Նիսիրոս

**Նիսիսրոս** (յուն․՝ Νίσυρος), հարաւային Էգէականի հրաբխային կղզի, Տոտեքանիսա։  Կը գտնուի Ռոտոսին հիւսիս-արեւմուտքը, Քոս, Թիլոս եւ Ասթիփալէա կղզիներուն միջեւ։ 

## Ընդհանուր տեղեկութիւններ

### Աշխարհագրութիւն
Նիսիրոս հրաբխային կղզի է եւ մաս կը կազմէ հարաւային Յունաստանի հրաբխային գօտիին։  Առաջին ընդծովեայ պայթումները տեղի ունեցած են 150000 տարի առաջ։  Սակայն հրաբխային գլխաւոր աշխուժութիւնը կատարուած է 40000 - 10000 տարիներ առաջ։   

Կղզին կը բաղկանայ հրաբխային լեռներէ։  Ունի 5 հրաբերաններ։ Անոր կեդրոնը կը գտնուի 4 քլ․ տրամագիծով քալտերան, որուն մէջ կը գտնուի աշխարհի ջրաջերմական ամենամեծ հրաբերանը՝ Սթեֆանոս (300 մեթր տրամագիծ)։  Հրաբխային վերջին ժայթքումը տեղի ունեցաւ 1888-ին եւ այժմ կղզիին վրան կան գործօն ծխաններ։  Նիսիրոսի կեդրոնը կը բարձրանայ խանձաքար մը (700 մ․)՝ կղզիին ամենաբարձր կէտը։
մինի|Նիսիրոս
Շնորհիւ հրաբխային գործունէութեան, Նիսիրոս ջերմուկներ ունի, որոնց ջուրի ջերմաստիճանը 30° - 60° C  է։  Գլխաւոր ջերմուկներն են Փալի եւ Լութրա։ 

### Վարչական
Նիսիրոսի տարածութիւնն է 41 քլ․², իսկ բնակչութեան թիւը՝ 1 008։  Մայրաքաղաքն է Մանդրաքի (660 բնսկիչ)։  Մնացեալ գլխաւոր բնակավայրերն են՝ Լութրա (16), Էպորիոս (27), Փալի (239), Նիքեա (61)։  Նաեւ անոր քաղաքապետութեան մաս կը կազմեն կղզիակներ Եալի (21), Քանտելիուսա (փարոսի դեր կատարող), Այիոս Անտոնիոս, Սթրոկիլի, Փահեա եւ Փերղուսա։  

### Տնտեսութիւն
ձախից|մինի|Նիսիրոս․ Աշխարհագրական դիրքըձախից|մինի|290x290փքս|Մարզիկի մը տապանաքար
Բնակիչները կը զբաղին երկրագործութեամբ, ձկնորսութեամբ եւ զբօսաշրջիկութեամբ։  Չեչաքարի շահագործումը կղզիին գլխաւոր եկամուտն է։

## Պատմական ակնարկ

### Դիցաբանութիւն
Ըստ յունական դիցաբանութեան, կղզին կը ծագի Հսկաներուն կռիւին (*Γιγαντομαχία)* ժամանակ։ Երբ Ողիմպոսի աստուածները կը հալածէին Հսկաները, հսկայ Փոլիվիոթիս լողալով կը ճեղքէ Էգէականը եւ հազիւ հասած Քոսի բացերը, Փոսիտոնաս աստուածը հետեւելով Զեւսին հրահանգին՝ անհետացնել Փոլիվիոթիսը, իր եռաժանիով Քոսէն մաս մը կ՛ առնէ եւ հսկային վրայ նետելով զայն կը ջախջախէ։  Այդ հողակտորը Նիսիրոս կը կոչուի։

### Պատմութիւն
Նիսիրոս անունը նախապատմական է։  Հիթիթներուն արձանագրութիւններուն մէջ Ասորիներուն երկիրը Նիսիրղիա կը կոչուի․ կ՛ ենթադրուի թէ կղզիէն գաղթականներ հոն հաստատուած են։  Նիսիրոսին պատմութիւնը կը հետեւի Տոտեքանիսայի պատմութեան։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Mandraki 20-jun-2013 04.jpg|Մանդրաքի
Պատկեր:Mandraki 20-jun-2013 08.jpg|Մանդրաքի
Պատկեր:Wulkan - Nissiros - krater Stefanos - panoramio.jpg|Սթեֆանոս․ Նիսիրոսին ամենալայն հրաբերանը
Պատկեր:Nisyros Pali 1.jpg|Փալի
Պատկեր:Nisyros inland 1.jpg|Նիսիրոս․ միջերկրեայ շրջան
Պատկեր:Nisyros - Nikia1.jpg|Նիքեա
Պատկեր:Nikia, Nisyros 2.jpg
Պատկեր:Street in Nikia, Nisyros. Greece.jpg|Նիքեա
Պատկեր:Nisyros - Stefanos Caldera1.jpg|Սթեֆանոս հրաբերան
Պատկեր:Nisyros, Vulkankrater.jpg|հրաբերաններ
Պատկեր:View Gyali island from Nisyros. Greece.jpg|Եալի կղզին, նկարուած Նիսիրոսէն
Պատկեր:Paleokastro in Nisyros 20-jun-2013 02.jpg|Փալէոքասթրօ
Պատկեր:Paleokastro in Nisyros 20-jun-2013 01.jpg|Փալէոքասթրօ
Պատկեր:6237 Emborio.jpg|Էպորիօ
Պատկեր:Emporeio, Nisyros. - panoramio.jpg
Պատկեր:Stroggyli isle from Emporios, Nisyros.jpg|Սթրկիլի կղզիակը նկարուած Էպորիոյէն
Պատկեր:Nisyros - Mandraki1.jpg|Մանդրաքի
Պատկեր:Panoramic view southern Nisyros, Nikia village and Crater.jpg|Հարաւային Նիսիրոս
Պատկեր:Nisyros Pali 1.jpg|Փալի
Պատկեր:Mandraki, Greece - panoramio (3).jpg|Փանայիա Սփիլիանի վանք, Մանդրաքի
Պատկեր:Mandraki, Greece - panoramio (1).jpg|Մանդրաքի
Պատկեր:NisyrosKastro1.jpg|Փասսլէոքասթրօ


## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ
Ստորոգութիւն:Տոտեքանիսայի կղզիներ
Ստորոգութիւն:Էգէական ծովու կղզիներ
Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Կղզիներ