Հրայր Մարուխեան

**Հրայր Թորգոմի Մարուխեան** (, թաղուած է Երեւանի քաղաքային պանթէոնին մէջ), հասարակական-քաղաքական գործիչ, ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչ (1972-1994), ՀՅԴ կուսակցութեան անդամ` 1950 թուականէն, ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ` 1963 թուականէն:

## Կենսագրութիւն
Հրայր Թորգոմի Մարուխեանը ծնած է 1928 թուականի Դեկտեմբեր 19-ին Իրանի Քերմանշահ քաղաքին մէջ։ Աւարտելով Իրանի Պետական Համալսարանի մեքենագիտական ճարտարագիտութեան բաժինը, յետագային հիմնած է իր սեփական ճարտարագիտական ձեռնարկութիւնը:

Վաղ տարիքէն անդամակցած է ՀՅԴ Թեհրանի Երիտասարդական միութեան, այնուհետեւ հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան: Եղած է Թեհրանի «Արարատ» մարզամշակութային միութեան հիմնադիրներէն մէկը, յետագային տնօրէնը: Ազգային-հասարակական գործունէութեան առաջին քայլերէն դրսեւորած է կազմակերպական ակնառու ձիրք եւ գաղափարական սկզբունքայնութիւն:

1963 թուականին, որպէս ՀՅԴ Հիւսիսային Իրանի Կեդրոնական Կոմիտէի ներկայացուցիչ` Հրայր Մարուխեանը մասնակցած է ՀՅԴ 18-րդ Ընդհանուր Ժողովին, որ սերնդափոխութեան առումով ՀՅԴ պատմութեան մէջ կարեւոր նշանակութիւն ունեցած է: Հրայր Մարուխեանը ընտրուած է ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ: 1964 թուականի Սեպտեմբերին ընտանիքով տեղափոխուած է Լիբանան, ուր կը գտնուէր ՀՅԴ Բիւրոյի նստավայրը:

1967 թուականին` ՀՅԴ Ընդհանուր Ժողովին, ան վերընտրուեցաւ երիտասարդ կազմ ունեցող ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, իսկ 1972 թուականի Ապրիլին` Բիւրոյի ներկայացուցիչ Ատուր Գապագեանի մահէն ետք, ստանձնեց ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցչի պարտականութիւնները: Նոյն տարուայ Դեկտեմբերին կայացաւ ՀՅԴ 20-րդ Ընդհանուր Ժողովը, երբ որդեգրուեց Դաշնակցութեան վերջին քառորդ տարուայ գործունէութիւնը պայմանաւորող քաղաքական ուղեգիծը, Հրայր Մարուխեանը ընտրուեցաւ ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչ: Այնուհետեւ, մինչեւ 1994 թուականի Յուլիս 17-ը, ան յաջորդաբար վերընտրուեցաւ այդ պաշտօնին:

Քաղաքական եւ կազմակերպական առումներով Դաշնակցութեան համար նոր հանգրուան սկսաւ 1988 թուականին, ՀՅԴ 24-րդ Ընդհանուր Ժողովի ժամանակ, երբ արցախեան շարժումէն ետք Դաշնակցութեան գործունէութեան առանցքը դարձաւ «դէպի Երկիր» նշանաբանի իրագործումը: Անձամբ գլխաւորելով կազմակերպութեան վերընձիւղման աշխատանքները հայրենիքի մէջ` Հրայր Մարուխեանը, որպէս ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչ գործուն ներկայութիւն ունեցաւ Հայաստանի քաղաքական թատերաբեմին վրայ` Արցախի ազգային-ազատագրական պայքարին եւ Հայաստանի ազգային զարթօնքի շարժման ըստ ամենայնի զօրակցելու առաջադրանքով:

Դաշնակցութեան յարաճուն ժողովրդավարութեանը հարուած հասցնելու նպատակով 1992 թուականի Յուլիս 29-ին, Լեւոն Տէր Պետրոսեանը իր յայտնի ելոյթէն յետոյ արձակեց Հայաստանէն ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչ Հրայր Մարուխեանի արտաքսման հրամանագիրը:

Այնուհետեւ, աւելի քան երկու տարի, մինչեւ 1994 թուականի Յուլիս 17-ը, Հրայր Մարուխեանը դարձաւ իշխող վարչախումբի բռնապետական քայլերու դէմ ծաւալուած քաղաքական պայքարի խորհրդանիշը:

Հրայր Մարուխեանը իր մահկանացուն կնքեց 1998 թուականի Դեկտեմբեր 21-ին: Անոր փափաքն էր ապրիլ Հայաստանի մէջ եւ իր կեանքը նուիրաբերել նորանկախ Հայաստանի ապագայ հզօրացման գործին: Սակայն ճակատագիրը այլ կերպ դրսեւորուեցաւ: Հայաստանի նոր իշխանութիւնները վերանայեցան 1992 թուականի Յուլիս 29-ի որոշումը եւ Հրայր Մարուխեանի աճիւնը տեղափոխուեցաւ Երեւան: 1998 թուականի Դեկտեմբեր 26-ի թաղման արարողութեան ներկայ էին նախագահ Ռոպերթ Քոչարեանը, նախարարներ եւ բարձրաստիճան պաշտօնատար անձինք աշխարհի տարբեր տեղերէ: Զինուորականներով ուղեկցուող թաղման թափօրը շարժեցաւ Երեւանի Կոմիտասի անուան Կոնսերվատորիայի սրահէն մինչեւ Քաղաքային Պանթէոն, ուր կը հանգչին յայտնի հասարակական գործիչներ: Կիրակի օրը, 1998 թուականի Դեկտեմբեր 27-ին Էջմիածինի Մայր Տաճարին մէջ, ինչպէս նաեւ աշխարհի տարբեր եկեղեցիներու մէջ տեղի ունեցաւ հոգեհանգիստի արարողութիւն:

## Ծանօթագրութիւններ


## Աղբիւրներ
* Հրայր Մարուխեան Հիմնադրամ

Ստորոգութիւն:1928 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:19 Դեկտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Քերմանշահ ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1998 մահեր
Ստորոգութիւն:21 Դեկտեմբերի մահեր
Ստորոգութիւն:Աթէնք մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական գործիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ
Ստորոգութիւն:Երեւան թաղուածներ