Աւետիք Իսահակեան

**Աւետիք Իսահակեան** (), մեծատաղանդ բանաստեղծ եւ արձակագիր։

## Կենագրութիւն
Ծնած է Ալեքսանդրապոլ (վերանուանուած Լենինական, իսկ այժմ՝ Գիւմրի) գաւառի «Ղազարապատ» գիւղին մէջ՝ 1875 թուականի Հոկտեմբեր 30–ին։  Քաղաքական գործունէութեան զուգընթաց, վաղ երիտասարդական տարիներէն զբաղած է նաեւ գրականութեամբ։ Նախնական ուսումը ստանալէ ետք, անցած է Էջմիածին՝ Գէորգեան Ճեմարան, ուր իր ուսուցիչը՝ բանաստեղծ Յովհաննէս Յովհաննիսեան, քաջալերած եւ ուղղութիւն տուած է իր գրական առաջին քայլերուն։ 1893–ին մեկնելով Եւրոպա՝ հետեւած է համալսարական ուսման Եւրոպայի զանազան քաղաքներու մէջ՝ Վիեննայի ու ապա Լայփցիկ։  Քանի մը անգամ հայրենիք կը վերադառնայ եւ կրկին Եւրոպա կ՛ անցնի։  Համաշխարհային Ա․ Պատերազմի ծագման օրերէն իսկ արտասահման կը գտնուի, ուր կը մնայ 12 տարի եւ թափառական կեանք մը կը վարէ։  1926-ին Հայաստան կը վերադառնայ ու չորս տարի հոն ապրելէ ետք, Փարիզ կը հաստատւի։  1936–ին վերջնականապէս կը հաստատուի Հայաստան, ուր կ՝ապրի մինչեւ իր մահը։

### Քաղաքական գործունէութեան, գրական ստեղծագործութեան եւ ձերբակալութիւններու շրջան
1896-ին ցարական իշխանութիւնը զայն կը ձերբակալէ եւ մէկ տարուան համար Երեւանի բերդը կ՛ արգելաբակուի։  «Երգեր ու վերքեր» բանաստեղծութիւններու իր առաջին գիրքը (1897) զայն կը ճանչցնէ իբրեւ տաղանդաւոր բանաստեղծ։ Շուտով կրկին կը ձերբակալուի եւ Օտեսա կ՛ աքսորուի:

1902-ին երբ հայրենիք կտ վերադառնայ, Թիֆլիս կը հաստատուի։ 1899-1906-ին կը գրէ «Հայդուկի երգեր» բանաստեղծութիւններու շարքը։  1908-ի Դեկտեմբերին, կ՛ ամբաստանուի «դաշնակցութեան գործով» եւ մօտաւորապէս 6 ամիս Թիֆլիսի Մետեխի բանտը մնալէ ետք, անգամ մը եւս արտասահման կ՛ անցնի։

### Գործեր
Գլխաւոր գործերն են՝ «Երգեր ու Վէրքեր», «Բանաստեղծութիւններ», «Հայրենի Աղբիւրից» բանաստեղծութիւններու հաւաքածոները, «Աբու Լալա Մահարի» վիպերգը։ Ունի նաեւ պատմուածքներ եւ արձակ էջեր։

Իսահակեան քնարերգակ բանաստեղծ է, կ'երգէ սէրը, մայրը եւ հայրենիքը։ Իսահակեան նաեւ մտածող բանաստեղծ է, փիլիսոփայ, մանաւանդ իր «Աբու Լալա Մահարի» վիպերգին մէջ, որուն նիւթը արապ մեծ բանաստեղծ Աբու լ-Աալա լ-Մաարիյի կեանքն է։ Հայ ժողովուրդը մեծապէս գնահատելով իր տաղանդը զինք կոչած է «Վարպետ»։

ԺԹ․ դարավերջին եւ Ի․ դարասկիզբին հայ քաղաքական կեանքը եւ հայկական հարցը, Իսահակաեան իւրահատուկ  ձեւով պիտի արտայայտէ «Ուստա Կարօն» մեծածաւալ վէպին մէջ, որ սակայն անաւարտ պիտի մնայ․- «Ուստա Կարոն» կ՛ աւարտի այն օրը, երբ լուծուի հայկական հարցը», ըսած է ան՝ Վարպետը:  Վէպին մեծ մասը գրուած է Ժընեւ։

### Հայ Գուսան ստորագրութիւն
Աւետիք Իսահակեան «Հայ Գուսան» ծածկանունով ստորագրած է բազմաթիւ երգեր նուիրուած հայ հերոսներու (յեղափոխական մարտիկներու) դիւցազնական պայքարին։

## Բանաստեղծութիւններ
[250px|մինի|Աւետիք Իսահակեանի պատկերով [ՀՀ թղթադրամ]]
* [«Մայրիկիս»](https://hy.wikisource.org/wiki/%D5%84%D5%A1%D5%B5%D6%80%D5%AB%D5%AF%D5%AB%D5%BD_(%D4%B1%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%AB%D6%84_%D4%BB%D5%BD%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%AF%D5%B5%D5%A1%D5%B6))
* «Արեւի մօտ»
* «Արագածին»
* «Ռավեննայում»
* «Քոյր իմ նազելի»
* Օտար, ամայի ճամփեքի վրայ...
* Սիրեցի, եարս տարան
* Արազի ափին
* Աբու Լալա Մահարի

## Աղբիւրներ
* Հայ Կեանք եւ Գրականութիւն, Յարութիւն Քիւրքճեան, երկրորդական բաժին Ա. տարի, էջ 149:
## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Աւետիք Իսահակեանի ստեղծագործութիւնները: 
* Աւետիք Իսահակեան: 
* Ավետիք Իսահակյան:
* Աւետիք Իսահակեանի տուն-թանգարան:
* [Վլատիմիր Կիրակոսեան. Աւետիք Իսահակեանը եւ արեւմտահայ իրականութիւնը](http://litopedia.org/index.php?title=%D4%B1%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%AB%D6%84_%D4%BB%D5%BD%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%AF%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%A8_%D6%87_%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B4%D5%BF%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%B5_%D5%AB%D6%80%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A8_(%D5%8E%D5%AC%D5%A1%D5%A4%D5%AB%D5%B4%D5%AB%D6%80_%D4%BF%D5%AB%D6%80%D5%A1%D5%AF%D5%B8%D5%BD%D5%B5%D5%A1%D5%B6)) 
Ստորոգութիւն:Էջմիածինի Գէորգեան ճեմարանի սաներ
Ստորոգութիւն:19-րդ դարու արեւելահայ բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:20-րդ դարու արեւելահայ բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:19-րդ դարու արեւելահայ արձակագիրներ
Ստորոգութիւն:20-րդ դարու արեւելահայ արձակագիրներ
Ստորոգութիւն:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակակիրներ
Ստորոգութիւն:Անձինք թղթադրամներու վրայ
Ստորոգութիւն:Անձինք նամականիշերու վրայ
Ստորոգութիւն:Խորհրդային բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Հայ տղամարդ գրողներ
Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակախօսներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով