Արտակ Մովսիսեան

**Արտակ Մովսիսեան**, ԵՊՀ Պատմութեան կաճառի Հայոց պատմութեան ամպիոնի վարիչ, հայ պատմաբան, արեւելագէտ, պատմական գիտութիւններու դոկտոր, փրոֆեսոր, ՀՀ ԳԱԱ արեւելագիտութեան հիմնարկի աւագ գիտաշխատող:

## Կենսագրութիւն
Ծնած է  10 Ապրիլ 1970-ին, Աբովեան քաղաքին մէջ։ Մասնագիտութեամբ պատմաբան։ 1997ին «Վանի թագաւորութեան մեհենագրութիւնը» թեմայով պաշտպանած է ատենախօսութիւն, ստանալով պատմական գիտութիւններու թեկնածուի գիտական աստիճան: Մասնակցած է շարք մը հանրապետական եւ միջազգային գիտաժողովներու: Հեղինակ է մէկ տասնեակէ աւելի պատմագիտական ուսումնասիրութիւններու (մենագրութիւններու), ինը փաստագրական ֆիլմերու եւ ավելի քան չորս տասնեակ գիտական յօդուածներու։ 

Մահացած է 3 Հոկտեմբեր 2020-ին, Երեւանի մէջ։ 

### Կրթութիւն
* 1990 - 1994 թուականներուն ուսանած է ԵՊՀ պատմութեան կաճառը։ Ուսանողական տարիներուն գրած առաջին մենագրութիւնը («Հնագոյն պետութիւն Հայաստանում. Արատտա (Ք.Ա. 28-27-րդ դարեր)», Երեւան, 1992) «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի յայտարարած «Երիտասարդ գիտնականներ - 1993» մրցոյթին յաղթանակը տարած է իբրեւ լաւագոյն պատմագիտական աշխատանք։
* 1994 - 1997 թուականներուն շարունակած է ուսումը ՀՀ ԳԱԱ արեւելագիտութեան հիմնարկին մէջ, որ աւարտած է «Վանի թագաւորութեան (Պիայնիլի, Ուրարտու, Արարատ) մեհենագրութիւնը» ատենախօութեան պաշտպանութեամբ, ստանալով գիտութիւններու թեկնածուի թեկնածուի գիտական աստիճան։
* 2015ին պաշտպանած է դոկտորական ատենախօսութիւն` «Հայաստանի գրաւոր մշակոյթը նախամաշտոցեան ժամանակաշրջանին» թեմայով, որուն համար իրեն շնորհուած է պատմական գիտութիւններու դոկտորի գիտական աստիճան:

### Աշխատանք
* 1991 - 1997՝. Հայաստանի պատմութեան թանգարան]] (գիտաշխատող)
* 1997 - 2011՝. ՀՀ ԳԱԱ արեւելագիտութեան հիմնարկ (գիտաշխատող, 2004 թուականին՝ աւագ գիտաշխատող)
* 1998 - 2016՝ Երեւանի պետական համալսարան (Հայոց պատմութեան ամպիոնի դասախօս)
* 2016 - 2020՝ Երեւանի պետական համալսարանի Հայոց պատմութեան ամպիոնի վարիչ

