Էնիօ Մորիքոնէ

**Էնիօ Մորիքոնէ** (), իտալացի յօրինող, շեփորահար եւ նուագախումբի ղեկավար։ 

## Կենսագրական գիծեր
Մորիքոնէ ծնած է Հռոմ, երաժիշտներու ընտանիքի մէջ: Ունեցած է չորս քոյրեր: Անոր հայրը արհեստավարժ շեփորահարեղած է, մայրը՝ հիւսուածեղէնի փոքր գործ մը հիմնած է:

## Ստեղծագործական կեանք
Իբրեւ ստեղծագործող, սկիզբը հանդէս եկած է գիշերային ակումբներու եւ պանդոկներու մէջ, աւելի ուշ սկսած է աշխատիլ թատրոնի մէջ:

1950-ական թուականներուն սկսած է ձայնասփիւռի եւ պատկերասփիւռի ընկերութեան համար յայտնի երգեր վերադաշնաւորել: 

1966-ական թուականներէն սկսեալ արդէն սկսած է շարժապատկերներու համար երաժշտութիւն յօրինել:

Մորիքոնէ առաւել մեծ հռչակ ձեռք բերած է Սերճիօ Լէոնի հետ «Ուեսթըրն» շարժանկարներու վրայ աշխատելով, իսկ աւելի ուշ` Հեռնարտօ Պերթոլուչիի, Փիեռ Փաոլօ Փազոլինիի, Տարիօ Արճենթոյի հետ համագործակցութեան շնորհիւ:

## Աշխատութիւններ
Մորիքոնէ երաժշտութիւն գրած է իտալական եւ արտասահմանեան բազմաթիւ շարժանկարներու համար` համագործակցելով Ռոման Փոլանսքիի, Օլիվըր Սթոնի, Պրայըն տէ Փալմայի, Քուինթըն Թարանթինոյի եւ այլ բեմադրիչներու հետ:

Ան երաժշտութիւն գրած է «Տը Միշըն»-ի, «Տի Անթաչըպըլզ»-ի, «Տը կուտ, տը պետ էնտ տի ակլի»-ի եւ «Է ֆիսթֆուլ աֆ Տալըրզ»-ի նման հռչակաւոր շարժանկարներու համար:

## Պարգեւներ եւ Պատուոյ Կոչումներ
Մորիքոնէ Կարդինալ Ճիանֆրանքո Ռավազիէն կը ստանայ «Per Artem ad Deum» Մետալը (Անգլերէն՝ «Արուեստի Միջոցով առ Աստուած»)։

Մորիքոնէ 1979-ին ստացաւ իր առաջին Ակադեմիական Մրցանակի (Օսքարի) առաջադրումը՝ *Days of Heaven* (Երկնքի Օրեր, Թերենս Մալիք, 1978) կինոնկարին երաժշտութեան համար։ Ան իր երկրորդ Օսքարի առաջադրումը ստացաւ *The Mission* (Առաքելութիւն) ֆիլմին համար։ Ան նաեւ Օսքարի առաջադրումներ ստացաւ *The Untouchables* (Անձեռնմխելիները, 1987), *Bugsy* (Պաքսի, 1991), *Malèna* (Մալէնա, 2000) եւ *The Hateful Eight* (Ատելութեան Ութեակը, 2016) ֆիլմերուն երաժշտութիւններուն համար։

2016-ի Փետրուարին, Մորիքոնէ շահեցաւ իր առաջին մրցակցային Ակադեմիական Մրցանակը՝ *The Hateful Eight* ֆիլմին երաժշտութեան համար։ Այդ ժամանակ ան դարձաւ ամենածեր անձը, որ երբեւէ մրցակցային Օսքար շահած է։ Մորիքոնէն եւ Ալեքս Նորթը միակ կոմպոզիտորներն են, որոնք ստացած են Ակադեմիայի Պատուոյ Մրցանակը (Academy Honorary Award)՝ անոր 1928-ին ներկայացումէն ի վեր։ Ան այս մրցանակը ստացաւ 2007-ի Փետրուարին, «կինոյ երաժշտութեան արուեստին իր հոյակապ եւ բազմակողմանի նպաստներուն համար»։

2005-ին Էնիօ Մորիքոնէի չորս կինոնկարի երաժշտութիւններ առաջադրուեցան Ամերիկեան Ֆիլմի Հաստատութեան կողմէ՝ Պատուոյ տեղի մը համար՝ Ամենայն Ժամանակներու Լաւագոյն Ամերիկեան Ֆիլմի Երաժշտութիւններու Թոփ 25-ի մէջ։ *The Mission* ֆիլմին երաժշտութիւնը դասուեցաւ 23-րդ տեղը՝ Թոփ 25-ի ցանկին մէջ։

Մորիքոնէ առաջադրուած է եօթը անգամ Գրեմի Մրցանակի։ 2009-ին Ձայնագրութեան Ակադեմիան իր *The Good, the Bad, and the Ugly* (Բարին, Չարը եւ Տգեղը, 1966) ֆիլմի երաժշտութիւնը մուտքագրեց Գրեմիի Փառքի Սրահ։

2010-ին Էնիօ Մորիքոնէն եւ Իսլանտական երգչուհի Պիյորքը շահեցան «Բեւեռային Երաժշտութեան Մրցանակը» (Polar Music Prize)։ Այս մրցանակը Շուէտի ամենամեծ երաժշտական մրցանակն է եւ սովորաբար կը բաժնուի փոփ արուեստագէտի եւ դասական երաժիշտի մը միջեւ։

*Variety* հանդէսի քառասուն առաջատար ներկայիս կինոկոմպոզիտորներու հարցումը ընտրեց *The Mission* ֆիլմին երաժշտութիւնը իբրեւ բոլոր ժամանակներու մեծագոյն կինոյ երաժշտութիւնը։

* 1971-ին ան ստացաւ «Targa d'Oro»՝ 22 միլիոնի համաշխարհային վաճառքի համար, իսկ մինչեւ 2016 Մորիքոնէ վաճառած էր աւելի քան 70 միլիոն ձայնասկաւառակ՝ ամբողջ աշխարհի մէջ։
* Ան իր կեանքի ընթացքին ստացած է եւս վեց Օսքարի առաջադրում։
* Մորիքոնէի այլ ձեռքբերումներուն կը պատկանին՝ երեք Գրեմի Մրցանակ, երեք Ոսկի Գլոպ, վեց BAFTA մրցանակ, տասը David di Donatello, տասնըմէկ Nastro d'Argento, երկու Եւրոպական Ֆիլմի Մրցանակ, Ոսկի Առիւծի Պատուոյ Մրցանակ եւ Բեւեռային Երաժշտութեան Մրցանակ՝ 2010-ին։

*The Mission* (1986) ֆիլմին ձայնասկաւառակը ոսկի հաւաստագրուած էր Միացեալ Նահանգներու մէջ։ *Yo-Yo Ma Plays Ennio Morricone* ալպոմը 105 շաբաթ մնացած է *Billboard*-ի Լաւագոյն Դասական Ալպոմներու ցանկին մէջ։

## Ծանօթագրութիւններ