open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ջրիկ

**Ջրիկ**, գիւղ Արեւմտեան Հայաստանի մէջ, Պիթլիսի վիլայէթի՝ Մշոյ գաւառին մէջ։ Կը գտնուէր Մուշ քաղաքէն 5-6 քմ հիւսիս՝ Խնուս տանող ճամբուն վրայ։

## Պատմութիւն
1915 թուականին՝ Մեծ Եղեռնի ժամանակ, գիւղը ենթարկուած է կողոպուտի, իսկ բնակիչները կոտորուած են կամ տարագրուած։

## Բնակություն
1909 թուականին գիւղը ունէր 120 տուն հայ եւ 30 տուն քիւրտ բնակիչ։

## Տնտեսութիւն
Բնակչութեան հիմնական զբաղումը եղած է երկրագործութիւնն ու անասնապահութիւնը:

## Պատմամշակութային Կառոյցներ
Ջրիկն ունէր եկեղեցի: Գիւղի մօտակայքը կը գտնուէր **Ջուրէ Չաուրմա** աւերակ ամրոցը։

## Աղբիւրներ
* «Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երեւանի Համալսարանի հրատարակչութիւն
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն 

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
* «Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երեւանի Համալսարանի հրատարակչութիւն։

## Տե՛ս նաեւ
* Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն ։

Ստորոգութիւն:Արեւմտեան Հայաստանի գիւղեր
Յակոբ Շահան Ջրպետեան

**Ջրպետ Յակոբ Շահան** (Ջրպետեան, , 16 Փետրուար 1772, Եդեսիա - 5 Դեկտեմբեր 1837, Թիֆլիս), հայ մատենագիր, քերական:

## Կենսագրութիւն
Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ Եդեսիոյ մէջ։ 1787-ին կը մեկնի Կիլիկիա, Ասորիք, ապա՝ Երուսաղէմ:

1789-ին կ'անցնի Հռոմ, ապա՝ Ֆլորանս, Լիվոռնօ, ու կը հաստատուի Ճենովա:

## Գործունէութիւն
1798-ին կը մեկնի Ֆրանսա, ուր կը ծանօթանայ Նափոլէոն Պոնափարթի հետ: Պոնափարթի հրաւէրով ան բնակութիւն կը հաստատէ Ֆրանսայի մէջ եւ աշխատանքի կը հրաւիրուի Փարիզի արքունիքի մատենադարանէն ներս: Նոյն տարին Փարիզի Արեւելեան կենդանի լեզուներու բարձրագոյն դպրոցէն ներս հայոց լեզուի ամպիոն մը կը հիմնէ:

1799-1801-ին հայոց լեզու կը դասաւանդէ, 1811-26-ին վերջնականապէս կը հաստատէ հայերէնի եւ հայագիտական առարկաներու դասաւանդումը նոյն դպրոցէն ներս:

1826-ին կը հրաւիրուի Թիֆլիս, կը դասաւանդէ Ներսիսեան, ապա՝ իր հիմնած մասնաւոր դպրոցներէն ներս:

Ան կը մասնակցի հայ եկեղեցւոյ համար մշակուած կանոնակարգի՝ «Փոլոժենիէ»ի (1836) ստեղծման աշխատանքներուն:

Կը մահանայ Թիֆլիս, 5 Դեկտեմբեր 1837-ին:

## Երկեր
* 1812-ին՝ Փարիզ, ֆրանսերէնով ու հայերէնով, ծանօթագրութիւններով լոյս կ'ընծայէ Մատթէոս Ուռհայեցիի «Պատմութիւն»էն երկու հատուած,
* 1824-ին՝ յունարէն, գրաբար եւ ֆրանսերէն լեզուներով «Քերականութիւն Դիոնէսիոսի Թրակացւոյ...» աշխատութիւնը,
* 1829-ին՝ Ներսէս Շնորհալիի «Ողբ Եդեսիոյ» բանաստեղծութիւնը,
* 1823, ֆրանսերէն վերնագիրը՝ «Հայոց լեզուի քերականութիւն» դասագիրքը (գրած է Արեւելեան կենդանի լեզուներու դպրոցին մէջ հայոց լեզուի ուսուցման համար):

Ան որոշակի դեր կը կատարէ Եւրոպայի մէջ հայոց լեզուն ուսումնասիրելու եւ հայագիտութիւնը բարձրագոյն ուսումնական հաստատութիւններէն ներս, որպէս առանձին գիտական առարկայ, դասաւանդելու գործին մէջ:

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
* Աղայեան, Է., Բ., Հայ Լեզուաբանութեան Պատմութիւն, Ա. հատոր, Ե., 1958:
* Ջահուկեան Գ. Բ., Գրաբարի Պատմութիւն (17-19 դարեր), Ե., 1974:

Ստորոգութիւն:1772 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:16 Փետրուարի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Եդեսիա ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1837 մահեր
Ստորոգութիւն:5 Դեկտեմբերի մահեր
Ստորոգութիւն:Թիֆլիս մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ մատենագիրներ
Ստորոգութիւն:Հայ լեզուագէտներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Ստորոգութիւն:16 Դեկտեմբերի ծնունդներ
Ռաանանա

**Ռաանանան** (եբր.՝ ), քաղաք է Իսրայելի արեւմտեան մասին մէջ՝ Հարաւային Շարոնում։ Քաղաքը Թել Ավիվից կը գտնուի 19 կմ հեռավորուեան վրայ։ Քաղաքի հիմնական բնակչութիւնը Մեծ Բրիտանիային, ԱՄՆ-ից, Ֆրանսային, Հարաւային Ափրիկէյին, ԱՊՀ-ին եւ այլ երկրներուն ներգաղթած հրեաներն են։ Քաղաքի կառուցումը սկսուած է 1912 թ-ին եւ միայն աւարտուած է 1922 թ-ին։

Ստորոգութիւն:Իսրայելի քաղաքներ
Ռազմիկ Դաւոյեան

**Ռազմիկ Դաւոյեան** (), հայ բանաստեղծ, գրող եւ հրապարակախօս։

Ծնած է հիւսիսային Հայաստան՝ Սպիտակ։

## Կենսագրական գիծեր եւ գործունէութիւն
Աւարտած է Երեւանի «Խաչատուր Աբովեան» հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի պատմալեզուագրական բաժինը, որ տակաւին ուսանողութեան շրջանին սկսած էր արտադրել։ Սովետական շրջանին աշխատած է Սփիւռքահայութեան հետ մշակութային կապերու կոմիտէին մէջ։

Գրական-ստեղծագործական աշխատանքի առընթեր, վարած է շարք մը կարեւոր պաշտօններ։ 1989 թուականի մեծ երկրաշարժէն վերջ նշանակուած է Հայաստանի խորհրդարանի Աղէտի գօտիի յանձնաժողովի նախագահի առաջին տեղակալ։ 

Զանազան շրջաններու մէջ գլխաւորած է «Համազգային»ի Հայաստանի վարչութիւնը եւ Հայաստանի Գրողներու միութեան վարչութիւնը։

Եղած է Հայաստանի Հանրապետութեան խորհրդական։ «Երեւան» վաւերագրական ժապաւէններու սթիւտիոյի տնօրէնի պաշտօնը վարելու առընթեր, եղած է Հանրային հեռուստակայանի տնօրէնի խորհրդական։

Հեղինակած է աւելի քան 40 ժողովածու եւ գիրքեր, իր գործերը թարգմանուած են զանազան լեզուներու, իր ստեղծագործութիւնները տպագրուած են զանազան լեզուներով պարբերականներու մէջ։ Իր կեանքին ու գործունէութեան անդրադարձած են բազմաթիւ միջազգային հեղինակաւոր պարբերականներ։ Նուաճած է բազմաթիւ մրցանակներ ու պարգեւներ։

### Կրթութիւն
* Բարձրագոյն կրթութիւն՝ լեզուաբանական ճիւղ Երեւանի համալսարան։
* Գործած՝ խմբագրութիւններու եւ պետական-մշակութային հիմնարկներու մէջ։
* Հրատարակած՝ 1957 թուականէն. 60-ականներուն՝ առաջին կարեւոր ժողովածուները («Ստուերների միջով», «Ռեքվիեմ»)։ Աւելի ուշ՝ «Մեղրահաց», «Էպոս Պատանութեան» եւ այլն․։

### Գործերէն

* «Իմ Աշխարհը», 1963,
* «Ստվերների Միջով», 1967,
* «Ռեքվիեմ», 1969,
* «Խաչերի Ջարդը», 1972,Պէյրութ,
* «Մեղրահաց», 1973,
* «Կեղեւդ Բաց Արա», 1975,
* «Ի՞նչ Էր Եղել» (մանկական), 1977,
* «Պոեմներ», 1980,
* «Տաք Սալեր», 1983,
* «Թորոս Ռոսլին» (արձակ), 1983, Նիւ Եորք,
* «Բանաստեղծութիւններ», 1984, Նիւ Եորք,
* «Պղնձէ Վարդ», 1985,
* «Տխուր Փիղը»(մանկական), 1985,
* «Հանճար եւ Յիշողութիւն» (արձակ), 1986,
* «Ընտիր Երկեր», 1987,
* «Քարէ Բարձ», 1989,
* «Ռեքվիեմ» (ամբողջական), 1998,
* «Կենսական Էներգիայի Ուսմունքը» (տեսական), 1998,
* «Ոգեղէն Հաց», 2001։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ տղամարդ գրողներ
Ստորոգութիւն:Երեւանի պատուաւոր քաղաքացիներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
ՌԱԿ մամուլ

**ՌԱԿ մամուլ**, Պաշտօնական Լրատուական Կայք եւ պաշտօնական օրկան՝ Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան (Ռ.Ա.Կ.-ի)։

## Հիմնադրութիւն

## Պատմական
Ունեցած է քաղաքական, լրատուական, մշակութային եւ մարզական հարուստ բովանդակութիւն։ 
## Առաքելութիւն
ՌԱԿ ՄԱՄՈՒԼԻ նպատակն է ազգային մեր յոյզերն ու մտահոգութիւնները տարածել աշխարհի չորս ծագերը՝ հրապարակելով Հայրենի թէ Սփիւռքահայ մտաւորականներու յօդուածները, հայրենիքի եւ զանազան գաղութներու վերաբերող լուրեր եւ թղթակցութիւններ, ինչպէս նաեւ ՌԱԿ-ի հետ առնչուող հաղորդագրութիւններ։

Արդիակական համացանցային արուեստագիտութիւնը ինչպէս նաեւ օրէ օր աճող մեր ելեկտրոնային հասցէացանկը, որ կ՛ընդգրկէ աւելի քան 25000 ե-նամակի հասցէատէրեր բոլորն ալ՝ Հայ ժողովուրդի զաւակներ, առիթը կուտայ  յօդուածագիրներու, իրենց մտքի պտուղը հանդիսացող ու կարեւոր հարցեր լուսարձակի տակ առնող գրութիւններ, մեր միջոցով, յանձնելու հազարաւոր Հայորդիներու ուշադրութեան։

Օգտուելով ժամանակակից հնարաւորութիւններու շնորհած այլեւայլ միջոցներէն եւ հաւատարիմ մեր առաքելութեան, ամէնէն արագ, ոչ-դասական եւ բոլորին հասանելի կերպով, մեզի ուղարկուած յօդուածներն ու թղթակցութիւնները, ինչպէս նաեւ մեր գաղած հայկական լուրերը մեր գրասենեակներուն մէջ սիրով խմբագրելէ ետք, պիտի հասցնենք բոլոր անոնց, որոնք ծարաւ են հայկական լուրի, ինչպէս նաեւ ազգային առումով կենսական հարցերու հրապարակային քննարկման եւ, առ հասարակ՝ Հայկականութեան։

## Խմբագրական Կազմ
*Պատասխանատու Խմբագիր՝ ՍԵՒԱԿ  ՅԱԿՈԲԵԱՆ
*Խմբագրական Կազմ՝
**ԴՈԿՏ.  ՄԻՆԱՍ  ԳՈՃԱՅԵԱՆ (Լոս Անճելըս, ԱՄՆ)
**ՃԵՆԻ ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ-ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ (Երեւան, Հայաստան)
**ԿԱՍԻԱ  ՃՂԱԼԵԱՆ (Գահիրէ, Եգիպտոս)
**ՀԱՅԿ  ՆԱԳԳԱՇԵԱՆ (Մոնթրէալ, Գանատա)
**ՅԱԿՈԲ  ՉԱՄՔԷՐԹԷՆԵԱՆ (Սիտնի, Աւստրալիա)
**ԱԼԻՆ  ՊԱԼԵԱՆ (Տուպայ, ԱՄԷ)
**ԿԱՐԱՊԵՏ  ՍԱՅԱՊԱԼԵԱՆ (Մարսէյլ, Ֆրանսա)
**ՏԻԱՆԱ  ՏԷՐ  ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ (Պուէնոս Այրէս, Արժանթին)
*Վարչական Պատասխանատուներ՝
**ԱՆԱՀԻՏ  ՉԷՕՐԷՔՃԵԱՆ
**ԿԱՍԻԱ ԹՈՓՈՒՇԵԱՆ

## Նշումներ
*Kevork Yazdjian, Lebanese-Armenian press in 2002, Yerevan, 2004, 47 p.&nbsp;ISBN 99930-4-293-5

## Յղումներ
*Պաշտօնական կայքը

Ստորոգութիւն:Հայ մամուլ
Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայ մամուլ
Ստորոգութիւն:Օրաթերթեր
Ստորոգութիւն:Հայկական օրաթերթեր
Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայ օրաթերթեր
Իւան Ռաքիթիչ

**Իւան Ռաքիթիչ** (), խրուաթ ֆութպոլիստ, կիսապաշտպան։

## Զբաղում
### Բազել
Իւան Ռաքիդիչը իր ֆութպոլային զբաղումը սկսած է Մեոլին Ռիբոռգ ակումբէն։ 2002 թուականէն 14-ամեայ տղան յայտնուեցաւ Պազելի ֆութպոլի դպրոցին մէջ։ 3 տարուայ ընթացքին Ռաքիթիչը իր տեղը ապահովեց հիմնական կազմին մէջ։ 2005 թուականի Օգոստոս 29-ին կայացավ Ռաքիտիչին մուտք գործելը Պազելի հիմնական կազմին մէջ։ Այդ հանդիպման ժամանակ պազելցիները մրցում ունէին ՈւԵՖԱ-ի բաժակի առաջնութեան, պոսնիական «Շիռոկի Բռիեգ» ակումբին դէմ։

### Շալքէ 04
2007 թուականի Յունիս 22-ին Ռաքիդիչը 4 տարուայ պայմանագիր կը կնքէ գերմանական Շալքէ 04-ի ակումբին հետ։ Փոխանցման արժեքը 5 միլիոն եւրօ էր։ Իւանի փոխանցումը Պունտեսլիկայի մէջ եղաւ Օգոստոս 1-ին Գերմանիոյ առաջնութեան Շտուտգարդի (2։2) հետ հանդիպման ժամանակ։ Այդ հանդիպման ժամանակ Իւանը խաղցած է 70 վայրկեան եւ 5-րդ վայրկեանին ան նշանակած է առաջին կոլը։ Իսկ երկրորդ կոլը Իւանը ուղարկած է Պաւարիայի դարբասը Չեմպիոնների լիգայի ժամանակ։ Խրուաթ ֆութպոլիստը օգնեց իր խումբին դուրս գալով 1/4 եզրափակիչ առթիւնքով։

### Սեւիլիա
2011 թուականի Յունիս 28-ին Ռաքիիչը պայմանագիր ստորագրեց Սեւիլիայի հետ մինչեւ 2015 թուականի Յունիս 30։ Անոր փոխանցումը կայացաւ 2011 թուականի Փետրուար 6-ին Լա Լիկայի առաջնութեան ժամանակ Մալակայի դէմ, ան խաղաց 90 վայրկեան։ Ռաքիթիչը գրաւեց բոլորին վստահութիւնը եւ դարձաւ խումբին վստահելի։ Բայց 2014 թուականին աւարտեցաւ Ռաքիթիչի ասպարէզը Սեւիլիայի մէջ։

### Պարշելոնա
2014 թուականին Սպանական Բարսելոնայի նախագահութիւնը հետաքրքրուած էր Ռաքիթիչի ծառայութիւններով։ Բանակցութիւններ սկսան Սեւիլիայի նախագահութեան հետ եւ համաձայնութեան եկան Իւանի տեղափոխութեան հարցով։ Իւան Ռաքիթիչը Պարշելոնա տեղափոխուեցաւ 20 միլիոն եւրօ + Դանիել Սուարեզի 1 տարի վարձակալութեան իրաւունք։ Իւան Ռակիտիչը 2014 թուականի Յունիս 10-ից Պարշելոնայի ֆութպոլի հաւաքականին մաս կը կազմէ։

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* պաշտոնական կայք  
* soccerbase.com կայքում

Ստորոգութիւն:Խորվաթ ֆուտբոլիստներ
Ստորոգութիւն:10 Մարտի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Ստորոգութիւն:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ
Ստորոգութիւն:Սևիլյայի ֆուտբոլիստներ
Ռազան ալ Նաճար

**Ռազան Ապտուլ Քատիր ալ-Նաճար** (Razan Ashraf Abdul Qadir al-Najjar, 1997 – 1 Յունիս 2018), պաղեստինցի բուժքոյր, ով սպանուած է Իսրայէլի պաշտպանութեան բանակի կողմէն 2018-ին Ղազայի սահմանի ցոյցերու ընթացքին կամաւոր աշխատանքի ժամանակ: Իսրայէլցի զինուորը մահացու կրակած է անոր կրծքավանդակին, երբ ան ձեռքերը վեր բարձրացուցած է՝ ցոյց տալու, որ զինուած չէ եւ կը փորձէ օգնութեան հասնիլ Իսրայէլի սահմանին մօտ Ղազայի հատուածին մէջ գտնուող վիրաւորներուն[5]:: Իսրայէլ սկիզբը հերքեց Ռազան ալ Նաճարի ուղղակի թիրախ եղած ըլլալը եւ մինչեւ այսօր չէ հրաժարած պաշտպանելէ այն փաստարկը, որ ան զոհուած է անուղղակի կրակոցէ: Իսրայէլի մէջ տեղակայուած B'Tselem իրաւապաշտպան խումբը կը նշէ, որ Ալ-Նաճար սպանուած է միտումնաւոր կերպով:

Ռազան ալ Նաճար ծնած է 1997-ին Աշրաֆ ալ-Նաճարի (ծն. 1974): Եղած է ընտանիքի 6 երեխաներէն առաջինը: Բնակած է Իսրայէլի սահմանին մօտ գտնուող պաղեստինեան Քուզա գիւղը:

Իսրայէլի պաշտպանութեան ուժերը հրապարակած են տեսանիւթ, ուր ան համաձայնած է մասնակցելու բողոքի հաւաքներուն որպէս կենդանի վահան, ենթադրաբար, Համասի պահանջով: Յետագային պարզուած է, որ տեսանիւթը լիբանանեան հեռուստաընկերութեան հետ հարցազրոյցէ հատուած մըն է, իսկ IDF բնագիրէն դուրս խմբագրած է ալ-Նաճարի մեկնաբանութիւնը՝ մոլորութիւն առաջացնելու համար: Իրական, չխմբագրուած տեսանիւթին մէջ ան Համասի մասին ոչ մէկ նշում կատարած է եւ կամ ինքնզինք անուանած՝ «փրկարար կենդանի վահան պաշտպանելու եւ փրկելու առաջնաճակատի վիրաւորներուն»: IDF-ը լայնօրէն քննադատութեան ենթարկուած է տեսանիւթին կեղծման համար[9][10]::

Վկաներու ցուցմունքներու համաձայն, ալ-Նաճարի վրայ կրակ բացած են, երբ միւս բժիշկներու հետ միասին ձեռքերը վեր բարձրացուցած սպիտակ շապիկներով քալելով մօտեցելած է սահմանի պարիսպին՝ վիրաւոր ցուցարարին բուժելու համար:

## Վաղ կեանք
Նաճարի հայրը Իսրայէլի մէջ աշխատած է մետաղի գործարանի մէջ, մինչեւ սահմանափակումներու ու պատժամիջոցներու գործադրութեան պատճառով պաղեստինցիներուն արգիլուեցաւ դէպի սահման ճամբփորդել: Այնուհետեւ ան աշխատած է որպէս հեծանիւի արհեստաւոր, սակայն դստեր մահուան ժամանակ գործազուրկ էր։ Ընտանիքը կ՛ապրի Քուզայի մէջ հարազատներու կողմէ տրամադրուած բնակարանի մը մէջ՝ սահմանի վրայ տեղակայուած իսրայէլական զինուորներու տեսադաշտին մէջ։ Անոնց տարածքը տարանջատուած է 4 մեթր բարձրութեամբ պեթոնէ պատով՝ պաղեստինցի բնակիչները իսրայէլական կրակոցներէն պաշտպանելու համար:

Ութ անդամներէ բաղկացած ընտանիքին մէջ մեծնալով՝ ալ-Նաճարը ականատես եղած է երեք պատերազմներու՝ 2008-2009 թթ. Ղազայի պատերազմ, Ամպամած Սիւն ռազմական գործողութիւն, երբ ան 16 տարեկան էր եւ 7 շաբաթեայ Անխորտակելի ժայռ պատերազմական գործողութիւնը: Չկարողանալով համալսարանական կրթութիւն ստանալ, սորված է վայելչագրութիւն, ինչպէս նաեւ հետեւած է բուժքոյրական դասընթացքներու:

## Ծանօթագրութիւններ
Ռամլայի Ճակատամարտ (1102)

**Ռամլայի ճակատամարտ**, ռազմական ընդհարում Երուսաղէմի թագաւորութեան խաչակիրներու եւ Եգիպտոսի մէջ իշխող ֆաթիմեան հարստութեան միջեւ 17 մայիս 1102-ին։ Ռամլա քաղաքը Երուսաղէմէն Ասկալոն տանող ճանամբուն վրայ կը գտնուի։ Ասկալոնը հետագային Պաղեստինի ամենամեծ Ֆաթիմեան ամրոցներէն մէկը դարձաւ։ 1099-1107 թուականներուն ֆաթիմեան վեզիր հայազգի ալ-Աֆտալը Ասկալոնէն իր յարձակումները կ՛իրականացնէր նորաստեղծ խաչակրաց թագաւորութեան վրայ։ Երկու զօրքերը Ռամլայի մէջ երեք անգամ կը հանդիպին՝ 1101, **1102** եւ 1105 թուականներուն։ Այս հանդիպումներէն վերջինը ամենաարիւնարբու հանդիպումը կը համարուի։

Սխալ հետախուզութեան հետեւանքով, խաչակիրներու հրամանատար Պալդուին I-ը թերագնահատեց եգիպտական զօրքը, որուն  թիւը մինչեւ 10000 կը հասնէր: Մինչդեռ ան 500 հեծեալով անոնց դէմ դուրս մարտի դաշտ դուրս եկաւ։ Արդէն ուշ էր իր սխալը զգալու եւ փախուստի դիմելու։ Զինուորներու մեծ մասը կոտորուեցան, իսկ Պալդուին քանի մը փրկուածներու հետ Ռամլայի աշտարակը շրջափակեց, բայց եւ ան կրցաւ փախուստի դիմել եւ դուրս գալ աշտարակէն։ Ան արագօրէն ութ հազարանոց զօրք մը կազմեց՝ Ֆրանսայէն եւ Գերմանիայէն ժամանած խաչակիրներով: Նոր զօրքով Յաֆֆա հասնելով, ան կրցաւ ճեղքել եգիպտական ճակատը եւ ստիպել վերջիններուս դէպի Ասկալոն փախչիլ:

## Գրականութիւն
*Dupuy, R. E. and T. N. Dupuy, eds. *The Encyclopedia of Military History*. New York: Harper & Row, 1977. ISBN 0-06-011139-9
*Smail, R. C. *Crusading Warfare, 1097–1193*. New York: Barnes & Noble Books, 1995 [1956]. ISBN 1-56619-769-4

Ստորոգութիւն:12-րդ դարու ճակատամարտեր
Ստորոգութիւն:Խաչակիրներու ճակատամարտեր
Ստորոգութիւն:Ֆաթիմեան Խալիֆայութեան ճակատամարտներ
Ստորոգութիւն:Երուսաղէմի Թագաւորութեան ճակատամարտներ
Ռամլայի Ճակատամարտ (1105)

**Ռամլայի ճակատամարտ**, ռազմական ընդհարում Երուսաղէմի թագաւորութեան խաչակիրներու եւ Եգիպտոսի մէջ իշխող ֆաթիմեան հարստութեան միջեւ 27 օգոստոս 1105-ին։ Ռամլա քաղաքը Երուսաղէմէն Ասկալոն տանող ճամուն վրայ կը գտնուէր։ Ասկալոնը հետագային Պաղեստինի ամենամեծ Ֆաթիմեան ամրոցներէն մէկը դարձաւ։ 1099-1107 թուականներուն ֆաթիմեան վեզիր հայազգի ալ-Աֆտալը Ասկալոնէն կ՛իրականացնէր իր յարձակումները նորաստեղծ խաչակրաց թագաւորութեան վրայ։ Երկու զօրքերը Ռամլայի մէջ երեք անգամ հանդիպեցան՝ 1101, 1102 եւ **1105** թուականներուն։ Այս հանդիպումներէն վերջինը  ամենաարիւնարբու հանդիպումը կը համարուի։

Այդ ժամանակ եգիպտական զօրքը կ՛ապաւինէր արաբ եւ բերբեր հեծելազօրի եւ սուտանցի նետաձիգերու վրայ, եւ հենց այս փաստը առաւելութիւն տուաւ խաչակիրներուն յաղթանակ տանելու այս ճակատամարտերուն ընթացքին։ Վերջիններս հետապնդման եւ շրջափակման մարտաւարութիւն մշակած էին, որուն նպատակն էր նուազեցնել եգիպտական զօրքերու ազդեցութիւնը։

Ինչպէս նախորդ ճակատամարտերուն, 1105-ին նոյնպէս խաչակիրներու հեծելազօրի եւ հետեւակի հրամանատարն էր Պալդուին I-ը։ Այս ճակատամարտի ընթացքին եգիպտացիներուն միացած էին Տամասկոսի սելճուք թուրքերը, որոնք հեծեալ նետաձգեր ունէին, որ սլ մեծ սպառնալիք էր կը ներկայացնէր խաչակիրներու համար։ Այնուամենայնիւ, երկար դիմադրութենէ ետք, խաչակիրները յաջողեցան քաղաք ներխուժել եւ ճակատամարտ տանիլ ամբողջ օրը։ Պալդուին կրցաւ կրկին հեռացնել թշնամին ճակատամարտի դաշտէն, բայց անկարող էր երկար հետապնդել։ Այս ճակատամարտի ընթացքին նոյնպէս խաչակիրները իրենց յաղթանակը պարտական էին Պալդուին I-ին։ Չնայած այս պարտութեան ալ, եգիպտացիները կը շարունակին իրենց յարձակումները Երուսաղէմի թագաւորութեան վրայ։ Յաջորդ հսկայական ընդհարումը ֆաթիմեաններու եւ խաչակիրներու միջեւ Յիբնեի ճակատամարտն էր 1123-ին։

## Գրականութիւն
*Dupuy, R. E. and T. N. Dupuy, eds. *The Encyclopedia of Military History*. New York: Harper & Row, 1977. ISBN 0-06-011139-9
*Smail, R. C. *Crusading Warfare, 1097–1193*. New York: Barnes & Noble Books, 1995 [1956]. ISBN 1-56619-769-4

Ստորոգութիւն:12-րդ դարու ճակատամարտեր
Ստորոգութիւն:Խաչակիրներու ճակատամարտեր
Ստորոգութիւն:Ֆաթիմեան Խալիֆայութեան ճակատամարտեր
Ստորոգութիւն:Երուսաղէմի Թագաւորութեան ճակատամարտեր
Ստորոգութիւն:1105
Ռամլայի Ճակատամարտ (1101)

**Ռամլայի ճակատամարտ**, ռազմական ընդհարում Երուսաղէմի թագաւորութեան խաչակիրներու եւ Եգիպտոսի մէջ իշխող ֆաթիմեան դինաստիայի միջեւ 7 Սեպտեմբեր 1101-ին։ Ռամլա քաղաքը Երուսաղէմէն Ասկալոն տանող ճամբուն վրայ կը գտնուի։ Ասկալոնը յետագային Պաղեստինի ամէնամեծ ֆաթիմեան ամրոցներէն մէկը դարձաւ։ 1099-1107 թուականներուն ֆաթիմեան վեզիր հայազգի ալ-Աֆտալը Ասկալոնէն իր յարձակումները կ'իրականացնէր նորաստեղծ խաչակրաց թագաւորութեան վրայ։ Երկու զօրքերը Ռամլայի մէջ երեք անգամ կը հանդիպին **1101**, 1102 եւ 1105 թուականներուն։

Ճակատամարտի ընթացքի եգիպտացիներու հրամանատարը Սաադ Ալ-Տաուլան էր, իսկ խաչակիրներունը՝ Պալդուին I-ը, որուն զօրքը ընդամէնը 260 հեծեալէ եւ 900 հետեւակէ կազմուած էր։ Ան իր զօրքը 6 մասի բաժնեց եւ ընդդէմ եգիպտական տասը հազարնոց զօրքին ուղղեց։ Յանկարծակի յարձակումէն վախցած, եգիպտական զօրքը շատ արագ նահանջեց։ Խաչակիրները փախուստի դիմած ֆաթիմեաններուն հետեւեցան մինչեւ Ասկալոն, որմէ ետք Պալդուինը վերադարձաւ Ռամլա՝ թալանելու եգիպտական ճամբարը։ Այս յաղթանակը Երուսաղէմի թագաւորութեան խաղաղութիւնը ապահովեց ընթացիկ տարուայ ընթացքին։

## Գրականութիւն
*Dupuy, R. E. and T. N. Dupuy, eds. *The Encyclopedia of Military History*. New York: Harper & Row, 1977. ISBN 0-06-011139-9
*Smail, R. C. *Crusading Warfare, 1097–1193*. New York: Barnes & Noble Books, 1995 [1956]. ISBN 1-56619-769-4

Ստորոգութիւն:12-րդ դարու ճակատամարտեր
Ստորոգութիւն:Խաչակիրներու ճակատամարտներ
Ստորոգութիւն:Ֆաթիմեան Խալիֆայութեան ճակատամարտներ
Ստորոգութիւն:Երուսաղէմի Թագաւորութեան ճակատամարտներ
Ռանա Տաժանի

**Ռանա Տաժանի**, պաղեստինցի-յորդանանցի մասնկային կենսաբան, Հաշիմեան համալսարանի դասախօս (դոցենտ): 2005-ին Այոուայի համալսարանէն ստացած է մասնկային կենսաբանութեան դոկտորի աստիճան: 

* Հարուըրտ համալսարանի Ռետքլիֆ Հեռանկարային հետազօտութիւններու ուսումնարանէն եւ Այզէնհաուըրի ուսումնարանէն կրթանպաստ ստացած է :
* Դոկտոր Տաժանի իբրեւ Ֆուլպրայթ ծրագիրի գիտաշխատող, ստացած է երկու Ֆուլպրայթ մրցանակ:
* Եղած է Եէյլի համալսարանի այցելու դասախօս՝ Եէյլի ցօղունային բջիջներու կեդրոնէն ներս եւ այցելու գիտաշխատող՝ Քեմպրիճի համալսարանին եւ Յորդանանի Ցօղունային բջիջներու բուժման կեդրոնէն ներս:

* Մեծն Բրիտանիոյ մէջ հիմնադրուած «Իսլամական գիտական ամսագիրը» բարձր գնահատած է Ռանա Տաժանին իբրեւ իսլամական աշխարհի ամէնէն ազդեցիկ կին գիտնականներէն մէկը եւ «100 ամէնէն ազդեցիկ արաբ կիներու» շարքին դասուած է 13-րդը «CEO Middle East Magazine» ամսագիրին մէջ:

## Հրապարակումներ Եւ Ելոյթներ
Ռանա Տաժանի ՄԱԿ-ի յորդանանեան գրասենեակի կանանց խորհրդատուական խորհուրդի անդամ է: Հրապարակուած է քանի մը գիտական եւ բնութեան հետ առնչուող ամսագիրերու մէջ: Ելոյթներով հանդէս եկած է Քեմպրիճի համալսարանի Տեմպլեթօն-Քեմպրիճի լրագրութեան ընկերակցութեան կոչումին, Մասաչուսեթսի արուեստագիտական ուսումնարանէն ներս, ՄաքԿիլ համալսարանին մէջ եւ Բրիտանական խորհուրդի «Հաւատա՛ երկխօսութեան» խորհրդաժողովին:

## «Կը Սիրենք Ընթերցել»
Ուսումը աւարտելէ եւ Յորդանան վերադառնալէ ետք, Տաճանի կ'անդրադառնայ, որ Յորդանան հանրային գրադարաններ չունի, ի տարբերութիւն ԱՄՆ-ի 9000 գրադարաններուն՝ գրեթէ բոլոր թաղամասերուն մէջ: Հետազօտութիւններէ ետք, ան կը նկատէ, որ այն երեխաները, որոնք հաճոյքով կը կարդան, կը մեծնան լեզուական հմտութիւններով եւ անոնց իմացական կարողութիւնները աւելի զարգացած կ'ըլլան: Առ այդ, ան կը ձեռնարկէ մշակելու նոր ծրագիր մը, որ մանուկներու մօտ ընթերցանութեան սէր կը յառաջացնէ: Ան իր առաջին ընթերցումը կը սկսի մզկիթներու մէջ, զորս կարելի է գտնել Յորդանանի գրեթէ բոլոր թաղամասերուն մէջ եւ ուր կարելի է ամէն մարդ ներս մտնել: Քանի որ բարձրաձայն ընթերցանութիւնը աւելի մեծ ժողովրդականութիւն կը վայելէր, ուստի ան կը սկսի կիներու սորվեցնել պատմութիւն պատմելու հմտութիւններ:

Իր հիմնադրումէն ի վեր (2010), «Կը սիրենք ընթերցել» (We Love Reading)ը ուսուցանած է աւելի քան 7000 կնոջ՝ բարձրաձայն կարդալու համար եւ հիմնած է շուրջ 1500 գրադարան՝ Յորդանանի տարբեր շրջաններու մէջ, հասնելով աւելի քան 55 տարբեր երկիր եւ զանազան գաղթավայրեր:

«Կը սիրենք ընթերցել»ին շնորհիւ, Տաժանին արժանացած է բազմաթիւ մրցանակներու, ներառեալ՝ 

* Քոնկրեսի Գրադարանի գրագիտութեան մրցանակի լաւագոյն փորձին, 
* Stars Impact մրցանակին, 
* Synergos Arab World Social Innovator մրցանակին,
* WISE մրցանակին,
* ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի գրագիտութեան միջազգային մրցանակին, 
* IDEO.org-ի կողմէ ճանաչման:

## Ծանօթագրութիւններ
Ռանի Լի

**Ռանի Լի** (ֆր.՝ Ranee Lee, 26 Հոկտեմբեր 1942, Պրուքլին, Նիւ Եորք, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), քանատացի ճազ վոքալիստ եւ երաժիշտ, ով կը բնակի Մոնրէալ, Քէպէք: Ան նաեւ դերասան է, հեղինակ, մանկավարժ եւ հեռուստահաղորդավար:

## Կենսագրութիւն
Ռանի Լի ծնած է 1942-ին, Պրուքլինի մէջ։ 1970-ին տեղափոխուած է Մոնրէալ: 1970-ականներուն իբրեւ ճազ թմբկահար եւ թենոր սաքսոֆոնիստ շրջագայած է Հիւսիսային Ամերիկայի մէջ։ Յետագային կատարած է Պիլի Հոլիտէյի եւ Lady Day-ի երգերը եւ արժանացած՝ Տորա Մաւոր Մուրի մրցանակին: Հետագային ձայնագրուած է որպէս վոքալիստ՝ 1984-ին թողարկելով իր առաջին «Live At The Bijou» ալպոմը:

Գրած եւ նկարահանուած է Dark Divas, The Musical երաժշտական ժապաւէնին մէջ, որ յարգանքի տուրք է 20-րդ դարու եօթը ամենահեղինակաւոր կին ճազային երգիչներու կեանքին եւ գործունէութեան (Ժոզեֆինա Պէյքէր, Պիլի Հոլիտէյ, Փերլ Պէյլի, Լենա Հորն, Տինա Վաշինկթօն, Էլլա Ֆիցճերալտ, Սառա Վոան):

Ռանի Լիի երգը ներառուած է «Սեւ հոգի» (2002 թ.) շարժուն գծանկարային կարճ ժապաւէնին մէջ:

Ռանի Լի նաեւ մանկական գիրքի հեղինակ է («Nana, What Do You Say?»): Իբրեւ մանկավարժ երկար տարիներ կապուած եղած է Քէպէքի Լաւալ եւ Մաքկիլ համալսարաններու Շուլիչ երաժշտական դպրոցին հետ: Հիւրընկալած է «The Performers» հեռուստատեսային շարքին կողմէ։

## Պարգեւներ, մրցանակներ
1988-ին իր երաժշտական եւ դերասանական գործունէութեան համար արժանացած է Մարթին Լիւթեր Քինկ կրտսերի մրցանակին: 2006-ին դարձած է Քանատայի շքանշանակիր: 2004 եւ 2008 թուականներուն արժանացած է Ճազի Մանկավարժներու Միջազգային Ընկերակցութեան մրցանակին: 2010-ին Ranee Lee - Lives Upstairs ալպոմի համար ստացած է Ճունօ մրցանակը:

## Սկաւառակագրութիւն
* *Live at the Bijou* (1984)
* *Deep Song* (1989)
* *The Musicals: Jazz on Broadway* (1992)
* *I Thought About You* (1994)
* *You Must Believe in Swing* (1996)
* *Seasons of Love* (1997)
* *Dark Divas* (2000)
* *Maple Groove* (2004)
* *Just You, Just Me* (2005)
* *Ranee Lee - Lives Upstairs* (2009)

### Աւանդ
* *Stormy Weather: The Music of Harold Arlen* (2003) - "The Man That Got Away", "Stormy Weather"

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
*Justin Time (label): Ranee Lee.
Ռայթ 1747

**(1747) Ռայթ** (Wright), էսդըրոիտ Մարսի ուղեծիրը հատող էսդըրոիտներու խումբին մէջ։ Յայտնաբերուած է 1947 թուականի Յուլիս 14-ին Քառլ Վիրտանէնի կողմէ, Մաունթ Հէմիլտընի մէջ։

Միջին հեռաւորութիւնը Արեգակին կը կազմէ 1,709049 ա. մ., առաւելագոյնը կը մօտենայ 1,5203 ա. մ. հեռաւորութեան վրայ և կը հեռանայ 1,8978 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մէկ ամբողջական պտոյտ կը կատարէ 816,07 երկրային օրուան ընթացքին, իր ուղեծիրով շարժելով միջինին մէջ 0,441136 աստիճան/օր արագութեամբ։ Էսդըրոիտի ուղեծիրի հարթութիւնը եւ խաւարածիրի հարթութիւնը իրար հետ կը կազմեն 21,42° անկիւն։

Ըստ Տոլենի սփեքդրալ դասակարգման կը պատկանի A դասին։

## Տե՛ս նաեւ
* Էսդըրոիտներու ցանկ 
* Էսդըրոիտներու սպեկտրալ դասեր 
* Էսդըրոիտներու ընտանիքներ 
* Էսդըրոիտներու խումբեր

## Ծաօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
*  
*(1747) Ռայթ էսդըրոիտը Փոքր մոլորակներու կեդրոնի կայքին մէջ (ուղեծրի տուեալները և դիտարկումները)։ 

Ռայթ
Ռայթ
Ռայթ
Ռայթ
Ռայթ
Ռանտա Այուպի

**Ռանտա Ս. Այուպի** (Randa S. Ayoubi, 1962), Յորդանանի Ամման քաղաքը գտնուող միջազգային շարժուն գծանկարի եւ թուային մետիա արտադրութեան «Ռուպիկոն Կրուփ հոլտինկի» հիմնադիր եւ գլխաւոր գործադիր տնօրէն: Ճանչցուած է Կլոպալ TV- ի ամենաազդեցիկ կիներէն մէկը եւ տնտեսական աշխարհին մէջ նշանաւոր արաբ կին:

## Կենսագրութիւն
Այուպի ծնած է Երուսաղէմ, մեծցած է Ամման: Հարուըրտի տնտեսական դպրոցէն ստացած է համակարգչային գիտութիւններու BA եւ տնտեսական վարչարարութեան մագիստրոսի աստիճան: Այուպիի ոգեշնչումը կու գայ կրթութեան հետ արուեստագիտութեան միաձուլման ցանկութենէն: Ան խօսած է արաբական լրատուամիջոցները աւելի լայն լսարանի ներկայացնելը իբրեւ «Արաբական վերածնունդի» մաս, նշելով.

## Գործունէութիւն
1994-ին Այուպի հիմնադրած է Ռուպիկոն ընկերութիւնը, որ 2004-ին դարձած է «Ռուպիկոն Կրուփ հոլտինկ»: Սկիզբը ան պայքարած է ներդրողներէն ֆինանսաւորում ստանալու համար, այնուհետեւ սկսած է իր ընկերութիւնը` դրամատնային ոլորտի մասնագէտներուն ուսուցանելով բազմաբնոյթ մետիա հմտութիւններ: Տասը տարիներու ընթացքին դրամական միջոցներ հաւաքելէ ետք Այուպին զբաղուած է շարժուն գծանկարներու արտադրութեամբ եւ խաղային ուսուցմամբ: Ռուպիկոն ներկայիս նշանաւորի է Ben & Izzy եւ Postman Pat Movie շարժուն գծանկարներու շարքերով:

Այուպի Յորդանանի Կիներու միջազգային ֆորումի (IWF) բաժանմունքին հիմնադիր անդամ է եւ ընդգրկուած է Թագաւորական Ակադեմիայի հոգաբարձուներու խորհուրդին եւ Թագուհի Ռանիայի Կրթութեան եւ Զարգացման Հիմնադրամին կազմին մէջ։ Եղած է նաեւ Յորդանանի կրթութեան բարեփոխման թագաւորական յանձնաժողովի եւ Ամմանի մէջ գտնուող մանկական թանգարանի հոգաբարձուներու խորհուրդի անդամ:

Այուպի զբաղեցուցած է Աքապայի Կարմիր ծովի շարժանկարային արուեստի ուսումնարանի նախագահին պաշտօնը եւ օգնած է Յորդանանի մէջ հիմնադրել տեղեկատուական արուեստագիտութեան դաշնութիւն:

## Մրցանակներ
*YEA «Տարուան գործարար» մրցանակ, 2000 թ.
* Արաբական տնտեսական տարածաշրջանային ձեռնարկատիրութեան մրցանակ, 2004 թ.
* Տարուան գործարար կին Միջին Արեւելքի մէջ գլխաւոր գործադիր տնօրէն անուանակարգին մէջ, 2010 թ.
* Ըրնեստ Եւ Եանկ «Տարուան գործարար» մրցանակ, 2011 թ.

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Ռանտա Այուպիի կենսագրութիւնը «Ռուպիկոն Կրուփ հոլտինկի» պաշտօնական կայքին մէջ 
Ստորոգութիւն:1962 ծնունդներ
Թորոս Ռասթկելենեան

մինի
**Թորոս Ռասթկելենեան, Թորոս - Թորոս Ռասթ - Կլան**, () սփիւռքահայ քանդակագործ, Ֆրանսայի Տրոմ նահանգի կամ գաւառի գրականութեան, գիտութեան եւ արուեստներու ակադեմիայի անդամ (2003)։

## Կենսագրութիւն
Թորոս Ռասթկելենեանն արմատներով Արեւմտեան Հայաստանի Ուրֆա քաղաքէն է, ծնած է Հալէպ՝ 1934 թուականին։ Հօրմէ ժառանգած է պղնձագործի աւանդական արհեստը, զբաղուած է դրուագագործութեամբ եւ արձանագործութեամբ։

1966 թուականին «Ազատագրուած արաբ կինը» միջազգային մրցոյթին Թորոսի եօթ մեթրանոց  «Ազատութեան ջահ» արձանը շահած է առաջին մրցանակը եւ տեղադրուած՝ Հալէպի մուտքին سوق الانتاج في حلب հրապարակը։ 

1967 թուականէն կը բնակի Տրոմ նահանգի Ռոման քաղաքին մէջ։ 1968 թուականէն կը ցուցադրուի Ֆրանսայի եւ եւրոպական այլ երկիրներու պատկերասրահնեու եւ ցուցահանդէներու մէջ։

Հանրածանօթ քանդակագործ Թորոս Ռասթկելենեան մահացած է Չորեքշաբթի, Յուլիս 29-ին Ռոմանի մէջ, 85 տարեկանին։ 

## Ստեղծագործութիւններ
Քանդակագործ  Թորոս Ռասթկելենեանի  պրոնզէ եւ պղինձէ կոթողային 15 քանդակներ տեղադրուած են Ֆրանսայի տարբեր քաղաքներու մէջ (Հայոց ցեղասպանութիւնը դատապարտող՝ Մարսելի, Էքս Ան Փրովանսի, Վալանսի եւ Սենտ Էտիենի կոթողները եւ այլն), որոնք կ'առանձնանան մետաղամշակման նրբութեամբ եւ խիստ ընդհանրացուած ծաւալաձեւերով («Սրնգահարը», պրոնզ, 1978, տեղադրուած է Ռոմանի փոքրիկ հրապարակը, «Ընտանիք», պրոնզ, 1999, «Սիրեն», համաձուլուածք, 2001 եւ այլն)։

Կերտած է նաեւ դիմաքանդակներ՝ «Սայաթ-Նովա», «Ստեփան Շահումեան», «Գալուստ Կիւլպէնկեան» եւ այլն։

2009 թուականի Հոկտեմբեր 16-ին Թորոսի կերտած Սայաթ-Նովայի պրոնզաձոյլ կիսանդրին տեղադրուած է Երեւանի Սայաթ-Նովայի պողոտայի եւ Խանճեան փողոցի խաչմերուկին։

Երեւանի Կոմիտասի թանգարան-հիմնարկին Հայաստանի Անկախութեան 24-րդ տարեդարձի խորհրդանշական օրը ֆրանսացի բարեկամներու ներկայութեամբ տեղի ունեցաւ գեղեցիկ միջոցառում: Ֆրանսահայ քանդակագործ  Թորոս Ռասթկելէնեանը (Ռասթ-Կլան) 3 Հոկտեմբեր 2015-ին, թանգարանին նուիրաբերեց Կոմիտաս վարդապետի քանդակը:

## Մրցանակներ
* ՀՀ նախագահի հրամանագրով պարգեւատրուած է «Մովսէս Խորենացի» շքանշանով։
*  Ֆրանսայի Պատուոյ լեգէոնի ասպետի I եւ II աստիճաններու շքանշանակիր է (1984, 2000)։

### Յուշարձաններ եւ արձաններ Սուրիոյ մէջ
*1962 - Church cross, St. Kevork
*1965 - Bird fountain, Aleppo
*1966 - The Emancipation of Arab Women
*2009 - La Colombe (bronze), presidential palace of the Syrian Arab Republic, Damascus

### Յուշարձաններ ԱՄՆ-ի մէջ
*1999: Reclining woman, New York, Lorber collection
*1999 The Thinker, New York, Lorber Collection

### Քանդակներ թանգարաններու մէջ
*Lisbon Gulbenkian Foundation, Portugal
*Bust of Komitas at the Komitas Museum Yerevan, Armenia

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
*Exhibition | "Peace: Toros integral work" Exhibition of 26 sculptures of the Franco-Syrian artist of Armenian origin Toros Rasguélénian.
*Exhibition | "Peace: Toros integral work"
*Sculptures by Franco-Syrian artist of Armenian origin Toros Rasguélénian are now displayed at UNESCO's Paris headquarters in a rare exhibition titled "Peace: Toros integral work".
*FRANCE-ARMENIA  Syrian born French sculptor Toros Rast Klan (The Armenian Eagle)
*Թորոս Ռասթկելենեանի կայքէջը 

Ստորոգութիւն:Հայեր
Ռատիօ ԵԱՆ

**Ռատիօ Եան** (անգլերէն Radio Yan) հայատրոփ համացանցային ձայնասփիւռի կայան ՝ հայկական, աշուղական, սիրային, ազգագրական, գաւառական, եւ յատկապէս, ազգային յեղափոխական տարրերով։

Ռատիօ Եանը սկսած է սփռուիլ համացանցի վրայ Փետրուար 2011-էն ի վեր, եւ նախաձեռնութիւնն է խումբ մը երիտասարդներու, որոնք մտահոգ են հայկական երգերու եւ մշակոյթի աղաւաղման ընթացքէն եւ իրենց այս քայլով կը փորձեն տարածել իսկական հայկական երաժշտութիւն եւ ազգային յեղափոխական մթնոլորտ։

Ռատիոն մինչ օրս նշանակալի ժողովրդականութիւն ապահոված է իր աշխատանքին եւ յատկապէս բարեգործական նախաձեռնութիւններուն շնորհիւ, որոնց կրնաք ծանօթանալ Ռատիոյի համացանցային կայքի միջոցավ՝ Ռատիօ Եան։ Ռատիոն իր համացանցի էջին վրայ ունի նաեւ արխիւի բաժին ուր կը գտնէք երգարան, կը տեղադրուին ազգային հետաքրքրական քարոզչական եւ պատմական նիւթեր, ու ինչպէս նաեւ յայտնի դէմքերու մասին տեղեկութիւն եւ կենսագրութիւն։

## Արտաքին յղումներ
*Ռատիօ Եան

Ստորոգութիւն:Հայկական ռատիոկայաններ
Ռաւեննա

**Ռավեննա** ( , , ), քաղաք իտալական Էմիլիա-Ռոմանiա նահանգին մէջ։ Կը գտնուի Ադրիատիկ ծովէն 10 քմ հեռաւորութեան վրայ։ 402 թուականէն յետոյ եղած է Արեւմտեան Հռոմէական կայսրութեան, օստգոթերու թագաւորութեան, Հռավեննայի էկզարխատի եւ լանգոբարդներու թագաւորութեան մայրաքաղաքը։

## Բնակչութիւն

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Իտալիա
Ստորոգութիւն:Իտալիոյ քաղաքներ
Ստորոգութիւն:Բիւզանդիոյ քաղաքներ
Ճոշ Ռատնոր

**Ճոշուա "Ճոշ" Թոմաս Ռատնոր** (), ամերիկացի ֆիլմերու, թատրոնի եւ հեռուստաշարերու դերասան։ Մեծապէս ճանչցուած է իր լաւագոյն դերով «How I Met Your Mother» հեռուստաշարին մէջ, որպէս գլխաւոր հերոս՝ Թետ Մոզպիի կերպարը կատարելուն համար։

Ան նաեւ ֆիլմերու գրող եւ արտադրող է ու անոր 2010-ի առաջին հրապարակած ծիծաղի ֆիլմը (*Happythankyoumoreplease*) շահած է *Sundance Film Festival Audience* մրցանակը եւ պաշտօնակարգուած է *Grand Jury* մրցանակին: Անոր երկրորդ արտադրած ֆիլմը՝ *Liberal Arts*-ը հրապարակուեցաւ 2012 թուականին եւ անոր բացումը տեղի ունեցաւ 2012 թուականին, Sundance Film Festival-ին ընթացքին: 2014 թուականին ան թատերախաղի մը մասնակցեցաւ (*Disgraced*), կատարելով Իսաաքի կերպարը ու թատրոնը պաշտօնակարգուեցաւ բազմաթիւ մրցանակներու: Յունուար 2016 թուականին Ճոշ ունեցաւ իր գլխաւոր դերերէն մէկը, որն է Ժետետիա Ֆոսթըր:

## Կենսագրութիւն
Ճոշ ծնած է Քոլոմպուս, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ։ Զաւակն է Ալան եւ Քարոլ Ռանտորներուն: Ան ունի երկու քոյրեր՝ Մելանի եւ Ճոաննա Ռանտոր: Ճոշ եւ իր քոյրերը մեծցած են որպէս Հրեայ: Ռանտոր իր դպրոցին մէջ մասնակցած է բազմաթիւ թատրոններու եւ ներկայացումներու ու այս պատճառով դպրոցը իրեն մրցանակ մը պարգեւեց: Ան սկսաւ յաճախել դերասանական մասնագիտութեան դպրոցը ու զայն աւարտեց 1996 թուականին:

## Գործընթաց
մինի|''How I Met Your Mother'' հեռուստաշարին գլխաւոր կազմը
2004 թուականին Ռանտոր գլխաւոր դեր մը ունեցաւ *The Paris Letter*-ին մէջ իր ապագայ ընկերակիցին հետ՝ Նէյլ Փաթրիք Հարիսին: 

2005 թուականէն մինչեւ 2014 թուական, Ճոշ գլխաւոր հերոսի դերը կատարեց *How I Met Your Mother* հեռուստաշարին մէջ, որ իր ամէնէն կարեւոր դերն էր ամբողջ գործընթացի կեանքին: 

Յուլիս 2008 թուականին ան *Finks* թատրոնին մէջ իր մասնկացութիւնը բերաւ Ճենիֆըր Ուեսթֆելտին հետ:

## Դերեր
### Ֆիլմեր

### Հեռուստաշարեր

### Թատերախաղեր

## Մրցանակներ

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Կենսագրությունը CBS-ի «Ինչպես ծանոթացա մորդ հետ» սերիալի կայքում

Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասաններ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի արտադրողներր
Ստորոգութիւն:29 Յուլիսի ծնունդներ
Ռաքքա Նահանգ

**Ռաքքա** () նահանգը կը գտնուի Սուրիոյ հիւսիս-կեդրոնը, Եփրատ գետին հիւսիսի ափին, 200 ք.մ. Հալէպի արեւելքէն։ Ռաքքայի տնտեսութիւնը հիմնուած է ցանքի եւ քարիւղի վրայ։ Ռաքքա քաղաքը շատ կարեւոր է Իրաքի եւ Լեւանտի Իսլամական Պետութեան համար եւ կը համարուի իրենց մայրաքաղաքը։ Ռաքքայի մէջ կայ փոքր պատմական թանգարան, կը կոչուի Ռաքքայի թանգարան, ամենայայտնի շուկան կը կոչուի Շաուիներու շուկայ։

## Անուն եւ ծագում
Ռաքքայի ծագումը կ'ենթադրուի 242 կամ 244 ք.ա.: Սկիզբը կոչուած էր Քալինիոքս, Բիւզանդական կայսրութեան ժամանակ զինուորական եւ վաճառականական կեդրոն էր։ 639 թ. իսլամական զօրքերը գրաւեցին եւ կոչուեցաւ Ռաքքա։

## Ռաքքա նահանգի քաղաքներ
* Ռաքքա
* Սաուրա
* Թէլ Ապյատ
* Մաըտն
* Էլ-Իսա

## Ռաքքայի պալատներ
3 ք.մ. անդին Ռաքքայէն եւ Պապ Պաղտատի հիւսիսային կողմը գտնուեցան 3 պալատներու հէտքեր, որոնցմէ մէկը (Մոգըդասէմ պալատ)՝ մեծ պալատ է, տարածքը 168 մ., հասակը՝ 74 մ., լայնքը՝ մայր մուտքը պալատին հիւսուսային կողմը կ'իյնայ եւ կը կազմուի 3 աշտարակներէ։

## Պատմական թանգարան
1981 թ. բացուեցաւ Ռաքքայի ժողովրդաին թանգարանը Հին Սարայի մէջ, շէնքը կը բաղկանայ 2 յարկերէ, մայր մուտքին կը գտուի սիրուն խճանկար XV դարէն։

## Հարգալէ պալատ
Հարգալէ պալատ կամ Հարգալէ պալատներ։ Կը գտնուի Ռաքքայէն 6 քմ. անդին, Եփրատ գետին վրայ. պալատը շինուած է իբր յիշատակ արաբներուն մեծ յաղթութեան հռոմէացիներուն, որոնք Հարգալէ քաղաքը ազատագրեցին։ Հարուն Ալ-Րաշիտը շինած էր պալատը։

## Արտաքին յղումներ

* eraqqa The First Complete website for Raqqa news and services

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Սուրիա
Ռաֆայէլլօ (քաղցրաւենիք)

**Ռաֆայէլլo** (), իտալական Ֆեռերօ Սփա (Ferrero Spa) ընկերութեան կողմէ արտադրուող քաղցրաւենիք մը։ Առաջին անգամ ներկայացուած է 1990-ին։

Շաքարանուշը բաղկացած է գնդաձեւ բլիթէ մը, որ լեցուած է սպիտակ կաթնային սերով եւ նուշով:
մինի|աջից
Որոշ նմանութիւն ունի նոյն ընկերութեան կողմէ արտադրուող Ֆեռերօ Ռոշէ (Fererro Rocher) տուրմէ քաղցրաւենիքին հետ: Հնդկընկոյզը կը գործածուի Խաղաղական Ովկիանոսէն արտադրուածը, իսկ սպիտակ նուշը՝ Քալիֆորնիայէն արտադրուածը:
Ռաֆայէլլոյին ամէնէն մեծ շուկան կը համարուի Ռուսիան:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Ուտեստներ
Ռաֆֆի Սվաճեան

**Ռաֆֆի Սվաճեան**, Վերոյիշեալ երիտասարդ ու տաղանդաւոր խմբավարին մասին «Այգ»ի մէջ կը կարդանք.

«Լիբանանի մէջ իր ասպարէզին սկիզբը կատարեց 1957 թուականին։ Մինչեւ 1961 պատրաստեց երգչախումբեր, ի յայտ բերելով խմբավարի անվիճելի շնորհք։ Պուրճ Համուտի հայահոծ կեդրոնին մէջ ունեցաւ «Շահմուրատեան» երգչախումբը որուն մասին մամուլը արտայայտուեցաւ գնահատական ու խրախուսիչ ասղերով։ Այդ թուականէն ետք Ռաֆֆի Սվաճեան կը բաժնուէր իր ծննդավայր Պէյրութէն, երթալու համար Եւրոպա: Առաջին հանգրուանը եղաւ Մարսէյլը։ Ապա անցաւ Միացեալ Նահանգնր, ուրկէ ան Պէյրութ այցելեց»:

Միացեալ Նահանգներու մէջ իր ունեցած գործունէութեան մասին խօսելով, Սվաճեան Կ'ըսէ.

«1968-ին հրաւիրուեցայ ղեկավարելու Պոսթրնի Հ.Բ.Ը.Մ.ի «Քնար» երգչախումբը: Տուինք մէկ համերգ: 1968-ին հրաւիրուեցայ ստանձնելու տնօրէնութիւնը Պոսթընի Սբ. Յակոբ Մշակութային կեդրոնին: Հոն կազմեցի Սայեաթ-Նովա երգչախումբը: Այս խումբով եւս տուինք մէկ համերգ: 1969-ին հրաւէր ստացայ Նիւ Եորքի Հայ Մշակութային Միւթեան կողմէ պատրաստելու համար Կոմիտասի ծննդեան 100-ամեակին նուիրուած հանդիսութեան համերգի բաժինը: 1969-ի Յունիսին տուինք մեր տարեկան համերգը որ անցաւ շատ յաջող»:

Լիբանանէն մեկնելէ ետք իր ունեցած գործունէութեան մասին խօսելով խմբավարը կ'ըսէ.

«Պէյրութէն մեկնեցայ Մարսիլիա երաժշտական ուսումս շարունակելու: Բախտաւորութիւնը ունեցայ Մարսիլիոյ մէջ հանդիպելու Կոմիտասի 5 աշակերտներէն մէկուն՝ Վարդան Սարգիսեանի, որ տարիներէ ի վեր ղեկավարած է ծանօթ «Արմենիա» երգչախումբը որ ինք հիմնած է: Իր փափաքին ընդառաջելով ստանձնեցի ղեկավարութիւնը «Արմենիա»յի: Համերգաշար մը տուինք Ֆրանսայի հայաշատ քաղաքներուն մէջ.- Մարսիլիա, Վալանս, Վիէն եւ Լիոն»:

Խմբավար Ռաֆֆի Սվաճեան ունի բազմաթիւ յօրինումներ, որոնք կը ծրագրէ դնել իր ապագայ երգացանկերուն վրայ։

Ինչ կը վերաբերի հայրենիք այցելելու իր ծրագրին մասին, ան կ'ըսէ.

«Տակաւին հայրենիք չեմ այցելած: Սակայն իմ մեծ ցանկութիւններէն մէկն ալ այդ է, տեսնել հայրենիքս եւ ղեկավարել անոր բեմին վրայ, մասնաւորաբար իմ սիրելի ուսուցիչին՝ Բարսեղ Կանանչեանի ստէղծագործութիւնները»:
Ռափայէլ (անձնանուն)

**Ռափայէլ**, հայկական արական տարածուած անուն է։ Ունի աստուածաշնչային ծագում՝ եբրայերէն (} բառէն, որ կը նշանակէ՝ «բժշկութիւն Աստուծոյ»։ Հայերէնին անցած է յունարէնի միջոցաւ (}:

Կը գործածուէ նաեւ **Ռաֆայէլ** ձեւով:
* Լատինագիր ձեւը՝ 
* Անունէ ստեղծուած մականուն՝ **Ռափայէլեան**

## Անունը Կրողներ
* Ռափայէլ՝
** Ռափայէլ Չմշկեան (ծն.1929 Թիփղիս) վրաստանցի հայազգի ծանրորդ
** Ռափայէլ Պատկանեան (1830-92 ՆՆ) հայ գրող
* Ռաֆայէլ
** Ռաֆայէլ  1483-1520) Վերածննդի դարու իտալացի կերպարավորող
** Ռաֆայէլ Աթայեան (1907 ՆՋ-90 Երեւան) արձակագիր, գրականագէտ
** Ռաֆայէլ Իշխանեան (1922-95 Երեւան) լեզուաբան, գրականագէտ
** Ռաֆայէլ Իսրայէլեան (1908 Թիփղիս-73 Երեւան) հայ ճարտարապետ
** Ռաֆայէլ Լեմքին (1900-59 ՆԵ) հրեայ ծագումով լեհ իրաւաբան
** Ռաֆայէլ Թրեանց (1799-1858) կրթական գործիչ
* Ռափաէլ
** Ռափաէլ Էրիսթաւի (1824-1901) վրացի բանաստեղծ, թարգմանիչ

## Այլ Լեզուներով
* անգլերէն, գերմաներէն Raphael
*  Րաֆա'իլ
* չեխերէն, ֆիններէն, նորվեկերէն, փորթուկալերէն, ռումաներէն, սլովէներեն, սպաներէն Rafael
*  Րաֆա'էլ
* 
* 
*  Րաֆաէրու
*  Րաֆաիլ
* հնդկերէն}} रफएल Րափա'էլա
*  Րաֆաիլ
*  Րաֆաէլ
*  Րաֆաիլոյ
*  Լափաէլ
* 

## Ծանօթագրութիւններ
Ռաֆֆի Քեպապճեան

**Քեպաճեան Ռաֆֆի** (Ծն. 1945) Ծնած է Իսթանպուլ։ Ցաճախած է Պէզազեան վարժարան եւ Գերմանական լիսէ։ Վկաւուած է Գերմանիոյ Կէօթինկըն համալսարանի քիմիագիտութեան բաժինէն։

Աշխատակցած է իսթանպուլահայ, սփիւռքահայ եւ հայրենի մամուլին։ խսմբագրած է Գերման եւ Հայ Ընկերակցութեան Armenich-Deutsche Korrespondenz հանդէսը։ Գերմաներէնի թարգմանած է բազմաթիւ հայ գրողներու գործերը, որոնցմէ կարեւոր մաս մը սփոուած է ձայնասփիւրային հաղորդումներով։ Ունի նաեւ գերմաներէնէ հայերէն թարգմանութիւններ, որոնք ընդհանրապէս լոյս տեսած են Բագին գրական հանդէսին մէշ։ Անդամ է Հայաստանի գրողներու միութեան։ Հաստատուած է Հանովըր։

## ՀՐԱՏԱՐԱԿՈԻԱԾ ԳՈՐԾԵՐ
### Արձակ էջեր
*Խորտակուած Քառեակը (պատմուածքներ) - Իսթանպուլ, 1983։
*Առիւծները (պատմուածքներ) - Իսթանպուլ, 1983։
*«Սփիւռքահայ Գրականութիւն ՝89, - Երեւան, 1989։
*Դիմակներ (պատմուածքներ) - Հանօվր, 1994։

### Թարգմանական աշխատանք
*Պարոյր Սեւակի ԽԽ1ւ6ժ (գերմաներէնի թարգմանութիւն) -  Միւնիխ, 1983։
*Զարեհ խրախունիի Macht Licht & FR (գերմաներէնի թարգմանութիւն) - Պերլին, 1990։

### Օտար լեզուներով
*Konus Halil Bey Konus(թրքերէն, պատմուածքներ) - Իսթանպուլ, 2000 

։

## Ծանօթագրութիւններ
Ռեզա Զարրապ

**Ռեզա Զարրապ** (, , ; ծնած 12 Սեպտեմբեր 1983 Թաւրիզին մէջ, Իրան), թուրքիացի գործարար: Ունի քառակի՝ Իրանի, Ազրպէյճանի, Թուրքիայի, Մասետոնիոյ քաղաքացիութիւն:
## Կենսագրութիւն
Զարրապ ծնած է Թաւրիզ իրանեան ազրէյճանցիներեւ ընտանիքին մէջ եւ հասակ առած է Ազրպէյճանի եւ Թուրքիոյ մէջ։ Ապա Իսթանպուլին մէջ բնակուելով ստացած է Ազրպէյճանի եւ Թուրքիոյ երկքաղաքացիութիւն: 
2008-ին Ռեզա Զարրապը ամուսնացած է թրքուհի պոպ աստղ Էպրու Կիւնտեշին հետ  եւ ունեցած է զաւակ մը 2011-ին:

## Գործունէութիւն
Անոր հայրը, Հոսէյն Զարրապ, սերտ կապեր ունեցած է Մահմուտ Ահմատինեժատին հետ, Իրանի նախագահը եղած է 2005-էն մինչեւ 2013-ը: ՄՆ ֆինանսներու գերատեսչութիւնը Հոսեյն Զարրապը մեղադրած է ԱՄՆ պատժամիջոցները խախտելով $9.1 միլիոնի վնաս պատճառելու մէջ: Ան իր գործարարութիւնն սկսած է Թուրքիոյ մէջ իր ընկերութիւնով, որուն անունն էր Royal Maritime A.S. եւ որ հիմնած էր իր եղբայր Մոհամետ Զարրաֆին հետ 2010-ին:
Զարրապի վարորդը Թուրքիոյ մաքսային անվտանգութեան գործակալութեան կողմէ 2011-ին ձերբակալուած է Թուրքիայէն դէպի Ռուսիա ճամբորդելիս $150 միլիոն կանխիկ ճամպրուկի մէջ տեղափոխելու համար, սակայն, ետոյ ան ազատ արձակուած է Թուրքիոյ պաշտօնեաներուն կողմէ: Հափանին տարածած էր փողերու ճամպրուկներով իր նկարները Ֆէյսպուքին մէջ:
Ազգային անվտանգութեան գործակալութիւնը յետագային 2013 Ապրիլին կը պնդեր վարչապետ Էրտողանի աշխատակազմի անդամներու հետ Զարրապի կաշառային կապերու մասին: Զարրապը Յունիս 1 2007-ին շնորհուած է Թուրքիոյ «բացառիկ» քաղաքացիութիւն Թուրքիոյ Նախարարներու խորհուրդի որոշումով: Մեղադրական եզրակացութեան մէջ ան կը մեղադրուի Թուրքիոյ քաղաքացիութիւն ստանալու համար $1.5 միլիոն կաշառք տալու:

## Ձերբակալութիւն
19 Մարտ 2016-ին ան ձերբակալուած է Միացեալ նահանգներուն մէջ միջազգային քրէական կազմակերպութեան անդամ ըլլալու մեղադրանքով: Ան մեղադրուած է Իրանի յանդէպ ՄՆ պատժամիջոցները շրջանցելու մէջ եւ փողերու լուացման մէջ անօրինական քրէական արարքներու օգնելով Իրանը խոսափելու պատժամիջոցներէ ներգրաւելով այն ժամանակուայ Թուրքիոյ վարչապետ, ներկայիս նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի աշխատակազմի նախարարները:

## Տե՛ս նաեւ՝
* Պապաք Զանճանի

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1983 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:12 Սեպտեմբերի ծնունդներ
Ռեյքիավիք

**Ռեյքյավիք** (, բառացի՝ «ծխացող ծովախորշ»), Իսլանտայի մայրաքաղաքը, երկրի տնտեսական եւ մշակութային հիմնական կեդրոնը։ Աշխարհի ամէնահիւսիսային մայրաքաղաքը։ Բնակչութեան թիւն է 118 861 մարդ (2008 թ.)։

## Պատմութիւն
Քաղաքը յառաջացած է 874 թուականին Իսլանտայի մէջ նորվեգեան առաջին վերաբնակիչներու հաստատուելէն յետոյ։ Մինչեւ XVII դարը Ռեյքյավիքի շրջանը եղած է ագարակ, XVII-XVIII-րդ դդ․՝ աւան։ 1786 թ. (կը համարուի քաղաքի հիմնադրման թուականը) Ռեյքյավիքին տրուած է քաղաքի իրաւունք։

Մինչեւ X դարու սկիզբը Ռեյքյավիքը աճած է դանդաղ։ 1845 թ. անիկա Իսլանտայի ալտինգի (խորհրդարան), 1904 թ. ինքնավար Իսլանտայի կառավարութեան նստավայրն է։ 1920 թ. պաշտօնապէս հաստատուած է Իսլանտայի թագաւորութեան, 1944 թ.՝ Իսլանտայի Հանրապետութեան մայրաքաղաք։

## Բնակչութիւն

## Աշխարհագրութիւն եւ կլիմայ
Կը գտնուի Ատլանտեան ովկիանոսի Ֆախսաֆլոուի ծոցին մէջ, Սելտյադնարնես թերակղզիին վրայ։ Բարձրութիւնը մինչեւ 150 մ է։

Կլիման մերձարքթիքական ծովային է։

## Տնտեսութիւն
Քաղաքը ճանապարհորդային հանգոյց է, ձկնարդիւնագործութեան եւ ձկնառեւտրի կեդրոն։ Կան ձկնավերամշակման ձեռնարկութիւններ, նաւաշինութեան, նաւանորոգման, ձկնորսական ցանցերու եւ սարքաւորումներու արտադրութիւն, սնունդի, թեթեւ արդիւնաբերութիւն։

700px|մինի|կենտրոն|Քաղաքի համայնապատկերը

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Իսլանտա
Ռէյժան Ռանտօ

**Ռէյժան Բիեր Ռանտօ** (, ), ամերիկացի մասնագէտ պասքէթպոլիստ, խաղարկող։ Կը խաղայ Պասքէթպոլի Ազգային հաւաքականի (NBA) «Սաքրամենթօ Քինկզ» ակումբէն։

Ծնած է Լուիուիլի Քենթաքի նահանգը։ Աւագ դպրոցի ասպարէզին անցուցած է Արեւելեան աւագ դպրոցը եւ Օուք Հիլի ակադեմիային մէջ, որը աւարտելէ ետք կրթաթոշակային ծրագիր ստացած է Քենթաքիի համալսարանը։ Համալսարանը երկու տարի անցնելով` Ռանտօն մուտք կը գործէ NBA-ի 2006 թուականի տրէֆթին մէջ, ուր ան կ'ընտրուի «Ֆէոնիքս Սանզը» եւ տրէֆթի իրաւունքներու հիման վրայ կը փոխանցուի «Պոսթըն Սելթիքսին»։

Սելթիքսի մէջ Ռանտօն կը կատարէր օգնական պահեստայինի դեր, մինչեւ որ 2007-08 մրցաշրջանի ժամանակահատուածին կը կարողանայ իր տեղը դրօշմել ակումբի մեկնարկային հնգեակին մէջ։ Նոյն տարի Ռանտօն կը հաղթէ NBA-ի գաւաթը՝ աստղային պասքէդպոլիստներ Քեւըն Կառնէթի, Փօլ Փիրսի եւ Ռէյ Էլընի խմբակցութեամբ։

Առանձնակի յաջողութեամբ հանդէս եկած է 2009 թուականի արևելյան վեհաժողովի կիսաեզրափակիչ խաղաշարերու ժամանակ։ Ռանտօյի նշանակալի խաղային որակի շնորհիւ «Սելթիքս» կը կարողանայ մրցակցութիւնէն դուրս մղել նախորդ տարուայ վեհաժողովի ախոյեան «Օրլանտօ Մեճիքին»։ 2014 թուականին կը տեղափոխուի «Տալաս Մավըրիքս»։

Ասպարէզի ընթացքին Ռանտօն երեք անգամ կը ճանաչցուի աստղ (NBA All-Star), 1 անգամ կ'ընտրուի All-NBA եւ 4 անգամ All-Defensive խորհրդանշական հաւաքականներու անդամ։ 2009–10 մրցաշրջանի ավարտին կը գրաւէ առաջին տեղը խլումներու քանակով, իսկ 2011–12-ին՝ արդիւնաւետ փոխանցումներով։

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Պաշտոնական կայք 

Ստորոգութիւն:Ամերիկացի Պասքէդպոլիստներ
Ստորոգութիւն:22 Փետրուարի ծնունդներ
Ռէյչըլ Թէյլըր

**Ռէյչըլ Մէյ Թէյլըր** (, ծնած 11 Յուլիս, 1984, Լանսթըն, Թասմանիա, Աւստրալիա) Աւստրալացի դերասանուհի եւ գեղեցկուհի մըն է: Անոր առաջին գլխաւոր դերը եղաւ Աւստրալեան *[[headLand]]* (2005–2006) հեռուստաշարին մէջ։ Այդ դերէն ետք ան դարձաւ ամերիկեան ֆիլմի արտադրութեան, եւ սկսաւ դերեր ունենալ Հոլիուուտեան ֆիլմերու մէջ, ինչպէս *[[Man-Thing (ֆիլմ)|Man-Thing]]* (2005), *[[See No Evil (2006 ֆիլմ)|See No Evil]]* (2006), *[[Transformers (ֆիլմ)|Transformers]]* (2007), *[[Bottle Shock]]* (2008), *[[Cedar Boys]]* (2009), *Splinterheads* (2009), *[[Shutter (2008 ֆիլմ)|Shutter]]* (2008), *[[Red Dog (ֆիլմ)|Red Dog]]* (2011) եւ *[[Any Questions for Ben?]]* (2012):

Ան նաեւ ստանձնած է տարբեր դերեր հեռուստաշարներու մէջ, ինչպէս Դկ. Լիւսի Ֆիլտզի դերը *[[Grey's Anatomy]]* (2011) հեռուստաշարին մէջ, հրեշտակներէն մէկը *[[Charlie's Angels (2011 հեռուստաշար)|Charlie's Angels]]* (2011) հեռուստաշարին մէջ, գլխաւոր կերպարը ABC կայանի *[[666 Park Avenue]]* (2012–2013) հեռուստաշարին մէջ, եւ NBC կայանի ոճրագործական/զգայացունց *[[Crisis (հեռուստաշար)|Crisis]]* (2014) հեռուստաշարին մէջ։ Ան ներկայիս ստանցնած է գլխաւոր Փաթցի Ուաքըրի դերը Netflix ընկերութեան Marvel Cinematic Universe արտադրութեան *[[Jessica Jones (հեռուստաշար)|Jessica Jones]]* (2015–ներկայ) հեռուստաշարին մէջ:

## Դերեր

### Ֆիլմ

### Հեռուստաշարներ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:11 Յուլիսի ծնունդներ
Ռէյչըլ ՄքԱտամս

**Ռէյչըլ Անն ՄքԱտամս** (, ) ան Քանատացի դերասանուհի մըն է: Ռէյչըլը աւարտած է դերասանութեան մասնագիտութիւնը Եորք համալսարանին մէջ, 2001 թուականին: Մասնակցած է Քանատական հեռատեսիլի ցուցադրութիւններուն եւ ֆիլմերուն, օրինակ՝ *Perfect Pie* (2002), *My Name Is Tanino* (2002) եւ *Slings and Arrows*:

Ռէյչըլ ՄքԱտամսը առաջին անգամ հռչակաւոր կը դառնայ 2004 թուականին, իր 2 գլխաւոր դերերով՝ *Mean Girls* եւ *The Notebook* ֆիլմերուն մէջ:

## Վաղ կեանքը
Ռէյչըլ ՄքԱտամսը ծնած է Օնթարիօ, Քանատա։ Զաւակն է Սանտրա Քայ եւ Լանս Ֆրետերիք ՄքԱտամսին: Ռէյչըլը ունի մէկ եղբայր ու մէկ քոյր: Մանուկ տարիքէն հետաքրքրութիւն ցուցաբերած է դերասանութեան հանդէպ ու Ռէյչըլին ծնողքը միշտ քաջալերած է զինք, մանաւանդ երբ մասնակցած է դերասանութեան (օրինակ՝ Շէյքսփիրիի կամ Տիզնիի) բանակումներու: Ան 12 տարեկանէն ի վեր կը մասնակցի տարբեր թատերախաղերու, պատրաստուած իր դպրոցին կամ յատուկ ընկերութիւններու կողմէ (*Original Kids Theatre* ընկերութիւն): Ռէյչըլին Անգլերէնի եւ թատերախաղի ուսուցիչները քաջալերած են զինք, որ համալսարանին մէջ ուսանի դերասանութիւն, եւ ՄքԱտամս այս ճիւղը աւարտեց 2001 թուականին:

## Դերեր
### Հեռուստաշարեր

### Ֆիլմեր

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1978 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:17 Նոյեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Օնթարիօ ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Դերասաններ
Մելանի Ռընէ

**Մելանի Ռընէ** (), մաւրիտական ծագումով զուիցերիացի երգահան, երգչուհի է, որ ներկայացուցած է Զուիցերիան Եւրոտեսիլի 2015 երգի մրցոյթին իր "Time to Shine" (Շողալու ժամանակն է) երգով:

## Կենսագրութիւն
Մելանի Ղենէ, ծնած է 1 Սեպտեմբեր 1990-ին Զուիցերիոյ Ժընեւ քաղաքին մէջ երաժիշտներու ընտանիքի մէջ: Դեռ վաղ հասակէն ան երաժշտական հակում ունէր եւ 7 տարեկանէն սկսկեալ սկսած է իր առաջին երաժշտական քայլերը առնելու՝ հանդէս գալով տարբեր ծրագիրներու մէջ։ 9 տարեկանէն ան արդէն դաշնամուրի նուագածութեամբ իր առաջին երգերը կ՛երգէր։

2003-2009-ններու ընթացքին, Մելանի կը սորվի Զուիցերիոյ նյոն քաղաքի երաժշտական դպրոցներէն մէկուն մէջ։ Երիտասարդ արուեստագէտը հոս կը սորվի երգահանութիւն, բեմականացում եւ այլն։ Կը մասնակցի երգի, պարի, դաշնամուրի, թատերական դասերու։ Ան նաեւ կը մասնակցի ֆրանսացի յայտնի երգահան, Քլաուդ Լեմեսլի դասաւանդած դասերուն։

2008-ին, Մելանի Ռումինիոյ Պրասով քաղաքին մէջ կը մասնակցի միջազգային *"le Cerf d’Or"* (Ոսկէ եղնիկ) փառատօնին: Նոյն տարին ան հրաւէր կը ստանայ փառատօնի 40-րդ ամեակին մասնակցելու համար։ Փետրուար 2009-ին, Էլիան Տամպղէի հետ միասին, երգչուհին կը մասնակցի *"Y’a pas l’feu au lac"* (Լճին մէջ հրդեհ չկայ) միջազգային մրցոյթին, ուր կը ներկայացնէ Շառլ Ազնաւուրի հեղինակաւոր երգերը։ Մայիս 2009-ին, Մելանի կը ներակայցանէ Զուիցերիացի հեղինակաւոր "Ճորճ Կրեկորի" միջազգային փառատօնին եւ առաջին դիրքը կը գրաւէ իր "Il chante aves les anges" (Ան հրեշտակներու հետ կ՛երգէ) երգով։ Այս նոյն երգով, ան մայիս 2010-ին ռումանական հեռուստաալիքի կողմէն կը հիւրընկալուի։

Սեպտեմբեր 2010-ի, ան կ՛ուղղուի Անգլիա եւ իր ուսումը կը շարունակէ հանրաճանաչ ACM (Ժամանակակից երգի ակադեմիա)-ի մէջ, հոս ան կը բարելաւէ իր բեմական կեցուածքը, երաժշտական գեղարուեստական գործունէութիւնը եւ ճաշակը։ Ուսման ընթացքին ան կը հիմնէ իր սեփական խումբը (*French Konnection*, որ հետագային կը վերանուանուի իբրեւ *The Motherfunkers* եւ համատեղ հանդէս կու գան տարբեր ակումբներու մէջ։

2012-ին ան կը շարունակէ իր ուսումը անգլիական այլ հանրաճանաչ BIMM (Ժամանակակից երգի Պրինկթոնի) համալսարանին մէջ։ Իր ոգեւորուածութեան եւ տաղանդի շնորհիւ, ան կը դառնայ *Project Lumière* խումբի անդամ։ Մելանի իր ուսման ընթացքին նաեւ կ՛աշխատի շարք մը այլ խումբերու հետ՝ հանդէս գալով եւ՛ որպէս առուակ-ձայներգիչ, եւ՛ որպէս մեներգչուհի։

2015-ին, ան կը մասնակցի Եւրոտեսիլի 2015 երգի մրցոյթի զուիցերիական նախընտրական փուլին։ 31 յունուար-ին, ան որպէս յաղթող կը յայտարարուի եւ իրաւունք կը ստանայ Զուիցերիան ներկայացնելու Վիեննայի մէջ կայանալիք Եւրոտեսիլի 2015 երգի մրցոյթին իր "Time to Shine" (Շողալու ժամանակն է) երգով։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Զուիցերիացի երգչուհիներ
Ստորոգութիւն:1 Սեպտեմբերի ծնածներ