open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Կարպիս Չափքան

**Կարպիս Չափքան** (1954, Պոլիս), Մարալ Երգի և Պարի Անսամպլի պարուոյց:

## Կենսագրութիւն
Կարպիս Չափքան 1954 թուականին Պոլսոյ Թաքսիմ թաղամասի մէջ ծնաւ: Որպէս նախակրթարան աւարտած է Էսաեան Վարժարանը: Ս. Յարութիւն Եկեղեցւոյ Լուսաւորիչ Երգչախումբի մէջ երգչախումբի անդամ եղած է: 1976 – 1977 թուականներու միջեւ անդամակցած է Էսայան Սանուց Միութեան Ժողովրդական Պարերու խումբին: 1977էն սկսեալ տարի մը Երաժշտութեան և Ժողովրդական Պարեր Միութեան (Միւզիք վէ Հալք Օյունլարը Տէրնէղի - Tr: Müzik ve Halk Oyunları Derneği) մէջ պարելու սկսաւ:

1980 թուականին, երբ Մարալ Երգի և Պարի Անսամպլը հիմնուեցաւ, հոն պարելու սկսաւ որպէս կամաւոր: Նոյն տարուան մէջ ամուսնացաւ Իրիս Չափքանի (այժմու Մարալ Երգի և Պարի Անսամպլի Պարուսոյց) հետ: 1981-ին Լեռնա անուն դուստրի մը հայրը եղաւ։ 1983 – 1985 թուականներու միջեւ Մարալ Երգի և Պարի Անսամպլի օգնական պարուսոյցը եղաւ։ 1992 թուականին ընտրուեցաւ Էսաեան Սանուց Միութեան վարչութեան անդամ և այդ թուականէն սկսեալ Մարալ Երգի և Պառի Անսամպի պարողները իր ամուսնոյն և իր ընկերներուն օգնութեամբ ներկայացումներու պատրաստեց:

Մարալ Երգի և Պարի Անսապմլի 20 և 25 ամեակները տօնելու, համերգներ պատրաստելու պատիւը ունեցաւ: Վերջին տարիներուն իր պարագրութիւններովը պարախումբին ոճը փոխեց: 2005-ի Յունիս ամսուան մէջ Հայաստանի Կայանէ Պալէի Պոլսոյ համերգներուն Մարալ Երգի և Պարի Անսամպլի 35 պարողներով մասնակցեցաւ: 2006 տարուան Փետրուարին Հայաստանի Պարի Պետական Անսամպլին հետ Մարալ Երգի և Պարի Անսամպլը միասին Պոլսեցի արուեստասէրներուն համերգ մը ներկայացուցին: Իր ամենամեծ երազն էր այդ պարախումբին հետ նոյն բեմի վրայ պարել: Մարալ Ե. և Պ. Ա.ի հետ Երեւանի մէջ կազմակերպուող Մէկ Ազգ Մէկ Մշակոյթ փառատօնին մասնակցեցաւ: Մարալ Երգի և Պարի Անսամպլը 30 ամեակը երկու համերգներով տօնեց: 2011-ի Օգոստոսին մասնակցեցաւ «5-րդ Համահայկական Խաղեր» և Ալեքսանտր Սփենտիարեան օփերայի շէնքի մէջ ԻսթանպուլԼոյս անուն ծրագիր մը ցուցադրեց:

30 Յունուար 2013-ին Պոլսոյ Շիշլի թաղամասի Քէնթ Մշակութային Կեդրոնին բացման արարողութեան, պարախումբը պատրաստեց: Կարպիս Չափքան, Սփիւռքի նախարարուհի՝ Հրանոյշ Յակոբեանէն պատուօգիր մը, ոսկեայ մետայլ մը և Վանուշ Խանամիրեան, որպէս պարարուեստի ուսումնարանի տնորէն տիփլօմ մը ստացաւ: Մարալ Երգի և Պարի Անսամպլի 35ամեակի առթիւ կազմակերպուեցաւ երկու համերգներ: 2015-ի Մարտին Կարպիս Չափքան, Սամաթիոյ Ս. Գէորգ Եկեղեցւոյ մէջ ստացաւ Կոստանդնուպոլսոյ Հայոց Պատրիարքութեան «Օրմանեան» շքանշանը: Մարալ Երգի և Պարի Անսամպլը պատրաստեց համերգի մը, որ պիտի ներկայացուէր Հայաստանի Պարի Պետական Անսամպլին հետ 2016-ի Ապրիլի 28-ին:

## Ծանօթագրութիւններ
Կարս

**Կարս** (նաեւ՝ ***Ղարս*** (), քաղաք Թուրքիոյ արեւելեան մասին մէջ՝ պատմական Արեւմտեան Հայաստանի, Կարս նահանգին մայրաքաղաքը։

Հինէն ի վեր Վանանդի նշանաւոր նախարարական տան աթոռանիստն էր անիկա: Կարսի ապստամբ իշխանէն Բագրատունիները կը խլեն անոր տիրած շրջանները` ներառեալ աթոռանիստ Կարսը: Աշոտ Երկաթին (914-928) մահէն ետք, Աբաս թագաւորը (928-953), որ Կարսի կառավարիչն էր, չի տեղափոխուիր Շիրակաւան, այլ՝ մնալով Կարսի մէջ, զայն կը հռչակէ մայրաքաղաք: Թագաւորական պալատներն ու այլ շինութիւնները միջնաբերդին մէջ էին: Աբաս Կարսագետի ափին կը կառուցէ նաեւ Ս. Առաքելոց մայր եկեղեցին: Երբ Աշոտ Ողորմած արքան (953-977) մայրաքաղաքը 961-ին կը փոխադրէ Անի, անոր եղբայրը՝ Մուշեղ Բագրատունին, ինքզինք կը հռչակէ Կարսի թագաւոր: Թագաւորութեան անկումը նշուած է 1065-ին սելճուք-թուրքերու անընդհատ արշաւանքները Գագիկ Կարսեցի արքան կը հարկադրեն քաղաքը եւ շրջակայ տարածքները յանձնել Բիւզանդիոնին եւ տեղափոխուիլ Կապադովկիա:

Կարսը արհեստագործութեան եւ առեւտուրի մեծ կեդրոն էր, ունէր ամրակուռ բերդ, որ աւերուած է 1877-1878 թուականներուն ռուս-թրքական պատերազմի ատեն: 1828-ին ռուսերը կը գրաւեն Կարսը, սակայն 1921-ին զայն կրկին կը յանձնեն Թուրքիոյ։  

## Բնակչութիւն

## Մօտ քաղաքներ
Կարսի մօտ քաղաքներն են.
*  Գանձակ, Ատրպէյճան
*  Վեզել, Գերմանիա
*  Քութայիս, Վրաստան
*  Կիրքենես, Նորվեկիա
*  Պուրսա, Թուրքիա
*  Էտիրնէ, Թուրքիա

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ քաղաքներ
Կարօ Թիւթիւնճեան

**Կարօ Թիւթիւնճեան**, Հ.Մ.Ը.Մ.-ի ղեկավար դէմքերէն մէկն է։ Ծնած է 1943-ին, Հալէպ։

## Կենսագրութիւն
Կարօ Թիւթիւնճեան Հ.Մ.Ը.Մ.ի սկաուտական շարքերուն կ՚անդամակցի 1956-ին։ Պէյրութ փոխադրուելէ ետք, 1966-1982, մաս կը կազմէ Հ.Մ.Ը.Մ.ի Լիբանանի Շրջանային Սկաուտական Խորհուրդին, իբրեւ քարտուղար, ապա՝ ատենապետ։ 1983-ին կ՚ընտրուի Հ.Մ.Ը.Մ.ի Կեդրոնական Վարչութեան անդամ եւ այնուհետեւ կը վերընտրուի երեք անգամ, մինչեւ 1999, 16 տարի ձեռնհասօրէն վարելով իր պաշտօնը։ 2003-ին, միութեան 8-րդ Պատգամաւորական Ժողովին, չորս տարուան շրջանի մը համար ան դարձեալ կ՚ընտրուի Կեդրոնական Վարչութեան անդամ, սակայն անակնկալ մահը՝ 16 Յունուար 2006-ին, պատճառ կը դառնայ որ ան չկարենայ ամբողջացնել իր պաշտօնավարութեան շրջանը։

## Գրական գործունէութիւն
Կարօ Թիւթիւնճեան 1979-1980 եղած է գլխաւոր խմբագիրը Հ.Մ.Ը.Մ.ի Լիբանանի Շրջանային Սկաուտական Խորհուրդի «Հայ Սկաուտ» թերթին։ Այնուհետեւ ան իր ներդրումը ունեցած է միութեան «Մարզիկ» պաշտօնաթերթի խմբագրական եւ վարչական աշխատանքներուն։ Հրատարակած է երկու գիրք. «Հ.Մ.Ը.Մ.ի գաղափարաբանութիւնը» եւ «Հ.Մ.Ը.Մ. եւ ազգային դէմքեր»։

## Շքանշաններ
Լիբանանի սկաուտութեան վերելքին իր ունեցած նպաստին համար, 2003-ին Կարօ Թիւթիւնճեան կը պարգեւատրուի Լիբանանի սկաուտական ֆետերասիոնին կողմէ։ Յետմահու, ան կ՚արժանանայ Հ.Մ.Ը.Մ.ի բարձրագոյն՝ «Արժանեաց» շքանշանին։

## Աղբյուրներ
Ազդակ օրաթերթ 2003
Կարօ Ղաֆադարեան

**Կարօ Ղաֆադարեան** (), պատմաբան, բանասէր եւ արձանագրագէտ:

## Կենսագրութիւն
Ծննդավայրի միջնակարգ դպրոցը աւարտելէ ետք, 1927-ին կը մտնէ Երեւանի պետական համալսարանը, որպէս պատմութեան ուսանող:1931-ին համալսարանական ուսումը աւարտելէ ետք Կ.Ղաֆադարեան կը նշանակուի էջմիածինի Ձեռագրատուն-Մատենադարանի դիտական աշխատող: 1932-ին կը տեղափոխուի ՀՍՍՀ-ի մշակոյթի պատմութեան հիմնարկի, ուր իր ամբողջ ժամանակը կը տրամադրէ Հայաստանի պատմադիկան յուշարձաններու ուսումնասիրութեան:

1940-1965 թուականներուն Կ.Ղաֆադարեան կը ստանձնէ Հայաստանի Պետական Պատմական Թանգարանի վարիչի պաշտօնը:Ամբողջ երեսուն տարի, սկսած 1946-էն կը ղեկաւարէ Դուինի ղեկումներուն աշխատանքը, եւ սկսած 1960-ի Փետրուարէն, մինչեւ իր մահը, կը գլխաւորէ ՀՍՍՀ-ի Գիտութիւններու Ակադեմեայի հնագիտութեան եւ ազգագրութեան հիմնարկի հին եւ միջնադարեան հնագիտութեան բաժինը, իսկ վերջինս երկու մասի բաժնուելէ ետք ՝ Միջնադարեան հնագիտութեան բաժնի աշխատանքները:

19??-էն մինչեւ իր մահը, ան նաեւ անդամ է Պատմա-Բանասիրական Հանդէս-ի խմբագրական կողմին:

## Պարգեւներ, շքանաշաններ
Իր երկարամեայ անբասիր, հաւատաւոր եւ բազմաբեղուն աշխատանքին որպէս գնահատնք, Կ. Ղաֆադարեան կը պարգեւատրուի «Աշխատանքային Կարմիր Դրօշ»ի եւ «Պատուոյ Նշան»ի շքանշաններով, իսկ 1975-ին Ակադեմիայի բարձրագոյն գնահատականին՝ «Մեծարման Գիր»ին:

## Հրատարակչական
Կ. Ղաֆադարեանի խմբագրութեամբ, ու մասնաւոր ջանքերով, 1942 եւ 1948 թուականներուն յաջորդականօրէն լոյս կը տեսնեն հայ ճարտարապետութեան մեծավաստակ ուսումնասիրող՝ Թորոս Թորոմանեանի «Նիւթեր Հայ Ճարտարապետութեան Պատմութեան» մեծածաւալ հատորները:

Կ.Ղաֆադարեան կը մահանայ 1976-ի Սեպտեմբերի 20-ին:

## Աշխատասիրութիւններ
Հայկական ճարտարապետութեան, հայերէն վիմագիր արձանագրութիւններու, հնագիտութեան եւ ընդհանրապէս Հայագիտութեան նուիրուած իր մի քանի տասնեակ դիտական յօտուածներէն անկախ, առանձին հատորներով լոյս կը տեսնեն Կ. Ղաֆաթարեանի հետեւեալ աշխատասիրութիւնները. ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԳՐԻ ՍԿԶԲՆԱԿԱՆ ՏԵՍԱԿՆԵՐԸ, (Երեւան,1939), ԱԼՔԻՄԵԱՆ ՊԱՏՄԱԿԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ (Երեւան, 1940), ՅՈՎՀԱՆՆԱՒԱՆՔԸ ԵՒ ՆՐԱ ԱՐՁԱՆԱԳՐՈՒԹԻՆՆԵՐԸ (Երեւան, 1948), ԴՈՒԻՆ ՔԱՂԱՔԸ ԵՒ ՆՐԱ ՊԵՂՈՒՄՆԵՐԸ (Երեւան, 1957), ՍԱՆԱՀԻՆ ՎԱՆՔԸ ԵՒ ՆՐԱ ԱՐՁԱՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ (Երեւան, 1959), ՀԱՂԲԱՏ ՃԱՐՏԱՐԱՊԵՏԱԿԱՆ ԿԱՌՈՒՑՈՒԱԾՔՆԵՐԸ ԵՒ ՎԻՄԱԿԱՆ ԱՐՁԱՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ (Երեւան,1963):

## Աղբիւրներ
* Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս, Պէյրութ 1977, էջ 360-361

Ստորոգութիւն:ԵՊՀ շրջանաւարտներ
Ստորոգութիւն:Հայ պատմագէտներ
Ստորոգութիւն:Հայ հնագէտներ
Ստորոգութիւն:20 Ապրիլի ծնածներ
Կարօ Փայլան

**Կարօ Փայլան** (), հայազգի թուրքիացի քաղաքական գործիչ, Թուրքիոյ խորհրդարանի պատգամաւոր։ Սթամպուլի Եշիլգիւղ թաղամասին մէջ գտնուող հայկական նախակրթարանի հիմնադիր ներկայացուցիչն է։ 2015 թուականի ամրան խորհրդարանական ընտրութիւններուն յաղթելով՝ 3 հայերու հետ անցած է Թուրքիոյ խորհրդարան։

## Գործունէութիւն
Կարօ Փայլանը ծագումով Մալաթիայէն է։ Աւարտած է Սթամպուլի Համալսարանի պիզնէսի կառավարման մասը։ Երկար տարիներ աշխատած է Եշիլգիւղի հայկական դպրոցին մէջ։ Որպէս քրտամէտ Ժողովուրդներու Ժողովրդավարական Կուսակցութեան ներկայացուցիչ՝ ընտրուած է Թուրքիոյ Խորհրդարանի անդամ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ քաղաքական գործիչներ
Ստորոգութիւն:3 Հոկտեմբերի ծնունդներ
Կարօ Փօլատեան

**Կարօ (Կարապետ) Փօլատեան** (), ֆրանսահայ գրող, վիպագիր, հայ գրականութեան զրուցագիր։

## Կենսագրութիւն
Կարօ Փօլատեան ծնած է Մարաշ, զէյթունցի հօրմէ ու մօրմէ։ Մանուկ հասակին ապրած է Մեծ Եղեռնը, հասնելով մինչեւ Տէր Զօր: Հրաշքով փրկուած ու ապաստանած է Սուրիա։ 1921-1925ին յաճախած է Հալէպի «Հայկազեան» վարժարանը: Երկրորդական ուսումը ստացած է նոյն քաղաքի Ֆրանչիսկեաններու գոլէճին մէջ եւ 1929ին մեկնած է Ատիս-Ապապա (Եթովպիա) իբրեւ ուսուցիչ։

1931-ին հաստատուած է Ֆրանսա՝ Մարսէյլ, ուր չորս տարի երկրաչափական բարձրագոյն վարժարանի ընթացքին հետեւած է։

1963-1971 Փօլատեան դարձեալ մեկնած է Եթովպիա՝ իբրեւ տնօրէն Ազգ. Գէորգով վարժարանին։ Հոն գոյութիւն ունէր 1200 հոգինոց փոքրաթիւ գաղութ մը ու դպրոցին աշակերտութիւնն ալ կը հաշուէր 150 երեխայ:

###### Գործեր

* «Արեւելքի տղաքը» - Վէպ
* «Կը Հրաժարիմ հայութենէ» - Վէպ
* «Արծիւները անապատին մէջ»
* «Վերադարձը»
* «Կրակէ շապիկը» 
* «Լոյսերը»
* Զրոյց-ներու շարք

Փօլատեան Եղած է առաջիններէն, որոնք սփիւռքեան իրականութիւնը սեւեռումի առարկայ դարձուցած են1946-ին հրատարակուած իր «Արեւելքի տղաքը» վէպով, ապա նաեւ «Կը հրաժարիմ հայութենէ» (1949, երկուքն ալ վերատպուած են Պէյրութ, 1978), «Արծիւները անապատին մէջ» (1958), «Վերադարձը», «Կրակէ շապիկը» եւ «Լոյսերը» անուն վիպակներով, պատմուածքներով եւ քերթուածներով։ Բանաստեղծական շնչերակը միշտ կենդանի եղած է իր պատումին մէջ՝ վիպական կառոյց ունեցող ամէնէն առարկայական էջերուն իսկ տալով հաղորդականութիւն, ջերմ ու ընտանի շունչ մը։

Ամբողջական իր գործը, վերոյիշեալ հատորներէն զատ, կ'ընդգրկէ «Զրոյց» խորագրուած հատորներու շարք մը (Ա.-Զ. հատորներ), ինչպէս նաեւ «Հայկական Սփիւռքը իր դերակատարներով» (1973) աշխատասիրութիւնը, որոնց մէջ տեսակցութիւններու եւ կեանքի ու գործի պատկերացումներու ճամբով կը վերծանուին հանրային դէմքեր ու գործունէութիւններ, ձգտումներ եւ հոսանքներ։

Հրատարակելի մնացած են «Որդիք Որոտման» վէպը եւ «Եօթը պատմուածք»։

Փօլատեան 1982 թուականին լոյս ընծայած է «Արդարութեան ասպետներ» խորագրով թատերախաղը, որ թատերականացումն է իր «կրակէ շապիկը» վէպին:

Մարսէյլի հայութիւնը 1979-ին նշած է Փօլատեանի գրական քառասնամեայ գործունէութեան յոբելեանը։

## Կարօ Փոլատեանի մասին

## Տե՛ս Նաեւ

* Նիկողոս Սարաֆեան
* Շահան Շահնուր
* Զարեհ Որբունի

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ

* Մինաս Թէօլեօլեան, Դար մը գրականութիւն, Բ․ հատոր, Պոսթոն, 1978։

Ստորոգութիւն:21 Մայիսի մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Օհան Կարօ

**Օհան Կարօ** (**Յովհաննէս Կարապետեան,** ), գրող եւ հանրային գործիչ:

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Վասպուրական, պատմական Ռշտունիք գաւառի Նոր Գիւղը:

Գիւղին նախակրթարանը աւարտելէ ետք, բրուտի աշկերտ դարձած է: Ուսումնատենչ եւ ընդունակ պատանի մը ըլլալով, ընդունուած է Աղթամարի միջնակարգ վարժարանը, որուն ընթացքը բոլորելէ ետք կը նուիրուի ուսուցչութեան: Պատանութենէ մինչեւ երիտասարդութիւն, Օհան Կարօ իր մասնակցութիւնը բերած է հանրային մեր բոլոր գործունէութիւններուն: Մինչեւ 1915 ուսուցչական պաշտօն վարած է Հայոց Ձորի եւ Կարկառի մէջ։ 

Ա. Աշխարհամարտին սկիզբը, Կովկաս անցած է ու իբրեւ կամաւոր մաս կազմած է Քեռիի խումբին մինչեւ նահանջը։ 1916-ին կրկին վերադարձած է Վան եւ կը նուիրուի ուսուցչական, կուսակցական եւ հանրային գործունէութեան։ Իր սրտին ու հոգիին մօտիկ եղած են միշտ որբերը, թշուառները, ու իր ժողովուրդը մանաւանդ՝ որուն հանդէպ պաշտամունք ունեցած է միշտ, մանուկի անշահագործութեամբ։ 1920-ի դէպքերէն ետք, Երեւանէն կ'անցնի Պարսկաստան, ուրկէ Փարիզ: Այստեղ եւս, Օհան Կարօ մաս կը կազմէ, յաջորդաբար, գրական զանազան խմբակցութիւններու, մասնաւորաբար «Նահատակ Գրագէտներու Բարեկամներ» ընկերակցութեան։

Մահացած է աղիքներու հիւծախտէ, 27 Ապրիլ 1933-ին:

## Երկեր
Օհան Կարոյի արձակներն ու քերթուածները ցրուած են զանազան թերթերու, մասնաւորաբար «Կեանք եւ Արուեստ», «Հանրագիտակ», «Յունահայ» եւ «Տաթեւ» տարեգիրքերուն, ինչպէս նաեւ «Նաւասարդ», «Երկունք» եւ «Ազդարար» պարբերականներուն եւ օրաթերթերուն մէջ։

