open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Յարութիւն Պալըքեան

**Յարութիւն (Արութին) էֆենտի Պալըքեան** (1878, Հալէպ (կամ Այնթէպ, Հալէպի նահանգ) - 12/13 Յուլիս 1917 (կամ 12 Յունիս 1918), Սեբաստիա), հայ բժիշկ, ՀՅԴ–ի անդամ։

Ծնած է 1878 թուականին, Հալէպ (կամ Հաէպի նահանգի Այնթէպի գաւառի նոյնանուն գաւառակի կեդրոն՝ Այնթէպ քաղաքին մէջ)։ 1902 թուականին աւարտած է Պէյ­րութի Ամերիկեան համալսարանի բժշկական բաժինը։

Եղած է ՀՅԴ–ի անդամ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմին (1914-1918) ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ Սեբաստիոյ թիւ 1 հիւանդանոցին մէջ՝ որպէս զինուորական բժիշկ ծառայած՝ հրամանատարի աստիճանով։

1917 թուականի Յուլիս 12/13-ին (կամ 1918 թ. Յունիս 12) սպանուած է կամ ժանտախտէ մահացած՝ Սեբաստիոյ մէջ, 39/40 տարեկան հասակին։

Գրանցուած է թուրք՝ հեղինակ Ատաշ Ատնանի, 20-րդ դարու զոհուած առողջապահութեան ոլորտին մէջ ծառայած, օսմանցի սպաներու ցուցակին մէջ։

## Գրականութիւն
* Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
* Ատաշ Ատնան, 20-րդ դարի նահատակ եղած բժիշկները (թուրքերէն), Թուրքիա, 1997։
* Յուշամատեան Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան, Ալպոմ-ատլաս, Բ. հատոր, Գոյամարտ, 1914-1925, Լոս Անճելըս, 2001։
* Յարման Արսէն, Հայերը Օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թուրքերէն), Սթամպուլ, 2001։

## Աղբիւրներ
* 

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Եղիշէ Պահլաւունի

**Եղիշէ Պահլաւունի** (), հայ յեղափոխական մարտիկ, վաշտապետ ֆետայի, Պաքուի հայոց զօրային 20–րդ գումարտակի հրամանատար։

## Կենսագրական գիծեր
Ծնած է Իգդիր։ Միացած է ֆետայական շարժման, գործակցելով Անդրանիկի, Ռոստոմի եւ Սեպուհի։ 20–րդ դարու սկզբնական շրջանին, Սուրմալու գաւառի դէպքերուն կարեւոր դեր ունեցած է, որպէս՝ Անդրանիկի եւ Իշխան Արղութեանի կամաւորական գունդերու մարտիկ։ 1918–ի ամրան ու աշնան, Գանձակի եւ Պաքուի հայութեան ինքնապաշտպանութեան ղեկավարներէն մէկը հանդիսացաւ, որպէս Պաքուի հայոց զօրային 20–րդ գումարտակի հրամանատար։

Պաքուի հերոսամարտի ընթացքին, դաշնակցական ղեկավարներ՝ Ռոստոմ, Աբրահամ Գիւլխանդանեան, Եղիշէ Պահլաւունի եւ յայտնի բոլշեւիկներ՝ Ստեփան Շահումեան, Ալիոշա Չափարիձէ, մէկ դի դրած գաղափարական տարակարծութիւններ, համագործակցեցան ճակատագրական մարտերուն թուրքերու եւ թաթարներու դէմ։

Հայաստանի խորհրդայնացումէն ետք, Եղիշէ Պահլաւունի որոշեց մնալ հայրենիքի մէջ։ Սակայն նախկին դաշնակցականներու դէմ չեկայական հալածանքները իր կեցութիւնը դարձուցին վտանգաւոր։

Եղիշէ Պահլաւունի երրորդ անգամ ըլլալով ձերբակալուեցաւ 22 Սեպտեմբեր 1922–ին։ Իր վաղեմի բարեկամ, յայտնի համայնավար գործիչ Գայի՝ Հայկ Բժշկեանցի երաշխաւորութեամբ ազատ արձակուեցաւ։ Բժշկեանցի խորհուրդին անսալով, փախաւ Հայաստանէն եւ ապաստանեցաւ Պարսկաստան ։

Մահացած է Պարսկաստան, 1961–ին։

## Նշում

Ստորոգութիւն:1961 մահեր
Ստորոգութիւն:Իգդիր ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Պարսկաստան մահեր
Ստորոգութիւն:Հայեր
Ստորոգութիւն:Յեղափոխական գործիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական գործիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ ազատամարտիկներ
Ստորոգութիւն:Հայ ռազմական գործիչներ
Պահքի տեսակներ

**ՊԱՀՔ-ի տեսակները**

Պահքի օրերը կը բաժնուին երկու խումբերու՝ Օրապահք եւ Շաբաթապահք։ Շաբթուան երկու պահքի օրերը օրապահք կը կոչուին, իսկ հինգ օրերու պարագային՝ շաբաթապահք։ Սովորաբար պահքի օրերը ապաշխարութեան խորհուրդին յատկացուած ըլլալուն համար տօն չեն համարուիր։

##### Շաբթուան բոլոր Չորեքշաբթի եւ Ուրբաթ օրերը
# Առաջաւորաց պահքը (ժողովուրդի բացատրութեամբ ՝ Ս. Սարգիսի Պահք):
# Մեծ Պահքը (ամենէն ժողովրդականը):
# Եղեական պահքը։
# Լուսաւորչի պահքը։
# Վարդավառի պահքը։
# Խաչի պահքը։
# Վարագայ խաչի պահքը։
# Յիսնակի շաբաթապահքը։
# Ս. Յակոբի շաբաթապահքը։
# Ծննդեան շաբաթապահքը։
## Արտաքին Յղումներ
http://www.http://oia.net/2013/02/10/%D5%A2%D5%A1%D6%80%D5%A5%D5%AF%D5%A5%D5%B6%D5%A4%D5%A1%D5%B6-%D5%A5%D6%82-%D5%B4%D5%A5%D5%AE-%D5%BA%D5%A1%D5%B0%D6%84-%D5%BF%D6%84%D5%A9-%D5%BD%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%AB%D5%BD-%D5%A1%D5%BF%D5%A1/
Պահեցողութիւն կամ Ծոմապահութիւն

**Պահեցողութիւն կամ ծոմապահութիւն,** կը նշանակէ՝ ժամանակ մը կամովին հրաժարիլ մարմինին հաճելի եւ անհրաժեշտ եղող սնունդէն: Ծոմապահը սգաւոր մըն է եւ կ'ուզէ ցաւ քաշել իր հոգւոյն համար, որ դատապարտուած է կորսուելու իր մոլութիւններուն եւ մեղքերուն պատճառով:

Պահեցողութիւնը հաւատացեալին համար ինքնամփոփումի, ինքնաքննութեան եւ ինքնասրբագրութեան ժամանակամիջոց մըն է, որու ընթացքին անդադար աղօթելու է Աստուծոյ իր մեղքերու քաւութեան համար:

Ներկայիս առհասարակ պահք բռնել կը նշանակէ օրուան ընթացքին մսեղէն եւ իւղոտ կերակուրներէն հրաժարիլ, եւ սնանիլ բանջարեղէնով կամ ընդեղէնով:

Սկզբնական շրջաններուն պահքը միայն ծոմապահութիւն էր եւ ֆիզիքապէս տկար եղողները չէին կրնար կատարել: Ուստի եկեղեցին յարմար տեսաւ որ այդպիսիները բանջարեղէն եւ ընդեղէն ուտելով անցընեն իրենց պահեցողութիւնը եւ հրաժարին միայն մսեղէն կամ իւղոտ կերակուրներէ: Թելադրելի է, որ հաւատացեալներ ծոմապահութեան կամ պահքին պատճառով ծախսերէն կրճատուած գումարները յատկացնել աղքատներուն կամ բարի նպատակներու:

Ծոմապահութիւնը կամ պահքը զղջումի, խոստովանութեան եւ ապաշխարութեան ընկերն են: Հոգեւորապէս միշտ արթուն մնալու համար յաճախ անհրաժեշտ է ծոմապահութիւնը:

Հաւատացեալ ժողովուրդը ուղղելու, չափաւորութեան եւ ժուժկալութեան վարժեցնելով եւ առաւել Աստուծոյ մօտեցնելու համար եկեղեցին հաստատած է պահքի օրեր: Պահքը թէեւ պարտաւորիչ չէ սկզբունքով, սակայն եկեղեցւոյ վերին իշխանութիւնը հարկ եղած պարագային իր ժողովուրդը որկրամոլութեան ախտէն եւ կերուխումներուն յառաջացուցած մեղքերէն ձերբազատելու համար իրաւասութիւն ունի պահքի օրեր հաստատելու եւ անոնց գործադրութիւնը հետապնդելու: Այդպիսի պարագաներուն հաւատացեալ ժողովուրդին պարտականութիւնն է հնազանդիլ իր առաջնորդներուն եւ կատարել անոնց թելադրանքները յօժարակամ սրտով:

Չորեքշաբթի եւ Ուրբաթ օրերը նշանակուած են պահքի օրեր: Չորեքշաբթին յիշել կու տայ Քրիստոսի մատնութիւնը, իսկ Ուրբաթ օրը յիշատակութիւնն է Քրիստոսի չարչարանքներուն:

Հայաստանեայց եկեղեցւոյ կողմէ սահմանուած պահքի օրերուն գլխաւորագոյնը քառասնօրեայ Մեծ պահքն է, որուն կը յաջորդեն Ս. Զատկի Աւագ շաբթուան պահքի օրերը: Ս. Ծննդեան, Վարդավառի, Ս. Աստուածածնի, Խաչվերացի, Վարագայ խաչի տօներն ալ ունին իրենց շաբաթապահքերը: Կան նաեւ Առաջաւորաց, Յիսնակի եւ կարգ մը սրբոց պահքի օրերը:

Պահքի օրերուն հաւատացեալներուն թոյլատրելի չէ խրախճանք կամ հարսանիք կատարել, որովհետեւ այդ օրերը յատկացուած են մեղքերու համար սուգ պահելու եւ ապաշխարելու:

## Աղբիւրներ
* Հայ Աշակերտին Դասացուցակը, 1700 Ամեակ, Տպագրութիւն՝ Համազգայինի Վահէ Սէթեան Տպարան։
Պաղեստին

150px|մինի|աջից|Պաղեստինեան Պետութեան դրօշ
100px|մինի|աջից|Պաղեստինի զինանշան

**Պաղեստին** (արաբերէն՝ دولة فلسطين, անգլերէն՝ State of Palestine) , մասամբ ճանչցուած պետութիւն Մերձաւոր Արեւելքի տարածքին։ *Տէ ժուրէ* Ինքնիշխան պետութիւն Միջին Արեւելքի մէջ, որ կը յաւակնի Յորդանան գետի արեւմտեան ափին (կը սահմանակցի Իսրայէլին եւ Յորդանանին) եւ Կազայի հատուածին (կը սահմանակցի Իսրայէլին եւ Եգիպտոսին), որու մայրաքաղաքը կը համարուի արեւելեան Երուսաղէմը, չնայած վարչական կեդրոնը կը գտնուի Ռամալլահի մէջ: Պաղեստինի պետութեան մեծ հատուածը գրաւուած է Իսրայէլի կողմէ 1967 թուականի վեցօրեայ պատերազմէն ետք։ Բնակչութիւնը 4.550.368 է 2014 թուականի դրութեամբ եւ կը զբաղեցնէ աշխարհի մէջ 123-րդ տեղը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմէն ետք, 1947 թուականին ՄԱԿ-ը հաստատեց Բաժանման նախագիծը Պաղեստինի համար, որ կը յորդորէր ստեղծել անկախ արաբական եւ հրէական պետութիւններ` առանձնացնելով Երուսաղէմը, որ պէտք է ղեկավարուէր ՄԱԿ-ի յատուկ միջազգային կառավարման ռեժիմով։ Հրէական պետութեան հիմնադրութենէն յետոյ, որ 1948 թուականի մայիսի 14-ին ստացաւ Իսրայէլ անուանումը, ներքաշուեցաւ պատերազմներու մէջ՝ արաբական բանակներու հետ։ Աւելի ուշ, Արաբական լիկային կողմէ ստեղծուեցաւ Համապաղեստինեան կառավարութիւնը, որ կառավարեց Եգիպտոսի կողմէ վերահսկուող Կազայի հատուածը։ Անիկա շուտով ճանչցուեցաւ Արաբական լիկայի անդամ բոլոր պետութիւններուն կողմէ, բացառութեամբ Յորդանանի։ Չնայած Համապաղեստինեան կառավարութիւնը ինքզինք հռչակեց ո՛չ միայն Կազայի հատուածի, այլ ամբողջ նախկին Բրիտանական Պաղեստինի կառավարիչ, որ սահմանափակուած էր միայն Կազայի հատուածով։ Իսրայէլը աւելի ուշ նուաճեց Կազայի հատուածը եւ Սինայի թերակղզին՝ Եգիպտոսէն, Յորդանանի գետի արեւմտեան ափը՝ Յորդանանէն եւ Կոլանի բարձունքները՝ Սուրիայէն, վեցօրեայ պատերազմի ընթացքին։

1 Ապրիլ 2015-ին, Պաղեստին պաշտօնապէս դարձաւ Միջազգային քրէական դատարանի անդամ, ինչ որ կ'արտօնէ, որ պաղեստինցիներուն դէմ պատերազմական ոճիրներ գործելուն համար դատական հետապնդման ենթարկէ իսրայէլացի պաշտօնատարները։

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* 

Ստորոգութիւն:Ասիոյ երկիրներ
Ստորոգութիւն:Արաբական պետութիւններու լիկայի անդամ երկրներ
Ստորոգութիւն:Երկիրներ այբբենական կարգով
Պաղեստինի Ժողովուրդին Հետ Համերաշխութեան Միջազգային Օր

150px|մինի|աջից|Պաղեստինի դրօշակի բարձրացման արարողութիւնը
130px|մինի|աջից
**Պաղեստինեան ժողովուրդին հետ համերաշխութեան միջազգային օր** (անգլերէն՝ International Day of Solidarity with the Palestinian People), 2 Դեկտեմբեր 1977-ին (բանաձեւ 32/40 B)՝ ՄԱԿ-ի Ընդհանուր ժողովին, 29 Նոյեմբերը յայտարարուած է Պաղեստինեան ժողովուրդին հետ համերաշխութեան միջազգային օր։  Միեւնոյն օրը, Ընդհանուր ժողովը ընդունած է Պաղեստինի բաժանման մասին բանաձեւը (բանաձեւ 181 (2))։

Օրուան առիթով կը կազմակերպուին բազմաթիւ ձեռնարկներ՝ Նիւ Եորքի ՄԱԿ-ի կեդրոնատեղիին, ինչպէս նաեւ Ժընեւի եւ Վիեննայի կեդրոնատեղիներուն մէջ, որպէսզի Պաղեստինի ժողովուրդին իրաւազրկումը եւ սիոնիստներու կողմէ այս երկիրին բռնագրաւումը չմոռցուի:

29 Նոյեմբեր 2012-ին, ՄԱԿ-ի Ընդհանուր ժողովը 138 «կողմ», 9 «դէմ» եւ 41 «ձեռնպահ» ձայներով կ'ընդունի Պաղեստինին ՄԱԿ-ի դիտորդ պետութեան կարգավիճակ տալու մասին բանաձեւը (բանաձեւ 67/19):

## Պատմութիւն
1920-ին, երբ Ա. Համաշխարհային պատերազմը կ'աւարտի եւ Օսմանեան կայսրութիւնը կը մասնատուի, Պաղեստին կը դառնայ Բրիտանական կայսրութեան գաղութը: Բրիտանիա, ինչպէս Պալֆուրի հռչակագիրին մէջ կը յայտարարուի, յարմար պայմաններ կը ստեղծէ դէպի Պաղեստին հրեաներու գաղթին համար: Այս գաղթը դանդաղ եւ առանց լարուածութեան չ'անցնիր: Սիոնիստական կազմակերպութիւնները տարբեր միջոցներու կը դիմեն` Պաղեստինի տարածքը գրաւելու համար: Անոնք կը փորձեն գնել պաղեստինեան հողերը: Իսկ այն վայրերուն մէջ, ուր համաձայնութիւն չի կայանար, անոնք բռնութիւն կը բանեցնեն եւ պաղեստինցիներուն  տուներն ու տարածքները կը գրաւեն: Այդ օրերուն, Պաղեստինի տարբեր շրջաններուն մէջ, կը սպաննուին հազարաւոր պաղեստինցիներ, իսկ հարիւր հազարաւոր պաղեստինցներ կը տեղափոխուին դրացի երկիրներ: Սիոնիստները իրենց երկիրը կը հիմնեն հազարաւոր կիներու, տղամարդոց ու երեխաներու արեան գինով եւ արեւմտեան երկիրներու հովանաւորութեամբ: Այնուհետեւ, 1947-ին, արեւմտեան պետութիւնները ՄԱԿ-ի մէջ կը հաստատեն թիւ 181 բանաձեւը, որ պաշտօնապէս կը ճանչնայ Իսրայէլի գոյութիւնը:

30 տարի ետք, 1977-ին, Պաղեստինի ժողովուրդին պաշտպաններուն ջանքերուն շնորհիւ, 29 Նոյեմբերը կը հռչակուի Պաղեստինի ժողովուրդին հետ համերաշխութեան միջազգային օր: 

Արեւմտեան պետութիւնները եւ սիոնիստները չեն նշեր այս օրը:

## նօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Նոյեմբերի 29-ին նշւում է Պաղեստինեան ժողովրդի հետ համերաշխութեան միջազգային օրը։
* ՄԱԿ-ը 2014թ. հռչակել է Պաղեստինի ժողովրդի հետ համերաշխութեան տարի։ 
* اليوم العالمي للتضامن مع الشعب الفلسطيني։
* INTERNATIONAL DAY OF SOLIDARITY WITH THE PALESTINIAN PEOPLE – November 29։

Ստորոգութիւն:Միջազգային օրեր
Պաղպաղակ

250px|մինի|Պաղպաղակ
**Պաղպաղակը** հարուստ է փրոթիններով, ֆոսֆորով եւ երկաթով: Պաղպաղակը աւելի առողջապահական կը նկատուի, եթէ պատրաստուած է բնական պտուղներով, ոչ քիմիական նիւթերով եւ արհեստական գոյներով: Զայն յանձնարարելի չէ շաքարախտէ եւ գիրութենէ տառապողներուն: 

Նախընտրելի է անօթի փորով պաղպաղակ չուտել, իսկ ստամոքսը չվնասելու համար զայն պէտք չէ ուտել անմիջապէս ճաշէն ետք: 

Ատամնաբուժները կը թելադրեն պաղպաղակը ուտել դանդաղ եւ անմիջապէս անկէ ետք տաք ըմպելի չխմել, ինչպէս յաճախ սխալը կ'ընեն՝ սուրճ խմել պաղպաղակը ուտելէ ետք:

## Պատմութիւն
ժամանակակից պաղպաղակին խոհագիրը, որ գլխաւորաբար կաթ եւ շաքար կը գործածէ, հնարուած էր Թ. դարուն արաբներու կողմէ: 

Արեւմտեան աշխարհը այս պաղպաղակին կը ծանօթանայ ԺԶ. դարուն: Մինչ Միացեալ Նահանգներու մէջ 1744-ին է, որ առաջին անգամ կը յիշուի, որ նահանգապետ մը իր հիւրերուն պաղպաղակ հրամցուցած է:

Հակառակ ասոր` այժմ ամերիկացիները աշխարհի ամէնէն շատ պաղպաղակ սպառող ժողովուրդն են, իւրաքանչիւր անձ տարեկան միջին հաշուով 9 քիլօ պաղպաղակ կը սպառէ: Անոնք տարեկան մօտաւորապէս 6 միլիառ տոլար կը ծախսեն պաղպաղակի համար:

Մինչ Քալիֆորնիան երկիրին ամէնէն շատ պաղպաղակ արտադրող նահանգն է, ամէնէն շատ պաղպաղակ ուտողները կ'ապրին Ուաշինկթընի, Ռոտ Այլընտի եւ Ուիսքանսընի մէջ:

### Տեսակներ
ձախից|մինի
Աշխարհի շուրջ գոյութիւն ունին աւելի քան 1000 տարբեր տեսակի պաղպաղակի համեր: Սակայն այս բոլորին մէջ գլխաւոր ընտրութիւնը կը մնայ վանիլան: Նախասիրուած համերն են` տուրմը, ելակը, անանուխն ու տուրմի կտորներով պաղպաղակը, կրկնեփը եւ քրեմը:

1790-ի խոհագիրներու գիրքի մը մէջ արդէն կարելի էր գտնել փարմըզան պանիրով, կոճապղպեղով, կամ նոյնիսկ սեւ հացի համով պաղպաղակի խոհագիրներ:

**Մրցանիշ**

Այս զովացուցիչ անուշեղէնը յատուկ տեղ ունի նաեւ «Կինես»ի մրցանիշներու գիրքին մէջ: Օրինակի համար, 2023-ին, գերմանացի Անտրէ Օրթոլֆ 30 երկվայրկեանի մէջ ամէնէն շատ պաղպաղակ ուտելու նոր մրցանիշ մը կ'արձանագրէ` 568 կրամ պաղպաղակ ուտելով: 

2018-ին իտալացի Տիմիթրի Փանչիերա ուրիշ մրցանիշ մը կ'արձանագրէ մէկ հատ ուաֆըլ քոնի մը մէջ ամէնէն շատ պաղպաղակէ գունդեր` 125 հատ, հաւասարակշռութեամբ շարելով: 

## Աղբիւր
*«Առողջութիւնն ու սնունդը», Գոհար Վարդանեան Քէշիշեան, Պէյրութ, 2007
## Ծանօթագրութիւններ
Պաղտասար Աղբար

**Պաղտասար Աղբար**, ժողովրդային կատակերգութիւն։

Պաղտասար Աղբարը մեծ հայ երգիծաբան Յակոբ Պարոնեանի ամենածանօթ եւ ամենաժողովրդական թատերական գործն է։

Պաղտասար աղբար՝ բարի, դիւրահաւատ եւ պատուախնդիր մարդ մըն է, որուն կինը սիրականն է հէգ Պաղտասար աղբօր կարծեցեալ բարեկամին՝ Կիպարին։ Պաղտասար գրեթէ արարքի վրայ կը բռնէ կինը ու կը դիմէ փաստաբան Օգսէնին, որ իր դատը կը խոստանայ պաշտպանել փոխան մեծ գումարի մը։ Սակայն դատական խորհուրդը զինք մեղաւոր կը գտնէ, եւ միանալով իր կնոջ, Կիպարի եւ դրացի կիներուն, կը սպառնայ Պաղտասար աղբարը խենթ հռչակել եթէ ան իր կնոջ հասցէին կատարած զրպարտութիւնը ետ չքաշէ...

Պարոնեան զաւեշտին մէջ ցոյց կու տայ Եւրոպայէն եկող նոր բարքերու եւ ազատ սիրոյ գաղափարին բախումը՝ հին սերունդի աւանդապահ եւ պարկեշտ ըմբռնումներուն հետ։

*Պաղտասար Աղբարը* բազմաթիւ անգամներ ներկայացուած է աշխարհի զանազան քաղաքներու մէջ։ Թէեւ բազմաթիւ յայտնի դերասաններ յաջող կերպարներ ստեղծած են, թերեւս Պաղատասար աղբարի դերը լաւագոյնս մարմնաւորած է Հայաստանի ժողովրդային արուեստագէտ դերասան Մհեր Մկրտչեանը։

## Նշումներ

Ստորոգութիւն:Գրականութիւն
Ստորոգութիւն:Թատերգութիւններ
Ստորոգութիւն:Կատակերգութիւններ
Պաղտասար Պաղտասարեան

**Պաղտասար Պաղտասարեան ** (), հայ բժիշկ։

Ծնած է 1874 թուականին, Կարնոյ նահանգի Երզնկայի գաւառի կեդրոն Երզնկա քաղաքին մէջ։ Բժշկական կրթութիւն ստացած է եւ Կարնոյ մէջ աշխատած՝ որպէս բժիշկ։ Սպանուած է 1915 թուականին, Կարինէն դուրս՝ 41 տարեկան հասակին։

## Գրականութիւն
* Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
* Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
* Թէ­ո­դիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, Ապրիլ 24, 1985։

## Աղբիւրներ
* 

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Էտիկ Պաղտասարեան

**Էտիկ Պաղտասարեան** (), ուշագրաւ քննական լրագրող մըն է, որ ճանչցուած է իր պատմութիւններով որոնք կը բացայայտեն կառավարութեան կաշառակերութիւնը Հայաստանի մէջ։ Ինքն է գլուխը Հայկական քննական լրագրողներու Միութեան և խմբագիրը միակ Հայկական քննական լրագրողներու թերթը, hetq: Ինքը կախուած է Հայաստանի մայրաքաղաք Երեւան։
## Մրցանակներ
Սեպտեմբեր 2008-ին, Պաղտասարեանը 2008 թուականին յաղթեց Աշխարհային Փայլող Լոյս Մրցանքը Աշխարհային քննական լրագրելու խորհրդակցութիւն-ին մէջ որ տեղի ունեցաւ Նորվէկեա-ի մէջ իր յոդուածներու շարքերուն համար "Նախարարը և Հանգագործութեան բաժինը", որ բացայայտեց ինչպէս Հայաստանի նախկին բնութեան Նախարարին Վարդան Այւազեան պաշտպանութիւնը յատկացուցած է հանգերու (մեծամաննութիւնը ոսկիի եւ մետաղներու համար) աւելի քան 12 հարազատներու անուններ, այսպիսով խանգարելով մի քանի օրէնքներ:

## Մարմնական Յարձակումներ և Մահի Սպառնանք
Նոյեմբեր 17 2008-ին, Պաղտասարեան եղաւ թիրախը վայրաք յարձակումի մը, ինչը կը կարծէ կապ ունէր իր տեղեկագրութեան հետ: Ինքը դարանուած և ծեծուած էր երէք անծանօթներու կողմէ երբ ինք կը մտնար իր շարուած ինքնաշարժին մէջ իր գրանենեակէն դուրս գալէն քիչ մը ետք մայրաքաղաք Երեւանի մէջ երեկոյան ժամը 8-ին։ Պաղտասարեան ըսաւ, որ այդ յարձակումը առանց պատճարի էր և յարձակողները բան մը չէին պահանչեր: 2 մարդ յաձակեցան իր վրայ, գործելով ծանր խնդիրներ իրեն, երբ երրորդ մարդը զարկաւ զինքիր գլուխին ետեւէն հսկայ առարկայով, իրեն պատճառելով մարիլ; իրենք հանեցին իր զգեստէն մաս մը, ձգելով զինք կիսամերկ: The assailants fled after a security worker from a nearby construction site alerted by the quarrel fired a shot into the air. Baghdasaryan was hospitalized and suffered a head injury.

In 2006, Baghdasaryan received threats via email following an article that criticized Armenia’s most powerful businessman Gagik Tsarukyan. The email threatened to kill anyone who offended Tsarukyan, whom the letter writer referred to as "king."

## Notable articles
* The series on Armenia's mining sector and the corrupt activities of the former Minister of Nature Protection, Vardan Ayvazyan։
**''How to make a million'' 
**''Vardan Ayvazyan’s Business Project'' 
**''An Apple of Discord Beneath Hankavan'' 
**''Vardan Ayvazyan Has a Special Fondness for Goldmines'' 
**''Secrets of Armenia’s Underground Resources'' 
**''Vardan Ayvazyan is Again Given Green Light'' 

## References

Ստորոգութիւն:Հայեր
Միսաք Պաղտասարեան

**Միսաք Պաղտասարեան** (1870, Երզնկա (Պաղտատ) - 1915), հայ բժիշկ։

Ծնած է 1870 թուականին, Կարնոյ նահանգի, Երզնկայի գաւառի կեդրոն՝ Երզնկայի մէջ (կամ Պաղտատի մէջ)։ Աւարտած է Երզնկայի ազգային վարժարանը եւ Կարնոյ Սանասարեան վարժարանը։ 1910 թուականի Դեկտեմբեր 23-ին, աւարտած է Փարիզի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1910 թուականին վերադարձած է Երզնկա եւ աշխատած որպէս բժիշկ։

1914 թուականին՝ Առաջին աշխարհամարտի սկզբը, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ Կարնոյ հիւանադանոցի մէջ ծառայած որպէս զինուորական բժիշկ։ 1915 թուականին Կարնոյ մէջ ձերբակալուած է եւ բանտարկուած։ Այնուհետեւ Կարինէն տեղահանուած հայերու կարաւանի հետ տարագրուած է դէպի Երզնկա եւ ճամբան սպանուած՝ 45 տարեկան հասակին։

## Գրականութիւն
*Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
*Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթըն, 1957։
*Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
*Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։

## Աղբիւրներ
*

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Պաղտատ

**Պաղտատ** (), Իրաքի՝ մայրաքաղաքը։ Պաղտատի բնակչութիւնը 2016–ին մօտ 8,500,000 էր, ըլլալով Իրաքի ամէնամեծ քաղաքը եւ արաբական աշխարհի երկրորդ քաղաքը, Եգիպտոսի մայրաքաղաք Գահիրէէն, ինչպէս նաեւ Արեւմտեան Ասիոյ՝ երկրորդ քաղաքը, Թեհրանէն ետք։ Բնակչութեան թիւով անիկա կը զբաղեցնէ 40-րդ տեղը աշխարհի մէջ։ Քաղաքը երկրի տնտեսական, վարչական եւ կրթական կեդրոնն է։

Պաղտատը կը գտնուի Տիգրիս գետի ափին։ Հիմնադրուած է VIII դարուն։ Միջնադարեան ժամանակաշրջանին Պաղտատը կը դառնայ Իսլամութեան կեդրոն եւ աշխարհի մեծագոյն քաղաքը 1,200,000 բնակչութեամբ։

Պաղտատը մեծապէս կը տուժէ 1258 թուականին՝ Մոնկոլներու գրաւման հետեւանքով։

Ունեցած է հայ գաղութ, եկեղեցի, մարզական եւ մշակութային ակումբներ։

## Պատմութիւն

Պաղտատը կառուցուած է Ապպասեան խալիֆէ Ապու Ճաֆար ալ-Մանսուրի կողմէ մ.թ. 8-րդ դարուն եւ դարձած Ապպասեան կայսրութեան մայրաքաղաքը։ Յետագային Պաղտատը մեծ ճանաչում ձեռք բերաւ՝ դառնալով աշխարհի բազմազան կրթութեան ամէնակարեւոր կեդրոններէն մէկը եւ դարեր շարունակ գիտնականներու եւ ուսանողներու հանդիպման վայր։ Այսօր Պաղտատը կը ներկայացնէ քաղաքային իրաւայաջորդութեան պարագայ մէկ վայրի մէջ։ Միջագետքի համաթեքսթին մէջ մայրաքաղաքները յաջորդաբար զբաղեցուցած են քաղաքը՝ հին Բաբելոնէն մինչեւ յունական Սելեւկիա եւ պարսկական Կտեսիփոն, որոնք յայտնի են որպէս Խոսրովի քաղաքներ, մինչեւ ներկայիս արաբական Պաղտատը։

Պաղտատը աշխարհի ամէնամեծ քաղաքն էր Ապպասեաններու կառավարման մեծ մասի ընթացքին՝ իսլամական ոսկեդարու շրջանին, որու բնակչութիւնը կը գերազանցէր մեկ միլիոնը։ Պաղտատը հասաւ իր գագաթնակէտին հինգերորդ Ապպասեան խալիֆէի՝ Հարուն ալ-Ռաշիտի օրօք եւ անոր անուան հետ կապուած է աշխարհահռչակ «Հազար ու մէկ գիշեր» վէպերուն մէջ՝ դառնալով հին աշխարհի մայրաքաղաքը։ Այս կարգավիճակը կորսուեցաւ 1258 թուականին, երբ զայն ներխուժեցին մոնկոլներն ու թաթարները։ 16-րդ դարու սկիզբը քաղաքի վերահսկողութիւնը փոխուեցաւ Սեֆեաններու եւ օսմաններու միջեւ, մինչեւ օսմանները վերջնականապէս գրաւեցին զայն 1535 թուականին եւ անիկա մնաց անոնց տիրապետութեան տակ գրեթէ չորս դար։ 1917 թուականին բրիտանացիները քաղաքի վերահսկողութիւնը ստանձնեցին եւ, ինչպէս Իրաքի միւս մասերու մեծամասնութիւնը, անիկա ենթարկուեցաւ բրիտանական մանդատի։ Այնուհետեւ դարձաւ Իրաքի թագաւորութեան մայրաքաղաք 1921 թուականին եւ Իրաքի Հանրապետութեան մայրաքաղաք 1958 թուականին։

Պաղտատի աշխարհագրական դիրքի կարեւորութիւնը կը կայանայ ջուրի մատչելիութեան եւ ջրհեղեղներու ռիսքի նուազեցման մէջ, ինչ որ իր հերթին, յանգեցուց քաղաքի եւ անոր ազդեցութեան ընդլայնման։ Ան նաեւ հեշտացուց կապը Տիգրիս գետի վրայով՝ զայն ափերով միացնող կամուրջներու միջոցով։ Գետը կը հոսի իր կեդրոնով՝ զայն բաժնելով երկու մասի՝ Քարխի եւ Ռուսաֆայի։ Այսօր քաղաքը բաղկացած է 27 շրջաններէ, որոնցմէ իւրաքանչիւրը բաժնուած է քանի մը թաղամասերու։

Պաղտատը կ'առանձնանայ իր մշակութային նշանակութեամբ, որ կը դրսեւորուի մեծ թիւով կարեւոր յուշարձաններու առկայությամբ, ինչպիսիք են թանգարանները, պատմական դպրոցները, գրադարանները եւ թատրոնները։ Քաղաքը յայտնի է իր իսլամական յուշարձաններով, այդ կարգին՝ Պաղտատի քաղաքային պարիսպներու, Խալիֆայութեան պալատի եւ Մուստանսիրիայի դպրոցի մնացորդներով։ Հին Պաղտատն ունի քանի մը անուանումներ, այդ կարգին՝ Կլոր քաղաք, Ալ-Զավրաա եւ Տար ալ-Սալամ։

## Բնակչութիւն

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Իրաքի քաղաքներ
Ստորոգութիւն:Մայրաքաղաքներ
Ստորոգութիւն:Ասիոյ մայրաքաղաքներ
Գէորգ Պաղճեան

**ԳԷՈՐԳ ՊԱՂՃԵԱՆ** (Վազգէն Այգունի, ), հայ պատմաբան։

## Կենսագրութիւն
Գէորգ Պաղճեան ծնած է Ատանա, 1913-ին: Մեծն Եղեռնէն ճողոպրած ընտանիքին հետ հաստատուած է Լիբանան, ուր ապրած եւ գործածէ իբրեւեւ հրապարակախօս, կրթական մշակ-դաստիարակ, թատերագիր եւ պատմաբան, մինչեւ 1970:

1968-ին,յաջողութեամբ պաշտպանած է «Հայկական Հարցը» վերնագրով իր աւարտաճառը *Մոնփելիէ* Համալսարանի Իրաւական կաճառին առջեւ եւ ստացած է օրինական ընկերաբանութեան դոկտորի տիտղոսը:

1970-ին, գաղթած է Քանատա եւ հաստատուած է Մոնթրէալ, ուր շրջան մը ղեկավարած է *[[Քոնքորտիա]]* եւ *[[Մոնրէալ|Մոնթրէալ]]*-ի *[[Քեպէք]]* համալսարաններու հայագիտական ուսմանց բաժինները:

## Աշխատութիւններ
Կրթական-մանկավարժական գործունէութեան կողքին, հարուստ է նաեւ Պաղճեան պատմագրական վաստակը: Անոր պատմագիտական գործունէութիւնը նուիրուած է Հայկական ցեղասպանութեան փաստարկման եւ Հայ դատի ճանաչման հարցերուն: Իր գրչին կը պատկանին՝ *Arméniens peuples tragiques, Le ргоblémе arménien, du négativisme turc a I'activisme arménien. Où est la solution?* (1985), *La confiscation par le gouvemement turc, des biens arméniens dits abandonés* (1987), *Réplique à Monsieur L'ambassadeur de Turquie à Ottawa* (1991):

Արժեքաւոր ուսումնասիրութիւն մըն է նաեւ «La communauté Arménienne catholique de Montréal» աշխատութիւնը (1992): Իր կեանքի վերջին շրջանին, Պաղճեան կ՛աշխատէր հայկական ցեղասպանութեան նուիրուած «La contentieux Armeno-Turc: De la falsification à la négation» հատորին վրայ:

Վերոյիշեալ հատորներէն բացի, Պաղճեան հեղինակ է նաեւ Ֆրանսերէն եւ Հայերէն գիտական բազմաթիւ յօդուածներու:

Ան եղած է Հիմնադիրը Մոնթրէալի «Արձագանգ Հայ Աշխարհին» պատկերասփիւռի յայտագրին: Նախագահը՝ «Fédération des groupes ethniques du Québec»ի:

1977-ին Պաղճեան արժանացած է Էլիզապէթ Բ. թագուհիի թագադրութեան 25 ամեակի մետալին:

1978-ին ընտրուած է «Ordre du Canada», իսկ 1992-ին Քանատայի կառավարութենէն ստացած է Քանատական համադաշնակցութեան 125 ամեակի մետալը:

## Աղբիւրներ

* Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս, հատոր ԺԹ, Պէյրութ, 1999, Էջ 452:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1913 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Ատանա ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1999 մահեր
Ստորոգութիւն:17 Նոյեմբերի մահեր
Ստորոգութիւն:Թատերագիրներ
Ստորոգութիւն:Հրապարակախօսներ
Ստորոգութիւն:Պատմաբաններ
Յակոբ Պայրամեան

**Յակոբ Պայրամեան** (), հայ բժիշկ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Հալէպի նահանգի Քիլիսի գաւառակի կեդրոն Քիլիս քաղաքին մէջ։ Աւարտած է Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանի բժշկական բաժինը։

1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ որպէս զինուորական բժիշկ ծառայած։ 1917 թուականին Պաղեստինի ռազմաճակատի վրայ, գերի ինկած է անգլիացիներու ձեռքը։ 1918 թուականին թուրքերու պարտութենէն եւ պատերազմի աւարտէն ետք, ազատած է գերութենէ ու վերադարձած՝ Քիլիս։ 1918-22 թուականներուն, Քիլիսի մէջ զբաղած է բժշկութեամբ։

## Գրականութիւն
* Պայրամեան Ալիշան Ա., Կիլիզա. Հայկական Քիլիս, Երեւան, 2001։

## Աղբիւրներ
* 

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Պանիրով Եւ Սխտորով Հաց

**Պանիրով սխտորով հաց** (անգլերէն՝ Garlic bread), համեղ եւ ախորժելի հաց: Կարելի է հրամցնել թէյին հետ՝ որպէս թեթեւ ուտելիք:

## Պատմութիւն
Սխտորով հացը յայտնաբերուած է Միացեալ Նահանգներու ճաշարաններու ճաշացանկին մէջ, 1947-էն սկսեալ: Շրջան մը ետք, մշակուած է նոր տեսակ մը՝ սառած առեւտրային սխտորով հացեր, Միշիկընի «Cole's bread» սնունդի ընկերութեան կողմէ, 1970-ին: Ապա, այն ժամանակի ընթացքին դարձած է տարածուած ու հիմնական ուտեստ՝ Պրազիլի տարածքին:

## Բաղադրութիւն
Պատրաստութեան համար անհրաժեշտ են՝ կարագ, ձիթապտուղի իւղ, սխտոր, ֆրանսական պակեթ հաց, պինդ պանիր, ազատքեղ, աղ, պղպեղ` ըստ ճաշակի:

## Պատրաստութիւն
Պանիրը քերիչով քերել, աւելցնել ճզմուած սխտորը, մանրուած ազատքեղը եւ կարագը: Այս բոլորը լաւ մը խառնել:

Պակեթ հացը կտրատել, բայց ոչ մինչեւ վերջ: Բաց հատուածներուն մէջ միջուկը առատօրէն լեցնել: Այնուհետեւ 10 վայրկեան փուռին մէջ եփել , 180 աստիճան տաքութեամբ, մինչեւ հալի ու կարմրի:

Պատրաստութեան ընթացքին, բաղադրութեան մէջ, կարելի է փոփոխութիւններ կատարել: Օրինակ, կարելի է օգտագործել տարբեր տեսակի պանիրներ եւ կամ տարբեր տեսակի հացեր:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Խոհանոց
Պանճուլ

**Պանճուլ** (), Կամպիոյ մայրաքաղաքը։ Ծովային նաւահանգիստ Սենթ Մերի կղզիի արեւելքին, Կամպիա գետի գետաբերանին վրայ։ Բնակչութիւն ։

Քաղաքը հիմնուած է անգլիացիներուն կողմէն՝ 1816-ին, ապա՝ պրիթանական գաղութներու նախարարի անունով կոչուած Պաթերսթ (Bathurst), 1973-ին վերնաուանուած է Պանճուլ (Banjul. ինչպէս նաեւ՝ Պանժուլ)։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Կամպիոյ քաղաքներ
Ստորոգութիւն:Մայրաքաղաքներ
Պանտի Քիքի

**Բանդի Կիկի** (անգլ.՝ Bandy Kiki, Emily Kinaka Banadzem, 20 Փետրուար 1991, Jakiri, Bui, Northwest, Քամերուն), քամերունցի պլոկեր, ԼԳԲՏ ակտիվիստ, Միացեալ Թագաւորութեան մէջ բնակուող ձեռնարկատէր: Ստեղծած է անգլալեզու լրատուական եւ ժամանցային Kinnaka's Blog կայքը: Իր քաղաքական հայեացքներու եւ ԼԳԲՏ ակտիւութեան պատճառով Պանդի Քիքին կը համարուի հակասական անձ եւ «Քամերունի ընկերային լրատուամիջոցներէն ամենաատելի անգլոֆոնը»:

## Ասպարէզ
Քիքին որպէս պլոկեր իր գործունէութիւնը սկսած է Միացեալ Թագաւորութեան մէջ, 2015-ին մեկնարկելով Kinnaka’s Blog ամէնօրեայ առցանց պլոկը եւ Kinnaka’s TV-ին: Անոր պլոկը կը համարուի անգլոֆոն քամերունցիներու ամենայաճախ այցելուող կայքը: 2016-ին Avance Media, CELBMD Africa եւ գործընկերներու կողմէ ընդգրկուած է մինչեւ 40 տարեկան 50 ամենաազդեցիկ քամերունցի երիտասարդներու շարքին: 2015-ին Քիքին արժանացած է Best Cameroonian Media CAMEEA եւ Սփիւռքի ժամանցային մրցանակաբաշխութեան կողմէ՝ "Best 2016 Blogger": Քիքին Քամերունի մէջ ԼԳԲՏ անձնաց աջակցող «Rainbow Equality Hub» հասարակական կազմակերպութեան մամլոյ խօսնակն է: 2017-ին ան AWA-ի կողմէ առաջադրուած է Տարուայ լաւագոյն ափրիկեցի պլոկեր անուանակարգին մէջ: Մայիս 2017-ին տուած հարցազրոյցին Քիքին յայտարարած է, որ կ՛աջակցի Իռէն Մաժորի «Արուամոլները Ափրիկէի մէջ» հիմնադրամին: Ան նաեւ հարցազրոյց տուած է հունգարական «Humen Online» միասեռական ամսագրին, որ հասանելի է նաեւ հունգարերէն :

## Հակասութիւններ եւ յարձակումներ
Քիքին քննադատութեան ենթարկուած է իր պլոկին մէջ 2016-2017 թ. քամերունեան բողոքի ցոյցերու ժամանակ վիճահարոյց գրառման համար: Քիքին բազում առցանց վիրաւորանքներ ստացած է, ինչպէս` անհիմն ասեկոսեներու տարածում, որ ան Քամերունի կառավարութեան գործակալ է, որ կը փորձէ նենգադուլ ընել ընթացիկ ճգնաժամը: Քիքին ժխտած է այդ պնդումները: Քիքին քննադատուած է համասեռամոլ ըլլալու եւ Քամերունի մէջ ԼԿՊՏ իրաւունքները պաշտպանելու համար: Անոր հասցէին մահուան բազմաթիւ սպառնալիքներ հնչած են:

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
*Kinnaka's Blog
Պանիրէ Թունաւորում

մինի|աջից

**Պանիրէ  Թունաւորում**, ամէն տարի, գարնան, պանիրէ թունաւորման բազմաթիւ պարագաներ կը պատահին Լիբանանի ու Սուրիոյ մէջ:

Այս թունաւորման պատճառ հանդիսացող պանիրը, տեղացիներուն կողմէ կը կոչուի «Ճըպնէ Խատրա» (կանաչ պանիր): Ճերմակ, գնդաձեւ եւ մէջտեղը ծակ պանիր մըն է, որ կը վաճառուի թիթեղներու մէջ: Շատ համեղ է եւ երեւութապէս՝ անմեղ: Թունաւորուած պարագային համն ու տեսքը կասկած չեն ներշչեր, միայն երբեմն դանակով հատած ատեն ստացուած շերտի ծակոտկէն կրնանք գիտնալ թունաւորւած ըլլալը:

Պանիրը կը պատրաստուի գիւղական տուներուն մէջ՝ թիթեղէ կամ պղինձէ ամաններու մէջ,երբեմն այնպիսի անհատներու կողմէ,որոնք շատ անգամ գաղափար իսկ չունին առողջապահական տարրական պայմաններուն եւ գիտելիքներուն մասին:

Տեղացիք պանիրին թունաւորուիլը կը վերագրեն պղինձէ ամաններուն կապած կանաչ բորբոսին, ատոր համար ալ այս թունաւորը կը կոչեն «չընճար», մինչդեռ այդ չէ իրողութիւնը:

Պանիրին թունաւոր դառնալուն պատճառը կուղահատիկ մանրէն է, որ կը գտնուի մեր կոկորդին, բերանին, վերքերուն մէջ...

Այս մանրէն պանիրին կը փոխանցուի երեք ձեւով՝

Ա. Պանիրի պատրաստութեան տրամադրուած ամանները կրնան հականեխուած չըլլալ եւ պարունակել այս մանրէն:

Բ. Պանիրը պատրաստող անձը՝ հականեխման եւ առողջապահական միջոցներուն անտեղեակ, կրնայ իրմէ մանրէն փոխանցել պանիրին, եւ կամ ալ կովուն ստինքը կրնայ ըլլալ հիւանդացած եւ մանրէն փոխանցուիլ:

Գ. Պանիրը պատրաստելէ ետք զայն պահելու ձեւերը կրնան պատճառ դառնալ մանրէի փոխանցումին: Օրինակ՝ խանութպան մը կրնայ սառնարան չդնել պանիրը, ձգել սեղանին վրայ, փոշիին եւ ճանճերուն առջեւ: Երբ եղանակն ալ տաք ըլլայ, ապա կը ստեղծուի նպաստաւոր ենթահող մը մանրէներուն աճման եւ բազմացման: Այս պայմաններուն տակ պանիրը կրնայ թունաւորել ենթական՝ ուտելէն 4-5 ժամ ետք:

Նախ ենթակային բերանը կը լորձնոտի, ապա ան կ’ունենայ սրտխառնուք, փսխուք եւ արիւնոտ փորհարութիւն: Ապա՝ գլխացաւ, արեան ենթաճնշում, իսկ եթէ դարմանումը ուշանայ՝ մահը կրնայ անխուսափելի դառնալ: Ընդհանրապէս երեւոյթը հաւաքական կ’ըլլայ, որովհետեւ ընտանիքի բոլոր անդամներն ալ համտեսած կ'ըլլան նոյն պանիրը:

Երբ նման պարագայ ստեղծուի, պէտք չէ սարսափիլ եւ շփոթի մատնուիլ, բայց նաեւ առտնին միջոցները գործածելով պէտք չէ ժամանակ կորսնցնել, որովհետեւ քանի մը ժամուան յապաղումը կրնայ մահուան առաջնորդել: Անմիջապէս պէտք է դիմել բժիշկին, որ եթէ ախտաճանաչման վարանում մը ունենայ կրնայ պանիրէն կտոր մը ղրկել տարրալուծարան՝ անոր թունաւոր հանգամանքը հաստատելու համար:  Դարմանումը կը կատարուի փսխուքի եւ փորհարութեան պատճառով սպառած մարմնի հեղուկները եւ աղերը վերամբարելով հիւանդին մարմինին մէջ՝ համապատասխան ներարկումներով: Թոյնը մասնաւոր հակաթոյն մը չունի: Եթէ թեթեւ է թունաւորումը, դարմանումը կարելի է կատարել հիւանդին տան մէջ, իսկ ծանր պարագաներուն՝ հիւանդանոց պէտք է փոխադրել զայն...

## Աղբիւրներ
(ԶԳՈՅՇ),Առողջապահական-նախազգուշական պարբերաթերթ,Բ տարի,թիւ 1 (5),2016 էջ
29-30
Պաշորտ

**Պաշորտ**, Քեսապ աւանէն 7 քմ. եւ ներկայ Գարատաշ գիւղէն 5 քմ. արեւմուտք կը գտնուէր Պաշորտ գիւղը։ Ներկայիս սահմանամերձ ըլլալով ձմեռը ամայի է, կան ամառնային տուներ։

## Հակիրճ պատմութիւն

Ըստ աւանութեան Սութան Սելիմ Քեսապ շրջանը գրաւելէ ետք հաստատած է զինուորական բնակավայր մը ներկայ Պաշորտի տեղը։ 1850-ական թուականներուն քեսապցի ընտանիք մը առաջին տունը կը հիմնէ։

1911-ի մարդահամարի համաձայն Պաշորտի բնակչութիւնը կը հասներ 85 անձի այսինքն 13 տուն։ 1915-ի տարագրութենէն առաջ բնակչութեան թիւը իջած է 40 անձի։

1915-ին գիւղացիները կը տարագրուին դէպի Համա, ետքը մինչեւ Յորդանան։ Կէսէն աւելի ճամբան կը զոհուին։

1939-ի սահմանագծումով սահմանը կ՚անցնի գիւղացիներուն տուներուն ճիշդ մօտէն։ Անապահով վիճակ մը կը տիրէ մինչեւ 1947։

1947-ին հայրենիք կը ներգաղթէ գիւղը իր ամբողջութեամբ այսինքն 46 անձ։

1993-ի տուեալներով գիւղը ձմեռը ամայի է։

## Բնորոշիչ Կառոյցներ

# Գերեզմանատուն այժմ անտառածածկ։
# Մարմարի քարահանք որ պետական միջոցներով կ՛օգտագործուի։

## Մատենագիտութիւն

# Յակոբ Չոլաքեան, «Քեսապ», Ա. հատոր, Հալէպ, 1995
# Յակոբ Չոլաքեան, «Քեսապ», Բ. հատոր, Հալէպ, 1998
# Յակոբ Չոլաքեան, «Քեսապ», Գ. հատոր, Հալէպ, 2004
# Յակոբ Չոլաքեան, «Քեսապի երեք օրերը», Երեւան, 2014
# Սուրիական մարադահամար՝ http://www.cbssyr.org/new%20web%20site/General_census/census_2004/NH/TAB06-6-2004.htm 
# Լոս Անճըլեսի Քեսապի Ուսումնասիրաց Միութիւն - Կայքէջ www.keaofla.com
# Լոս Անճըլէսի Քեսապի Ուսումնասիրաց Միութիւն - տարեկան գրքոյկ 25 թիւ՝1991-2015
# Պէյրութի Քեսապի Ուսումնասիրաց Միութիւն - Ալպոմ Քեսապի եւ շրջակայից- Պէյրութ, 1955
# Հայկական Սովետական Հանրագիտարան - Հատոր 4, 7, 12 - Երեւան 1974-1986
# Լոս Անճըլեսի Քեսապի Ուսումնասիրաց Միութիւն - Քեսապն ու քեսապցին - Լոս Անճըլես 2011
Ստորոգութիւն:Գիւղեր
Պապա Ղանուճ

250px|մինի|աջից|Պապա Ղանուճ
**Պապա Ղանուճ** (արեւելահայերէն բաբա գանուշ, արաբերէն بابا غنوج, անգլերէն Baba ghanoush), արեւելեան խոհանոցի նշանաւոր ճաշատեսակներէն մէկը, որ կը բաղկանայ առաւելապէս սմբուկէ։ Սմբուկը նախապէս խորովել ամբողջութեամբ կամ տապկել կրակով կամ ածուխով, մինչեւ սմբուկի մարմինը կը դառնայ փափուկ եւ ստանայ ախորժաբեր տեսք։ Տարբեր ազգերու ճաշարաններու մէջ, կան բազմաթիւ նմամատիպ ճաշատեսակներ՝ սմբուկ աղցան եւ սմբուկ խաւեար։

## Բաղադրատոմս
* 1 մեծ կամ 2 միջին սմբուկ
* 2-4 մեխակ սխտոր (ըստ ճաշակի)
* 6-10 ճաշի դգալ թահինի մածուկ
* 1 կիտրոնի հիւթ (ըստ ճաշակի)
* 1/4 թէյի գդալ աղացած չաման
* աղ ըստ ճաշակի
* Ձիթապտուղի իւղ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Սուրիական խոհանոց
Պապաք Զանճանի

**Պապաք Զանճանի** (, , ), իրանցի մեծահարուստ գործարար: Եղած է ԱՄԷ-ին մէջ տեղաւորուած Sorinet Group-ի գործադիր տնօրէնը, որ մէկն է Իրանի մեծագոյն գործարար ընկերութիւններէն: Լայնօրէն յայտնի դարձած է 2012-ի վերջերէն Իրանի դէմ կիրարկուող պատժամիջոցներուն հետ կապուած եւ մուտք գործած է Եւրոմիութեան եւ Միացեալ նահանգներու սեւ ցուցակներուն մէջ անոնցմէ խուսափելու մէջ կատարած դերին համար:

2013-ի վերջը ան ձերբակալուած է եւ մեղադրուած է Նաւթի նախարարութեան միջոցով իւրացուցած պետական $2.7 պիլիոնը Իրանի դէմ պատժամիջոցներու հետեւանքներու վերացման խոչընդոտելուն պատճառով։

6 Մարտ 2016-ին Իրանի իշխանութիւնները մահուան կախաղանի դատապարտած են Զանճանին, իր կատարած զեղծարարութեան պատճառով:

## Սորինեթ Խմբաւորում (Sorinet Group)
**Սորինեթ Խմբաւորումը** (պարսկերէն՝ گروه شرکت‌های سورینت) իրանեան գործարար համախմբում (conglomerate) մըն է։ Ընկերութիւնը Իրանի մեծագոյն գործարար համախմբումներէն մէկն է։ Սորինեթի գործունէութեան դաշտերը կը ներառեն՝ գեղագիտական արտադրութիւններ (cosmetics), ելեւմուտք եւ դրամատնային գործառնութիւններ, հիւրընկալութեան սպասարկութիւններ, առեւտրային օդանաւորդութիւն, ենթակառուցուածքներ, շինանիւթեր, տեղեկատուական արհեստագիտութիւն եւ միջազգային անշարժ գոյքի զարգացում։

Ան կը գործէր Իրանի, Միացեալ Արաբական Էմիրութիւններու, Թուրքիոյ, Տաճիկիստանի, Մալեզիոյ եւ Չինաստանի մէջ։ Ան նաեւ կը տնօրինէր Qeshm Air օդանաւային ընկերութիւնը եւ իրանեան Rah Ahan Sorinet F.C. ֆութպոլի ակումբը։

2013-ին, Զանճանի յայտարարեց, որ իր զուտ կարողութիւնը կը հասնէր 13.5 միլիառ տոլարի։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1974 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:21 Մարտի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:2016 մահեր
Ստորոգութիւն:6 Մարտի մահեր
Կորիւն Պապեան

**Կորիւն արք. Պապեան** ( 1941, Պէյրութ (Լիբանան) - 21 Մայիս 2015, Պէյրութ (Լիբանան), սփիւռքահայ հոգեւորական։

## Կենսագրութիւն
Գերշ. Տէր Կորիւն արք. Պապեան՝ աւազանի անունով Վարդգէս, ծնած է 1941 թուականին՝ Լիբանանի Պէյրութ քաղաքին մէջ։ Յաճախած է Նոր Սիսի Աքսոր Գասարճեան, այդ օրերուն Լուսինեան, Ազգային երկսեռ վարժարանը։ Իր միջնակարգ ուսումը կատարելէ ետք Պէյրութի Համազգայինի Նշան Փալանճեան Ճեմարանին մէջ, 1957-ին ընդունուած է Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Դպրեվանքի Ժառանգաւորաց բաժնի աւարտական դասարանը եւ 1958-ին ձեռնադրուած է Սարկաւագ։ Այնուհետեւ երեք տարիներ հետեւած է Դպրեվանքի Ընծայարանի դասընթացքներուն եւ ձեռնադրուած է Կուսակրօն Քահանայ, ձեռամբ Տ. Տ. Զարեհ Ա. Կաթողիկոսին, 28 Մայիս 1961-ին եւ վերակոչուած՝ Տ. Կորիւն Աբեղայ։
 
Տարի մը Դպրեվանքին մէջ ուսուցչական պաշտօն վարելէ ետք, առաքելութեամբ մը կը ղրկուի Գամիշլի՝ որպէս ուսուցիչ հայերէն լեզուի եւ կրօնական նիւթերու՝ տեղւոյն Ազգային Միջնակարգ վարժարանին մէջ, միաժամանակ ունենալով շրջաններու այցելու հոգեւոր հովիւի պաշտօնը։
 
1963 թուականին Բերիոյ Թեմի Քաղաքական եւ Կրօնական Ժողովներու կողմէ կը կոչուի Ճէզիրէի շրջանի Առաջնորդական Փոխանորդութեան պաշտօնին։ Նոյն տարին աւարտելով Յովաննէս Պատմաբան Կաթողիկոս Դրասխանակերտացիի կեանքին եւ գործին նուիրուած իր Վարդապետական աւարտաճառը, ձեռամբ Տ. Տ. Խորէն Ա. Կաթողիկոսին կը ստանայ Վարդապետական գաւազանի իշխանութիւն։
 
1967 թուականին կը մեկնի Անգլիա, հետեւելու աստուածաբանական եւ հայագիտական բարձրագոյն ուսմանց Օքսֆորտի համալսարանի մէջ։ Աւարտելով իր B. Lit. տիտղոսի աշխատանքները, կը վերադառնայ Անթիլիաս 1973-ի աշնան եւ Դպրեվանքին մէջ կը դասաւանդէ եկեղեցագիտական, աստուածաբանական եւ լեզուական նիւթեր, միաժամանակ յառաջ տանելով իր ուսումնասիրական-բանասիրական աշխատանքները։ 1977 թուականի ամրան կը տիրանայ Աստուածաբանութեան եւ Արեւելագիտութեան ճիւղերէն Օքսֆորտի Համալսարանի տոքթորայի տիտղոսին, իրեն նիւթ ունենալով Հայ եւ Վրաց եկեղեցիներու փոխ-յարաբերութեանց (The Relations Between The Armenian and Georgian Churches) եւ այլ յարակից խնդիրներու պատմութիւնը՝ 224-620 թուականներու։
 
1978-ին կը մեկնի Նոր Ջուղա, Սպահան, որպէս Առաջնորդական Տեղապահ եւ նոյն տարին Տ. Տ. Գարեգին Բ. Աթոռակից Կաթողիկոսի ձեռամբ կը ստանայ Ծայրագոյն Վարդապետութեան աստիճան։ 1978-ին Սպահանի Թեմի 23-րդ Պատգամաւորական Ժողովը զինք կ’ընտրէ Առաջնորդ։ 1980-ի Մայիս 18-ին ան կը ստանայ եպիսկոպոսական ձեռնադրութիւն եւ օծում ձեռամբ Տ.Տ. Գարեգին Բ. Աթոռակից Կաթողիկոսի։ Իսկ 19 Յունիս 1986 թուականին, դարձեալ Տ.Տ. Գարեգին Բ. Կաթողիկոսի Սրբատառ Կոնդակով ան կը ստանայ Արքութեան տիտղոս եւ պատիւ։
 
2002 թուականին Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Արամ Ա. Կաթողիկոսի կողմէ կը նշանակուի Քուէթի եւ Ծոցի երկիրներու Կաթողիկոսական փոխանորդ, ուր կը ծառայէ մինչեւ 2011 թուական։ 2011-ին ան կը վերադառնայ Սուրբ Աթոռ՝ Անթիլիաս եւ կը նուիրուի բանասիրական աշխատանքներու։
 
Հոգելոյց Սրբազանը աշխատակցած է հայ մամուլին եւ ունի գրական, քերթողական գործեր եւ բանասիրական բազմաթիւ աշխատասիրութիւններ եւ յօդուածներ։

Կը մահուան  21 Մայիս 2015-ին, Պէյրութ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Պէյրութ ծնածներ
Ստորոգութիւն:Պէյրութ մահացածներ
Ստորոգութիւն:1941 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայ հոգեւորականներ
Ստորոգութիւն:Հայ արքեպիսկոպոսներ
Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայ արքեպիսկոպոսներ
Ստորոգութիւն:2015 մահեր
Ներսէս Ա. Քհնյ. Պապեան

**Ներսէս Ա. Քհնյ. Պապեան**, աւազանի անունով՝ Գէորգ։ Ծնած է Այնթապ, այնթապցի ծնողներէ, 1887-ին։

Նիւթական համեստ պայմաններու մէջ ապրող ընտանիքի մը զաւակը եղած է։ Հայրը զոհուած է 1895-ի ջարդերուն։ Ապագայ եկեղեցականը մեծցած է բարեպաշտ եւ ուսումնասէր իր մօր գուրգուրանքին տակ։

1892-1896-ին յաճախած է Այնթապի Ազգ. Վարժարանը, զոր աւարտելէ ետք, ընդունուած է Այնթապի Ադենական Երկրորդական Վարժարանը, որուն խնամակալութիւնը հոգացած է դպրոցական բոլոր ծախսերը։ 1903-ին ան փայլուն նիշերով աւարտած է երկրորդականը։

1903-1906 ստանձնած է ուսուցչական ասպարէզը եւ երեք տարի պաշտօնավարած է Ադենական ու Ազգ. Հայկազեան վարժարաններուն մէջ։ Իր ուսման ծարաւը յագեցնելու համար, ուսուցչութենէն խնայած գումարով յաջողած է Ամերիկեան Գոլէճ յաճախել երկու տարի՝ 1907-1908-ին: Դժբախտաբար, նիւթական դժուարութեանց պատճառով ընդհատած է ուսումը եւ հետամուտ եղած է աշխատանքի՝ մօր եւ կրտսեր եղբօր ապրուստը ապահովելու համար։

1908-ին, Կրօնական Ժողովի որոշումով, ան ղրկուած է Երուսաղէմի Ժառանգաւորաց Վարժարանը, ուր իբրեւ միաբան-ուսուցիչ ծառայած է վանքին մէջ։ 1909-ին, Երուսաղէմի պատրիարք Յարութիւն Վեհապետեանէն ստացած է ուրարակիրի աստիճան։

1910-ին վերադարձած է Այնթապ ու կրկին Կրօնական Ժողովի որոշումով ղրկուած է Ճիպին իբրեւ ուսուցիչ եւ տնօրէն տեղւոյն Ազգ. Վարժարանին:

Ան Ճիպինի մէջ ունեցած է փայլուն գործունէութիւն։ Իր նախաձեռնութեամբ ու ջանքերով բացուած է աղջկանց համար վարժարան մը։ Ապա, նորոգել տուած է տեղւոյն Ս. Նիկողայոս եկեղեցին, որուն հասոյթով կառուցանել տուած է դպրոցական յարմարութիւններով օժտուած շէնք մը, երիցատուն մը եւ պարտէզ մը։ Իր կազմակերպած աշխատանքներով ու կատարած բարեփոխութիւններով ծաղկեցուցած է յետամնաց գիւղը, որուն իբրեւ գնահատանք հետագային կոչուած է նոյն գիւղի քահանայութեան։

Ան վերադառնալով իր ծննդավայրը, կեանքի ընկեր ընտրած է Ա. Պասմաճեան ընտանիքի դուստր Նեկտարը, որուն հետ պսակուած է Այնթապի Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ մէջ, 30 Յուլիս 1913-ին։ Ունեցած է չորս զաւակ՝ Երուանդ, Բիւզանդ, Օննիկ, Լուսածին։

Տարիներու իր ծառայութեան ու անխոնջ աշխատանքին համար պարգեւատրուած է լանջախաչով Սահակ Բ. Կաթողիկոսէն, 25 Մարտ 1939-ին, իսկ 12 Նոյեմբեր 1945-ին աւագութեան տիտղոս ու պատիւ ստացած է Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոս Գարեգին Ա. Յովսէփեանցէն:

Դժբախտաբար, Տէր Ներսէս սկսած է տառապիլ արիւնահոսութենէ։ Հիւանդութիւնը զինք հանգիստ չէ ձգած։ Բժշկական դարմանումները ապարդիւն անցած են։ Լիբանան հաստատուելէ երեք տարի ետք, ան աչքերը յաւիտեան կը փակէ աշխարհին՝ 1956-ին։

Թաղման կարգն ու վերջին օծումը կատարուելէ ետք, մարմինը կ'ամփոփուի Ֆըրն Շըպէքի Ազգ. Գերեզմանատան մէջ։

## Ծանօթագրութիւններ
Թորոս Պապիկեան

**Թորոս Աշոտ Պապիկեան** (1881/1887, Սեբաստիա - 1915), հայ բժիշկ։
**
== Կենսագրութիւն ==
Ծներ է [[1881]]/[[1887]] թուականներուն, Սեբաստիոյ նահանգի [[Սեբաստիա]] քաղաքի մէջ։ Նախնական եւ միջանկարգ կրթութիւնն ստացեր է [[Յիսուսի միաբանութիւն|Յիսու­սեան]] միաբանության Սեբաստիոյ վարժարանէն ներս։ [[1906]]-[[1910]] թուականներուն ուսաներ է [[Պէյ­րութ|Պէյ­րու­թի Սեն Ժո­զեֆ Ֆրան­ս­ա­կան հա­մալ­սա­րա­նի]] բժշկական ֆակուլտետում։ Ուսանողութեան վերջին տարուան ընթացքին ամուսնացեր է մարաշցի յայտնի վաճառական Հազարապետեանի աղջկայ հետ։ [[1910]] թուականին աշնանը վերադարձեր է Սեբաստիա եւ բժիշկ աշխատեր է։ [[1914]] թուականին, առաջին աշխարհամարտն սկսելուն պէս զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ հոսպիտալում զինվորական բժիշկ ծառայել։ [[1915]] թվականի հունիսին, ի թիվս հազարավոր հայ հայրենակիցների, ձերբակալվել ու բանտարկվեր է։ [[1915]] թվականին սպանվեր է [[Տրապիզոն]]ից դուրս՝ տարագրության ճանապարհին։
== Գրականութիւն ==
* Հայ բժշկութեան տուժած զոհերը, ցուցակագրուած վավերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
* Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթոն, 1957։
* Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։ 
* Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։ 
* Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ եւ պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուր քերեն), Ստամբուլ, 2001։ 
* Խաչատրյան Լ. եւ ուրիշ., Ցուցակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի (1915-1923 թթ.), գիրք 1, Սե բաստիայի նահանգ, Երեւան, 2004։

== Աղբիւրներ ==
* 



**
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:Սեբաստիա ծնածներ
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Լեւոն Պապոյեան

## Կենսագրութիւն
**Պապոեան Լեւոն**(1888-1945), ծնած՝ Պոլիս, Խասգիւղ գիւղը։ Լուսաւորչական համայքէն։ 1909-ին հաստատուած է Պէյրութ եւ ամերիկեան ապարանի մէջ աշխատած որպէս վարպետ զինկոկրաֆ, մեծապէս գնահատուելով տպարանի տնօրէնութենէն։ Հոն կը մնայ մինչեւ 1920 եւ այդ թուականին կը սկսի անձնական գործի։ Ընկեր կ'ըլլայ մեծահարուստ կալուածատէր Թուֆիք Կանտուրի հետ եւ միասնաբար կը բանան սիկարէթի թուղթի գործարան մը։ Իր ջանքերուն ու բացառիկ կարողութեան շնորհիւ, գործը յաջողութեամբ կը պսակուի տասնըհինգ տարի՝ մինչեւ Ռէժիին գալը։ Ապա կը սկսի թուղթի գործին ամերիկեան տպարանի մէջ, իր հաշւոյն, զոր դարձեալ իր անխոնջ ջանքին շնորհիւ յաջողութեամբ գլուխ կը հանէ։ Իր մահէն յետոյ, որ տեղի ունեցաւ 1945-ին, Պէյրութ, զաւակները՝ Եդուարդ եւ Պէրճ Պապոեան շարունակեցին իր գործը եւ իրենց հօրմէն ժառանգած ուղղամտութեան ու ժրաջանութեան շնորհիւ լաւ դիրքի մը հասան։ Լեւոն Պապոեան յուսահատիլ չգիտցող աշխատասէր, ձեռնհաս, զոհաբերուող հայ մըն էր եւ ընտանիքի տիպար հայր մը:

## Ծանօթագրութիուններ
Փաթրիք Պապումեան

**Փաթրիք Պապումեան** (, ), ծանրաբարձ, 2011-ին գերաններու բարձրացումով ծանրաբարձութեան մրցանիշ հաստատած է Գերմանիոյ մէջ, արժանանալով «ամենաուժեղ մարդ» կոչման:

## Կենսագրութիւն
Փաթրիք Պապումեան ծնած է Իրան, հայ ընտանիքէ ներս։ Ան եօթը տարեկանին մօր եւ մեծ մօր հետ միասին կը փոխադրուի Գերմանիա, ուր 15 տարեկանէն կը սկսի «քուլթուրիզմ»ով զբաղելու։ Գերմանիոյ  մէջ  կը նուիրուի արհեստավարժ ուժային մարզախաղի: 2013 թուականին իր ուսերուն վրայ 555 քիլօ ծանրութեամբ 10 մեթր քալելով կը կոտրէ աշխարհի մրցանիշը:

Ան Ծանրաբարձութեան մրցանիշ կը հաստատէ Գերմանիոյ մէջ, արժանանալով «ամենաուժեղ մարդ» կոչման։ Պապումեան աշխարհի մրցանշակիրն է այս ասպարէզէն ներս (165 քկ.) եւ կը նախատեսէ յաղթանակ տանիլ նաեւ «Աշխարհի ամէնէն ուժեղ մարդ» մրցումին մէջ։ Ան նաեւ 140 քկ. դասաւորման մէջ «քուլթուրիզմ»ի 2012-ի Եւրոպայի ախոյեան է։ Փաթրիք Պապումեան հայերու մասին կ՛ըսէ.

2011-էն ի վեր ան բուսակեր կը դառնայ եւ կը հրաժարի միսէ եւ ամէն տեսակ անասնական սնունդէ:
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1979 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Իրան ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1 Յուլիսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայ ծանրաբարձներ
Սոքրաթիս Բաբասթաթոբուլօս

**Սոքրաթիս Բաբասթաթոբուլոս** (, , ծնած է Յունաստան), յոյն ֆութպոլիստ, Տորտմունտի Պորուսիայի եւ Յունաստանի հաւաքականի պաշտպան: Փոխանակման արժէքը 10 Յուլիս 2014 թուականի դրութեամբ կազմած է 18,000,000 եւրօ:

## Կենսագրութիւն
### Ակումբային ասպարէզ
Արհեստավարժ ասպարէզը սկսած է Աթէնքի «Աէկ» խումբին հետ: Խումբին մէջ նորամուտը նշած է 26 Հոկտեմբեր 2005 թուականին, Յունաստանի բաժակի «Յաննիա»յի դէմ խաղին (3:0): Այդ խաղին Սոքրաթիսը արձանագրած է 1 կոլ: 2006 թուականի Յունուարին ան վարձակալական հիմունքներով 6 ամիսով տրուած է «Նիկի Վոլոս» ակումբին: Վերադառնալէն յետոյ կորսնցուցած է իր հիմնական դիրքը, քանի որ արդէն խումբին մէջ էին Պուրնօ Չիրիլօն, Վանգելիս Մորասը եւ Տրաեանոս Տելասը: 14 Մայիս 2008 թուականին «Բանաթինայկոս»ի հետ տերպիին Սոքրաթիս Բաբասթաթոբուլոս դուրս եկած է աւագի թեւկապով՝ դառնալով յունական Աէկ-ի ամենաերիտասարդ ֆութպոլիստը, որ կրած է աւագի թեւկապը:

2008 թուականի Օգոստոսին տեղափոխուած է իտալական «Ճենովա», ակումբը անոր համար վճարած է 4.000.000 եւրօ: Նորամուտը նշած է 27 Սեպտեմբեր 2008 թուականին, «Ֆիօրենտինա»յի դէմ խաղին (1:0):

2010 թուականին տեղափոխուած է իտալական «Միլան», ակումբը անոր համար վճարած է 5.000.000 եւրօ + Ձիգոնի, Օտումանտի, (համատեղ սեփականութեան իրաւունքները): 2011 թուականին տեղափոխուած է «Վերտեր», բայց վարձավճարային հիմունքներով: Խումբերը համաձայնութեան եկած են 1 տարուան, ամառը այդ ֆութպոլիստին ձեռք բերելու հնարաւորութեամբ:

28 Մայիս 2013 թուականին պաշտօնապէս դարձած է տորտմունտեան «Պորուսիա»յի խաղցող:

### Կարեւորութիւնը հաւաքականի մէջ
Խաղցած է Յունաստանի U19 հաւաքականին մէջ։ Սոքրաթիս Բաբասթաթոբուլոսը Յունաստանի երիտասարդական հաւաքականի աւագը եղած է U19 Աշխարհի Առաջնութեան եւ 2007 թուականին` Աւստրիոյ մէջ։ Այդպէս Յունաստանը հասած էր մինչեւ եզրափակիչ, ուր պարտուած է Սպանիոյ U19 հաւաքականին դէմ (1:0): Յետոյ ներկայացած է Յունաստանի U21 հաւաքականը:

Առաջին անգամ հաւաքական հրաւիրուած է 1 Փետրուար 2008 թուականին: Յունաստանի հաւաքականի մէջ նորամուտը նշած է 5 Փետրուար 2008 թուականին: Մասնակցած է ԱԱՅ 2014-ին Պրազիլի մէջ, ուր Յունաստանի հաւաքականը հասած է մինչեւ 1/8 եզրափակիչ:

## Ձեռքբերումներ
**Ակումբային**

 «**Միլան**»
* Իտալիայի չեմպիոն (**1**): 2010/11
* **Ընդհանուր: 1 մրցանակ**

 «Պօրաշա Տորթմընտ» 
* Գերմանիայի սուպերգաւաթի մրցանակակիր (**2**): 2013, 2014
* **Ընդհանուր: 2 մրցանակ**

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
*  Պրոֆիլը national-football-teams.com կայքում 
*  Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում   
* Սոքրաթիս Բաբասթաթոբուլօս 
*  Պրոֆիլը «բորուսիայիէ պաշտօնական կայքում
Պասթիլ

200px|մինի|աջից|'''Պասթիլ'''
**Պասթիլ**՝ անգլիական խումբ մըն է որ հիմնուած 2010-ին։ Ան կը բաղկանայ Տան Սմիթէն՝ գլխաւոր երգիչը խումբին։ Խումբին անդամ են նաեւ՝ Ուիլիամ Ֆարքուարսընը, Քայլ Սայմընզը եւ Չարլի Պարնզը։ Խումբին անունը առաջ եկած է Պասթիլի տօնէն։

Անոնք առաջին համձայնագրէն ետք Վըրճըն Րէգործի հետ, հրատարակեցին իրենց առաջին ձայնասկաւառակը՝ Պատ Պլատ, Մարտ 2013-ին եւ մտաւ UK Albums Chart-ի թիւ 1 հորիզոնականը։ Ձայնասկաւառակը ստացաւ British Breakthrough Act-ի անուանումը Brit Awards-ին մէջ 2014 թուականին։ Նոյեմբեր 2014-ին Պասթիլը սպարած է աւելի քան 5 միլիոն ձայնասկաւառակ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ եւ 2,5 միլիոն Մեծ Բրիտանիոյ մէջ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն
Գաբրիէլ Պասմաճեան

**Գաբրիէլ Պասմաճեան**, ծնած է Պոլիս: Աւարտած է Մխիթարեան լիսէն եւ Իսթանպուլի Համալսարանի քիմիական—ճարտարագիտութեան ճիւղը։ Մասնագիտացած է Փարիզի Գիտական Հետազօտութեանց Ազգ. Կեդրոնին(CNRS), նաեւ Մոնթրէալի Համալսարանին մէջ, ուրկէ ստացած է մագիստրոսի տիտղոս։ Անդամ է գանատայի քիմիական Ինստիտիւտին։

Կը ստորագրէ գրական, քննադատական յոդուածներ, գրախօսականներ, ակնարկներ՝ Մոնթրէալի «Ապագայ»,«Հորիզոն» եւ «Գեղարդ» պարբերաթերթերուն եւ ֆրանսերէն «*Liberte*» գրական հանդէսին մէջ։ Քանի մը տարի վարած է Մոնթրէալի Հայ Համալսարանական ուսանողներու Հրատարակած Հայագիտական ուսմանց «Տեղեկատու» պարբերաթերթի խմբագրութիւնը։

Մաս կը կազմէ Մոնթրէալի Պոլսահայ Միութեան Մէկ Մշակութային Յանձնախումբին։

## Աղբիւրներ
* 

Ստորոգութիւն:Հայ գրականագէտներ