open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Արսէն Դանիէլեան

**Արսէն Դանիէլեան** (), հասարակական գործիչ, երկար տարիներ եղած է Հայ Մարմնակրթական Ընդհանուր Միութեան  «Հ․Մ․Ը․Մ․»-ի Սկ. Խորհուրդի անդամ, ապա՝ վարչութեան անդամ։ 

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Մարաշ՝ 1910-ին։ Կիլիկիոյ պարպումին հետեւանքով, 1922-ին, ձմրան կը հասնի Հալէպ իր հազարաւոր հայրենակիցներուն հետ։ Ի հօրէ որբ (սպաննուած 1915-ին) կը ղրկուի Ճիպէյլի որբանոցը, ուր կը մնայ երկու տարի։ Ապա, դառնալով Հալէպ, այս անգամ կը պատսպարուի Հալէպի որբանոցը՝ «Մանկութիւն չունեցող» որբուկներուն ապաստանարանը։ Ան, իր նախակրթութիւնն ու երկրորդական ուսումը կը ստանայ Հալէպի Յիսուսեան հայրերուն վարժարանին մէջ։ Ապա, կը նետուի կեանքի ասպարէզ եւ եբրեւ հաշուապահ կը պաշտօնավարէ Հալէպի ելեկտրական ընկերութեան մէջ ու 1969-ին հանգստեան կը կոչուի։ Այնուհետեւ կը ստանձնէ Ազգ. Սահակեան Վարժարանի եւ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ թաղականութեան հաշուապահի եւ քարտուղարի զոյգ պաշտօնները։ Իր կեանքին, գրեթէ վերջին տասնամեակին, քաշուած բոլոր ասպարէզներէն, ու յետ երկարատեւ հիւանդութեան, կը կնքէ իր մահկանացուն։ 

## Գործունէութիւն
Ա. Դանիէլեան, իբրեւ մարաշցի, նախապէս եղած է Հալէպի Գերմանիկ-Վասպուրական մարզական եւ մշակութային միութեան անդամ, ունենալով մարզական եւ թատերական գործունէութիւն։ 1932-ի վերջաւորութեան է, որ կ՚արձանագրուի Հ.Մ.Ը.Մ.-ի սկաուտ եւ այնուհետեւ, իր յարատեւ գործունէութեան եւ մարզասիրութեան շնորհիւ, տարուէ տարի կը ստանայ աստիճանի բարձրացում եւ 1941-ին կը դառնայ խմբապետ, վերցնելով Նոր Գիւղի շրջանի պատասխանատուութիւնը, իրեն հետ գործակից ունենալով Բարսեղեան Յարութիւնի, Տուզճեան Յարութիւնի, Տէրվիշեան Յարութիւնի, Տիլպէրեան Նորայրի, Էլէյճեան Մովսէսի նման գործունեայ եւ գաղափարապաշտ աստիճանաւորներ։

1945-1946-ին, կը նշանակուի Հալէպի Հ.Մ.Ը.Մ.-ի Ընդհ. սկաուտ խմբապետ, պաշտօն՝ զոր կը վարէ մինչեւ 1952: Հ.Մ.Ը.Մ.-ի Մերձաւոր Արեւելքի՝ Սուրիոյ, Լիբանանի եւ Յորդանանի Շրջ. Վարչութեան կողմէ, 1972-ին կը ստանայ պատուոյ գիր եւ կը նշանակուի Շրջ. Սկ. Խորհուրդի անդամ՝ Սուրիոյ կողմէ։ Երբ Հ.Մ.Ը.Մ. կը վերածուի համագաղութային կառոյցի, կը հրաւիրուի մաս կազմելու Սուրիոյ Շրջ. Սկաուտ Խորհուրդին, որուն ատենապետութիւնը կը վարէ տարիներով։

Իբրեւ սկաուտ խմբապետի, ան կը դառնայ մասնաճիւղի Սկ. Խորհուրդի անդամ, առաւել եւս Հ.Մ.Ը.Մ.-ի վարչութեան անդամ, իբրեւ սկաուտ ներկայացուցչի։ Ան վարած է նաեւ սկաուտական մեծ բանակումներ եւ առաջնորդած՝ Միջ-մասնաճիւղային տողանցքներ։ Պատանի տարիքէն սիրած է մարզանքն ու մարզախաղերը։ Խաղացած է ֆութպոլ սկաուտական «Պատուոյ Առաջին»էն եւ Նոր Գիւղի Ա. կազմէն։ Հետագային կը ստանձնէ Հալէպի Հ.Մ.Ը.Մ.-ի Ա. խումբին պատասխանատուութիւնը եւ կը գործէ ֆութպոլի յանձնախումբերուն մէջ իբրեւ կազմակերպող եւ դաստիարակ։ Ան, տարիներով, մարզանքի դասեր կ՚աւանդէ, ձրիաբար, կարգ մը ազգ. վարժարաններու աշակերտութեանց։

Կը մահանայ 2 Դեկտեմբեր 1991-ին, Հալէպ։

## Աղբիւր

* Հ․Մ․Ը․Մ․-ական դէմքեր Ա․ Հատոր։
Միհրան Տամատեան

**Միհրան Տամատեան** () հայ ազատամարտիկ, քաղաքականութեամբ զբաղող, գրող եւ մանկավարժ։

## Կենսագրութիւն
Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին մէջ։ Աւարտած է Վենետիկի Մուրատ-Ռափայէլեան վարժարանը։ Եղած է ուսուցիչ՝ Կոստանդնուպոլիսի, Ատանայի, Մուշի եւ հայկական դպրոցներու տեսուչ՝ Տուրուբերանի ու Վասպուրականի մէջ։ 1890 թուականին Գում Գափուի ցոյցին մասնակցելու համար հալածուած է եւ Պոլիսէն տեղափոխուած Աթէնք։ 1891 թուականին վերադարձած է Սասուն եւ տեղի հայերուն նախապատրաստած է ինքնապաշտպանութեան։ 1893 թուականին ձերբակալուած եւ բանտ տարուած է, ուր զինք ձեռբակալողները կոտրած են անոր ոտքը արգիլելու համար անոր փախուստը։ Միհրան ղրկուած է Կոստանդնուպոլիս եւ հոն՝ բանտարկուած է որոշ ժամանակի մը համար։

1897 թուականին հեռացած է հնչակեան կուսակցութենէն, յետագային մասնակցած է սահմանադրական ռամկավար կուսակցութեան ստեղծման։ Իբրեւ Կիլիկիոյ լիազօր ներկայացուցիչ ընդգրկուած է Պօղոս Նուպարին գլխաւորած ազգային պատուիրակութեան կազմին մէջ։ Փորձած է Կիլիկիոյ մէջ ստեղծել հայկական ինքնավար պետութիւն։

1920 թուականի Օգոստոս 4-ին Ատանայի մէջ ազգային գերագոյն խորհուրդը, Տամատեանին նախագահութեամբ, հռչակուած է անկախ հանրապետութիւնն՝ Ինքնավար Հայաստան Ֆրանսայի հովանավորութեան ներքոյ։ Սակայն անգլո-Ֆրանսական հակասութիւններու սրման պատճառով դէպի Թուրքիա հակուած ֆրանսական զինուորական իշխանութիւնները կը ցրեն Տամատեանին գլխաւորած կառավարութիւնը։

Տամատեան զբաղած է նաեւ գրական գործունէութեամբ՝ գրած է բանաստեղծութիւններ եւ թարգմանութիւններ։

## Աղբիւրներ
* Տէփոյեան Պ. «Միհրան Տամատեան (1863-1945)», Գահիրէ, 1956։
* Չելեպեան Անդրանիկ «Յեղափոխական դէմքեր», Միշիկըն, 1991, 464 էջ, 2-րդ հրտ., Սաութֆիլդ, 1994, էջ 13–78:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ ֆետայիներ
Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ
Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
Տ. Խորէն Քհնյ. Ըպրըգճեան

**Տ. Խորէն Քհնյ. Ըպրըգճեան,** (Ծնած է 1824֊ին վախճանած՝ 1904֊ին)։
մինի
Ծնած է Քիլիս 1824֊ին, քիլիսցի ծնողքէ։

Իր նախնական ուսումը ստացած է քանի մը տիրացուներու շունչին տակ։

Առտու եւ իրիկուն եկեղեցի յաճախելով սորված է հայերէն, քիչ մը գրաբար, շարական երգել, աղօթքներ ու եկեղեցական գիրքեր կարդալ։

Պատանի հասակին, ան մտած է կեանքի ազատ ասպարէզ եւ հետեւած՝ պղնձագործութեամբ։ Յարատեւ աշխատանքով յաղթահարած է դժնդակ պայմաններն ու նիւթական կոկիկ գումար մը խնայելէ ետք, պատրաստուած է ամուսնութեան։ Ընտրած է իր կեանքի ընկերը ու պսակուած Քիլիսի մէջ։

Քիլիսցի ազգայինները ու հայրենակիցները զինք ընտրած են քահանայութեան թեկնածու։ Ժողովուրդի փափաքին ընդառաջելով, ան կը պատրաստուի ձեռնադրութեան։

Քահանայական ձեռնադրութիւնը տեղի կ՛ունենայ Քիլիսի Ս. Յովհաննէս եկեղեցւոյ մէջ, 1884-ին վերակոչուելով  Տ. Խորէն։

Տ. Խորէն հոգեւոր հովիւ նշանակուած է Ս. Յովհաննէս եկեղեցւոյ ծխական ընտանիքներուն։

Վախճանած է 1904֊ին, ութսուն տարեկանին։

Թաղման կարգն ու վերջին օծումը տեղի ունեցած է Ս. Յովհաննէս եկեղեցւոյ մէջ եւ մարմինը ամփոփուած է եկեղեցւոյ բակը։(1)

## Աղբիւր
1֊ Յուշամատեան Քիլիսի Հայոց։
Քարէն Պլէք

**Քարէն Պլէք** (), ամերիկացի դերասանուհի, հեղինակ, երգիչ եւ երգահան: 

1970-ականներուն, Ամերիկեան ամենափնտռուած երկու ժապաւէններու մէջ, Պլէք իր փայլուն խաղարկութեան շնորհիւ բարձրացած է Հոլիվուտի աստղերու պատուանդանը։

## Ժապաւէններ
Քարէն Պլէքին անունը անմիջականօրէն կապուած է․

* «Իզի Ռայտըր» (1969) ,
* «Ֆայֆ Իզի  Փիսըս» ( 1971),
* «Տը Կրէյթ Կեցպի» (1974) ժապաւէններուն հետ։

Պլէք՝ 1959-էն  2013-ի միջեւ ինկած  ժամանակամիջոցին, նկարահանուած է աւելի քան  երկու հարիւր ժապաւէններու եւ հեռատեսիլային  հաղորդաշարերու մէջ:  Բեղուն ասպարէզի ընթացքին:

## Մրցանակներ
Անոր դերասանական վաստակը տեւած է աւելի քան 50 տարի եւ։ Քարէն ստացած է բազմաթիւ շնորհակալագիրեր՝ իր դերասնական վաստակին ընթացքին։ Քարէն Պլէք  արժանացած է․

* երկու  «Կոլտըն Կլոպ»  մրցանակներու,
* «Լաւագոյն օժանդակ դերասան» անուանակարգին մէջ ստացած է Ակադեմիայի մրցանակ:

## Հաւատալիքներ եւ Դիրքորոշումներ

* 1964 թուականին Պլէք դարձաւ Սայընթոլոճիսթ եւ կիրարկեց այն իր կեանքի մնացած մասը։
* Ան բացայայտ կողմնակից էր նոյնասեռականներու իրաւունքներուն եւ 2007 թուականին մեկնաբանեց. «Ես կողմնակից եմ նոյնասեռականներու իրաւունքներուն։ Եսը՝ շատ սրբազան է, եւ պէտք է պատւըուի՝ անկախ այն բանէ, թէ ինչ սեռով ծնած ես։ Պէտք ջէ զգաս, թէ պարտաւոր ես խուսափիլ որեւէ տեսակի համապատասխանութիւններէ»։
* Պլէք նաեւ կը պաշտպանէր կենդանիներու իրաւունքները եւ կը քննադատէր մորթեղէնի արդիւնաբերութիւնը։ Ան մէկ անգամ լուսանկարուած է Հելլոուինի թեմայով մորթեղէնի դէմ ուղղուած գովազդի մէջ՝ ի նպաստ «Կենդանիներու Էթիքական Վերաբերմունքի Համար Մարդիկ» (PETA) կազմակերպութեան։

## Մահ
2010-ին, անոր վերջին ժապաւէններուն ցուցադրութենէն ետք, քաղցկեղ յայտնաբերուած անոր աղիքներուն մէջ: Ան նոյն տարին երկու վիրահատութեան ենթարկուած է։

Սակայն 74-ամեայ դերասանուհին, 3 տարի տառապելէ ետք, մահացած է 8 Օգոստոս 2013-ին:

## Ծանօթագրութիւններ
Եոաքիմ Կաուք

**Եոաքիմ Կաուք** (),  գերմանացի քաղաքական գործիչ, գրող եւ լրագրող։ 2012-էն 2017 Գերմանիոյ նախագահ։

## Կենսագրութիւն
Եոաքիմ ծնած է 1940-ին Արեւելեան Գերմանիոյ Ռոսթոք քաղաքին մէջ, Նացի ծնողքէ: Հայրը` նաւապետ, համայնավար իշխանութեան օրօք իր քով արեւմտեան նաւային ամսաթերթ մը ունենալուն պատճառով 3 տարի Սիպերիա աքսորուած է (երբ Եոաքիմ 11 տարեկան էր), եւ ենթարկուած չարչարանքի, որուն հետեւանքով անկարող դարձած է: Այս պատճառով Եոաքիմ դարձած է բուռն հակահամայնավար: 

Ուսանած է կրօնի ճիւղը, հակառակ անոր որ փափաքած է լրագրութիւն ուսանիլ, սակայն հակահամայնավար ըլլալուն համար անոր արգիլուած է, ուստի դարձած է բողոքական լուտերական հովիւ Մեքլենպուրկի մէջ: Ան միեւնոյն ժամանակ եղած է քաղաքական գործիչ, ոչ գեղարուեստական գրող, լրագրող, փրոֆեսէօր եւ ուսուցանող:

Եղած է 1989-ի հակահամայնավար «Նիւ Ֆորում» շարժումին համանախագահներէն, ջատագովը խաղաղ յեղափոխութեան` տապալելու համար համայնավար վարչակարգը: 1990-ին, Գերմանիոյ վերամիացումէն ետք, ընտրուած է խորհրդարանի անդամ, սակայն անմիջապէս հրաժարած է, երբ խորհրդարանը զինք նշանակած է համայնավար շրջանի տխրահռչակ գաղտնի սպասարկութեան` «Սթազի»-ի արխիւներուն վերակացու` դաշնութեան մարդու իրաւանց մասնայատուկ յանձնակատար, որ վարած է մինչեւ 2000` բացայայտած է անոնց կատարած անմարդկային արարքները:

## Նախագահութեան տարիներ
2012-ին ձայներու մեծ առաւելութեամբ ընտրուած է Գերմանիոյ նախագահ, որ վարած է մինչեւ 2017` մերժելով վերընտրուիլ: Ան կոչ ուղղած է` աւելցնելու Եւրոպայի մէջ համայնավարութեան յանցագործութիւններուն մասին գիտակցութիւնը, ինչպէս նաեւ, խորհրդային ժամանակաշրջանը անվաւեր` ապօրինի հռչակելու անհրաժեշտութեան մասին: 

Իբրեւ նախագահ, ան «գիտակից հակահամայնավարութեան» կողմնակից եղած է, եւ շեշտած՝ Արեւելեան Գերմանիոյ համայնավար կառավարման հակաօրինական ըլլալը:

## Հրատարակութիւններ
Համահեղինակն է շարք մը գիրքերու, ներառեալ «Համայնավարութեան սեւ գիրքը»-ին: 

Իր 2012-ի «Ազատութիւն` պահանջք մը» գիրքով, կոչ ուղղած է աշխարհի տարածքին պաշտպանելու ազատութիւնը եւ մարդու իրաւունքները:

## Բնորոշումներ

* Գերմանիոյ վարչապետ Անկելա Մերքել զայն կոչած է «Ժողովրդավարութեան իսկական ուսուցիչ» մը եւ «Ազատութեան, ժողովրդավարութեան եւ արդարութեան անխոնջ` չյոգնող ջատագովը»: 
* «Ուոլ սթրիթ ճըրնըլ»-ը զայն որակած է իբրեւ «իր տեսակին վերջինը` բողոքի շարժումներու առաջնորդներ «Երկաթէ վարագոյրի» ետին, որոնք 1989-էն ետք իրենց երկիրները ղեկավարեցին»:

## Մրցանակներ
Ան արժանացած է ազգային եւ միջազգային շարք մը (36) մրցանակներու,  ներառեալ 1997-ին «Հաննա Արտենթ մրցանակ»-ին (Hannah Arendt Prize), որ միջազգային դատական կազմի մը կողմէ կը տրուի քաղաքական տեսագէտներուն:

## Ցեղասպանութիւնը եւ Կաուքը
Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին առիթով 23 ապրիլ 2015-ին Գերմանիոյ նախագահ Եոաքիմ Կաուք Պերլինի մայր տաճարին մէջ, միջեկեղեցական, ոչ յարանուանական կրօնական արարողութեան աւարտին  ունեցած ելոյթով «Ցեղասպանութիւն» կոչեց Օսմանեան պետութեան ջարդերը` հայերուն: 

Գերմանիոյ խորհրդարանը 2 Յունիս 2016-ին գրեթէ միաձայնութեամբ` միայն մէկ դէմ եւ մէկ ձեռնպահ, ընդունած է օսմանեան շրջանին հայերուն ջարդերը` իբրեւ ցեղասպանութիւն։

## Ծանօթագրութիւններ
Ակսել Բակունցի Տուն-Թանգարան

**Ակսել Բակունցի տուն-թանգարան**, հիմնադրուած է 1968-ին Գորիսի այն տան մէջ, ուր ծնած է 20-րդ դարու հայ արձակագիր Ակսել Բակունցը ( 1899- 1937)։ Ե. Չարէնցի անուան գրականութեան եւ արուեստի թանգարանի մասնաճիւղն է։

## Պատմութիւն
Տուն-թանգարանի հանդիսաւոր բացումը տեղի ունեցած է 17 Սեպտեմբեր 1970-ին։ Մինչ այդ տան կէսը վաճառուած եղած է։ 1970-ին Բակունցի 90-ամեակի կապակցութեամբ տունը ետ գնուած է։ Տուն-թանգարանի ստեղծման եւ զարգացման մէջ մեծ ներդրում ունեցած է թանգարանի տնօրէն Քաջիկ Միքայէլեանը։ 2011-ին կատարուած է թանգարանի հիմնանորոգում. փոխուած է տանիքը, ներքին յարդարման աշխատանքներ կատարուած են։ Զգալի աշխատանքներ իրականացուած են նաեւ բակին մէջ։ 2012-ին աւելի շատ աշխատանքներ կատարուած են դուրսի յարդարման վրայ. տեղադրուած է բազրիք, թանգարանը լուսաւորուած է փողոցի կողմէ։

## Ցուցադրութիւն
link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Goris._Aksel_Bakunts_Museum.jpg|մինի|300x300փքս|Ակսել Բակունցի թանգարանը Գորիսի մէջ, գծանկարը՝ Լեւոն Լաճիկեանի
Թանգարանը ունի շուրջ 500 ցուցանմուշ, ինչպէս՝ լուսանկարներ, իրեր, առկայ են նաեւ հազարաւոր գիտաօժանդակ նիւթեր։ Անոնք կը ներկայացնեն գրողի ուսումնառութեան տարիները, զինուորական կեանքը, գրական բեղնաւոր գործունէութիւնը։ Այստեղ կը պահուի նաեւ հարուստ գրադարանը։

## Միջոցառումներ
Տուն-թանգարանին մէջ կը կազմակերպուին Բակունցի ստեղծագործութեան, արդի գրական խնդիրներուն վերաբերող տարաբեր միջոցառումներ, ամէնամեայ բակունցեան օրեր։

## Հասցէ
Թանգարանը կը գտնուի Սիւնիքի մարզի Գորիս քաղաքին մէջ, Մաշտոցի փողոցի 41 հասցէով։

## Պատկերասրահ

Aksel Bakunts museum 0558 06.jpg
Aksel Bakunts museum exhibits 0570 03.jpg
Aksel Bakunts museum 0558 08.jpg
Aksel Bakunts museum 0558 47.jpg
Aksel Bakunts museum 0558 45.jpg
Aksel Bakunts museum 0558 32.jpg
Aksel Bakunts museum 0558 18.jpg
Aksel Bakunts museum 0558 05.jpg
Aksel Bakunts museum 0558 39.jpg
Aksel Bakunts museum 0558 25.jpg
Aksel Bakunts museum 0558 46.jpg
Aksel Bakunts museum 0558 16.jpg
Խաչքար Ակսել Բակունցի տուն-թանգարանում.jpg


## Արտաքին յղումներ

* Ե. Չարենցի անուան գրականութեան եւ արուեստի թանգարանի կայքը, Ակսել Բակունցի տուն-թանգարան

## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Տուն-թանգարաններ Հայաստանի մէջ
Ստորոգութիւն:Սիւնիքի մարզի թանգարաններ
Սերօ Խանզադեանի Տուն-Թանգարան

**Սերօ Խանզադեանի տուն-թանգարան**, հիմնադրուած է 2008-ին Գորիսի այն տան մէջ, ուր  1970-ականներէն ետք ապրած եւ ստեղծագործած է Սերօ Խանզադեանը։

## Պատմութիւն
Տան շինարարութիւնը սկսած է 1970-ականներուն եւ աւարտած է 1981-ին։«Ես իմ տունը շինեցի մեր բերդաթաղի մի բարձունքի վրայ: Դրա համար օգտագործեցի մեր փլուած կամարների ու պատերի քարերը, որոնց վրայ դեռ մնում են ալեւոր դարերի հետքերը:

Գորիսը ԱՊՀ երկնրներու մշակութային մայրաքաղաք հռչակելու ծրագրի շրջանակին մէջ Սերօ Խանզադեանի վերանորգուած տուն-թանգարանին մէջ 7 Յուլիս 2018-ին նոր ցուցադրութիւն բացուած է։։

Թանգարանին մէջ կը պահուին գրողի անձնական իրերը, գրական-հասարակական գործունէութիւնը ներկայացնող նիւթեր, ցուցանմուշներ, որոնք ներկայացնում են գրողի ապրած ժամանակաշրջանի կեանքն ու կենցաղը: Շարք մը ցուցանմուշներ թանգարանին փոխանցած է Սերօ Խանզադեանի որդին։

## Հասցէ
Տուն-թանգարանը կը գտնուի Սիւնիքի մարզի Գորիս քաղաքի՝ Արզումանեան 32 հասցէով:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Տուն-թանգարաններ Հայաստանի մէջ
Ստորոգութիւն:Սիւնիքի մարզի թանգարաններ
Պերճ Պռօշեանի Տուն-Թանգարան

**Պերճ Պռoշեանի տուն-թանգարան**, հիմնադրուած է 1948-ին, Աշտարակում, հայ դասական գրող Պերճ Պռօշեանի (1837-1907 ) հայրական տան հիման վրայ։ Ե. Չարենցի անուան գրականութեան եւ արուեստի թանգարանի մասնաճիւղն է։ Ընդգրկուած է Աշտարակի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկին մէջ։

## Պատմութիւն
Թանգարանը հիմնադրուած է 16 Մայիս 1948-ին մեծանուն գրողի ծնած տան տեղը։ Սկիզբը թանգարանը ներկայացուցած է Պռօշեաններու տան հացատունն ու երկու փոքրիկ սենեակները, յետագային՝ 1965-ին կառուցուած է եւս մէկ սենեակ։ Թանգարանի երկյարկանի շէնքը կառուցուած է 1990-ին։ Շէնքին մէջ կայ նաեւ մառան, թոնրատուն, ուր հաւաքուած են 18-19-րդ դարերու պղինձէ, կաւէ, փայտեայ կենցաղային իրեր, սպասք։ Միւս սրահներուն մէջ ցուցադրուած են Պռօշեանի կեանքին, գրական-հասարակական գործունէութեան վերաբերուող նիւթեր, նկարներ, անձնական իրեր։
[link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:%D5%8A%D5%A5%D6%80%D5%B3_%D5%8A%D5%BC%D5%B8%D5%B7%D5%B5%D5%A1%D5%B6.JPG|աջից|մինի|300x300փքս|Պերճ Պռօշեանի յուշարձանը թանգարանի բակին մէջ, քանդակագործ՝ [Սուրէն Ստեփանեան]]

## Ցուցադրութիւն
Յուշային տան կից կառուցուած է երեք ցուցասրահ, որոնցմէ մէկը կահաւորուած է գրողի անձնական իրերով, միւս երկուքին մէջ ցուցադրուած են անոր կեանքին ու գործունէութեան վերաբերող նիւթեր, որոնք հիմնականին ձեռք բերուած են Պռօշեանի ժառանգներու նուիրատւութեամբ։

Տուն-թանգարանը ունի 2000-ից աւելի յուշային եւ օժանդակ նիւթեր, որոնք կը ներկայացնեն Պռօշեանի գրական, մանկավարժական, հասարակական գործունէութիւնը։ Տուն-թանգարանը վերանորոգուած է 2008-ին, նորացուած է նաեւ ցուցադրութիւնը։

Թանգարանի բակին մէջ կը գտնուի Պերճ Պռօշեանի յուշարձանը (քանդակագործ՝ Սուրէն Ստեփանեան)։

## Միջոցառումներ
Թանգարանը կը համարուի Աշտարակի գործուն մշակութային օջախներէն մէկը։ Այստեղ կը պահպանուի Պռօշեանի յիշատակը, քարոզչութիւն անոր ստեղծագործութիւնը, կը կազմակերպուին միջոցառումներ։

## Հասցէ
Թանգարանը կը գտնուի Արագածոտնի մարզի Աշտարակ քաղաքին մէջ, Պռօշեան 4 հասցէին վրայ։

## Ծանօթագրութիւններ


## Արտաքին յղումներ

* Ե. Չարենցի անուան գրականութեան  եւ արուեստի թանգարանի կայքը, Պերճ Պռօշեանի տուն-թանգարան
Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Տուն-թանգարաններ Հայաստանի մէջ
Ստորոգութիւն:Տուն-թանգարաններ
Սուրէն Դանիէլեան

**Սուրէն Դանիէլեան** (), հայ գրականագէտ, բանասիրական գիտութիւններու տոկթոր, փրոֆեսոր։ Հայաստանի գրողներու միութեան անդամ (1996)։

## Կենսագրութիւն
Ուսանած է Երեւանի Խաչատուր Աբովեանի անուան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրական ‎բաժանմունքը, այնուհետեւ՝ ասպիրանտուրայի եւ սկսած է դասախօսական աշխատանքը։ 1993-2001 թուականներու միջեւ հայ գրականութիւն դասաւանդած է Էջմիածինի Գէորգեան ճեմարանէն ներս։ 1995-ին հիմնադրած է «Սփիւռք» գիտաուսումնական կեդրոնը, կազմակերպած է արեւմտահայ լեզուի, գրականութեան, մեսրոպեան ուղղագրութեան՝ շուրջ երեք տասնեակի հասնող միամսեայ վերապատրաստութեան դասընթացքներ Սփիւռքի եւ հայրենիքի ուսուցիչներու համար։ 2013-էն Խաչատուր Աբովեանի անուան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի հայ նոր եւ նորագոյն գրականութեան եւ անոր դասաւանդման մեթոտիկայի ամպիոնի վարիչն է։ Հեղինակ է բազմաթիւ յօդուածներու. կազմած եւ հրատարակած է 50-էն աւելի ժողովածուներ՝ դասագիրքեր, ձեռնարկներ, պատմական, գիտական, գեղարուեստական հատորներ։

## Պարգեւներ

* ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան եւ ՀԳՄ համատեղ «Ուիլիամ Սարոյեան» մետալ, 2012
* ՀԳՄ «Գրական վաստակի համար» մետալ, 2007 
* ՀԳՄ Միքայէլ Նալպանտեանի անուան մրցանակ, 1994

## Երկեր

* Արեւմտահայ գրականութիւն. Տիտանիկ թէ՞ շարունակականութիւն, Եր., 2014, 
* Միջուկի տրոհումը. սփիւռքահայ գրականութեան պատմութիւն, գիրք Ա, Եր., 2011, 
* Բանաստեղծութեան ազատագրումը. Զարեհ Խրախունի, Ս. Էջմիածին, 1999,
* Ներաշխարհի գեղարուեստական քննութիւն. Ռոպէր Հատտէճեան, Իսթանպուլ, 1996,
* Սփիւռքահայ վէպը. ժանրը, աւանդոյթները, պատմութեան փիլիսոփայութիւնը, Անթիլիաս, 1992։

## Ծանօթագրութիւններ


Ստորոգութիւն:Անձինք այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:9 Օգոստոսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Ապրող անձինք
Ստորոգութիւն:Երեւան ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Հայ գրականագէտներ
Ստորոգութիւն:Բանասիրական գիտութիւններու դոկտորներ
Մինաս Աւետիսեանի տուն-թանգարան

Նկարիչ **Մինաս Աւետիսեանի տուն-թանգարանը** հայրենի Ջաջուռ գիւղին մէջ բացուած է 21 Յուլիս 1982-ին։ 1988-ի աւերիչ երկրաշարժէն անիկա հիմնովին աւերուած է։ Վերաբացուած է 2005-ին։

Ներկայիս թանգարանին մէջ կը ցուցադրուի 30-էն աւելի բնօրինակ կտաւ, որ Մինաս Աւետիսեանի ստեղծագործութիւններու ցուցադրուող ամենամեծ հաւաքածոն է։ 2010-ին թանգարանը տեղափոխուած է «Թորոս Ռոսլինի ծնունդը» որմնանկարը:



## Աղբիւրներ


## Արտաքին յղումներ

* Մինաս
Յովհաննէս Յովհաննիսեանի տուն-թանգարան

**Յովհաննէս Յովհաննիսեանի տուն-թանգարան**, կը գործէ որպէս Եղիշէ Չարէնցի անուան գրականութեան եւ արուեստի թանգարանի մասնաճիւղ 1948-էն։ Թանգարանը կը գտնուի Էջմիածնի այն տան մէջ, ուր երկար տարիներ ապրած եւ ստեղծագործած է բանաստեղծ Յովհաննէս Յովհաննիսեանը։ Թանգարանը ընդգրկուած է Վաղարշապատի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկին մէջ:

## Պատմութիւն
Տունը Յովհաննէս Յովհաննիսեանի տուն-թանգարանի վերածուած է Էջմիածնի քաղաքային խորհուրդի գործադիր կոմիտէի որոշմամբ 9 Փետրուար 1948-ին բանաստեղծի դստեր եւ թանգարանի առաջին տնօրէն Եւա Յովհաննիսեանի ջանքերով։

Բանաստեղծի հայրական տունը պահպանուած է նոյնութեամբ, միայն արտաքուստ երեսպատուած է հայկական տուֆաշերտով։ Այն 1.5 յարկանի 215 քմ շինութիւն է, ունի չորս սենեակ, միջանցք, խոհանոց, ընդարձակ պատշգամբ, նկուղներ, ուր պահուած են Արարատեան դաշտի բարիքները։

Միւս երկու սենեակներուն մէջ ցուցադրուած են գրողի գրական-հասարակական, մանկավարժական գործունէութեան վերաբերող փաստաթուղթեր, երկերու հրատարակութիւններ, կեանքին ու գործին նուիրուած ուսումնասիրութիւններ, լուսանկարներ, իրեր։ Տան պարտէզին մէջ կանգնեցուած է գրողի կիսանդրին (քանդակագործ՝ Ղուկաս Չուբարեան)։

1978-ին թանգարանը մասնակի վերանորոգուած է, 2011-ին լիովին հիմնանորոգուած է Էջմիածնի քաղաքապետ Կարէն Գրիգորեանի կողմէ։

## Ցուցադրութիւն
Թանգարանի սրահներուն մէջ (աշխատասենեակ, ննջարան, սեղանատուն, հիւրասենեակ) կը ցուցադրուին եւ պահոցներուն մէջ կը պահուին մօտ 700 հիմնական նիւթեր, որոնք կը ներկայացնեն Յովհաննէս Յովհաննիսեանի կեանքի ուղին, ուսումնառութեան, գրական, հասարակական եւ մանկավարժական գործունեութեան տարիները, անոր  երկերու ստեղծման պատմութիւնը եւ այլն։ Թանգարանին մէջ կը ցուցադրուին նաեւ երկերու հրատարակութիւններ, լուսանկարներ, անձնական իրեր, բանաստեղծի ինքնագրեր, անոր նուիրուած ուսումնասիրութիւններ, գեղանկարչական աշխատանքներ եւ այլն։

## Ծանօթագրութիւններ


Ստորոգութիւն:Տուն թանգարաններ
Տատեան Վարժարան

**Տատեան Վարժարան**, Պոլսոյ մէջ հայկական երկսեռ վարժարան։ ՀԻմնուած է 1844ին։

## Պատմականը
Արքունի վառօդապետ Յովհաննէս Պէյ Տատեան 1844ին Պոլիս՝ Պաքըրգիւղի եկեղեցւոյ կից «Արծրունեան» անունով փայտաշէն վարժարան մը շինել կու տայ։ Առաջին վարժապետը կ՚ըլլայ Նիկողոս անուն անձ մը, որ մինչեւ 1870 իր պաշտօնը կը վարէ։

1892-ին ժողովուրդին ալ օժանդակութեամբ եկեղեցւոյ յարակից գետնին վրայ կը կառուցուի արդի քարուկիր շէնքը եւ ի յարգանս Տատեան բարեհամբաւ գերդաստանի, վարժարանը կը կոչուի «Տատեան երկսեռ վարժարան»։ 1892-1894 թուականներու միջեւ Կրօն Միքայէլեանի տնօրէնութեան օրով մանկապարտէզի դրութիւնը կը հաստատուի վարժարանին մէջ։ 1958-59 տարեշրջանին ալ նախակրթարանը, թաղեցիներու, թաղային խորհուրդի եւ հոգաբարձուներու փափաքով միջնակարգի կը վերածուի։

2013-2014 ուսումնական տարեշրջանին վարժարանը տեղափոխուած է այժմու նորակարոյց շէնքին, որ կը գտնուի պատմական շէնքին դիմացը։ Ներկայիս մանկապարտէզի եւ  նախակրթութեան բաժիններով կը գործէ։

## Աղբիւրներ

* Տատեան Վարժարան, Պաքըրգիւղ | Վարժարաններ | Պատրիարքութիւն Հայոց
* ARİHÇEMİZ (թրքերէն)
Ստորոգութիւն:Հայկական դպրոցներ ըստ երկրի
Ստորոգութիւն:Հայկական դպրոցներ
Ռուբէն Դարբինեան

**Ռուբէն Դարբինեան** (իսկական անունը՝ Արտաշէս Ստեփան Չիլինկարեան, ), հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ։ ՀՅԴ կուսակցութեան անդամ։
## Կրթութիւն
Աւարտած է Թիֆլիսի երկրորդական ռուսական վարժարանը, ուսանած է Հայտելկերկի եւ Միւնիխ Միւնխենի համալսարաններու մէջ, 1906 -ին աւարտած է Մոսկուայի պետական համալսարանի իրաւաբանական կաճառը։

## Գործունէութիւն

Աշխատակցած է կովկասահայ մամուլին («Մշակ», «Մուրճ»)
*1906 թուականէն կատարած է կուսակցական աշխատանք:
*Աշխոյժօրէն մասնակցած է «Փոթորիկ» խումբի աշխատանքներուն:
*1906-ին մասնակցած է Էջմիածնի մէջ գումարուած ազգային ընդհանուր ժոդովին:
*1909-ին խուսափելով ցարական իշխանութիւններու հետապնդումներէն, հաստատուած է Կ. Պոլսոյ մէջ, 
*1909-ին աշխատակցած է «Ազատամարտ»ին:
*1914-ին աշխատած է Թիֆլիսի եւ Պաքուի մէջ:
*1916-ին «Արեւ» օրաթերթի խմբագիր:
*1917-ին հրատարակած է «Գործ» ամսագիրը (Պաքու)։
*1917-ին Հայոց ազգային խորհուրդի քարտուղար:
*1920-ին Հայաստանի Հանրապետութեան արդարադատութեան նախարար:
*1921-ին «Հայրենիք» օրաթերթի եւ ամսագրի խմբագիր:

### Աշխատութիւններ
*Տպագրած է գիտական, քաղաքական, արուեստաբանական, պատմագիտական կարեւոր յօդուածներ:
*1913-ին գործած է Գերմանիոյ մէջ, հետապնդումներէն եւ ամբաստանութիւններէն խուսափելու համար ձեռք բերած է անձնագիր՝ Դարբինեան Ռուբէն անունով եւ մինչեւ կեանքի վերջը կրած այդ անունը: 
*Պերլինի մէջ օգնած է գերմանա-հայկական ընկերութեան ստեղծմանը: 
*Խորհրդային իշխանութեան հաստատումէն յետոյ  ձերբակալուած է, մինչեւ 1921-ին-ի Փետրուարը մնացեր բանտի մէջ:
*Փետրուարեան ապստամբութեան պարտութիւնէն յետոյ (1921) անցած է Թեհրան, ապա՝ ԱՄՆ (Պոսթըն):
*Գրած է «Ինչ պայմաններու մեջ ծնունդ առաւ Հայաստանի Հանրապետութիւնը», 1953, «Ի՞նչ կարելի է սպասել Սթալինի յաջորդներէն», 1953 եւ այլն)։

## Այլ աշխատութիւններ
* Ռուսական վտանգը


Ռուսական վտանգը 1.jpg|«Ռուսական վտանգը» գիրքին առաջին էջը


## Գրականութիւն
* Ռուբէն Դարբինեան, «Հայենիք» օրաթերթ, 1969, Յուլիսի 14-16։
## Աղբիւրներ
*ԵՊՀ Հայագիտական հետազօտութիւններու հիմնարկ 
*Armenian Weekly History
## Տե՛ս նաեւ
Հայրենիք (օրաթերթ)

## Ծանօթագրութիւններ


Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ
Սառնաղբիւր (Շիրակի մարզ)

**Սառնաղբիւր (Շիրակի մարզ)**, գիւղ Հայաստանի Շիրակի մարզի հարաւ-արեւելեան կողմը, մարզի կեդրոնէն 34 քմ. հարաւ:

Հին ժամանակ կոչուած է՝ Ուռենուտ, Սոգեուտլի։ Սառնաղբիւր վերակոչուած է 1940 թուականին:

Գիւղը ունի արհեստական ջրամբար, որ կ'ոռոգէ Անիի տարածքի 1000 հեկտար հողատարածութիւնը:

## Պատմութիւն
Գիւղին մէջ գոյութիւն ունի հնավայր: Կալաչի կամ Ղալաչի կոչուող բլուրին վրայ կան բազմաթիւ վկայութիւններ, որոնք կը փաստեն հնավայրի գոյութիւնը, սակայն առ այժմ այն ոչ մէկ հնագիտական ուսումնասիրութիւններու չէ ենթարկուած։ Գիւղի անուանացանկին մէջ կը նշմարուի նաեւ Գիոդիկենտի եւ Սիոգութլի կամ Սոգթլու անունները, որոնք տրուած են թուրքերուն կողմէ 1918 թուականի մայիսեան հերոսամարտերու ժամանակ: Գիւղը բաւականին լուրջ դիմադրութիւն ցոյց տուած է թուրքական ջարդարարներուն մայիսի 18–23 կամ 24 1918 ժամանակաշրջանին: Այս դէպքերուն վերաբերեալ կան բազմաթիւ վկայութիւններ։ Գիւղը բաւականին մեծ տարածք ունի։

## Բնակչութիւն
Նախնիները 1828-1829 թուականին գաղթած են Ալաշկերտէն, Կարսէն, Բասենէն եւ Մուշէն։

Սառնաղբիւրի ազգաբնակչութեան փոփոխութիւնը.

## Տնտեսութիւն
Բնակչութիւնը կը զբաղի անասնապահութեամբ, հացահատիկի մշակմամբ:

## Օգտակար հանածոներ
Սառնաղբիւրի մէջ կը գտնուի նաեւ քարահանք, ուր գոյութիւն ունին վարդագոյն տուֆ եւ աւազի հանք «Բողթլու» անունով։ Գիւղի տարածքին մէջ կան տուֆի եւպեմզայի հարուստ պաշարներ։

## Կրթութիւն
Գիւղը ունի մէկ դպրոց, ուր կը գործեն նաեւ արտադասարանային խմբակներ, բանավէճի ակումբ եւ տեղի կ'ունենան առողջ ապրելակերպի սեմինարներ։ 

2016 թուականին, գիւղին մէջ Հայաստանի մանուկներ բարեգործական հիմնադրամի նիւթական օժանդակութեամբ տեղադրուած է մարզահրապարակ։ 

## Աղբիւրներ
Սառնաղբիւրի մէջ կը գտնուին շարք մը սառնորակ աղբիւրներ։ Անոնցմէ յիշարժան էն «Կաթնով աղբիւր», «Թմոյի աղբիւր», «Ձորի Աղբիւր», «Կանալ», «Պռտի աղբիւր» եւ այլ աղբիւրներ։

## Պատմամշակութային կառոյցներ
Գիւղը ունի շարք մը պատմական կոթողներ, որոնք կը վկայեն, որ գիւղի տարածքին մէջ հին ժամանակ մարդիկ բնակութիւն հաստատած են:

Գիւղի կեդրոնը կը գտնուի Սուրբ Թադէոս (1883), Սուրբ Յակոբ (V-VI դարեր) եւ Սուրբ Կարապետ (1205) եկեղեցիները։ Գիւղին մօտ կը գտնուին V-XIII դարերու Հոգեվանքը, Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ ուխտատեղին, իսկ 6 քմ. արեւելք՝ Սուրբ Ղազար եկեղեցին (V-VI դարեր), «Գնդաքար» (Ն.Ք. առաջին հազարամեակ) եւ «Բերդիկ» (Ն.Ք. 2-րդ հազարամեակ) ամրոցները։ 1883 թուականին կառուցուած է Թադէոս Առաքեալ եկեղեցին, որ մինչեւ օրս կը գործէ


Պատկեր:Սառնաղբյուր.JPG|Կարմիր վանք
Պատկեր:Սառնաղբյուր 03.jpg|Թադէոս Առաքեալ եկեղեցի
Պատկեր:Սառնաղբյուր եկեղեցի 02.JPG|Սուրբ Յակոբ վանք
Արիդ կլիման Սառնաղբյուրում.jpg|Արիդ կլիման Սառնաղբիւրի մէջ
Անապատակիսաանապատային տարածք.jpg|Անապատակիսաանապատային տարածք
Սառնաղբյուրի աղբյուր.jpg|Սառնաղբիւրի աղբիւր
Սառնաղբյուրի ջրամբարը.jpg|Սառնաղբիւրի ջրամբարը
Սառնաղբյուրի հուշաղբյուրը.jpg|Սառնաղբիւրի յուշաղբիւրը


## Յայտնի անձինք
* Հայկարամ Մխիթարեան, Նախկին ԱԺ պատգամաւոր, «Հայմամուլ» ՓԲԸ գլխաւոր տնօրէն, ՀՀ կառավարութեան աշխատակազմի գործերու կառավարիչ, ՀՀ նախագահի աշխատակազմի գործերու կառավարիչ, վերջերս՝ ՀՀ ԱԻՆ փոխնախարար
* Արշալոյս Սարոյեան
* Գուրգէն Սահակեան
* Սամուէլ Նիկոյեան (ծ. 1958), ՀՀ Ազգային ժողովի նախկին նախագահ, քաղաքական գործիչ։

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Սառնաղբիւր գիւղի էջը CAA կայքին մէջ 
* Սառնաղբիւր գիւղի մասին Armeniapedia.org կայքին մէջ
Հալէպի Պետական Թանգարան

**Հալէպի Պետական Թանգարան**, Սուրիոյ կարեւորագոյն թանգարաններէն մէկն է:

Հիմնուած է 1931-ին Հալէպի մէջ, ցուցադրելու համար Թէլ-Հալաֆի եւ Րաս Էլ-Այնի մէջ գտնուած հնութիւնները:

Այդ օրերուն Օսմանեան կայսրութեան պատկանող պալատը օգտագործուած է որպէս թանգարան, հետագային հնութիւններու բազմապատկուելուն պատճառով որոշուած է փլել յիշեալ շէնքը եւ անոր փոխարէն նոր թանգարան մը կառուցել` 1966-ին:

Անոր իւրայատկութիւնն այն է, որ կը ցուցադրէ միայն Սուրիոյ յատուկ հնութիւններ եւ ոչ թէ զանազան երկիրներէ հաւաքուած իրեր, այս իսկ պատճառով ան կը ցոլացնէ Սուրիոյ հազարաւոր տարիներու մշակութային արժէքներն ու պատմութիւնը:

