Պարոյր Յովհաննէս Աղպաշեան

**Պարոյր Յովհաննէս Աղպաշեան** Ազգային-հասարակական-մշակութային կրթական գործիչ, հրապարակագիր-խմբագիր, լրագրող, բանասէր, լեզուագէտ, գրականագէտ, գիրքերու հեղինակ, դասախօս, կրթական մշակ:

Շուրջ յիսուն տարուան վաստակ, անկախաբար այլազան մարզերէ ներս իր ունեցած գործօն եւ հետեւողական դերակատարութիւններէն, յատկապէս հայ մամուլի գծով դառնալով մնայուն ներկայութիւն մը, թէ՛ հայրենիքի, թէ՛ սփիւռքի, բայց, մանաւանդ լիբանանահայ իրականութենէն ներս: Ծանօթ հեղինակութիւն մը եղած է Հայաստան-Սփիւռք յարաբերութեանց եւ անոնց զարգացման մէջ:

## Կենսագրութիւն
Եղած է երէց որդին՝ հանրածանօթ ժողովրդական ու հեղինակային ազգային, խմբագիր, հասարակական գործիչ, արաբագէտ, երգիծաբան Յովհաննէս Աղպաշեանին եւ եղբայրը՝ հայ եւ արաբ շրջանակներուն մօտ յարգանք վայելող ՝ հոգեբան – հոգեբոյժ Բժիշկ Եսայի Աղպաշեանին:

### Կրթութիւն
*Հայ Աւետարանական Գոլէճ (շրջանաւարտ): Երեւանի Պետական Համալսարանի Բանասիրական ճիւղ, հայոց լեզուի ու գրականութեան բաժին, Մագիստրոսի աստիճան: 
ԱՄՆ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու Մեսրոպ Մաշտոց համալսարանի մարդասիրական գիտութիւններու գծով, Դոկտորականի կոչում (2009):

### Պաշտօններ
*ՀԲԸՄի Կեդրոնական գրասենեակ
*ՀԲԸՄի Դարուհի-Յովակիմեան վարժարան
*ՀԲԸՄի Երուանդ Հիւսիսեան Հայագիտական Հիմնարկ
*Հայկազեան Համալսարան այցելու դասախօս

### Աշխատանքային Մարզեր
• 1970-1988, ՀԲԸՄի գրասենեակէն ներս պատասխանատու պաշտօններ (դիւանապետ, Կրթական Յանձնախումբի վարիչ քարտուղար):

• 1972-1990, Հիւսիսեան Հայագիտական հիմնարկին մէջ դասախօս՝ հայոց լեզուի պատմութիւն, հայ մանկավարժութեան պատմութիւն, հայ մատենագրութեան պատմութիւն, իսկ 1988-1990՝ նոյն հիմնարկի տեսուչ:

• 1973-1989, ՀԲԸՄ-ՀԵԸի «Խօսնակ» ամսաթերթի պատասխանատու խմբագիր:

• 1974-1997, ԹՄՄ «Շիրակ» արուեստի ու գրականութեան ամսագիրի խմբագրական կազմի անդամ, իսկ ներկայիս, «Կամար» գրականութեան պարբերաթերթի խմբագրական կազմի անդամ:

• 1999էն ի վեր, ՀԲԸ Միութեան Դարուհի-Յովակիմեան վարժարանի վերի կարգերու դասատու (հայ ժողովուրդի պատմութիւն եւ գրականութիւն»:

• 1990-2007, «Զարթօնք» օրաթերթի պատասխանտու խմբագիր:

• 1985-1992 եւ 2007-2016, Հայկազեան համալսարանի այցելու (լրագրութեան ու մամուլի գործնական դասընթացք, մատենագրութիւն, հայ ժողովուրդի բանահիւսութիւն):

• Հայրենական, ազգային, գաղութային հրատապ հարցերու շուրջ, բանախօսութիւններով հանդէս եկած՝ Լիբանան, Սուրիա, Յորդանան, Կիպրոս, Յունաստան, Հայաստան, Ամերիկա, Գանատա):

• Խորհրդային շրջանին հրաւիրուած եւ ելոյթ ունեցած Սփիւռքի կոմիտէի հաւաքներուն, նաեւ անկախութեան շրջանին՝ խորհրդաժողովներուն:

• Աշխատակցած է նաեւ «Արարատ» եւ «Ազդակ» օրաթերթերուն, «Նոր Կեանք» եւ «Նոր Օր» շաբաթաթերթերուն (Լոս Անճելըս), իսկ այժմ՝ մնայուն աշխատակից է «Պայքար» շաբաթաթերթին (Պոսթոն):

### Հրատարակուած Գիրքեր
• «Ներխուժուած Լիբանանի Աննկուն Կամքը», Պէյրութ 2006:

• «Արեւմտահայ Գրողներու լեզուամտածողութիւնն ու բառապաշարային շերտաւորումները», Պէյրութ, 2006: (Գինեձօն՝ ՀԲԸՄի կեդրոնին մէջ):

• «Ապրուած Հրապարակագրութիւն՝ Յետադարձ Հայեացքով», Ա. Հատոր, Պէյրութ, 2008: 

• «Ապրուած Հրապարակագրութիւն՝ Յետադարձ Հայեացքով», Բ. Հատոր, Պէյրութ, 2009:

• «Ապրուած Հրապարակագրութիւն՝ Յետադարձ Հայեացքով», Գ. Հատոր, Պէյրութ, 2010:

• «Պատառիկներ՝ Մեծերէն», Պէյրութ, 2011:

• «Մամլոյ ընտրանի գրութիւններ» (ԱՐԱԲԵՐԷՆ), Պէյրութ, 2011: (Գինեձօն՝ Հայկազեան Համալսարանի մէջ):

• «Հրապարակախօսական-Բանախօսական-Գրախօսական Ընտրանի Էջեր», Պէյրութ, 2012:

• «Երեւանի Պետական Համալսարան (95 ամեակ) – երախտաւոր դասախօսներ (դիմաքանդակային հպումներ)» Պէյրութ, 2015: (Գինեձօն՝ Երեւանի Պետական Համալսարանին մէջ):

• «Դիտարկումներ ու Դատումներ», Պէյրութ, 2016:

• «Յովհաննէս Աղպաշեան՝ Մարդը, Գրողը, Թարգմանիչը, Հրապարակագիրը, Քաղաքական Գործիչը, Երգիծագիրը», Պէյրութ, 2017:

• «Մեթր Հրաչեայ Սեդրակեան՝ Մարդն ու Գործը» Պէյրութ, 2018:

•   «Ազգային հրատապ հիմնահարցեր (Մամուլ, լեզու, դպրոց-ուսուցչութիւն, մտաւորականութիւն)», տպարան Zincograph Kesdenian, Պէյրութ, 2019 (հրապարակագրութիւն):

### Անդամակցութիւն
• Լիբանանի խմբագիրներու Սենտիքա
• Լիբանանի Մամլոյ Սենտիքա
• Արաբ Մամլոյ Ընկերակցութիւն
• Հայաստանի Ժուռնալիստներու Միութիւն
• Միջազգային Լրագրողներու Միութիւն
• Թէքէեան Մշակութային Միութիւն
• Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութիւն
• Հայ Երիտասարդաց Ընկերակցութիւն

### Վկայութիւններ՝ Վաստակին ու Հրատարակութիւններուն Մասին
• Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ. Կաթողիկոս
• Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոս Արամ Ա.
• Պերճ Սեդրակեան՝ Նախագահ ՀԲԸ Միութեան
• Մ. Հայկենց (Նիւ Ճըրզի)
• Զարեհ Խրախունի (Իսթանպուլ)
• Մըլհէմ Քարամ (խմբագիրներու սենտիքայի նախագահ)
• Մուհամմէտ Պալպէքի (Մամլոյ Սենտիքայի նախագահ)
•	Լեւոն Շառոյեան (Հալէպ)
•	Թորոս Թորանեան (Հալէպ)
•	Աւետիս Եափուճեան (Սիտնի)
•	Շահանդուխտ (Պէյրութ)
•	Էօժէնի Դանիէլեան (Հալէպ)
•	Մեթր Գասպար Տէրտէրեան (Պէյրութ)
•	Վեր. Դոկտ. Փոլ Հայտոսթեան (Պէյրութ)
•	Պէպօ Սիմոնեան (Պէյրութ)
•	Դոկտ. Վաչէ Ղազարեան (Պոսթոն)
•	Արա Արծրունի (Պէյրութ)
•	Երուանդ Պապայեան (Լոս Անճելըս)
•	Դոկտ. Մինաս Գոճայեան (Լոս Անճելըս)
•	Ժիրայր Դանիէլեան (Պէյրութ)
•	Երան Գույումճեան (Կիպրոս)
•	Ժիրայր Նայիրի (Պէյրութ)
•	Հոգշ. Գր. Չիֆթճեան (Պէյրութ)
•	Սարգիս Կիրակոսեան (Պէյրութ)

### Շքանշաններ, Պատուոյ գիրեր, Գնահատանքի գիր եւ մետալներ

•  Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ. Էն "Սուրբ Սահակ եւ Սուրբ Մեսրոպ" շքանշան եւՊատուոյ վկայագիր (2004)Էջմիածին

• «Վահան Թէքէեան»ի անուան մրցանակ, վկայագիր Դամասկոսի շրջանակ (2006):

• Լիբանանի հանրապետութեան նախագահ՝ Զոր. Էմիլ Լահուտէն՝ Լիբանանի Մայրիներու Արժանեաց Շքանշան ու Պատուոյ Վկայական (2007):

•	«Խօսնակ» ամսագիրի 50 ամեակին առիթով, ՀԲԸ Միութեան եւ ՀԵ Ընկերակցութեան կողմէ գնահատանքի յուշատախտակ (2008):

•	40 ամեայ վաստակին, գործունէութեան ու դերակատարութեանց առիթով, նշում ու մեծարում՝ Լոս Անճելըսի եւ Մոնթրէալի մէջ (2011):

•	Լիբանանի Մամլոյ սենտիքայի նախագահութենէն, գնահատանքի յուշատախտակ (2012):

•	Սփիւռքի Նախարարութենէն՝ «Մայրենիի Դեսպան» մետալ (2016):

•	«Խօսնակ» ամսագիրի 60 ամեակին առիթով, Հայաստանի վարչապետ՝ Պրն. Կարէն Կարապետեանէն, վարչապետական շքանշան, յուշատախտակ ու գնահատանքի գիր (2018):

•	Պատուոյ գիրեր եւ յուշատախտակներ՝ Լիբանանի, Յունաստանի, Լոս Անճելըսի ու Մոնթրիալի շրջաններէն:

## Պատկերասրահ

Barouyr Aghbashian Book Երեւանի Պետական Համալսարան 95 Ամեակ Պէյրութ 2015.jpg| Պարոյր Յովհաննէս Աղպաշեան «Երեւանի Պետական Համալսարան 95 Ամեակ»,Պէյրութ 2015
Պատկեր:Baruyr Aghbashian Book Դիտարկումներ եւ Դատումներ Պէյրութ 2016.jpg|Պարոյր Յովհաննէս Աղպաշեան «Դիտարկումներ եւ Դատումներ» Պէյրութ 2016
Hovhannes Aghbashian Խիկար 2017.jpg|Պարոյր Յովհաննէս Աղպաշեան  «Յովհաննէս Աղպաշեան (Խիկար)  Պէյրութ 2017


## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
* ՍԻՄՈՆԵԱՆԻ ԱԶԳԱՅԻՆ-ԳԱՂԱՓԱՐԱԿԱՆ-ՄՏԱՒՈՐԱԿԱՆ ԱՇԽԱՐՀԸ Պարոյր Յ. Աղպաշեան

* «ԵՐԵՒԱՆԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ» 95-ԱՄԵԱԿ

* Պարոյր Աղպաշեան, «Դիտարկումներ Եւ Դատումներ», Տպարան` «Քեստէնեան»` Պէյրութ, 2016, Միջակ Չափի 369 Էջ

* Մեծարանքի Հանդիսութիւն` Նուիրուած Դոկտ. Ագապի Նասիպեան-Էքմէքճեանի Պարոյր Յ. Աղպաշեան

* ՀԱՅՐԵՆԱԿԱՆ-ՍՓԻՒՌՔԵԱՆ ՅԱՄԵՑՈՂ ԱԼԻՔ-ՓՈԹՈՐԻԿՆԵՐՈՒ ՎՐԱՅ

* ՆՈՅՆ ՍՈՒԼԹԱՆԻԶՄԸ. ՍԱՐԴԱՐԱՊԱՏԷՆ... ՀԱԼԷՊ ՄԱՐՏԱՀՐԱՒԷՐՆԵՐԸ ԴԻՄԱԳՐԱՒԵԼՈՒ ՊԱՀՆ Է, Պարոյր Աղպաշեան

* Պարոյր Սեւակի մահուան 45-ամեակին առիթով Հ.Կ.Հ.Մ. ԿԸ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊԷ «ԱՆԼՌԵԼԻ, ԱՆԿՐԿՆԵԼԻ ՊԱՐՈՅՐ ՍԵՒԱԿԸ» ԽՈՐԱԳՐԵԱԼ ՁԵՌՆԱՐԿ , Պարոյր Աղպաշեան եւ այլ մտաւորականներ 

Ստորոգութիւն:Լրագրողներ
Ստորոգութիւն:Լեզուաբաններ
Ստորոգութիւն:Խմբագիրներ
Ստորոգութիւն:Բանասէրներ