Թեթրիս (խաղ)

մինի
**Թեթրիս** , (), շատ տարածուած համակարգչային խաղ։

Անիկա **փազլ տեսանիւթային խաղ մըն է (puzzle video game)**, որ ստեղծուած է սովետական ծրագրաւորող ճարտարագէտ **Ալեքսէյ Փաժիթնովի** կողմէ։ «Թեթրիս»-ի տիպիկ խաղի ընթացքին, ինկնող **թեթրոմինոյի** (tetromino) ձեւերը պէտք է կոկիկ դասաւորուին կոյտի մը մէջ։ Երբ խաղատախտակի հորիզոնական գիծ մը լեցուի, անիկա կ'անհետանայ՝ կէտեր շնորհելով եւ կոյտին գերաւելցումը կանխելով։

Իր սկզբնական ստեղծումէն ի վեր, այս խաղախաղը գործածուած է **աւելի քան 220 տարբերակներու** մէջ, որոնք թողարկուած են աւելի քան 70 հարթակներու համար։ Աւելի նոր տարբերակները յաճախ կ'իրագործեն լրացուցիչ խաղային մեքանիզմներ, որոնցմէ մէկ քանին ժամանակի ընթացքին ստանդարտ դարձած են։ 2024-ի Դեկտեմբերի տուեալներով, այս տարբերակները միասնաբար կը ծառայեն իբրեւ **երկրորդ լաւագոյն վաճառուող տեսանիւթային խաղաշարքը**՝ աւելի քան 520 միլիոն վաճառքով, որուն մեծ մասը շարժական սարքերու վրայ է։

1980-ականներու կէսերուն, Փաժիթնովը կ'աշխատէր Գիտութիւններու Ակադեմիայի Դորոդնիցինի Հաշուողական Կեդրոնին համար, ուր ան ծրագրեց «Թեթրիս»-ը «Էլեքթրոնիքա 60» (Elektronika 60) սարքին վրայ եւ զայն յարմարցուց **IBM Անձնական Համակարգիչին** (PC)՝ Տմիտրի Փաւլովսքիի եւ Վատիմ Կերասիմովի օգնութեամբ։ Ճկուն սկաւառակներու (Floppy disk) պատճէները ազատօրէն տարածուեցան Մոսկուայի ողջ տարածքին, նախքան Արեւելեան Եւրոպա տարածուիլը։

Անդրոմետա Սոֆթուէրի **Ռոպերթ Սթայնը** Հունգարիոյ մէջ տեսաւ խաղը եւ կապ հաստատեց Դորոդնիցինի Հաշուողական Կեդրոնին հետ՝ խաղը առեւտրայինօրէն թողարկելու արտօնագիր ապահովելու համար։ Այնուհետեւ Սթայնը ենթա-արտօնագրեց զայն Միացեալ Թագաւորութեան «Mirrorsoft«-ին եւ ԱՄՆ-ի «Spectrum HoloByte»-ին։ Երկու ընկերութիւններն ալ խաղը թողարկեցին **1988 թուականին**՝ առեւտրային յաջողութիւն ունենալով եւ ենթա-արտօնագրեցին լրացուցիչ ընկերութիւններու, ներառեալ **Հենք Ռոճըրսի** «Բուլեթ-Փրուֆ Սոֆթուէր»-ը (Bullet-Proof Software)։ Ռոճըրսը բանակցեցաւ «Էլեքթրոնորգթեխնիքա»-ի հետ, որ սովետական ծրագրային ապահովման արտօնագրումով զբաղող պետական կազմակերպութիւնն էր, «Թեթրիս»-ը «Նինթենտօ»-ին արտօնագրելու համար, որպէսզի այն թողարկուի «Գէյմ Պոյ»-ի (Game Boy) եւ «Նինթենտօ Զուարճանքի Համակարգի» (Nintendo Entertainment System - NES) համար. երկու տարբերակներն ալ թողարկուեցան 1989-ին։ձախից|մինի|Ալեքսէյ Փաժիթնովի

## Նկարագրութիւն
Ան պարզ վիտէօ-խաղ մըն է, որուն ընթացքին պէտք է իրարու մէջ անցընել միշտ աւելի արագ պաստառի վերէն ինկող կտորները` կազմելու համար լման շարքեր, որոնք ամբողջանալով`կ'անհետանան: 

### Թեթրիս խաղը առաջին յաղթողը
13 տարեկան ամերիկացի պատանի մը դարձաւ առաջին մարդ արարածը, որ կրցաւ յաղթել «Թեթրիս» վիտէօ խաղը: Ան նուազ քան 40 վայրկեանէն կը յաջողի մեքենան յաղթահարել, եւ մեքենան չի կրնար խաղը շարունակել: Այս ձեւով կ'արձանագրուի համաշխարհային մրցանիշ մը, որ մեծ հպարտութիւն կը յառաջացնէ պատանիին մօտ:

Ամերիկացի պատանին կը դառնայ պատմութեան առաջին խաղացողը, որ կրնայ խաղը վերջացնել: Ան կը հասնի խաղին 157 մակարդակին, 38 վայրկեան ճիգերէ ետք: Այդ վայրկեանէն խաղին պաստառը կ'անշարժանայ, մեքենան խաղը շարունակելու անկարողութեան առջեւ կը գտնուի:

Ասիկա արագութեան մեծ իրագործում մըն է, որ մինչեւ հիմա միայն արհեստական բանականութիւնը (արթիֆիսըլ ինթէլիճընսը) կրցած էր իրագործել: Խաղին յայտնաբերումէն 40 տարի ետք է միայն, որ մարդ արարած մը կը յաջողի իրագործել այս «քաջագործութիւնը»:
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Արհեստագիտութիւն
Ստորոգութիւն:Վիտէօ խաղեր