Լեզուական նախնականութիւն մը կայ իր էջերուն մէջ, որոնք սակայն մանկութեան եւ երիտասարդութեան իր օրերու ապրումները բաբախուն կերպով կը փոխանցեն ընթերցողին, բարքերու եւ ազգագրական ծանօթութիւններու մթերքով մը։ Կեանքի տարբեր պայմաններու եւ միջավայրի մէջ, գրելու իր ընդունակութիւնները հաւանօրէն աւելի զարգանային։ Գրական իր վաստակը աւելի հանրային մարդն է, որ ցայտուն կը դարձնէ իր հոգին: Հայրենական իրականութեան եւ ժողովուրդին հանդէպ զգայուն հոգին ներշնչուած է «Խրիմեաններ»ու եւ «Սրուանձեանցներ»ու գործերէն։

Թարգմանական էջեր ունի՝ քրտական բանաստեղծութիւններէ:

## Ծանօթագրութիուններ
Կարօտ Մկրտչեան

**Կարօտ Մկրտչեան** (), Արցախեան ազատամարտի մասնակից, ՀՅԴ-ի անդամ, Պռոշեանի դաշնակցական ջոկատներու ընդհանուր հրամանատար, «ԼՂՀ մարտական  խաչ 1 աստիճանի շքանշան, ՀՀ Մարտական խաչ երկրորդ» աստիճանի շքանշանի ասպետ։

## Կենսագրութիւն
Պատանի տարիքին, իր ծնողքին հետ կը հաստատուի հայրենիք։ Կ'ուսանի փոլիթեքնիք հիմնարկին մէջ։ ՀՅԴ շարքերուն կը միանայ 1990-ին։

## Կենսագրութիւն
Կարօտը ծնած է 1964 թ. Փետրուարի 19-ին Սուրիա: Մեկ տարի անց՝ 1965 թ Դեկտեմբեր 22֊ին իր ընտանիքը գաղթած է Հայաստան։ 4 զաւակ ունէին, Կարօտը՝ 3֊րդ զաւակն էր։ Հայրենասիրական ոգիով դաստիարակուած Կարօտը հասակ առած է Պռոշեան գիւղին մէջ։ Պատանի տարիքին զբաղած է ըմբշամարտով։ Պռոշեանի միջնակարգ դպրոցը աւարտելէն յետոյ ընդունուած է փոլիթեքնիքական համալսարան։ 

1982-1983 ուսումնական տարեշրջանին, աւարտելով առաջին գուրսը, կը զորակոչուի խորհրդային միութեան բանակ։ 

1983-1985 թթ. ծառայած է խորհրդային միութեան բանակին մէջ։ Բանակէն վերադարձած է բազմաթիւ շնորհակալագրերով ու պատւոյ գիրերով։ 

1985-1989 թթ. շարունակած է ուսումը փոլիթեքնիքական համալսարանին մէջ։ 

1989 թ. աւարտած է համալսարանը «Մեքենաշինութեան արհեստագիտութիւն, մետաղահատ հաստոցներ եւ գործիքներ» մասնագիտութեամբ՝ ստանալով Ինժեներ - մեքանիքի որակաւորում։ 

1988 թ. սկսեալ արցախեան ազատամարտի առաջատարներէն մէկն էր եւ ուսանողներու շրջանին մէջ կը կատարէր լայնածաւալ քարոզչական աշխատանք։

## Մարտական Գործունէութիւն
Արցախեան պայքարի առաջին իսկ օրերուն՝ իր բնակած Պռոշեան աւանի գաղափարակից ընկերներուն հետ մասնակից դարձաւ Հայաստանի սահմանամերձ շրջաններուն ու Ղարաբաղի պաշտպանութեան։ Գետաշէն, Բերդաձոր, Հադրութ: Այս ուղին ի վերջոյ կը շարունակուի մինչեւ Շահումեան, երբ 1991-ին գարնան Գետաշէնի եւ Շահումեանի մէջ կը սկսի ռուսական բանակի եւ ատրպէյճանական ՕՄՈՆ-ի «Օղակ» գործողութիւնը։

Կարօտի հրամանատարութեամբ պռոշեանցիներուն ջոկատը հերոսաբար կը դիմադրէ թիւով գերակշիռ ոսոխին, մինչեւ ուժերը տեղի տան եւ ջոկատի հրամանատարը անհետանայ անտառին մէջ։ Մինչ այս օրս անյայտ է հերոսի ճակատագիրը:

19 Մարտ 2014-ին, անհետացած ազատամարտիկներու հարազատներու միութեան թանգարանին մէջ կը նշուի «Մարտական խաչ» առաջին եւ երկրորդ աստիճանի շքանշաններու ասպետ Կարօտ Մկրտչեանի ծննդեան 50-ամեակը:

## Կարօտի խօսքերէն

Իր խօսքը աւելի համոզիչ ու ազդեցիկ դարձնելու եւ ընկերներուն առաւելագոյնս վճռականութիւն ու հաստատակամութիւն հաղորդելու նկատառումով կ'աւելցնէ.

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
*Ազդակ օրաթերթ, 20 Փետրուար 1998- բացառիկ, Պէյրութ։

## Արտաքին յղումներ
* ՀՅԴ-ԶՈՄ-ի Պատանեկան Ճամբարները Հայաստանի Եւ Արցախի Մէջ:

Ստորոգութիւն:Հայ ազատամարտիկներ
Ստորոգութիւն:19 Փետրուարի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1962 ծնունդներ
Կարօ Աբրահամեան

**Կարօ Աբրահամեան**, մատենագէտ եւ բանասէր։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Իսթանպուլ։ Նախակրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին, իսկ երկրորդական եւ համալսարանական ուսումը Պէյրութի մէջ։ Մասնագիտացած է առեւտրական վարչագիտութեան եւ տնտեսագիտական պատմութեան ճիւղերուն մէջ։

Աշխատակցած է Իսթանպուլահայ եւ Պէյրութահայ մամուլին, գրականագիտական, մատենագիտական, բանասիրական եւ թարգմանական յօդուածներով։

Աշխատակցած է Մարմարա, Զարթօնք, Արարատ օրաթերթերուն, Շիրակ, Բագին, Ջանասէր, Դիտակ ամսաթերթերուն. Հայկազեան Հայագիտական հանդէսին եւ Հասկ Հայագիտական Տարեգիրքին։

### Խմբագրական աշխատանքով աջակցած է
* *Շիրակ* գրական ամսաթերթի Զարեհ Խրախունիի նուիրուած բացառիկ համարին (Շիրակ ԽԱ. Տարի, թիւ 4-6, Ապրիլ-Յունիս 1997)։
* Լեւոն Վարդանի Արեւմտահայութիւնը Տնտեսական Յարաբերութիւններու ճամբուն Վրայ (Պէյրութ, 1998)։
* «Արաս Հրատարակչատուն»ի հրատարակած Գէորգ Բամպուքճեանի թրքերէն լեզուով ամբողջական գործերուն Ա., Բ. եւ Դ. հատորներուն (Իսթանպուլ, 2002-2003)։
## Հրատարակուած գործեր
 
### Բանասիրական-մատենագիտական աշխատանք
* «Վաղահաս Ու Անփոխարինելի Կորուստ Մը՝ Գէորգ Բամպուքճեան (1923-1996)» - առանձնատիպ՝ Հասկ Հայագիտական Տարեգիրքի) (Է.-Ը. տարի, 1995-1996)։
* «Մատենագիտական ցանկ Լեւոն Վարդանի առանձին հատորով լոյս տեսած գործերուն եւ պատմաբանասիրական յօդուածներուն» - առանձնատիպ՝ Հայկազեան Հայագիտական Հանդէսի (ԺՆ. տարի, 1998)։
### խմբագրական աշխատանք
* Լեւոն Վարդանի Հարկերը Օսմանեան Եւ Պարսկական Կայսրութիւններուն Մէջ. ԺԵ.-Ի. Դար. Ա. հատոր. Ա.-Ի. - Երեւան, 2004։

## Աղբիւրներ
* Ժամանակակից Իսթանպուլահայ Գրողներ, Կարօ Աբրահամեան, Ա. հատոր, Անթիլիաս 2004, էջ 554։

## Արտաքին յղումներ
* «Ժամանակակից Իսթանպուլահայ գրողներ» գործի Ա. հատորին հրատարակման առիթով ընթերցման հանդիպում (Պէյրութ): 

Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ
Ստորոգութիւն:Հայ մատենագէտներ
Կաւ

400px|մինի|աջից|Կաւ
**Կաւ**, կերպընկալութեամբ օժտուած նստուածքային ապար, որուն մէջ կը գերակշռեն 0, 01 մմ.-էն փոքր մասնիկները։

## Յատկութիւններ
Կերպընկալութիւնը կաւի՝ ջուրի հետ ձեւընկալ զանգուած առաջացնելու յատկութիւնն է։ Այդ զանգուածը կը պահպանէ ճնշման տակ իրեն հաղորդած ցանկացած ձեւը, իսկ թրծումէն յետոյ՝ կը ստանայ քարի ամրութիւն։ Կաւի քիմիական գլխաւոր բաղադրամասերն են՝ SiO2 (30-70%), AI2O3 (10-40%) եւ H2O (5-10%), երկրորդականները՝ TiO2, Fe2O3, FeO, MnO, MgO եւ այլն։ Կաւի բաղադրութեան մէջ կարեւոր դեր կը խաղան կաւային հանգային՝ կաոլինիտը, մոնտմորիլոնիտը, հիդրոփայլարները։ Խառնուրդներու մեծ պարունակութեան դէպքին մէջ, կաւը կը փոխակերպուի նստուածքային այլ ապարներու՝ աւազակաւերու, մերգելներու։ Կաւը եւ կաւային թերթաքարերը կը կազմեն երկրակեղեւի նստաուծքային բոլոր ապարներու կէսէն աւելին։

## Առաջացում
Կաւը կ'առաջանայ սիլիկատային տարբեր ապարներու հողմահարումէն, հողմահարման նիւթերու՝ ջրաւազաններուն մէջ վերանստեցման ճանապարհով (լճային եւ ծովային կաւ), ջրահոսքերու հուներուն մէջ՝ (ալիւուիալ, պրոլիւուիալ կաւ) եւ սառցադաշտերու միջոցով (մորէնային կաւ)։ Կաւը ունի գործնական խոշոր նշանակութիւն (կ'օգտագործուի թուղթի, ռետինի, կերպընկալի, օծանելիքի արտադրութեան մէջ, մետալուրգիային մէջ, արդիւնաբերութեան այլ ճիւղերուն մէջ) եւ արդիւնահանուած է շատ մեծ քանակութեամբ։

