open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1943 թուական

**1943 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 43րդ տարին է

մինի|155x155փքս

## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
#### Յունուար
* 27 Յունուար՝  հրապարակագիր, արձակագիր
#### Փետրուար
* 4 Փետրուար`   հայ բանասէր պատմաբան

##### Մարտ

* 29 Մարտ՝ Վանկելիս Փափաթանասիու, Օսքարի մրցանակակիր (1982, «Հուրի ճամբաներ» *Chariots of Fire* ժապաւէնի երաժշտութիւն) յոյն երաժիշտ եւ յօրինող՝ ելեկտրոնային progressive, ambient, ճազ եւ նուագախմբային երաժշտութեան

#### Մայիս

* 20 Մայիս՝ Ալ Պանօ, իտալացի երգիչ, երաժիշտ, դերասան, գինեգործ

#### Օգոստոս
* 7 Օգոստոս՝ Գրիգոր Աղանեան, ոտնագնդակի մարզիկ
*17 Օգոստոս՝  ամերիկացի դերասան եւ արտադրող
#### Սեպտեմբեր
* 10 Սեպտեմբեր՝  ամերիկացի գրող
* 23 Սեպտեմբեր՝  սպանացի երգիչ
* 25 Սեպտեմբեր ՝  ամերիկացի գրող
#### Հոկտեմբեր
* 21 Հոկտեմբեր`   հայագէտ, փիլիսոփայ
#### Նոյեմբեր
* 30 Նոյեմբեր՝  ամերիկացի բեմադրիչ եւ թատերագիր

### Անստոյգ օրով

* Յարութիւն Քիւրքճեան, փիլիսոփայ, կրթական մշակ, դասախօս, գրագէտ, դասագիրքերու հեղինակ,  յօդուածագիր, հասարակական գործիչ

## Մահեր
16px  
#### Փետրուար
* 2 Փետրուար՝    հայ արձակագիր, թարգմանիչ
#### Մարտ
* 28 Մարտ`   ռուս երգահան

##### Անստոյգ օրով
*  հայ գրող, թարգմանիչ, հրապարակագիր
* ՝  բժիշկ, գրող, թարգմանիչ 
* 
## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* 1943-ը Պատմութեան մէջ* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1943

Ստորոգութիւն:1943
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1944 թուական

**1944 թուական**, նահանջ տարի, 20րդ դարու 44րդ տարին է
 
## Դէպքեր

* 4 Մարտ․ կը սկսի Քոքինիոյ Կռիւը գերմանացի զինուորներուն եւ յոյն ընդիմադիր ուժերուն միջեւ (Բ․ Համաշխարհային պատերազմ)
* 18 Մարտ, Վեզուվիօ հրաբուխի մեծ ժայթքում
*19 Մարտ․ Նացիական Գերմանիան Հունգարիան կը գրաւէ (Բ․ Համաշխարհային պատերազմ)
*6 Յունիս․ դաշնակից երկիրներուն 155 000 զինուորներ Ֆրանսայի Նորմանտիի ափերուն ցամաքահանում կը կատարեն
*17 Օգոստոս․ Քոքինիոյ պաշարում, գերմանացիները կը գնդակահարեն 75 անմեղ յոյն քաղաքացիներ
*12 Հոկտեմբեր․ Աթէնք եւ Փիրէան կ՛ ազատագրուին գերմանական լուծէն․ գերմանացիները մեկնելու ատեն կը ռմբակոծեն Փիրէայի նաւահանգիստը (Բ․ Համաշխարհային պատերազմ) 
* 30 Հոկտեմբեր․ Սելանիկը կ՛ ազատագրուի գերմանական լուծէն (Բ․ Համաշխարհային պատերազմ) 

## Ծնունդներ
16px 
#### Յունուար
* 24 Յունուար՝  հայկական ծագումով խորհրդային եւ ամերիկեան դերասան
#### Յունիս
* 1 Յունիս՝  անգլիացի հեռատեսիլի եւ ֆիլմի դերասան
* 13 Յունիս՝  հարաւքորէացի քաղաքական գործիչ
#### Աւգոստոս
* 12 Օգոստոս՝  բեմադրիչ, սենարիստ, դերասան
* 15 Օգոստոս՝  հայկական արմատներով ֆրանսացի երգչուհի
* 17 Օգոստոս՝  ամերիկացի գործարար
#### Սեպտեմբեր
* 28 Սեպտեմբեր  Չեխիոյ երրորդ եւ ներկայիս նախագահ
#### Նոյեմբեր
* 1 Նոյեմբեր`  լիբանանցի քաղաքական գործիչ

## Մահեր
16px  
#### Յունուար
* 6 Յունուար`  կրթական մշակ, յօդուածագիր, ազգային գործիչ
#### Փետրուար
* 21 Փետրուար՝  բանաստեղծ
#### Մայիս
* 21 Մայիս՝  վրացի պատմաբան, դիւանագէտ եւ իրաւաբան
#### Յուլիս
* 8 Յուլիս`  բանասէր, ազգագրագէտ
#### Սեպտեմբեր
* 25 Սեպտեմբեր՝  հայ խորհրդային գրականագէտ, լեզուաբան
#### Հոկտեմբեր
* 7 Հոկտեմբեր`  հայ դերասան
#### Դեկտեմբեր
* 13 Դեկտեմբեր՝  (ծն.1816), ռուս նկարիչ
##### Անստոյգ օրով
*  արուեստաբան, արեւելագէտ
## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* 1944-ը Պատմութեան մէջ* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1944

Ստորոգութիւն:1944
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1945 թուական

**1945 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 45րդ տարին է
* 2<sup>րդ</sup> աշխարհային պատերազմին աւարտը
1942 • 1943 • 1944 • **1945** • 1946 • 1947 • 1948 
## Դէպքեր
աջից|180px
* 1 Յունուար՝ Շէնոնի կոտորածը. ամերիկացի պահապանները կոտորած են վաթսուն գերմանացի կալանաւորները
* 18 Յունուար՝ Հոլոքոսթ. Աուշվիցի կեդրոնացման ճամբարի 60 000 կալանաւորներու տարհանումի ատենը 15 000—ը մահացած են
** 9px Յունուար 27-ին խորհրդային զօրքը ազատագրեց Աուշվից Պիրքէնաուն
* 4 Փետրուար-էն մինչեւ 11 Փետրուար Եալթային մէջ կայացաւ համաժողով Ֆրանքլին Ռուզվելթի, Ուինսթըն Չըրչիլի եւ Եոսէֆ Սթալինի մասնակցութեամբ
* 13 Փետրուար 
** խորհրդային զօրքը գերմանացիներէն գրաւեցաւ Պուտափեշտը
** թագաւորական օդոյժը եւ Միացեալ նահանգներու օդոյժը ռմբակոծեցին Տրեզտենը, պատճառելով 22-էն 25 000 զոհ
*25 Փետրուար՝  Բ․ Հա­մաշ­խար­հա­յին ­Պա­տե­րազ­մի ա­ւար­տին, Աթէնքի մէջ «Նոր Օր»ը կը սկսի վերահրատարակուիլ «Ազատ Օր» անունով
*7 Մարտ․ Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան բացում
* 6 Օգոստոս՝ ճափոնական Հիրոշիմայի աթոմային ռմբակոծութիւնը
* 2 Սեպտեմբեր՝ 2<sup>րդ</sup> աշխարհային պատերազմին աւարտը
## Ծնունդներ
16px 
#### Փետրուար
* 12 Փետրուար՝  հայ բանաստեղծ, բանասէր եւ բժիշկ
#### Աւգոստոս
* 10 Օգոստոս՝  հայկական ծագումով ռուս խորհրդային դերասան
* 7 Օգոստոս՝  հայ բանաստեղծ
#### Սեպտեմբեր
* 19 Սեպտեմբեր՝  հայ բանաստեղծ
#### Դեկտեմբեր
* 4 Դեկտեմբեր՝  արձակագիր, հրապարակագիր
##### Անստոյգ օրով
*  սփիւռքահայ գրող եւ բանասէր
*  ձայնասփիւռի ամերիկահայ հաղորդավար

## Մահեր
16px 
#### Փետրուար
* Փետրուար կամ Մարտ՝  հրեայ աղջիկ
#### Մարտ
* 10 Մարտ՝  քաղաքական եւ պետական գործիչ
#### Ապրիլ
* 4 Ապրիլ՝  բանաստեղծ
#### Մայիս
* 2 Մայիս՝ Մարթին Նուրտընսթըրմ
* 21 Մայիս՝  խմբավար, յօրինող
* 26 Մայիս՝  գրող եւ ազգային գործիչ
#### Յունիս
* 20 Յունիս՝  ամերիկացի հրեայ գրող եւ մարդաբան
#### Աւգոստոս
* 26 Օգոստոս՝  աւստրիացի հրեայ գրող եւ մարդասէր
##### Անստոյգ օրով
*  գրող, հասարակական գործիչ
## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* 1945-ը Պատմութեան մէջ* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1945

Ստորոգութիւն:1945
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1946 թուական

**1946 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 46րդ տարին է
* Սուրիոյ անկախութիւնը 
1943 • 1944 • 1945 • **1946** • 1947 • 1948 • 1949 
## Դէպքեր
#### Անյայտ ամսաթիւով
Մոնաքոյի մրցաշարքը կը սահմանուի Ինքնաշարժի Միջազգային Դաշնակցութեան կողմէ  *Fédération Internationale de l'Automobile* (FIA)

* 20 Փետրուար՝ Արեւմ.Գերմանիոյ մէջ Տորթմունտին մօտ հանքի մը պայթիւնէ զոհուեցաւ 405 հանքափոր
* 17 Ապրիլ՝ Սուրիոյ անկախութիւնը պաշտօնապէս ճանչուեցաւ Ֆրանսայէն
* 31 Մայիս՝ Յունաստանին մէջ հանրաքուէով որոշուեցաւ վերադարձ միապետութեանը
* 2 Յունիս՝ Իտալիոյ մէջ հանրաքուէով որոշուեցաւ միապետութեան վերացումը
** 9px 10 Յունիսին Իտալիան հռչակուեցաւ հանրապետութիւն
* 1 Յուլիս՝ Միացեալ նահանգները Պիքինի աթոլլին մէջ կատարեցին շարք մը միջուկային փորձարկումներ
**9px 5 Յուլիսին Փարիզին մէջ ցուցադրուեցին պիքինի լողազգեստները
* 4 Յուլիս՝ 42 հրեաներ սպաննուեցան Լեհաստանի Քիելցէին մէջ տեղի ունեցած ջարդերուն
* 19 Նոյեմբեր՝ Աֆղանստանը, Իսլանտան եւ Շուէտը միացան ՄԱԿ-ին
* 12 Դեկտեմբեր՝ Իրանի զօրքը վերագրաւեցաւ Ազարպայճան նահանգը
* 26 Դեկտեմբեր՝ Սիամը (1949-էն՝ Թայլանտ) դարձաւ ՄԱԿ-ի անդամ
մինի|110x110փքս

## Ծնունդներ
16px 
#### Փետրուար
* 21 Փետրուար`  բրիտանացի դերասան
#### Մայիս
* 9 Մայիս՝  խորհրդային հայ շարժապատկերահանող
* 20 Մայիս՝  ամերիկացի երգչուհի եւ դերասանուհի
#### Յունիս
* 14 Յունիս՝  ԱՄՆ-ու 45րդ նախագահ
* 15 Յունիս՝  յոյն երգիչ
* 24 Յունիս՝  ֆրանսահայ երգիչ եւ երգահան

#### Յուլիս
* 12 Յուլիս՝  բրիտանացի լրագրող
#### Աւգոստոս
* 24 Օգոստոս՝  սփիւռքահայ իմաստասէր, գրականագէտ, թարգմանիչ
#### Դեկտեմբեր
* 4 Դեկտեմբեր՝  նկարիչ, քանդակագործ
## Մահեր
16px  
#### Փետրուար
* 26 Փետրուար՝  հայ բանաստեղծ
#### Մայիս
* 15 Մայիս՝  դերասան
#### Սեպտեմբեր
* 5 Սեպտեմբեր՝  երաժշտահան
#### Նոյեմբեր
* 25 Նոյեմբեր՝  ամերիկացի դիւանագետ

## Արտաքին յղումներ
* 1946-ը Պատմութեան մէջ* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1946

Ստորոգութիւն:1946
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1947 թուական

**1947 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 47րդ տարին է
1944 • 1945 • 1946 • **1947** • 1948 • 1949 • 1950 
## Դէպքեր
* 1 Յունուար՝ Նիճերիան ստացաւ սահմանափակ ինքնավարութիւն
* 10 Յունուար՝ Շուէտին մէջ SAAB-ը թողարկեց իր առաջին ինքնաշարժը
* 19 Յունուար՝ Աթէնքի մօտ նաւաբեկութեան զոհ դարձաւ 392 հոգի
* 8 Փետրուար՝ Արեւմտեան Պերլինի Քարլսլուսթ պարասրահէն ներս ծագած հրդեհի զոհ դարձաւ 80-էն 88 հոգի
* 14 Օգոստոս-15 Օգոստոս՝ Փաքիստանը եւ Հնդկաստանն ստացան անկախութիւն
* 30 Սեպտեմբեր՝ Փաքիստանը եւ Եմենը միացան ՄԱԿ-ին
## Ծնունդներ
16px 
մինի|աջից|100px|
#### Փետրուար
* 2 Փետրուար`  ամերիկացի դերասանուհի
#### Յունուար
* 8 Յունուար`  բրիտանացի ռոք երգիչ
#### Ապրիլ
* 18 Ապրիլ`  ամերիկացի ճարտարագէտ
* 21 Ապրիլ`  հեռուստամեկնաբան
#### Յունիս
* 21 Յունիս՝  իրանցի իրաւաբան, գրող, Նոպէլեան Մրցանակի տիրացած (2003)
#### Յուլիս
* 10 Յուլիս՝  ամերիկացի մարզիկ, դերասան եւ քաղաքական գործիչ
#### Աւգոստոս
* 14 Օգոստոս՝  ամերիկացի կին գրող
* 24 Օգոստոս՝  պրազիլցի գրող եւ բանաստեղծ
#### Հոկտեմբեր
* 4 Հոկտեմբեր՝  ճարտարագիտութեան փրօֆեսոր
* 5 Հոկտեմբեր՝  բանաստեղծ
* 16 Հոկտեմբեր՝  բանասէր, պատմաբան, ազգագրագէտ, մատենագէտ
* 18 Հոկտեմբեր՝  ամերիկացի դերասան
#### Դեկտեմբեր
* 17 Դեկտեմբեր`  ճարտարապետ
#### Անստոյգ օրով
* 

## Մահեր
16px  
#### Յունիս
*  4 Յունիս՝  եկեղեցական գործիչ
#### Յուլիս
* 21 Յուլիս՝  հայագէտ, բանասէր եւ բառարանագիր
* 31 Յուլիս՝  քաղաքական եւ պետական գործիչ

#### Հոկտեմբեր

* 12 Հոկտեմբեր՝ Գէորգ Վարժապետեան (ծն․1895), հայ բժիշկ

#### Դեկտեմբեր
* 14 Դեկտեմբեր՝  հայ երգահան, խմբավար
#### Անստոյգ օրով
*  վտարանդի հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ
*  հասարակական-քաղաքական գործիչ
## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* 1947-ը Պատմութեան մէջ
* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1947

Ստորոգութիւն:1947
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
195 (թիւ)

**195** (**հարիւր իննսունհինգ**)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ է 194-ի եւ 196-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  ուրախ թիւ է
*  յիսունեօթներորդ բերկրալի թիւն է
* տասնմեկ յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 195=3+5+7+11+13+17+19+23+29+31+37
* կիրառութիւններ
** 195 Եւրիկլէյեա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** +-ի գործադրումով կը ստացուի ├ նշանը 
** Տարուայ 195րդ օրն է Յուլիս 14-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յուլիս 13-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1950 թուական

**1950 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 50րդ տարին է
* Քորէական պատերազմի սկիզբը
1947 • 1948 • 1949 • **1950** • 1951 • 1952 • 1953աջից|180px
[մինի|220x220փքս|[Կուսթաւ Ե.]]
[մինի|204x204փքս|[Դանիէլ Վարուժան Հեճինեան]]
[մինի|196x196փքս|[Նարենտրա Մոտի]]
[մինի|200x200փքս|[Զահա Հատիտ]]
[մինի|193x193փքս|[Ճորճ Օրուէլ]]
[մինի|225x225փքս|[Արմէն Տիգրանեան]]
[մինի|131x131փքս|[Լեւոն Կիւրեղեան]]
[մինի|167x167փքս|[Տմիթրի Ուզնաձէ]]
[մինի|224x224փքս|[Ճիաքօմօ Կօրրինի]]
[մինի|189x189փքս|[Վալապպհաի Փաթել]]
[մինի|199x199փքս|[Օթթօ Տիլս]]

## Դէպքեր
* 16 Յունիս՝ Աշխարհի գաւաթին ընդառաջ, Ռիոյ տէ Ժանէյրոյին մէջ բացուեցաւ «Մարաքանա» մարզադաշտը
* 25 Յունիս՝ Հիւսիսային Քորէայի զօրքի 38րդ զուգահեռականի հատումով սկսաւ Քորէական պատերազմը
* 16 Յուլիս՝ Պրազիլի հաւաքականին 2-1 յաղթելով, Ուրուկուէյի հաւաքականը նուաճեց Աշխարհի գաւաթը
* 29 Հոկտեմբեր՝ Կուսթաւ Ե.-ի մահէն յետոյ Կուսթաւ Զ. Ատոլֆը դարձաւ Շուէտի թագաւոր
* 17 Նոյեմբեր՝ 15 տարեկան Թէնզին Կեացոն դարձաւ 14րդ Տալայ լամա
## Ծնունդներ
16px 
#### Յունուար
* 1 Յունուար  բժիշկ, քաղաքական գործիչ
#### Մարտ
* 10 Մարտ  ամերիկահայ գեղանկարիչ եւ համայնքային գործիչ
#### Սեպտեմբեր
* 17 Սեպտեմբեր`  Հնդկաստանի ներկայիս վարչապետ
#### Հոկտեմբեր
* 31 Հոկտեմբեր`  իրաքցի ծագումով բրիտանացի ճարտարապետ
** Անստոյգ օրով՝
**  նկարիչ

## Մահեր
16px 
#### Յունուար
* 21 Յունուար`  անգլիացի գրող
#### Փետրուար
* 10 Փետրուար`  հայ երգահան, խմբավար
#### Սեպտեմբեր
* 2 Սեպտեմբեր`  հայազգի ճարտարապետ
#### Հոկտեմբեր
* 12 Հոկտեմբեր`  վրացի խորհրդային հոգեբան եւ փիլիսոփայ
* 29 Հոկտեմբեր` **[[Կուսթաւ Ե.]]** 
* 31 Հոկտեմբեր` **[[Ճիաքօմօ Կօրրինի]]** 
#### Դեկտեմբեր
* 15 Դեկտեմբեր`  հնդիկ քաղաքական գործիչ

## [[Նոպէլեան Մրցանակ]]
* Քիմիա՝ Օթթօ Տիլս
## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* 1950-ը Պատմութեան մէջ* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1950

Ստորոգութիւն:1950
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1951 թուական

**1951 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 51րդ տարին է
1948 • 1949 • 1950 • **1951** • 1952 • 1953 • 1954
 
[մինի|158x158փքս|[Վաչական Սարգսեան]]
[մինի|167x167փքս|[Լեւոն Շանթ]]
[մինի|226x226փքս|[Ռուբէն Տէր Մինասեան]]
[մինի|242x242փքս|[Արամ Անտոնեան]]

## Դէպքեր
* 20 Յունուարի դրութեամբ Ալպեան լերներուն ձնահիւսի զոհ դարձած է 240 հոգի
* 24 Դեկտեմբեր՝ Լիպիան անկախացաւ Իտալիայէն
* 31 Դեկտեմբեր՝ աւարտուեցաւ Մարշալի ծրագիրը, որ Եւրոպան վերակառուցելու համար $13.3 պիլիոն տրամադրած էր
**Անստոյգ ամսաթիւով**՝

* Տեղի կ՛ունենայ առաջին «Աքրոփոլիս Ինքնաշարժներու Մրցաշարք»ը։ Աթէնք մեկնակէտն է։

## Ծնունդներ
16px 
մինի|աջից|160px|
#### Յունուար
* 29 Յունուար՝  հոգեւորական
#### Մարտ
* 2 Մարտ`  հայ բեմադրիչ, թատերագիր
#### Ապրիլ
* 20 Ապրիլ`  գուսան, երգահան
* 22 Ապրիլ`   ամերիկացի դերասան
* 30 Ապրիլ`  հայազգի մանրէաբան
#### Մայիս
* 25 Մայիս`  գրող, թարգմանիչ
#### Յունիս
* 8 Յունիս`  բրիտանացի երգչուհի
* 13 Յունիս`  ամերիկահայ գրող, բանաստեղծ
#### Հոկտեմբեր
* 3 Հոկտեմբեր`  հայ պատմաբան, լրագրող
* 21 Հոկտեմբեր`  քաղաքական եւ պետական գործիչ
* Անստոյգ օրով՝
**  ռազմաքաղաքական գործիչ
## Մահեր
16px  
#### Նոյեմբեր
* 28 Նոյեմբեր՝ Լէյլի (Փառանձեմ Սահակեան - Տէր Մկրտչեան), հայ բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի
*29 Նոյեմբեր՝  գրող
*  Նոյեմբեր՝  քաղաքական գործիչ
* 23 Դեկտեմբեր՝  հայ պատմաբան, լրագրող, հասարակական գործիչ
** Անստոյգ օրով՝
**  բժիշկ, ազգային եւ հասարակական գործիչ
## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* 1951-ը Պատմութեան մէջ* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1951

