Միլանոյի Արհեստից Համալսարանը

մինի|աջից
**Միլանոյի արհեստից համալսարան** (), Իտալիոյ ամենամեծ արհեստագիտական համալսարանը։ Հիմնադրուած է 1863–ին: Ունի շուրջ 40,000 ուսանող։ Ունի պսակաւոր արուեստի (B.A.), մասնագիտական եւ բարձրագոյն ուսումնական կրթութեան ճարտարագիտական, ճարտարապետական եւ գծագրական արուեստներու դասընթացքներ։Միլանոյի հնագոյն համալսարանն է։

Համալսարանը Միլանոյի մէջ ունի երկու մասնաշէնք, ուր հետազօտական եւ ուսուցման գործընթացներու մեծ մասը տեղակայուած են, ինչպէս նաեւ այլ մասնաշէնքեր Լոմպարտիի եւ Էմիլիա Ռոմամակնայի 5 քաղաքներուն մէջ։ Գլխամասն ու կեդրոնական գրասենեակները Միլանոյի **' պատմական մասնաշէնքին մէջ կը գտնուին։

2014-2015–ններուն Իտալական համալսարաններու  **' վարկանիշային ցանկին մէջ այս համալսարանը համարուած է Իտալիոյ լաւագոյն մեծ համալսարաններէն մէկը, ինչպէս նաեւ լաւագոյն համալսարան համարուած է ճարտարագիտութեան բնագաւառին մէջ եւ ըստ «QS World University Rankings»՝ դասուած է աշխարհի արհեստագիտական համալսարաններու շարքին մէջ 20-րդը, 11-րդը գծագրական արուեստներու բնագաւառին մէջ, 24-րդը՝ ճարտարագիտութեան, 14-րդը՝ ճարտարապետութեան։

Համալսարանի յայտնի շրջանաւարտներէն է 1963–ին քիմիագիտութեան Նոպէլեան մրցանակակիր Ճուլիօ Նաթթան։

## Պատմութիւն
[thumb|[Ֆրանչեսքօ Պրիոսկի (1824-1897),  հիմնադիր եւ առաջին համալսարանապետ:]]
thumb|left|''Città Studi'' շէնքերը 1930–ին

Համալսարանը 29 Նոյեմբեր 1863-ին հիմնադրած է Իտալիոյ կրթութեան նախարարութեան քարտուղար եւ Բաւիոյ համալսարանի վահանահայր Ֆրանչեսքո Բրիոսկին։ Այս համալսարանը Միլանոյի ամենահին համալսարանն է։ Սկիզբէն *Istituto Tecnico Superiore* (Բարձրագոյն արհեստագիտական հիմնարկ) կոչուած է եւ միայն քաղաքացիական կրթութիւն եւ  ճարտարագիտութիւն դասաւանդուած է։ Համալսարանին երկրորդ հիմնական ուսուցման ուղղութիւնը՝ ճարտարապետութիւնը, 1865–էն դասաւանդուած է՝ Պրերա ակադեմիոյ հետ համագործակցելով։

Առաջին տարուան ընթացքին, համալսարանը միայն 30 ուսանող ընդունած է։ Տասնամեակներ շարունակ համալսարանին մէջ արական սեռի ուսանողները գերիշխած են։ Առաջին կին շրջանաւարտը համալսարան ընդունուած է 1913–ին։

1927–ին բազմարուեստեան համալսարանը Լէօնարտօ Տա Վինչի հրապարակը տեղափոխուած է, որ այժմ որպէս *Città studi* (Ուսումնառութեան քաղաք) յայտնի է, ուր նաեւ բազմարուեստեան համալսարանի հիմնական մասնաճիւղերը կը գործեն։ Այդ ժամանակ հաստատութիւնը *Regio Politecnico* (Արքայական արհեստագիտութիւն) կոչուած է։ Արքայական բառը ելած է, երբ Բ. համաշխարհային պատերազմէն ետք Իտալիան հանրապետութիւն հռչակուած է։ Պատմական շէնքը, որ  համալսարանին շրջանաւարտ ճարտարագէտներն ու ճարտարապետները նախագծած եւ կառուցած են, մինչեւ օրս կը գործածուի։

Ռաֆայէլ Սանթիի Աթենի դպրոց կտաւի նախնական տարբերակին վրայ ստեղծուած համալսարանին ներկայի նշանակը ընդունուած է 1942–ին։ Մինչ այդ հիմնարկը պաշտօնական նշանակ չէ ունեցած։

1954–ին Ճինօ Գասինիս եւ Էրկոլէ Պոտանի համալսարանին մէջ առաջին համակարգչային կեդրոնը բացած են։ 1963–ին Ճուլիօ Նաթա մասնաւորապէս արհեստագիտութեան հետազօտութեան համար Նոպէլեան մրցանակի արժանացած է։ 1977–ին գործադրութեան կը դրուի համալսարանին եւ այլ կազմակերպութիւններու միջեւ ստեղծուած «Սիրիոյ» արբանեակը (the satellite Sirio)։

1980-ական թուականներուն համալսարանը սկսած է տարածքային ընդլայնման գործընթաց մը, որուն պատճառով Լոմպարտիոյի եւ Էմիլիա Ռոմանիոյի միջեւ համալսարանի մասնաճիւղեր բացուած են։ 1993–էն համալսարանը սկսած է արդիւնաբերական նախագիծի մը ծրագիրը։ 2000–ին բացուած է  գծագրական արուեստի հիմնարկը։

Ապրիլ 2012–ին համալսարանի կառավարման խորհուրդը յայտարարած է, որ 2014–էն բոլոր աւարտական դասընթացները անգլերէն լեզուով կ'ուսուցանուին։

## Բակեր (Campuses)
thumb|Գծագրական արուեստի հիմնարկի մուտքը Բովիսա բակին մէջ (Դորանթօ)
Համալսարանը 7 բակ ունի՝ 2 հիմնական բակ Միլանոյի մէջ եւ 5 հատ Լոմպարտիի եւ Էմիլիա Ռոմանիոյ կից։

### Միլանօ Լէոնարտօ
«Միլանօ Լէոնարտօն»  համալսարանին ամենահին բակն է։ Առաջին շէնքը Լէոնարտօ Տա Վինչի հրապարակին վրայ 1927-ին բացուած է։ Տարիներու ընթացքին բակին տարածքը ընդարձակուած է եւ ներկայիս "Città Studi" (Ուսումնառութեան քաղաք) կը համարուի, որ նաեւ Միլանոյի համալսարանի քանի մը հիմնարկներուն կը վերագրուի։ Բակը կապուած է 7 փողոցներու՝  «Լէոնարտօ», «Սոնարդի», «Կլերիչետի», «Մանչինելի», «Կրան Սասօ»  եւ «Գոլոմպօ»։

«Լէոնարտօ բակը» համալսարանի հիմնական բակն է, ուր կեդրոնական վարչական գործիքը, տեսչարանը եւ հետազօտական բաժինները տեղակայուած են։

### Միլանօ Պովիսա
Միլանօ Պովիսա բակը *(Bovisa campus)* Միլանոյի Պովիսա  թաղամասին մէջ կը գտնուի։ 1989-էն սկսեալ աշխոյժ գործունէութիւն սկսած է ծաւալել։ Այս բակը կազմուած է (*campus Durando)* -էն, որ 1994-ին բացուած է եւ «Լա Մասա բակը» (*campus La Masa), որ*  բացուած է 1997–ին։ Առաջին բակին մէջ կը գտնուի գծագրական արուեստից դպրոցը, երկրորդին մէջ՝ արդիւնաբերութեան, մեքենագիտութեան, սաւարնագիտութեան եւ ճարտարագիտական կենսուժի գիտութիւններու հիմնարկները։

### Այլ Բակեր
Առաջին կից բակը 1987-ին բացուած է եւ Գոմոյի մէջ եւ 1989-ին Լէքոյի մէջ։ 1990-ական թուականներուն 3 մասնաճիւղներ բացուած են Գրեմոնայի *(Cremona)* (1991), Մանթուայի  *(Mantua)*  (1994) եւ Պյաչենցայի  *(Piacenza)* (1997) մէջ։

## Ակադեմիական Դասընթացք
Միլանոյի արհեստից համալսարանը տարբեր եռամեայ աւարտական դասընթացքներ կ'առաջարկէ. միամեայ մասնագիտական դասընթացք, դոկտորական դասընթացքներ, ճարտարագիտութենէն, ճարտարապետութենէն եւ գծագրական արուեստներէն՝ պսակաւոր արհեստից 32 առաջին մակարդակի դասընթացքներ կ'առաջարկուին։ Ունի նաեւ առցանց համակարգչային ճարտարագիտութեան դասընթացք, որ Իտալիոյ առաջին ակադեմական դասընթացքն է։

Ուսումնական ծրագիրներու լայն շրջանակը պայմանաւորուած է Լոմպարտիոյ շրջանի (Եւրոպայի ամենազարգացած արդիւնաբերական տարածքներէն մէկն է) կարիքներով։

Ակադեմական տարին երկու կիսամեակներու բաժնուած է. առաջինը Սեպտեմբերի կէսերէն մինչեւ Յունուարի վերջը, երկրորդը՝ Մարտէն  Յունիս։ Քննական երեք շրջաններ կան՝ 2-ը կիսամեակներու աւարտին (Փետրուար եւ Յուլիս) եւ մէկը՝ Սեպտեմբերին։ Ուսանողները ամէն տարի պէտք է 60 «համալսարանական միաւոր» հաւաքեն պսակաւոր եւ մասնագիտական արուեստի դասընթացքներուն համար։ Պսակաւոր արուեստի եռամեայ դասընթացքը 180 միաւոր կը պահանջէ, երկամեայ մասնագիտութեան դասընթացքը՝ 120։
Միլանոյի բազմարուեստեան համալսարանը, ինչպէս Իտալիոյ համալսարաններու մեծ մասը, Պոլոնիոյի հռչակագիրին մէջ ներառուած է։

Բազմարուեստեան համալսարանը արտասահմանեան տարբեր համալսարաններու հետ կապեր ունի եւ ուսանողներ փոխանակելու շարք մը միջազգային ծրագիրներ կ'առաջարկէ անոնց։ Համալսարանը կը խրախուսէ օտարերկրեայ ուսանողներու ընդգրկումը՝ տրամադրելով անգլերէն, գերմաներէն եւ սպաներէն դասընթացքներ։ Համալսարանը կը մասնակցի ելեկտրոնական ճարտարագիտութեան վերապատրաստման եւ հետազօտութեան  եւրոպական ցանցի ծրագիրներուն (ENTREE) եւ Եւրոպայի լաւագոյն արդիւնաբերական կառավարիչներու (TIME) ցանցի անդամ է։

*Alta Scuola Politecnica*-ն Միլանոի արհեստից համալսարանը եւ Թորինոյի արհեստից համալսարանը համատեղ հաստատութիւններ են այն երիտասարդ տաղանդաւորներուն համար, որոնք կը ցանկան նորարարութեան իրենց ներքին կարգապահութեան կարողութիւնները զարգացնել։ Այս ուսումը զուգահեռ երկու տարուան ծրագիրներով կը դասաւանդուի՝ *laurea magistrale* (աւարտական դասընթացք)։

### Միջազգային Հնարաւորութիւններ
Բազմարուեստեան համալսարանը շարք մը հնարաւորութիւններ կ'առաջարկէ այն ուսանողներուն համար, որոնք իրենց ուսումնական փորձով կ'ուզեն Իտալիայէն դուրս ամբողջացնել։
	
* ATHENS (Ընդգրկուն արուեստագիտական բարձրագոյն կրթութեան ցանց/Socrates) ծրագիր	
* Էրազմուս ծրագիր	
* Էրազմուս Մունտուս ծրագիր	
* Եւրոպական գծագրական արուեստի վարպետ
* Օդագնացութեան եւ տիեզերական համալսարաններու եւրոպական խումբի համագործակցութիւն 
* UNITECH միջազգային ընկերութիւն
* Կրկնակի աստիճան Տունցզիի, Շանհայի եւ Չինաստանի համալսարաններու հետ 
* Համաշխարհային ճարտարագիտական կրթութեան փոխանակում

Դոկտորական թեզի վրայ աշխատող ուսանողները կրնան նաեւ *Progetto Rocca MIT-PoliMi Programme* միջազգային ծրագիրի համար դիմել, որ հնարաւորութիւն կու տայ այցելութեան ընթացքին Մասաչուսեթսի արհեստագիտութեան հիմնարկին մէջ աշխատիլ։

### Վարկանիշ
Ըստ 2011-2012–ններու *CENSIS-Repubblica*-ի տուեալներու՝ Իտալիոյ ազգային վարկանիշային աղիւսակին մէջ  համալսարանը Իտալիոյ համալսարաններու շարքին մէջ լաւագոյն ճարտարագիտական համալսարանը համարուած է։

2009-ին ըստ իտալական հետազօտութեան՝ համալսարանը Իտալիոյ լաւագոյնը համարուած է այնպիսի ցուցանիշներով, որոնցմէ են՝  գիտական արտադրութիւն, օտարերկրեայ ուսանողներու ներգրաւուածութիւն եւ այլն։

2015–ին ըստ QS World University Rankings՝ Միլանոյի բազմարուեստեան համալսարանը աշխարհի 24-րդ լաւագոյն ճարտարագիտական եւ արհեստագիտական համալսարանը համարուած է։

2013–ին ըստ քաղաքացիական եւ կառուցուածքային երկրաչափութեան թեմաներու՝ աշխարհի  18-րդ լաւագոյն համալսարանը համարուած է
։

Ըստ QS World University Rankings-ի՝ աշխարհին 11-րդը կը համարուի գծագրական արուեստի բնագաւառին մէջ, 14-ը՝ ճարտարապետութեան, 24-ը ճարտարագիտութեան մէջ։

## Ծանօթագրութիւններ
 





## Արտաքին յղումներ
* Politecnico di Milano website 
* Brief history  of the Politecnico
* AlumniPolimi - Politecnico Alumni

Ստորոգութիւն:Իտալիայի համալսարաններ