## Օգտագործում
Կաւէն կ'արտադրուին կոպիտ խեցեգործական իրեր (ամանեղեն, խողովակներ, աղիւս, կղմինտր եւ այլն), պլաստիկ տեսակներէն՝ անոթներ, արձանիկներ, քանդակներու բնօրինակներ, որոնք կամ կը կտրուին այլ նիւթով (պրոնզ, մարմար, պազալտ, ճենապակի եւ այլն), կամ թրծուած։

Կաւի փափկութիւնը քանդակագործին հնարաւորութիւն կ'ընձեռնէ հասնելու արտայայտչականութեան բազմազանութեան։ Ըստ կարեւորութեան, կազմութեան եւ թեքնիք պահանջներու  առանձնացուած է կաւի չորս խումբ՝ կոպիտ-սերամիկական, հրակաւ եւ դժուարահալ, կաոլիններ, մոնտմորիլոնիտային։

## Տարածուածութիւն
Հանքավայրեր կան Ուքրանիոյմէջ, Ուրալի, Ղրիմի, Ազրպէյճանի, Վրաստանի, Մեծն Բրիտանիոյ, Չինաստանի, Գերմանիոյ, ԱՄՆ-ի, Իտալիոյմէջ եւ այլն։ Հայաստանի մէջ լայնօրէն տարածուած են կաւի տարբեր տեսակներ։

ՀՀ-ի մէջ տարածուած են կաւի տարբեր տեսակներ։ Յայտնի են Նոյեմբերեանի բենթոնիտային կաւերու ու ցեոլիթներու հանքավայրը, Սարիգիւղի բենթոնիտային կաւերու հանքավայրը եւ այլն:

## Արտաքին յղումներ

* կաւի մասին յօդուածներ GeoWiki կայքին մէջ 

## Տե՛ս նաեւ
* Խեցեգործութիւն

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Նիւթեր
Կաւկասիձեներ

**Կաւկասիձեներ** (վրաց.՝ კავკასიძები; ռուս.՝ Кавкасидзе), աւելի ուշ՝ Կաւկասիձեւներ (Кавкасидзевы), վրաց-ռուսական ազնուականական տոհմ, որ հիմնադրուած է վրացի ազնուական Եփրեմ Կալատոզիշվիլիի կողմէ, որ կ՝ուղեկցէր վրաց թագաժառանգ Բաքարին՝ 1724 թուականին վերջինիս Ռուսաստան արտաքսման ժամանակ։

Կալատոզիշվիլիներու ընտանիքը Վրաստանի մէջ յայտնի էր 15-րդ դարէն, եւ կը յիշատակուին որպէս արքունի ազնաւուրներ, այսինքն՝ մանր կալուածատէրներ, որ կը գտնուէին արքայի անմիջական վասալական իշխանութեան ներքեւ։ Արտաքսման տարիներուն անոնք կը ստանան իշխանի տիտղոս եւ կը կոչուին Կաւկասիձեներ։ 1741 թուականին ընտանիքը կ'ընդունի ռուսական գերիշխանութիւնը ու տոհմական կալուած կը ստանայ Չեռնիգովի նահանգին մէջ։

Կաւկասիձեների տոհմը պէտք չէ շփոթել միջնադարեան Վրաստանի մէջ գոյութիւն ունեցած Կաւկասիձէ ընտանիքին հետ, որ ապրած է Տայքի կիւրոպաղատութեան մէջ 11-15-րդ դարերուն։ Անոնց իշխանութեան ներքեւ կը գտնուէր Օխտա եկեղեցին, իսկ անոնց աւերուած ամրոցի աւերակները մինչեւ այս օրս պահպանուած են եւ կը գտնուին արեւելեան Թուրքիոյ մէջ։

## Ծանօթագրութիւններ
Կափարիչ (Պզտիկ Ծածկոց)

**Պզտիկ ծածկոցը** Ս. Պատարագի սկիհին ծածկոցին տակ դրուող քառակուսի կափարիչ մըն է: Արեւմտեան ծէսէն քաղուած սովորութիւն մըն է: Լատին եկեղեցուոյ մօտ վուշէ շինուած կ՛ըլլայ, իսկ արեւելեան Եկեղեցիներու մօտ՝ բամպակէ, վուշէ կամ մետաքսէ եւ այլազան գոյներով: Կրնայ ըլլալ քառակուսի կամ կլորակ: Քահանան անով կը ծածկէ սկիհը թռչող մժեղներուն դէմ: Կարգ մը արեւելեան Եկեղեցիներու մօտ երկրորդ կափարիչ-զարդ մը կը գործածուի՝ մաղզման հովէն պատսպարելու համար:

## Աղբիւր
**Աւետաբեր*, 1997, Պէյրութ, Լիբանան
Կեդրոն (Երեւանի վարչական շրջան)

**Կեդրոն**, Հայաստանի Հանրապետութեան մայրաքաղաք Երեւանի վարչական շրջաններէն մէկը։ Ան կ'ընդգրկէ քաղաքի կեդրոնական մասը, ուր մեծամասնութեամբ կը գտնուին առեւտրական կեդրոններ, զուարճանքի համար նախատեսուած վայրեր եւ այլն։

1 Յունուար 2013-ի տուեալներով վարչական շրջանի բնակչութիւնը կը կազմէ 126.000 մարդ։

Կեդրոն վարչական շրջանը ընդհանուր սահմաններ ունի՝ Աջափնեակ, Արաբկիր, Էրեբունի, Մալաթիա-Սեբաստիա, Նոր Նորք, Նորք-Մարաշ, Շէնգաւիթ եւ Քանաքեռ-Զէյթուն վարչական շրջաններու հետ։

Շրջանը բաժնուած է 6 թաղամասերէ՝ Փոքր Կեդրոն, Նորագիւղ, Նոր Կիլիկիա, Այգեստան, Կոնտ եւ Ձորագիւղ։ Հոս տեղակայուած է ՀՀ Ազգային ժողովը (Խորհրդարանը), ՀՀ Կեդրոնական պանքը, ՀՀ նախագահի նստավայրը եւ բազմաթիւ նախարարութիւններ։

## Փողոցներ, հրապարակներ, զբօսայգիներ
* Աբովեան փողոց
* Հիւսիսային պողոտայ
* Մաշտոցի պողոտայ
* Սայեաթ-Նովայի պողոտայ
* Մարշալ Բաղրամեան պողոտայ
* Հանրապետութեան հրապարակ
* Ազատութեան հրապարակ
* Շարլ Ազնաւուրի հրապարակ
* Սիրահարներու զբօսայգի
* Շահումեանի զբօսայգի
* Միսաք Մանուշեանի անուան այգի (նախկին՝ Մաշտոցի պուրակ)

## Տաճարներ
* Երեւանի Սուրբ Յովհաննէս Մկրտիչ եկեղեցի
* Կապոյտ մզկիթ
* Երեւանի Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ մայր եկեղեցի
* Սուրբ Աստուածածին եկեղեցի (Կաթողիկէ)
* Երեւանի Սուրբ Զորաւոր Աստուածածին եկեղեցի
* Երեւանի Սուրբ Սարգիս եկեղեցի

## Պատկերասրահ

File:Erevan - La Mosquée bleue 01.JPG|Կապոյտ մզկիթ
File:Mashtots Avenue, Yerevan (2008).jpg|Մաշտոցի պողոտայ
File:Yerevan Northern 2010.jpg|Հիւսիսային պողոտայ
File:Yerevan view from Cascades.jpg|Երեւանի Մայրամուտը

973x973px|thumb|center|<center>Երեւանի Կեդրոնի Համայնապատկեր</center>

## Տե՛ս նաեւ
Երեւանի վարչական բաժանում
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Երեւանի վարչական շրջաններ
Կեդրոնական Հետախուզական Վարչութիւն

մինի|ԿՀՎ-ի զինանշան

**Կեդրոնական Հետախուզական Վարչութիւն**, **ԿՀՎ** (անգլ.՝ **Central Intelligence Agency**, *CIA*), ԱՄՆ Դաշնային Կառավարութեան արտասահմանեան հետախուզութեան կեդրոնական ծառայութիւն։ Կոչուած է ողջ աշխարհի ազգային անվտանգութեան տեղեկատուութեան հաւաքման, մշակման եւ վերլուծութեան համար։ Որպէս ԱՄՆ հետախուզական համայնքի (IC) անդամ, հաշուետու է Ազգային Հետախուզութեան տնօրէնին, ինչպէս նաեւ մասնագիտացուած է ԱՄՆ նախագահի եւ կառավարութեան համար հետախուզական ծառայութիւններ մատուցելու մէջ։

Ստեղծուած է 1947 թուականին` Ալեն Տալասի կողմէ։ ԿՀՎ-ի միջուկը կը կազմեն 5 վարչութիւնները` Թուային Նորարարութեան, Վերլուծութեան, Հետախուզական միջոցառումներու նախապատրաստում, Գիտատեխնիկական (ռատիօալիքակալում, օդային եւ տիեզերական հետախուզութիւն եւ այլն) եւ Օժանդակութեան։ ԿՀՎ տնօրէնը կը նշանակէ նախագահը եւ կը հաստատուի իր կողմէ։ Գրասենեակը կը գտնուի Լենկլի բնակավայրին մէջ (Վիրճինիա Նահանգ)։

Գործունէութեան ողջ ընթացքին ԿՀՎ-ն յաճախ յայտնուած է քննադատութիւններու կիզակէտին։ ԿՀՎ-ի նախաձեռնութեամբ տարիներու ընթացքին կատարուած են փորձարկումներ մարդոց վրայ, արտահերթ արտայանձնումներ, ֆիզիքական բռնութեամբ կիրառուած հարցաքննութիւններ, կազմակերպուած թիրախային սպանութիւններ, մահափորձեր, ինչպէս նաեւ ֆինանսաւորուած եւ մարզուած են զինեալներու խումբեր, որոնք աւելի ուշ վերածուած են դասալիքներու:

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Պաշտօնական կայք
Ստորոգութիւն:Կազմակերպութիւններ այբբենական կարգով
Կենթ

**Կենթ** ( ,  ), քաղաք Պելճիքայի Թագաւորութեան  փլամանկեան տարածաշրջանին մէջ։ Արեւելեան Ֆինլանտ նահանգի մայրաքաղաքն ու վարչական կեդրոնն է։

## Բնակչութիւն

700px|thumb|center|Կենթ քաղաքին համայնապատկերը

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Պելճիքայի քաղաքներ
Սիւզի Կենտիկեան

**Սիւզաննա  Լեւոնի Կենտիկեան** (, ), Գերմանիոյ մէջ բնակող հայազգի բռնցքամարտիկ։

## Կենսագրութիւն
Սիւզաննա Կենտիկեանը ծնած է 1987 թուականին Հայաստան։ 90-ականներու սկիզբը Խորհրդային Միութեյան փլուզումէն յետոյ Հայաստանը կը գտնուէր ծանր սոցիալ-տնտեսական վիճակի մէջ: 

1992 թուականին ստեղծուած իրավիճակէն մեկնած, երբ Սիւզին 5 տարեկան էր, իր ընտանիքը հայրենիքը լքելու որոշում կայացուց։

Հինգ տարեկանին Սիւզիին ընտանիքը կը տեղափոխուի Գերմանիա եւ 1996 թուականին կը հաստատուի Համպուրկ:

Կենտիկեանը իբր արհեստավարժ բռնցքամարտիկ մուտք գործած է 2005 թուականին, պայմանագիր կնքելով «Spotlight Boxing» կազմակերպութեան հետ։

Կենտիկեան WBA, WBO եւ WIBF վարկածներով բռնցքամարտի աշխարհի ախոյեան եղած է գերթեթեւ ծանրութեան կարգին մէջ։

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին Յղումներ
* Պաշտօնական կայք 

Ստորոգութիւն:11 Սեպտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1987 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Մարզիկներ
Կենցաղ

**Կենցաղ**, հասարակութեան կեանքի ոլորտ, որ կ՛ընդգրկէ արտադրական, հասարակական, քաղաքական գործունէութենէն դուրս այն միջավայրը, ուր կը կատարուի մարդոց սնունդի, հագուստի, բնակարանի, առողջութեան պահպանման պահանջներու, հոգեւոր բարիքներու, մշակոյթի իւրացման, հանգիստի, զուարճութիւններու բաւարարումը։

Լայն առումով կենցաղը առօրեայ կեանքի կենսաձեւ է։ Կը տարբերին հասարակական, քաղաքային, գիւղական եւ անհատական կենցաղները։ Կենցաղի ձեւաւորման կը նպաստեն ժողովուրդներու սովորոյթները, բարքերը, աւանդոյթները, ինչպէս նաեւ տուեալ հասարակարգի ընկերա-տնտեսական պայմանները, դասակարգային յարաբերութիւնները։

Հակամարտ հասարակարգերուն մէջ դասակարգերուն եւ ընկերային խումբերուն յատուկ են տուեալ հասարակութեան ընկերական հակասութիւնները արտայայտող կենցաղի ձեւեր։ Արտադրաեղանակներու յաջորդափոխման զուգընթաց կը փոփոխուի կենցաղի տարրերու բնոյթը եւ կառուցուածքը։ Կենցաղի միջազգայնացման գործընթացի հետ միաժամանակ տարբեր ժողովուրդներ եւ ընկերական խումբեր կը պահպանեն ազգային եւ ընկերային առանձնայատկութիւնները։

Անձնական կենցաղի կազմակերպման կարեւոր ձեւը ընտանիքն է։ Ընկերային հասարակարգին մէջ նիւթական եւ հոգեւոր արտադրութեան մակարդակի բարձրացումը կը հանգեցնէ կենցաղի արմատական բարեփոխման։ Կ՛իրականանայ կենցաղի արդիւնաբերական վերազինումը, կը բարձրանայ նիւթական եւ հոգեւոր սպառման ընդհանուր մակարդակը։ Մեծ նշանակութիւն ձեռք կը ձգեն մարդոց պահանջքներու բաւարարման հասարակական ձեւերը (անվճար կրթութիւնը եւ բուժսպասարկումը, գրադարաններու, ակումբներու, հանգստեան տուներու մատչելիութիւնը)։ Աստիճանաբար կը յաղթահարուին մտաւոր եւ ֆիզիքական աշխատանքով զբաղուող մարդոց ապրելակերպի, քաղաքի եւ գիւղի կենցաղի էական տարբերութիւնները։
Կեսարիա

**Կեսարիա** (նախկին անուանումը Փոքր Հայքի՝ *Մաժաք*), քաղաք ժամանակակից Թուրքիոյ մէջ, որ նախապէս կը պատկանէր Բիւզանդական կայսրութեան։

Կեսարիոյ շրջակայքը գտնուող հնագոյն բնակչութեան վայրն է Գանիշ հողաբլուրը, որ կը գտնուի քաղաքէն 20 Քմ. հիւսիս արեւելք հեռաւորութեան վրայ։ Այս հողաբլուրը Ք.ա. 2800-էն մինչեւ Հելլենական շրջան միշտ կարեւոր եղած է եւ հոս գտնուած են հին Անագապղինձեան (Թունչ) շրջանէն, Ասորիներու (Ասուր) առեւտրական խումբերէն եւ Խեթերէն (Հիթիթ) բազմաթիւ վկայագրութիւններ:

Ք.ա. 4-րդ դարու առաջին կիսուն, մինչեւ Պապ թագաւոր, հոն կ'օծուէին եւ օրհնութիւն կը ստանային բոլոր հայոց կաթողիկոսները։

## Աղբիւրներ եւ գրականութիւն
* Հիմնական կանոնք եւ ծրագիր ուսմանց ժառանգաւորաց վարժարանի Ս. Կարապետի վանուց ի Կեսարիա, Գ. տպ., Զմիւռնիա, տպ. Մատթէոս Մամուրեանի, 1897, 44 էջ։
* Սենեքերիմ Խըտրեան, Համառօտ պատմութիւն Կեսարիոյ Նիրզէ գիւղի, Ուոթըրթաուն, 1918, 146, 2 էջ։
* **Արշակ Ալպոյաճեան**, Պատմութիւն հայ Կեսարիոյ. Տեղագրական, պատմական եւ ազգագրական ուսումնասիրութիւն, հտ. Ա., Գահիրէ, 1937, ԼԴ+1-1295 էջ։
* **Արշակ Ալպոյաճեան**, Պատմութիւն հայ Կեսարիոյ. Տեղագրական, պատմական եւ ազգագրական ուսումնասիրութիւն, հտ. Բ., Գահիրէ, 1937, 1295-2479 էջ։
* '''Տրդատ եպս. Պալեան''', Հայ վանորայք, հրատարակութեան պատրաստեց Կարինէ Աւետեանը, Ս. Էջմիածին, 2008։ 
* **Արիս Տ. Կ. Գալֆայեան**, Չօմախլու (Կեսարիա), Նիւ Եորք, Տպ. Կոչնակ, 1930, 168 էջ։
* **Ալեքս Գրիգորեան եւ Սեդրակ Գարակէօզեան**, Յիշատակարան Էվէրէկ-Ֆէնէսէի, Փարիզ, տպ. Տէր Յակոբեան, 1963, 967 էջ։
* **Aleksan Krikorian**, Evereg-Fenesse. Its Armenian history and traditions, Detroit, 1990, 186 p.. 
* **Garabed Kalfayan**, Chomaklou. The history of an Armenian village, trans. Krikor Asadourian, New York, 1982։
* **Raymond H. Kevorkian, Paul B. Paboudjian**, Les Arméniens dans l'Empire ottoman à la veille du génocide, Paris։ Arhis, 1992.

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Կեսարիա. Հայրենագիտական կայք։

Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ քաղաքներ
Տմիթրի Կեսայեանց

**Տմիթրի Գագիկի Կեսաեանց** (18 Յունիս, 1931, Երեւան, Հայաստան - 1 Յունուար, 2001, Երեւան, ՀՀ), հայ կինոբեմադրիչ, սցենարիստ, փաստագրական, կարճատեւ, երկարատեւ եւ այլ ժանրերու ֆիլմերու հեղինակ։

## Կենսագրութիւն
Տմիթրի Կեսաեանց, ծնած է 1931 թուականին Երեւանի մէջ՝ Կարսէն արտագաղթած ազնուականներու ընտանիքի մէջ։ Հօր կողմի նախնիները ստիպուած էին իրենց իրական Բագրատունի ազգանունը փոխել Կեսաեանցի, որպէսզի խուսափին պոլշեւիկներու ճնշումներէն։ Այնուամենայնիւ ԽՍՀՄ ներքին գործերու ժողովրդական կոմիսարիատը (ՆԳԺԿ) իմացաւ ընտանիքի ազնուական արմատներուն մասին եւ երբ Տմիթրին 12 տարեկան էր, ընտանիքը աքսորուեցաւ Սիպիր։ 1949 թուականին Կեսաեանցը վերադարձաւ Հայաստան։ Աքսորի դժուար ժամանակաշրջանին նուիրուած է Կեսաեանցի վերջին սցենարը՝ «Աստծոյ պատիժը», որուն հիման վրայ այդպէս ալ ֆիլմ չնկարահանուեցաւ։

1950 թուականին Տմիթրի Կեսաեանցը աւարտեց մանկավարժական ուսումնարանը, իսկ 1954 թուականին դարձաւ Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի դերասան։ 1957 թուականին ընդունուեցաւ ՎԳԻԿ-ի բեմադրիչի բաժինը՝ Գրիգորի Կոզինցեւի արուեստանոց։ Հիմնարկը աւարտելէ ետք վերադարձաւ Երեւան եւ մինչեւ կեանքի վերջը աշխատեցաւ Հայֆիլմ կինոստուդիայի մէջ, ինչպէս նաեւ կը դասաւանդէր Երեւանի Խ․ Աբովեանի անուան պետական մանկավարժական հիմնարկին մէջ։

## Ասպարէզ
Կեսաեանցի առաջին իսկ ֆիլմերը բախեցան խորհրդային սուր գրաքննութեան։ «Ինքնաշարժը» կարճամետրաժ ֆիլմը խիստ կրճատուեցաւ եւ արդիւնքի չցուցադրուեցաւ։ Յաջորդ՝ «Մարդն Օլիմպոսէն» ֆիլմը, ցուցադրուեցաւ սահմանափակ թիւով կինոթատրոններու մէջ։ Տարիներ շարունակ գրաքննութիւնը կը մերժէր անոր սցենարները եւ ֆիլմերը։ Սակայն հակառակ անոր մասնագիտական բոլոր դժուարութիւններուն՝ Կեսաեանցին յաջողեցաւ նկարահանել շարք մը ֆիլմեր, որոնք դասուեցան հայկական կինեմատոգրաֆի դասական գործերու շարքին։ Անոնց թիցին մէջ էին՝ «Տէրն ու ծառան» (1962), «Զինուորն ու փիղը» (1978), «Տանիքի ինքնաշարժը» (1980), «Հեծեալը, որուն կ՝ըսպասեն» (1984), «Անիծուածները» (1991)։ Վերջին ֆիլմը հայկական կինեմատոգրաֆի պատմութեան մէջ դարձաւ ամենադիտուածը։

## Յիշատակ
* 2011 թուականին Տմիթրի Կեսաեանցի 80-ամեակը հանդիսաւոր նշուեցաւ Երեւանի միջազգային «Ոսկէ ծիրան» կինոփառատոնին մէջ անոր ֆիլմերու ցուցադրմամբ, ինչպէս նաեւ «Կինոաշուն» փառատոնի շրջանակներուն մէջ հոբելեանական երեկոյի կազմակերպմամբ։
* Մէկ տարի ետք, «Կինոաշուն 2012» փառատոնի ժամանակ ներկայացուեցան գիրքեր՝ նուիրուած Դ․ Կեսաեանցին։
* 2013 թուականին կինոբեմադրիչ Ալէն Մենուան, որ ժամանակին սորուած էր Դ․ Կեսաեանցի մօտ, նկարահանեց «Տմիթրի Կեսաեանց․ Առաջին ծանոթութիւնը․․․» փաստագրական ֆիլմը։

## Ֆիլմագրութիւն
### Բեմադրիչ

### Սենարիստ

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Տմիթրի Կեսաեանցի մասին kino-teatr.ru կայքին մէջ

Ստորոգութիւն:18 Յունիսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1931 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Երեւան ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1 Յունուարի մահեր
Ստորոգութիւն:2001 մահեր
Ստորոգութիւն:Երեւան մահացածներ
Ստորոգութիւն:Հայ սենարիստներ
Կեսոն

**Քեսոնը** (), քաղաք է Հիւսիսային Քորեայի մէջ։ X-XIV դդ․-ին եղած է Քորեայի մայրաքաղաքը։ Մինչեւ Քորեայի բաժանումը (1948 թուականին) գտնուած է Հարաւային Քորեայի կազմին մէջ։ Քաղաքը կը գտնուի Քորեայի կեդրոնկանան մասին մէջ։ Հիւսիսային Քորեայի ամենահարաւային քաղաքն է։ Քեսոնի տարածքի մեծ մասը պատուած է բլուրներով, որոնց բարձրութիւնը չի գերազանցէր 100 մ։

## Բնակչութիւն

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հիւսիսային Քորեա
Պարունակ Կերտիկեան

**Պարունակ Կերտիկեան** (), հայ բժիշկ, հասարակական գործիչ։

## Կենսագրութիուն

1949 թուականին աւարտած Է Կ. Պոլիսի ռազմաբժշկական ուսումնարանը։ 1847 թուականին Թուրքիայի փոքրասիական նահանգներուն մէջ կատարած Է ծաղիկի դեմ պատուաստումներ, գրած է «Ճանապարհորդութիուն Հայաստան երկրով դէպի Բաբելոն» օրագիրը (հրատարակուած է մահ էն ետք)։ 1849 թուականին նշանակուած Է Կ. Պոլսի «Հեյդար-Փաշա» հիւանդանոցի բժիշկ, ապա ուղարկուած է ծառայութեան Շումնայ։ 1850 թուականին վերադարձած է Կ. Պոլիս, մասնակցած է (Սերովբէ Վիչենեանի եւ Գասպար Սինափեանի հետ) կառաւարական յանձնաժողովի աշխատանքներուն, ուսումնասիրած Է Կ. Պոլիսի հայկական ազգային դպրոցներուն դասաւանդման որակը։ 1860-1865 թուականներուն. իրականացուցած Է պայքարի արդիւնավետ միջոցառումներ տենդի եւ խօլերայի համաճարակների դէմ (արժանացած Է կառաւարական պարգեւներու)։ 1860 թուականին Կ. Պոլիսի մէջ մասնակցած Է Հայկական ազգային սահմանադրութեան ստեղծմանին։ կրիպի, գերհիւծուածութեան (կախեքսիայ) առաջացման պատճառներու եւ բուժման մասին Կերտիկեանի յօդուածները հրատարակուած են Կ. Պոլիսի ֆրանսական եւ Հայկական ամսագրութիւններուն մէջ։

## Ծանոթագրութիուններ

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:1824 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1868 մահեր
Ստորոգութիւն:5 Ապրիլի մահեր
Ստորոգութիւն:Սթամպուլ ծնածներ
Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ
Վէնաս Կէյմինկ

**Էվան Ֆանկը** (ծն. 31 Մայիս 1992), որ առցանց կը ճանչցուի որպէս **Վէնաս Կէյմինկ** (կամ պարզապէս **Վէնաս**), Քանատացի Եութուբըր (YouTuber) մը եւ երաժիշտ մըն է։

Որպէս Եութուբի վրայ ամէնէն ճանչցուած խաղային դէմքերէն մէկը, անոր տեսագրութիւնները կը բաղկանան իր եւ այլ ստեղծագործողներու զանազան վիտէօ-խաղեր խաղալու մոնթաժ-ոճի տեսանիւթերէ, ինչպէս՝ *Grand Theft Auto V*, *Garry's Mod* եւ *Call of Duty*-ի արտօնութեան զանազան անուններ։

2011-ին Ֆանկը գրանցեց իր խաղային ալիքը՝ «VanossGaming», նախքան իր ասպարէզի սկզբնական շրջանին պայմանագիր կնքելը բազմալիք ցանցի (*multi-channel network*) Machinima-ի հետ։ Ֆանկը պարբերաբար ամէնաշատ դիտուող Machinima-ի ալիքն էր այդ ցանցին հետ իր ժամանակաշրջանին. «Vanoss Gaming»-ը նաեւ Եութուբի վրայ ամէնաշատ բաժանորդագրուած ալիքներէն մէկն էր 2010-ականներուն ընթացքին։

Այդ ժամանակէն ի վեր Ֆանկը զարգացած է եւ դարձած է կեդրոնական դէմքը վիտէօ-խաղերու մեկնաբանութեան ենթամշակոյթին մէջ։
Ան կ'արտադրէ քանի մը խաղերու շուրջ կեդրոնացած երիզներ, որ կը խաղայ իր ընկերներուն հետ, կատարելով կատակերգութիւններ եւ ամբողջացնելով որոշ մարտահրաւէրներ:

## Անձնական Կեանք
Ասիական ծագումով Ֆանկը ծնած եւ մեծցած է Քանատայի մէջ: Անոր մայրը քորիուհի, իսկ հայրը չինացի է։ Իր Եութիւպի կեանքէն զատ Ֆանկ տակաւին կը շարունակէ յաճախ հաքի խաղալ եւ կիթառ նուագել։

## Այլ Ծրագիրներ
28 Յունիս 2015-ին, Վէնաս յայտնուեցաւ երիզի մը մէջ, որուն վրայ ան կ'աշխատէր 6-7 ամիս, խաղ մը Տէտ Րէլմ անունով, իբր ստեղծագործ տնօրէն: Այլ Եոււթիւպրներէ զատ ունի նաեւ Տայթի Տէ Նոկլա, Տը Կէյմինկ Թէրրորայզըր եւ Մինի Լէտ:
## Ծանօթագրութիւններ
 
## References

Ստորոգութիւն:1992 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:31 Մայիսի ծնունդներ
Միրզա Կէնճեան

**Միրզա Կէնճեան**, (), հայ բժիշկ։

## Կենսագրութիւն
Միրզա Կէնճեան ստացած է բժշկական կրթութիւն եւ աշխատած՝ բժիշկ։

1915 թուականի Ապրիլ 11-13-ը Իթթիհատի առաջին զոհերն եղան 600 հայ մտաւորականներ, որոնց մէջ էին բժիշկներ՝ Նազարէթ Տաղաւարեանը, Վահրամ Թորգոմեանը, Կարապետ Փաշաեանը, Միրզա Կէնճեանը, Յակոբ Նարկիլէճեանը, Տիգրան Ալլահվերտին եւ ուրիշներ։

## Գրականութիւն
Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթըն, 1957։

## Աղբիւրներ
*

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Կէորկի Ա․ (Աբխազիոյ արքայ)

**Կէորկի I** (վրաց.` გიორგი I), Աբխազիոյ արքայ 872-879 թուականներուն:

Կէորկի, Լեւոն II արքայի որդին էր, կը սերէր Անոսիդներու տոհմէն: Թագաւորներ Տիմիթրի II-ը եւ Թէոդոսիուս II-ը եղած են իր եղբայրները:

879 թուականին` Կէորկի I-ի մահէն ետք, Յովհաննէս Շաւլիանին կը գրաւէ աբխազական գահը։

## Տե՛ս նաեւ
* Աբխազիոյ արքաներու ցանկ

## Ծանօթագրութիւններ
Կէորկի Բ․ (Աբխազիոյ արքայ)

**Կէորկի Բ.** (վրաց.՝ გიორგი II), Աբխազիոյ արքայ 916-960 թուականներուն:

Կէորկին Կոստանդին Գ. արքայի որդին էր, կը սերէր Անոսիդներու տոհմէն: Իր կառավարման տարիները կը բնութագրուին որպէս մշակութային զարթոնքի, քաղաքական ու ռազմական հզօրութեան ժամանակներ։

## Նուաճումներ
Կէորկին կը շարունակէ տարածքային ընդարձակման քաղաքականութիւնը եւ կը նուաճէ կեդրոնական Վրաստանի (Քարթլի-Իբերիոյ թագաւորութեան) որոշ գաւառներ։ Իր դիրքերը աբխազական ազնուականութեան շրջանին ամրապնդելու համար իր որդիին՝ Կոստանդինին, կը նշանակէ Քարթլիի փոխարքա (էրիսթավի): Վերջինս, սակայն, որոշ ժամանակ ետք՝ 920 թուականին, կ՛ապստամբի հօր դէմ։ Կէորկի կը մտնէ Քարթլի եւ կը պաշարէ Ուփլիսցիխէ (վրաց.՝ უფლისციხე՝ «տիրակալի բերդ») ամրոցը։ Զայն գրաւելէ ետք կը կուրացնէ Կոստանդինին։

Կէորկի Բ.-ը իր միւս որդիին՝ Լեւոնին, կը նշանակէ Քարթլիի էրիսթավի։ Արքան կը շարունակէ արշաւանքը Կախէթի վրացական իշխանութեան դէմ, ուր տիրակալ Կիւրիկէն նոյնպէս համաձայն էր Քարթլիի տարածքներուն։ Կիւրիկէ իշխանը կը ձեռբակալուի, եւ ազատ կ՛արձակուի միայն այն ժամանակ, երբ կ՛ընդունր Կէորկի արքայի գերիշխանութիւնը։

Իր գերիշխանութիւնը Քարթլիի մէջ ամրապնդելու նպատակով իր դուստրը՝ Գուրանդուխտին, կնութեան կու տայ Տայքի կիւրոպաղատութեան իշխան Գուրգէն Բագրատունիին: Շուտով Կիւրիկէ Կախեթցին կը յարձակի Քարթլիի վրայ։ Կէորկին Լեւոնի գլխաւորութեամբ մեծաքանակ զօրք կ՛ուղղարկէ Քարթլի։ Արշաւանքի ընթացքին Կէորկի կը մահանայ, եւ Լեւոնը հաշտութիւն կը կնքէ Կիւրիկէի հետ։

## Գործունէութիւն
[մինի|[Չքոնդիդի տաճար]]
Կէորկի Բ.-ը յայտնի է նաեւ ուղղափառ քրիստոնէութեան տարածմամբ։ Անոր աջակցութեամբ քրիստոնէութիւնը կը հռչակուի Ալանիոյ պետական պաշտօնական կրօն։ Արքան կը կարուցէ բազմաթիւ եկեղեցիներ, որոնմէ յայտնի են Չքոնդիդի տաճարը (Մարթուիլի)Սամգրելոյի մէջ (Մեգրելիա):

## Տե՛ս նաեւ
* Աբխազիոյ արքաներու ցանկ

## Ծանօթագրութիւններ
Վահրամ Կէորկով

**Վահրամ Պորիս Կէորկով** (), գրող, բեմադրիչ, դերասան եւ լրագրող։

## Կենսագրութիւն
Վահրամ Կէորկով, ծնած է 1938 թուականին Փեաթիկորսք քաղաքին մէջ։ Աւարտած է Փեաթիկորսքի պետական մանկավարժական հիմնարկի բանասիրական բաժինը եւ Ա․ Լունաչարսկիի անուան ԳԻՏԻՍ թատերական արուեստի համալսարանի բեմադրիչի բաժինը։

Աշխատած է հեռուստատեսութեան մէջ (բազում հեռուստահաղորդումներու եւ հեռուստաֆիլմերու բեմադրիչ է, ինչպէս նաեւ 1970-ական թուականներուն վարած է «Բարի գիշեր, երեխաներ» հեռուստածրագիրը) եւ էստրադայի մէջ։ 2005 թուականին ՌԴ Գրողներու միութեան Մոսկուայի բաժնին մէջ լոյս տեսած է անոր «Ժամանակներու միահիւսումը» գիրքը։ «Մեր փողոցը» գրական ամենամսեայ ամսագրի մշտական հեղինակն է։ Հրատարակուած ստեղծագործութիւններու շարքին են «Վիսոցկին, Վերտիցկին․․․ եւ երկար գիշերը» (պատմուածք), «Հեռուստացոյցի էկրանին» (պատմուածք) եւ այլն։ 2008 թուականին գրող Եուրի Կուվալդինի «Կնիժնի սադ» հրատարակչութեան մէջ լոյս տեսաւ պատմվածքների, էսսեների եւ աւանդապատումներու «Романы бахт» գիրքը։ 2009 թուականին Եուրի Կուվալդինը հրատարակեց Վահրամ Կէորկովի աւանդապատումներու եւ պատմուածքներու նոր գիրքը՝ «Կեանքի էլիքսիր»։

## Ֆիլմագրութիւն
### Բեմադրիչ

### Դերերը

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Վահրամ Կէորկովը narod.ru կայքին մէջ 
* Ваграм Кеворков. ТАМ, ГДЕ ВЕТЕР. эссе
* Ваграм Кеворков. ГОДЫ НА ТV

Ստորոգութիւն:1 Յուլիսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1938 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Փիաթիկորսք ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Ստորոգութիւն:Հայ բեմադրիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ
Ստորոգութիւն:Հայ լրագրողներ
Կերտաձոր

**Կերտաձոր**, գիւղ Արեւմտեան Հայաստանի մէջ, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գաւառին մէջ։

Բնակչութեան մասին տուեալներ չեն պահպանուած։ Անոնք բռնութեամբ տեղահանուած են 1915 թուականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Անոնց մեծ մասը զոհուած է աքսորի ճանապարհին վրայ։

## Ծանօթագրութիւններ

*«Հայաստանի եւ Հարակից Շրջանների Տեղանունների Բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երեւանի Համալսարանի հրատարակչութիւն.

Ստորոգութիւն:Արեւմտեան Հայաստանի գիւղեր
Հուրի Կէպեշեան

**Հուրի Կէպէժեան** (, ծնած է՝ 27 Յուլիզ, 1989), ամերիգահայ մարմնամարսուի։

## Կենսագրութիւն
Հուրի Կէպեշեանը ծնած է 27 Յուլիս 1989 թուականին Մասաչուսէթսի Քեմպրիճի մէջ, Քրիսթինէ Ապրահամեանի եւ Յակոբ Կէպեշեանի ընտանիքէն ներս։ 2007 թուականին աւարտած է Նիւթընի Հիւսիսային աւագ դպրոցը։

2011 թուականին աւարտած է Այովայի համալսարանը, եւ ստացած է մարմնակրթական վերապատրաստման պաքալորիյի աստիճան։ 2012 թուականին վնասուածք ստացած է եւ չէ կրցած մասնակցիլ 2012 թուականի Ողիմպիական խաղերուն: Ապա բժիշկ դառնալու մտադրութեամբ ընդունուած Ուէյք Ֆորեսթի բժշկական դպրոց ()։ Աւարտած է 2014 թուականին, ստացած բժշկական գիտութիւններու վարպետի աստիճան եւ ներկայիս կ'աշխատի Օհայոյի Քլիվլընտի հիւանդանոցէն ներս։

Հուրի Կէպեշեանը ԱՄՆ-ի եւ Հայաստանի կրկնակի քաղաքացի է, Հայաստանը ներկայացուցած է 2016 թուականի Ամառնային Ողիմպիական խաղերուն ։ Ան 2008-2011 թուականներուն Այովայի մարմնամարզական խումբի () անդամ էր։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1989 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:27 Յուլիսի ծնունդներ
Արսէն Կէօրկիզեան

**Վեր. Արսէն Կէօրկիզեան** (Վան, 1887-1977, Փրովիտենս), ուսուցիչ, խմբագիր, Աւետ. Եկեղեցւոյ հովուապետ:

## Կենսագրութիւն
Վեր. Արսէն Կէօրկիզեան ծնած է Վան 1887-ին: Մարզուանի Անատոլիա Գոլէճը աւարտելէ ետք, կը մեկնի Պերլին, տեղւոյն *Էլայենս Սեմինարին* մէջ հետեւելով աստուածաբանութեան: Վերադառնալով երկիր, 1912-1915 թուականներուն կը վարէ Վանի Քաղաքամէջի ամերիկեան երկսեռ որբանոցի փոխ տեսչութեան պաշտօնը:

1915-ի հերոսամարտին, կռուի առաջաւոր դիրքերու վրայ, քաջ զինավարժ, կարեւոր խումբի մը առաջնորդն է: Ապա՝ ուսուցչական պաշտօնով կ'անցնի Պաքու, 1917-ին՝ Երեւան, ուր կը վարէ Ամերիկեան Նպաստամատոյց Ընկերութեան բաժանմունքներէն մէկը։ Նոյն թուականի վերջերուն կը հրաւիրուի Թաւրիզի Հայ Երիցական Եկեղեցիի հովուութեան, Պարսկաստան:

Թրքական արշաւանքին հետեւանքով կ'անցնի Հայաստան եւ կը հովուէ տեղւոյն Աւետ. եկեղեցին: Անգլիական զինուորական իշխանութեանց ձեռքով սննդակայաններ կը հիմնէ Համատան-Քիրմանշահ-Պաղտատ գիծին վրայ՝ օգնելու Վասպուրականի երկրորդ արտագաղթին ենթարկուող իր հայրենակիցներուն:

Նոյն տարին, կը ղրկուի Պաղտատ իբրեւ Թեհրան-ի Ազգային խորհուրդի ներկայացուցիչ անգլիական իշխանութեան մօտ, ծառայելու 20,000 հայ տարագիրներու:

Պաքուպայի անապատին մէջ կը հիմնէ ու կը վարէ Հ.Բ.Ը. Միութեան *[[Վասպուրական]]* եւ *[[Արարատեան]]* երկսեռ որբանոցները:

1919-ին վերադառնալով Հայաստան, կը պաշտօնավարէ ելեւմտական նախարարութեան մէջ։ Ապա Ամերիկեան Նպաստամատոյցի կողմէ կը նշանակուի Ղամարլուի ենթաշրջանի նպաստի գործին վարիչ:

Կարճ շրջանի մը համար, Լոնտոնի «Լորտ Մեյըրզ ֆընտ» կազմակերպութեան Հայաստանի ներկայացուցիչ կը նշանակուի: Միաժամանակ կը վարէ Երեւան հրատարակուող «**Հայաստանի Ձայն**»-ի խմբագրւթիւնը:

1921-ին կը վերադառնայ Թաւրիզ՝ իր նախկին հովուական պաշտօնին:

1923-ին Վեր. Արսէն Կէօրկիզեան կ'անցնի Միացեալ Նահանգներ, ուր եկեղեցական ու հովուական պաշտօններու կողքին (Նիւ Ճըրզի, Ֆրէզնօ, Ֆաուլըր, Սեյլըմ, Հեյվըրհիլ, Փրովիտընս) կարեւոր պաշտօններ կը ստանձնէ Հայ Աւետ. Եկեղեցիներու Միութեան դաշտին մէջ, միաժամանակ՝ Փրինսթընի եւ Եունիըն համալսարաններու մէջ հետեւելով աստուածաբանական բարձրագոյն ուսման:

## Հրատարակութիւն եւ աշխատասիրութիւններ
Մամուլին մէջ հրատարակած իր բազմաթիւ յօդուածներէն անկախ, Վեր. Արսէն Կէօրկիզեան հրատարակած է հետեւեալ հատորները. 
#**ՎԱՆԻ ՀԵՐՈՍԱՄԱՐՏԸ** (Պէյրութ,1965)
#** ՄԵՐ ԱԶԳԱՅԻՆ ԳՈՅԱՄԱՐՏԸ** (Պէյրութ,1967)
#**ՊԱՒՂԻԿԵԱՆ ԹՈՆԴՐԱԿԵՑԻՆԵՐՈՒ ՇԱՐԺՈՒՄԸ**  **Է.-ԺԲ. ԴԱՐ** (Պէյրութ,1970)

## Արտաքին յղումներ
*«Բանալի ճշմարտության» երկը եւ «Նոր-թոնդրակեցիների» խնդիրը 19-րդ դարի վերջին 
* ՕՍՄԱՆՅԱՆ ԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆԻ ՊԱՏԳԱՄԱՎՈՐ Ա. ՎՌԱՄՅԱՆԻ ԾԱԾԿԱԳԻՐ ՆԱՄԱԿԸ` ՈՒՂՂՎԱԾ ԹԱԼԵԱԹԻՆ 
*Վանի Հերոսամարտը 

## Աղբիւրներ
*Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս, Հատոր Է., Պէյրութ, 1979, էջ 389:

Ստորոգութիւն:Հայ պատմագէտներ
Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ
Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ
Արամ Կէօքճեան

**Արամ Կէօքճեան Գրիգորի** (Կէօնճեան, ), հայ բժիշկ։

## Կենսագրութիւն
Արամ Կէօքճեան ծնած է 1891/1893 թուականին, Ատա­նա­յի նա­հան­գի Գո­զա­նի գա­ւա­ռի՝ Սիս քաղաքին մէջ։ 1907 թուականին նախնական կրթութիւնն ստացած է Սիսի՝ Յովհաննէս Խերոյեանի ղեկավարած Ազգային վարժարանին մէջ։

1907-1910 թթ. ուսանած է ամերիկացի միսիոներներու՝ Տար­սո­նի Սեն Փոլ գոլէճէն ներս։ 1910-1914 թթ. ուսանած է Պէյրութի՝ Սեն Ժոզեֆ Ֆրանսական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետէն ներս։ 1914 թուականին, Առա­ջին հա­մաշ­խար­հա­յին պա­տե­րազմն սկսելուն պատճառով, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ ծառայած է որպէս զինուորական օգնական բժիշկ։ Սու­րի­ոյ մէջ մեծ օգնութիւն ցուցաբերած է հայ տարագիրներուն։

Բանակի հետ, զանազան վայրերու մէջ ծառայելէ ետք, Երուսաղէմի ռազմաճակատին՝ գերի ինկած է անգլիացիներուն, որոշ ժամանակ բանտարկուած է Սէյտի Պէշիրի բանտին մէջ։

Ազատուելէ ետք՝ անգլիական բանակին մէջ, ծառայած է որպէս օգնական բժիշկ։ Այնուհետեւ մի քանի տարի աշխատած է Կ. Պոլ­սոյ, Պէյ­րութի, Մեր­սի­նի մէջ։ Անգլիացիներու՝ Կի­լի­կի­այէնն հեռանալէն կարճ ժամանակ յետոյ, տեղափոխուած է Կիպ­րոս, այստեղէն ալ՝ Ֆրանսա։ Երկու տարի Ֆրանսայի տարբեր բժշկական հաստատութիւններու մէջ կատարելագործած է բժշկական գիտելիքները։

1921 թուականին՝ Փա­րի­զի մէջ, ստացած է բժշկական վկայական (Diplome superieur d’hygiene), որուն արժանացած առաջին հայն է՝ իբրեւեւ մանկաբարձ, կանանց եւ մանկանց հիւանդութիւններու մասնագէտ։

1948 թուականի դրութեամբ, բնակած է Կիպ­րո­սի Լառնագա քաղաքին մէջ եւ եղած՝ ճանչցուած ու յարգուած բժիշկ։ Դպրոցական տարիներ շարունակ մեծ սէր ունեցած է՝ գիր ու գրականութեան հանդէպ։

1909 թուականին՝ Կիլիկիոյ կոտորածներուն առթիւ, գրած իր բանաստեղծութիւններու ժողովածուն, հրատարակած է «Ես­տա» ծածկանունով։ Բժշկական հանրամատչելի յօդուածներով թղթակցած է յունահայ պարբերական մամուլին, եղած է թերթի խմբագիր։

Սպանուած է 1944 թուականի Ապրիլ 14-ին, Աթէնքի մէջ՝ 52 տարեկան հասակին։

## Աշ­խա­տու­թիւ­ն
* Ցուրտ կիթառ, Սթամպուլ, 1909։

## Գրականութիւն
* Քէլէշեան Միսաք, Սիս Մատեան, Պէյրութ, 1949։
* Յովակիմեան Բ., Հայոց ծածկանունների բառարան, Երեւան, 2005։

## Աղբիւրներ
* 

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:Սիս ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1944 մահեր
Ստորոգութիւն:14 Ապրիլի մահեր
Ստորոգութիւն:Աթէնք մահեր
Կը Տեսնուինք Վերը

**«Կը Տեսնուինք Վերը»** (Ֆր.՝ Au Revoir là-Haut), 2017-ի Ֆրանսա-քանատական տրամա ժանրի ֆիլմ, որ բեմադրիչ Ալպերթ Տիւպոնտելը նկարահանած է Փիեր Լեմէտրի համանուն վէպին հիման վրայ։ Ֆիլմը 2018-ին 13 անուանակարգերու մէջ թեկնածու եղած է Ֆրանսայի ազգային շարժապատկերի «Սեզար» մրցանակին եւ արժանացեր է հինգ՝ ներառեալ լաւագոյն բեմադրութեան մրցանակին:

## Պատում
Պատմութիւնը տեղի կ՛ունենայ Առաջին Համաշխարհային Պատերազմին վերջին օրերուն: Լեյտենանտ Փրատելը սրիկայ մըն է, որուն համար մարդկային կեանքը արժէք չունի: Ան ուղիղ մահուան դուռը կ՛ուղարկէ երկու շարքայիններ՝ փայլուն երիտասարդ նկարիչ, միլիոնատիրոջ որդի Էտուարին եւ նախկին հաշուապահ Ալպէրին: Էտուար կը փրկէ Ալպէրին կեանքը, բայց ծանր կը վիրաւորուի: Անոր դէմքը սարսափելիօրէն խեղուած է եւ ան չի ցանկար նման տեսքով վերադառնալ իր հօր ամրոցը: Իրեն հռչակելով մահացած եւ դէմքը դիմակի տակ թաքցնելով՝ Էտուարը կը սկսի նկարել պատերազմի մասին զարմանալի նկարներ, իսկ Ալպէր կը դառնայ «առանց դէմքի մարդուն» թատերավարը:

## Դերերը

* Ալպերթ Տիւպոնտել՝ Ալպէր Մայար
* Նաուէլ Փերես Պիսկայարտ՝ Էտուար Փերիկօ
* Լորան Լաֆիտ՝ քափիթան Անտրի տ՛Օլնէյ-Փրատէլ
* Նիլս Արեստրուպ՝ նախագահ Մարսէլ Պերիկուր
* Էմիլի Տեկէն՝ Մատլէն Պերիկուր
* Մելանի Տիերի՝ Փոլին
* Էլոիզ Պալստէր՝ Լուիզ
* Ֆիլիփ Ուշան՝ Լապուրտին
* Անտրէ Մարքոն՝ ոստիկանական սպայ
* Միշել Վյուիերմոզ՝ Ժոզէֆ Մերլին
* Կիան Կոժոնդի՝ Տիւպրէ
* Գարոլ Ֆրան՝ քոյր Հորտենս
* Ֆիլիփ Տիւկէն՝ կայարանի աշխատակից
* Էլոիզ Ժենէ՝ Սեսիլ
* Աքսէլ Սիմոն՝ Մատամ Պելմոն
* Ժիլ Գաստոն Տրէյֆուս՝ քաղաքապետ
* Ժագ Մատիօ՝ փրեֆեքթ

## Պարգեւներ եւ անուանակարգէեր
**«Սեզար» մրցանակ **
* «Սեզար» մրցանակ լաւագոյն ֆիլմի համար - արտադրող՝ Քաթրին Պոզոօրկան, ռեժիսոր՝ Ալբպերթ Տիւպոնտել (թեկնածութիւն)
* «Սեզար» մրցանակ լաւագոյն ռեժիսորի համար - Ալպերթ Տիւպոնտել (մրցանակ)
* «Սեզար» մրցանակ տղամարդու լաւագոյն դերակատարի համար - Ալպեր Տիւպոնտել (թեկնածութիւն)
* «Սեզար» մրցանակ տղամարդու լաւագոյն օժանդակ դերակատարի համար - Նիլ Արեստրուպ (թեկնածութիւն)
* Երկրորդ ծրագրի լաւագոյն դերասան - Լորան Լաֆիտ (թեկնածութիւն)
* «Սեզար» մրցանակ կնոջ դերակատարի համար - Մելանի Տիերի (թեկնածութիւն)
* «Սեզար» մրցանակ փոփոխուած սենարիոյի համար - Ալպեր Տիւպոնտել, Փիեր Լեմետր (**մրցանակ**)
* «Սեզար» մրցանակ լավագոյն երաժշտութեան եւ ֆիլմի համար՝ Կրիստոֆ Ժյուլեն  (թեկնածութիւն)
* «Սեզար» մրցանակ լաւագոյն մոնտաժի համար - Քրիստոֆ Պինել (թեկնածութիւն)
* «Սեզար» մրցանակ լաւագոյն նկարահանման աշխատանքի համար- Վենսեն Մատիա  (**մրցանակ**)
* «Սեզար» մրցանակ լաւագոյն ձեւաւորման համար - Փիեր Քեֆֆելեան (**մրցանակ**)
* «Սեզար» մրցանակ լաւագոյն հագուստներու համար - Միմի Լեմպիկա(**մրցանակ**)
* «Սեզար» մրցանակ լաւագոյն հնչիւնի համար- Ժան Մինոնտօ, Գիուրվալ Քոիկ-Գալլաս, Սիրիլ Հոլց, Տամիէն Լացցերինի (թեկնածութիւն)

**«Լիւմեր» մրցանակ 2018**
* «Լիւմեր» մրցանակ լաւագոյն ֆիլմի համար -*ռեժիսոր՝ Ալպերթ Տիւպոնտել (թեկնածութիւն)*
* «Լիւմեր» մրցանակ լաւագոյն սենարիոյի համար- Ալպերթ Տիւպոնտել (թեկնածութիւն)
* «Լիւմեր» մրցանակ լաւագոյն պերատորական աշխատանքի համար - Վենսեն Մատիա (թեկնածութիւն)

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Ֆիլմը variety.com կայքին մէջ 
* Ֆիլմը hollywoodreporter.com կայքին մէջ

Ստորոգութիւն:2017
Կարապետ Կընքապապեան

**Կարապետ Կընքապապեան** (նաեւ՝ Ընքապապեան, մոտ 1885, Կեսարիա, Անդարայի նահանգ - 1915, Աւանոզ), հայ բժիշկ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է մօտաւորապէս 1885 թուականին, Անգարայի նահանգի Կեսարիոյ գաւառի կեդրոն՝ Կեսարիա քաղաքին մէջ։ 1910 թուականին աւարտած է Կ. Պոլսոյ Օսմանեան կայսերական բժշկական վարժարանը։ Եղած է Աւանոզի թաղապետական բժիշկը։

1915 թուականին սպանուած է Աւանոզի մէջ, թուրքերու կողմէ՝ մօտաւորապէս 30 տարեկան հասակին։

## Գրականութիւն
*Ալպօյաճեան Արշակ, Պատմութիւն հայ Կեսարիոյ, Բ. հատոր, Գահիրէ, 1937։
*Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ. Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (1688-1940), Սթանպուլ, 1940։
*Ցուցակ Հայոց ցեղասպանութեան զոհերի (1915–1923 թթ.), հ. 3, Անգարայի նահանգ, Երեւան, 2006։

## Աղբիւրներ
*

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:Կեսարիա ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1915 մահեր
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր