Կապոյտ (գոյն)

[150px|մինի|[Մասիս]]
[150px|մինի|[Սեւանայ Լիճ]]
150px|մինի|Թուարէկներու գլխաշորին գոյնն աւանդաբար կապոյտն է

**Կապոյտ**, լոյսի երեք հիմնական գոյներէն (կարմիր, կանաչ, կապոյտ, անգլերէն՝ RGB ) մին: Կը գտնուի տեսանելի լոյսին ալիքներու երկարութեան 440÷520 նանոմեթր տիրոյթին մէջ:

Աշխարհի շուրջ բազմաթիւ ուսումնասիրութիւններ ապացուցած են, որ կապոյտը մարդոց մեծամասնութեան նախասիրած գոյնն է:

Կապոյտը մաս կը կազմէ հիմնական երեք գոյներու խումբին` դեղինին եւ կարմիրին կողքին: Անիկա շատ սիրուած է եւ կը գործածուի ամէն տեղ` արուեստին մէջ, հագուստներու համար (գործի հագուստներ, ճինզեր…), զարդարանքներու համար:

Անիկա երբեմն կը նշուի սայէն անունով: Գոյութիւն ունին կապոյտի հարիւրաւոր երանգներ` մութ, բաց, կանաչի մօտեցող: Անոնցմէ իւրաքանչիւրը ունի նաեւ իր յատուկ անունը, երկինքի կապոյտ, թագաւոր կապոյտ, թիւրքուազ, էնտիկօ, փեթրոլ կապոյտ, եւ այլն:

## Մարդոց շուրջի կապոյտը
Բնութեան մէջ ան լոյսը կազմող գոյներուն մաս կը կազմէ: Ան գոյնն է երկինքին, ծովուն եւ երբեմն նոյնիսկ` սառոյցին: 

Գոյութիւն ունին կապոյտ գոյնով անասուններ, քարեր կամ ծաղիկներ:

Կապոյտ գոյնը յաճախ կը կապուի դրական զգացումներու հետ, ինչպէս` վստահութիւնը, խաղաղութիւնը, կայունութիւնը, ծովը եւ երկինքը: 

Ան յաճախ կը համարուի իբրեւ ախորժելի գոյնը տեսողութեան համար:
Hostmaster Tumbler Cobalt.JPG||alt=Ապակէայ բաժակ
Jeans pocket front.jpg||alt=Ճինսեայ հագուստ
Sapphire Gem.jpg|
Lazurite.jpg|
Hydrant_-_UB.JPG|
Կապոյտը կրնայ նաեւ ներկայացնել տխրութիւնը, ինչպէս` ԺԹ. դարուն Միացեալ Նահանգներու մէջ ծնած պլուզ երաժշտութիւնը (պլու անգլերէնով կը նշանակէ կապոյտ): Այս եղանակները եւ երգերը կը պատմեն սեւամորթ ստրուկներուն ցաւը եւ ապրած տանջանքը: Նոյն ձեւով, անգլերէնով «Թու ֆիլ պլու»` «Կապոյտ զգալ», կը նշանակէ տխուր եւ մելամաղձոտ ըլլալ:

Ընդհանրապէս կապոյտը զովութեան զգացումը կու տայ նաեւ, մինչ կարմիր գոյնը կը ներկայացնէ տաքութիւնը: Տաք երկիրներուն եւ կղզիներուն մէջ շինութիւններու վրայ (պատուհան, դուռ…) յաճախ կարելի է հանդիպիլ կապոյտ մանրամասնութիւններու: 

Սահարայի մէջ բնակող թափառաշրջիկ թուարեկներու ցեղախումբը ճանչցուած է իրենց էնտիկօ կապոյտ գոյնի հագուստներով: 

Ճամբաներու նշաններու պաստառներուն վրայ, ոստիկաններուն եւ նաւաստիներուն տարազաներուն վրայ, ինչպէս նաեւ` բազմաթիւ տարբերանշաններու վրայ կարելի է կապոյտ գոյնին հանդիպիլ:

## Մշակոյթի մէջ
* Ապակեգործութեան մէջ կապոյտը կը ստացուի կոբաղդ աւելցնելով:
* «Կապոյտ Մօրուս» ()` ֆրանսացի գրող Շարլ Փէրրոյի հեքիաթը, որ հրատարակուած է 1697 թուականին եւ կը պատմէ խանդոտ ամուսինի մը մասին:
* «Կապոյտ Խաչ» ()` անասնաբոյժներու միաւորում:
* Կապոյտ կէտը ներկայիս ամէնէն մեծ անասունն է, որուն երկարութիւնը կը հասնի 33 մեթրի, իսկ ծանրութիւնը կ'անցնի 150 թոնը
* Պաշտօնական փաստաթուղթերուն մէջ ստորագրութիւնները կը կատարուին կապոյտ գրիչով:
* «Հայկական քարը» (, ) միջին դարուն Եւրոպայի մէջ յայտնի կապոյտ գոյնի կիսաթանկարժէք հանքանիւթ մըն է: 
* Encyclopedia Perthensis-ը 1816-ին կը նշէ, որ հայկական քարը «հինէն բերուած է Հայաստանէն, սակայն այժմ կայ նաեւ Գերմանիոյ մէջ»:
* Երկրագունդը ճանչցուած է  իբրեւ «Կապոյտ մոլորակ»:
* Ծովուն կապոյտ գոյնը կը յառաջանայ, երբ ջուրը կը կլանէ եւ կ'արտացոլացնէ արեւուն լոյսը:
* Աշխարհի բնակչութեան 8 առ հարիւրը կապոյտ աչքեր ունի:
* Կապոյտը ակռայի խոզանակներու նախասիրուած գոյնն է:
* Պլու ճինզ տաբատներու անունը եկած է կերպասին գոյնին անունէն:
* Կապոյտը երկինքին եւ ծովուն գոյնն է: 
* Կապոյտ է նաեւ շափիւղայ քարը:
* Գոյներու սփէքթրին մէջ կը գտնուի կանաչին եւ մանիշակագոյնին միջեւ:

## Բոյսեր եւ կենդանիներ

Blubaer.JPG|
Centaurea cyanus flowers.jpg||alt=Տէրեփուկ
Blue Anemone coronaria.JPG|
Blue flowers (3473290260).jpg
Blue Jay (5214975126).jpg|
Alcedo pusilla 1 - Daintree Village.jpg|
Niagara-Falls-Butterfly.jpg|
Dendrobates azureus (Dendrobates tinctorius) Edit.jpg|
Lactarius indigo 48568 edit.jpg|


## Երկրամասերու եւ երկիրներու դրօշակներ
* Կապոյտը կարգ մը երկիրներու (նմանապէս՝ Սքոթլանտի, որ Միացեալ Թագաւորութեան մաս կը կազմէ), դրօշակներուն հիմնակական գոյնը կը հանդիսանայ:

Flag of Quebec.svg|
Flag of Scotland.svg|
Flag of Greece.svg|
Flag of Finland.svg|
Flag of Israel.svg|

* Կապոյտը՝ կարմիրին եւ ճերմակին հետ միասին կը հանդիսանայ անգլո-սաքսերու գոյն մը: Այդ երեք գոյներով կազմուած են Միացեալ Թագաւորութեան եւ Միացեալ Նահանգներու դրօշները՝

Flag of UK.svg
Flag of USA.svg

* Կապոյտով եւ ոսկեգոյնով դրօշներ՝

Flag of Western Armenia.svg|
Flag of Europe.svg|
Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|


## Տէ՛ս նաեւ
* Armenian stone 

## Ծանօթագրութիւններ