Զահա Հատիտ

**Զահա Մոհամմատ Հատիտ**` (), Մայեամի, ծնունդով իրաքցի, անգլիացի ճարտարապետ եւ ձեւաւորող: 2004 թուականին դարձած է Փրիթցքըրի մրցանակին արժանացած առաջին կին ճարտարապետը:

## Կենսագրութիւն

Ծնած է 1950 թուականին Պաղտատի մէջ, Իրաք: Թուաբանական ճիւղին հետեւած է Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ներս, իսկ 1972-էն 1977-ը սորված է Լոնտոնի ճարտարապետական միութենէն ներս: Գործունէութիւնը նշանաւոր հոլանտացի ճարտարապետ Րիմ Քոոլհաասի արուեստանոցէն ներս սկսելով, 1980 թուականին Զահա Հատիտը կը հիմնէ իր սեփական ճարտարապետական *Zaha Hadid Architects* ընկերութիւնը:

## Ճարտարապետական Փիլիսոփայութիւնը
Աւանդական ճարտարապետական գծագրութեան այլընտրանք մը փնտռելով եւ ազդուած Գերակշռութենէն (*Suprematism*) եւ Ռուսական Աւանգարդէն, Հատիտը նկարչութիւնը ընդունեց որպէս տիզայնի գործիք, իսկ վերացականացումը՝ որպէս մեթոտ՝ «Մոտեռնիզմի ընդհատուած եւ չփորձուած փորձերուն վերահետազօտումը [...] շինարարութեան նոր դաշտեր բացայայտելու համար»։

*The Guardian*-ի կողմէ ան նկարագրուած է որպէս «Կորերու Թագուհին», որ «ազատագրեց ճարտարապետական երկրաչափութիւնը, անոր տալով բոլորովին նոր արտայայտիչ ինքնութիւն»։

## Ստեղծագործական Կեանքը
Ըստ իրեն, Զահա Հատիտի ստեղծագործութիւններու հանդէպ հետաքրքրութիւնը սկսած է 1997 թուականին Ֆրենք Կերիի () նախագծով Պիլպաու քաղաքին մէջ Կուկընհայմի թանգարանի շէնքի կառուցումէն ետք: Իսկ ահա, ԱՄՆ Սինսինաթի քաղաքին մէջ Րոզընտալի ժամանակակից արուեստի կեդրոնի շինարարութեանը մասնակցելէն ետք անոր գաղափարները կը դառնան իսկապէս պահանջուած:

Իր ստեղծագործութիւններուն բնորոշ են սովորական տարածութեան ընդարձակուած շրջանակները, աղաւաղուած հեռանկարները եւ կորագծերը:

## Հեղինակած Շինութիւնները
* 1994` Ձեւաւորական կահոյք արտադրող «Վիթրա» ընկերութեան հրշէջ մասը, Հռենոսի Վայլ, Գերմանիա
* 1998` Րոզընթալի ժամանակակից արուեստի կենդոնը Սինսինաթիին մէջ, Օհաիո, ԱՄՆ
* 2001` Hoenheim-North կայարան եւ ինքնաշարերու կայարաններ, Սթրասպուրկ, Ֆրանսա
* 2002` Bergisel ցատկահարթակ, Ինսպրուք, Աւստրիա
* 2005` 
** Օրդրուփգաարդ արուեստների թանգարանի շէնքի նոր թեւը, Քոփընհակըն, Դանիա
** Ճոպանուղիի կայան, Ինսպրուք, Աւստրիա
** «Ֆենո» գիտական կենտրոն, Վոլֆսպըրկ, Գերմանիա
** BMW-ի գործարանի կեդրոնական շէնք, Լայփզիկ, Գերմանիա
* 2006` «Պուերթա Ամերիկա» հիւրանոց, Մատրիտ, Սպանիա
* 2008` կամրջի տաղաւար, Սարակոսայ, Սպանիա
* 2010` 
** XXI դարու արուեստի ազգային թանգարան, Հռովմ, Իտալիա
** Galaxy SOHO, Պէյճին, Չինաստան
* 2012` Հէյտար Ալիեւի Կեդրոն, Պաքու, Ազրպէյճան
* 2014` Dominion Tower պիզնըս կեդրոն, Մոսքուա, Ռուսիոյ դաշնութիւն

## Պարգեւներ Եւ Ճանաչում

* Հատիտը եղած է առաջին կինը, որը 2004 թուականին ստացած է Փրիցքըրի Ճարտարապետական Մրցանակը։
* Ան ստացած է նաեւ Միացեալ Թագաւորութեան ամէնահեղինակաւոր ճարտարապետական մրցանակը՝ Սթրլինգի Մրցանակը, 2010 եւ 2011 թուականներուն։
* 2012 թուականին Էլիզապէթ Բ-ի կողմէ անոր շնորհուեցաւ Տէյմի կոչումը՝ ճարտարապետութեան մատուցած ծառայութիւններուն համար։
* 2016 թուականի Փետրուարին, իր մահէն մէկ ամիս առաջ, ան դարձաւ առաջին կինը, որ անհատապէս պարգեւատրուեցաւ Բրիտանացի Ճարտարապետներու Թագաւորական Հիմնարկին (*Royal Institute of British Architects*) կողմէ տրուող Թագաւորական Ոսկի Մետալով։
* Անոր մրցանակներէն քանի մը հատ յանձնուած են յետմահու, ներառեալ 2017 թուականի Բրիթ Մրցանակներու արձանիկը։
* Ան ճանչցուած է նաեւ 2013 թուականի *Forbes*-ի ցանկին կողմէ՝ որպէս «Աշխարհի Ամէնաազդեցիկ Կիներէն» մէկը։

## Պատկերաշար

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:31 Հոկտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:31 Մարտի մահեր
Ստորոգութիւն:Ճարտարապետներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:ԱՄՆ մահացածներ