Ստորոգութիւն:1951
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1952 թուական

**1952 թուական**, նահանջ տարի, 20րդ դարու 52րդ տարին է

• Ձմեռային եւ Ամառային Ողիմպիական խաղեր • ՄԱԿ-ի տեղափոխումը նոր շէնք • Լոնտոնի մեծ մառախուղը
1949 • 1950 • 1951 • **1952** • 1953 • 1954 • 1955
[մինի|221x221փքս|[Անն Ֆրանք]]
[մինի|194x194փքս|[Շահէն Մեղրեան]]
[մինի|177x177փքս|[Ճէյմս Պաղեան]]
[մինի|265x265փքս|[Ռընէ Լեւոնեան]]
[մինի|196x196փքս|[Մարիա Մոնթեսորի]]
[մինի|217x217փքս|[Սալոմէ Զուրապիշվիլի]]
[մինի|233x233փքս|[Հարվի Ուայնսթին]]
[մինի|241x241փքս|[Ռոպերթ Զեմեքիս]]
[մինի|204x204փքս|[Կարէն Շահնազարով]]
[մինի|240x240փքս|[Վլատիմիր Փութին]]

## Դէպքեր
* 12 Յունուար՝ Թէնըսիի համալսարանն ընդունուեցաւ առաջին սեւ ուսանողը
* 14 Փետրուար-25 Փետրուար՝ Ձմեռային Ողիմպիական խաղերը Օսլոյին մէջ
* 4 Ապրիլ՝ նորվեկական հին որսորդական նաւերու 78 փոկեր որսացողներ անհետ կորսնուած են
* 1 Յունիս՝ նաւագնացութեան համար բացուեցաւ Սեւ եւ Կասպեան ծովերը կապող Վոլկա-Տոն ջրանցքը
* 15 Յունիս՝ Անն Ֆրանքի օրագիրը հրատարակեցաւ դանիերէն
* 19 Յուլիս-3 Օգոստոս՝ կայացան Ողիմպիական խաղերը Հելսինքիին մէջ
* 12 Օգոստոս՝ Խորհ.Միութեան մէջ գնդակահարուեցին 12 հրեայ բանաստեղծները
* 14 Հոկտեմբեր՝ ՄԱԿ-ը իր աշխատանքներն սկսաւ Նիւ Եորքին մէջ կառուցուած նոր շէնքէն ներս
* 5-9 Դեկտեմբեր՝ Լոնտոնի մեծ սմոկին մահացաւ 8 000-էն աւելի հոգի.

#### Անստոյգ ամսաթիւով
* Միքայէլ Վենթրիս կը վերծանէ Գծային Β գիրը։  Իր այս գործին օգնած են Էմեթ Լեսլի Պենեթ, Ալիս Քոպեր եւ Ճոն Չատուիք։
* Եգիպտոսի մէջ Ազատներու կամ՝ Այժմէականներու յեղափոխութիւնը կը ծագի․ շարժումին առաջնորդներէն մէկն է Կամալ Ապտուլ Նասեր

## Ծնունդներ
16px 
* 2 Յունուար  հրամանատար եւ քաղաքական դէմք
* 26 Փետրուար  ամերիկացի բժիշկ, առաջին հայազգի աստղանաւորդը
* 4 Մարտ  Հայ Աւետարանչական ընկերակցութեան միութեան նախագահ 
* 18 Մարտ  Վրաստանի նախագահ
* 19 Մարտ  ամերիկացի ֆիլմարտադրող
* 14 Մայիս  ամերիկացի բեմադրիչ, արտադրող
* 8 Յուլիս  ֆիլմ բեմադրող, արտադրող
* 29 Յուլիս  դերասան եւ բեմադրիչ
* 15 Նոյեմբեր  Արցախի պատերազմի մասնակից
* 7 Հոկտեմբեր  Ռուսիոյ դաշնութեան նախագահ
* 22 Դեկտեմբեր  դերասան եւ բեմադրիչ
* Դեկտեմբեր  բժիշկ եւ քանդակագործ

## Մահեր
16px  
* 4 Փետրուար,  պատմաբան, բանասէր, աղբիւրագէտ
* 6 Մայիս,   իտալացի բժիշկ, մանկավարժ, փիլիսոփայ
*24 Դեկտեմբեր, Անտոն Կազէլ․ հայազգի հրապարակագիր, խմբագիր, բանաստեղծ, արձակագիր եւ քաղաքական գործիչ
** Անստոյգ օրով՝
** 
## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* 1952-ը Պատմութեան մէջ* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1952

Ստորոգութիւն:1952
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1948 թուական

**1948 թուական**, նահանջ տարի, 20րդ դարու 48րդ տարին է
1945 • 1946 • 1947 • **1948** • 1949 • 1950 • 1951
[մինի|220x220փքս|[Զաւէն Պարտաքճեան]]
[մինի|161x161փքս|[Ապտուլլահ Օճալան]]
[մինի|191x191փքս|[Ժան Ռենօ]]
[մինի|165x165փքս|[Սաուլի Նիինիսթէօ]]
[մինի|193x193փքս|[Ճերըմի Այրընզ]]
[մինի|185x185փքս|[Մահաթմա Կանտի]]
[մինի|198x198փքս|[Աւետիս Ահարոնեան]]
[մինի|[Արշիլ Կորքի]]

## Դէպքեր
* 1 Փետրուար՝ Խորհ.Միութիւնն սկսաւ «Ամերիկայի ձայնի» խլացումը
* 14 Մայիս՝ Իսրայէլը ընդունեց անկախութեան հռչակագիր
* 22 Մայիս՝ 130 000 լիթուանացիներու զանգուածային տեղահանութիւնը դէպի Սիպերիա
* 20 Յունիս՝ մարքը դարձաւ Արեւմ.Գերմանիոյ արժոյթը
* 1 Սեպտեմբեր՝ հրդեհ Աղեքսանտրիայէն հայերը Պաթումի նաւահանգիստ բերող «Փոպետա» նաւուն վրայ

## Ծնունդներ
16px 
#### Փետրուար
* 14 Փետրուար  հայ արձակագիր
#### Մարտ
* 30 Մարտ  երկրաչափ՝ ճարտարագէտ, արուեստագէտ, գեղանկարիչ
#### Ապրիլ
* 4 Ապրիլ  Թուրքիոյ քիւրտերու քաղաքական եւ ռազմական առաջնորդ
#### Յուլիս
* 30 Յուլիս  սպանական ծագումով ֆրանսացի դերասան
#### Օգոստոս
* 24 Օգոստոս  2012-էն Ֆինլանտայի նախագահն է
#### Սեպտեմբեր
* 19 Սեպտեմբեր  անգլիացի դերասան, բեմադրիչ եւ արտադրող
#### Դեկտեմբեր
* 20 Դեկտեմբեր, Ապտուլրազաք Կըրնա (*Abdulrazak Gurnah*) գրագէտ։ 2021-ի գրականութեան Նոպելեան մրցանակի դափնեկիր
* 20 Դեկտեմբեր 
#### Անստոյգ օրով
*  հայ կին գրող

## Մահեր
16px  
#### Յունուար
* 20 Յունուար՝  հնդիկներու քաղաքական եւ հոգեւոր առաջնորդ
#### Փետրուար
* 17 Փետրուար՝  արեւմտահայ գրող
#### Մարտ
* 20 Մարտ՝  գրող, հանրային գործիչ
#### Յուլիս
* 21 Յուլիս՝  հայկական ծագումով ամերիկացի նկարիչ
## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* 1948-ը Պատմութեան մէջ* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1948

Ստորոգութիւն:1948
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1949 թուական

**1949 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 49րդ տարին է
* ՉԺՀ-ի ստեղծումը
1946 • 1947 • 1948 • **1949** • 1950 • 1951 • 1952աջից|96px
աջից|96px
[մինի|179x179փքս|[Էտկար Ալլան Փօ]]
[մինի|138x138փքս|[Հարուգի Մուրագամի]]
[մինի|164x164փքս|[Պարոյր Հայրիկեան]]
[մինի|193x193փքս|[Անթոնիօ Կութերեշ]]
[մինի|159x159փքս|[Մարիամ Յակոբեան]]
[մինի|204x204փքս|[Կլորիա Կէյնոր]]
[մինի|173x173փքս|[Պենիամին Նեթանիահու]]
[մինի|174x174փքս|[Սուզըն Պէնըթ]]
[մինի|173x173փքս|[Գաբրիէլ Տէր-Միքելեան]]

## Դէպքեր
* 19 Յունուար՝ Էտկար Ալլան Փօի «գաղտնի երկրպագուն» առաջին անգամ այցելեց անոր շիրիմը
* 11 Մայիս՝ Իսրայէլը դարձաւ ՄԱԿ-ի 59րդ անդամը
* 1 Հոկտեմբեր՝ պաշտօնապէս կազմաւորուեցաւ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետութիւնը
## Ծնունդներ
16px 
#### Յունուար
* 12 Յունուար՝  ճափոնցի գրող, թարգմանիչ
#### Յուլիս
* 1 Յուլիս`  վիրաբոյժ
* 5 Յուլիս`  քաղաքական գործիչ, նախկինին մէջ՝ խորհրդային այլախոհ
#### Ապրիլ
* 30 Ապրիլ`  փորթուկալցի քաղաքական գործիչ, ՄԱԿ-ի գլխաւոր քարտուղար

#### Աւգոստոս
* 17 Օգոստոս`  հայ քանդակագործ
#### Սեպտեմբեր
* 7 Սեպտեմբեր`  ամերիկացի տիսքոյ ոճի երգչուհի
#### Հոկտեմբեր
* 21 Հոկտեմբեր` Իսրայէլի գործող վարչապետ
#### Անստոյգ օրով
*  ամերիկացի դերասանուհի
*  Ռուսիոյ մէջ գործարար, բարերար

## Մահեր
16px  
#### Յունուար
* 14 Յունուար՝  ճարտարապետ
* 15 Յունուար՝  զուիցերացի միսիոնար
#### Հոկտեմբեր
* 28 Հոկտեմբեր՝  ֆրանսացի ջութակահարուհի
#### Դեկտեմբեր
* 6 Դեկտեմբեր`  ազգային-ազատագրական շարժումի գործիչ
## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* 1949-ը Պատմութեան մէջ* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1949

Ստորոգութիւն:1949
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1955 թուական

**1955 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 55րդ տարին է
* Աշխարհի բնակչութիւնը կազմած է 2 մլր 772 մլն 
1952 • 1953 • 1954 • **1955** • 1956 • 1957 • 1958
[մինի|153x153փքս|[Ուինսթըն Չըրչիլ]]
[մինի|166x166փքս|[Նիքոլա Սարքոզի]]
[մինի|144x144փքս|[Ալէք Ենիգոմշեան]]
[մինի|136x136փքս|[Սթիւ Ճոպզ]]
[մինի|202x202փքս|[Ճէֆ Փէրի]]
[մինի|159x159փքս|[Պիլ Կէյթս]]
[մինի|176x176փքս|[Սերժ Աւետիքեան]]
[մինի|152x152փքս|[Լեւոն Խեչոյեան]]
[մինի|173x173փքս|[Վահէ Պէրպէրեան]]
[մինի|193x193փքս|[Հրաչեայ Քոչար]]
[մինի|173x173փքս|[Թորոս Ազատեան]]
[մինի|164x164փքս|[Գարեգին Նժդեհ]]

## Դէպքեր
#### Ապրիլ
* 5 Ապրիլ՝ սըր Ուինսթըն Չըրչիլը հրաժարեցաւ Միացեալ թագաւորութեան վարչապետի պաշտօնէն
** 9px յաջորդ օրուան պաշտօնն ստանձնեցաւ Էնթընի Իտընը
#### Մայիս
* 5 Մայիս՝ Արեւմտեան Գերմանիան դարձաւ ինքնիշխան երկիր
#### Յունիս
* 11 Յունիս՝ «Լը Մանի 24 ժամ» մրցարշաւորդներու բախումի պատահարի զոհ դարձաւ 83 մարդ
* 13 Յունիս՝ Խորհրդային միութեան մէջ յայտնաբերուեցաւ ալմաստի «Միր» հանքը
#### Յուլիս
* 13 Յուլիս՝ Լոնտոնին մէջ կախուած Րութ Էլլիսը դարձաւ մահուան պատժուած վերջին կինը
#### Աւգոստոս
* 20 Օգոստոս՝ հարիւրաւոր հակաֆրանսական ցուցարարներ սպաննուեցան Մարոքի եւ Ալճերիոյ մէջ
* 25 Օգոստոս՝ Կարմիր բանակը հեռացաւ Աւստրիայէն
#### Սեպտեմբեր
* 6 Սեպտեմբեր՝ Իսթանպուլին մէջ տեղի ունեցան յոյներու սպանութիւններ եւ ունեցածներու թալան
#### Հոկտեմբեր
* 29 Հոկտեմբեր՝ Սեւասթոփոլի ծոցին խորհրդային ռազմանաւի պայթիւնէ զոհուեցաւ 608 մարդ
#### Դեկտեմբեր
* 14 Դեկտեմբեր՝ ՄԱԿ-ին անդամներ դարձած են Ալպանիան, Աւստրիան, Իռլանտան, Իտալիան, Լաոսը, Լիպիան, Հունկարիան, Յորդանանը, Նեփալը, Շրի Լանքան, Պուլկարիան, Ռումանիան, Սպանիան, Փորթուկալը, Քամպոտիան եւ Ֆինլանտան
* 20 Դեկտեմբեր՝ Քարտիֆը յայտարարուեցաւ Ուէյլսին մայրաքաղաք

## Ծնունդներ
16px 
#### Յունուար
* 28 Յունուար 
#### Փետրուար
* 6 Փետրուար`  լրագրող, քաղաքական գործիչ
* 24 Փետրուար **[[Սթիւ Ճոպզ]]**  ամերիկացի ճարտարագէտ, գործարար}}
#### Աւգոստոս
* 16 Օգոստոս  ամերիկացի դերասան
#### Հոկտեմբեր
* 28 Հոկտեմբեր  ամերիկացի ծրագրաւորող, մեծահարուստ գործարար
#### Դեկտեմբեր
* 1 Դեկտեմբեր  ֆրանսահայ բեմադրիչ, դերասան
* 8 Դեկտեմբեր  հայրենի արձակագիր

#### Անստոյգ օրով
*  սփիւռքահայ գրող, դերասան

## Մահեր
16px  

#### Ապրիլ
* 18 Ապրիլ՝  գերմանացի հրեայ բնագէտ
#### Մայիս
* 2 Մայիս  արձակագիր
#### Յուլիս
* 20 Յուլիս  փորթուկալահայ գործարար, մեծահարուստ եւ բարերար
#### Նոյեմբեր
* 15 Նոյեմբեր  բանասէր, պատմաբան
#### Դեկտեմբեր
* 21 Դեկտեմբեր   ռազմական եւ պետական գործիչ
#### Անստոյգ օրով
*  բանասէր, պատմաբան
## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* 1955-ը Պատմութեան մէջ* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1955

Ստորոգութիւն:1955
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1957 թուական

**1957 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 57րդ տարին է
1954 • 1955 • 1956 • **1957** • 1958 • 1959 • 1960
[մինի|227x227փքս|[Էտուարտ Մանուկեան]]
[մինի|193x193փքս|[Արկադի Ղուկասեան]]
[մինի|168x168փքս|[Քէյթ Պըրթըն]]
[մինի|146x146փքս|[Մոնթէ Մելքոնեան]]
[մինի|142x142փքս|[Տողան Ախանլը]]
[մինի|165x165փքս|[Զապէլ Պոյաճեան]]
[մինի|176x176փքս|[Վահան Արծրունի]]
[մինի|173x173փքս|[Աւետիք Իսահակեան]]
[մինի|206x206փքս|[Շաւարշ Միսաքեան]]
[մինի|167x167փքս|[Մարիքա Նինու]]

## Դէպքեր

### Անծանօթ ամսաթիւով
* Հռոմէացի Թիվերիոս կայսրին առանձնատան մէջ, Սբերլոնկա աւան, կեդրոնական Իտալիա, կը գտնուին «Սփերլոնկային քանդակներ»ը (*Sperlonga sculptures, Gruppo di Polifemo*)․ Օտիսէաս նիւթով քանդականերու խումբ մը հռոմէացի Թիվերիոս
* Կը յայտնաբերուի 1647 Մենելաոս աստղակերպը 

#### Սեպտեմբեր
* 24 Սեպտեմբեր՝ Պարսելոնին մէջ բացուեցաւ Քամփ Նոու (Camp Nou) մարզադաշտը
#### Դեկտեմբեր
* 4 Դեկտեմբեր՝ Լոնտոնի մէջ Լիւիսհամի երկաթուղային պատահարի զոհ դարձաւ 92 հոգի
## Ծնունդներ
մինի|աջից|100px|Միքայէլ Ժէյն
16px 
#### Ապրիլ
* 29 Ապրիլ  տնտեսագէտ, քաղաքագէտ
#### Յունուար
* 7 Յունուար  եգիպտահայ գործարար եւ ազգային գործիչ
#### Յունիս
* 22 Յունիս  Հ.Հ. եւ Ա.Հ. պետական եւ քաղաքական գործիչ

#### Օգոստոս

* 4 Օգոստոս Արթօ Թունճպոյաճեան, հայազգի avant-garde աւանդական եւ jazz բազմանուագածու, յօրինող եւ երգիչ․  հիմնադիր Armenian Navy Band նուագախումբին

#### Սեպտեմբեր
* 6 Սեպտեմբեր  քանատացի պետական գործիչ
* 10 Սեպտեմբեր  շուէտացի-ամերիկացի դերասանուհի
#### Նոյեմբեր
* 25 Նոյեմբեր  Արցախեան պատերազմի հրամանատար
#### Անստոյգ օրով
*   թուրք-գերմանացի գրող

## Մահեր
16px  
#### Յունուար
* 7 Յունուար՝  սլովէն ճարտարապետ
* 26 Յունուար  հայ նկարիչ, գրող, թարգմանիչ
#### Յունիս
* 16 Յունիս  ճարտարապետ
* 17 Յունիս  բժիշկ
* 29 Յուլիս  բանաստեղծ, արձակագիր, հասարակական գործիչ

#### Դեկտեմբեր
* 18 Դեկտեմբեր  ուրուկուէյցի սփիւռքահայ քանդակագործ
#### Անստոյգ օրով
*  հրապարակագիր

* Մարիքան Նինու (ծն․1922), յունահայ երգչուհի

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* 1957-ը Պատմութեան մէջ* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1957

Ստորոգութիւն:1957
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1958 թուական

**1958 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 58րդ տարին է
1955 • 1956 • 1957 • **1958** • 1959 • 1960 • 1961
[մինի|160x160փքս|[Շարլ տը Կոլ]]
[մինի|197x197փքս|[Մատըլայն Սթօ]]
[մինի|180x180փքս|[Թիմ Պըրթըն]]
[մինի|211x211փքս|[Մայքըլ Ճեքսըն]]
[մինի|114x114փքս|[Արա Աւետիսեան]]

## Դէպքեր

* Կը վերանորոգուի Իրոտու Ադիքու Օտէոնը

#### Յունուար
* 1 Յունուար՝ Անսիին մէջ բացուեցաւ առաջին Քարֆուր խանութը
* 28 Յունուար՝ Կոթֆրիտ Քիրք Քրիսթիանսէնը արտոնագրեց Լեկոյ աղիւսիկները
#### Փետրուար
* 1 Փետրուար՝ Եգիպտոսը եւ Սուրիան միաւորուելով կազմաւորեցին Միացեալ Արաբական Հանրապետութիւնը
** 9px Փետրուար 5-ին նախագահ դարձաւ Ճամալ Ապտել Նասրը
#### Մարտ
* 1 Մարտ՝ թրքական ուղեւորային նաւի մը խորտակուելու զոհ դարձաւ 300 մարդ 
#### Յունիս
* 4 Յունիս՝ Ֆրանսայի նախագահ Շարլ տը Կոլը այցելեց Ալճերիա
** 9px Դեկտեմբեր 21-ին Շարլ տը Կոլը քուէներու 78.5%-ով ընտրուեցաւ Ֆրանսայի նախագահ
## Ծնունդներ
16px 
#### [[Ապրիլ]]
* 4 Ապրիլ  թայ մեծահարոււստ գործարար
* 27 Ապրիլ  երգահան
#### [[Օգոստոս|Աւգոստոս]]
* 18 Օգոստոս  ամերիկացի դերասանուհի
* 25 Օգոստոս  ամերիկացի բեմադրիչ
* 29 Օգոստոս  ամերիկացի երգիչ, պարող եւ գործարար
#### [[Սեպտեմբեր]]
* 14 Սեպտեմբեր  հայ գիտնական
* 18 Սեպտեմբեր  ալճերիացի ծագումով ֆրանսացի երգիչ
#### [[Հոկտեմբեր]]
* 13 Հոկտեմբեր  սէուտացի լրագրող եւ գրագէտ

## Մահեր
16px  
 
#### [[Ապրիլ]]
* 19 Ապրիլ  ովփերայի սոփրանոյ երգչուհի
#### Անստոյգ օրով
*  նկարիչ
## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* 1958-ը Պատմութեան մէջ* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1958

Ստորոգութիւն:1958
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1959 թուական

[մինի|131x131փքս|[Ռաֆայէլ Լեմքին]]
**1959 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 59րդ տարին է
1956 • 1957 • 1958 • **1959** • 1960 • 1961 • 1962
[մինի|150x150փքս|[Շարլ տը Կոլ]]
[մինի|161x161փքս|[Արթուր Մկրտիչեան]]
[մինի|145x145փքս|[Վարդան Պետրոսեան]]
[մինի|168x168փքս|[Վազգէն Սարգսեան]]
[մինի|161x161փքս|[Հիու Լորի]]
[մինի|149x149փքս|[Միշէլ Մոսէսեան (ճարտարապետ)]]
[մինի|134x134փքս|[Ալեքսանտր Արզումանեան]]

## Դէպքեր
#### Յունուար
* 8 Յունուար՝ Շարլ տը Կոլը դարձաւ Ֆրանսայի հինգերորդ հանրապետութեան առաջին նախագահը
* 21 Յունուար՝ բացուեցաւ Մարդու Իրաւունքներու Եւրոպական Դատարանը
* 2 Փետրուար՝ Ուրալեան լեռներուն Տեաթլովի խումբի ինն անդամներու խորհրդաւոր կործանումը 
##### Ալասքա
* 3 Յունուար՝ Ալասքան ճանչուեցաւ Միացեալ նահանգներուն 49րդ նահանգը
* 4 Յուլիս՝ Միացեալ նահանգներու դրօշին աւելցուեցաւ 49րդ աստղը
##### Կիպրոսի Անկախացում
* 11 Փետրուար․ Ձիւրիխի համաձայնութիւն․ Կիպրոսին անկախացման գործընթացի ընթացքին
* 19 Փետրուար՝ Միացեալ թագաւորութիւնն ընդունեցաւ Կիպրոսը անկախութիւն շնորհելու որոշում (Լոնտոնի Համաձայնութիւն)
* 15 Օգոստոս՝ Կիպրոսը Միացեալ թագաւորութենէ ստացաւ անկախութիւն
* 4 Հոկտեմբեր՝ Կիպրոսը դարձաւ Միաւորուած ազգերու անդամ
* 14 Դեկտեմբեր՝ Մակարիոս Գ.-ը դարձաւ Կիպրոսի նախագահ
##### Ամուսնութիւններ
* 10 Ապրիլ՝ Ճափոնի թագաժառանգ Աքիհիթոն ամուսնացաւ Շոտա Միչիքոյի հետ
* 2 Դեկտեմբեր՝ Իրանի Մոհամմատ Ռէզա Փահլաւի շահն ամուսնացաւ Ֆարահ Տիպային հետ
##### Պատահարներ
* 2 Դեկտեմբեր՝ Ֆրանսայի հարաւին Մալփասէի ամբարտակի փլուզումի զոհ դարձաւ 423 հոգի
## Ծնունդներ
16px 
#### [[Փետրուար]]
* 14 Փետրուար  ամերիկացի սոփրանոյ երգչուհի
* 16 Փետրուար  ազգագրագէտ, քաղաքական գործիչ
* 27 Փետրուար  բեմային կատակերգակ դերասան
#### [[Մարտ]]
* 5 Մարտ  հայ հասարակական - քաղաքական եւ ռազմական գործիչ, արձակագիր
#### [[Յունիս]]
* 11 Յունիս  անգլիացի դերասան, դաշնակահար, երգիչ, արտադրող
* 6 Հոկտեմբեր , Արցախեան ազատամարտի մասնակից
#### [[Նոյեմբեր]]
* 11 Նոյեմբեր  ֆրանսահայ ճարտարապետ
#### [[Դեկտեմբեր]]
* 24 Դեկտեմբեր  դիւանագէտ, քաղաքական գործիչ

## Մահեր
16px   
#### [[Օգոստոս|Աւգոստոս]]
* 28 Օգոստոս  հրէական ծագումով լեհ իրաւագէտ
#### [[Նոյեմբեր]]
* 13 Նոյեմբեր  բանաստեղծ, արձակագիր
#### [[Դեկտեմբեր]]
* 8 Դեկտեմբեր  հայագէտ, հանրագիտակ
## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* 1959-ը Պատմութեան մէջ* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1959

Ստորոգութիւն:1959
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1954 թուական

**1954 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 54րդ տարին է
1951 • 1952 • 1953 • **1954** • 1955 • 1956 • 1957
[մինի|185x185փքս|[Ճեքի Չան]]
[մինի|201x201փքս|[Օթթօ Տիլս]]
[մինի|214x214փքս|[Սարգիս Թորոսեան]]
[մինի|219x219փքս|[Հրանուշ Յակոբեան]]
[մինի|203x203փքս|[Սերժ Սարգիսեան]]
[մինի|187x187փքս|[Շինզոյ Ապէ]]
[մինի|193x193փքս|[Ճէյմս Փիքընզ]]

## Դէպքեր

#### Փետրուար
* 3 Փետրուար՝ Եղիսաբէթ Բ.-ը դարձաւ առաջին միապետը, որ այցելած է Աւստրալիան
* 19 Փետրուար՝ Խորհրդային միութեան քաղբիւրոյի որոշմամբ Խրիմի մարզը Ռուսիոյ ԽԴԸՀ-էն անցաւ Ուքրաինայի ԽԸՀ-ին
#### Դեկտեմբեր
* 1 Դեկտեմբեր՝ Լոս Անճելըսին մէջ բացուեցաւ Hyatt Hotel ցանցի առաջին հիւրանոցը 
* 24 Դեկտեմբեր՝ Լաոսը ստացաւ անկախութիւն Ֆրանսայէն
## Ծնունդներ
16px 
#### Ապրիլ
* 7 Ապրիլ`  ամերիկացի դերասան, գահավիժորդ, բեմադրիչ, արտադրող
* 12 Ապրիլ`  Հայաստանի Հանրապետութեան պետական գործիչ
#### Յունիս
* 30 Յունիս`  Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ 2008-էն
#### Յուլիս
* 17 Յուլիս`  ռուս խորհրդային բեմադրիչ
#### Օգոստոս
* 29 Օգոստոս`  բուսաբան
#### Սեպտեմբեր
* 13 Սեպտեմբեր  նկարիչ
* 15 Սեպտեմբեր  լրագրող, խմբագիր
* 21 Սեպտեմբեր  Ճափոնի 96րդ եւ ներկայիս վարչապետ
* 23 Սեպտեմբեր  բեմադրիչ, սենարիստ, դերասան

#### Հոկտեմբեր
* 26 Հոկտեմբեր`  ամերիկացի դերասան
## Մահեր
16px  
մինի|աջից|120px|
#### Մարտ
* 7 Մարտ՝  գերմանացի քիմիագէտ
#### Մայիս
* 20 Մայիս՝  բեմանկարիչ, քանդակագործ
#### Յունիս
* 8 Յունիս՝  հայ գրող, քննադատ, բանասէր
#### Օգոստոս
* 17 Օգոստոս՝  օսմանեան բանակի հրետանաւոր, հրամանատար
## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* 1954-ը Պատմութեան մէջ* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1954

Ստորոգութիւն:1954
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1953 թուական

**1953 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 53րդ տարին է
1950 • 1951 • 1952 • **1953** • 1954 • 1955 • 1956 
## Դէպքեր
#### Յունուար
* 12 Յունուար՝ Օսլոյի մէջ ստեղծուեցաւ Էսթոնիոյ վտարանդի կառավարութիւնը
* 13 Յունուար՝ խորհրդային «Փրաւտա» թերթին մէջ հրապարակուեցաւ «բժիշկներու դաւադրութեան» մասին յօդուածը 
* 14 Յունուար՝ մարշալ Եոսիփ Պրոզ Թիթոն դարձաւ Եուկոսլաւիոյ նախագահ
#### Մարտ
աջից|180px
* 3 Մարտ՝ բացուեցաւ Երեւանի Մաշտոցի Անուան Մատենադարանը
* 5 Մարտ՝ մահացաւ խորհրդային առաջնորդ Եոսիֆ Սթալինը
#### Ապրիլ
* 7 Ապրիլ՝ ՄԱԿ-ի գլխաւոր քարտուղար ընտրուեցաւ Տակ Համարխեոլտը
#### Յունիս
աջից|180px
* 2 Յունիս՝ տեղի ունեցաւ Եղիսապեթ Բ.-ի թագադրութիւնը
* 18 Յունիս՝ Ճափոնին մէջ ամերիկեան օդանաւի կործանումի զոհ դարձաւ 129 հոգի

#### Օգոստոս

* 2-12 Օգոստոս՝ Քեֆալոնիա եւ Զաքինթոս կղզիներուն միջեւ 113 զօրաւոր երկրաշարժներ կ'արձանագրուին
*[մինի|169x169փքս|[Տենի Էլֆման]]12 Օգոստոս՝ 6,8 Ռիխթըրի ուժգնութեամբ երկրաշարժ մը կը ցնցէ Քեֆալոնիա եւ Զաքինթոս կղզիները եւ հիմնովին կը քանդէ կղզիներուն բոլոր կառոյցները եւ շէնքերը
[մինի|[Վարդենի Մոստիչեան]]
[մինի|[Թաներ Աքչամ]]
[մինի|207x207փքս|[Ռոպեր Կետիկեան]]
[մինի|190x190փքս|[Պետրոս Պալթազարեան]]

## Ծնունդներ

#### [[Պատկեր:Searchtool-80%.png|16px]]  Մարտ

* 29 Մարտ՝  Արամ Քերովբեան․ երաժիշտ, յօրինող, խմբավար, քանոնահար, հայ շարականներու աւանդական մեկնաբանող, հայ ա­ւան­դա­կան հո­գե­ւոր երաժշտութեան եւ երգասացութեան մասնագէտ

#### Մայիս
* 29 Մայիս`  ամերիկացի ժապաւենի երաժիշտ
#### Յունիս
* 24 Յունիս`  ամերիկահայ նկարչուհի
#### Հոկտեմբեր
* 23 Հոկտեմբեր`  թուրք պատմաբան
#### Դեկտեմբեր
* 3 Դեկտեմբեր`  ֆրանսահայ ֆիլմեր ստեղծող եւ դերասան
#### Անստոյգ օրով
*  ամերիկահայ գիտնական
*  Թուրքիոյ մէջ ձախ ծայրահեղական
*  սփիւռքահայ լրագրող, քիմիագէտ

## Մահեր
16px  
մինի|աջից|120px|
#### Յունուար
* 9 Յունուար՝  հայ դերասան
#### Ապրիլ
* 16 Ապրիլ՝  լեզուաբան եւ բառարանագիր
## Նոյեմբեր
* 10 Նոյեմբեր՝  իրաւաբան, երեսփոխան
## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* 1953-ը Պատմութեան մէջ* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1953

Ստորոգութիւն:1953
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
196 (թիւ)

**196** (**հարիւր իննսունվեց**)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 195-ի եւ 197-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
* քառակուսի թիւ է՝ 196=142
* կիրառութիւններ
** 196 Փիլոմելա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** +-ի գործադրումով կը ստացուի ─ նշանը 
** Տարուայ 196րդ օրն է Յուլիս 15-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յուլիս 14-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1962 թուական

**1962 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 62րդ տարին է

[մինի|183x183փքս|[Սիմոն Աբգարեան]]

## Դէպքեր
[մինի|163x163փքս|[Սուզան Քոլինզ]]
[մինի|132x132փքս|[Քարլես Փուճտեմոն]]
[մինի|184x184փքս|[Էմիլ Արթին]]

## Ծնունդներ
[մինի|178x178փքս|[Արշակ Ալպօյաճեան]]
[մինի|158x158փքս|[Մալխաս]]
16px 
#### Յունուար
* 13 Յունուար ''' ամերիկացի դերասան 
մինի|Կարօ Քահքէճեան

#### Մարտ
* 5 Մարտ  ֆրանսահայ դերասան
* 24 Մարտ  Արցախի պատերազմի մասնակից
#### Օգոստոս
* 10 Օգոստոս  ամերիկացի գրող եւ հեղինակ
* 12 Օգոստոս  ամերիկահայ վիպագիր

#### Դեկտեմբեր
* 5 Դեկտեմբեր  երգիչ, երգահան
* 29 Դեկտեմբեր  կատալոնացի լրագրող եւ քաղաքական գործիչ

## Մահեր
16px 

#### Փետրուար
* 18 Փետրուար  արուեստաբան
#### Հոկտեմբեր
* 13 Հոկտեմբեր  երաժիշտ, երգահան
#### Դեկտեմբեր
* 20 Դեկտեմբեր  աւստրիացի թուաբանագէտ
#### Անստոյգ օրով՝
*  բանասէր, պատմաբան
*  վիպասան գրող
## Արտաքին յղումներ
* 1962-ը Պատմութեան մէջ* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1962

Ստորոգութիւն:1962
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1963 թուական

**1963 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 63րդ տարին է

[մինի|151x151փքս|[Եորղոս Սեֆերիս]]

## Դէպքեր

#### Հոկտեմբեր

* 18 Հոկտեմբեր՝  Եորղոս Սեֆերիս «Նոպել Գրականութեան Մրցանակ»ին կ՛արժանանայ

## Ծնունդներ
[մինի|172x172փքս|[Մայքըլ Ճորտըն]]
[մինի|152x152փքս|[Քուենթին Թարանթինօ]]
[մինի|135x135փքս|[Յարութիւն Սելիմեան]]
[մինի|178x178փքս|[Լիսա Քուտրոու]]
[մինի|180x180փքս|[Իսայահ Ուաշինկթըն]]
[մինի|156x156փքս|[Կարէն Կարապետեան]]
[մինի|148x148փքս|[Պորութ Փահոր]]
[մինի|146x146փքս|[Գարիկ Իսրայէլեան]]
[մինի|159x159փքս|[Մայքըլ Արամ]]
16px 
 
 
#### Յունուար
* 1 Յունուար ** 
==== Փետրուար ====
* [[17 Փետրուար]] ** ամերիկացի նախկին պասքեթպոլիստ
#### Մարտ
* 27 Մարտ ** ամերիկացի դերասան եւ արտադրող
==== Ապրիլ ====
* [[13 Ապրիլ]] ** եկեղեցական գործիչ
#### Մայիս
* 31 Մայիս  հունկար իրաւաբան եւ քաղաքական գործիչ: Հունկարիոյ ներկայիս վարչապետ
#### Յունիս
* 25 Յունիս ** պրիթանացի երգիչ
* [[30 Յունիս]] ** ամերիկացի դերասանուհի
#### Յուլիս
* 8 Յուլիս ** [[Նեմեսիսի Գործողութիւն|«Նեմեսիս»]] գործողութիւնն իրականացնող
* [[13 Յուլիս]] ** ամերիկահայ երաժիշտ
#### Օգոստոս
* 3 Օգոստոս ** ամերիկացի դերասան
* [[14 Օգոստոս]] ** Հայաստանի վարչապետ 13 Սեպտեմբեր 2016-էն

#### Նոյեմբեր
* 2 Նոյեմբեր ** [[2012 թուական]]ի Դեկտեմբեր 22-էն [[Սլովէնիա|Սլովէնիոյ]] նախագահ
* [[27 Նոյեմբեր]] ** ամերիկացի հայազգի գործարար

#### Անստոյգ օրով՝
* ***' հայ աստղաֆիզիքագէտ
* ''' հայազգի տիզայներ

== Մահեր ==
[[Պատկեր:Karatza.jpg|մինի|162x162փքս|[[Գրիգոր Գարաճեան]]]]
[[Պատկեր:JFK White House portrait looking up lighting corrected.jpg|մինի|160x160փքս|[[Ճոն Քենետի]]]]
[[Պատկեր:Searchtool-80%.png|16px]]  <br />
==== Մարտ ====
* [[25 Մարտ|25 Մարտ․]] ***' (ծն.1891, Կարին) ճարտարապետ
*14 Ապրիլ․ Գրիգոր Գարաճեան, (ծ․1895)․ ջութակահար, մանկավարժ, խմբավար
#### Նոյեմբեր
* 22 Նոյեմբեր ** [[ԱՄՆ|Միացեալ նահանգներու]] 35<sup>րդ</sup> նախագահը
* [[28 Նոյեմբեր]] ** ամերիկացի հայազգի նկարիչ
## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* 1963-ը Պատմութեան մէջ* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1963

Ստորոգութիւն:1963
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1964 թուական

**1964 թուական**, նահանջ տարի, 20րդ դարու 64րդ տարին է
1961 • 1962 • 1963 • **1964** • 1965 • 1966 • 1967
[մինի|125x125px|[Միշէլ Ֆէյրլի]]
[մինի|195x195փքս|[Կարօտ Մկրտչեան]]
[մինի|165x165փքս|[Ռազմիկ Փանոսեան]]
[մինի|156x156փքս|[Քորթնի Քոքս]]
[մինի|166x166փքս|[Տէն Պրաուն]]
[մինի|150x150փքս|[Նինօ Պուրճանաձէ]]
[մինի|118x118փքս|[Ճաք Մա]]
[մինի|172x172փքս|[Վաչէ Տաղլեան]]

## Դէպքեր
#### Յունուար
* 29 Յունուար-էն մինչեւ 9 Փետրուար Աւստրիոյ Ինսպրուքին մէջ կայացան Ձմեռային Ողիմպիական խաղերը
#### Փետրուար
* 11 Փետրուար՝ յոյներու եւ թուրքերու միջեւ բախումներ Լիմասոլին մէջ, Կիպրոս
#### Մարտ
* 6 Մարտ՝ Քասիւս Քլէյը յայտարարեցաւ իր  անունը Մուհամմէտ Ալի դարձնելու մասին
#### Ապրիլ
* 24 Ապրիլ՝ Քոփընհակընի մէջ անյայտ անձինքը գողցած են Ջրահարսի արձանի գլուխը
* 26 Ապրիլ՝ Թանկանեիքան եւ Զանզիպարը միաւորուելով կազմաւորեցին Թանզանիան
#### Մայիս
* 1 Մայիս՝ թողարկուեցաւ Պէյսիք  ծրագրաւորման լեզուն
* 24 Մայիս-25 Մայիս՝ Փերու-Արժանթին ֆութպոլային խաղէն ետք անկարգութիւններուն զոհուեցան 319 հոգի
#### Յունիս
* 11 Յունիս՝ Յունաստանը մերժած է Թուրքիոյ հետ Կիպրոսի վերաբերեալ բանակցութիւնները
#### Յուլիս
* 6 Յուլիս՝ Մալաուին ստացաւ անկախութիւն Միացեալ թագաւորութենէն
* 21 Յուլիս՝ Սինկափուրին մէջ չինացիներու եւ մալայներու միջեւ ընդհարումներու զոհեր դարձած են 22 հոգի
#### Սոպտեմբեր
* 21 Սեպտեմբեր՝ Մալթան ստացաւ անկախութիւն Միացեալ թագաւորութենէն
#### Հոկտեմբեր
* 1 Հոկտեմբեր՝ Թոքիոյի եւ Օսաքայի միջեւ սկսաւ գործել Շինքանսէն բարձր արագութեան երկաթուղային գիծը
* 5 Հոկտեմբեր՝ քսաներեք տղամարդ եւ երեսունմեկ կին Պերլինի պատի միջով անցան Արեւմտեան Պերլին
* 10 Հոկտեմբեր-24 Հոկտեմբեր՝ Ողիմպիական խաղերը Թոքիոյին մէջ
* 14 Հոկտեմբեր-15 Հոկտեմբեր՝ Նիքիթա Խրուշչովը զրկեցին Խորհրդային միութեան ղեկավարի պաշտօնէն

#### Նոյեմբեր
* 9 Նոյեմբեր՝ Միացեալ թագաւորութեան մէջ ընդունուեցաւ մահապատիժը վերացնելու որոշում

#### Անծանօթ ամսաթիւով

* Միքիս Թէոտորաքիս կը յօրինէ «Ալեքսիս Զորպաս» *Αλέξης Ζορμπάς* կամ *Zorba the Greek* ժապաւէնին երաժշտութիւնը, ծանօթ իբրեւ «Սիրթաքի»  Συρτάκι
*Ուոլթ Տիզնի ընկերութեան կողմէ կ՛ արտադրուի երեւակայական երաժշտական Մերի Փոփինս ժապաւէնը

## Ծնունդներ
16px 
#### Յունուար
* 17 Յունուար ** հիւսիսիրլանտական դերասանուհի

==== Փետրուար ====
* [[19 Փետրուար]] ** Արցախի պատերազմի մասնակից
* 2 Փետրուար ** [[գանատա]]հայ քաղաքագէտ

==== Յունիս ====
* [[15 Յունիս]] ** ամերիկացի դերասանուհի, բեմադրող եւ արտադրող
* 22 Յունիս ** ամերիկացի գրող եւ լրագրող

==== Յուլիս ====
* [[16 Յուլիս]] ** վրացի պետական եւ քաղաքական գործիչ
մինի|125x125փքս|Մոնիքա Պելուչի

#### Սեպտեմբեր
* 10 Սեպտեմբեր ** չինացի գործարար
* [[30 Սեպտեմբեր]], [[Մոնիքա Պելուչի]]

==== Հոկտեմբեր ====
* [[8 Հոկտեմբեր]] ** «Նեմեսիս» գործողութիւնն իրականացնող
[մինի|142x142փքս|[Գրիգոր Ամիրեան]]

## Մահեր

#### [[Պատկեր:Searchtool-80%.png|16px]]   Մարտ

* 9 Մարտ․ Էտկար Մանաս, միջազգային գնահատանքի արժանացած հայազգի երաժշտագէտ, յօրինող եւ խմբավար

#### Օգոստոս
* 1 Օգոստոս․  հասարակական գործիչ
#### Սեպտեմբեր
* 28 Սեպտեմբեր․  պելճիքացի հելլենագէտ, բիւզանդագէտ, հայագէտ
#### Անստոյգ օրով՝
* ** բժիշկ
* ** հայ խորհրդային բեմադրիչ
## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* 1964-ը Պատմութեան մէջ* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1964

Ստորոգութիւն:1964
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1965 թուական

**1965 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 65րդ տարին է

[մինի|131x131փքս|[Շարլ տը Կոլ]]
[մինի|144x144փքս|[Ճոան Ռոուլինկ]]
[մինի|175x175փքս|[Վայոլա Տէյվիս]]
[մինի|180x180փքս|[Նիքոլաս Սփարքս]]

## Դէպքեր
#### Յունուար
* 30 Յունուար՝ Լոնտոնին մէջ Ուինսթըն Չըրչիլի յուղարկաւորութիւնը դարձաւ պատմութեան մէջ ամենաբազմամարդը
** 10px այդ ցուցանիշը պահպանեց մինչեւ Յովհաննէս Պօղոս Բ. պապի 2005-ի յուղարկաւորութիւնը 
#### Փետրուար
* 15 Փետրուար` թխկիի կարմիր տերեւով դրօշը դարձաւ Քանատայի դրօշ
* 18 Փետրուար` Կամպիան ստացաւ անկախութիւն Միացեալ թագաւորութենէն
#### Մարտ
* 9 Մարտ՝ երկրաշարժ, հիւսիսային Էվոյիքոս ծոցին մէջ
* 18 Մարտ՝ Ալեքսէյ Լէոնովը 12 վայրկեան բաց տիեզերք դուրս գալով դարձաւ առաջինը
#### Ապրիլ
* 24 Ապրիլ՝ Երեւանին մէջ բազմահազար ցուցարարներ ելած են Հայոց Ցեղասպանութիւնը ճանչնալու պահանջով
#### Մայիս
* 29 Մայիս՝ Հնդկաստանին մէջ հանքի մը պատահարի զոհ դարձած են 274
#### Սեպտեմբեր
* 21 Սեպտեմբեր Կամպիան, Մալտիւները եւ Սինկափուրը դարձան ՄԱԿ անդամներ
#### Դեկտեմբեր
* 5 Դեկտեմբեր՝ Շարլ տը Կոլը վերընտրուեցաւ Ֆրանսայի նախագահ
##### Ժողովրդագրութիւն
* Աշխարհի բնակչութիւնը կազմած է 3 334 874 հազար
* Թոքիօն դարձաւ աշխարհի ամենախոշոր քաղաքը, առաջ անցնելով Նիւ Եորքէն

##### Անստոյգ ամսաթիւով

* Կը ստեղծուի Քրեմասթոն արհեստական լիճը

## Ծնունդներ
16px 
 
 
#### Յունուար
* 8 Յունուար ** քաղաքական եւ ռազմական վերլուծաբան
* [[15 Յունուար]] ** հայ երգիչ
#### Փետրուար
* 18 Փետրուար ** ամերիկացի րեփր եւ երաժշտական փրոտիւսր
==== Յուլիս ====
* [[21 Յուլիս]] ** անգլիացի գրող
#### Օգոստոս
* 11 Օգոստոս ** ամերիկացի բեմադրիչ եւ արտադրող
==== Սեպտեմբեր ====
* [[11 Սեպտեմբեր]] ** սուրիացի քաղաքական գործիչ, Սուրիոյ նախագահը 2000-էն
#### Նոյեմբեր
* 22 Նոյեմբեր ** դանիացի դերասան
==== Դեկտեմբեր ====
* [[3 Դեկտեմբեր]] ** լիբանանահայ նկարիչ
* 5 Դեկտեմբեր ** հայ երգիչ, երգահան
* [[31 Դեկտեմբեր]] ** 
#### [[Արցախեան Ազատամարտ|Արցախի պատերազմի]] մասնակիցներ՝
*  21 Ապրիլ ** 
*  [[14 Սեպտեմբեր]] **

## Մահեր
[մինի|171x171փքս|[Միխէիլ Ծերեթելի]]
[մինի|164x164փքս|[Աշոտ Մատաթեան]]
[մինի|162x162փքս|[Հրաչեայ Քոչար]]
16px  
 
#### Յունուար
* 24 Յունուար ** Միացեալ թագաւորութեան 61<sup>րդ</sup> եւ 63<sup>րդ</sup> վարչապետը
==== Փետրուար ====
* [[8 Փետրուար]] ** բժիշկ, հասարակական գործիչ
#### Մարտ
* 2 Մարտ ** վրացի իշխան, բանասէր, պատմաբան, դիւանագէտ
==== Ապրիլ ====
* [[22 Ապրիլ]] ** հայ դերասան, բեմադրիչ, թարգմանիչ
#### Մայիս
* 2 Մայիս ** հայ արձակագիր, հրապարակախօս
==== Նոյեմբեր ====
* [[22 Նոյեմբեր]] ** գրող, երգիծաբան
#### Դեկտեմբեր
* 20 Դեկտեմբեր ** բժիշկ, հասարակական գործիչ
==== Անստոյգ օրով՝ ====
* ** արձակագիր, թատերագիր
## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* 1965-ը Պատմութեան մէջ* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1965

Ստորոգութիւն:1965
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1960 թուական

**1960 թուական**, նահանջ տարի, 20րդ դարու 60րդ տարին է
* Յայտնի է որպէս՝ Ափրիկէի տարի
* Աշխարհի բնակչութիւնը կազմած է 3 021 475 000 մարդ
1957 • 1958 • 1959 • **1960** • 1961 • 1962 • 1963
[մինի|168x168փքս|[Նիքիթա Խրուշչով]]
[մինի|194x194փքս|[Եոախիմ Լոու]]
[մինի|140x140փքս|[Եուլիա Թիմոշենքօ]]
[մինի|207x207փքս|[Մարիա Ճէյքըպսըն]]
[մինի|202x202փքս|[Սողոմոն Թեհլիրեան]]

## Դէպքեր
* Տասնամեակին սկիզբը Արեւմտեան եւ Հարաւային Եւրոպայի մէջ կը յայտնուի Եէ՛-եէ՛՝ փոփ երաժշտութեան տեսակի ոճ մը։
* Ֆրանսայէն անկախութիւն ձեռք բերած են Քամերունը, Տահոմիան (ներկայիս Պէնինը), Նիկերը, Վերին Վոլթան (ներկայիս Պուրքինա Ֆասոն), Փղոսկրի Ափը, Չատը, Միջին Քոնկոն, Կապոնը եւ Պելճիքայէն՝ Քոնկոն:
#### Յունուար
* 9 Յունուար՝ Ասուանի ամբարտակի կառուցման սկիզբը Եգիպտոսին մէջ
* 22 Յունուար՝ Ժաք Պիքարը  եւ Տոն Ուոլշը  «Թրիէսթ» պաթիսքաֆով ընկղմուեցին Խաղաղական Ովկիանոսի Մարիանի իջուածքի 10 911 խորութեան յատակը
#### Փետրուար
* 13 Փետրուար՝ Ֆրանսան իրականացուց իր առաջին միջուկային ռումբի փորձարկումը Սահարա անապատին մէջ
#### Օգոստոս
* 25 Օգոստոս՝ Ողիմպիական խաղերու սկիզբը Հռովմին մէջ
#### Հոկտեմբեր
* 12 Հոկտեմբեր՝ Նիքիթա Խրուշչեւը ելոյթի ատենը իր կոշիկով հարուածեց ՄԱԿ-ի ամպիոնին
#### Նոյեմբեր
* 14 Նոյեմբեր՝ Չեխոսլովաքիոյ մէջ երկու գնացքներու բախումի զոհ դարձաւ 117 հոգի
#### Դեկտեմբեր
* 27 Դեկտեմբեր՝ Ֆրանսան իրականացուց իր երրորդ միջուկային ռումբի փորձարկումը Սահարա անապատին մէջ
## Ծնունդներ
16px 
#### Փետրուար
* 3 Փետրուար  գերմանացի ֆութպոլային մարզիչ
#### Աւգոստոս
* 30 Օգոստոս  լիբանանցի իսլամիստ քաղաքական գործիչ
#### Հոկտեմբեր
* 19 Հոկտեմբեր  նորվեկացի դերասանուհի
#### Նոյեմբեր
* 27 Նոյեմբեր  ուքրաինացի քաղաքական գործիչ
#### Անստոյգ օրով
*  մեքսիքուհի
## Մահեր
16px  
#### Ապրիլ
* 6 Ապրիլ  դանիացի բժշկուհի, միսիոնար 
#### Մայիս
* 23 Մայիս  հայ վրիժառու
#### Աւգոստոս
* 17 Օգոստոս  երգահան, դաշնակահար
#### Անստոյգ օրով
*  գրող, բանասէր
## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* 1960-ը Պատմութեան մէջ* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1960

Ստորոգութիւն:1960
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1966 թուական

**1966 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 66րդ տարին է

[մինի|162x162փքս|[Քըրք Քըրքորեան]]
[մինի|165x165փքս|[Ճաշուա Մալինա]]
[մինի|149x149փքս|[Փաթրիք Տէմփսի]]
[մինի|177x177փքս|[Ճիմի Ուէյլզ]]
[մինի|153x153փքս|[Սալմա Հայէք]]
[մինի|118x118փքս|[Ատամ Սանտլըր]]
[մինի|152x152փքս|[Ճորճ Ուէյեա]]
[մինի|134x134փքս|[Տէյվիտ Շուիմըր]]

## Դէպքեր

#### Անստոյգ ամսաթիւով

* Փինտոս ազգային պուրակի ստեղծում

#### Մարտ
* 5 Մարտ՝ աւստրիացի երգիչ Ուտոյ Եորկէնսը դարձաւ Եւրատեսիլ Երգի Մրցոյթին յաղթող
#### Օգոստոս
* 5 Օգոստոս 
**Սիզըրս Փալըսը բացուեցաւ Լաս Վեկասին մէջ
*** 9px խաղատունը կառուցուեցաւ Քըրք Քըրքորեանին պատկանող հողակտորին վրայ
** Միացեալ թագաւորութեան մէջ կայացաւ Պիթըլզի Yellow Submarine (Դեղին Սուզանաւ) երգի թողարկումը
#### Սեպտեմբեր
* 1 Սեպտեմբեր՝ Լիւպլեանայի մէջ տեղի ունեցած օդանաւի մը կործանումէն 18 բրիտանացի զբոսաշրջիկներ զոհուած են 
#### Հոկտեմբեր
* 17 Հոկտեմբեր՝ Լեսոթոն եւ Պոթսուանան դարձան ՄԱԿ անդամներ
## Ծնունդներ
16px 
#### Յունուար
* 7 Յունուար ** ամերիկացի դերասան
* [[13 Յունուար]] ** ամերիկացի դերասան

#### Օգոստոս
* 7 Օգոստոս ** ամերիկացի համացանցային գործարար, Ուիքի հայեցակարգի գաղապարախօս
==== Սեպտեմբեր ====
* [[2 Սեպտեմբեր]] ** ամերիկացի դերասանուհի
* 9 Սեպտեմբեր ** ամերիկացի դերասան, երաժիշտ եւ սենարիստ
==== Հոկտեմբեր ====
* [[1 Հոկտեմբեր]] ** նախկին ոտնագնդակորդ եւ 2018-էն Լայպերիոյ նախագահ
#### Նոյեմբեր
* 2 Նոյեմբեր ** ամերիկացի դերասան, բեմադրիչ, արտադրող
==== [[Արցախեան Ազատամարտ|Արցախի պատերազմի]] մասնակիցներ՝ ====
* [[2 Մարտ]] **
[մինի|133x133փքս|[Յովսէփ Փուշման]]

## Մահեր
[մինի|144x144փքս|[Սօս Վանի]]
16px 
#### Փետրուար
* 13 Փետրուար **, ամերիկացի հայազգի գեղանկարիչ
==== Մարտ ====
* [[7 Մարտ]], [[Հայկանուշ Մարք]] (ծն․<nowiki/>[[1884 թուական|1884]]) բանաստեղծ, արձակագիր
==== Մայիս ====
* [[17 Մայիս]] ** բանաստեղծ, արձակագիր
* 28 Մայիս ** գրագէտ, հէքիաթագիր
* [[30 Յունիս]] [[Ճիւզեբէ Ֆարինա]] ինքնաշարժի մրցաշարքներու իտալացի վարորդ եւ [[Ֆորմիւլա 1]]-ի՝ պաշտօնական արձանագրութեամբ, համաշխարհային առաջին ախոյեան (1950)
==== Հոկտեմբեր ====
* [[13 Հոկտեմբեր]] ** արձակագիր, բանաստեղծ, քննադատ
#### Նոյեմբեր
* 26 Նոյեմբեր ** սփիւռքահայ արձակագիր
==== Անստոյգ օրով՝ ====
* ** ամերիկացի հայազգի խոշոր գործարար եւ բարերար
* ''' հայ նկարիչ
## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* 1966-ը Պատմութեան մէջ* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1966

Ստորոգութիւն:1966
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1961 թուական

**1961 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 61րդ տարին է
1958 • 1959 • 1960 • **1961** • 1962 • 1963 • 1964
[մինի|167x167փքս|[Պարաք Օպամա]]
[մինի|[Մովսէս Գորգիսեան]]
[մինի|202x202փքս|[Կէրի Քուփըր]]
[մինի|192x192փքս|[Հրաչեայ Ներսիսեան]]

## Դէպքեր

#### Անծանօթ ամսաթիւով՝

* Պոլիս, Հայ Աւետարանական Եկեղեցույ հիմնադրամը (Կետիկփաշա շրջանի եկեղեցական խորհուրդ) կը գնէ Պոլսոյ Թուզլայի շրջանին մէջ 8․552 ք․ քմ․ տարածք մը, որպէսզի ծառայէ իբրեւ ամառնային ճամբար հայկական դպրոցի հայ աղքատ եւ որբ սաներու համար (Արմէն Ճամբար)
*Պոլիս, կը ներկայացուի էտկար Մանասի «Երգեցողութիւն Ս․ Պատարագի» գործը

#### Փետրուար
* 3 Փետրուար՝ Չինաստանը Քանատայէն գնեց 60 մլն ԱՄՆ տոլլարի ցորեն
* 15 Փետրուար՝ Արեգակի խաւարում տեղի ունեցաւ Եւրոպայի հարաւին
#### Մարտ
* 13 Մարտ՝ Քիեւի մօտ պատուարի փլուզումի զոհ դարձաւ 145 մարդ
#### Ապրիլ
* 12 Ապրիլ՝ խորհրդային տիեզերագնաց Եուրի Կակարինը դարձաւ Երկրի ուղեծիր հասած առաջին մարդը
* 24 Ապրիլ՝ խորտակուելէն 333 տարի անց շուէտական Վասա Նաւը հանուեցաւ ջուրի յատակէն
* 27 Ապրիլ՝ Սիերա Լէոն կ՛անկախանայ
#### Յուլիս
* 8 Յուլիս՝ Չեխոսլովաքիոյ մէջ հանքի մը պայթիւնէ զոհուեցաւ 108 հոգի
#### Օգոստոս
* 6 Օգոստոս՝ Կերման Թիթովը դարձաւ երկրորդ մարդը, որ Երկրի ուղեծիր հասած է
* 13 Օգոստոս՝ Պերլինին մէջ սկսաւ քաղաքի արեւմտեան մասէն բաժնող պատի կառուցումը
** 9px պատը գոյութիւն ունեցաւ մինչեւ 1989 թուականը, փախուստի փորձ ընելէն զոհուեցաւ 140 հոգի
#### Սեպտեմբեր
* 14 Սեպտեմբեր՝ Թուրքիոյ մէջ ռազմական նոր ղեկավարները մահուան դատեցին նախկին կառավարութեան 15 անդամները
** 9px 17 Սեպտեմբերին կախաղան հանուեցաւ նախկին վարչապետ Ատնան Մէնտերեսը
#### Հոկտեմբեր
* 27 Հոկտեմբեր՝ Մոնկոլիան եւ Մաւրիտանիան դարձան ՄԱԿ անդամներ
#### Նոյեմբեր
* 14 Նոյեմբեր՝ Սթալինկրատը վերանուանուեցաւ Վոլկոկրատ
#### Դեկտեմբեր
* 17 Դեկտեմբեր՝ Պրազիլի մէջ կրկեսի գմբեթի վառուելէն զոհուեցաւ 323 մարդ
## Ծնունդներ
16px 
#### Յունիս
* 15 Յունիս  պետական գործիչ
#### Օգոստոս
* 4 Օգոստոս  Միացեալ նահանգներու 44րդ նախագահ (2009-17)
#### Դեկտեմբեր
*3 Դեկտեմբեր  հայ քաղաքական գործիչ
## Մահեր
16px  
#### Մայիս
* 13 Մայիս  ամերիկացի դերասան
#### Սեպտեմբեր
* 18 Սեպտեմբեր  շուէտացի քաղաքական գործիչ

#### Նոյեմբեր
* 6 Նոյեմբեր  հայ դերասան
** Անստոյգ օրով՝
**  
## [[Նոպէլեան Մրցանակ]]
* Խաղաղութեան՝ Տակ Համարխեոլտ (մահէն ետք)
## Արտաքին յղումներ
* 1961-ը Պատմութեան մէջ* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1961

Ստորոգութիւն:1961
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1969 թուական

**1969 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 69րդ տարին է
1966 • 1967 • 1968 • **1969** • 1970 • 1971 • 1972
[մինի|156x156փքս|[Ճէնիֆըր Էնիսթըն]]
[մինի|173x173փքս|[Փիթր Տինքլէճ]]
[մինի|218x218փքս|[Պաշշար Ուարտա]]
[մինի|166x166փքս|[Մաթիու Փերրի]]
[մինի|148x148փքս|[Չանտրա Ուիլսըն]]
[մինի|217x217փքս|[Կիորկի Մարկուելաշվիլի]]

## Դէպքեր
աջից|180px**Անստոյգ ամսաթիւով**

* Կը ստեղծուի Քասթրաքի լիճը

* Լէ Շանզելիզէ երգ, մեկնաբանող Ժօ Տասան

#### Մարտ
Պատահաբար երեւան կու գայ 2․500 տարուայ Սֆիրիա սուլալեզուն․
* 7 Մարտ՝ Ճենովայի թատրոնին բեմէն երբ յոյն դերասանուհի Մելինա Մերքուրի ներկաներուն խօսքը պիտի ուղղէր, պատահմամբ ռումբ մը կը գտնուի․ ոստիկանութիւնը կը յաջողի ռումբը թատրոնէն դուրս բերել ու անոր փակին մէջ պայթեցնել
*17 Մարտ՝ Կոլտա Մէիրը դարձաւ Իսրայէլի առաջին կին վարչապետը
* 20 Մարտ՝ Ճոն Լենընը եւ Եոքոյ Օնոն ամուսնացան Ճիպրալթարին մէջ
#### Յունիս
* 20 Յունիս Ժորժ Փոմփիտուն ընտրուեցաւ Ֆրանսայի նախագահ
#### Յուլիս
* 20 Յուլիս՝ Ապոլոն 11-ի մոտուլը իջաւ Լուսնի վրայ 
** 9px Նիլ Արմսթրոնկը Լուսնի վրայ կատարեց մարդկութեան պատմական առաջին քայլը  

#### Օգոստոս

* 15 – 18 Օգոստոս՝ Նիու Եորքի շրջանը կը կազմակերպուի «Ուտսթոք» ''Woodstock'' փառատօնը

#### Դեկտեմբեր

* 6 Դեկտեմբեր՝ «Summer of Love» պիտակին տակ տեղի ունեցած եղելութիւններուն, Ռոլինկ Սթոնս ռոք նուագախումբի բացօթեայ փառատօն

## Ծնունդներ
16px 
աջից|120px
#### Փետրուար
* 11 Փետրուար ** ամերիկացի դերասանուհի
==== Մարտ ====
* [[15 Մարտ]]  **, հայ ազատամարտիկ 
#### Մայիս
* 14 Մայիս ** ֆրանսահայ գործարար
==== Յունիս ====
* [[11 Յունիս]] ** ամերիկացի դերասան եւ արտադրիչ
* 15 Յունիս ** կաթողիկէ եկեղեցական
==== Օգոստոս ====
* [[19 Օգոստոս]] ** գանատացի եւ ամերիկացի դերասան
* 27 Օգոստոս ** ամերիկացի դերասանուհի
==== Սեպտեմբեր ====
* [[4 Սեպտեմբեր]] ** վրացի քաղաքական գործիչ
#### Նոյեմբեր
* 10 Նոյեմբեր ** ամերիկացի դերասանուհի եւ արտադրիչ
[[Պատկեր:Simon Vratsian.jpg|մինի|162x162փքս|[[Սիմոն Վրացեան]]]]
[[Պատկեր:Գուրգեն Մահարի.jpg|մինի|184x184փքս|[[Գուրգէն Մահարի]]]]

== Մահեր ==
[[Պատկեր:ՆԱԻՐԻ ԶԱՐՅԱՆ3.JPG|մինի|157x157փքս|[[Նայիրի Զարեան]]]]
[[Պատկեր:Constant Zarian.png|մինի|155x155փքս|[[Կոստան Զարեան]]]]
[[Պատկեր:Searchtool-80%.png|16px]]  <br />
==== Յունուար ====
* [[6 Յունուար]] ** վրացի փիլիսոփայ, գրականագէտ, մշակոյթի պատմաբան
* 9 Յունուար **
==== Մայիս ====
* [[21 Մայիս]] ** քաղաքական գործիչ

#### Հայրենի գրողներ
* 17 Յունիս ** հայ բանաստեղծ, արձակագիր
** Զարեաններ
** [[1 Յուլիս]] ** բանաստեղծ, արձակագիր, թատերագիր
** 11 Դեկտեմբեր ** հայ գրող
==== Անստոյգ օրով ====
* **, ազգային-հասարակական գործիչ
## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* 1969-ը Պատմութեան մէջ* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1969

Ստորոգութիւն:1969
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր