Փիեռ Օկիւսթ Ռենուար

**Փիեռ Օկիւսթ Ռենուար** (), Ֆրանսացի աշխարհահռչակ գեղանկարիչներէն մէկը: Տպաւորապաշտութեան *impressionnisme* շարժման հիմնադիրներէն, նկարչութեան ապստամբ գաղափարներով (այդ տարիներուն համար)։ Եղած է նաեւ քանդակագործ, վիմագրիչ, ներկամատիտի նկարիչ, փորագրիչ եւ գծագրիչ։

Կերպարանական նկարիչ, հետաքրքրուած ընդհանրապէս կենդանագրերու եւ մերկ կանացի նկարչութեամբ։  Կը կերպաւորէ ներկելու այնպիսի ինքնատիպ ձեւ մը, որ կը գերազանցէ իր սկզբնական շրջանի ունեցած ազդեցութիւններուն՝ Ֆրակոնար, Քուրպէ *Gustave Courbet*, Մոնէ *Claude Monet* եւ իտալական որմանկար։ Նաեւ կը հետեւի Վերածնունդի մեծ աւանդութեան, մասնաւորաբար Թիցիանօ *Tiziano* դպրոցինը, երբ 1881 թուականին Իտալիա կ՛այցելէ։

Իր գործը կը յատկանշեն գոյներուն ջերմութիւնը, գորովը եւ պատկերներէն բխող՝ ուրախ կենցաղ մը։

Կեանքին 60 տարուան ընթացքին, ստեղծած է մօտաւորապէս 4․000 պատկերներ։

## Կենսագրական գիծեր
### Մանկութիւն
Փիեռ Օկուստ Ռենուար, ծնած է 25 Փետրուար, 1841, Ֆրանսայի Լիմոժ քաղաքը, բազմազաւակ (թիւով՝ եօթը) ընտանիքի վեցերորդ զաւակն է։  Հայրը՝ Լէոնառ Ռենուար դերձակ էր իսկ մայրը՝ Մարգրիտ Մեռլէ՝ դերձակուհի։

1844, ընտանիքին տնտեսական վիճակին բարելաւման նպատակով, Փարիզ կը փախադրուին։ Կը հաստատուին *rue de la Bibliothèque* թիւ՝ 16։ 1855 , ընտանիքը կը տեղափոխուի *Argenteuil* փողոց, թիւ 23։  Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ թաղի դպրոցին մէջ։
մինի|132x132փքս|Ռենուար - գործ՝ Ֆրետերիք Պազիլ, 1867թ․
Փարիզ, Օկուստ 13 տարեկան հասակին «*Lévy Frères & Compagnie*» ընկերութեան յախճապակի զարդարող աշխատանոցին մէջ կ՛աշակերտէ։ Իսկ երեկոները կը յաճախէ Գծագրութեան եւ զարդային արուեստի Դպրոցը․ մինչեւ 1862։ Միաժամանակ, երաժշտութեան դասերու կը հետեւի, ունենալով ուսուցիչ՝ Շառլ Կունօ․ վերջինս կը նշմարէ ուսեալ եւ օժտեալ Ռենուար աշակերտը։

### Տպաւորապաշտութեան սկզբնական քայլեր
1858, 17 տարեկանին, որպէսզի ապրուստը ապահովէ հովահարներ կը ներկէ եւ կնքանշաններ կը գունաւորէ իր փորագրիչ եւ զինանշանագէտ եղբօր Հենրիին համար։
1862, կը յաջողի Փարիզի Գեղարուեստի Դպրոցի *École  des Beaux-Arts de Paris* մուտքի քննութիւններուն։ Կը մտնէ Շառլ Կլէյրի *Charles Gleyre* աշխատանոցը, ուր Քլոտ Մոնէի *Claude Monet*, Ֆրետերիք Պազիլին *Frédéric Bazille* եւ Ալֆրետ Սիսլէյին *Alfred Sisley* կը հանդիպի։  Ամուր բարեկամութիւն մը կ՛առաջանայ այս չորս երիտասարդներուն միջեւ․ անոնք յաճախ նկարելու համար Ֆոնթէնպլոյի անտառը *forêt de Fontainebleau* կ՛երթան (հետագային անոնք պիտի կոչուին՝ տպաւորապաշտներ): Իրենց գործերը սկիզբին հեգնութեան պատճառ կ՛ըլլան եւ անոնց մուտքը Փարիզի հռչակաւոր «Սալոն»ը *Salon* ընդհանրապէս կ՛արգիլուի։ Օրապահիկի համար, Ռենուար, պարբերաբար կը նկարէ եւ գործերը կը ցուցադրէ «Արտաքսուածներու Սալոն»ը կոչուած սրահի մը մէջ։ Ուսուցիչին՝ Շառլ Կլէյր, հետ կապերը հետզհետէ կը խանգարուին եւ երբ ան թոշակի կ՛ելլէ 1864, Ռենուար դպրոցը կը ձգէ։ Նոյն թուականին, իր առաջին գործը՝ Էսմերալտա *l’Esméralda* մեծ յաջողութեանբ կը ցուցադրուի, սակայն ան, ցուցադրութենէն ետք, զայն կ՛ աւրէ։   մինի|110x110փքս|«Տպաւորութիւն․ արեւածագը» - ''Impression, soleil levant'' Քլոտ Մոնէ1865, Ռենուարին երկու գործեր կ՛ընդունուին եւ կը ցուցադրուին Փարիզի «Սալոն»ին մէջ․  «Ուիլիամ Սիսլէյի կենդանագիր»ը *Portrait de William Sisley* եւ «Ամառուան իրիկուն»ը: մինի|139x139փքս|«Ուիլիամ Սիսլէյի կենդանագիրը - ''Portrait de William Sisley''». գործ Ռենուար|alt=|ձախիցԱյդ տարիներուն, Ռենուարին ընկերուհին եւ բնորդը Լիզ Թրէ(հ)օն է *Lise Tréhot*։ Ան, 1867 , կը կենայ իբրեւ բնորդ «Լիզ հովանոցին տակ» նկարին համար, ու երբ պատկերը կը ցուցադրուի 1868, Էմիլ Զոլա *Émile Zola* երիտասարդ լրագրողին գովական քննադատութիւններուն կ՛արժանանայ։  Սակայն, ընդհանուրին մէջ քննադատութիւնները գէշ են եւ լրագրութեան էջերէն ծաղրանկարներ կը հրատարակուին, օրինակ՝ Պերթալինը *Bertall*։
Այս շրջանին, Ռենուար կը բնակի Քռուազի սիւռ Սէն *Croissy-sur-Seine* շրջանը։ Բացօթիայ ժողովրդային վայր եւ բախտորոշ՝  անոր կեանքին համար․ ան կը փոխէ երանգապնակ ու ոճ։ Կը սորվի լոյսով խաղալ, սեւ գոյնը չգործածել շուքի համար։  Այսուհետեւ կը սկսի Ռենուարի նկարչութեան տպաւորապաշտ շրջանը։  Մոնէ կը նախընտրէ տեսարաններ նկարել եւ Ռենուարը՝ տիպարներ։ 1870 - 1871 Ֆրանսագերմանական կամ՝ Ֆրանսափրուսական  *guerre franco-allemande de 1870 - guerre franco-prussienne* պատերազմի ընթացքին, Ռենուար կը կանչուի ծառայել հեծելազօրքին․ յաջորդաբար Պորտօ *Bordeaux* եւ Թառպ *Tarbe* քաղաքները կը ներկայանայ։  Ծանրօրէն կը հիւանդանայ եւ կը մտնէ Պորտոյի հիւանդանոցը։ 1871  Մարտ ամսուան ընթացքին կ՛ապազինուի եւ Փարիզ կը վերադառնայ։  Հոն կ՛իմանայ իր բարեկամներէն՝ Ֆրետերիք Պազիլին մահուան լուրը։
1873  իր Նոթր Տամ տէ Շամփ փողոցին *rue Notre-Dame-des-Champs* վրայ գտնուող աշխատանոցը կը ձգէ եւ կը տեղափոխուի աւելի ընդարձակի մը, փողոց Սէն Ժոռժ *rue Saint-Georges*։ Իսկ, 1876  համեստ աշխատանոց մը կը վարձէ թիւ 12 Քոռթօ փողոցին վրայ r*ue Cortot*  (1960  Մոնմարթի *musée de Montmartre - Jardins Renoir* թանգարան կը դառնայ)։  մինի|Ռենուար - «Կարկանդակի ջաղացքին Պարը - ''Bal du Moulin de la Galette'' »․ կը գտնուի Օռսէյի թանգարանը|330x330փքս1874 , տպաւորապաշտ նկարիչներու առաջին ցուցադրութեան Ռենուար կը ցուցադրէ եօթը գործեր։  Յաջողութիւն չեն ունենար եւ ծաղրանքի առարկայ կը դառնան։

*տպաւորապաշտ անունը կ՛ որակուի 1872 Մոնէի «Տպաւորիչ՝ արեւածագը» *Impression, soleil levant* նկարէն։

1876  տպաւորապաշտ նկարիչներու երկրորդ ցուցադրութեան Ռենուար կը ցուցադրէ 15 գործեր․ հանրութեան անդրադարձը՝ դրական է։

1878  տպաւորապաշտ նկարիչներու երրորդ ցուցադրութեան համար, Ռենուար կը ցուցադրէ իր գլուխ-գործոցը՝ «Կարկանդակի ջաղացքին Պարը» *Bal du Moulin de la Galette* (կը վերջացնէ 1877 Մոնմարթ)։  Նկարը կը գնէ տպաւորապաշներու մեկենաս՝ Կուստաւ Քայպոթ *Gustave Caillebotte*։ Իսկ «Տիկին Ժոռժ Շառփանթիէ եւ զաւակները» *Madame Charpentier et ses enfants* նկարը, մեծ գնահատանքի կ՛արժանանայ։

#### Պատկերասրահ
*Այս ժամանակաշրջանի գլխաւոր գործերը*
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir - Autoportrait 1876.jpg|Ռենուար․ ինքնանկար, 1876
Պատկեր:Renoir Riding in the bois de Boulogne.jpg|Ռենուար․ 1873  - «Հեծեալներ Պուլոյնը անտառին մէջ»
Պատկեր:Auguste Renoir - A Girl with a Watering Can - Google Art Project.jpg|Ռենուար, 1876 «Ցնցուղով աղջնակը»
Պատկեր:Pont-Neuf (1872) - Pierre-Auguste Renoir (National Gallery of Art, Washington D.C.).jpg|Ռենուար, 1872  *«Pont-Neuf»*
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir - Girl crocheting.jpg|Ռենուար - «Օրիօրդը կը կռասեղէ» *Jeune femme au crochet* 1875
Պատկեր:Lise Sewing - 1866.jpg|Ռենուար - «Լիզը կը կարէ» *Lise (Tréhot) cousant* 1866
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir 115.jpg|Ռենուար - 1876, «Վիքթոր Շոքէ» *Victor Chocquet*․ Ռենուարի մեկենասներէն
Պատկեր:Portrait of jean-frederic bazille.png|Ռենուար - «Ֆրետերիք Պազիլը աշխատանքի պահուն» *Frédéric Bazille peignant à son chevalet* 1867
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir 108.jpg|Ռենուար, 1868 « Նշանածները» *Les Fiancés (կամ՝  Le Ménage Sisley)*
Պատկեր:Renoir - woman-with-a-parrot-henriette-darras-1871.jpg!PinterestLarge.jpg|Ռենուար, 1871, «Կինը եւ թութակը» *Femme à la perruche*
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir 045.jpg|Ռենուար, 1876, «Կարկանդակի ջքղացքին պարտէզին հովանոցին տակ» *Au jardin - Sous la tonnelle au moulin de la Galette*
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir - Patineurs.jpg|Ռենուար «Չմշկողները» *Les Patineurs*, 1868
Պատկեր:La Grenouillère (Auguste Renoir) - Nationalmuseum - 19486.tif|Ռենուար «Գորտնոցը» *La Grenouillère* 1869
Պատկեր:La Promenade, by Pierre-Auguste Renoir, edited.jpg|Ռենուար «Պտոյտը» *La Promenade* 1870
Պատկեր:La Loge Pierre-Auguste Renoir 1874.jpg|Ռենուար «Պատշգամը »*La Loge* 1874
Պատկեր:Swing-Renoir.jpeg|Ռենուար «Կախօրրանը» *La Balançoire, 1876թ․*
Պատկեր:Renoir - Madame Georges Charpentier et ses enfants.jpg|Ռենուար․ 1878, «Տիկին Ժոռժ Շառփանթիէ եւ զաւակները » *Madame Charpentier et ses enfants*
Պատկեր:Auguste Renoir - After the Luncheon - Google Art Project.jpg|Ռենուար, 1879 «Նախաճաշը վերջացաւ» *La Fin du déjeuner*   


### Դասական նկարչութիւն
մինի|330x330փքս|«Մակոյկով պտտողներուն նախաճաշը» ''Le Déjeuner des canotiers'' ,1880-1881
1880 ական թուականներուն Ռենուար կ՛ապրի թշուառութեան մէջ․ նկարած գործերը չի կրնար ծախել։  Այդ պատճառաւ, կ՛որոշէ այլեւս տպաւորապաշտ բարեկամներուն հետ որեւէ գործ չցուցադրել եւ վերադառնալ Փարիզի «Սալոն»ը․  միակ ճամբան դէպի ճանաչում։
ձախից|մինի|285x285փքս|«Սուրճը» ''Le Café'' 1878թ․
1878 «Սալոն»ին մէջ կը ցուցադրէ «Սուրճը» *Le Café*  եւ շնորհիւ «Տիկին Ժոռժ Շառփանթիէ եւ զաւակները» նկարին, կը սկսի ճանցուիլ եւ նկարներու ապսպրանքներ ունենալ։  Ռենուարին աչքին, իր արուեստը դրական բնոյթ կ՛առնէ․ ա'լ աւելի կը փնտռէ լոյսին ազդեցութիւնը, դրոշմուած հակադրութիւնները, ընդգծուած շրջագիծերը․ օրինակ՝ «Մակոյկով պտտողներուն նախաճաշը» *Le Déjeuner des canotiers* գործին մէջ 1880-1881 թ․ (հակառակ անոր թէ դեռ գործը շատ մօտ է 1870-ական թուականներու նկարածներուն)։ Այս նկարին մէջ կը նկատուի Ռենուարին նոր սիրուհին եւ բնորդը՝ Ալին Շառիկօ *Aline Charigot*։  Կ՛ամուսնանան 1890։

1881 - 1883 թուականներուն կը կատարէ հետաքրքրական ճամբորդութիւններ․- 
* Հարաւային Ֆրանսա, ուր Փօլ Սեզանին կը հանդիպի,
* Հիւսիսային Ափրիկէ (Մարոք եւ Ալճերիա)․ կը ներշնչուի տեսարաններ եւ բազմաթիւ գործեր կը ստեղծէ,
*Սպանիա, Մատրիտ, ուր Տիեկօ ՎԵլասկեսին *Diego Velázquez* կը հանդիպի,
*Իտալիա։  1880 թուականէն արդէն, տարբերելու  խայծը Ռենուարին պատած է։  Ու երբ Ֆլորանսի եւ Վատիկան մէջ յաջորդաբար մօտէն կը տեսնէ Թիցիանոյի գործերը եւ Վատիկանի «Ռափայէլին Սրահներ»ուն մէջ  հսկայ որմանկարները, կը զգայ թէ տպաւորապաշտութեան հետ վերջացած է, ոչինչ ունի տալիք․ անելի մը մէջ բանտարկուած կը զգայ։  Կ՛որոշէ ստեղծել յաւիտենական արուեստ մը եւ աւելի «լուրջ»․ նոյնիսկ կը հաւատայ, թէ չի գիտեր նկարել։ 1982, կը ճանչնայ Ռ․ Վակներ աշխարհահռչակ յօրինողին վերջինին Փալերմօ տան մէջ։  Վակներին դիմանկարը եռեսունհինգ վայրկեանի մէջ կը նկարէ։
մինի|Էաուա․ տուն - աշխատանոցը
1885 կը բախտաւորուի մանչ զաւակով մը․ կը ձգէ ընթացքի մէջ եղող նկարները եւ մայրութեան նկարներու ստեղծման կը նուիրուի։

Ռենուար ստեղծագործական «կեանքին» կը վերադառնայ «Լոգանք առնող կիներ» *Les Grandes Baigneuses*  գործով, 1887։ Սակայն ժխտական քննադատութիւններու կ՛ենթարկուի։  Նոյնիսկ զայն մոլորուած, խենթացած կ՛որակեն։

Այս շրջանին, Ռենուարի նկարելու ոճը խիստ, պաղ ու կծող գոյներով կը յատկանշուի։

1888, սիրուհին եւ բնորդը՝ Ալին Շառիկօ, զայն կը համոզէ մեկնիլ եւ ճանչնալ իր ծննդավայրը՝ Էսուա *Essoyes։* Ռենուար, հետեւեալ գիրը կը գրէ Պերթ Մոռիսօ բարեկամին․- «*Champagne* -ի մէջ գիւղական կեանք կ՛ապրիմ, որպէսզի հեռու մնամ սուղի նստող Փարիզի բնորդներէն։  Գետեզերքին՝ լուացքով կը զբաղիմ։»։

#### Պատկերասրահ
*Այս ժամանակաշրջանի գլխաւոր գործերը*

Պատկեր:Pierre Auguste Renoir Les pecheuses de moules a Berneval.jpg|Ռենուար «Ձուլականջներու ձկնորսներ, Պեռնվալ» *Les pecheuses de moules a Berneval* 1879
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir - Fillette au faucon.jpg|Ռենուար «Աղջնակն ու բազէն» *Fillette au faucon* 1880
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir - Suzanne Valadon - Dance at Bougival - 02.jpg|Ռենուար «Պար՝ Պուկիվալի վայրը» *Dance at Bougival*, 1883
Պատկեր:Auguste Renoir - La danse à la campagne.jpg|Ռենուար «Պար՝ գաւառին մէջ» - Danse à la campagne, 1883
Պատկեր:Renoir, Pierre-Auguste - The Two Sisters, On the Terrace.jpg|Ռենուար «Երկու քոյրերը» *Les Deux Sœurs* 1881
Պատկեր:Renoir Mlles Cahen d Anvers.jpg|Ռենուար «Ամվերսի Քաէն օրիորդները» *Mlles Cahen d Anvers*, 1881
Պատկեր:Jeunes Filles en noir by Pierre-Auguste Renoir 159.jpg|Ռենուար «Սեւազգեստ երիտասարդուհիներ» Jeunes Filles en noir, 1881
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir - Richard Wagner.jpg|Ռենուար, «Ռ․ Վակներին կենդանագիրը», 1882
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir 122.jpg|Ռենուար «Հովանոցները» *Les Parapluies 1881-1886 թ․*
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir - Baigneuse assise.jpg|Ռենուար «Լոգցող կին, նստած» *Baigneuse assise* 1882 -1885
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir - Jeune Fille lisant.jpg|Ռենուար «Աղջնակը կ՛ընթերցէ» *Jeune Fille lisant* 1886
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir, French - The Large Bathers - Google Art Project.jpg|Ռենուար «Լոգցող կիներ » *Les Grandes Baigneuses*, 1887 


### Սատափայլի եւ ճանաչման տարիներ
1890-էն մինչեւ 1900 երկարող տասնամեակին ընթացքին, Ռենուար նկարելու ոճը կրկին կը փոխէ։  Տպաւորապաշտ եւ խիստ ոճի խառնուրդ մըն է նորը, օրինակ՝ «Երկու աղջիկ դաշնակի վրայ» *Jeunes filles au piano* գործը․ այս նկարը ֆրանսական պետութիւնը կը գնէ 1892 եւ զայն կը ցուցադրէ Փարիզի Լիւքսենպուրկի թանգարանին մէջ *musée du Luxembourg*, 1892թ․։

1884  կը ծնի Ժանը։ Ռենուար կրկին մայրութեան մասին կը նկարէ։  Փոքրիկ Ժանին եւ հետագային եկող մնացեալ զաւակներուն հոգ տանող եւ  ստնտու Կապրիէլ Ռենար *Gabrielle Renard* կը դառնայ Ռենուարին մուսան եւ նոր բնորդը։

1896 թուականին, առաջին անգամ ըլլալով բնակարանի տէր կը դառնայ։  Էսուա ծննդավայրին մէջ տուն մը կը գնէ եւ ընտանիքը բոլոր ամառները, մինչեւ Ռենուարին մահը,  հոն կը հաւաքուի։  Նաեւ զբօսանքի՝ խաղերու, փիք-նիքի, ձկնորսութեան, լողի զբօսավայր մըն է։

Այս տասնամեակին նաեւ Ռենուարին գործը կը ճանցուի․ քննադատութիւնը դրական է։  Իր նկարները կը ծախուին, յատկապէս Ամպռուազ Վոլար *Ambroise Vollard* եւ Փօլ Տիւրան-Ռիւէլ *Paul Durand-Ruel* վաճառականներէն։   Պետութիւնը զայն կ՛առաջարկէ պատուել Պատուոյ Լեգէոն Շքանշանով *Légion d'honneur*․ կը մերժէ, սակայն աւելի ուշ կ՛ընդունի։    
մինի|154x154փքս|«Աւլողը» ''La Balayeuse'' 1899
մինի|147x147փքս|Մոնէ|alt=|ձախից
1897  հեծիկ ընելու ատեն կ՛իյնայ եւ աջ ձեռքը կը կտրէ։  Առողջութիւնը կը վատթարանայ։  Յօդացաւերը կը սաստկանան եւ կամաց-կամաց քալելէ կը հրաժարի, 1905 (մարմնին մէջ աճած յօդացաւերը արդէն 1892 թուականէն սկսած էին լրջօրէն խանգարել Ռենուարին առողջութիւնը)։

1899 բարեկամներէն՝ Ալֆրետ Սիսլէյ կը մահանայ։ Մոնէ, նիւթապէս նեցուկ կանգնելու համար իրենց մահացած ընկերոջ ընտանիքին, նկարներու վաճառք մը կը կազմակերպէ։ Ռենուար վաճառքին կը նուիրէ «Աւլողը» գործը։

Ռենուար, բազմաթիւ ֆրանսացի մտաւորականներու, արուեստագէտներու նման, օրինակ՝ Էտկար Տեկա *Edgar Degas*, Ժոզէ Մարիա Տը Հերեդիա *José-Maria de Heredia*, Ժիւլ Վերն *Jules Verne*, Վինսան Տ՛ Ենտի  *Vincent d'Indy*, Ժիւլ Լիոմեդր *Jules Lemaître* մաս կը կազմէ «Ֆրանսական հայրենիքի Դաշնակցութիւն» *Ligue de la patrie française* քաղաքական կազմակերպութեան (կ՛առաջանան Տրէյֆուս հարցէն *Affaire Dreyfus* ետք, եւ տասնամեակներ ետք փաստուեցաւ թէ քարոզչութեան, լրտեսութեան եւ դատական խաղ մըն էր)։

1903 ընտանեօք Քանյը սիւռ Մեռ *Cagnes-sur-Mer* կը փոխադրուին (Միջերկրական ծովուն մօտերը)․ շրջանին կլիման աւելի նպաստաւոր է Ռենուարի առողջութեան համար։ Ռենուար, արեւմտեան կողմը գտնուող բլուրի մը վրայ տարածուող դարաւոր ձիթենիներով լեցուն հսկայ հողատարածք մը կը գնէ, որպէսզի հողամասը չիյնայ ոեւէ պատահական գնողի մը ձեռքը․ կը հիանար ձիթենիներուն շուքի մթութեան (1907 ընտանիքին բնակարանն ալ կը կառուցուի)։

Հոն կ՛ապրի ընտանիքին հետ։ Ռենուարին բարեկամներն ալ յաճախ կ՛այցելեն․ կ՛օգնեն առօրիային, կտաւներուն եւ նկարելու կերպերու պատրաստութեան։  Այս շրջանին գործերը յատկապէս դիմանկարներ, մեռեալ բնութիւն, առասպելական տեսարաններ եւ մերկ կերպարանքներ են։

Ռենուար ճանցուած արուեստագէտ մըն է այլեւս։ Աշխարհի ամէն կողմ գործերը կը ցուցադրուին՝ Եւրոպա, Ա․Մ․Ն․, «Փարիզի աշնանային Սալոն»ներուն *Salons d'automne*։  Նկարչութեան նոր մեթոտներ (ձեւեր) կը փորձէ։  Նաեւ կը սկսի քանդակագործել, հետեւելով իր նկարներուն վաճառական՝ Ամպռուազ Վոլարի քաջալերանքին, հակառակ անոր թէ ձեռքերը ձեւազեղծուած են *polyarthrite rhumatoïde-*ի պատճառաւ։  Անոր մատներուն եղունգները խրուած են ձեռքի ափերուն միսին մէջ եւ հանածոյէ նուրբ վիրակապիկներ ձեռքերը կը պաշտպանեն․ կ՛ըսուի թէ ասկէ յառաջ եկած է «ներկելու վրձինին» առասպելը։

#### Պատկերասրահ
*Այս ժամանակաշրջանի գլխաւոր գործերը*
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir - La Marchande de poissons.jpg|«Ձկնավաճառը» *La Marchande de poissons* 1889
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir - La Laveuse.jpg|«Լուացք ընողը» *La Laveuse* 1891
Պատկեր:Auguste Renoir - Young Girls at the Piano - Google Art Project.jpg|«Երկու աղջիկ դաշնակի վրայ» *Jeunes filles au piano* 1892
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir - Paysage à Beaulieu.jpg|Պոլիոյէն տեսարան մը  *Paysage à Beaulieu* 1893
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir - Jeunes Filles dans un jardin.jpg|«Աղջիկներ Մոնմարթի պարտէզի մը մէջ» *Jeunes Filles dans un jardin à Montmartre* 1893-1895
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir - Jeunes Filles au bord de la mer.jpg|«Աղջիկներ՝ ծովեզերքը» *Jeunes Filles au bord de la mer* 1894
Պատկեր:Gabrielle et Jean, by Pierre-Auguste Renoir, from C2RMF cropped.jpg|«Կապրիէլ եւ Ժան» *Gabrielle et Jean* 1895 *․ Ժանը Ռենուարին զաւակն է իսկ Կապրիէլը՝ ստնտուն*
Պատկեր:Pierre Auguste Renoir La famille d artiste.jpg|«Արուեստագետին ընտանիքը» *La Famille de l'artiste* 1896
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir - Springtime in Essoyes.jpg|«Էսուա՝ գարուն» *Printemps à Essoyes,* 1900
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir - Jean Renoir dessinant.jpg|«Ժան Ռենուար կը գծագրէ» *Jean Renoir dessinant* 1901
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir - Terrasses à Cagnes.jpg|«Քանյը՝ տանիքներ»  *Terrasses à Cagnes* 1905
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir - La Leçon.jpg|«Դասը» *La Leçon* 1906
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir - Femme nue couchée (Gabrielle).jpg|«Պառկած մերկ կին» *Femme nue couchée (Gabrielle)* 1907
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir 148.jpg|«Թմբուկով պարուհին*Թմբուկով պարուհին» Danseuse au tambourin* 1909
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir - Autoportrait 5.JPG|Ռենուար՝ ինքնադիմանկար, 1910
Պատկեր:Mademoiselle Amélie Diéterle (Tea Time 1911) par Auguste Renoir (H).jpg|«Թէյի ժամը» *Tea Time* (Amélie Diéterle) 1911
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir - Réunion dans le jardin.jpg|«Հաւաք՝ պարտէզին մէջ» *Réunion dans le jardin* 1911-1915
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir - La Tasse de chocolat.jpg|«Շոքոլային գաւաթը» *La Tasse de chocolat*  1912
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir 082.jpg|«Հացագործը (կամ՝ կաթնագործը)» *La Boulangère (La Laitière)* 1913-1914
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir 104.jpg|*Tilla Durieux,* 1914 
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir - Le Concert.jpg|«Նուագահանդէսը» *Le Concert* 1918-1919
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir 036.jpg|«Մանտոլինով կինը» *Femme à la mandoline* 1919
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir - Gabrielle au jardin.jpg|«Կապրիէլ՝ պարտէզին մէջ» *Gabrielle au jardin 20-րդ դարու առաջին քառորդ*
Պատկեր:Pierre-Auguste Renoir - Bouquet.jpg|«Ծաղկեփունջը» *Bouquet* 20-րդ դարու առաջին քառորդ 


### Քանդակագործը
մինի|155x155փքս|Ռենուար «''Venus Victrix»'' 1913-1915թ.
ձախից|մինի|147x147փքս|«Քոքօին կիսանդրին» ''Buste de Coco'' 1908թ․20-րդ դարու առաջին տարիներէն իսկ, Ռենուար կը հետաքրքրուի քանդակագործութեամբ։  1913 - 1918 թուականներուն կը գործակցի Ռիշառ Կինօ *Richard Guino* երիտասարդ քանդագործին հետ եւ միասնաբար կը ստեղծեն գլուխ-գործոցներ․ *Vénus Victrix*, le *Jugement de Pâris*, la *Grande Laveuse*, le *Forgeron։*

Սակայն վերոնշեալ գործակցութեան արդիւնք քանդակագործութիւնները, դատական ատեան կը հասնին 1965 ստեղծողին իրաւունքին համար․ Ռիշառ Կինոյի զաւակին՝ Միշել Կինօ, կողմէն։  Վերջապէս  1971 տարիներ մանրամասն քննութիւններէ, ուսումնասիրութիւններէ, բազմաթիւ արուեստագէտներ լսելէ ետք, դատարանը կը հանգի եզրակացութեան եւ վերոնշեալ գործերը Ռիշառ Կինօին կը վերագրէ։  Դատարանին այս որոշումը 1973 կը հաստատուի նաեւ Փարիզի Բեկանումի Ատեանին *Cour de cassation* կողմէն։

Ռենուար կը դադրեցնէ Կինօին հետ գործակցութիւնը եւ այս անգամ կը գործակցի Լուի Մոռել *Louis Morel* (1887-1975) քանդակագործին հետ։ Միասնաբար կը ստեղծեն «Թրծուած հողերը» *les terres cuites*, երկու գործեր «Պարուհին» տիտղոսով *Danseuses*  եւ «Սրինգ նուագողը» *Joueur de flûteau։*

### Ռենուար՝ հայրը
Լիզ Թրէ(հ)ոյին հետ կապէն, կը ծնին երկու զաւակներ․ Փիեռ, 14 Սեպտեմբեր 1868, որ հազիւ երեք շաբթուան կեանք կ՛ունենայ եւ Ժան-Մարգրիտ, ծնած 21 Յուլիս 1870 (կը մահանայ 8-6-1934)։

Ալին Շառիկոյին հետ կ՛ունենայ երեք զաւակներ։  Փիեռ Ռենուար *Pierre Renoir*, դերասան (1885-1952), Ժան Ռենուար *Jean Renoir* ժապաւէններ իրագործող եւ արտադրիչ (1894-1979), Քլոտ Ռենուար *Claude Renoir*  կամ՝ Քոքօ *Coco* բրուտագործ (1901-1969)։

### Կեանքին վերջին տարիները
1915 թուականին, կողակիցը՝ Ալին կը մահանայ։  Զաւակներէն Փիեռ եւ Ժան ծանրօրէն կը վիրաւորուին Ա․ Համաշխարհային Պատերազմին ընթացքին, սակայն կը բուժուին։

Ռենուար կը շարունակաէ աշխատիլ ու ստեղծել մինչեւ իր մահը՝ 3 Դեկտեմբեր, 1919 թ․։  Նախապէս այցելած է Լուվրի թանգարանը։ Բնակարանին պատուհանին գտնուող ծաղկեփունջը կ՛ըլլայ անոր վերջին նկարը։

## Ժառանգութիւնը
Ռենուար կոչուեցաւ երջանկութեան նկարիչը, որովհետեւ իր նկարներուն ընդմէջէն հանրութեան (պարզ ժողովուրդէն մինչեւ բարձր խաւերը) ընծայեց  կենդանութիւն, կեանքի, երջանկութեան յոյս։

Սկիզբնական շրջանին խստօրէն քննադատուեցաւ, սակայն վերջ ի վերջոյ անոր արուեստը ճանցուեցաւ եւ Ֆրանսայի սահմաններէն դուրս ելաւ։

### Դպրոցներ
Ֆրանսայի կարգ մը դպրոցներ անոր անունը կը կրեն։ Ծննդավայրին մէջ, Լիմոժ, դպրոցական համալիր մը կոչուած է իր անունով, նաեւ՝ մահացած շրջանին մէջ՝ Քանյը Սիւռ Մեր։ Նոյնպէս՝  Լա Ռոշ սիւռ Իոն, Ֆեռիեռ ան Կատինէ, Անսիեռ սիւռ Սէն, Շաթու - Իվլեն, Անճեռ, Փարիզ՝ արուստի դպրոց մը։

### Թանգարաններ
Ռենուարին էսուայի բնակարանն ու աշխատանոցը եւ Քանյը Սիւռ Մեր բնակարանն ու աշխատանոցը թանգարաններու վերածուեցան։

## Աղբիւրներ
* Ռենուար․ «Կեանքն ու արուեստը» - Ճանիս Անտերսըն *Janice Anderson*, ա․ հրատարակութիւն՝ Մեծն Փրիտանիա, 1994 թ․, իսկ յունարէնի հրատարակութիւն ΜΙΝΩΑΣ ՏՊ․, 1994
* Ռենուար․ «Նկարիչը, կեանքը եւ գործը» *Renoir Un peintre, une vie, une œuvre*  - Ed Belfond, 1987

## Տե՛ս նաեւ
Եորղոս Եաքովիտիս

Փոլ Կօկէն

Վան Կոկ

Ռամպրանտ վան Ռէյն

Տիէկօ Ռիվերա

Տէլաքրուա

Ռենուար

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
# Ցուցակ՝ Ռենուարի նկարներուն 
#Լիմոժ
#Քանյը Սիւռ Մեր
#[Ռաֆայէլ, նկարիչը](https://fr.wikipedia.org/wiki/Rapha%C3%ABl_(peintre))
#Ֆրակոնառ
#Կուստաւ Քուռպէ
#Քլոտ Մոնէ
#Ֆ․ Պազիլ
#Ալֆրետ Սիսլէյ
#Փարիզի գեղարուեստի դպրոցը
#Ֆոնթենպլոյի անտառը
#Շառլ Կլէյռ
#Պեռթալ
#Քռուասի Սիւռ Մեր,  համայնք
#Լիզ Թրեհօ
#Մոնմարթի թանգարանը
#Տպաւորապաշտ նկարիչներու ցուցահանդէսը
#1878թ․ Փարիզի Սալոնը
#Ֆիլիփս հաւաքածոն
#Frédérique Augustine Louise Heyne Frédérique Vallet-Bisson
#Վիքթոր Շոքէ
#Տիեկօ Վելասքես
# Ռափայէլին Սրահները, Վատիկան
#la chapelle Sixtine-ի առաստաղը, Վատիկան
#Թիցիանօ
#Էսուա
#Քանյը Սիւռ Մեր, Ռենուարի Թանգարան
# Լիւքսենպուրկի թանգարանը, Փարիզ
#Ժան Ռենուար
#Հայրենիք Ֆրանսայի Դաշնակցութիւն Ligue de la patrie française
#Փարիզի Աշնանային Սալոնը
#Ռենուարին էսուայի բնակարանն ու աշխատանոցը - այժմ թանգարան

Ստորոգութիւն:Նկարիչներ
Ստորոգութիւն:Արուեստագէտներ
Ստորոգութիւն:Քանդակագործներ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսա ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսա մահեր
Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ այբբենական կարգով