open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Այտա Պոյաճեան

**Այտա Պոյաճեան** (), նկարչուհի եւ արուեստագիտուհի:

## կենսագրական գիծեր
Ծնած է Գահիրէ։ Իր նախնական կրթութիւնը ստացած է Կաթողիկէ եկեղեցւոյ ֆրանսական դպրոցներէն մէկուն մէջ: Փոքր տարիքէն հետեւած է արուեստագէտ Աշոտ Զօրեանի նկարչական դասերուն: Երիտասարդ տարիքէն սկսած է ծաղրանկարներ նկարել Եգիպտոսի մէջ լոյս տեսնող «Ալի Պապա» մանկական շաբաթաթերթին մէջ:

Այտա Պոյաճեան 1947 թուականին տեղափոխուած է Հայաստան եւ իր դպրոցական ուսման վերջին տարիները Հայրենիքի մէջ ամբողջացուցած է, միաժամանակ հետեւելով գեղանկարչութեան դասընթացքներու:

Ան 15 տարեկանին դպրոցական մակարդակով ունեցած է իր առաջին նկարներու ցուցահանդէսը, որ արժանացած է հայ նկարիչ Յակոբ Կոջոյեանի գնահատանքին: Կոջոյեան տեսնելով Այտայի կարողութիւնը՝ զինք ընդունած է Երեւանի Փանոս Թերլեմեզեանի անուան գեղարուեստի ուսումնարան, ուր արուեստագիտուհին իբրեւ դասընկերներ ունեցած է յայտնի նկարիչներ Մկրտիչ Քամալեանն ու Ցոլակ Ազիզեանը:

Այտա Թերլեմեզեանի գեղարուեստի դպրոցէն շրջանաւարտ եղած է 1952 թուականին եւ ընդունուած՝ Երեւանի Գեղարուեստի եւ թատրոնի կաճառ, ուր աշակերտած է հայ գեղանկարիչ Արա Պէքեարեանին:

Պոյաճեան 1959 թուականին դարձած է Հայաստանի Նկարիչներու միութեան անդամ:

## Գործունէութիւն
Արուեստագիտուհին զբաղուած է գիրքերու պատրաստութեամբ եւ նկարազարդութեամբ. իր աշխատութեամբ թէ՛ Հայաստանի եւ թէ սփիւռքի մէջ հրատարակուած են բազմաթիւ գիրքեր։

1979 թուականին «Լուսին, լուսին, լուսերես» մանկական գիրքի ձեւաւորման եւ պատկերազարդման համար արժանացած է մրցոյթի:

Այտա Պոյաճեանի գործերը ցայսօր կը գտնուին Հայաստանի Ազգային պատկերասրահի եւ Լիբանանի, Եգիպտոսի, Սուրիոյ, Քանատայի եւ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու տարբեր սրահներէն ներս:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Նկարիչներ
Ստորոգութիւն:Արուեստագէտներ
Ստորոգութիւն:Արուեստագէտներ ըստ ազգութեան
Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ այբբենական կարգով
Սառա Քորնինկ

Սառա Քերնինկ (), մարդասիրական գործունէութիւն ծաւալած գանատացի բուժքոյր, Հայոց Ցեղասպանութեան ականատես, Ցեղասպանութեան շրջանին մեծ ներդրում ունեցած է հայ որբերու փրկութեան գործին:

## Կենսագրական գիծեր
Քորնինկ ծնած է Նովա Սքոչիա նահանգի Եարմութ քաղաքին մէջ։ Առաջին Համաշխարհային պատերազմի տարիներուն Ամերիկայի Կարմիր Խաչի բուժքոյր եղած է։

Սառա Քորնինկ 1919-ին Մերձաւոր Արեւելքի նպաստամատոյց կոմիտէի (Near East Relief) կողմէ ուղարկուած էր Միջին Արեւելք՝ օժանդակելու հազարաւոր յոյն, հայ եւ ասորի գաղթականներու: Քորնինկ փրկած է Հայոց Ցեղասպանութենէն ճողոպրած հայ որբեր:

Իբրեւ բուժքոյր, Սառա նախ կայք հաստատած է Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ, Երեւանի մօտերը, հարիւր հազարաւոր գաղթականներու կողքին, որոնցմէ շատեր վարակիչ հիւանդութիւններէ կը տառապէին:

Քորնինկ մահացած է իր ծննդավայր Եարմութի մէջ, 1969-ին, 97 տարեկանին:

## «Սառա Քորնինկ» կազմակերպութիւնը
2016-ին ստեղծուած է «Սառա Քորնինկ» կազմակերպութիւնը, ինչպէս նաեւ 2011-ին Թորոնթոյի Ցեղասպանութեանց Ուսմանց կեդրոնը անուանակոչուած է Սառա Քորնինկի անուամբ:

## Մրցանակներ
2017-ին Սառա Քորնինկ արժանացած է Թորոնթոյի հայ համայնքին կողմէ «Outstanding Canadian Award»-ին:

## Քորնինկի պրոնզէ քանդակը
14 Սեպտեմբեր 2019-ին, Սառա Քորնինկի պրոնզէ քանդակը, որուն հեղինակն է քանատահայ նկարիչ եւ քանդակագործ Կարէն Պետրոսեան, զետեղուած է Նովա Սքոչիա նահանգի Եարմութ քաղաքին մէջ (Քորնինկի ծննդավայրը)։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութիւն
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան ականատեսներ
Լեւոն Զօհրապեան

**Լեւոն Զօհրապեան** (), հայ դերասան։

## Կենսագրական գիծեր
Զօհրապեան ծնած է Վրաստանի մեծահարուստ ընտանիքներէն մէկուն մէջ. նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրի ռուսական դպրոցէն ներս, ուր կատարած է իր բեմական նախափորձերը:

Քանի մը տարի թատերական փորձ ձեռք ձգելէ ետք ուսումը շարունակած է ռուսական թատերական կաճառէն ներս՝ 1919-1921 տարիներուն:

Զօհրապեան որոշ ժամանակ ռուսական թատրոնին ծառայելէ ետք անցած է հայկական թատրերգութեան, ինչ որ պատճառ եղած է հայերէն լեզուի բարելաւման՝ նկատի ունենալով իր ռուսական կրթութիւնը: 

Հայկական թատրերգութեան մէջ ելոյթ ունեցած է Գրիգոր Աւետեանի, Յասմիկի, Վահրամ Փափազեանի եւ այլ յայտնի դերասաններու հետ:

Լեւոն Զօհրապեան իր դերասանական կեանքի մեծ մասը անցուցած է Կիւմրիի մէջ, մաս կազմելով Վարդան Աճէմեանի անուան թատրոնին, ուր դարձած է առաջին կարգի դերասան:

Զօհրապեան իբրեւ դերասան ներկայացուցած է․

* Յակոբ Պարոնեանի «Մեծապատիւ մուրացկանները», ստանձնելով Աբիսողոմ աղայի դերը, 
* Գ. Սունդուկեանի «Պէպօ»ն՝ Զիմզիմովի դերով,
* Շէյքսփիրի «Տասներկուերորդ գիշեր»ը՝ Թոպի Պելչի դերով,
* Վ. Կուսեւի «Փառք»ը՝ Մետվետեւի դերով եւ բազմաթիւ ուրիշներ: 

Զօհրապեան թատրերգութեան կողքին դերեր ստանձնած է նաեւ ժապաւէններու մէջ, մաս կազմելով «Սեւանի ձկնորսները», «Դաւիթ Բէկ», «Մանրուք» եւ «Հասցէատիրոջ Որոնումները» ժապաւէններուն։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ
Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ
Յուսիկ Արա

**Յուսիկ Արա** (բուն անունով՝ **Ֆելիքս Եղիազարեան**, ), հայ բանաստեղծ։

Յուսիկ Արա ծնած է Արարատի մարզի Մրգաւէտ գիւղը։ Աւարտած է Երեւանի թիւ 10 միջնակարգ դպրոցը։

1991-1996 թուականներուն յաճախած է ԵՊՀ բանասիրական կաճառի լրագրութեան բաժանմունք։ շ

Առաջին բանաստեղծութիւնը տպագրած է 1985 թուականին «Ավանգարդ» թերթին մէջ։ 2001 թուականէն Հայաստանի գրողներու միութեան անդամ։

## Հրատարակած գիրքեր

* «Մարդու որդիները», 1996,
* «Լուսանցքի մարդիկ», 2003,
* «Սեւագրութիւններ», 2004,
* «Անիծուածները» (հրապարակախօսութիւն), 2010, 
* «Միայնակ շան լուսնահաչը» (գեղարուեստական արձակ), 2012,
* «Աստծոյ հետ խօսելու ժամանակը», 2012,
* «Ազատութեան հրապարակ», 2013, 104 էջ։
* «Տան դուռը», 2015, 176 էջ։
* «Երեւան քաղաք», 2016, 72 էջ։

## Մրցանակներ եւ պարգեւներ

* ԱԺ երիտասարդական խորհրդարանի «Տարուայ լաւագոյն երիտասարդ բանաստեղծ» (2008),
* Պարույր Սևակի անվան պոեզիայի մրցանակ (2008),
* ՀԳՄ Միքայէլ Նալպանտեանի անուան հրապարակախօսութեան մրցանակ (2010),
* Հայերու համաշխարհային քոնկրէսի եւ Ռուսաստանի հայերու միութեան սահմանած «Հայը 21-րդ դարասկզբին» անտիպ գեղարուեստական արձակին տրուող մրցանակ (2011),
* ՀԳՄ Աւետիք Իսահակեանի անուան պոէզիայի մրցանակ (2012)։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Հմայեակ Ոսկանեան

**Հմայեակ Ոսկանեան** (**Սիրաս**, ), հայ արձակագիր եւ թարգմանիչ։

## Կենսագրական գիծեր
Ոսկանեան ծնած է Ալաշկերտ գաւառի Քարաքիլիսէ գիւղաքաղաքին մէջ, Աղրը։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է տեղւոյ ութամեայ դպրոցին մէջ։

Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ ընտանիքով գաղթած եւ բնակութիւն հաստատած է Թիֆլիս։ Եղած է գրաշար։ 1921 թուականին տեղափոխուած է Երեւան։

1922-1925 թուականներուն ուսանած է Երեւանի Պետական համալսարանի Պատմագրական կաճառին մէջ։ 1925-1929 թուականներուն աշխատած է իբրեւ քարտուղար։

