Ամֆորէա (αμφορέας)

մինի|Պղնձադարի ամֆորէասներ գտնուած յունական նաւու նաւաբեկութենէ
**Ամֆորէաս** (յուն․՝ Αμφορέας - հին յուն․՝ ἀμφορεύς)․ հնադարեան անօթ գրեթէ սրածայր յատակով եւ իւրայատուկ ձեւաչափով, որպէսզի դիւրին ամբարուի (իրարու կապուած՝ կոթերուն ընդմէջէն, չուանով մը), ինչպէս նաեւ ճամբորդէ փոխադրական միոցներով՝ կառք, նաւ, եւայլն։

## Տեղեկութիւններ
մինի|Ամֆորէաս․ Ք․․Ա․ 7-րդ դար
ձախից|մինի|Ամֆորէաս, Ք․Ա․ 650-600, ձի կը պատկերացնէ

### Ստուգաբանութիւն
Ամֆորէաս ἀμφορεύς բառը կազմուած է «ամֆի» (αμφί=երկու կողմեր) մակբայէն եւ *«*ֆերին» *(*φέρειν-φέρω=բերել) բայէն. «ամֆիֆորեւս» (ἀμφιφορεύς)՝  երկու կոթով։

### Գործածութիւն
Ընդհանրապէս կը գործածուէր գինիի, ձէթի եւ գարեջուրի ամբարման համար։  Կարգ մը պարագաներու նաեւ, իբրեւ դագաղ մեռած նորածին մանուկներու համար։

### Ձեւաչափեր

* Նոլա տիպի․ վիզով, կոթերով եւ հաստատ յատակով, երեւցած է Ք․Ա․ 5-րդ դարու երկրորդ կէսին,
* Նրբամիտ (սուր) յատակով․ բոլորաձեւ մարմինով, լորակ կոթերով եւ փոխան յատակի՝ փոքր փորակ մը, երեւցած է Ք․Ա․ 5-րդ դարու առաջին կէսին,
* Փանաթինայիէոս․ Աթէնքի գործ, լայն մարմինով, կլորակ կոփերով, եւ մանր յատակով․ Փանաթինէա մրցումներուն կը տրուէր իբրեւ մրցանակ եւ ձէթ կը պարունակէր, երեւցած է Ք․Ա․ 5-րդ դարու առաջին կէսին,
* Նիքոսթենիոս․ հաւկթաձեւ մարմինով, բարձր վիզով եւ լայն յատակով․ Նիքոսթենին զայն յայտնաբերեց, Ք․Ա․ 530-ին,
* Լայն մարմնով․ հաւկթաձեւ եւ երկայն մարմնով,
* Փոխադրութեան գործածուող․ ընդհանրապէս գինիի փոխադրութեան կը գործածուէր․ սրածայր եւ բաւական երկայն, դիւրին ամբարուող ամֆորէաս։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Cycladic amphora, c. 640 bc 01.jpg|Քիքլատեան ամֆորէաս, Ք․Ա․ 640․ Աթէնքի հնագիտական ազգային թանգարան
Պատկեր:0022MAN-Pottery-Fight.jpg|Ք․Ա․ 6-րդ դար, Աթէնքի Հնագիտական Թանգարան
Պատկեր:183-Thesee-tuant-le-Minotaure MNA.jpg|Ք․Ա․ 480 - կը պատկերացնէ «Թիսէաս կը սպաննէ Մինոթաւրոսը»
Պատկեր:Antalya museum amphora.JPG|Յունական ամֆորէաս, Ք․Ա․ 5-րդ դար․ Անթալիոյ Հնագիտական Թանգարան, Թուրքիա
Պատկեր:Koan amphora1.jpg|Քոս կղզիի ամֆորէաս, գտնուած Պոտրումի (Ալիքարնասոս) բերդը, Թուրքիա
Պատկեր:Koan amphora2.jpg|Քոս կղզիի ամֆորէաս, գտնուած Պոտրումի (Ալիքարնասոս) բերդը, Թուրքիա
Պատկեր:Imgp7353.jpg|Յունական ամֆորէասներ, գտնուած Մահտիա, Թիւնուզ յունական նաւու նաւաբեկումէն
Պատկեր:Amphora protogeometric BM A1123.jpg|Ք․Ա․ 950-900, Երկրաչաբական դարաշրջան․ գտնուած Աթէնք․ կը ցուցադրուի Լոնտոնի Բրիտանական թանգարանը
Պատկեր:Black-Figured Amphora depicting the Battle of Gods and Giants.jpg|Աթէնքի ամֆորէա, Ք․Ա․520-500, կը պատկերացնէ յունական դիցաբանութենէն դէպք մը՝ Աստուածներուն եւ Տիտաններուն կռիւ - կը ցուցադրուի Լոնտոնի Բրիտանական թանգարանը
Պատկեր:Sacrifice Polyxena BM GR1897.7-27.2.jpg|Աթէնքի Ամֆորէաս, Ք․Ա․570-550, կը պատկերացնէ Փոլիքսենիին զոհաբեերութիւնը երբ յոյները Տրոյան պատերազմէն յաղթական դուրս կ՛ ելլեն։  Գտնուած է Իտալիա - կը ցուցադրուի Լոնտոնի Բրիտանական թանգարանը
Պատկեր:Terracotta amphora (jar) MET DP228157.jpg|Ք․Ա․ 515, Աթէնքի ամֆորէաս, կը գտնուի Նիու Եորքի Միթրոփոլիթան թանգարանը
Պատկեր:Amphora by the Painter of the Louvre, Greece, c. 560-550 BCE, Lowe Art Museum.JPG|Յունական ամֆորէաս, Ք․Ա․560-550, կը գտնուի Մայամիի Լոու Արթ (Lowe Art) թանգարանը
Պատկեր:Amphora MACatalunya Inv11311.jpg|Ք․Ա․ 6-րդ դար, կը պատկերացնէ Տիոնիսոս աստուածը․ կը գտնուի Քաթալունիայի թանգարանը, Սպանիա
Պատկեր:Pittore andokides, anfora a figure nere con eracle e cerbero, 530 ac. ca, 01.JPG|Ք․Ա․ 530, Աթէնքի ամֆորէաս, կը գտնուի Փուշքին թանգարան, Ռուսիա
Պատկեր:Collezione delle anfore romane studiate da Heinrich Dressel, 02.JPG|Հռոմէական ամֆորէասներ, Հռոմ
Պատկեր:Amfory z Pompejów.jpg|Ամֆորէասներ, Փոմփէյ
Պատկեր:Amphora busts Louvre E645.jpg|Ք․Ա․ 575-550, Կորնթոսեան ամֆորէաս, կը գտնուի Լուվր, Ֆրանսա
Պատկեր:Amphora lion Louvre CA3327.jpg|Ք․Ա․600-575, Աթէնքի ամֆորէաս, կը պատկերացնէ առիւծ մը, կը գտնուի Լուվր, Ֆրանսա
Պատկեր:Aineias Aphrodite Martin-von-Wagner-Museum L793.jpg|Էթրուսքեան ամֆորէաս, Ք․Ա․ 480․ կը պատկերացնէ Աֆրոտիթին որ կը հասնի զաւկին՝ Էնէաս, օգնութեան կը գտնուի Գերմանիա Մարթին Վոն Վակնըր թանգարանը
Պատկեր:Aias body Akhilleus Staatliche Antikensammlungen 1415.jpg|Աթէնքի ամֆորէաս Ք․Ա․ 510, կը պատկերացնէ Տրոյեան պատերազմի ընթացքին սպաննուած Ահիլէասի մարմինը տանող Մենելաոս եւ Փարիս, Նէոփթոլեմոս եւ Էնէաս․ կը գտնուի Antikensammlungen 1415, Գերմանիա
Պատկեր:Anfora con processione bacchica, attica, 520 ac ca. 02.jpg|Ք․Ա․ 520, Աթէնքի ամֆոէաս, կը պատկերացնէ ծէս մը
Պատկեր:Edinburgh Painter Amphora with hoplites in battle.jpg|Ք․Ա․ 6-րդ դար, յունական ամֆորէաս, կը գտնուի Վարշավիա, Լեհաստան
Պատկեր:Attic black figure amphora with quadriga, Ahens, ca 520 BC, 187477.jpg|Ք․Ա․ 520, Աթէնքի ամֆորէաս, կը գտնուի Չեխիա
Պատկեր:Cerâmica mediterrânea MN 02.jpg|Միջերկրականեան ամֆորէաս, կը պատկերացնէ յոյն աղջիկ մը, կը գտնուի Ռիօ տէ Ժանէյրոյի Ազգային թանգարանը, Պրազիլ
Պատկեր:Amphore de Chios - Narbo Via.jpg|Հիոսի ամֆորէաս, Էգէական ծով, Յունաստան, Ք․Ա․ առաջին դար
Պատկեր:Amfory kercz.jpg|Յունական ամֆորէաս, Պատմութեան եւ Հնագիտութեան Թանգարան, Խրիմի 


         

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Յունական ամֆորէասներ
Ստորոգութիւն:Հռոմէական ամֆորէասներ
Ստորոգութիւն:Ամֆորէաս
Ստորոգութիւն:Հին չափման միաւորներ