Իոս

ձախից|մինի|Իոս․ Հորա՝ նաւահանգիստ|330x330փքս
**Իոս**  (**Նիոս**՝ տեղական բարբառով), (յուն․՝ Ίος), Էգէական ծովու կղզի, Քիքլատես, Յունաստան։  Տեղացիները Նիոթես կը կոչուին։ 

## Ընդհանուր տեղեկութիւններ

### Աշխարհագրութիւն
Իոսի տարածութիւնն է 108,713 քլ․², իսկ ծովեզրն է՝ 87 քլ․։  Կը գտնուի Նաքսոս, Իրաքլիա, Սիքինոս եւ Թիրա (Սանթորինի) կղզիներուն միջեւ։  Ունի Քիքլատեսի ամենապահով նաւսհանգիստներէն մէկը՝ կղզիին արեւմտեան մասը, ուր նաեւ կը գտնուին մշակուած տարածքները․ Էփանօ կաի Քաթօ Քամպոս։

Փիրէայի նաւահանգիստէն հեռաւորութիւնն է 111 ծովային կղոն, Իրաքլիոյէն (Կրետէ) 72 ծ․մ․, Սիրոսէն 55 ծ․մ․։

Կղզիին գլխաւոր ծոցերն են Եալոս, Միլոփոթաս եւ Մականարի, իսկ ամենածանօթ ծովափներն են Միլոփոթաս, Մականարի, Եալոս, Քոլիցանի, Քուպարա, Քալամոս, Սափունոհոմա, Փափա, Փսաւհ եւ Այիա Թէոտոթի։  Կան նաեւ բաւական ծովափներ, որոնք սակայն դժուար հասանելի են։

### Ժողովրդագրութիւն
ձախից|մինի|Հորա
մինի|Հնագիտական թանգարանը
Բնակչութեան թիւն է 2 030։  Մայրաքաղաքն է Հորա* (կամ Իոս) 1 632 բնակիչներով։  Կարեւոր բնակավայրեր են՝ Օրմոս, Փսաթի, Այիա Թէոտոթի, Միլոփոթաս, Մականարկ եւ Էփանօ Քապոս։

*<u>Հորա</u>․ յունական կղզիներու մայր գիւղին կամ քաղաքին տրուած անուն, որ կ՛ ընկերակցի տուեալ գիւղին կամ քաղաքին բուն անունին (մայրաքաղաքի իմաստ ունի)։*

#### Մշակոյթ
մինի|Աւանդական տարազով կի, 1919-ի նկար|230x230փքս
1997-ին 1 000 հոգինոց բաց թատրոն կը կառուցուի, որ կ՛ անուանուի Օտիսէաս Էլիթիս։

Մինչեւ քանի մը տասնամեակներ առաջ, կղզիին բնակիչները կը հագուէին աւանդական տարազները։

## Անուանում
Անունին համար կան երկու տարբերակներ․-

* Կղզին Իոս անունը առած է հնադարեան «Իա» *Ία* բառէն այսինքն ծաղիկները որ կը բուսնին կղզիին տարածքին։
* Իոս անունը յառաջ եկած է փիւնիկեան «Իոս» բառէն, որ կը նշանակէ քարակոյտ։

## Պատմութիւն
ձախից|մինի|Սքարքոս հնագիտական վայրը
Սքարքօ բլուրին արեւելեան լանջին, կղզիին արեւմտեան ծովեզրին, յայտնաբերուած է Քիքլատեան Մշակոյթի ամենամեծ բնակավայրերէն մին՝ Ք․Ա․ 2700 - 2300։

Առաջին բնակիչները եղած են Քարես եւ աւելի ուշ Մինոասցիներ, Ախէոսներ եւ Փիւնիկեցիներ։  Ք․Ա․ 10-րդ դարուն Յոնիացիները կղզին կը գրաւեն (Յոնիա կամ Իոնիա․ Փոքր Ասիոյ արեւմտեան ափի յունական գաղթօճակներէն)։  Դասական տարիներուն Աթենեան Դաշինքին մաս կը կազմէ։  Այնուհետեւ եղելութիւնները կը հետեւին Քիքլատեսի պատմութեան։

Ըստ Իրոտոթոսին Օմիրոս (Հոմեռոս) հոն թաղուած է։  

## Տեսարժան վայրեր

Պատկեր:Ios island, Cyclades, Greece beach view 2007.jpg|Այի Թէոտորի
Պատկեր:Hafenausfahrt Ios.jpg|Այիա Իրինի
Պատկեր:Odysseas Elytis Theater on Ios.jpg|«Օտիսէաս Էլիթիս» թատրոնը
Պատկեր:Ios Leuchtturm 02.jpg
Պատկեր:Χώρα Ίου 6401.jpg
Պատկեր:Church above Panagia Gremniotissa, Kastro, Chora of Ios, 130337.jpg|Այիոս Էլեֆթերիոս
Պատկեր:Church of Agios Georgios at Kastro in Chora of Ios, 130341.jpg|Այիոս Եորղոս
Պատկեր:Churches at Kastro in Chora of Ios, 13M894.jpg|Փանայիա Կրեմնիոթիսա
Պատկեր:Ios Gialos Strand 02.jpg|Եալոս
Պատկեր:Hafen harbour Ios (24005181021).jpg|Նաւահանգիստը
Պատկեր:Ios Epano Kampos 130297.jpg|Էփանօ Քապոս
Պատկեր:Η Χώρα της Ίου από τους Ανεμόμυλους.jpg|Հորա
Պատկեր:Skarkos 130295.jpg|Սքարքոս հնագիտական վայրը
Պատկեր:Bust of Homer at the port of Gialos on Ios, 13M998x.jpg|Օմիրոսին կիսանդրին, Հորա
Պատկեր:Tomb of Homer 130379.jpg|Օմիրոսին թաղուած տեսը
Պատկեր:Windmills in Ios island, Cyclades, Greece.jpg
Պատկեր:IOS CHORA.jpg|իոս


     
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ
Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի կղզիներ
Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Կղզիներ