open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մարտիրոս Գուշաքճեան

**Մարտիրոս Գուշաքճեան** (), մանկավարժ, խմբագիր, թարգմանիչ, բանաստեղծ, բառարանագիր, պատմաբան։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է 1926-ին, Մուսա լերան Եողուն Օլուգ գիւղը: Նախակրթութիւնը ստացած է ծննդավայր գիւղին մէջ, ապա 1938-1944, յաճախած է Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւն։ Մելգոնեանի աշակերտական շրջանին, խմբագ­րած է «Վերելք» եւ «Հայ Սփիւռք» աշակերտական պարբերաթերթերը, առաջինը ձեռագիր, երկրորդը մե­քենագիր։

1945-47, Հալէպի մէջ լոյս տեսած է «Դէպի երկիր գրա­կանութեան եւ արուեստի» պարբերագիրքը, որուն խմբագիրներէն եղած է ան, Անդրանիկ Նաճարեանի խմբագրապետութեան շրջանին։

1948-ին, իր իսկ խմբագրութեամբ լոյս տեսած է վերջին համար մը:

1955-ին լոյս ընծայած է «Յուշարձան Մուսա Լերան» պարբերագիրքը (մի­այն մէկ թիւ)։ Իսկ 1956-ին սկսած է հրատարակել «Երկիր» պարբերաթեր­թը, որուն խմբագիրը տարի մը ետք եղած է Հայկ Գույումճեանը, հիմնադիր-խմբագրին Պէյրութ հաստատուելուն պատճառով։

Բանաստեղծ Մարտիրոս Գուշաքճեան 1951-ին Հալէպի մէջ լոյս ըն­ծայած է իր բանաստեղծութիւններու միակ ժողովածուն՝ «Կեանքի կարօտ» խորագրով:

Թարգմանիչ Գուշաքճեանէն հատորի մը կողքին տակ ամփոփուած կայ Հ. Լ. Կէյցի «Հոգիներու Աճուրդը» (The Auction of Souls). «Մեծ եղեռնէն վերապրող հայուհի Օրորա Մարտիկանեանի վաւերական պատմութիւնը» (Պէյրութ, 1965), որ նախապէս լոլս տեսած է իբրեւ թերթօն՝ Զարթօնքի մէջ:

Բառարանագիր Մարտիրոս Գուշաքճեան Վեր. Տիգրան Խնդրունիի աշխատակցութեամբ, պատրաստած է Անգլերէն-Հայերէն [եւ] Հայերէն-Անգլերէն բառարան (Պէյրութ, 1970), որ հետագային որոշ յաւելումներով ու փոփոխութիւններով արժանացած է քանի մը տպագրութիւններու: Հալէպի մէջ լոյս տեսած է իր Անգլերէն-Հայերէն բառարանը (Հալէպ, 1998):

Պատմաբան Մարտիրոս Գուշաքճեանէն կը մնան, կողքի տակ մտած երկու հատորներ: Աոաջինը ծաւալուն աշխատասիրութիւն մը՝ «Յուշամատեան Մուսա Լերան», զոր խմբագրած են ինք եւ Պօղոս Մատուռեան (Պէյրութ, 1970): Իր խմբագրած այս հատորին մէջ Գուշաքճեան ունի երկու ընդարձակ ուսումնասիրութիւն՝ «Պատմութիւն Անտիոքի եւ շրջակայքի Հայկական Անտիոքը» եւ «Մուսա Լերան գոյամարտը»: Երկրորդ հատորը իբրեւ խորագիր ունի «Մուսա Լերան Հայկական գաղթօճախը» (Պէյրութ, 1988): Այս երկրորդը եղած է Գուշաքճեանի տոկտորա­կան աւարտաճառը, զոր ներկայացուցած է Երեւանի Պետական Համալսարանի Հայ ժողովրդի պատմութեան ամպիոնին:

Գուշաքճեան մահացած է Այնճար, 9 Մայիս 1999-ին:

## Աղբիւրներ
* Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս, Հատոր ԺԹ., Պէյրութ, 1999, էջ 448-449

Ստորոգութիւն:1926 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1999 մահեր
Ստորոգութիւն:9 Մայիսի մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ
Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ
Ստորոգութիւն:Հայ բառարանագիրներ
Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակախօսներ
Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ
Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Լիբանան մահացածներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Մարտիկ Մարտիկեան

**Մարտիկ Մարտիկեան** (, ) ծնած է 14 Մարտ 1992-ին, Սուրիա, Լաթաքիա, ֆութպոլի մարզիկ, ներկայիս կը խաղայ Ալ-Ճազիրա Յորդանանեան ակումբին մէջ:

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Սուրիոյ Լաթաքիա մարզին մէջ, 14 Ապրիլ 1994-ին: Ծագումով հայ է, իսկ քաղաքացիութեամբ՝ սուրիացի: Որդին է Գէորգ Մարտիկեանի, ով ճանչուած է իբրեւ Սուրիոյ պատմութեան ամենալաւ ֆութպոլիստներէն մէկը:

## Ֆութպոլի Ասպարեզ
### Սուրիա
Մարտիկ Մարդիկեան ֆութպոլի իր առաջին քայլերը առաւ՝ խաղալով սուրիական Հութթին ակումբին մէջ։ Այս ակումբին հետ իր չորս խաղերուն ընթացքին կրցաւ արձանագրել  հինգ կէտ:

### Պահրէյն
Հութթին ակումբի մէջ իր յաջող խաղերէն ետք, ան ստացաւ բազմաթիւ գնահատագիրներ եւ առաջարկներ GCC-ի տարբեր ակումբներէն: Ի վերջոյ ան տեղափոխուեցաւ Ռիֆֆա ակումբ 2012 թուականին։ Այս խումբին հետ եւս իր խաղացած խաղերուն արձանագրեց հինգ կէտ (մէկ կէտը՝ Ալ Նահտա ակումբին դէմ GCC Champions League-ի զտման մրցումներուն ժամանակ):

### Վերադարձ դէպի Սուրիա
Վերադառնալով Սուրիա՝ ան կը վերսկսի խաղալ Հութթին խումբին հետ եւ արձանագրեց չորս կէտ:

### Յորդանան
Ա 2013-ին կ'երթայ  Յորդանան, ուր Ալ Ճազիրա ակումբին հետ կը կնքէ պայմանագիր։ Այս ակումբին հետ խաղացած խաղերուն, ընդհանուր գումարով կ'արձանագրէ ութ կէտ:

### Օման
Նոյն մրցաշրջանի ժամանակ ան կը տեղափոխուի Օման եւ վեց ամսուան պայմանագիր կը ստորսգրէ Oman Professional League-ի Սոհար ակումբին հետ: Անոր այս քայլը իր ասպարէզին ամենալաւ որոշումներէն մէկը կը դառնայ, ուր ան կ'արձանագրէ տասնմէկ կէտ եւ պատճառ կը դառնայ որ ակումբը շարունակէ մնալ ցանկի առաջնակարգ ակումբներուն շարքին:

17 Յուլիս 2014-ին ան մէկ տարուան պայմանագիր կը ստորագրէ Ֆանճա ակումբին հետ, սակայն նոյն տարուան Դեկտեմբերին ան կը ձգէ այս ակումբը:

### Քաթար
19 Յունուար 2015-ին ան վեց ամսուան ժամկէտով կը կնքէ պայմանագիր Club of Qatargas League-ի Ալ Մարխիա ակումբին հետ:

## Ակումբային Ասպարէզի Վճակագրութիւն

## Միջազգային Կէտեր

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Մարտիկ Մարտիկեան

Ստորոգութիւն:Մարզիկներ
Մարտ

**Մարտ**, տարուան երրորդ ամիսը, որ ունի 31 օր։ Անունը ստացած է հռոմէացիներու պատերազմի՝ Մարս աստուծոյ անունէն։ Հիւսիսային կիսագունդի տարածքին գարնան առաջին ամիսն է։

Մինչեւ Գրիգորեան տոմարի կիրառութիւնը, Մարտը եղած է հռոմէական օրացոյցի առաջին ամիսը։

Ըստ հայկական տոմարին, Մարտը կը համապատասխանէ «Արեգ» ամսուան։

## Անունն այլ լեզուներով
Եւրոպական լեզուներուն մէջ՝ Մարտ անունը, հիմնականօէն ունի միեւնոյն լատինական ծագումը, բացառութեամբ մէկ քանիին։ Մասնաւորապէս, ֆիններէն կ'ըսեն maaliskuu՝ հողի ամիս, ուքրաներէն՝ березень« (береза «կեչի» բառից), լիթվաներէն՝ kovas, որ կը նշանակէ սերմնագրաւ։
## Նշանաւոր Օրերը
մինի|աջից|Մարտ
մինի|աջից|Մարտին առաջինը կը ծաղկէ հոնենին
մինի|աջից|Սբ.Փաթրիքի Օրը Չիքակոյին մէջ
* Մարտ 1
** Անկախութեան Օր (Պոսնիա Եւ Հերցեկովինա)
** Քաղաքացիական Պաշտպանութեան Համաշխարհային Օր
* Մարտ 2
** Անկախութեան Օր (Թեքսաս Միացեալ Նահանգներ)
* Մարտ 3
** Մայրերու Օր (Վրաստան)
** Վայրի Բնութեան Համաշխարհային Օր
* Մարտ 6
** Իրաւունքների Եւրոպական Օր (Եւրոպա)
** Անկախութեան Օր (Կանա)
* Մարտ 8
** Կանանց Միջազգային Օր
* Մարտ 9
** Յունոնալիումներ (Անդիք Հռովմ)
* Մարտ 10
** Թիպեթեան Ապստամբութեան Օր
* Մարտ 12
** Ազթեքներու Նոր Տարի
* Մարտ 14
** Փի Թիւի Օր
* Մարտ 15
** Ազգային Օր (Հունգարիա)
* Մարտ 16
** Գիրքերու Մաքսանենգերու Օր (Լիթուանիա)
** Լաթվիական Լեկիոներներու Օր (Լաթվիա)
* Մարտ 17
** Սբ. Փաթրիքի Օր (Իրլանտա, իրլանտական սփիւռք)
* Մարտ 18
** Դրօշակի Օր (Արուպա)
** Կալիփոլիի Յիշատակի Օր (Թուրքիա)
* Մարտ 19
** Քաշուպներու Միասնութեան Օր (Լեհաստան)
* Մարտ 20
** Երջանկութեան Միջազգային Օր (Միաւորուած Ազգեր)
** Անկախութեան Օր (Թունուզ)
** Ֆրանսախօսութեան Օր
*** ՄԱԿ-ի Ֆրանսերէնի Օր
** Ճնճղուկներու Համաշխարհային Օր
** Գարնանային Գիշերահաւասարի Օր եւ անոր հետ կապուած տօներ
*** Նովրուզ (Իրան եւ յարակից երկիրներ)
**** Նեւրուզի Օր (Ալպանիա)
**** Պահայներու Նաւ-Ռոզ
*** Չունֆեն (Արեւելեան Ասիա)
* Մարտ 21
** Անկախութեան Օր (Նամիպիա)
** Անտառներու Միջազգային Օր
** Տաունի Համախտանիշի Համաշխարհային Օր
** Մայրերու օր (Միջին Արեւելք)
* Մարտ 22
** Ջուրի Համաշխարհային Օր
* Մարտ 23
** Հունկարա-Լեհական Բարեկամութեան Օր (Լեհաստան Եւ Հունգարիա)
** Փաքիստանի Օր (Փաքիստան)
** Օդերեւութաբանութեան Համաշխարհային Օր
* Մարտ 25
** Ստրկութեան Զոհերու Յիշատակի Համաշխարհային Օր
** Յեղափոխութեան Օր (Յունաստան)
** Թոլքին Կարդալու Օր
* Մարտ 26
** Անկախութեան Օր (Պանկլատէշ)
* Մարտ 27
** Թատրոնի Համաշխարհային Օր

Ստորոգութիւն:Ամիսներ
Ժորժ Մարտիրոսեան

**Ժորժ Մարտիրոսեան**, ծնած է Թաւրիզ, Պարսկաստան։ Դեռ երկու տարեկան չեղած կը կորսնցնէ իր հայրը եւ կը մեծնայ մօր խնամքին տակ։ Տարրական կրթութիւնը կը ստանայ Թաւրիզի Հայկազեան-Թամարեան դպրոցին մէջ։ Ապա հայկական վարժարաններու փակման հետեւանքով իր ուսումը կը շարունակէ ամերիկեան եւ պարսկական դպրոցներու մէջ։ Կը յառաջդիմէ ինքնաշխատութեամբ։

24 տարի կը պաշտօնավարէ հայկական ազգ․ վարժարաններու մէջ, որպէս հայերէն լեզուի եւ յարակից դասերու ուսուցիչ։

22 տարիէ ի վեր կ'աշխատի «ալիք» օրաթերթի խմբագրութեան մէջ, իբրեւ լեզուական խմբագիր։ Եօթը տարի խմբագրած է «Ալիք Պատանեկան» երկշաբաթաթերթը։

իր գործերն են․

«Խինդ» եւ «Արցունք», կարճ պատմուածքներ (1965), «Կեանքի Ոլորտներում», երգիծա-քննադատական յօդուածներ եւ բանաստեղծութիւններ(1977), «Զանգիւլիւմի Երգեր», «ալիք»ի մէջ հրատարակուած աշխատասիրութիւն։

## Ծանօթագրութիւններ
Յակոբ Մարտիրոսեան

**Յակոբ Մարտիրոսեան** (ծն․՝ 1943, Արաբ-բունար (Սուրիա))-ին: Վարած է զանազան հաստատութիւններու բաժնի տնօրէնութեան պաշտօններ: Հիմնադիը Անթիլիասի ՌԱԿ Յովսէփեան ակումբին: խմբագիր:

## Կենսագրութիւն

Յակոբ Մարտիրոսեան ծնած է Սուրիոյ Արաբ-բունար գիւղաքաղաքը 1943-ին: 1949-ին Հալէպ փոխադրուած է ուր յաճախած է տեղւոյն Կրթասիրաց վարժարանը, ապա Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան, Լազար Նաճարեան-Գալուստ Կիւլպէնկեան երկրորդական վարժարանը, եւ վկայուած 1964-ին:

Նոյն տարին, քաղաքական աննպաստ պայմաններու հետեւանքով ընտանեօք տեղափոխուած են Լիբանան, Պէյրութ, ուր շարունակած է իր ուսումը, հաշուապահութեան եւ տնտեսագիտութեան մարզերուն մէջ:

Ապա լծուած աշխատանքի զանազան հաստատութիւններու մէջ, ինչպէս Ապրոյեան հաստատութիւն եւ Պանք Ալ Արապի, վարելով բաժնի տնօրէնութեան պաշտօններ:

1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս, Միացեալ Նահանգներ, ուր շարունակած է աշխատիլ արհեստավարժ ինքնաշարժի ընկերութիւններու եւ հաստատութիւններու մէջ, ուսումը շարունակելով եւ մասնագիտանալով այդ ճիւղին մէջ։ Հանգստեան կոչուած է 2012-ին:

## Անդամակցութիւն

Յակոբ Մարտիրոսեան անդամակցած է ՌԱԿ ՝Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան, ՀԲԸՄ-ին եւ Թէքէեան Մշակութային Միութեան, 1958 թուականէն սկսեալ, Հալէպ, Սուրիա:

Ան շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական գործունէութիւնները Լիբանանի մէջ, Պէյրութ, ուր անդամակցած է *Փորթուգալեան ակումբ*ին, եւ եղած է հիմնադիը Անթիլիասի ՌԱԿ *Յովսէփեան ակումբ*ին:

Լոս Անճելըսի մէջ, շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական աշխատանքները վարելով ատենադպիրի պաշտօններ Գերսամ Ահարոնեան ակումբին եւ ՌԱԿ Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային Վարչութեանց մէջ, ատենապետի պաշտօն՝ Ռուբէն Հերեան ակումբի:

## Խմբագրական աշխատանք
Յակոբ Մարտիրոսեան Վարած է «Նոր Օր» շաբաթերթի խմբագիրի պաշտօնը 2011 թուականէն մինչեւ Մարտ 2016 թուականը:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1943 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ
Վարդան Քհնյ. Մարտիրոսեան

**Վարդան Քհնյ. Մարտիրոսեան**, (ծն.՝ 1962, Հալէպ), որդին է եագուպիէցի ծնողքի՝ Միհրան եւ Մարիամ։

## Կենսագրութիւն
Նախնական կրթութիւնն ու երկրորդական ուսումը ստացած է Լ. Նաճարեան-Գ. Կիւլպէնկեան վարժարանէն, զոր աւարտած է 1977-ին։ Ապա, բարձրագոյն ուսումը ստացած է պետական Արհեստից վարժարանը, զոր աւարտելէ ետք կը մտնէ կեանքի ազատ ասպարէզ եւ կը հետեւի ոսկերչութեան։

Զինուորական ծառայութիւնը կատարելէ ետք սուրիական բանակին մէջ, խոր համոզումով բուռն փափաք կ'ունենայ հոգեւորական դառնալու։ Երբ կ'իմանայ Եագուպիէի հոգեւոր հովիւ Տ. Բաբգէն քհնյ. Զէնեանի անհանգստութեան պատճառով քահանայագործելու անկարողութիւնը ու հանգստեան կոչուիլը, ան քահանայական թեկնածութիւնը կը ներկայացնէ Բերիոյ Թեմի Առաջնորդ՝ Տ.Սուրէն Արք.Գաթարոյեանին եւ Եագուպիէի Ս. Աննա եկեղեցւոյ թաղականութեան։

Առաջնորդ Սրբազան Հօր տնօրինութեամբ եւ թաղականութեան փափաքով, կը հետեւի Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան դպրեվանքի քահանայից երկամեայ դասընթացքին եւ համապատասխան վկայական ստանալով կը վերադառնայ Հալէպ ու կը միանայ իր ծնողքին։

Ան կ'ընտրէ իր կեանքի ընկերը՝ եագուպիէցի Ճերմակեան ընտանիքին դուստրը՝ օրդ. Զարուհին, որուն հետ կը պսակուի Հալէպի Ս. Քառասնից Մանկնաց մայր եկեղեցւոյ մէջ, 5 Սեպտեմբերին, 1992-ին, եւ կը բախտաւորուի երեք զաւակներով՝ Միհրան, Մովսէս եւ Աննա-Մարիամ։

Պսակէն ետք երկու ամիս չբոլորած, ան կը պատրաստուի քահանայական ձեռնադրութեան։ 

1 Նոյեմբեր1992-ին, իր քահանայական ձեռնադրութիւնն ու օծումը տեղի կ'ունենան ձեռամբ՝ Տ. Սուրէն Արք. Գաթարոյեանի եւ խարտաւիլակութեամբ՝ Տ. Յուսիկ Ա. Քհնյ. Սեդրակեանի, Ս. Քառասնից Մանկանց մայր եկեղեցւոյ մէջ, վերակոչուելով՝ Տ. Վարդան։

2002-ին՝ Տէր Հայրը տարիներու իր բարւոք ծառայութեան համար Լանջախաչ կրելու իրաւունք կը ստանայ Մեծի Տանն Կիլկիոյ Արամ Ա. Կաթողիկոսէն։

Ան իր հովուական առաքելութիւնը կը շարունակէ Եագուպիէի շատ փոքրաթիւ գաղութին մէջ, միշտ Հալէպ այցելելով՝ Սրբազան Հօր եւ ազգային իշխանութեան, որպէսզի անոնց խորհուրդներով գործէ եւ վերանորոգուած հոգիով ու նոր թափով իր գաղութին օգտակար ծառայութիւն մատուցանէ։

Սուրիոյ պատերազմին պատճառով, ան ընտանիքով կը տեղափոխուի Պէյրութ (Լիբանան) եւ կը շարունակէ քահանայագործել եւ ծառայել Հայց. Առաքելական եկեղեցւոյ:

## Ծանօթագրութիւններ
Տիգրան Մարտիրոսեան

**Տիգրան Գէորգ Մարտիրոսեան** (9 Յունիս 1988, Կիւմրի), Հայ ծանրամարտիկ։ Հայաստանի սպորտի (այսինքն՝ մարզանք - անգլ.՝ sport) վաստակաւոր վարպետ (2009)։ Հայաստանի բազմակի, Եւրոպայի եռակի, աշխարհի երիտասարդական եւ տարեցներու առաջնութիւններու ախոյեան (անգլ՝ champion), ողիմպիական խաղերու պրոնզէ մետալակիր։

## Կենսագրութիւն
Տիգրան Գէորգ Մարտիրոսեան ծնած է Գիւմրի 9 Յունիս 1988-ին։ Հայրը ծանրամարտիկ Գէորգ Մարտիրոսեանն է, մայրը՝ Սեդա Եախանեճեան։ Հայրը ծագումով Կարսէն է, մայրը՝ Սեբաստիայէն։ Ունի մէկ աւագ եւ մէկ կրտսեր եղբայր, նաեւ աւագ քոյր, որ մեռած է 9 տարեկանին։ Աղջկայ մահէն մէկ տարի ետք քրոջ ծննդեան օրը նոյն ժամուն ծնած է Տիգրանը (1988, Յունիս 9, ժամը 8։20)։

Տիգրանին հայրը իր երկու առաջնիկներուն համար մէկական խնձորենի տնկած էր։ Աղջկայ անժամանակ մահէն ետք անոր անունով կոչուած ծառը չորցած էր։ Սակայն մէկ տարի ետք, երբ Տիգրան ծնած է, ծառը կարծես հրաշքով ծաղկած է։

Տիգրանի մեծ եղբայրը՝ Հայկը, դարձած է արհեստավարժ ծանրամարտիկ, սակայն հօր մահէն ետք ընտանեկան խնդիրներու պատճառով ձգած է մարզանքը։ Տիգրան ծանրամարտով սկսած է զբաղիլ 11 տարեկանէն։ 13 տարեկանին ան արդէն Հայաստանի ծանրամարտի ախոյեան էր։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Ծանրամարտի աշխարհի ախոյեաններ
Ստորոգութիւն:Ծանրամարտի Եւրոպայի ախոյեաններ
Էռնեստ Մարտիրոսեան

**Էռնեստ Ալեքսանդրի Մարտիրոսեան** (6 Ապրիլ 1937, Երեւան – 7 Մայիս 1995, Երեւան), խորհրդային հայ բեմադրիչ, սենարիստ, բեմադրող-նկարիչ Լիտիա Գէորգեանի ամուսինը։

## Կենսագրութիւն
Էռնեստ Մարտիրոսեան, ծնած է 1937 թուականին Երեւանի մէջ։ 1963 թուականին աւարտած է Երեւանի գեղարուեստա-թատերական հիմնարկը։ Աշխատած է փաստագրական ֆիլմերու Երեւան ստուդիայի մէջ։ 1967 թուականին աւարտած է Մոսկուայի բեմադրիչի բարձրագոյն դասընթացները։ 1967-1995 թուականներուն եղած է Հայֆիլմի բեմադրիչը։

## Ֆիլմագրութիւն
### Բեմադրիչ

### Սենարիստ

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Էռնեստ Մարտիրոսյանի մասին kinoexpert.ru կայքին մէջ

Ստորոգութիւն:6 Ապրիլի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1937 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Երեւան մահացածներ
Ստորոգութիւն:Երեւան ծնունդներ
Ստորոգութիւն:7 Մայիսի մահեր
Ստորոգութիւն:1995 մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ բեմադրիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ սենարիստներ
Խաչիկ Մարտիրոսեան

**Խաչիկ Մարտիրոսեան** (), հայ բժիշկ։

## Կենսագրութիւն
Խաչիկ Մարտիրոսեան ծնած է 1875 թուականին, Պուլ­կա­րիոյ Շու­մեն քաղաքին մէջ։ Մարտական անունը եղած է Շումենցի Խաչիկ։
Մասնագիտութեամբ բժիշկ է։

1903 թուականին, կնոջն ու որդուն, Շումեն ձգելով մեկնած է Կարս, այնտեղէն Սա­սուն անցնելու եւ ժողովուրդին օգնելու նպատակով։ 1903 թուականին, երբ կազմած են Խանի ու Օննիկ Նուրուզի ֆիտայական խումբերը, բժիշկն ըսած է. «Մե­ռաք` ես ձեզի հետ, վիրաւորուեցաք՝ ձեզի պահապան», եւ դեղորայքի պայուսակը ուսին միացած է ֆիտայիներու խումբին։ 1903 թուականին՝ Բասէնի կռիւներու ժամանակ, եղած է առաջին զոհերէն՝ 28 տարեկան հասակին։

## Գրականութիւն
Յուշամատեան Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան, Ալպոմ-ատլաս, Ա. հատոր, Դիւցազնամարտ, 1890-1914, Լոս Անճէլըս, 1992։

## Աղբիւր
*

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Մկրտիչ Քհնյ. Մարտոյեան

**Տ. Մկրտիչ Քհնյ. Մարտոյեան** (1856-1941) ծնած է Նիդիպ, նիգիպցի ծնողքէ, 1856-ին: Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրի ծխական վարժարանը, զորր աւարտելէ ետք, մտած է գործնական կեանքի մէջ ու հետեւած է արհեստի։ Տարիներու աշխատանքի վաստակով ան պատրաստուած է ընտանիքի կազմութեան։

Իր քահանայական քառասնօրեայ պատրաստութեան շրջանը աւարտելէ ետք, հոգեւոր հովիւ նշանակուած է Հալէպի Ս. Խաչ եկեղեցւոյ ծխական ժողովուրդին։ Իր գործակիցները եղած են Տ. Խորէն վրդ. Թաշճեան, Տ. Պարգեւ քհնյ. Պարտիզպանեան եւ Տ. Խաչատուր քհնյ. Գերմանիկեան։ Ան շրջուն հոգեւոր հովիւ եղած է Ալեքսանտրէթ, Գրըզ Խան եւ այլուր։

1922-1937 տարիներուն քահանայագործած է Ս. Խաչ եկեղեցւոյ մէջ, իսկ 1937էն ետք, Ս. Խաչը փոխարինող Ս. Գէւորգ եկեղեցւոյ մէջ։

Ան միջահասակ կազմով, բայց տոկուն նկարագրի տէր հոգեւորական մըն էր։

Թէեւ կրօնական համեստ գիտելիքներով, բայց լաւ վարք ու բարքով զօրաւոր հաւատքի տէր քահանայ ճանչուած էր իր ծխական ժողովուրդին ու գործակից եկեղեցականներուն կողմէ։

Վախճանած է 14 Նոյեմբեր 1941-ին, խոր ծերութեան մէջ։

Մարմինը ամփոփուած է Հալէպի հայոց Ազգ. Գերեզմանատան մէջ։

Ան իր ետին ձգած է աւելի քան չորս տասնամեակներու քահանայութեան վաստակ եւ յարգուած քահանայի մը համեստ յիշատակը :

## Ծանօթագրութիւններ
Մարք Ռանսըն

մինի|Մարք Ռանսըն
**Մարք Տանիէլ Ռանսըն** (, ծնած 4 Սեպտեմբեր, 1975, Սբ. Ճոնզ Ուուտ, Լոնտոն, Անգլիա) Անգլիացի երգիչ, DJ, երաժիշտ, երգահան եւ երգի արտադրիչ է: Թէպետ իր առաջին *[[Here Comes the Fuzz]]* ալպոմը չյաջողեցաւ հասնիլ բարձրունքներու ամէնէն շատ լսուած երգերու ցանկերու վրայ, իր երկրորդ *[[Version (ալպոմ)|Version]]* ալպոմը հասաւ երկրորդ անգլիական ցանկերուն վրայ, եւ կը նեռարէր երեք հատ «Լաւագոյն 10» ցանկին վրայ պատկանող երգեր: Այս յաջողութիւնը իրեն արժանացուց Brit Award մրցանակ մը Best British Male Solo Artist բաժամունքին մէջ 2008-ին: Իր երրորդ *[[Record Collection (ալպոմ)|Record Collection]]* ալպոմը թողարկուեցաւ 27 Սեպտեմբեր, 2010-ին, հասնելով երկրորդ անգլիական ցանկերուն վրայ:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1975 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:4 Սեպտեմբերի ծնունդներ
Նիքոլօ Մաքիավելլի

**Նիքոլօ Մաքիավէլլի** (), իտալացի պատմաբան , քաղաքական գործիչ, դիւանագէտ, փիլիսոփայ, մարդասէր, գրող, որ ճանչցուած է որպես հիմնադիր՝ ժամանակակից քաղաքագիտութեան։ 

Ան երկար տարիներ եղած է Ֆլորենսայի հանրապետութեան պաշտօնեայ, դիւանագիտական եւ զինուորական գործերու պատասխանատուութիններով։ Ան նաեւ գրած է կատակերգութիւններ, մեծ տօնախմբութեան երգեր եւ բանաստեղծութիւններ։ 

Ան ճանչցուած է իբրեւ արդի քաղաքագիտութեան հայրը։ Ան եղած է Ֆլորենսայի բարձրագոյն ատեանի ատենապետ 1498-էն 1512։ Գրած է իր ամենանշանաւոր գիրքը՝ «Արքայազն» 1513-ին, երբ մետիչիները վերականգնեցին իրենց իշխանութիւնը, ան այլեւս Ֆլորենսայի իշխանութեան մէջ պաշտօն չէ ստանձնած։ Եղած է ուժեղ ղեկավար, որ կը մտածէր թէ ղեկավար մը խիստ պէտք է վարուի իր հպատակներուն հետ եւ թշնամիները ամենայն հաւանականութեամբ ազդուած եղած են իտալական քաղաք-պետութիւններէն, որ խոցելի եղած են անմիաբան ըլալու պատճառով, հակառակ երկիր պետութիւններու, ինչպէս՝ Ֆրանսան:

Մաքավելլանիզմը լայնօրէն օգտագործուող բացասական բնութագրում է այն քաղաքական գործիչներուն, որոնք անբարեխիղճ են, ինչպէս բացատրուած է «Արքայազն» գիրքին մէջ։ Այս գիրքը ինքնին մեծ համբաւ ձեռք բերած է, քանզի ընթերցողները հաւաստիացուցած են, որ գրագէտը սորվեցուցած եւ սատարած է չար եւ անբարոյ վարքագիծ։ Այդ պատճառով Մաքավելլական եզրը յաճախ կապուած է խաբէութեան, փառասիրութեան, եւ դաժանութեան հետ։ Թէեւ Մաքիավէլլի ամենայն հաւանականութեամբ միայն օգտագործած է որպէս ձեւական գործիք, որպէսզի գրաւէ ընթերցողներուն ուշադրութիւնը։

## Ծանօթագրութիւններ
Մաքոպօ Մոճաճի

**Մաքոպօ Մոճաճի VI** (, 1978 – 12 Յունիս 2005), Պալոպետու ցեղի 6-րդ անձրեւի Թագուհին էր։ Կ'ըսուի, թէ Մաքոպօ Մոճաճի ունէր կարողութիւնը կառավարելու ամպերու շարժումն ու անձրեւը: Մաքոպոն թագադրուած էր 16 Ապրիլ 2003-ին երբ ան 25 տարեկան էր՝ նախկին թագուհիին եւ իր մեծմօր մահէն ետք, Մոքոբէ Մոճաճի: Այս մէկը Մաքոպոն դարձուց ամէնակրտսեր անձրեւի թագուհին Պալոպետու ցեղի պատմութեան մէջ:

## Կենսագրութիւն
Մաքոպոն էր դուստրը Իշխանուհի Մախեալայի եւ էր միակ անձրեւի թագուհին ով պաշտօնապէս ուսում ստացած էր։ Մաքոպոն թագադրուած էր 16 Ապրիլ 2003-ին երբ ան 25 տարեկան էր՝ նախկին թագուհիին եւ իր մեծմօր մահէն ետք, Մոքոբէ Մոճաճի: Այս մէկը Մաքոպոն դարձուց ամէնակրտսեր անձրեւի թագուհին Պալոպետու ցեղի պատմութեան մէջ: Իր մայրը, բուն ժառանքորդը անձրեւի թագադրութեան, կը մահանայ 2 օր առաջ իր մեծ մօրմէն, ինչ որ զայն ինքնաբերաբար կը դարձնէ յաջորդ թագադրուելու թեկնածուն: Թագադրութեան օրը՝ թեթեւօրէն անձրեւեց, ինչ որ ընդունուեցաւ իբրեւ լաւ նշան:

Յարգուած անձ մը ըլլալով հանդերձ իր լաւ ընտանիքի պատմութեամբ եւ կարողութիւններով, Մաքոպօ կը համարուէր շատ նորաձեւ դառնալու համար անձրեւի Թագուհի, ինչ որ երկարաձգեց իր թագադրութեան ծրագիրը: Սովորութեան համաձայն, անձրեւի թագուհիները պէտք է մնային իրենց «պալատ»-ին մէջ եւ շատ յաճախ մնային հեռու ընկերութենէն: Սակայն Մաքոպոն ընդհակառակը՝ կը հագներ նորաձեւ տաբատներ եւ թի-շըրթ, կ'այցելէր խրախճանքի վայրեր, կը դիտէր հեռատեսիլի ֆիլմեր եւ իր հեռախօսին նամակներ կը ղրկէր:

Մոճաճի նաեւ ունէր սիրահար մը, Տէյվիտ Մոկալէ, ով կը կարծուէր հայրն էր իր երկրորդ զաւկին: Ան նախկին Մեծն Լեթապա քաղաքապետութեան կառավարողներէն մէկն էր։ Նաեւ կ'ըսուի, թէ ան փոխադրուած էր թագաւորական շրջանը, որպէսզի ապրի Մաքոպոյի հետ: Այս մէկը շատ մեծ հարց ստեղծեց Թագաւորական Նիստին մէջ, որովհետեւ նիստը զատած տղու մը պէտք է յղանայ, ով նաեւ ազնուական պէտք է ըլլար: Այս հարցերուն պատճառով՝ Մաքոպոն կը վտարուի գիւղէն:

## Մահն ու Դաւակցութիւնը

10 Յունիսիսն, Մաքոպօ կը դրուի Փոլոքուանէ Մէտի-Բժշկարան այն ատէն ձախող ախտաճանաչմամբ մը, եւ մահացաւ 2 օր ետք 27 տարեկանին:

բազմաթիւ մտածումներ ծագած են այս նիւթին շուրջ: Շատեր կ'ըսեն, թէ ան շատ վատաբար վիրաւորուած էր, թէ իսկոյն պիտի չկարենար տեսնել իր սիրահարը: Իր սիրահարը սակայն կ'ըսէ, թէ Մաքոպոն թունաւորուած էր նիստին կողմէ, թեպէտ հիւանդանոցի կազմը կ'ենդադրեն, թէ AIDS էր։ Ուրիշներ աւելի կը մտահոգուին իր եղբօր կորուստին վրայ՝ ան չգտնուեցաւ Մաքոպօյի մահէն ետք:

Նախքան Մաքոպօյի թաղման առարողութիւնը, անոր թաքաղը կը պահուէր Նիստի ատենապետին տունը: Տունը կրակէ մը կը բռնկի, սակայն թաքաղին վնաս չհասած կը մառեն կրակը: Այս առարքը ալ աւելի կասկածամտութիւններ կ'արթնցնեն:

Պաշտօնապէս քննութիւններէ անցնելէ ետք, կը գիտնան թէ Մաքոպօ մահացած է խելափառատապէ:

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Obituary 
* "Rain Queen's mysterious death could signal end of dynasty"
* http://www.guide2womenleaders.com/womeninpower/Womeninpower2000.htm &mdash; * "Women In Power From 2000." South African Balobedu People Crown 'Rain Queen'

Ստորոգութիւն:1978 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:2005 մահեր
Ստորոգութիւն:12 Յունիսի մահեր
Մաքսուտ (բժիշկ)

**Մագսուտ** (անյայտ - 27 Մայիս 1915), հայ բժիշկ։

## Կենսագրութիւն
Ազգութեամբ հայ է։ Ունեցած է բարձրագոյն բժշկական կրթութիւն։ Ծառայած է որպէս Օսմանեան ոստիկանական բժիշկ։ 1915 թուականի Մայիսին, բժիշկ Պաղ­տա­սար Վար­դա­նեա­նը (դեղագործ Վահան Վարդանեանի եղբայրը), բժիշկ Արմենակ Հայրանեանը եւ ոստիկանական բժիշկ Մաքսուտը ձերբակալուած ու բանտարկուած են (պատճառի մասին կարդալ Արմենակ Հայրանեանի կենսագրականը)։

1915 թուականի Մայիս 27-ին, Պ. Վարդանեանին, Ա. Հայրանյանին եւ Մաքսուտին խիստ ծեծի եւ տանջանքներու ենթարկելէ յետոյ, ձեռքերը կապած ու տարած են Եէնիխանէն 2 ժամ դէպի հարաւ-արեւմուտք, Իթ Տաղըի ստորոտոը՝ «Իթ Մեզարը» կոչուած վայրը (Սե­բաս­տի­այի մօտակայքը) եւ Մուամմերի հրահանգով, թուրք ոստիկան-զինուորներու ձեռքով գնդակահարած ու թաղած են։ Ոճրագործութեան ներկայ եղած են Իթթիհատի պատասխանատուներէն Ալի Շեֆիքը եւ Փերթեւ պէյը, որոնք նաեւ լուսանկարած են դէպքը։

## Գրականութիւն
*Կազմեց Առաքել Ն. Պատրիկ, Պատմագիրք Յուշամատեան Սեբաստիոյ Եւ Գաւառի Հայութեան, Ա. Հատոր, Հրատարակութիւն՝ Համասեբաստահայ Վերաշինաց Միութեան, Նիւ Եորք, տպ. «Մշա­կ», Պէյրութ, 1975, 880 էջ։
*Իսկահատեան Հ., Վկայարան հայկական ցեղասպանութեան, Գիրք Գ., Պէյրութ, 2011, 395 էջ։

## Աղբիւրներ

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:1915 մահեր
Ստորոգութիւն:27 Մայիսի մահեր
Մաքս Մաքսուտեան

**Մաքս Մաքսուտեան** (), ֆրանսահայ դերասան**,**

## Կենսագրութիւն
Մաքս Մաքսուտեան ծնած է Իզմիր: 12 տարեկանին ծնողներուն հետ արտագաղթած է Ֆրանսա։ 1904 թուականին աւարտած է Փարիզի երաժշտանոցի թատերական բաժինը, աշակերտած է «Քոմետի ֆրանսեզ»-ի նշանաւոր դերասան Սիլվենին։ Տրիպոլէի (Վիքթոր Հիւկոյի «Արքայն զբօսնու») մենախօսութեան համար արժանացած է ողբերգութեան առաջին մրցանակին։ Դերասանի արուեստին բնորոշ եղած է ողբերգական խաղի ոճը, ներքին մեծ թափը, յստակ առոգանութիւնը, շարժուձեւի ներդաշնակութիւնը, անկեղծ կատարումը, որոնց շնորհիւ ընդունուած է Փարիզի «Օտէոն» ազգային թատրոն, հանդէս եկած է Մոլիերի «Ագահ», «Թարթիւֆ» եւ այլ փիեսներով։ Խաղցած է Սարա Պեռնարի խումբին՝ կատարելով գլխաւոր դերեր, շրջագայած է Եւրոպա, Ամերիկա (1911)։

1912-1949 թուականներուն նկարահանուած է քանի մը տասնեակ շարժապատկերներու մէջ`

*«Ատրիէնա Լեկուվրիոր»
*«Էլիզապէթ, Անգլիոյ Թագուհին» (Սարա Պեռնարի մասնակցութեամբ, 1913)
*«Երկաթէ Մարդը», 1914
*«Սպիտակ գոգնոց», 1917
*«Անիւ», 1923
*«Հոգու Աչքերը», 1924
*«Սիրոյ Շատրուանը», 1924
*«Արաբը», 1924
*«Արթնացում», 1925
*«Իմ Փարիզը», 1927
*«Նաբոլիոն», 1927
*«Կանաչ Թութակ», 1928
*«Աշտարակով Տունը» (La Maison de la Fléche), 1930
*«Վենեցիական Գիշերներ», 1931
*«Երեք Վալս», 1935
*«Tondelayo» («Սպիտակ Բեռ»), 1937
*«Երեք Վալս», 1938
*«Մարմին Ունեցող Սատանան», 1947
*«Յիշողութիւնները Ենթակայ Չեն Վաճառքի», 1948

## Գրականութիւն
Jung, Uli & Schatzberg, Walter. Beyond Caligari: The Films of Robert Wiene. Berghahn Books, 1999.

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Ֆրանսահայ դերասաններ
Ստորոգութիւն:Իզմիր ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Օ տը Սեն մահեր
Ստորոգութիւն:1881 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:12 Յունիսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1976 մահեր
Ստորոգութիւն:20 Յուլիսի մահեր
Մարօ Մակարեան

**Մարօ Մակարեան** (), եղած է Դաշնակցական ղեկավար գործիչ եւ ուսուցիչ։ Ան երկար տարիներով ծառայութիւն կը բերէ յեղափոխական շարժումին զէնքերու փոխադրութեան գործերով զբաղելով։

## Կենսագրութիւն
Մարիամ Մակարեան, յեղափոխական ծածկանունով՝ Մարօ ծնած է 1872-ին Դերբենտի մէջ։ Փոքր տարիքէն կը կորսնցնէ իր ծնողքը եւ իր եղբայրներուն խնամքին տակ կը մեծնայ։ Նախնական ուսումը կը ստանայ տեղական Գիմնազիային մէջ եւ փոքր տարիքէն կը մասնակցի հայրենասիրական խմբակներու ու կը սկսի տարուիլ հայրենիքի հարցերով։

Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան հիմնադրութեան թուականէն՝ ան շարքերը կ՚անցնի եւ կը սկսի կուսակցութեան ծաւալուն աշխատանքներուն մասնակցիլ։

1894-ին կ՚երթայ Թաւրիզ իբր ուսուցչուհի։ Հոս՝ Մարօ կը սկսի օգնել զէնք փոխադրելու աշխատանքներուն։ Ան նաեւ իր տունը կը տրամադրէ այդ ընկերներուն, որոնք պէտք է ապաստանուէին կառավարութենէն։

Հայուհեաց Բարեգործական Ընկերութեան կարի արհեստանոցին մէջ աշխատելով չափահաս աղջիկներու կարի եւ նուրբ ասեղնագործութիւններ կը սորվեցնէր։ Ան նոյն ժամանակ խումբեր կը կազմէր այս աղջիկներուն հետ եւ «Դրօշակ» թերթը ծայրէ ծայր կը կարդար ու կը բացատրէր արծարծուած մտքերը, որպէսզի հայրենասիրութեան եւ յեղափոխական գաղափարականութեան սերմերը ցանէր իրենց հոգիներուն մէջ։

Զէնքերու փոխադրութեան գործով զբաղած ժամանակ, Մարօ կը ծանօթանայ զէնքի արհեստանոցին հիմնադիր Արիստակէս Զօրեանին (յեղափոխական անուն՝ Կարօ) (ՀՅԴ հիմնադիր Ռոստոմի եղբայրը)։ Անոնք կը սիրահարուին իրարու։

1896-ին, Թիֆլիսի մէջ գումարուած ժողովին որոշուեցաւ կազմակերպել Խանասորի Արշաւանքը։ Կարօ դէմ էր այս որոշումին։ Մարօ կարծելով թէ իրենց սէրն է Կարոյի դժկամութեան պատճառը կ՚ունենայ հոգեկան տագնապ։ Մարօ Խանասորի Արշաւանքի նախապատրաստական աշխատանքներուն համար կ՚անցնի Սալմասկտ եւ կը պատրաստէ ստեղծնագործ դրօշակ մը, որուն վրայ մասնակցողները իրենց երդումը պիտի ընէին։

2 Դեկտեմբեր 1896-ին ընկերներ Մարոյին անձնասպան գտան իր սենեակին մէջ։ Սենեակին մէջ նաեւ կը գտնուի նամակ մը (առանց հասցէի), ուր կը խրատէր Կարոյին որ մասնակցի Խանասորի Արշաւանքին, առանց իրենց սէրը պատճառ բռնելով։

## Աղբիւրներ
* Հայ Կնոջ Դերը Հայ Յեղափոխական Շարժման մէջ, Սոնա Զէյթեան
* Հայրենիք - Դէմքեր
Մաֆին

300px|մինի|Մաֆին
**Մաֆին** (անգլ.՝ muffin), փոքր, կլոր կամ ձուաձեւ թխուածք, ընդհանրապէս՝ քաղցր։ Կը պատրաստուի տարբեր միջուկներով, ինչպէս նաեւ միրգերով։ Սովորական մաֆինը կը տեղաւորուի չափահաս մարդու ափին մէջ։ Կարելի է առանձնանցնել նաեւ եգիպտացորենի ալիւրէն պատրաստուած մաֆիններ։ Մաֆինի մէջ երբեմն կ'աւելցնեն հապալասը, տուրմի շերտերը, արքայամորին, կասիան, ընկոյզը, պանանը, նարինջը, դեղձը, ստեպղինը, լիմոնը եւ այլն։

## Ծագում
Մաֆին անուան ծագման հետ կապուած են քանի մը պատմութիւններ։ Ըստ անոնցմէ մէկուն մաֆին բառը եկած է Մեծն Բրիտանիա ԺԱ. դարուն, ֆրանսական *moufflet* բառէն, որ թարգմանաբար կը նշանակէ փափուկ հաց։ Մէկ այլ պատմութիւն այդ բառը կը կապէ գերմանական *muffe* բառին հետ, որ հացի տեսակներէն մէկուն անունն է։

Մաֆինները ունեցած են փոքր կարկանդակի տեսք, ինչպէս եգիպտացորենի ալիւրով պատրաստուած հացը։ Այդ մաֆինները ներկայիս մաֆիններու չափ քաղցր չեն եղած եւ չեն ունեցած այսքան տարատեսակներ։ Քանի որ մաֆին թխելը շատ դիւրին էր եւ արագ, անոնք շատ շուտով կը պատրաստուէին նախաճաշի համար, իբրեւ արագ պատրաստուող գործնական սնունդ։ Բայց քանի որ մաֆինները շուտ չէին չորնար, անոնք կը սկսին վաճառուիլ միայն Ի. դարու կէսերուն։ Այդ ատեն բաղադրատոմսերը սահմանափակ էին․ կ'օգտագործուէին միայն եգիպտացորենի, ցորենի ու վարսակի ալիւրներ իսկ իբրեւ միջուկ կ'օգտագործուէին չամիչը, խնձորը եւ ընկոյզը։
ձախից|մինի|240x240փքս

50-ականներուն կը վաճառուին մաֆիններ՝ պատրաստուած յատուկ բաղադրութիւններով եւ արտադրուած՝ այնպիսի ընկերութիւններու կողմէ, ինչպիսիք են՝ Spacey’s (ԱՄՆ) եւ Cadbury֊ն (Մեծն Բրիտանիա)։

60-ականներուն կը բացուին սրճարաններու ցանցեր, ուր կը վաճառուին մաֆիններու տարբեր տեսակներ։ Այդպիսի ցանցերը տարածաշրջանային էին։ Օրինակ The Pewter Pot-ը Հարաւային Նոր Անգլիոյ մէջ։ ԱՄՆ-ի մէջ չկար նման ամրագրուած տարածաշրջանային գործ, սակայն Աւստրալիական Muffin Break-ը կը տարածուի մինչեւ Նոր Զելանտա եւ Մեծն Բրիտանիա, առաքելով մաֆիններ նաեւ դէպի ԱՄՆ։

## Մաֆիններու Տարատեսակներ
Գոյութիւն ունի մաֆինի երկու տեսակ՝ անգլիական եւ ամերիկեան։ Անգլիական մաֆինները կը պատրաստուին թթխմորով, իսկ ամերիկական մաֆիններու խմորին մէջ կ'աւելցնեն փխրուցիչ կամ «սոտա»։ Ներկայիս կան նաեւ մաֆիններու պատրաստման համար յատուկ բաղադրատոմսեր։ Լրացուցիչ բաղադրիչներու՝ միրգերու, ընկոյզներու յաւելումը կ'օգնեն պահպանելու մաֆինի ցանկալի տեսքը։
## Պատկերասրահ
 
File:Cranberry-Mohn Muffins on plate.jpg|
File:Pumpkin muffin (31373163026).jpg| Դդումով Մաֆին
File:Chocolate muffin bake.jpg| Տուրմով Մաֆին
File:Vegan lemon poppyseed muffins (4276812235).jpg|Լեմոնով Մաֆին
File:Flickr jspatchwork 146937144--Making English muffins 02.jpg|
File:Muffins aux groseilles demoules.jpg|
File:Muffins 1.JPG|
File:Muffins in oven.jpg|
File:Panettone shaped muffins IMG 0789 (40340735251).jpg|
File:Mighty White Chocolate With Choco Chips Muffin.jpg|
File:Muffin with pecan nuts.jpg|


## Արտաքին յղումներ
* http://www.joyofbaking.com/muffins/muffinrecipes.html
* http://www.muffinrecipes.net
* http://www.muffinrecipes.co.uk

Ստորոգութիւն:Ուտեստներ
Մեզիրէ

**Մոզիրէ**, *Մեզերէ, Մեզրէ* (արաբական միզիրա-ցանքատեղ, ցանքադաշտ). քաղաք Արեւմտեան Հայաստանի՝ Խարբերդ քաղաքէն 5 քմ հարաւ-արեւմուտք, 1878 թուականին Խարբերդ նահանգի վարչական կեդրոնը:

## Պատմութիւն
Մեզիրէն հիմնադրած են խարբերդցի հայերը 1617 թուականին: Հիմնականօրէն զբաղած են արհեստներով եւ առեւտուրով, եղած են նաեւ արտադրական ձեռնարկութիւններ: Ֆապրիքաթորեան եղբայրներու հիմնադրած (1869) մետաքսի գործարանի արտադրանքն արտահանուած է Մերձաւոր Արեւելքի շատ մը քաղաքներ:

1895-ի հակահայկական կոտորածներուն ժամանակ Մեզիրէի հայութիւնը զերծ կը մնայ զանգուածային բռնութեան այս արարքներէն։ Այս մէկը ապահովութեան գրաւական մը կը համարուի շրջակայ եւ մանաւանդ Խարբերդ քաղաքի հայութեան համար, ինչ որ թափ կու տայ հայերու նոր հոսքի մը Մեզիրէ։ Ասոնց շարքին կան մանաւանդ արհեստաւոր եւ առեւտրական հայեր։

Մեզիրէի մէջ գործած են Ս. Սարգիս, Ս. Աստուածածին, հայ բողոքականներու եւ հայ կաթոլիկներու եկեղեցիները:

Մօտ 12 հազար հայ հաշուող Մեզիրէի մէջ եղած են գոլէճներ, երեք հատ երկրորդական վարժարան եւ տասէ աւելի նախակրթարաններ։ Մեզիրէի ազգային կեդրոնական վարժարանը, Աղջկանց վարժարանը, ֆրանսական գոլէճը (հիմնադրուած՝ 1895-ին), Գերմանական գոլէճը (հիմնադրուած՝ 1897-ին), Քափուցիներու միաբանութեան հիմնարկութիւնը, նախակրթարաններ ու մանկապարտէզներ:

1914 թուականին Մեզիրէի հայերը բնակիչներուն (16 հազար) կէսը կը կազմէին, սակայն տեղահանուած են 1915-ին, Մեծ եղեռնի ժամանակ: Մեծ մասը զոհուած է, իսկ փրկուածները բնակութիւն հաստատած են տարբեր երկրներու մէջ:

Մեզիրէ ծնած է գրող Վահան Թոթովենցը:

## Բնակչութիւն

## Աղբիւրներ
* «Հայկական համառօտ հանրագիտարան», Հատոր 3, Երեւան, 1999:
*«Խարբերդ եւ իր զաւակները», Մանուկ Գ. Ճիզմէճեան, Ֆրեզնօ, 1955, էջ 75-76։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Արեւմտեան Հայաստանի քաղաքներ
Զարեհ Մելքոնեան

**Զարեհ Մելքոնեան** (), բանաստեղծ, թատերագիր, հրապարակագիր։

## Կենսագրութիւն

Զարեհ Մելքոնեան ծնած է Հալէպ, Սուրիա, 1923-ին։ Ուսանած է Ազգ. Հայկազեան նախակրթարանի, Մխիթարեան վարժարանի եւ Լիսէ Ֆրանսէի մէջ։ 1945-ին շրջանաւարտ եղած է Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն:

Պէյրութի մէջ աւարտած է Ամերիկեան համալսարանը Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսով՝ անգլիական գրականութեան մէջ եւ Մագիստոս Արուեստից տիտղոսով՝ մանկավարժութեան ճիւղէն։

Ուսուցչութեան ասպարէզին նուիրուած է եւ հայոց լեզու ու գրականութիւն աւանդած՝ ՀԲԸՄ-ի Պէյրութի «Յովակիմեան-Մանուկեան» եւ «Դարուհի Յակոբեան» երկրորդական վարժարաններուն մէջ։ Իսկ 1964- 1968 տնօրէնութեան պաշտօն վարած է «Դարուհի Յակոբեան» վարժարանին մէջ մինչեւ Տիթրոյիթ հաստատուիլը։ Միջոց մը վարած է «Ալեք Մանուկեան» Մշակութային Հիմնադրամի քարտուղարութեան պաշտօնը։

## ՇԻՐԱԿ Ամսագրի Խմբագրութիւն
Զարեհ Մելքոնեան ութ տարի վարած է խմբագրութիւնը Պէյրութի «Թէքէեան» մշակութային միութեան «Շիրակ» ամսագրին եւ հրապարակագրական, գրադատական, մանկավարժական եւ յուշագրական յօդուածներով աշխատակցած՝ Պէյրութի «Զարթօնք», Գահիրէի «Արեւ», Պոսթընի «Պայքար» եւ Գալիֆորնիոյ «Նոր Օր» թերթերուն։։

## Երկեր
;Ա. Բանաստեղծութիւն.

«Ես Եւ Մարդիկ» (1943)

«Ջրհեղեղէն յետոյ» (1947)

«Երջանկութիւն» (1950)

«Քերթուածքներ» (1962)

«Մինչեւ ափերը անկարելիին» (1967)

«Լեռներ վիհերու մէջ» (1978)

«Ծնծղաները ոչինչին» (1982)

;Բ. Թատերգութիւններ.

«Սիրոյ ցանցին մէջ» (1962)

«Անգոյ հետքեր» (1962)

«Ահա այսպէս ապրեցանք» (1972)

«Զմռսուած երազներ» (1976)

«Պրն. Ժոզէֆ Քարեան» (1978)

«Բանալիներ» (1979)

«Այդ գիշեր» (1980)

«Արտաւազդին հայրը» (1981)

«Մեծ ժողովը» (1982) 

«Ֆրէօյտի զաւակները» (1982)

Հեղինակն է նաեւ հայերէն լեզուի եւ քերականութեան դասագիրքերու։

Զարեհ Մելքոնեան օժտուած է բանաստեղծական բարձր թեքնիքով եւ զգացական ու իմացական կարողութեամբ։ Դասական ստեղծագործութեան աւանդութիւնը պահելով հանդերձ, միեւնոյն ատեն կը ձգտի արդիականութեան եւ իրապաշտութեան։

Զարեհ Մելքոնեան հարուստ է ապրումներով, որոնք անցողիկ ու պարագայական չեն, ներանձնական կեանքէն սկիզբ կ’աոնեն, հոն կը կուտակուին, կը խմորուին, կը զտուին ու բաոի կուգան աոանց ճիգի, պահելով իրենց անխառն ինքնութիւնը, սակայն իր գլխաւոր տկարութիւնը՝ զգացումներու անզուսպ զեղումն ու մտքէն դէպի գրիչ հոսող գաղափարներու անհակակշիո ծաւալումն է թուղթին վրայ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1923 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հալէպ ծնունդներ
Ստորոգութիւն:31 Մարտի մահեր
Ստորոգութիւն:2012 մահեր
Ստորոգութիւն:Գալիֆորնիա մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Հայ թատերագիրներ
Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակագիրներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Գոհար Մելիքեան

**Գոհար Մելիքեան**, ծնած է Պէյրութ:
## Կենսագրութիւն
Աւարտած է Սահակեան ազգային նաթակրթարանը, դարուհի Յակոբեան Աղջկանց Ամերիկեան Գոլէճը:

Պաշտօնավարած է Դարոգհի Յակոբեան վրժ. մէջ, դասաւանդելով հայերէն լեզու եւ ուսողութիւն։ Հայերէն դասաւանդած է նաեւ Պէյրութի Գոլէժ Փրոսփեսեան-ի մէջ։

1947 թուականին կ՛ամուսնանայ գրագէտ Զարեհ Մելքոնեանի հետ։

Մէջ ընդ մէջ կը հետեւի գրականութեան եւ արուեստի համալսարանական դասընթացքներու, թէ Պէյրութ եւ թէ, յետագային՝ Միացեալ Նահանգներ:

1968 թուականին կը փոխադրուին Միացեալ Նահանգներ ու կը հաստատուին Տիթրոյթ:

Աշխատակցած է Պէյրութի «Ծիածան» գրական ամսագրին. մաս կազմած է անոր խմբագրական մարմնին։ Աշխատակցած է Պոսթոնի «Պայքար» տարեգիրքին։ խմբագրութիւնը վարած է Հ.Բ.Ը.Մ.-ի Ամերիկայի Սանուց Միութեան «Ծիածան» տարեգիրքին:
Ունեցած է գործօն դերեր ազգային կազմակերպութիւններու մէջ։

Ներկայիս կը բնակի Գալիֆորնիոյ Ֆրիմոն քաղաքը։

«Պայքար» տարեգիրքերուն մէջ ստորագրած է գողտրիկ պատմուածքներու շարք մը, իրական կեանքէ առնուած, եւ գրուած իւրայատուկ ոճով:
## Ծանօթագրութիւններ
Մելիքեանի Լուսանկարչական Տուն

**Մելիքեանի լուսանկարչական տուն**ը 19-րդ դարու վերջին - 20-րդ դարու սկզբին Պաքուի մէջ գործող լուսանկարչական տուներէն մէկն է։
Գտնուած է Տորգովայա ու Մարիինսկայա փողոցներու խաչմերուկներուն՝ Թագիեւ եղբայրներու տանը։ Ունէր բաժանմունք Բալախաններուն մէջ։ 1910-ի կէսերէն Կրիվայա ու Գորչակովսկայա 21 անկինը։ **Մելիքեանի լուսանկարչական տուն**ը շնորհուած է կայսր Նիկոլա Բ.-ի անունէն յուշանուէր։

Մելիքեանը ազգութեամբ հայ էր՝ Պաքուի մէջ գործող ազգութեամբ հայ բազմաթիւ լուսանկարիչներէն մէկը։

## Պատկերներ

File:Melikyan-photo01.jpg
File:Melikyan-photo02.jpg
File:Melikyan-photo03.jpg
File:Melikyan-photo04.jpg
File:Melikyan-photo05.jpg
File:Melikyan-photo06.jpg
File:Melikyan-photo07.jpg
File:Melikyan-photo08.jpg
File:Melikyan-photo09.jpg


Ստորոգութիւն:Հայոց պատմութիւն
Ստորոգութիւն:Պաքու
Ռոմանոս Մելիքեան

**Ռոմանոս Յովակիմ Մելիքեան** (1 Հոկտեմբեր 1883-ին, Ղզլար - 30 Մարտ 1935, Թիֆլիս, թաղուած է Երեւանի Կոմիտասի անուան պանթէոնի մէջ), հայ երգահան, երաժշտագէտ, խմբավար եւ մանկավար**,**

#### Կենսագրութիւն
Ռոմանոս Մելիքեան ծնած է Ռուսական կայսրութեան Տաղստանի Ղզլար քաղաքին մէջ։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է այդ տեղի ծխական դպրոցին մէջ։ 1900 թուականին ստանձնած է Նոր Նախիջեւանի Սուրբ Գէորգ եկեղեցւոյ երգչախումբի ղեկավարի պաշտօնը։ Դպրոցը աւարտելէ ետք, ընդունուած է Ռոստովի երաժշտական ուսումնարանը։ Ուսումնառութեան տարիներուն հայկական ժողովրդական երգեր եւ շարականներ մշակած է երգչախումբի համար։ 1902 թուականին աւարտած է Նոր Նախիջեւանի թեմական դպրոցը, ուր անոր երաժշտութեան առաջին ուսուցիչը Գէորգ Չորեքչեանն էր (1945–1954 թուականներուն՝ Գէորգ Չ. Ամենայն հայոց կաթողիկոս): 1905 թուականին մեկնած է Մոսկուա եւ մէկ տարի անձնական դասեր ստանալէ ետք, ընդունուած է ժողովրդական երաժշտանոց։ Մոսկուայի մէջ ղեկավարած է Լազարեան ճեմարանի երգչախումբը, որուն համար մշակած է շարք մը ժողովրդական երգեր՝ «Վարդ Կօշիկս», «Արազը Հեշտացել Է», «Գնաց Գարուն» եւ այլն։ Մէկ կողմէն՝ վատառողջութիւնը, միւս կողմէն՝ նիւթական ծանր վիճակը, անոր ստիպած են կէս ձգել ուսումը եւ վերադառնալ Նոր Նախիջեւան, ապա՝ Թիֆլիս։ Աշխատած է Յովնանեան դպրոցին մէջ՝ որպէս երաժշտութեան ուսուցիչ։ 1908 թուականին իր շուրջը համախմբած է դպրոցներու հետ կապուած երիտասարդ երաժիշտներուն եւ ստեղծած է «Երաժշտական Լիգա» ընկերութիւնը։ 1912 թուականին, անոր աջակցութեամբ, Ազատ Մանուկեան հրատարակած է «Փնջիկ» մանկական երգերու ժողովածուն եւ հրատարակած է «Երաժշտական Այբբենարան»ի աոաջին մասը։ Ուսանողութեան համար գրած է «Աշուն» եւ «Վարդը» երգ-ռոմանսները, «Ուռենի» զուգերգը եւ այլն։

1910-1914 թուականներուն սորված է Փեթերսպուրկի երաժշտանոցին մէջ։ Գրած է ռոմանսներ, որոնցմէ՝ «Աշնան Տողեր», «Պալլատը», «Մուրիկի Վիշտը» երգը, մշակած է վեց հայկական ժողովրդական երգ։ 1920 թուականին Թիֆլիսի մէջ տեղի ունեցած է անոր հեղինակային անդրանիկ համերգը։ 1921 թուականին Հայաստանի կառավարութիւնը զայն հրաւիրած է Երեւան՝ երաժշտանոց հիմնելու. երաժշտանոցը  1923 թուականին հասած է իր աւարտին: 1924 թուականին մեկնած է Ստեփանակերտ` երաժշտական ուսումնարան հիմնելու, ապա՝ Թիֆլիս, ուր երկու տարի գլխաւորած է Հայաստանի երաժշտական բաժանմունքներ եւ աշխատանքներ, որմէ ետք կրկինվերադարձած է Երեւան, ուր բարեկամական յարաբերութիւններ ստեղծուած են իր եւ Ալեքսանդր Սպենդիարեանի միջեւ։ Մասնակցած է Սպենդիարեանի «Ալմաստ» օբերայի բեմադրութեան աշխատանքներուն եւ Երեւանի օբերայի թատրոնի հիմնադրման: Քաջալերած է Կոմիտասի երաժշտական ժառանգութիւնը Հայաստանի մէջ կեդրոնացնելու գաղափարը: 1928 թուականին յղկած ու հրատարակութեան յանձնած է «Զմրուխտ»ի երգաշարը, աւարտած է «Զառ-վառ» երգաշարը, հրատարակած երկու ժողովածու՝ «Մանկական Երգեր» եւ «Պիոներական Երգեր»ը եւ այլն։ Անոր անունը կը կրէ Երեւանի երաժշտական ուսումնարաններէն մէկը։ Մահացած է Թիֆլիսի մէջ։

## Ծանօթագրութիւններ

## Տե՛ս նաեւ
*Ռոմանոս Մելիքեանի Անուան Երաժշտական Ուսումնարան

## Արտաքին յղումներ
* Ռոմանոս Մելիքեանի մասին Հայկական հանրագիտարանում 
* Ռոմանոս Մելիքեան 
* Ռոմանոս Մելիքեան 

Ստորոգութիւն:Հայ երգահաններ
Ստորոգութիւն:1 Հոկտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:30 Մարտի մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ
Կարապետ Մելիքեան

**Կարապետ Մելիքեան Գէորգի** (), հայ բժիշկ։

## Կենսագրութիւն
Կարապետ Մելիքեան ծնած է 1883 թուականին, Խար­բեր­դի նա­հան­գի Խարբերդի գաւառի Արաբ­կիր քաղաքին մէջ։ Աւարտած է ծննդավայրի ուսումնարանը։ 1901 թուականին աւարտել է ամերիկացի միսիոներներու՝ Խարբերդի Եփրատ գոլէճը։

1901-1907 թթ. ուսանած է Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանի բժշկական ֆակուլտետէն ներս։ 1907 թուականին բժշկական վկայական ստանալով վերադարձած է հայրենի Արաբկիր։ 1907-1910 թթ. տեղափոխուած է Կա­րնոյ նահանգի Կա­րնոյ գա­ւա­ռի Քղիի գաւառակի կեդրոն Քղի աւանը եւ թաղապետարանի բժիշկ աշխատած։

Քղիի մէջ ամուսնացած է Նիկողոս էֆենտի Օհանեանի աղջկայ հետ։

Պալ­քա­նեան պա­տե­րազ­մի ժամանակ, որպէս զինուորական բժիշկ ծառայած է Օսմանեան բանակին մէջ, եղած է Ատ­րի­ա­նա­պոլ­իս եւ այլուր։

1915 թուականի Ապրիլին, Քղիի մօտակայքը զոհ դարձած է թրքական յաթաղանին՝ 32 տարեկան հասակին։

## Գրականութիւն
*«Տե­ղե­կա­տու», 1951, 36, էջ 1901։
*Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթըն, 1957։
*Փոլատեան Ս., Պատմութիւն հայոց Արաբկիրի, Նիւ Եորք, 1969։
*Խաչատրեան Լ. եւ ուրիշ., Ցուցակ Հայոց ցեղասպանութեան զոհերի (1915-1923 թթ.), հ. 2, Խարբերդի նահանգ, Երեւան, 2004։
*Քէստենեան Հ., Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն Շրջանաւարտ Եւ Մեծ Եղեռն ին Նահատակուած Հայ Բժիշկներ, «Ազ­դակ», 1.11.2012

## Աղբիւր
*

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:Արաբկիր ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1883 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1915 մահեր
Ստորոգութիւն:Պալքանեան պատերազմի մասնակիցներ
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Ստորոգութիւն:Արաբկիր ծնածներ
Գարեգին Մելոեան

**Գարեգին Գրիգորի Մելոեան** (), հայ արձակագիր, բանաստեղծ, գրականագէտ, թարգմանիչ, մանկավարժ, բանասիրական գիտութիւններու թեկնածու, ԽՍՀՄ գրողներու միութեան անդամ 1934-էն։

Ծնած է Արեւմտեան Հայաստանի Վան քաղաքին մէջ։ Հինգ տարեկան հասակին զրկուած է մօրմէ։ 1895-ին անոնց ընտանիքը տեղափոխուած է Անդրկովկաս։ Գարեգինը տեղաւորուած է Էջմիածնի սուրբ Գայանէ վանքին կից որբանոցին մէջ։ 1907-ին աւարտած է Գեւորգեան ճեմարանի լսարանական բաժինը։ 1907-էն սկսած է զբաղուիլ մանկավարժական աշխատանքով, որ տեւած է 32 տարի։ Միաժամանակ աշխատած է Թիֆլիսի «Կարմիր աստղ» օրաթերթի խմբագրութիւնին մէջ որպէս պատասխանատու քարտուղար, «Մարտակոչի» խմբագրութիւնին մէջ՝ որպէս գրական բաժնի վարիչ, «Նոր աշխարհ» ամսագրի խմբագրութիւնին մէջ՝ որպէս քարտուղար եւ ոճաբան։ Որոշ ժամանակ դասախօսած է Թիֆլիսի համալսարանի հեռակայ բաժնին մէջ։ Գրած է «Պետրոս Դուրեանը եւ իր քնարը» ուսումնասիրութիւնը, որմէ հատուած մը տպագրուած է «Արշաւի» 1938-ի թիւ 4-ին մէջ։ Գարեգին Մելոեանի գեղարուեստական գործերէն՝ «Վերածնուած Պետոն» (հատուած վեպէն) տպագրուած է «Լուսաբացի» 1928-ի թիւ 2-ին մէջ, «Արեւելեան լեգենդը»՝ նոյն հանդէսի 1929-ի թիւ 3-ին մէջ։ Մահացած է Թբիլիսի մէջ։