Ան եղած է ռազմական թղթակից, Խորհրդային Հայաստանի պաշտպանութեան նախարարութեան գլխաւոր քաղաքական վարչութեան մէջ հայկական հրատարակչութիւններու խմբագիր, թարգմանիչ։ Հեղինակ է բազմաթիւ գիրքերու եւ տիրացած՝ բազում շքանշաններու եւ պարգեւներու։

## Գործունէութիւն
1932 թուականին պաշտօնավարած է Մոսկուայի Լրագրական կաճառէն ներս։ 1928-1933 թուականներուն իբրեւ խմբագիր աշխատած է Լենինականի «Բանուոր» թերթին մէջ։

1933-1934 թուականներուն եղած է Երեւանի մէջ լոյս տեսնող «Հարուածային բանուոր» թերթի խմբագիրը։ 1934-1940 թուականներուն եւ 1954-1957 թուականներուն եղած է «Սովետական գրականութիւն» ամսագրի խմբագիրը, 1939-1941 թուականներուն։ 1946-1948 թուականներուն՝ Հայաստանի Գրողներու միութեան վարչութեան քարտուղար։

Հմայեակ Ոսկանեան իբրեւ գրական անուն ընտրած է «Սիրաս»ը։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ
Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Միկոյեան

**Միկոյեան**, հայկական մականուն։

## Յայտնի կրողներ

* Ալեքսանդր Միկոյեան (ծ. 1952) – ռուս խորհրդային ռոք-երաժիշտ եւ աւտոարշաւորդ
* Ալեքսէյ Միկոյեան (1925–1986) – հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից
* Անաստաս Միկոյեան (1895–1978) – խորհրդային պետական եւ քաղաքական գործիչ
* Արտեմ Միկոյեան (1905–1970) – աւիակոնստրուկտոր
* Մանուէլ Միկոյեան (ծ. 1961) – հայ բանաստեղծ
* Նամի Միկոյեան (ծ. 1928) – ռուս գրող
* Սերգոյ Միկոյեան (1929–2010) – խորհրդային պատմաբան
* Ստեփան Միկոյեան (1922–2017) – աւիացիայի կեներալ-լեյտենանտ
* Վանօ Միկոյեան (1927–2016) – աւիակոնստրուկտոր
* Վլադիմիր Միկոյեան (1924–1942) – օդաչու եւ աւիացիայի աւագ լեյտենանտ

## Տարբերակներ

* Թենգիզ Միկոյեանց (ծ. 1964) – վրացահայ նկարիչ

## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Ստորոգութիւն:Հայկական մականուններ
Մուշեղեան

**Մուշեղեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Ալպերդ Վարազդատի Մուշեղեան (ծն. 1931), հայ գրականագէտ, բանասէր, թարգմանիչ։
* Աշոտ Վարազդատի Մուշեղեան (1933-1994), հայ ֆիզ-քիմիկոս։
* Կարի Արմենակի Մուշեղեան (1910-1986), հայ դերասան, ռեժիսոր։
* Գէորգ Ռուբենի Մուշեղեան (1911-2006), հայ ճարտարապետ։
* Գրիգոր Պետրոսի Մուշեղեան (1900-1971), հայ ֆիզիոլոգ։
* Գուրգէն Ներսէսի Մուշեղեան (ծն. 1934), հայ ճարտարապետ։
* Դաւիթ Զոհրապի Մուշեղեան (ծն. 1968), հայ ռոք երաժիշտ, կոմպոզիտոր։
* Խաչիկ Արտաշէսի Մուշեղեան (1919-1992), հայ դրամագէտ։
* Մուշեղ Մուշեղեան (1869-1899), ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ, ֆիտայի։
* Նորայր Թագուորի Մուշեղեան (1935-2011), հայ ըմբիշ։
* Ռոման Ալիկի Մուշեղեան (ծն. 1980), հայ կինոռեժիսոր։
* Տիգրան Պետրոսի Մուշեղեան (1886-1935), հայ ֆիզիոլոգ, լուսաւորութեան բնագաւառի գործիչ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Ստորոգութիւն:Հայկական մականուններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Մելանեան

**Մելանեան**, հայկական մականուն։

## Ազգանունը կրողներ

## Գրական հերոսներ

* **Մելանեան**, Արազիի «Վանդակներում» պատմուածքի հերոսը։

## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Հայկական մականուններ
Ռուբէն Գրիգորեան (ջութակահար)

**Ռուբէն Գրիգորեան** (), հայ ջութակահար, երաժիշտ ու երաժշտահան։

## Կենսագրական գիծեր
Գրիգորեան իր երաժշտական կրթութիւնը ստացած է Թեհրանի երաժշտանոցին մէջ, հետեւելով ջութակի դասընթացքներու, ապա մեկնած Փարիզ՝ շարունակելու իր երաժշտական ուսումը Ֆրանսայի երաժշտանոցէն ներս:

Ուսումը աւարտելէ ետք Գրիգորեան վերադարձած է Թեհրան՝ 1948-1951 թուականներուն Թեհրանի երաժշտանոցին մէջ դասաւանդելու, ուր դարձած է նաեւ տնօրէն:

Ռուբէն Գրիգորեան 1955 թուականէն սկսեալ ղեկավարած է Կոմիտասի անուան «Կոմիտասեան երգչախմբային ընկերութիւն»ը, որ ընթացքին կազմակերպած է բազմաթիւ համերգներ ու ելոյթներ, ներկայացնելով զանազան ժանրերու երաժշտութիւններ:

Գրիգորեան զբաղած է նաեւ երաժշտական յօրինումներով. անոր յայտնի գործերէն են՝

* «Հայկական ռեքիւիեմ»ը,
* «Նայիրի»ն,
* «Տատրագոմի հարսը» եւ այլ յայտնի գոհարներ:

Գրիգորեան ունեցած է երկու հիմնական համերգներ՝ մէկը 1970 թուականին, միւսը 1972 թուականին՝ Երեւան:

Կատարած է նաեւ ժողովրդական եւ միջնադարեան տաղերու մշակումներ. հաւաքած եւ հրապարակած է պարսկական ժողովրդական բազմաթիւ երգեր:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ ջութակահարներ
Ստորոգութիւն:Հայ երաժիշտներ
Ստորոգութիւն:Հայ երաժշտահաններ
Մովսիսեան

**Մովսիսեան**` հայկական ազգանուն է, ստեղծուել է Մովսես անունով։

## Կրողները

* **[[Արմէն Մովսիսեան]]** (*1964 Լենինական, ներկայիս` Կումայրի)` հայ երգահան
* **[[Յարութիւն Մովսիսեան]]** (*1951 Երեւան, դերասան
* '''Եուրա Մովսիսեան'''  (*1987 Պաքու)` հայ ֆութպոլիստ
* **[[Սերգէյ Մովսիսեան]]** (*1987 Թիֆլիս)` հայազգի շախմատիստ
* '''Վլատիմիր Մովսիսեան''' (12 Նոյեմբեր 1933, Շէնաւան, Սպիտակի շրջան - 5 Նոյեմբեր 2014, Երեւան, Հայաստան), ՀԽՍՀ կուսակցական եւ պետական աշխատող, Հայաստանի Հանրապետութեան պետական գործիչ։

## Այլ լեզուներու մէջ

* ռուսական՝ **Մոիսեեւ**•Моисеев
** (3080) Մոիսեեւ (Moisseiev) աստերոիդ
* ուկրաինական՝ **Մոյսեենկոյ**•Мойсеенко

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Ստորոգութիւն:Հայկական մականուններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Վարուժան Նալպանտեան

**Վարուժան Նալպանտեան** (), հայ արձակագիր եւ թարգմանիչ։ Խորհրդային Հայաստանի գրողներու միութեան անդամ՝ 1971։

## Կենսագրութիւն
Վարուժան Նալպանտեան ծնած Գահիրէ, Եգիպտոս։ Նալպանտեան ուսանած է ֆրանսական, ապա հայկական դպրոցներու մէջ։

Աւարտած է Երեւանի «Խաչատուր Աբովեան» մանկավարժական կաճառի Հոգեբանութեան, տրամաբանութեան եւ հայոց լեզուի կաճառը։

Հեղինակ է թատրերգութիւններու եւ արձակ ստեղծագործութիւններու, որոնց մէջ ելակէտերը եղած են գոյութենականութիւնը, երազային իրապաշտութիւնը, երեւակայական իրապաշտպութիւնը։ Ան իր թատրերգութիւններուն մէջ անդրադարձած է աստուածաշնչական նիւթերու, իսկ դիմաստուերները։

## Ստեղծագործութիւններ
Տպագրուած են մամուլի էջերուն. օրինակ՝ «Գարուն», «Նորք», «Նոր-Դար», «Կանչ», «Այսօր», «Ֆօն Ֆօն», բեմադրուած են Կիւմրիի ու Երեւանի թատերական կաճառներէն ներս՝ որպէս աւարտական աշխատանք։ 1990-ականներրուն համագործակցած է «Այսօր» շաբաթերթին հետ։

### Երկեր
Նալպանտեանի երկերն են հետեւեալները՝ «Խայտաբղէտ խոհագրութիւն», «Ձմեռ պապին ածիլեցին», «Հրաժարեալները», «Բիբլիական թատերապատում, գիրք 1-2», «Տրդատ Երրորդ», «Ռադամես», «Այ քեզ բան», «Կայէն», «Մամոնտը եւ պապոնտը», «Այս նաւը ե՞րբ պիտի շարժուի», «Բուն եւ արեւածաղիկը», «Դարպասը երրորդ յարկում», «Կրկէսային երազանքներ», «Այս պատմութեան մէջ ի՞նչն է ճիշդը», «Անցումը», «Ձմեռ պապը գարնանը», «Անծանօթ աղջիկը», «Ձմեռ տատը», «Հրաչիկը - ձկան իւղը»։ 

### Թարգմանութիւններ
Ֆրանսերէնէ թարգմանած է՝ 

* «Թրիստանի եւ Իզոլտայի սիրավէպը»,
* «Ադամանդ որոնողները»,
* «Փիլիսոփայական եւ գեղագիտական երկեր»,
* «Այս աշխարհի հզօրները»,
* «Աւինիոնի սիրահարները» եւ այլն։

