Ճէնովայի Կամուրջի Փլուզում

Մօրանտի Կամուրջը  (իտ.՝ ****, անգլ.՝ Morandi Bridge) Փոլսէվէրա ճամբուն մաս կազմող, A10 բաժնի վրայ գտնուող լայն ճամբայ մըն է, Ճէնովայի մէջ, Իտալիա: Կամուրջը, ըլլալով ամէնէն յայտնի ուղիներէն մէկը որ կը կապէ Ֆրանսան Իտալիոյ եւ մաս կը կազմէ E80 Եւրոպական Ճանապարհին, կը կտրէ Փոլսէվէրա գետը եւ կը կապէ Սամփիրտարէնա եւ Քորնիլեանօ քաղաքները: Կամուրջը շինուած է 1963-ի եւ 1967-ի միջեւ, ծախսքը ըլլալով ₤3.8&nbsp;միլիար (€2 միլիոն), եւ բացուեցաւ 4 Սեպտեմբեր 1967-ին՝ եւ անուանուած է իր ձեւաւորող Ռիքարտօ Մօրանտիի: 14 Օգոստոս, 2018-ին, կամուրջը փլուզեցաւ. մահացան 43 անձինք:

## Պատմութիւն

### Ձեւաւորում
Կամուրջը ձեւաւորուած էր Ռիքարտօ Մօրանտիի կողմէ: Շատ մօտ էր ձեւաւորումը իր աւելի հին 1957-ին շինած կամրջին, որ նաեւ իսկ փլուզեցաւ 1964-ին երբ ինքնաշարժաին արկած մը տեղի ունեցաւ եւ գրգռեց կամրջին փլուզումը: Մօրանտի ճանչցուած է իր ծանր քոնքրէթի գործածութեամբ, ընդանհրապէս ճոպանի վրայ հենութեամբ: Քոնքրէթը բաւարար կազմուած չըլլալով՝ արդիւնքը եղաւ բտիլն ու բճանալը խոնաւութեան ու կոտրտուքներու պատճառաւ:

### Շինութիւն

Կամուրջը շինուեցաւ 1963-ի եւ 1967-ի միջեւ  ընկերութեան կողմէ: Երկայնքը կ'երկարէր մինչեւ 1,182 մեթր (3,878 ոտնաչափ), իսկ հասակն ալ՝ 45 մեթր (148 ոտնաչափ):

Կամուրջը պաշտօնապէս բացուած էր 4 Սեպտեմբեր, 1967ին այն ժամանակի Իտալացի նախագահ  Կիզէփի Սարակաթի ներկայութեամբ:

## Փլզումը

14 Օգոստոս, 2018-ին, Իտալական ժամով 11:36 (09:36 UTC), տեղատարափ անձրեւու մը ընթացքին, 210 մեթր (690 ոտնաչափ) Մօրանտի կամուրջէն կը փլուզի: Ականատես վկաներ կը յայտնեն, թէ կայծակի շանթ  մը հարուածած է կամուրջը՝ գրգռելով անոր փլուզումը: Շուրջ 30էն 35 ինքնաշարժ, ինչպէս նաեւ 3 բեռնակարք վար գլորած են փլուզուած կամուրջէն:

Փլուզած բաժնէն մեծաւ մասամբ ինկան Փոլսէվէրա քաղաքին մէջ, ինչպէս նաեւ Թիւրինէն Ճէնովա եւ Միլանէն Ճէնովա տանող քաղաքներու ճանապարուղիներուն վրայ: Ուրիշ բաժին մը փլուզած էր Ansaldo Energia ընկերութեան պատկանող ելեկդրականութիւն հայթաթող գործարանի մը վրայ, որ բարեբախտաբար գրեթէ պարապ էր, որովհետեւ փլուզումը զուգադիպեցաւ Իտալական Ֆէրակոսթօ տօնի օրուան: Կը կարծուի, թէ փլուզումին պատճառը կամրջին անկայունութւինն էր եւ կամ ալ հողավէժ մը: Ըստ տարբեր աղբիւներու, կամուրջը շինութեան ընթացքի մը մէջ էր երբ փլուզումը տեղի ունեցաւ:

Ըստ *[[Corriere della Sera]]*  Իտալական թերթին, աս մէկը 11րդ կամրջի փլուզումն էր Իտալիոյ մէջ 2013 թուականէն ի վեր:

### Զոհեր եւ Օգնութիւն
Քառասուն-երեք անհատներ մահացած են եւ տասնհինգ՝ վիրաւորուած: Մահացողներէն 29 անհատները Իտալացի էին, չորսը Ֆրանսացի, երեքը Չիլիյէն, երկու Ալպանիայէն, եւ հատ մը Գոլոմպիայէն, Ճամայգայէն, Մոլտովայէն, Փէրույէն եւ Ռումանիայէն:

Ազատողները փոխադրուեցան մօտակայ հիւանդանոցներ, որոնցմէ շատեր արդէն իսկ ծանրօրէն վիրաւոր էին: Տէյվիտ Քափէլլօ, նախկին դարպասապահ Քալիարի ոտնագնդակի Իտալական խումբին, չվիրաւորուեցաւ եւ կարողութիւնը ունէր ինքնաշարժէն դուրս գալ եւ քալելու, թէպետ ինքնաշարժը շուրջ 30 մեթր (100 ոտնաչափ) բարձրութենէ վար ինկած էր:

կամրջի տակի շրջանը, ներառեալ տուները, բոլորովին դատարկուեցան: Մինչեւ առտուան ժամը 02:00 Իտալական ժամով (կէս-գիշեր UTC), 12 անհատ տակաւին գտնուած չէին եւ դեռ ձայներ կը լսուէին փլատակ աւերակներուն տակէն: Շտապ օգնութեան խումբերը անընդհատ կ'աշխատէին, օգտագործելով օգնելաձեւեր որոնք հատկացուած են յետ-երկրաշարժային պայմաններու համար:

### Արդիւնք եւ Հակազդեցութիւններ
Ճամբան/ուղին բնականաբար փակուեցաւ, իսկ պետութիւնը օգնեց հատկացնելով տարբեր հանրակարքի կանգառներ ճամբուն երկու կողմերուն վրայ:

Փլուզման յաջորդ օրը, Իտալիոյ վարչապետ Կիզէփի Քոնթէ Կը յայտարարէ, թէ ամբողջ Լիկուիրիայի շրջանը Իտալիոյ պիտի ըլլայ տագնապային արդուն իրավիճակի (state of emergency) մէջ ամբողջ տարուան մը համար: Ըստ ենթակառոյցի փոխ-նախարար Էտուարտօ Ռիխիի, կամուրջը բոլորովին պիտի խորտակուի:

Նախկին նախարար ենթակառոյցի եւ փոխադրութեան Կրազիանօ Տէլռիօ, որ պաշտօնը ստանցնած էր մինչեւ 1 Յունիս, 2018, քանի անգամներ խնդրուած է նորոգել Մօրանտի կամուրջը, Իտալական երեսփոխանական նիստի ընթացքին, 2016-ին:

18 Օգոստոս, 2018 յայտարարուեցաւ իբրեւ ազգային սուգի եւ թաղման օր: 18 զոհերուն յուղարկաւորութեան արարողութիւնը տեղի ունեցաւ նոյն օրը, Fiera di Genova դաշտին մէջ: Արարօղութեան ներկայ էին Իտալացի քաղաքական մեծ դէմքեր, ինչպէս Իտալիոյ նախագահ Սէրխիօ Մաթարէլա, վարչապետ Կիզէփի Քոնթէ, ներքին գործոց նախարար Մաթէօ Սալվինի, փոխադրութեան նախարար Տանիլօ Թոնինէլի եւ Ընդհանուր գարտուղար Ռամկավար կուսակցութեան Մորիցիօ Մարթինա:

#### Ենթակառոյց
Կամուրջը աղմուկ բարձրացուց ընդհանուր ենթակառուցային իրավիճակին շուրջ Եւրոպայի մէջ, անդրադառնալով շինարարական վատացման պայմաններուն: Ենթակառոյցի հատկացուած նիւթական պետական օժանդակութիւնը 2008-ի դրամական տագնապէն ի վեր բաւական նուազած է: Ճէնովայի բնակիչներէն մէկը գանգատ յայտնած է, ըսելով «բոլորը իրար վրայ պիտի դնեն հանցանքը, բոլորս ալ գիտենք որքան վատ է ենթակառուցային իրավիճակը Իտալիոյ մէջ:»
#### Քննիչ Յանձնախումբ

Քննիչ յանձնախումբ մը սկսած է, տնօրինուած Ռոպերթօ Թարածծայի կողմէ, որ պիտի շարունակէ այս հետազօտական ընթացքը:



## Ծանօթագրւթիւններ