Սանթորինի (Թիրա)

ձախից|մինի|Սանթորինի․ դիրքը
ձախից|մինի|Ֆիրա
**Սանթորինի,** **Թիրա** կամ Սդրոկիլի, (յուն․՝ Σαντορίνη, Θήρα**,** Στρογγύλη), Էգէական ծովու հրաբխային կղզի, Քիքլատես, Իոսին հարաւը եւ Անաֆիին արեւմուտքը։  Փիրէայի նաւահանգիստէն հեռաւորութիւնը 128 ծովային մղոն է, իսկ 63 ծ․մ․՝ Կրետէէն։  Մայրաքաղաքն է Ֆիրա եւ մեծագոյն նաւահանգիստը Աթինիոս։  Բնակչութեան թիւն է 15 250։  Աշխարհի ամենածանօթ զբօսաշրջիկութեան կեդրոններէն է։

## Ընդհանուր տեղեկութիւններ
ձախից|մինի|Էգէական ծովուն հրաբխային գօտին
Կղզին Էգէական ծովուն հրաբխային գօտիին կը պատկանի եւ բնորոշուած է իբրեւ աշխուժ հրաբուխ Միլոս եւ Նիսիրոս կղզիներուն ու Մեթանային հետ։ Սանթորինի, ինչպէս նաեւ Թիրասիա եւ Ասփրոնիսի կղզիները Սթրոկիլի հրաբխային կղզիին մնացորդացն են․ հետեւանք՝ Ք․Ա․1613-ին պատահած հրաբխային պայթումին որ պատճառ եղաւ Մինոասեան քաղաքակրթութեան կործանման։ 

## Ընդհանուր տեղեկութիւններ

### Աշխարհագրութիւն
մինի|Սանթորինի՝ աջին
Տարածութիւնն է 76,19 քլ․², իսկ շրջագիծն է 36 ծ․մ․։  Մակերեսը կազմուած է ընդհանրապէս չեչաքարէ․ իւրայատուկ' երկրագործութեան համար։  Սանթորինիին հարաւ-արեւելեան մասին կը գտնուի կղզիին բարձրագոյն գագաթը Փրոֆիթիս Իլիաս (567 մ․) համանուն վանքով, ԺԸ․ դար։ 

Ծոցերն են՝ Ամուտի կամ Այիոս Նիքոլաոս, Արմենիս, Մուզաքի, Ֆիրաս, Աթինիոս եւ Աքրոթիրի։
ձախից|մինի|հրաբուխին լաւան
Անջրդի, չոր, առանց լիճերու, գետերու կամ ձորերու կղզի է, սակայն հողը բարեբեր է ու կը նպաստէ որթատունկի, «ֆավա»յի եւ լոլիկի մշակման, որոնց համբաւը Յունաստանի սահմաններէն դուրս ելած է։  

#### Հրաբուխի մասեր
Սանթորինի ծանօթ է իր հրաբուխով, որուն վերջին պայթումը տեղի ունեցած է 1950-ին։  Հրաբուխին մասերն են՝ Փալէա Քամենի (46 - 47), Նէա Քամենի (1707 - 1711), ընդծովեայ Քոլումպօ աշխուժ հրաբուխը (1650) եւ Հրիստիան կղզեխումբը։  Սանթորինին, ինչպէս նաեւ Թիրասիա եւ Ասփրոնիսի կղզիները Սթրոկիլի հրաբխային կղզիին մնացորդացներն են։

### Թիրա քաղաքապետութիւն
Սանթորինի, Թիրասիա, Ասփրոնիսի, Անիտրոս, Հրիստիանա կղզեխմբակը, Փալէա եւ Նէա Քամենի կը պատկանին Թիրա քաղաքապետութեան։  Մայրաքաղաքն է Թիրա։  Քաղաքապետութիւնը ունի երկու քաղաքապետական համայնքներ՝ Թիրա եւ Իա։ Թիրա քաղաքապետական համայնքը կ՛ընդգրկէ 12 տեղական համայնքներ՝ Աքրոթիրի, Էմպորիօ, Էփիսքոփի, Կոնիա, Էքսօ Կոնիա, Իմերովիղլի, Քարթերատոս, Մեղալոհարի, Մեսարիա, Փիրղոս Քալիսթիս, Թերա (վարչական կեդրոնը), Վոթոն եւ Վուրվուլոս։
ձախից|մինի|Ժայռափոր տուներ

### Ժայռափոր տուներ
Կղզիին տարածքին (Իա, Ֆինիքեա, Վոթոնա, Քարթերատոս, Փիրղոս) կը հանդիպինք ժայռափոր տուներու։ Այս տուները  հին ժամանակներէն նաւաստիներէ բնակուած են։  

## Տնտեսութիւն
Սանթորինիին գլխաւոր ճարտարարուեստն է զբօսաշրջիկութիւնը, մանաւանդ ամրան ամիսներուն. կղզին կ՛ ողողուի զբօսաշրջիկներէն։ Տնտեսութեան գլխաւոր ազդակներէն են երկրագործութիւնը եւ գինեգործութիւնը։

## Պատմական ակնարկ
մինի|Այգեստանը
Բնակուած է Ք․Ա. 6-րդ հազարամեակէն։  Ք․Ա․1613 պատահած հրաբխային պայթումը պատճառ եղաւ Մինոասեան քաղաքակրթութեան կործանման եւ Սթրոկիլի կղզիին մասերու բաժանման՝ Սանթորինի, Թիրասիա, Ասփրոնիսի։ 

726-ին Փալէա Քամենիին կողմը հրաբխային պայթումին պատճառով նոր կղզի երեւան կու գայ եւ անոր կը միանայ։ 

Կղզիին պատմութիւնը կը հետեւի Քիքլատեսի պատմութեան ։
ձախից|մինի|Որմանկար որ կը պատկերացնէ նաւաբեկութիւն մը

### Աքրոթիրի հնաբանական վայրը
*Տե՛ս բուն արձանագրութիւն՝ [[Աքրոթիրի հնավայր]]*
մինի|Աքրոթիրի հնավայր
ԺԹ․ դարու երկրորդ կիսուն հնաբանական պեղումները յայտնաբերած են Աքրոթիրի նախապատմական բնակավայրը։ Հնաբանական վայրը կը յայտնաբերուի երբ Սուէզի ջրանցքին կառուցման համար կը գործածուի Սանթորինիի հողը անոր բացառիկ մեկուսացման յատկութիւններուն  համար։ Հնավայրը առաջին անգամ բնակուած է Նոր Քարի դարավերջը։ Ք․Ա․4500 եւ Ք․Ա․18-րդ դարուն բնակավայրը քաղաքի վերածուած է։ Աքրոթիրի քաղաքը կը կործանուի «Միոնասեան ժայթքում»ին ընթացքին, Ք․Ա․1613 պատահած հրաբխային պայթումին որ պատճառ եղաւ Մինոասեան քաղաքակրթութեան կործանման։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Good morning, Santorini! (1335615075).jpg|Սանթորինի, արեւածագ
Պատկեր:Caldera from Akrotiri.jpg|Քալտերա՝ հրաբերանը նկարուած Աքրոթիրիէն
Պատկեր:Santorini Profiti Ilia tango7174.jpg|Սանթորինի նկարուած Փրոֆիթի Իլիա գագաթէն
Պատկեր:Santorini caldera.jpg|Սանթորինի հրաբերան
Պատկեր:Crater rim - seen from cape Akrotiri - Santorini - Greece - 04.jpg|Հրաբերանը դիտուած Աքրոթիրիէն
Պատկեր:Fira Santorin Panoramabild.JPG|Ֆիրա
Պատկեր:Nea Kameni seen from Fira - Santorini - Greece.jpg|Նէա Քամենի նկարուած Ֆիրայէն
Պատկեր:Santorini caldera panorama from Skaros.jpg|Սանթորինի հրաբերանը, նկարուած Սքարոսէն
Պատկեր:Santorini Thira Panoramic.jpg|Իմերովիղլի
Պատկեր:Santorini Oia1 tango7174.jpg|Իա
Պատկեր:Fira at Santorini (from north).jpg|Ֆիրա եւ Սանթորինի․ նկարուած հիւսիսէն
Պատկեր:Promontory of Akrotiri on Santorini Island, Greece 001.jpg|Աքրոթիրի
Պատկեր:Fira Santorini 06 2017 3359.jpg|Ֆիրա
Պատկեր:Nea Kameni volcanic island - Santorini - Greece - 12.jpg|Սանթորինի նկարուած Նէա Քամենիէն
Պատկեր:Thirasia - Palea Kameni - Nea Kameni - cruise ships - Oia - Santorini - Greece.jpg|Թիրասիա, Փալէա Քամենի, Նէա Քամենի
Պատկեր:Nea Kameni - Palea Kameni - Thirasia - Santorini - Greece - 03.jpg|Նէա Քամենի, Փալէա Քամենի
Պատկեր:Askania004.jpg|Հրիստիանա կղզեխումբ, Ասքանիա
Պատկեր:Lava and rock formations - crater rim - Santorini - Greece - 01.jpg
Պատկեր:GR-santorini-oia-2.jpg
Պատկեր:Cliffs on Santorini - panoramio.jpg
Պատկեր:Santorini 90.jpg
Պատկեր:Caldera, Santorini, Greece.jpg
Պատկեր:Santorini IMG 6878 - panoramio.jpg
Պատկեր:Cliffs of Santorini.jpg
Պատկեր:Santorini (6056980929).jpg
Պատկեր:Caldera Santorin 05.jpg
Պատկեր:Santorini D81 3237 (26855797509).jpg
Պատկեր:Red Beach, Santorini, 176478.jpg
Պատկեր:Crater rim near Fira - Santorini - Greece - 01.jpg
Պատկեր:Solidified basaltic lava - Nea Kameni volcanic island - Santorini - Greece - 03.jpg
Պատկեր:Santorini-daisies.jpg
Պատկեր:Crater rim near Athinios port - Santorini - Greece - 09.jpg|Աթինիոս նաւահանգիստին մօտ
Պատկեր:Oia - Santorini - Greece - 16.jpg
Պատկեր:Santorin avec chat et vue sur la caldera.JPG
Պատկեր:Donkeys of Santorini Mule Path, Fira, Santorini island (Thira), Greece.jpg
Պատկեր:St. Athena.jpg|Այիա Աթինա
Պատկեր:Clifftop Church in Fira.jpg|Այիոս Սթիլիանոս
Պատկեր:AgiosNikolaos Plakas.jpg|Այիոս Նիքոլաոս
Պատկեր:Red Beach, Santorini.jpg|Կարմիր ծովափը
Պատկեր:Sunset from santorini! 01.jpg|Սանթորինի, արեւամուտ
Պատկեր:Sunset in Oia (1).jpg|Իա - արեւամուտ

         

## Ծանօթագրութիւններ