### Երկեր
* Հնագոյն պետութիւնը Հայաստանում՝ Արատտա (Ք.ա. 28-27-րդ դարեր), Երեւան, 1992, 77 էջ:
* Բարեպաշտ արքաներու աշխարհակալութիւնը: Հարիւրամեայ կայսրութիւն Տիգրան Մեծից առաջ,  Երեւան, 1997, 30 էջ:
* Վանի թագաւորութիւն (Բիայնիլի, Ուրարտու, Արարատ) մեհենագրութիւնը,  Երեւան, 1998, 144 էջ:
* Սրբազան լեռնաշխարհը:Հայաստանը Առաջաւոր Ասիայի հնագոյն հոգեւոր ընկալումներում, Երեւան, 2000, 55 էջ:
* Հայկական մեհենագրութիւնը,  Երեւան, 2003, 272 էջ:
* Նախամաշտոցեան Հայաստանի գրային համակարգերը,  Երեւան, 2003, 400 էջ:
* Սրբազան լեռնաշխարհը. Հայաստանը Առաջաւոր Ասիայի հնագոյն հոգեւոր ընկալումներում, 2–րդ հրտ.,  Երեւան, 2004, 80 էջ:
* Հայաստանը Քրիստոսից առաջ երրորդ հազարամեակին (ըստ գրաւոր աղբիւրների),  Երեւան, 2005, 176 էջ:
* Սրբազան լեռնաշխարհը. Հայաստանը Առաջաւոր Ասիայի հնագոյն հոգեւոր ընկալումներում, 3–րդ հրտ.,  Երեւան, 2006, 80 էջ:
* Հայ ժողովուրդի պատմութեան քրեստոմատիա, հատ. 1 (հնագոյն ժամանակներէն մինչեւ 298 թ.), կազմողներ՝ Պ. Յովհաննիսեան, Ա. Մովսիսեան,  Երեւան, 2007, 528 էջ:
* Հայոց պատմութեան աշխարհակալութիւնները (համառօտ տեսութիւն),  Երեւան, 2008, 56 էջ:
* Արտակ Մովսիսեան, Սուրէն Մարտիկեան, Մեր յաղթանակները, հատ. Ա,  Երեւան, 2008, 260 էջ:
* 10 հայ ականաւոր արքաներ (ակնարկներ), Երեւան, 2009, 86 էջ:
* Տիգրան Մեծ. թագաւորներից մեծագոյնը,  Երեւան, 2010, 84 էջ:
* Արեւմտեան Հայաստանի 10 ուխտավայրերը (ակնարկներ),  Երեւան, 2011, 111 էջ:
* Հայ ժողովուրդի պատմութեան քրեստոմատիա, հատ. 2 (III դարի վերջերէն մինչեւ IX դարի կէսերը), կազմողներ՝ Պ. Յովհաննիսեան, Ա. Մովսիսեան,  Երեւան, 2011, 696 էջ:
* Հայոց պետականութիւնը 5000–ամեայ եւ …20–ամեայ (գիտահանրամատչելի պատկերագիրք), Երեւան, 2011, 80 էջ:
* 10 հայ ականաւոր թագուհիներ,  Երեւան, 2014, 104 էջ:
* Համառօտ պատմութիւն հայոց (պատկերազարդ եւ հանրամատչելի), Երեւան, 2014, 264 էջ:
* Հայաստանի գրաւոր մշակոյթը նախամաշտոցեան ժամանակաշրջանին (ատենախօսութիւն),  Երեւան, 2015, 415 էջ:
* Հայոց 5000–ամեայ պետականութիւնը (գիտահանրամատչելի պատկերագիրք), 2–րդ հրտ.,  Երեւան, 2016, 77 էջ:
* Պատկերազարդ տեղեկատու Հայոց պատմութեան,  Երեւան, 2016, 48 էջ:

### Նկարահանած ֆիլմեր
* Տիգրան Մեծ. հայրենապաշտ տիրակալը, 2007 - https://www.youtube.com/watch?v=VDZB239mJ14
* Նեմրութ. Արեւ արքայի մեծ սրբավայրը, 2008 - https://www.youtube.com/watch?v=AaWRMUzlI2c
* Ժայռապատկերներից մինչեւ այբուբէն, 2009․
**I մաս - https://www.youtube.com/watch?v=G1mDklrnEfc,
**II մաս - https://www.youtube.com/watch?v=K53UpI_3cqs,
**III մաս - https://www.youtube.com/watch?v=sedF48uH9YQ&t=938s
* Հռոմից աւելի հին մայրաքաղաքը, 2014, -https://www.youtube.com/watch?v=DJlCy-oE_2M
* Պատմութեան կեղծարարները. Ատրպէյճան, 2014, - https://www.youtube.com/watch?v=9l4MuKrxh54
* Արտավազդ Բ՝ Պատիւը կեանքէն վեր, 2014 - https://www.youtube.com/watch?v=uXgJ4TKz3ns
*Արարատ - Ուրարտու թագաւորութիւնը, 2016 - https://www.youtube.com/watch?v=W-6WIVTCtM4&t=2s
* Հազարամեակների ճամբորդը. Երեւան, 2018 - https://www.youtube.com/watch?v=eiKHDBUfeRg
*Դրամապատում. Հայոց դրամաշրջանառութեան պատմութիւնը, 2019 - https://www.youtube.com/watch?v=UMSGlWYSsao

## Գրականութիւն
* Երեւանի պետական համալսարանի 90-ամեայ պատմութեան ֆակուլտէտը, խմբ. Էդիկ Մինասեան, Երեւան, ԵՊՀ, 2009, էջ 250։

## Ներքին յղումներ
* Արտակ Մովսիսեան, - http://ysu.am/faculties/hy/History/section/staff/person/pFL6gadn92EXLu74K4X6qECH6J

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ
Ստորոգութիւն:ԵՊՀ շրջանաւարտներ
Ստորոգութիւն:Պատմական գիտութիւններուդոկտորներ
Ստորոգութիւն:Հայ փրոֆեսորներ
Ստորոգութիւն:ԵՊՀ դասախօսներ
Ստորոգութիւն:2019-2020 Պսակաձեւ ժահրէն քորոնա մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ պատմագէտներ
Ստորոգութիւն:10 Ապրիլի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1970 ծնունդներ