Բնագրերէն թարգմանած է Ժան Փոլ Սարթրի, Ալպէր Քամիւի, Էօժէն Իոնէսքոյի, Անույի, Տիւրասի, Արթուր Ադամովի, Ժոզէֆ Պետիէի, Մորիս Տրիւոնի, Էնրիքօ Տրիոլի եւ այլոց ստեղծագործութիւնները։

Վարուժան Նալպանտեանի ստեղծագործութիւնները թարգմանուած են ռուսերէնի, սլովերէնի։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ
Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Սըրսոք ընտանիքը

մինի|274x274փքս|Խալիլ Սըրսոք, 1882
**Սըրսոք ընտանիքը** () կը համարուի Լիբանանի եօթ ամենահին եւ ազնուական ընտանիքներէն։ Լիբանանի յոյն ուղղափառ տոհմերէն մին, որ կը կրէ բիւզանդական եւ այլ հնագոյն քաղաքակրթական աւանդոյթներ:

Սըրսոքները սերած են Կոստանդնուպոլիսէն: Անոնց հարստութիւնը տարածուած էր Մերսինէն մինչեւ Աղեքսանդրիա, Լիբանանէն մինչեւ Կիպրոս եւ Պաղեստին, ունեցած են ցորենի, բամպակի դաշտեր, գիւղատնտեսական եւ արտադրական այլ ձեռնարկութիւններ։

Իսրայէլի պետութեան ստեղծումով եւ Թուրքիոյ ու Եգիպտոսի մէջ վարչաձեւերու փոփոխութիւնով Սըրսոքները կորսնցուցած են իրենց հողերն ու եկամտաբեր վայրերը, իսկ Պէյրութի պալատը անոնց նախկին փառքի քանի մը խորհրդանիշներէն է:

Ընտանիքը Լիբանան հաստատուած է 1700-ականներուն: Սըրսոքներուն հետ, իբրեւ Լիբանանի միւս կարեւոր տոհմեր կը նշուին նաեւ Տաղէր, Թուէյնի, Ֆըրնէն, Ֆայատ, Տուք, Պուսթրոս, Տըպպէս ընտանիքները: Ասոնցմէ իւրաքանչիւրը կարեւոր ներդրում ունեցած է վերջին երեք դարերու Լիբանանի պատմութեան մէջ եւ ընտանիքներուն ձգած ժառանգութեամբ տակաւին կը շարունակուի անոնց ազդեցութիւնը։

Սըրսոքներուն առանձնատուներէն մէկուն մէջ տեղակայուած է Լիբանանի ժամանակակից արուեստի թանգարանը, որ կը գտնուի Պէյրութի Էշրաֆիէ շրջանի Ռիւ Սըրսոք փողոցին վրայ: 

## Ծանօթագրութիւններ
Այիոս Նեքթարիոս եկեղեցի (Էղինա)

մինի|330x330փքս|Քնտոս գիւղ․ Այիոս Նեքթարիոսի համայնապատկեր․ եկեղեցւոյ ետեւը կը գտնուի Այիա Թրիատա վանքը
**Այիոս Նեքթարիոս եկեղեցի կամ Այիոս Նեքթարիոս վանք**  (յուն․՝ Ναός Αγίου Νεκταρίου στην Αίγινα), Էղինային գլխաւոր տեսարժան վայրերէն։  Տարուան ընթացքին հազարաւորներ կ' այցելեն, որպէսզի պաշտեն Սուրբ Նեքթարիոսին դամբանը, ինչպէս նաեւ բուժուին։ Անոր մասունքը հրաշագործ կը սեպուի․ Փենտափոլէոսի եպիսկոպոս Նեքթարիոս իր կեանքին ընթացքին եւ մահէն ետք կատարած հրաշագործութիւններուն համար Յունական ուղղափառ եկեղեցին զայն «Սուրբ» յայտարարած է։ Պալքանեան թերակղզիին ամենամեծ եկեղեցիներէն կը սեպուի։

## Ընդհանուր տեղեկութիւններ
ձախից|մինի|Սուրբ Նեքթարիոսի դամբանը
Այիոս Նեքթարիոս եկեղեցին կը գտնուի Այիա Թրիատա վանքին մօտ (կիներու ճգնարան), Քոնտոս գիւղին մէջ, Փալէոհորայի բլուրին դիմաց (կը կոչուի նաեւ «կղզիանման Միսթրաս»)։  Նոյն վայրը վանքէն զատ, կայ նաեւ Էղինայի Այիա Էքաթերինի վանքը եւ Ս․ Խաչի մատուռը։

Վանքին բակին մէջ կայ Այիոս Նեքթարիոսի հորը, որուն ցայտուն ջուրը սուրբ եւ բուժիչ կը նկատուի։  Վանքը այցելուներուն համար իջեւաններ ունի։  Ինչպէս բոլոր ուղղափառ վանքերը, մուտքը կ՛ արտօնուի երկայն զգեստով։

Եկեղեցին վարչականօրէն կը պատկանի Իտրա, Սփեցես, Էղինա, Էրմիոնիտա եւ Թրիզինիա Առաջնորդարանին։

### Սուրբ Նեքթարիոս
Նոյն վայրը, Բիւզանդիոնի ժամանակ կար ուրիշ վանք մը, որը լքուած ու ամայացած էր։  Սուրբ Նեքթարիոս կ՛ որոշէ վանքը վերականգնել։  1904-ին կը հիմնէ Այիա Թրիատա վանքը եւ 1908-ին մատուռ մը կը հիմնադրէ։  Մահէն ետք, Սուրբ Նեքթարիոս այդ եկեցեղիէն դուրս կը թաղուի, իր տնկած մէկ շոճիին շուքին տակ։  Բիւզանդական վանքին տեղ, անոր յիշատակին կը կառուցուի Այիոս Նեքթարիոս եկեղեցին (1973 - 1994), ուր կը պահուի անոր ձեռքին մասունքը։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:20100412 egine86.jpg|Եկեղեցւոյ մէ․ «Իքոնոսթասի»
Պատկեր:Kontos 180 10, Greece - panoramio (3).jpg
Պատկեր:Greece-1193 (2215810235).jpg
Պատկեր:20100412 egine85.jpg
Պատկեր:Aegina 09 2013 - panoramio (21).jpg
Պատկեր:Greece-1198 (2215810531).jpg
Պատկեր:Kontos 180 10, Greece - panoramio (2).jpg
   

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Յունաստանի եկեղեցիներ
Ստորոգութիւն:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եկեղեցիներ ըստ երկիրի
Ստորոգութիւն:Եկեղեցիներ
Ստորոգութիւն:Վանքեր այբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Վանքեր
Ստորոգութիւն:Յունաստանի վանքեր
Ռաշմոր լեռը

մինի|353x353փքս|Ռաշմոր լեռ, ազգային յուշարձան։
**Ռաշմոր լեռ** (), ազգային յուշարձան, որ կը գտնուի Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու Հարաւային Տաքոթա նահանգի Քիսթոմ քաղաքին մօտակայքը, Սեւ լեռներուն մէջ, երկար ժամանակ գնահատուած է իբրեւ աշխարհի ամենամեծ դիմաքանդակը: 

## Պատմական ակնարկ
Ռաշմոր լեռը յայտնի է ԱՄՆ-ի չորս նախագահներու՝ Ճորճ Ուաշինկթընի, Թոմաս Ճեֆըրսընի, Թէոտոր Ռուզվելտի եւ Ապրահամ Լինքոլնի (ձախէն աջ հերթականութեամբ) հսկայական դիմաքանդակներով, որոնք քանդակուած են հատաքարէ ապարի վրայ՝ 18.6 մեթր բարձրութեամբ: Դիմաքանդակներէն ամէն մէկը շուրջ 18 մեթր բարձրութիւն ունի:

Նախքան Ամերիկայի գաղութացումը՝ այս լեռը, տեղաբնակ ցեղերուն լեզուով, կոչուած է «Վեց նախահայրեր», բայց 1930 թուականին վերակոչուած է Չարլզ Ռաշմորի՝ ամերիկեան ձեռնարկատիրոջ անունով: Չարլզ Ռաշմորն էր, որ 1885 թուականին կազմակերպած էր այս շրջանը ոտք դրած առաջին արշաւախումբին այցը: Ան նախագահներու քանդակին համար յատկացուցած է 5 հազար ամերիկեան տոլար:

## Յուշարձանի ստեղծման գաղափարն ու նպատակը
Այս գաղափարը Ռաշմորին յուշած է տեղացի պատմաբան մը, իսկ նպատակը զբօսաշրջութեան զարգացումն էր Հարաւային Տաքոթայի մէջ: Նախաձեռնութեան հեղինակները քանդակին համար ընտրած են այս նախագահները, քանի որ անոնք կը խորհրդանշէին Ամերիկայի պատմութեան առաջին հարիւրյիսուն տարիներն ու հանրապետական ոգին:

Քոնկրէսի կողմէ արտօնութիւն ստանալէ ետք արձանագործ Հաթսըն Փորկլում 1925 թուականին սկսած է աշխատանքներուն, որոնք շարունակուած են շուրջ տասնչորս տարի եւ արժած՝ 1 միլիոն ամերիկեան տոլար: Հաթսըն Փորկլում իբրեւ մարգարէութիւն ըսած է. 
 

Տարածքը մարդոց պակաս չ՚ունենար ոչ մէկ եղանակի: Կարծր լերան վրայ աշխատանքները դիւրին չեն ընթացած: Պայթեցումներուն ժամանակ ապարի խոշոր կտոր մը պոկուած է, այդ պատճառով ալ Թէոտոր Ռուզվելտի գլուխը իր դիրքով միւսներէն աւելի խոր է:

Քանդակներուն վրայ աշխատած են աւելի քան չորսհարիւր մասնագէտներ։ Յուշարձանի կառուցողական աշխատանքները աւարտելէ ետք, Ռաշմոր լեռը համաշխարհային համբաւի տիրացած է:

## Զբօսաշրջութիւն
Ամէն տարի շուրջ երեք միլիոն մարդ կ՚այցելէ՝ տեսնելու ազգային յուշարձանը: Լեռը լուացող հեղուկներով անընդհատ կը մաքրուի լեռնագնաց պահապաններու կողմէ, որոնք կը սրբեն անոր բնական մակերեսը, մանաւանդ քարաքոսերէն պաշտպանելու համար:

Ռաշմորի քանդակներուն վրայ միշտ քարաքոսերու աճ կայ, ինչ որ մէկ կողմէն օգտակար է բնութեան, իսկ միւս կողմէն՝ կրնայ հողի վերածել պատմական արձանը: Բնապահպանները կողմնակից են, որ քարաքոսերը մնան բնական միջավայրի մէջ, քանի որ հիւսիսային թռչող սկիւռը քարաքոսերը կը գործածէ բոյն սարքելու, սնուելու համար եւ իբրեւ ջուրի աղբիւր՝ ձմրան:

Բայց ԱՄՆ-ի պետութիւնը մեծ ջանքեր կը գործադրէ մաքուր եւ լերկ վիճակի մէջ պահպանելու համար ժողովուրդին մէջ Նախագահներու լեռը անունով նշանաւորուած ազգային այս յուշարձանը: Ամէն երեկոյ երկու ժամով կը լուսաւորուի սարը եւ երեկոյեան այցելուներուն առջեւ գեղեցիկ պատկեր կը պարզէ: 

Զանազան ժամանակներու ընթացքին միշտ եղած են յուշարձանին դէմ արտայայտուողներ, որոնց հաճելի չեն եղած քարերու արանքէն նայող նախագահներուն դէմքերը: Քննադատողները ամայի ու անբնակ նկատած են վայրի բնութեան մէջ ազգային խորհրդանիշներու հսկայական գոյութիւնը։

## Ծանօթագրութիւններ
Ակիսդրի

մինի|Ակիսդրի, դիրքը|321x321փքս
**Ակիսդրի** (յուն․՝ Αγκίστρι), Սարոնիքոս ծոցի կղզի։  Կը գտնուի Էղինայի նաւահանգիստէն 3,5 քլ․ հարաւ-արեւմուտք։  Կղզին ամենօրեայ եւ յաճախակի հերթականութեամբ Փիրէային եւ Էղինային հետ կապուած է։

## Ընդհանուր տեղեկութիւններ

### Աշխարհագրութիւն
Ակիսդրի կղզիին տարածութիւնն է 11,97 քլ²․ եւ ծովու մակերեսէն բարձրութիւնն է 294 մ․։   Մնայուն բնակչութիւնը կը հաշուէ 1 142 հոգի, իսկ ամառը կը հասնի 5 000։  Կը պատկանի Ատիկէ նահանգին։  Կղզին ծածկուած է շոճիի անտառներով։

### Բնակավայրեր
Կղզին ունի 4 գիւղեր՝ Մեղալոհորի կամ Միլոս (կղզիին հորան՝ գլխաւոր քաղաքը, ուր Փիրէայէն եկող արագընթաց նաւերը կ՛ եզերեն), Սքալա բնական նաւահանգիստը, ուր Էղինայէն եւ Փիրէայիէն անցանաւերն ու նաւերը կ՛ եզերին, Լիմենարիա եւ Մեթոհի։ 
մինի|Ակիսդրի, անտառները

### Ծովափներ
Կղզին ունի բազմաթիւ ու գեղեցիկ ծովափներ․ գլխաւորներն են՝ 

* Սքալա՝ հիւսիս-արեւելքը,
* Մեղալոհորի՝ հիւսիսը,
* Տրաղոներա՝ արեւմուտքը,
* Սքլիրի եւ Հալիքիատա, արեւմուտքը,
* մինի|Ակիսդրիի կաքաւըՄարեզա՝ արեւմուտքը,
* Ափոնիսօ՝ Ափոնիսիս ժայռակղզին դիմացը։

### Քայլարշաւութիւն
Կղզին բնական ծառաստան մը ըլլալով, քայլարշաւի համար շատ յարմար է։

## Պատմական ակնարկ
Հին արձանագրութիւններուն մէջ, Փլինիոս, Թուքիտիտիս եւ Տիոտորոս, Ակիսդրին կը կոչեն Քեքլիֆալիա (այսինքն՝ զարդարուած գլուխ)։  Հակառակ անոր թէ տակաւին հնագիտական պեղումներ չեն կատարուած կղզիին արեւմտեան ափին, նշմարելի են ծովուն սուզուած հին աւերակներ եւ նախապատմական շրջանի յուշարձաններ։ 

### Ակիսդրի քաղաքապետութիւն
Ակիսդրի քաղաքապետութիւնը կը կազմուի 1835-ին եւ Ատիկէ ու Վիոթիա նահանգին մաս կազմած է, սակայն 1912-ին համայնքի կը վերածուի։  2011-ին կրկին քաղաքապետութիւն կը դառնայ եւ կ՛ ընդգրկէ Մեղալոհորի, Սքալա, Լիմենարիա եւ Մեթոհի բնակավայրերը, ինչպէս նաեւ Մեթոփի, Տորուսա, Քիրա, Սփալաթրոնիսի եւ Ափոնիսիս ժայռակղզիները։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Methana peninsula, seen from Agistri island.jpg|Ակիսդրի կղզին, Մեթանա թերակղզիէն դիտուած
Պատկեր:View of the island of Angistri from Aegina on August 22, 2021.jpg|Ակիսդրի կղզին, Էղինայէն դիտուած
Պատկեր:Agistri Skala North face.jpg|Սքալա
Պատկեր:Fishing boat and nets at Megalochori, Agkistri Island, Greece.jpg|Մեղալոհարի
Պատկեր:AngistriAlteFrauMitEsel.jpg|Միլոս
Պատկեր:Panoramic skala port.JPG|Սքալա
Պատկեր:AngistriSkala.jpg|Սքալա․ դիմացը՝ Էղինա
Պատկեր:20090517 Aponissos landscape Angistri island Greece.jpg|Ափոնիսոս քարափ
Պատկեր:20090517 Dragonera Angistri island Greece 1.jpg|Տրաղոներա
Պատկեր:20090517 Mariza Beach Limenaria Angistri island Greece.jpg|Մարիզա, Լիմենարիա
Պատկեր:Agistri Halikiada.jpg|Հալիքիատա
Պատկեր:20090517 Limenaria Angistri island Greece.jpg|Լիմենարիա
Պատկեր:AngistriLimenaria.jpg|Լիմենարիա

    

## Տե՛ս նաեւ

* Սփեցոփուլա
* Վելոփուլա
* Փսիթալիա
* Դորուսա, Ակիսդրի
* Քիրա, Ակիսդրի
* Մեթոփի
* Սփալաթրոնիսի
* Աթալանդի կղզիակ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ
Ստորոգութիւն:Սարոնիքոս ծոցի կղզիներ
Ստորոգութիւն:Կղզիներ
Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով
Եուրի Սարդարով

**Եուրի Սարդարով** (անգլ.՝ **Yuri Sardarov** կամ **Yuriy Sardarov**, ) Ամերիկացի դերասան եւ արտադրիչ է: Ան նաեւ թատերական ներկայացումներու դերասան է:  Ան գլխաւոր դեր ստանցնած է *Chicago Fire* հեռուստաշարին մէջ, մինչեւ իր կերպարին մահը երրորդ եղանակին մէջ:

## Վաղ Կեանք
Սարդարով կէս հայ է, կէս վրացի: Ան գաղթած է ԱՄՆ երկու տարեկանին: Ծնողքը երաժիշտներ էին: Ան մեծ հօր անունը ստացած է, որուն հետ Եուրին շատ մօտ եղած է եւ ունի նմանատիպ կիւրեղագիր թաթուներ: Ունի եղբայր մը, Նիք, որ իրմէ 11 տարի փոքր է: Սարդարով Կլէնպրուք Հիւսիսային Երկրորդական Վարժարանը յաճախած է, Շիքակոյի մօտ եւ աւարտեց 2006 թուականին: Թատերական դերասանութեան պսակային վկայականը կը ստանայ Միշիկընի Համալսարանէն:

## Ծանօթագրութիւններ
Կոմիտաս Ա. Աղցեցի

**Կոմիտաս Ա Աղցեցի**, Շինող (ծ. թ. անյայտ, գիւղ Աղցք (Արագածոտն գաւառ) - 628, Դուին), Ամենայն հայոց կաթողիկոս 615 թվականէն։ Ուսումն ու կրթութիւնը ստացած է Մովսէս Եղիվարդեցի կաթողիկոսին օրով (574-604) Դուինի մէջ։ Կարճ ժամանակ մը եղած է Ս. Հռիփսիմէ վկայարանի փակակալը, ապա Աբրահամ կաթողիկոսին (607-615) կողմէ, նախքան կաթողիկոս ընտրուիլը, ձեռնադրուած է Տարօնի եպիսկոպոս։

Աշխուժ մասնակցութիւն ունեցած է իր ժամանակի դաւանաբանական վէճերուն, պաշտպանած Հայ եկեղեցւոյ դաւանանքը քաղկեդոնականներու եւ նեստորականներու ոտնձգութիւններնը։ Կոմիտաս իր մասնակցութիւնը բերած է եկեղեցաքաղաքական պայքարին եւս. Անոր  ձանձնարարութեամբ կազմած ինչպես «Կնիք հաւատոյ» դաւանաբանական ժողովածուն, այնպէս ալ «Գիրք Թղթոց»ը։ «Կնիք հաւատոյ» երկը 1914-ին հրատարակուած է Կարապետ եպիսկոպոսին կողմէ ըստ Երևանի մատենադարանի թիվ 4640 ձեռագիրին (ԺԵ դար)։

Կոմիտասի անունով մեզի « հասածլ երկու թուղթեր։ Առաջին թուղթը «Վասն հաւատոյ» (615 ), գրուած է Պարսկաստանի եպիսկոպոսների խնդրանքով։ Անիկա զետեղուած է «Գիրք Թղթոց» ժողովածուին մեջ։ Երկրորդ թուղթը (618) յղուած է Երուսաղէմի տեղապահ Մոդեստոս երեցին։ Թուղթի պատճէնը զետեղուած է Սեբէոսի պատմութեան մէջ (տե՛ս Սեբէոս «Պատմութիւն» Գլուխ ԼԶ 5-28)։ ՀոսԿոմիտաս կաթողիկոսը իր ուրախութւն կը յայտնէ ցաւալի ընդմիջումից (Երուսաղեմի 614 թ. ավերումից) հետո Հայ Եկեղեցու և Երուսաղեմի միջև վերափոխված հարաբերությունների կապակցությամբ։ Թուղթը շարադրված է քրիստոնեական մխիթարության դասական ավանդների փայլուն իմացությամբ սուրբգրային վկայությունների տեղին օգտագործումով։

