրամասն վիճակագրութեամբ:

Գաբիկեանին գրիչին կը պատկանին բազմաթիւ յօդուածներ եւ երեք մեծածաւալ աշխատութիւն, զորս մինչեւ այսօր արժէքաւոր պատմական սկզբնաղբիւրներ են մասնագէտներուն համար՝ «Հայ բուսաշխարհը», «Բառգիրք սեբաստահայ գաւառալեզուի»ն եւ «Եղեռնապատում Փոքուն հայոց և նորին մեծի մայրաքաղաքին Սեբաստիոյ»ն:

1919-ին Գաբիկեան Հալէպի մէջ  ամուսնացած է Սեբաստիոյ յայտնի ընտանիքներէն մէկուն, Ահարոն Նորարեւեանին դստեր՝ Ազնիւին հետ: Ունեցած են երկու զաւակ:

### «Հայ բուսաշխարհ»
*Հիմնական յօդուած [[Հայ բուսաշխարհ (բառարան)]]*

«Հայ բուսաշխարհ»ը կը ներկայացնէ հիմնականօրէն Սեբաստիոյ տարածքին աճող վայրի եւ մշակելի բոյսերու հայկական անուններու հաւաքածոյ: Բոյսերու անուններէն զատ գիրքին մէջ տեղ գտած են նաեւ բոյսերուն առընչուող զանազան եզրոյթներ, ասոյթներ, բառեր, որոնք գործածուած են Սեբաստիոյ եւ անոր շրջակայքի գիւղերուն մէջ բնակող հայերուն կողմէ։

### «Եղեռնապատում փոքուն․․․» գիրքին ռուսերէն թարգմանութիւնը
Գաբիկեանի «Եղեռնապատում փոքուն հայոց եւ նորին մեծի մայրաքաղաքին Սեբաստիոյ» գիրքին ռուսերէն թարգմանութիւնը կատարուած է՝ Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին (2015 ), հրատարակած է «Նայիրի»ն: Խմբագիրը՝ Սեն Արեւշատեան:

Գիրքը նուիրուած է Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին, հոն ականատեսի աչքերով ներկայացուած են Փոքր Հայքի, մասնաւորապէս Սեբաստիոյ հայ բնակչութեան բռնագաղթն ու հայերու ոչնչացման պատմութիւնը: Հեղինակը այդ բռնագաղթէն փրկուածներէն մէկն էր, որ իր տեսածը յանձնած է թուղթին` ստեղծելով պատմական մեծ արժէք ունեցող այս գիրքը:

## Մրցանակներ
1912 թուականին «Իզմիրեան» գրական մրցանակը կը շնորհուի Կարապետ Գաբիկեանի «Հայ բուսաշխարհ» ձեռագիր աշխատութեան, որ երկար ժամանակ մնացած էր ձեռագիր վիճակի մէջ եւ միայն 1968 թուականին, Երուսաղէմի Հայոց Պատրիարքարանի եւ «Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնարկի նիւթական օժանդակութեամբ, Երուսաղէմի Սուրբ Յակոբեանց տպարանին մէջ լոյս կը տեսնէ այդ մեծածաւալ աշխատութիւնը։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ բուսաբաններ
Ստորոգութիւն:Հայ ազգագրագէտներ
Ստորոգութիւն:Հայ բառարանագիրներ
Հայ բուսաշխարհ (բառարան)

**«Հայ բուսաշխարհ»**, բուսաբանակն բառարան, հեղինակ՝ Կարապետ Գաբիկեան, տպարան՝ Սրբոց Յակոբեանց, Երուսաղէմ։ Բառարանը հրատարակուած է 1968-ին, 316 էջերէ։ Բուսաբանական բառարանը կ'ընդգրկէ շուրջ 2000 բառ։

## Բովանդակութիւն
Բառարանը կը ներկայացնէ հիմնականօրէն Սեբաստիոյ տարածքին աճող վայրի եւ մշակելի բոյսերու հայկական անուններու հաւաքածոյ:

Բոյսերու անուններէն զատ գիրքին մէջ տեղ գտած են նաեւ բոյսերուն առընչուող զանազան եզրոյթներ, ասոյթներ, բառեր, որոնք գործածուած են Սեբաստիոյ եւ անոր շրջակայքի գիւղերուն մէջ բնակող հայերուն կողմէ։

Գիրքին ներածական մասին մէջ Գաբիկեան մանրամասնօրէն նկարագրած է իր այդ աշխատութեան ստեղծման պատմութիւնը, գիրքը կազմելու հիմնական սկզբունքները, բոյսերու անուններուն ծագումն ու նշանակութիւնը եւ բազմաթիւ օրինակներ կը բերէ հին Հայաստանի մէջ գոյութիւն ունեցող ծառապաշտութեան եւ բուսապաշտութեան վերաբերեալ։

Աշխատութեան մէջ տեղ գտած են նաեւ բոյսերուն առընչուող ժողովրդական աւանդոյթներ, շատ լաւ նկարագրուած է Սվասի բնութիւնն ու եղանակը, որոնք կը նպաստեն, որ հոն բուսական աշխարհը բազմազան եւ ինքնատիպ ըլլայ:

Կարապետ Գաբիկան շրջած է գիւղերը, գրի առած նաեւ գիւղացիներուն կողմէ գործածուող անունները եւ կազմած է բոյսերու հաւաքածոյ: Ֆրանսայէն ստացած գիրքերուն միջոցով ճշգրտած է այդ բոյսերուն լատիներէն եւ ֆրանսերէն անունները:

## Ծանօթագրութիւններ
Գրիգոր Նարեկացիի արձան (Վատիկան)

**Գրիգոր Նարեկացիի արձան** (), հայ փիլիսոփայ, աստուածաբան, բանաստեղծ եւ տիեզերական եկեղեցւոյ վարդապետ Գրիգոր Նարեկացիի յուշարձանը, որ զետեղուած է Վատիկանի Այգիներուն մէջ։

Նախագահութեամբ Ֆրանչիսկոս քահանայապետին, մասնակցութեամբ Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ. եւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. կաթողիկոսներուն, Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկէ հայոց Գրիգոր Պետրոս Ի. կաթողիկոս պատրիարքին, Վատիկանի միջեկեղեցական յարաբերութեանց բաժանմունքի նախագահ կարտինալ Քիւրթ Քոխի, Արեւելեան եկեղեցիներու խորհուրդի նախագահ կարտինալ Լէոնարտօ Սանտրիի, Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ Սերժ Սարգսեանի եւ բարձրաստիճան հոգեւորականներու, քաղաքական գործիչներու եւ զանազան երկիրներէ եկած հայ եւ օտար հիւրերու, Վատիկանի պարտէզին մէջ՝ 5 Ապրիլ 2018-ին, տեղի ունեցած է  Գրիգոր Նարեկացիի երկու մեթր հասակով արձանին բացումը:

## Պատմութիւն
Դաւիթ Երեւանցի այս արձանի քանդակը կատարած է սրբազան քահանայապետի Հայաստան ուխտագնացութեան առիթով, Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսեանի սրբազան քահանայապետին նուիրած նմուշին հիման վրայ: Արձանը ունի իր երկրորդ օրինակը, որ պիտի տեղադրուի Էջմիածնի կաթողիկոսարանին մէջ` իբրեւ «տիպար ու պատգամ երկու քոյր եկեղեցիներուն միջեւ եղբայրական կապի»:

## Հեղինակ

* Քանդակագործ ՝ Դաւիթ Երեւանցի,
* Ճարտարապետ` Միքայէլ Հասրաթեան։

Պրոնզէ արձանը գործն է ֆրանսահայ ճարտարապետ Դաւիթ Երեւանցիի (Բաբայեան), իսկ ճարտարապետն է Միքայէլ Հասրաթեան, անիկա իրականութիւն դարձած է Վատիկանի մէջ Հայաստանի դեսպան Միքայէլ Մինասեանին եւ ռուսաստանաբնակ գործարար Արթուր Ջանիբեկեանի բարերարութեամբ, Վատիկանի մէջ Հայաստանի դեսպանութեան մշակոյթի բաժինի պատասխանատու Վարդան Կարապետեանի կազմակերպական ջանքերուն շնորհիւ: 

## Ծանօթագրութիւններ
Քրաքօ

Քրաքօ (), ուրուական քաղաք, Իտալիա։ Բլուրի լանջին գտնուող այս ուրուական քաղաքը հիմնադրուած է 8-րդ դարուն եւ նստած է գետնէն 400 մեթր բարձր ժայռին վրայ:

Քաղաքը դատարկուած է տարատեսակ բնական աղէտներու պատճառով: 1963 թուականի սահանքէն ետք շատեր տարհանուած են:

1972 թուականին ջրհեղեղը պայմանները աւելի բարդացուցած է․ իսկ 1980 թուականի երկրաշարժին պատճառով քաղաքը ամբողջութեամբ լքուած է:

Կղպուած դարպասով պատ մը կը շրջապատէ քաղաքը: Այցելուները նախապէս պէտք է արձանագրուին:

## Փառատօններ
Հրաշքով անվնաս մնացած Մարիամ Աստուածածինի արձանի շնորհիւ` քաղաքին մէջ ամբողջ տարին կը կայանան զանազան կրօնական փառատօներ: 

Քաղաքը գործածուած է քանի մը շարժապատկերներու համար, որոնց շարքին «Passion of the Christ»-ը:

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Craco, 1960.jpg|Քրաքօն 1960-ին՝ սահանքի աղէտէն 3 տարի առաջ։
Պատկեր:Craco0018.jpg|Քաղաքին համայնապատկերը։
Պատկեր:Craco dal Drone.jpg|Օդային պատկեր մը, որ ցոյց կու տայ Քրաքօն։


## Բնակչութիւն

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Քաղաքներ
Ստորոգութիւն:Ուրուական քաղաքներ
Շահնազարեան

**Շահնազարեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Ագնեսա Կոնստանտինի Շահնազարեան (1980), դերասանուհի։
* Աշոտ Սուրէնի Շահնազարեան (1949), պետական գործիչ։
* Ասլան Միքայելի Շահնազարեան (1877-1955), պատմաբան։
* Արթուր Միհրդատի Շահնազարեան (1958), երգահան, կոմիտասագէտ, խազագէտ։
* Արմէն Բաբգէնի Շահնազարեան (1978), պետական գործիչ։
* Արշակ Գաբրիէլի Շահնազարեան (1872-1942), բանաստեղծ, արձակագիր։
* **Բորիս Շահնազարեան**
** Բորիս Գերասիմի Շահնազարեան (**Շահնազարով**) (1905-1993), նկարիչ։
** Բորիս Յարութիւնի Շահնազարեան (1941), տնտեսագէտ-կիբեռնետիկ։
* Գէորգ Մեխակի Շահնազարեան (1927), քիմիկոս-օրգանիկ։
* Գուրգէն Անուշաւանի Շահնազարեան (1945-1992), ազատամարտիկ։
* Դաւիթ Գուրգէնի Շահնազարեան (1954), քաղաքական գործիչ։
* Թագուհի Շահնազարեան (*Թագուհի Շահնազարեան-Զարեան*, 1887-1962), դաշնակահարուհի։
* Թամար Կոստանդինի Շահնազարեան (*Մելիք-Շահնազարեան*, 1901-1978), երգչուհի, մանկավարժ։
* Թեմուր Նորիկի Շահնազարեան (1967), գնդապետ, գեներալ-մաեօր։
* Կարապետ Շահնազարեան (*Շահնազարեանց*), (1814-1865), մշակութային, եկեղեցական գործիչ։
* Նելլի Սեւանի Շահնազարեան (1952), արձակագիր։
* Սարգիս Գրիգորի Շահնազարեան (1911-1974), մանկավարժ։

## Գրական հերոսներ

* *Մուսայել Շահնազարեան*, Վարդգէս Պետրոսեանի «Հայկական էսքիզներ» վիպակի հերոսներէն։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայկական մականուններ
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Արտակ Վարդանեան (քաղաքական գործիչ)

**Արտակ Ալբերտ Վարդանեան** (), հայ տնտեսագէտ, պետական եւ քաղաքական գործիչ։ ՀՀ փոխադրամիջոցի եւ կապի նախարար (1999-2000)։

## Կենսագրութիւն
Արտակ Վարդանեան ծնած է 24 Նոյեմբեր1966-ին, Երեւան։ 

1983-1988 ուսանած է Մոսկուայի պետական համալսարանը՝ ստանալով տնտեսագէտի որակաւորում։ 

1988-1989 Երեւանի պետական համալսարանին մէջ եղած է  տարրալուծարանի օգնական, յետագային դասաւանդած է նոյն համալսարանէն ներս։ 

1989-1990 թուականներին եղած է Հայաստանի առեւտրաարդիւնաբերական պալատի գլխաւոր մասնագէտ, 1990-1993 ՝ «Հայարդշին» արտադրական միաւորման բաժնի վարիչ։ 

1993-1998 աշխատած է բելառուսա-զուիցարական «Բջջային հաղորդակցութիւններ» ձեռնարկութեան ղեկավար մարմինին մէջ, իսկ աւելի ուշ` որպէս տնօրէն (Մինսկ)։ 

1998-1999  եղած է Հայաստանի փոստի եւ հեռահաղորդակցութեան նախարար, 1999-էն եղած է ԱՊՀ տնտեսական խորհուրդին առընթեր տնտեսական հարցերու յանձնաժողովի Հայաստանի լիազօր ներկայացուցիչը։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:24 Նոյեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1966 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Ապրող անձինք
Ստորոգութիւն:Երեւան քաղաք ծնածներ
Ստորոգութիւն:Հայաստանի նախարարներ
Ստորոգութիւն:Հայ պետական գործիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական գործիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ տնտեսագէտներ
Բրաբիոն (գրչուհի)

**Բրաբիոն գրչուհի** (1750, Կ. Պոլիս -1835, Կ. Պոլիս), հայ գրչուհի։ Ան մեծ քանակութեամբ ձեռագիրներու ընդօրինակութեամբ, եղած գրչուհիներունի մէջ իր առանձնայատուկ տեղը գրաւած է։

Բրաբիոն նօտար հայ գրչուհիներէն ամենէն նշանաւորը եղած է։ Զինք կոչած են նաեւ Բրաբիոն Պոլսեցի, Բրաբիոն Պալաթեցի եւ այլ անուններով:

## Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Կոստանդնուպոլիս։ Բնակած է Կ. Պոլսոյ Պալաթ թաղի Սուրբ Հրեշտակապետ եկեղեցւոյ առընթեր կացարաններէն մէկուն մէջ, ուր տեղաւորուած էր իր եղբօր ընտանիքը, եւ ձեռագիր ընդօրինակելու արուեստն ալ սորված է իր եղբօր՝ Մատթէոս դպիրի օգնութեամբ:

Քսան տարեկանէն ան նետուած է ձեռագիրներ եւ գիրքեր ընդօրինակելու ասպարէզ, ունեցած է գեղեցիկ դպրագիր ձեռագիր: Պալաթի Սուրբ Հրեշտակապետ եկեղեցւոյ դպրանոցին մէջ ալ ընդօրինակած է ձեռագիրներուն մեծ մասը: Նիւթական ծանր պայմաններու բերումով նոյնիսկ գիշերները աշխատած է՝ մինչեւ նոյնիսկ 65 տարեկան։

 

Բրաբիոն վերջին ձեռագիրը արտագրած է 1815 թուականին: Ան եղած է նաեւ մանկավարժ, իր տան մէջ դպրոց բանալով աշակերտներուն կրթութիւն տուած է:

Մեզի հասած են Բրաբիոն գրչուհիին ընդօրինակած ու ծաղկած ձեռագիրներէն 17-ը, որոնցմէ ինն սփռուած են աշխարհի զանազան անկիւնները, մասնաւորապէս Պոլիս:

Բրաբիոնը հայ կիներէն նաեւ աոաջինն է, որ զբաղած է տպագրական գործով, այս գործին մէջ նոյնպէս աջակցած է եղբօրը: Մահացած է 85 տարեկանին՝ 1835 թուականին եւ թաղուած է Պոլսոյ Էտիրնէգաբուի գերեզմանատան մէջ, եղբօր՝ Մատթէոսին քով։

Երեւանի Մաշտոցի անուան մատենադարանին մէջ կարելի է տեսնել Բրաբիոնի ընդօրինակած ձեռագրերէն:

## Ծանօթագրութիւն


## Աղբիւրներ

* ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՍՍՈ ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԱԿԱԴԵՄԻԱՅԻ ՏԵՂԵԿԱԳԻՐ, № 7, 1962, էջ 77-80։ 
* Հրանդ Ասատուր, Հայ գրագիտուհին մինչեւ կիթառ, «Ծաղիկ», Կ. Պոլիս, 1906, № 17, էջ 3851։
Լիբանանի Դրօշակը

**Լիբանանի դրօշակը** (),  կազմուած է երեք հորիզոնական շերտագիծերէ. երկու կարմիր շերտագիծերը իրարմէ կը բաժնեն սպիտակ կեդրոնական շերտագիծը, որուն մէջտեղի հատուածին վրայ պատկերուած է կանաչ մայրին: Մայրին՝ Լիբանանի խորհրդանիշն է: Սկիզբը շագանակագոյն էր՝ հողագոյն, ինչպէս մայրիի ծառին բունը, հետագային անիկա կը փոխարինուի անոր ճիւղերուն իրական գոյներով:։

Լիբանանի դրօշը ընդունուած է 7 Դեկտեմբեր, 1943 թուականին։ 

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ

* Լիբանանի դրօշակը
Մենք ենք, մեր սարերը (ժապաւէն)

**«Մենք ենք, մեր սարերը»**, հայկական գեղարուեստական ժապաւէններէն, 1969։

Ժպաիէնը նկարահանուած է Հրանտ Մաթեւոսեանի համանուն ստեղծագործութեան հիման վրայ, ուր ներկայացուած է հայկական հին գիւղի շունչն ու առանձնայատկութիւնը, գիւղացիին միամտութիւնը եւ սրամտութիւնը, ազնուութիւնն ու աշխատասիրութիւնը։

## Նիւթ
Իշխանի հօտին մէջ անծանօթ ոչխարներ կը յայտնուին, ան երեկոյեան աշխատանքէն յոգնած հովիւներուն ու հնձուորներուն կ'առաջարկէ մորթել ոչխարները: Առանց երկար-բարակ մտածելու, ընկերովի կը մորթեն ու խորոված կը պատրաստեն: Ուտելու պահուն կը յայտնուի Ռեւազը ու կը միանայ անոնց կերուխումին: Այնուհետեւ կը յիշէ, որ ոչխար կորսնցուցած է ու կը հարցնէ, թէ անծանօթ ոչխարներ տեսա՞ծ են արդեօք: Իշխանը ու ընկերները կը հասկանան, որ իրենց մորթածը Ռեւազին ոչխարներն էին:

Ռեւազին կինն ալ ոստիկանութեան կը դիմէ: Սակայն գիւղ գործուղղուած քննիչը շուտով կը հասկանայ, որ եղածը դիտաւորեալ գողութիւն չէ, ու կը փորձէ քանդել պատմութեան կծիկը:

## Դերեր
Ժապաւէնին դերերը մարմնաւորած են հանճարեղ դերասաններ․

* Սօս Սարգսեան,
* Մհեր Մկրտչեան,
* Խորէն Աբրահամեան

Երաժշտութեան հեղինակը Տիգրան Մանսուրեանն է:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Ժապաւէններ
Ստորոգութիւն:Հայկակական ժապաւէններ
Արարատ (ամսագիր)

**«Արարատ»**, Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածինի առաջին պաշտօնական հրատարակութիւնը: Լոյս է տեսած է 1868-1919 թուականներուն, Էջմիածին: Անիկա նաեւ հայագիտական առաջին հանդէսն է Կովկասի տարածքին։ Խմբագրած է միաբաններէն կազմուած  յանձնախումբը՝ Ամենայն Հայոց կաթողիկոսի նշանակած խմբագիրի ղեկավարութեամբ։

«Արարատ» ամսագիրը մեծապէս նպաստած է գիտութեան այդ ճիւղի զարգացման: Հրատարակած է մատենագիտական բնագիրներ, վաւերագիրներ, միջնադարեան հայ տաղերգուներու երգեր:

Տպագրած է սեպագիր արձանագրութիւններու նկարներ եւ անոնց վերծանութիւնը: Ամսագիրին մէջ լուսաբանուած են մանկավարժական, երկրին մէջ դպրոցներու վիճակի մասին յօդուածներ:

2006-էն Մայր Աթոռը ««Արարատի» ժառանգութիւնը» խորագրով առանձին հատորներով շարունակաբար լոյս կ'ընծայէ հոգեւորականներու՝ հանդէսի էջերուն մէջ տեղ գտած գիտական, կրօնական հրապարակումները։

## Ծանօթագրութիւններ


Ստորոգութիւն:Մամուլ
Ստորոգութիւն:Թերթեր
Չաք Ֆինի

**Չաք Ֆինի** (, ), իռլանտական ծագումով ամերիկացի մեծահարուստ, բարեգործ։ «Աթլանթիք Ֆիլանտրոֆիս» հիմնադրամի հիմնադիր (1982)։ 38 տարիներու ընթացքին միլիառներ շահած Ֆինի նուիրատուութիւններ ըրած է բարեգործական հաստատութիւններու եւ աշխարհի համալսարաններուն` նպատակ ունենալով «ձգտիլ զերոյի… տալ այդ ամբողջը»: 4 Սեպտեմբեր 2020-ին, ան հասաւ իր հարստութիւնը նուիրելու նպատակին:

## Անձնական Կեանք
Չաք Ֆինին, որ Իռլանտայի եւ Ամերիկայի քաղաքացի է, ծնած է Նիւ Ճըրզիի մէջ՝ Մեծ Ճգնաժամի ընթացքին։

Մասնակցած է քորէական պատերազմին, որպէս Միացեալ Նահանգներու ռազմաօդային ուժերու ռատիոյի օփերաթոր։

Իր կարիերան սկսած է 1950-ականներուն՝ վաճառելով անմաքս լիքյոր Միջերկրականի նաւահանգիստներու ռազմածովային ուժերուն։

Աւարտած է Քորնելլի Համալսարանը, որ նախատեսուած էր հիւրանոցի կառավարման քատրերու պատրաստման։

2012 թուականին Իռլանտայի հիւսիսի եւ հարաւի բոլոր համալսարանները համատեղ շնորհած են Ֆինիին Պատուաւոր Դոկտորի կոչում։ Տարուան ընթացքին ան նաեւ արժանացած է Իռլանտայի նախագահական «Վաստակաւոր Ծառայութեան» մրցանակին։

Չաքը ունի չորս աղջիկ եւ մէկ տղայ։ Ան ամուսնացած է երկու անգամ։ Իր առաջին կինը՝ Տանիէլլան, ֆրանսուհի էր։ Իր երկրորդ կնոջ անունը Հելկա է։

Ան յայտնի էր իր խնայողութիւններով։ Միլիառդատէր էր, սակայն կը թռչէր էքոնոմ դասով, չունէր տուն եւ ինքնաշարժ։ Կը կրէր 15 տոլար արժողութեամբ ժամացոյց։

## Փիլիսոփայութիւն
«Ես կարծիք մը ունիմ, որը երբեք չեմ փոխեր։ Անիկա այն է, որ հարստութեամբ դուն պէտք է օգնես մարդոց։ Ես կը փորձեմ ապրիլ պարզ կեանքով, նոյնը ինչպէս մեծցայ։ Ես կը փորձեմ յամառօրէն աշխատիլ, ոչ թէ հարուստ ըլլալ»։

Անոր կարգախօսն է՝ **«Տո՛ւր, քանի դեռ կ'ապրիս»**։

## Գիրքեր Եւ Յօդուածներ
Մինչեւ 1997 թուականը, ոչ ոք գիտէր Ֆինիի բարեգործութիւններուն մասին։ Այդ տարի՝ Նիւ Եորք Թայմզի յօդուածին մէջ Ֆինին որոշեց վերջ դնել իր անանունութեան, երբ պարզ դարձաւ, որ իր նախկին գործընկերոջ հետ վէճի պատճառով ան ստիպուած էր բացայայտուելու։

«Միլիառտէր Առանց Միլիառդի» գիրքի հեղինակը՝ Քոնոր Օ'Քլիրին, Ֆինիին յայտնի դարձուց ոչ միայն Իռլանտայի մէջ, այլ նաեւ արտասահմանի մէջ։

Ֆինիի մասին նաեւ վաւերագրական ֆիլմ մը նկարահանուած է «Գաղտնի Միլիառդատէր. Չաք Ֆինիի Պատմութիւնը» անունով։

## Կազմակերպութիւն
Ֆինին հիմնադրած է Ատլանտեան Ֆիլանթրոփները (*Atlantic Philanthropies*) 1982 թուականին։

Ֆինիի բարեգործական կազմակերպութիւնը ներդրումներ կատարած է 6.2 միլիառդ տոլարի տարբեր ոլորտներու մէջ՝ առողջապահութիւն, կրթութիւն, գիտութիւն եւ այլն։

## Չաք Ֆինիի խօսքերէն

## Ծանօթագրութիւններ
Ովկիանոսներու Միջազգային Օր

**Ովկիանոսներու միջազգային օր** (), տեղի կ'ունենայ 8 Յունիսին։ Ստեղծուած է 1992-ին՝ Միացեալ ազգերու կազմակերպութեան որոշմամբ, կենսոլորտին յատկացուած Ռիոյի համաժողովին ընթացքին:

## Նպատակը
Միջազգային օրուան նշանակման նպատակն է ժողովուրդը գիտութեան հրաւիրելու, թէ որքա՛ն կարեւոր է ճիշդ կերպով վարել ովկիանոսներու հարստութիւններու օգտագործումը: Ան նաեւ առիթ մըն է տեղեկացնելու եւ փոխանցելու «տեւական կեցուածք» մը որդեգրելու փափաքը` փոքրիկներուն ու չափահասներուն մօտ:

## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Տօներ
Ստորոգութիւն:Տօներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Միջազգային օրեր