## Գ. Մելոեանի կատարած թարգմանութիւնները (ռուսերէնէն)
* Կազիմիր Տետմայեր, Յաղթանակ, Թիֆլիս, տպարան «Կուլտուրա», 1912, 42 էջ։
* Գ. Վ. Պլեխանով, Պատմութեան մատերիալիստական ըմբռնումը, Թիֆլիս, տպարան պոլիգրաֆ դպրոցի, 1928, 168 էջ։
* Ալեքսանտր Պուշկին, Բորիս Գոդունով, Երեւան, Հայպետհրատ, 1950, 98 էջ։
* Ալեքսանտր Պուշկին «Ծաղիկը»,«Սիրիր»,«Ձմեռուայ երեկոյ»,«Սեւ շալ»,«Դեւեր»,«Գիւղը»։
* Լեւ Տոլստոյ «Կանաչ ձողիկ»։
* Մաքսիմ Գորկի «Մրրկահաւի երգը»,«Բազէի երգը»,«Սկսնակ գրողներուն», 1920։
* Ջեկ Լոնտոն «Արիւնախանձ վրէժխնդրութիւն»։
* Էմիլ Վերհարն«Աշուն»,«Հին հեքիաթ»։
* Վիկդոր Հիւգո «Դիրքերու վրայ»

## Գարեգին Մելոեանի կենսագրական ակնարկներ
* Ադամեան Արշաւ (երաժշտագէտ), 1884 թ։
* Գուլակեան Արմէն- 1899 թ։
* Գրիգորիս Աղթամարցի։
* Ալիխանեան Իսահակ- 1876 թ։
* Ռոմանոսի մասին։
* Բերոեան «Իմ համառոտ կենսագրութիւնն ու բեմական գործունէութիւնը»։
* Աբելեան Ալեքսանտի։
* Թադեւոս Հայրապետի Ավդալբեգեան։
* Յարութիւնեան Արշակ- 1869-1936 թթ։
* Առաքելեան համբարձում- 1855-1918 թթ։
* Դարեան Արմենեան-1883 թ։
* Աբով Գեւորգ։
* Յարութիւնեան Իսահակ-1863-1928 թթ։
* Դանիէլ Վարուժան։
* Մարի Բերոեան«Իմ համառոտ կենսագրութիւնը»։
* Գալուստեան Վահան-1888 թ։
* Գուլազեան Օլգա։
* Դանիելեան Հայկանուշ։

## Աղբիւրներ

## Արտաքին յղումներ
Мелоян Гарегин Григоревич

Ստորոգութիւն:5 Մայիսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:24 Մայիսի մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ
Մելքոն (անձնանուն)

**Մելքոն**, արական անուն է, արեւմտեան քրիստոնէական աւանդույթի համաձայն մանուկ Քրիստոսին նուերներ բերած երեք մոգերէն մեկու անունն է: Մելքոնը պարսից արքայ էր եւ ոսկի նուիրաբերած էր: Միւս երկու մոգերն էին Գասպարը եւ Բաղդասարը:

Անուան Մելքում տարբերակով կայ **Մելքումեան** մականունը:
* Լատինագիր ձեւը՝ 
* Անունէ կազմուած մականուն՝ **Մելքոնեան**

## Անունը Կրողներ
* Մելքոն Տիրացուեան (1837-1904, Կ.Պոլիս) գեղանկարիչ
* Մելքոն Կիւրճեան (1859-1915) գրող

## Անուան Տարբերակները Այլ Լեզուներով
* 
* 
* 
* 

## Ծանօթագրութիւններ
Մելքոն Իսքէնտէրեան

**Մելքոն Իսքէնտէրեան** (), հայ գրագէտ։

## Կենսագրութիւն
Բնիկ պաղտատցի: Կը փոխադըրւի Պոլիս ուրկէ Պէյրութ կը ղրկուի որպէս նամակատան տնօրէն։ Երեք տարի պաշտօնավարելէ յետոյ Ա. Ընդհ. Պատերազմին, ըստ թրքական հայերը ծովեզըրեայ վայրերէն դէպի ներքին գաւառները քշելու քաղաքականութեան, կ՛աքսորուի Երուսաղէմ ուր անգլիացիներու գերի կ՛իյնայ։:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Մելքոն Հայրապետեան

**Մելքոն Հայրապետեան**, բնիկ Տարսոնցի, ուր ծնած է 1892-ին, շրջանաւարտ Տարսոնի ամերիկեան Գոլէճէն 1913-ին Պ. Ա. Տիտղոսով։ Կ՛անցնի Պէյրութ եւ 1920-ին կ՛աւարտէ Ամերիկեան Համալսարանի Բժշկական ճիւղը։ Երկար տարիներ Կ՛ըլլայ դասախօս միեւնոյն համալսարանին մէջ եւ բժիշկ համալսարանի համայնքին։ Իր պաշտօնավարութեան շրջանին մեծ հոգ տարած է համալսարանի Հայ Ուսանողաց Միութեան։ Ներքին բազմաթիւ դժուարութեանց յաղթելով, կը ջանայ սոյն Միութիւնը կանգուն պահել։ Բժշկական մասնագիտութիւնը կը կիրարկէ խղճմտօրէն, մանաւանդ Այնէմի (Լիբանան) շրջանի բոլոր գիւղերու մէջ, առանց նիւթական ակնկալութեան, հայու վայել լաւ ախտաճանաչ եւ խղճմտանքի տէր բժիշկ։ Մեռաւ 1942, Մայիս 8-ին:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայեր
Ստորոգութիւն:1892 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1942 մահեր
Ստորոգութիւն:8 Մարտի մահեր
Կենատի Մելքոնեան

**Կենատի Իշխան Մելքոնեան** (), հայ բեմադրիչ, սենարիստ, ֆիլմի նկարիչ, դերասան։
 
Կենատի Մելքոնեան ծնած է 1944 թուականին Երեւանի մէջ։ 1962 թուականին աշխատած է Հայֆիլմին մէջ որպէս լուսաւորիչ, բեմադրիչի օգնական, երկրորդ բեմադրիչ, այնուհետեւ բեմադրիչ։

1969 թուականին կ'աւարտէ Երեւանի գեղարուեստա-թատերական հաստատութեան բեմադրական ֆաքիւլթէն[1]։

2012 հունիս 15-ին Երեւանին Արամի 64 հասցէին տեղի ունեցաւ անուանի կինոռեժիսորի հիշատակին նուիրուած հուշատախտակի բացման արարողութիւնը, որում ներկայ էին կինոռեժիսորին ընտանիքի անդամները, բարեկամները եւ գործընկերները։ Հուշատախտակի հեղինակն է քանդակագործ Տիգրան Արզումանեանը։

## Ֆիլմագրութիւն

### Բեմադրիչ

### Գրող

### Վարող

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:12 Օգոստոսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:30 Մայիսի մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ սենարիստներ
Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ
Կոլիա Մելիքով

**Կոլիա Մելիքով** (1895, Պաքու), ախտաբուժագէտ, ՀԽՍՀ-ի վաստակաւոր բժիշկ։

Ծնած է 1895 թուականին, Պաքու։ Յետագային գրուած է Մելիքեան Նիկոլայ Արտեմի (Արտաշէսի)։ 1914 թուականին աւարտած Պաքուի՝ Կայսր Ալեքսանդր Գ.-ի անուան արական գիմնազիան։ ։ 1918 թուականին՝ ռուսական բանակի կազմէն ներս, ծառայած է Արեւմտեան պարսկական ռազմաճակատի վրայ։ Բանակ զինուորագրուած է, ընդհատակեայ գործող, պոլշեւիկեան կազմակերպութեան եւ ընտրուած է զինուորական յեղափոխական կոմիտէի գանձապահ։ 1920 թուականին ընդունուած է Քի­եւի պետական համալսարանի բժշկական բաժինը։ Բանտարկուած ու բանտէն փախած է։ 1920 թուականին Հոկտեմբեր-Դեկտեմբեր ամիսներուն Կար­սի ձորի 3-րդ որբանոցին մէջ թաքնուած է՝ թուրքերէն։ 1921 թուականին ամերիկացիները որբանոցը Ալեք­սանդ­րա­պոլ (այժմ՝ Կիւմրի) տեղափոխած են։ Որբանոցի հետ ալ տեղափոխուած է։ Ուսումը շարունակած է Պաքուի պետական համալսարանի բժշկական բաժինէն ներս։ Համալսարանն աւարտելէ ետք մէկ տարի աշխատած է Ատր­պէյճանի Ուտաջուր գիւղին մէջ։ Այնուհետեւ տեղափոխուած է Դի­լի­ջանեւ աշխատած է որպէս բժիշկ, ապա՝ Դիլիջանի գաւառային առողջապահութեան բաժինի վարիչ։ 1928 թուականին տեղափոխուած է Երեւան եւ պրոֆ. Ա. Մելիք-Ադամեանի բուժարանի ներքին հիւանդութիւններու ամպիոնէն ներս աշխատած է որպէս օգնական։ 1929 թուականին, որպէս կամաւոր, ընդգրկուած է «Կար­միր խա­չի» ջոկատին մէջ եւ մասնակցած է Անդրկովկասեան զօրավարժութիւններուն։ 1931 թուականի Օգոստոս 18-ին մշտական բնակութիւն հաստատած է Լենինականի մէջ։ Հիւսուածոյ գործարանի համաբուժարանէն ներս որպէս ախտաբուժագէտ աշխատած է եւ մասնակցութիւն ունեցած գործարանի ձրի բուժարանի կազմակերպման։ 1939 թուականին անոր ջանքերով հիմնադրուած է Լենինականի քաղաքային թիւ 2 բուժմիաւորումը, ուր մինչեւ իր կեանքի վերջը վարած է գլխաւոր բժիշկի եւ ախտաբուժագէտ բաժանմունքի վարիչի պաշտօնները։ 1958 թուականին Կոռնակ Տէր-Թորոսեանի եւ միւս բռնադատուածներու մասին դրական բնութագիրներ տուած է։ Հիմնական աշխատանքին զուգահեռ դասաւանդած է Լենինականի բժշկական ուսումնարանէն ներս եւ աշխատած՝ զինուորական կոմիսարիայէն ներս։

## Աղբիւրներ

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:1895 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Պաքու ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Կիւմրի մահեր