## Գրականութիւն

# Գիրք Թղթոց, էջ 400-413։
# Կնիք հաւատոյ ընդհանուր Ս. եկեղեցւոյ յուղղափառ եւ ս. հոգեկիր հարցն մերոց դաւանութեանց, յաւուրս Կոմիտաս կաթուղիկոսի համահաւաքեալ, հրատարակութիւն Կարապետ եպիսկոպոսի, Ս. Էջմիածին, 1914 (լուսատիպ վերահրատարակութիւնը տե՛ս Catholicos Komitas, Le Sceau de la foi, réimpression anastatique, édition Peeters-Louvain, 1974 (Հայկական Մատենաշար Գալուստ Կիւլպէնկեան հիմնարկութեան), Անթիլիաս-Լիբանան, 1998)։
# Գ. Յակոբեան, Կոմիտաս կաթողիկոսի «Անձինք նուիրեալք» շարականը, - «Էջմիածին», 1976, թիւ 1, էջ 25-30։
# Վարդան Այգեկցի, Գիրք հաստատութեան եւ արմատ հաւատոյ, Երեւան, 1998։
# Յարութիւն Փալանճեան, Կնիք հաւատոյ բնագրին բառացանկ, Անթիլիաս-Լիբանան, 1999։
# Ընտրանի հայ եկեղեցական մատենագրութեան, աշխատասիրութեամբ Պ. Խաչատրեանի և Յ. Քէոսէեանի, Ս. Էջմիածին, 2003, էջ 179-187։
# Գրիգոր Փիտէճեան, «Անձինք նուիրեալք» շարականը, Նիւ-Եորք, 2003։
# J. Leban, Les citations patristiques grecques du "Sceau de la foi", - Revue d'histoire ecclésiastique, 1929, 25, pp.5–32.
# Ch. Renoux, Le "Sceau de la Foi"։ une lacune en partie comblée, Հանդէս ամսօրեայ, 1987, էջ 285-294։
# M. van Esbroek, L'encyclique de Komitas et la réponse de Mar Maroutha (617), - "Oriens Christianus", 2001, 85, pp.162–175.
Արմաշի Դպրեվանք

**Արմաշի Դպրեվանք**, հոգեւոր բարձրագոյն ուսումնական հաստատութիւն։

Արմաշ գաւառակ մըն էր, որ Նիկոմիդիոյ հիւսիս-արեւելքը կը գտնուէր։ 1920ին ունէր 300 տնուոր հայ, մօտաւորապէս 1500 բնակչութիւն, 220 աշակերտ՝ երկսեռ, Նարեկեան Վարժարանին մէջ։

Էջմիածինէն եկած նուիրակներու ջանքերով Արմաշի վանքը հիմնուած է իր ուխտաւորական նպատակները  հաստատելու։

Արմաշ կը հիմնուի 1611 թուականին որպէս ուսումնարան, ուխտաւորական յարկաբաժիններ եւ մատենադարան։ Քանի մը տարի ետք  հրդեհ մը կը պատահի։ 18րդ դարուն Արմաշի Չարխափան վանքին ձեռագիրները ժողվուած են։ 1786 թուականին կառուցուած է մատենադարանի յատուկ շէնք մը։ 19րդ դարու վերջաւորութեան, Չաքըր Հասանի արշաւանքի ժամանակ ոչնչացուած են վանքին բոլոր ձեռագիրները։ 1809ին կը վերակառուցուի վանական դպրոցը։ 1863ին Ստեփանոս Արք. Մաղաքեանի վանահայրութեան օրով կ'ունենայ տպարան մը, ուրկէ կը հրատարակուի «Յոյս» հանդէսը։  

1889-ին, Մաղաքիա Արք. Օրմանեան կը նշանակուի Արմաշի վանահայր։ Դպրեվանքը ասկէ յետոյ ուղղակի կը կապուի Պոլսոյ Պատրիարքութեան ու պաշտօնական անունով կը կոչուի «Եկեղեցական Վարժարան Պատրիարքութեան Կ. Պոլսոյ»։

Կը գործադրէր վեց տարուան ուսում մը։ Աշակերտները առաջին տարուան աւարտին դպիր, երրորդէն յետոյ սարկաւագ, իսկ վեցերորդէն ետք աբեղայ կը ձեռնադրուէին։ Առաջին երեք  տարին երկրորդական ուսման բոլոր դասերը ունէր կրօնագիտութեան կողքին եւ այս բաժինը լրացնողները վարժապետութեան կամ քահանայութեան համար բաւարար ուսում առած կը համարուէին։ Աշակերտներու թիւը 1896-1914ին հասած էր շուրջ 300ի։

## Աղբիւրներ
* Ազգ. Կեդրոնական վարժարանի դասագիրք, Պոլիս։
Ստորոգութիւն:Վանքեր
Օքլըտնի Համալսարան

**Օքլընտի Համալսարան**, Նոր Զելանտայի մէջ գտնուած ամէնէն մէծ համալսարան է։ 

1883 թուականին Նոր Զելանտայի համալսարանին հիմնադիրը բարձրագոյն կրթութեան կազմակերպութիւն հաստատած է։ Անկէ վէրջ այս համալսարանը Օքլընտի համալսարանի իր մէջը պարունակող համալսարաններուն բաժնուած է։ Համալսարանը 8 ֆակուլտէտ, 6 կամպուս եւ 39.000 աշակերտ ունի։ Բժշկական կրթութեան համար 2004 թուականին 1400 աշակերտ արձանագրուած է։ Համալսարանի աշակերտներէն 9.000 հոգի բարձրագոյն կրթութիւն կը ստանայ։

## '''Ճիւղեր'''
Արուեստ, Աշխատանք եւ տնտեսական, Ստեղծագործական Արուեստներ, Ազգային Իստիտումը Կրթութիւն, Ճարտարագիտութիւն, Դեղ եւ Առողջապահական Գիտութիւններ, Գիտութիւն, Աստուածաբանութեան Դպրոց, Իրաւաբանութիւն։

## Հավատարմագրուած աստիճանի տարածքներ
Կենսաբժշկական ճարտարագիտութիւն

Քիմիական եւ նիւթական ճարտարագիտութիւն

Civil Engineering

Համակարգչային համակարգերու ճարտարագիտութիւն

Ելեքտրական եւ ելեքտրոնային ճարտարագիտութիւն

Ճարտարագիտական ​​գիտութիւն

Mechanical Engineering

Մեխատրոնիկա ճարտարագիտութիւն

Software Engineering

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Համալսարաններ
Ստորոգութիւն:Համալսարաններ ըստ երկրի
Օքլընտ

**Օքլընտը**, Նոր Զելանտայի ամէնէն մեծ քաղաքն է։ Քաղաքի բնակչութիւնը կը հաշուէ շուրջ 1,3 միլիոն։ Ամբողջ երկրի բնակչութեան 32%-ն է։

Աշխարհագրական ու վարչական իմաստով կը պարունակէ Օքլընտ-Սիթի, Նորթ-Շոր-Սիթի, Մանուկաու-Սիթի, Ուաիտակերե-Սիթի եւ աւելին։

Օքլընտը լայն աւազուտներով, նաւահանգիստներով, առեւտուրի առիթներով մեթրօփոլիթ քաղաքական մշակոյթ մը կը ներկայացնէ։ Օքլընտը ճամչցուած է որպէս առագաստանաւերու քաղաք։

Մշակութային քաղաք մը եղող Օքլընտը ունի շատ մը ցուցասրահներ եւ թանգարաններ իսկ կը ներկայացնէ թատրոններ եւ համերգներ։

## Բնակչութիւն

## Ծանոթագրութիւններ

* http://www.stats.govt.nz/methods_and_services/access-data/tables/subnational-pop-estimates.aspx
Թովմաս ֆասուլեաճեան

**Թովմաս Ֆասուլեաճեան**, ծնած է Պոլիս 1843ին:

## Կենսագրութիւն
Գումգափուի թաղային վարժարանը չէ կրցած աւարտել: 1858 ին Խասքէօյի Հայոց Վարժարանին թատերական ներկայացումներուն մասնակցած եւ անկէ Բերայի Արեւելեան թատրոնին անցած է ուր հայերէն լեզուով տրուած ներկայացումներուն մէջ սիրահար երիտասարդի դերերով շատ քիչ ժամանակի մէջ ուշադրութիւն գրաւած է: 1862ին Իզմիրի Էքշեանի թատերախումբին մէջ արուեստագի իրական կարողութիւններ ի յայտ բերած եւ մէծ հրչակ շահած է:

Ֆասուլեաճեան ամուսնացած է Իզմիրի մէջ, ուր իր կինը Պայծառն ալ բեմ ելած եւ ներկայացումներուն մասնակցած է: Ֆասուլեաճեան իր կնոջ հետ ներկայացումներ տուած է նաեւ Տրապզոնի, Կովկասի եւ Հարաւային Ռուսիոյ մէջ եւ ամէն տեղ մեծ անուն հանած եւ տեղացի Հայոցմէ գնահատուած է: Պոլիս վերադարձին, նախ ներկայացումներ տուած է Սկիւտարի Ազիզէ թատրոնին մէջ, իսկ աւելի ետք Կիւլլիւ Ակոբի հրաւէրին վրայ մասնակցած է Կէտիկփաշայի թատրոնին: Ֆասուլեաճեան, հոն աշխատած է նաեւ իբր դերուսոյց եւ մեծ ազդեցութիւն ունեցած է իր ընկերներուն վրայ: Անկէ վերջն է որ կը սկսի իր ծարայութիւնը թրքական թատրոնին: 1880ին, երբ Կիւլլիւ Ակոբ վերջնականապէս հեռացաւ, Ֆասուլեաճեան խումբ մը կազմելով Պուրսա գնաց, ուր երկար ատեն թուրքերէն ներկայացումներ տուաւ: Այդ շրջանին Ահմէտ Վէֆիք փաշա Պրուսայի կուսակալն էր: Ան առաւելագոյն  չափով  պաշտպանեց Ֆասուլեաճանի թատրոնը եւ բիեսներու պատրաստութեամբ անձանբ զբաղեցաւ: Մասնաւորաբար Թուրքերենի թարգմանուեցան Մօլիէրի գործերը, որոնք մեծ յաջողութեամբ ներկայացուեան:

Այդ միջոցին գեղեցիկ թատրոն մը շինուած էր Պուրսայի մէջ եւ Թուրք ու Հայ դերասաններէ բաղկացած խումբ մը կազմուած էր: Ահմէտ Վէֆիք փաշա, կուսակալութեան ծախքով շինել տուած էր թատրոնը, զոր ձրիօրէն տրամադրած էր Ֆասուլեաճեանի  խումբին, պայմանաւ որ տարին երկու ներկայացում տայ ի նպաստ տեղական հիւանդանոցին:

1885ին, երբ Ահմէտ Վէֆիք փաշա Պրուսայի կուսակալութենէն հրաժարեցաւ, Ֆասուլեաճեանին խումբն ալ ստիպուեցաւ մեկնիլ Պրուսայէն: Պոլսոյ մէջ խումբը ցրուեցաւ, Ֆասուլեաճեան  Եւրոպա գնաց  եւ երեք տարի յետոյ վերադառնալով նոր խումբ մը կազմեց ու Սամսոն գնաց: 1891ին այցելեց Ռօտոսթօ եւ բաւական շրջելէ վերջ ուզեց կրկին հայերէն ներկայացումներ տալ, բայց հանդիսատես չգտաւ: Այս պայմաններուն մէջ, ան հեռացաւ Թուրքիայէն եւ ութը տարի ներկայացումներ տուաւ Պուլկարիոյ եւ Ռումանիոյ հայերուն: Պուլկարիոյ մէջ հիւանդանալով, դարմանուելու համար Փարիզ գնաց, բայց Աղեքսանդրիա վերադարձին 1901ին մեռաւ թշուար վիճակի մէջ:

## Աղբիւրներ

* Ընդերցակ Տարեցոյց Ս․Փրկիչ 1931 

* Քուլիս թիւ․1077 Սեպտեմբեր 1994

* Նշան Պէշիկթաշլեան Թատերական Դեմքեր 1969

* Թատրոն Աշոտ Մատաթեան 1957 (Քուլիս)
* https://tr.wikipedia.org/wiki/Tomas_Fasulyeciyan
Յովհաննէս Զարդարեան

**Յովհաննէս Զարդարեան** (), հայ գեղանկարիչ։

## Կեանք եւ գործունէութիւն
Զարդարեան ծմած է Կարս։ Ուսումը ստացած է Երեւանի մէջ։ Լենինկրատի մէջ նշանակալից դեր ունեցած է Խորհրդային շրջանի հայ հաստոցային գեղանկարչութեան մէջ, յատկապէս իր ստուար յօրինուածքներով:

Կեանքին վերջին տասնամեակներուն Երեւանէն հեռացած է, ապրած եւ ստեղծագործած է Բիւրականի մէջ, աստղադիտարանի կողքը գտնուոց իր տուն-արուեստանոցին մէջ։ 

Ան երկար տարիներ զբաղած է նաեւ մանկավարժական գործունէութեամբ, դաստիարակած է գեղանկարիչներու շնորհալի քանի մը սերունդներ։

1951-1959 թուականներուն դասաւանդած է Երեւանի գեղարուեստա-թատերական հիմնարկին մէջ, այնուհետեւ գացած է Բիւրական եւ ընդմիջումէ մը ետք կրկին վերադարձած է մանկավարժական գործունէութեան։

1969-1982 թուականներուն ղեկավարած է Հայաստանի Մանկավարժական հիմնարկի գեղանկարի ամպիոնը։

Զարդարեան մահացած է Երեւան, 1992 թուականի Յուլիս 21-ին։

### Գործերէն
Անոր գործերէն է «Սեւանգեսի շինարարների յաղթանակը» կտաւը, «Նախաշավիղը» եւ այլ գործեր։
Զարդարյանի գլուխգործոցն է համարվում «Գարուն» կտաւը։

1950-1960-ական թուականներուն անոր արուեստը փոփոխութիւններու կ'ենթարկուի: Թեմատիկ յօրինուածքներուն մէջ` «Ձգտում», «Վերջալոյս», «Երեկոյ», բնապատկերներուն մէջ`«Ուշ աշուն», «Հոկտեմբերին», «Արարատ», կարգ մը նաթիւրմորթներուն մէջ` «Արագածի կակաչները», «Բիւրականի պիոններն ու վարդերը»… եւ դիմանկարներուն մէջ` «Սորպոնի ուսանողուհին», «Ե. Չարենց», «Ա. Իսահակեան» եւ այլն, սկսած է կարմիր, վարդագոյն, կանաչ, դեղին եւ կապոյտ գոյները կիրարկել ու աւելի լուսեղէն նկարել: Այս նկարներուն մէջ չկայ նախկին գործերուն բնորոշ իրապաշտական ձեւը, բայց նկարները ստացած են երանգաւոր յատուկ փայլք, շքեղութիւն եւ կրքոտ յուզականութիւն։

Այդ արուեստին մասին նոր սերունդը թերեւս այնպիսի պատկերացում մը չունի, ինչպիսին ունի Զարդարեանի սերնդակից այլ նկարիչներու արուեստին մասին:

Սակայն արուեստաբանները եւ Զարդարեանի արուեստին քննադատները կը հաստատեն, որ Զարդարեան հայ ժողովուրդի պատմութեան մեծագոյն նկարիչներէն մին է եւ անցեալ դարու կէսին հայ նկարչութեան մէջ յայտնուած նոր որակները մեծապէս կապուած են Զարդարեանի անունին հետ:

Այսօր Զարդարեանի արուեստին նորովի բացայայտումը պետական քաղաքականութեան մաս կը կազմէ, բացի այդ մեծ նկարիչին արուեստին հանրահռչակմամբ կը զբաղի անոր ընտանիքը՝ նկարչուհի Անահիտ Զարդարեան եւ վերջինիս դուստրը՝ քաղաքագէտ Մարթա Այվազեան:

Յովհաննէս Զարդարեանի արուեստին մասնագէտն է նաեւ արուեստաբան Լիլիթ Սարգսեան:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ նկարիչներ
Ջիւան Աւետիսեան

**Ջիւան Աւետիսեան** (), միջազգային շարժապատկերի փառատօներուն մրցանակներու արժանացած հայ բեմադրիչ։

## Կենսագրութիւն
Ջիւան Աւետիսեան ծնած է Գիւմրի, ապրած՝ Ստեփանակերտ, կը բնակի Երեւան։ 1993-1997 թուականներուն յաճախած է Ստեփանակերտի մանկական ստեղծագործական կեդրոն, թատերական խմբակ։

1998 թուականին աւարտած է Ստեփանակերտի Յովհաննէս Թումանեանի անուան թիւ 9 միջնակարգ դպրոցը։

1996-1997 թուականներուն աշխատած է Ստեփանակերտի Վահրամ Փափազեանի անուան դրամատիկական թատրոնին մէջ, 1998-1999 թուականներուն հետեւած է բեմադրական դասընթացքներու՝ Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերութեան մէջ։

1999-2001 թուականներուն՝ Արցախի մէջ, անցած է ժամկետային պարտադիր զինուորական ծառայութիւն։

2002-2007 թուականներուն ուսումը շարունակած է Երեւանի մէջ։

2009-2014 թուականներուն եղած է «Երկիր Մետիա» հեռուստաընկերութեան գլխաւոր բեմադրիչ։ 

2014 թուականէն կը հան

## Ժապաւէններ

դիսանայ «Ֆիշ այ Արթ» մշակութային հիմնադրամի տնօրէնը։

## Ծանօթագրութիւններ


## Արտաքին յղումներ

* Բեմադրիչ Ջիւան Աւետիսեան «Հորիզոն» Կ'այցելէ
* Բեմադրիչ Ջիւան Աւետիսեան Արցախի Պատերազմին Մասին Ականատեսի Վկայութիւններ Փոխանցեց Քոնկրեսականներուն
* ԱՌԱՋՆՈՐԴ ՍՐԲԱԶԱՆ ՀԱՅՐԸ ԸՆԴՈՒՆԵՑ ԱՅՑԵԼՈՒԹԻՒՆԸ ՀԱՅՐԵՆԻ ԲԵՄԱԴՐԻՉ ՋԻՒԱՆ ԱՒԵՏԻՍԵԱՆԻ

Ստորոգութիւն:Հայ բեմադրիչներ
Չարլզ Տիքընզ

**Չարլզ Տիքընզ** (,), անգլիացի նշանաւոր գրող, վիպասան: 19-րդ դարու մեծ արձակագիրներէն մին։

## Կենսագրական գիծեր
Տիքընզ ծնած է Փորթսմուտի մէջ։ Ան Ճոն Տիքընզի եւ Էլիզապէթ Տիքընզի 8 զաւակներէն երկրորդն է։ Ընտանիքը 1815-ին տեղափոխուած է Լոնտոն, իսկ 1817-ին՝ Չեթհըմ։ Այստեղ Չարլզ ուսում առած է Պափթիստ Փասթէօր Ուիլիան Ժիլիայի դպրոցին մէջ։ Մայրաքաղաքի կեանքը զգալի ծախսեր կը պահանջէր, իսկ ընտանիքը բաւարար միջոցներ չունէր, հայրը 1824-ին իր պարտքերու պատճառով բանտ ինկաւ։

Չարլզի մեծ քոյրը շարունակած է ուսում առնել Թագաւորական երաժշտական ակադեմիոյ մէջ մինչեւ 1827-ը։ Այդ ժամանակ Չարլզ աշխատած է գործարանի մը մէջ։

Տիքընզի մեծ մօր մահէն քանի մը ամիս վերջ, ստացած ժառանգութեան շնորհիւ, Ճոն Տիքընզ ազատ արձակուած է բանտէն։

1827-ին աշխատանքի ընդունուած է «Էլլիս եւ Պլեքմոր» փաստաբանական գրասենեակ։ Հոն աշխատած է մինչեւ 1828-ը։ Մինչ այդ, սղագրութիւն սորվելով սկսած է աշխատիլ իբրեւ ազատ լրագրող իր հեռաւոր ազգական Թոմաս Շարլթոնի հետ։

1830-ին «Morning Chronicle» թերթի հրաւէրով հոն աշխատանքի սկսած է: 1837-ին ամուսնացած է Քեթրին Հոկարթի հետ։

## Գրական գործունէութիւն
1838-ին լոյս տեսած է «Օլիվըր Թուիստ» վէպը, որու ընթերցողները կը տեղափոխէ Լոնտոնի մէջ ապրող թշուառներու աշխարհը։ Փոքրիկ Օլիվըրի հետ ընթերցողը կը տխրի ու տառապի անոր կրած տանջանքներուն համար։ 

19 Դեկտեմբեր 1843-ին լոյս տեսած է «Քրիսմըս Քարոլ»ը, որ ան այս գիրքը նկարագրած է իբրեւ «փոքրիկ Սուրբ Ծննդեան գիրք»։ Մէկ շաբթուան ընթացքին վաճառուած է վեց հազար օրինակ: Գիրքը կը պատմէ, թէ յամառ, ագահ եւ տհաճ ծերուկ մը (Էպինէյզըր Սքրուչ) ինչպէս փոխուած է մէկ գիշերուան մէջ: Երեք հոգի կը տեսնէ Ծննդեան տօնի երազին մէջ. անոնք անցեալի, ներկայի եւ ապագայի հոգիներն են: Իրենց հետ կարճ ճանապարհորդութիւններ կ՚ընէ (մէկ առ մէկ)։ Վերջապէս ան կը դառնայ լաւ եւ օգտակար անձնաւորութիւն մը:

Իսկ «Տէյվիտ Քափփըրֆիլտ» վէպը լոյս տեսած է 1850-ին։ Գիրքը ինքնակենսագրական տարրեր ունի, կեանքի պատմութիւն մըն է, ուր գլխաւոր հերոսը կը պայքարի անարդարութեան եւ անիրաւութեան դէմ։ Մարդիկ այսօր ալ սիրով կ՚ընթերցեն պատմութիւնները Տիքընզի հերոսներու, որոնք կ՚անցնին ծանր ու դժուար փորձութիւններու մէջէն՝ յանուն արդար կեանքի եւ արժանապատուութեան։

Չարլզ Տիքընզ գրած է նաեւ «Պարոն Փիքուիքի յուշերը» (1837),  «Նիքոլաս Նիքելպի» (1839), «Հնավաճառի խանութ» (1841), «Տոմպի եւ որդին» (1848), «Տխրութեան տունը» (1853), «Երկու քաղաքի պատմութիւն» (1859), «Էտուին Տրուտի գաղտնիքը» (1870) եւ այլն։ 

Անոր շարք մը գործերու հիման վրայ նկարահանուած են գեղարուեստական շարժանկարներ. «Օլիվըր Թուիստ» 1969 թուականին, արժանացած է Օսքար մրցանակի։

Տիքընզի ստեղծագործութիւնները առաջին անգամ հայերէնի թարգմանուեցան 1882 թուականին։

Չարլզ Տիքընզ իր համբաւի գագաթնակէտին 9 Յունիս 1870 թուականին, մահացած է Լոնտոնի մէջ: Գերեզմանը կը գտնուի Լոնտոնի Ուեսթմինսթըր եկեղեցիին մէջ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Վիպասաններ
Ստորոգութիւն:Արձակագիրներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Ֆլորա Զապէլ Մանկասարեան

**Ֆլորա  Զապէլ  Հիչքոք** (ծնունդով՝ Զապէլ Մանկասարեան,  ), ամերիկահայ, 20րդ դարու Նիւ Եորք Պրոտվէյի հայ աստղ, անձայն շարժանկարի առաջին դերակատարներէն։

## Կենսագրութիւն
Ֆլորա Զապէլ Մանկասարեան-Հիչքոքը ծնած է 1880 թուականին Պոլսոյ մէջ, գրող, աստուածաբան և փիլիսոփայ Մանկասար Մանկասարեանի ընտանիքէն։ Հայերու դէմ սկսած հետապնդումներու պատճառաւ Մանկասարեանները 1881 թուականին Պոլիսէն կւը տեղափոխուին ԱՄՆ և կը հաստատուին  Շիգակօ։

Զապէլի երազանքն էր դառնալ դերասանուհի և 20 տարեկանին ան կը մեկնի է Նիւ Եորք։ Պրոտվէյի առաջին ներկայացումը եղած է 1900 թուականին «San Toy» ներկայացման Փոփիի () դերով։

1905 թուականին Ֆլորա Զապէլ, բեմական անունով կատակերգական ժանրի արդէն ծանօթ Պրոտվէյի դերասանուհին ամուսնացած է հանրայայտ ամերիկեան դերասան, կրկին Պրոտվէյի թատրոններու աստղ Ռայմոնտ Հիչքոքի հետ։ Ամուսնական զոյգը ոչ միայն յաջողութեամբ կը խաղային միասին թատրոններ, այլև համատեղ բեմադրութիւններ կ՚իրականացնէին։ Ֆլորա Զապէլ Մանկասարեան-Հիչքոքը նաև առաջին կին աստղերէն մէկը դարձաւ ամերիկեան անձայն շարժանկարներուն՝ խաղալով մի քանի կատակերգական ֆիլմերուն։

1929 թուականին՝ ամուսինի մահէն յետոյ, ան սկսած է հազուադէպ երեւալ բեմերուն և նկարահանուիլ շարժանկարներուն։ Սկսած է զբաղիլ հագուստի ձեւաւորումներով, դարձած է Jacques Bodart Inc. ընկերութեան համագործակիցն ու տիզայնրը։

Ֆլորա Զապէլը մահացած է 1968 թուականին՝ 88 տարեկանին։
Պատկեր:Flora Zabelle - Stagecollections00np 0090.jpg
Պատկեր:Flora Zabelle, stage actress (SAYRE 11792).jpg
Պատկեր:Flora Zabelle, stage actress (SAYRE 1433).jpg
Պատկեր:Flora Zabelle, stage actress (SAYRE 1688).jpg
Պատկեր:Flora Zabelle, stage actress (SAYRE 11209).jpg
Պատկեր:The Red Widow (1916) - 1.jpg
Պատկեր:Actors in scene of lawn party in 1915 film "The Ringtailed Rhinoceros".jpeg


## Ֆիլմագրութիւն
Ֆլորա Զապէլի յայտնի շարժանկարներն են՝

* Օղակապոչ ռնգեղջիւրը (The Ringtailed Rhinoceros, 1915),
* Կարմիր տեսակը (The Red Widow, 1916)
* Գիւղի Գայթակղութիւն (A Village Scandal, 1915)

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ դերասանուհիներ
Ստորոգութիւն:Ամերիկահայեր
Ժան տը Լաֆոնթէն

**Ժան տը Լաֆոնթէն** (, ), ֆրանսացի առակագիր, բանաստեղծ։

## Կենսագրութիւն
Լաֆոնթէն ծնած է հարուստ ընտանիքի մէջ։ Ծնողքի կամքին ենթարկուելով՝ սկսած է ուսումնասիրել աստուածաբանութիւն, սակայն որոշ ժամանակ ետք ձգած եւ անցած է իրաւունքի ուսումնասիրման։

Դարձած է իրաւաբան, բայց հրապուրուած է գրականութեամբ: Սերտ կապեր հաստատած է Լուի 14-րդի թագաւորութեան ազդեցիկ նախարար Ֆուքէի հետ, որուն անկումէն ետք ժամանակ անցուցած է բարձրաստիճան ազնուականներու պալատներէն ներս՝ յաճախելով անոնց դահլիճներուն մէջ կազմակերպուող հաւաքոյթներուն:

Քսան տարի՝ գրեթէ մինչեւ իր մահը, անցուցած է մատամ տը Շամպլիէրիի պալատին մէջ:

Ամուսնացած է դեռատի կնոջ մը հետ, սակայն յետոյ ձանձրացած եւ իր կեանքը կապած է այլ կիներու: Ունեցած է նաեւ զաւակ:

## Ստեղծագործութիւններ
1684 թուականին Լաֆոնթէն ընտրուած է ֆրանսական ակադեմիայի անդամ, մասնակցած է «հիներուն ու նորերուն վէճին», հանդէս եկած է որպէս «հիներու» կողմնակից։

Լաֆոնթէն եղած է 17-րդ դարու ամենաընթերցուած գրողներէն մին։ Ան գրած է հեքիաթաներ, պատմուածքներ, թատերախաղեր, բայց փառք ու հռչակ վայելած է իր առակներով, որոնց նիւթը հիմնականը վերցուցած է մէկ այլ նշանաւոր առակագիրէ՝ Եզովբոսէ, ապա վարպետօրէն ու մեծ արուեստով մշակած, վերակառուցած, յաճախ դարձուցած է չափածոյ, կիրառած է բազում հետաքրքրական ոճաձեւեր, հաղորդած է հոգեբանական խորութիւն եւ կերտած՝ ուշագրաւ կերպարներ եւ իրավիճակներ։

Անոր առակները թարգմանուած են աշխարհի բոլոր զարգացած ժողովուրդներու լեզուներով, բազմիցս հրատարակուած ու վերահրատարակուած են։

Իր առակներուն մէջ Լաֆոնթէն ստեղծած է առասպելական եւ երեւակայական աշխարհ մը, ուր կենդանիները օժտուած են խօսքով եւ կ՚ուսուցանեն մարդիկը։ Անոր ստեղծած պատմութիւնները, որոնք կը ներկայացնեն մարդուն բարոյական հիմնական գիծերը եւ կը քննադատեն, ծաղրի կ՚ենթարկեն ատոնք, մեծ իմաստով կը դատապարտեն իր ապրած ժամանակին խնդիրները: Մարդոց վարքագիծը ան ջանացած է ցոյց տալ կենդանիներուն միջոցով, եւ ինչպէս առակ ժանրին բնորոշ է՝ ընթերցողը կը մղէ դասեր քաղելու:

Լաֆոնթէնin կը վերագրուի մօտաւորապէս 248 առակ: Իր առակներու հերոսներուն նուիրուած են Ֆրանսայի մէջ արձաններ, այգիներու, դպրոցներու, մշակութային եւ այլ վայրերու մէջ դրուած են իր՝ գրողին արձանները՝ շրջապատուած առակին հերոսներով:

Լաֆոնթէնի առակներուն՝ 1644 թուականին հրատարակուած ժողովածուն, եկեղեցին 1703 թուականին ներառած է արգիլուած գիրքերու ցանկին մէջ, այս արգելքը գործած է ընդհուպ մինչեւ 1948 թուականը, որմէ ետք հանուած է:

## Թանգարանը
Գրողին թանգարանը կը գտնուի Ֆրանսայի հիւսիսային Շաթօ Թիէրի քաղաքին մէջ: Այդ տունին մէջ որոշ ժամանակ մը ապրած է գրողը, այնուհետեւ վաճառած 1676 թուականին, երբ 55 տարեկան էր, ապա շարունակած է իր կեանքը Փարիզ, ուր ալ մահացած է:

Թանգարանի հաւաքածոն հիմնականը կը պատմէ անոր ստեղծագործութիւններուն մասին: Յիշողութեան վայր մըն է, որ ճանապարհորդութիւն կ՚առաջարկէ ժամանակի եւ տարածութեան մէջ՝ բացայայտելու ֆրանսացի նշանաւոր գրողին ստեղծագործութիւնը:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Առակագիրներ
Ստորոգութիւն:Բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի գրողներ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Արմէն Ճիկարխանեան

**Արմէն Ճիկարխանեան** (), շարժանկարի եւ թատրոնի հայ նշանաւոր դերասան,  բեմադրիչ Խորհրդային Միութեան  ժողովրդական արթիստ։

## Կենսագրական գիծեր
Աւարտած է Երեւանի Ա. Չեխովի անուան միջնակարգ դպրոցը: 1953-54 թուականներում աշխատած է «Հայֆիլմ» շարժապատկերի սթիւտիոյին մէջ: 1954-58 թուականներուն սորված է Երեւանի գեղարուեստական-թատերական հիմնարկի դերասանական կաճառին մէջ` Վարդան Աճէմեանի, ապա` Արմէն Գուլակեանի արուեստանոցներուն մէջ:

Առաջին անգամ բեմ բարձրացած է 1955-ին` Երեւանի Կ. Ստանիսլավսկիի անուան ռուսական տրամաթիքական թատրոնին մէջ: 

1955-67 թուականներուն աշխատած է Երեւանի Կ. Ստանիսլավսկիի անուան ռուսական տրամաթիքական թատրոնին մէջ` իբրեւ դերասան:

1967-ին տեղափոխուած է Մոսկուայի Լենինեան կոմսոմոլի թատրոն: 1969-96 թուականներուն խաղցած է Մոսկուայի Վ. Մայակովսկիի անուան թատրոնին մէջ: 

Դերեր ստանձնած է բազմաթիւ ռուսական ֆիլմերու մէջ: 1979-ին Վլատիմիր Վիսոցքիի հետ խաղցած է «Հանդիպման վայրը փոխել չի կարելի» ժապաւէնին մէջ:

1981-ին նկարահանուած է ռուս-ֆրանսիական «Թեհրան 43» ժապաւէնին մէջ: 1996-էն ղեկավարած է Մոսկուայի տրամաթիքական թատրոնը: Նկարահանուած է աւելի քան 250 շարժանկարներու մէջ: 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ
Ստորոգութիւն:Երեւանի պատուաւոր քաղաքացիներ
Շամսուտտին Մոհամետ Հաֆեզ

**Շամսուտտին Մոհամետ Հաֆեզ** կամ **Հաֆէզ Շիրազեցի** (,), պարսիկ բանաստեղծ:

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Իրանի Շիրազ քաղաքը: Անոր ծննդեան ստոյգ թուականը յայտնի չէ: Այդ մասին ուսումնասիրողները տարբեր կարծիքներ յայտնած են:

Հաֆեզ ամուսնացած է եւ ունեցած` երկու որդիներ, որոնցմէ մէկը մահացած է 24  Դեկտեմբերի 1362-ին:

Հաֆեզը կեանքին մէջ միայն մէկ անգամ դուրս եկած է Շիրազէն եւ գացած է Եազտ քաղաք, բայց շատ կարճ ժամանակ ետք վերադարձած է Շիրազ:

Անգամ մըն ալ հրաւիրուած է Հնդկաստանի թագաւորին կողմէ, բայց հրաժարած է, որովհետեւ ճանապարհորդութիւնը ծովով պիտի ըլլար: Այս առիթներով Հաֆեզը գրած է ղազալներ, որոնք հետագային հիմք հանդիսացան անոր կենսագրութեան վերաբերող աւանդապատումներու:

Ըստ այդ աւանդապատումներէն մէկուն, Հաֆեզի հայրը` Պահաաուտտինը, իսկ, այլոց ըսածին համաձայն, Շամսուտտին, սպահանցի էր, երիտասարդ ժամանակ տեղափոխուած է Շիրազ եւ զբաղած` առեւտուրով:

Մահանալէն ետք ժառանգ ձգած է բաւական մեծ հարստութիւն, բայց աւագ որդիները ամբողջը վատնելով` Հաֆեզն ու իրենց մայրը կը ձգեն աղքատութեան մէջ:

Հօրը մահէն ետք Հաֆեզի մտած է փուռ` աշխատանքի: Ըստ աւանդութեան, փուռ մտնելով` ան իր ձեռք բերած դրամը բաժնած է երեք մասի. մէկ մասը տուած է մօրը, մէկ մասը իր ուսուցիչին` իբրեւ ուսման վարձ, իսկ երրորդ մասը` աղքատներուն:

Փուռին մէջ Հաֆեզը ստացած է նախնական կրթութիւն, ուր գոց սորված է «Ղուրան»ը եւ ժամանակակիցներուն կողմէն ստացած է «Հաֆեզ» (սորված) անունը։

Այն փուռը, ուր աշխատած է Հաֆեզ, եղած է Շիրազի բանաստեղծներու հաւաքատեղին: Այդտեղ բանաստեղծները կը վիճէին գրականութեան զանազան հարցերու շուրջ եւ կը կարդային իրենց ստեղծագործութիւնները:

Երիտասարդ Հաֆեզը այս «ակումբ»-ին մէջ կարդաղած է իր անդրանիկ ստեղծագործութիւնները, որոնք չափի եւ կշռոյթի տեսակետէն տակաւին թոյլ էին, ուստի բանաստեղծներուն կողմէ ենթարկուած են սուր ծաղրի:

Ան բանաստեղծի համբաւ ձեռք բերած է միայն 14-րդ դարու քառասունական թուականներէն ետք` շէյխ Ապու Իսհաքի թագաւորութեան ժամանակաշրջանին, մոնկոլական բռնատիրապետութեան ատեն:

## Հաֆեզի եւ Լենկ Թիմուրի աւանդապատումը
Աւանդապատումը կը խօսի մեծ բանաստեղծին կեանքին վերջին տարիներուն պատահած դէպքերէն մէկուն մասին` կապուած Լենկ Թիմուրի հետ:

1387 թուականին Կաղ Թիմուրը արշաւած է Շիրազի վրայ ու գրաւած է զայն: Երբ բռնակալը քաղաք կը մտած է, անոր մօտ բերած են աղքատի  հագուստներ հագած ծերունի Հաֆեզը, անոնց խօսակցութեան ժամանակ Հաֆեզը իր ղազալներէն երկտող մը արտասանած է։ Լենկ Թիմուր հաւնած է Հաֆեզին սրամտութիւնը եւ ներած է զինք: 

## Թաղումը
Կրօնաւորները Հաֆեզը անհաւատ կը համարէին, որովհետեւ անիկա իր ստեղծագործութիւններուն մէջ ծաղրանքի ենթարկած է զիրենք, ուստի զայն կարելի չէր թաղել մահմետականներուն հետ նոյն գերեզմանոցին մէջ:

Այդ պատճառով ժամանակակիցները առաջարկած են միջնադարեան սովորութիւն մը` վիճակ քաշել:

Հաֆեզի *ղազալ*ներէն կը քաղեն առանձին կտորներ եւ կը նետէն սափորի մէջ: Փոքրիկ մը սափորին մէջէն կը հանէ հետեւեալ տունը/ *պէյթ*ը.

Հաֆեզը կը թաղեն Ռուքնապատ (Մուսալլայի) գետի ափին վարդերու պարտէզին մէջ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Բանաստեղծներ ըստ իրենց ազգութեան
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Արձագանգ (թերթ, Նիկոսիա)

**Արձագանգ**, ամսաթերթ, լոյս կը տեսնէ 1995-էն, Նիկոսիոյի մէջ։ ՀՅԴ Ազատամարտ երիտասարդական կեդրոնի հրատարակութիւն։ Խմբագիր՝ Հ. Գէորգյան։

Կը լուսաբանէ հայաստանեան իրադարձութիւններ, գաղութին վերաբերող հրատապ խնդիրներ, պատանեկան եւ երիտասարդական հարցեր, մարզական լուրեր։ Կը տպագրուի կիպրահայ գրողներու եւ ուրիշներու գործեր։

Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ
Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Կիպրոսի հայկական ամբագրեր
Ազատ Խօսք (ամսագիր)

**Ազատ խօսք**, ամսագիր, ապա շաբաթաթերթ։ Լոյս տեսած 1901-ին, Փարիզ, 1902-1903, 1906-1908-ին՝ Ալեքսանտրիա։ Խմբագիր՝ Երուանդ Օտեան։ Քննադատած է եգիպտահայ կեանքի ստուերոտ կողմերը, խարազնած «ազգային ջոջերուն»։ Տպագրած է նաեւ արտասահմանեան լուրեր, տեղեկութիւններ Թուրքիոյ մէջ տիրող իրաւիճակին շուրջ։ Աշխատակցած են Արփիար Արփիարեանը, Մելքոն Կիւրճեանը, Վահան Թէքէեանը, Բ. Շահպազը եւ այլք։

1902-ին  լոյս տեսած են 5-9 տետրերը, 1903-ին՝ 10-րդը, 1906 -ին՝ 13-րդը, որմով եւ աւարտած է թերթի հին շրջանը։ 1906-էն վերածուած է երգիծական շաբաթաթերթի՝ նախկին ծաւալով։ 1908-ին հրատարակուած են վերջին 3 տետրերը։ Թերթի էջերուն մէջ Ե. Օտեանը խարազանած է եգիպտահայ ջոջերու քաղաքական դիմազրկութիւնը, դատապարտած այն ամէնը, որ հակասեր է հայ ժողովուրդին եւ ժողովրդավարութեան շահերուն։

## Տես նաեւ

* Ազատ Խօսք (օրաթերթ)

## Ծանօթագրութիւններ


Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