Փո­սի­տո­ն (Փոսիտոնաս)

[մինի|240px|Փո­սի­տո­ն  Ք.Ա. 2<sup>րդ</sup> դար ( [Աթէնքի Հնագիտական Ազգային Թանգարանը|Աթէնքի Հնագիտական ազգային թանգարան)]]
**Փո­սի­տո­ն** կամ **Փոսիտոնաս** (, Ποσειδώνας)․ հին յունական դիցաբանութեան պանթէոնին տասներկու գլխաւոր աստուածներէն մէկը (Ողիմպեան աստուածներ)։  Ան ջուրերու (լիճերու, գետերու եւ ակերու), ծո­վու, երկրա­շար­ժի եւ ձիերու աստուածն է:   

Փո­սիտո­նաս ծովագնացներու եւ բազմաթիւ հելլենական քաղաքներու եւ գաղութներու հովանաւորն է: Հոմերոսի «Իլիական»ին մէջ Տրովադայի պատերազմի ատեն Փո­սի­տո­ն կ'աջակցէր յոյներուն՝ ընդդէմ տրովադացիներուն: «Ոդիսական»ին մէջ, Տրոյէն Իթաքի վերադառնալու ատեն, Ոդիսեւս կը զայրացնէ Փո­սի­տո­նը՝ երբ կը կուրցնէ անոր Փոլիֆիմոս զաւակը: Այդ պատճառով կը պատժուի անոր կողմէ ղրկուած փոթորիկով եւ կը կորսնցնէ իր նաւն ու ուղեկիցները, եւ վերադարձը կը տեւէ տասը տարի: 

Պղատոնի գործերուն մէջ, Ատլանտիս կղզին անոր նստավայրն էր: 

Անոր հռոմէական համարժէքն է Նեփթունը:

Հնագոյն արուեստի գործերու մէջ, ան սովորաբար պատկերուած է իբրեւ տարեց տղամարդ մը, իբրեւ կանոն, ձեռքին իր անբաժան զէնքը՝ եռաժանին, կապուտաչեայ, գանգուր մազերով ու մօրուքով, միշտ զայրացած դէմքով, ի տարբերութիւն Զեւսի, որ նկարագրուած է ողիմպեան հանգստութեամբ։

## Դիցաբանութիւն
#### Ծնունդ
մինի|140px|Ատիկեան անօթի վրայ պատկերուած Փո­սի­տո­ն, Ք.Ա. 5<sup>րդ</sup> դար (դրուագ)|alt=
Փո­սիտո­ն Քրոնոս եւ Ռէա տիտաններու երկրորդ զաւակն էր, Զեւսի, Հերայի (Իրա), Տիմիթրայի, Էսթիայի եւ Ադիսի եղբայրը։ Հայրը՝ տիտան Քրոնոսը, զինք եւ միւս զաւակները կուլ տուած էր, երբ ան նորածին էր: Հետագային փրկուած է իր միւս եղբայրներուն եւ քոյրերուն հետ միասին, Զեւսի շնորհիւ։

«Իլիական»ին մէջ կը նշուի, թէ աշխարհը բաժնուած էր երեք մասերու, Զեւս ստացած էր երկինքը, Ադիս՝ անդրաշխարհը, իսկ Փո­սիտո­ն՝ ծովը: 

Կը պատմուի, թէ Փո­սի­տոն երբ իր եռա­ծայր նի­զակը հո­ղին զար­նէր, երկրա­շարժ տեղի կ' ունենար։ Նոյն նի­զակով կ'ալե­կոծէր կամ կը խա­ղաղեց­նէր ծո­վու ալիք­նե­րը։ Ար­դա­րեւ պատ­մա­կան հին քար­տէսնե­րու վրայ Պոզ­պո­ւրունը (Ար­մութլու թե­րակղզիին արեւմտեան ծայ­րա­մասը) կը նշո­ւի Փո­սիտոնի անու­նով։ Աղ­բիւրներ կը վկա­յեն, թէ հոն գտնուած է նաեւ Փո­սիտո­նի ձօ­նուած մե­հեան մը։

Կարգ մը բանահիւսութիւններ կը նշեն, թէ Փո­սիտոնն ու իր եղբայրը՝ Զեւսը իրենց եղբայրներուն եւ քոյրերուն ճակատագիրը չեն ունեցած, այսինքն՝ Քրոնոս զիրենք կուլ չէ տուած: Փո­սի­տոնը իր դաժան հօրմէն ու սարսափելի ճակատագիրէն փրկած է մայրը՝ Ռէան, որ նորածին Փո­սիտո­նը գառնուկներու հօտի մէջ պահած է, իսկ ամուսինին՝ Քրոնոսին, ըսած է, թէ քուռակ մը ծնած է եւ երեխային փոխարէն անոր ձիու քուռակ մը տուած է, որ կուլ տայ։

### Ստուգաբանութիւն
[մինի|[Լուվր|Լուվրի թանգարան - Փոսիտոնաս եւ եռաժանիքը․ Կորնթոսեան անօթ, Ք․Ա․550-525]]
Փո­սի­տո­նի անուան ծագման շուրջ կան կարգ մը տեսութիւններ։

Ըստ Պղատոնի, Արիստոթելիսի եւ կարգ մը ժամանակակից բանասէրներու, անունը յառաջացած է երկու բաղադրիչ տարրերէ՝ «փոսիս» եւ կամ «փոթիս» (յունարէն πόσις (posis) -  πότις (pótis)), որ պարոն, սեփականատէր եւ կամ ամուսին կը նշանակէ եւ «դա» (δᾶ (da)՝ որ Ատիկէի բարբառին «ղի» (γῆ (GE)) բառն է, հող կը նշանակէ։ 

Այլ տեսութիւն մը կ'ըսէ, թէ «հող» (δᾶ (da) տարրը կը մեկնաբանուի, իբրեւ δᾶϝον dâwon «ջուր»։ Այսինքն, կը յանգի Posei-dawōn «Ջուրի Տէր» տարբերակին։ 

## Փո­սիտո­նի տիտղոսները

* Փո­սիտո­ն ունի բազմաթիւ տիտղոսներ, որոնցմէ շատերը ձեռք բերած է իր աստուածային գործառոյթներէն.

* Գլխաւոր տիտղոսներ, որոնք կապուած են անոր սրբավայրերուն հետ.

մինի|Նեփթունի յաղթանակը

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Attica 06-13 Sounion 20 Temple of Poseidon.jpg|Փո­սի­տո­նի տաճարը Սունիոն հրուանդանին վրայ, կառուցուած  Ք.Ա. 440-ին
Պատկեր:Poseidon sculpture Copenhagen 2005.jpg|Փո­սի­տո­նի արձանը Քոփենհակընի մէջ

     

## Տե՛ս նաեւ
Աթէնք (անուանում բաժին)

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Theoi.com: Փո­սի­տո­ն 
Ստորոգութիւն:Դիցաբանութիւն