Թանգարանն ունի հինգ բաժիններ, որոնք նուիրուսծ են նախապատմական դարաշրջանին, հին Սուրիոյ, դասական արուեստին, իսլամական դարաշրջանին եւ ժամանակակից արուեստին:

Թանգարանի մուտքին զետեղուած են 3 մեթր բարձրութեամբ 3 արձաններ հետեւեալ անուանումներով, Թէշուպ (հայր), Խէբաթ (մայր), Շարումմա (զաւակ), որոնք կը ներկայացնեն Նախքան Քրիստոս 10-րդ եւ 9-րդ դարերու Թէլ-Հալաֆի չաստուածները:

Սուրիոյ պատերազմի թէժ շրջանին թանգարանի պահոցներուն մէջ գտնուած առնուազն 50 հազար ցուցանմուշ տեղափոխուած է Դամասկոսի Ազգային թանգարանը, որ այցելուներուն համար վերաբացուած է 2018 Հոկտեմբեր 28-ին:

24 Հոկտեմբեր 2019-ին թանգարանը վերակառուցուելէ ետք վերսկսած է իր աշխատանքը, որ իրականացած է ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի եւ Ճափոնի կառավարութեան աջակցութեամբ:

## Աղբիւր

* Սուրիոյ տեսարժան վայրեր Ա․Հատոր։
* Հալէպի պետական թանգարան էջ 1։

Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Սուրիոյ թանգարաններ
Արմիանսք

**Արմիանսք** (անցեալին՝  Արմիանսքի Պազար, ուքրաներէն՝ Армянськ), քաղաք է Խրիմի հիւսիսային մասին մէջ։ Քաղաքը հիմնադրուած է հայերու կողմէ, 1730-ականներուն, ըստ որոշ աղբիւրներու՝ 1736 թուականին: 2012 թուականի տուեալներով, Արմիանսք քաղաքին մէջ բնակած է 22.468 մարդ: Խրիմի հիւսիսային շրջանին մէջ գտնուող, կարեւոր մարտավարական վայրին մէջ, որ կը կապէ Խրիմը ցամաքին հետ, կը գտնուի քիմիական արդիւնաբերութեան կեդրոն նկատուող քաղաքը` Արմիանսքը:

Խրիմի մէջ առաջին հայերը յայտնուած են Ը. դարուն: Խրիմը այդ ժամանակ Բիւզանդական կայսրութեան կազմին մէջ եղած է, եւ հայերը՝ ըլլալով հպատակներ, կայսրութեան տարբեր քաղաքներէ տեղափոխուած են Խրիմ:

Հայերու գաղթի առաջին հոսքը տեղի ունեցած է  ԺԱ. դարու կէսին: Խրիմի հայերը մեծ գաղութ հիմնած են եւ պահպանած՝ աւանդութիւններն ու սովորութիւնները:

Անցեալին  Արմիանսքի Պազար անունը կրող այս քաղաքը կատարած է նաեւ մաքսային գործառոյթներ: Ի տարբերութիւն միւս քաղաքներուն` Արմիանսք ամէնէն  երիտասարդ քաղաքն է թերակղզիին մէջ, որ եղած է նաեւ նշանաւոր հայ ծովանկարիչ Էմանուէլ Մահտեսեանի ծննդավայրը:

## Ծանօթագրութիւններ
Սուրբ Նիկողայոս վանք

**Սուրբ Նիկողայոս վանք'',*** *'Վանք Հայոց Սուրբ Նիկողայոսի''' (), միջնադարեան հայկական վանք Եաֆֆայի հին քաղաքին մէջ (Իսրայէլ), Միջերկրական ծովի ափին։

Վանքը կը գտնուի ՀԱԵ Երուսաղէմի պատրիարքութեան իրաւասության ներքոյ, որն ալ վարձուած է համալիրի մէկ հատուածը բնակեցման եւ արեւտրական նպատակներով։ Վանքի համալիրը կազմուած է մեծ բազմասենեակ համալիրէ։

Համալիրի մէջ կը գտնուի Անթուան Ժան Կրոյի «Նափոլէոնը ժանտախտով հիւանդներու քով Եաֆֆայի մէջ» կտաւը (բնօրինակը կը գտնուի Լուվրի մէջ), ուր եկեղեցւոյ բակին մէջ պատկերուած է  Նափոլէոն Պոնափարթն իր հիւանդ զինուորներուն այցելութեան ժամանակ:
## Պատմութիւն
Վանքը հիմնադրուեր է մեր թուականի 1000 թուականէն առաջ եւ կոչուեր է զինուորներու հովանաւոր Սուրբ Նիքոլասի անունով: Դարեր շարունակ եկեղեցին ապաստան հանդիսացեր է ուխտագնացներու եւ նաւաստիներու համար, որոնք ճամբորդութեան ժամանակ փորձեր են հանգրուան գտնել: 
18-րդ դարուն վանքը ընդարձակուեր եւ ամրակառուցուեր է:

Նափոլէոն Պոնափարթի Եգիպտական արշաւանքի ժամանակ ֆրանսական բանակը վանքի մէջ գտնուող հայ քահանաներէն օգնութիւն խնդրեր է: Կրօնաւորները որոշ զինուորներու բուժելու համար գաղտնի դեղամիջոցներ  օգտագործեր են: Նափոլէոնը անձամբ  շնորհակալութիւն յայտներ է հայ պատրիարքին եւ անոր նուիրեր իր վրանն ու սուրը: Նափոլէոնի  վանք կատարած այցելությիւնը պատկերած է ֆրանսացի նկարիչ Անթուան Ժան Կրոն «Նափոլէոնը ժանտախտով հիւանդներու քով Եաֆֆայի մէջ» կտաւի վրայ:

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Entrance to the Church of St.Nicholas.jpg|Վանքի մուտքի մօտ գտնուող յուշատախտակը
Պատկեր:View on the Church of St.Nicholas.jpg|Համալիրի դէպի ծով նայող հատուածը
Պատկեր:Saint Nicholas monastery, Jaffa, Israel.jpg|Համալիրի բակը՝ տեղակայուած վերին յարկի մակարդակին
Պատկեր:The Cross-stones.jpg|Խաչքար համալիրի բակի մէջ
Պատկեր:Antoine-Jean Gros - Bonaparte visitant les pestiférés de Jaffa.jpg|Անտուան Ժան Կրոյի «Նափոլէոնը ժանտախտով հիւանդներու մօտ Եաֆֆայի մէջ»ի կտաւը


## Ծանօթագրութիւններ

## Տե՛ս նաեւ
* Երուսաղէմի Հայոց պատրիարքութիւն
* Նափոլէոնը ժանտախտով հիւանդներու մօտ Եաֆֆայի մէջ
Զաւէն Վարդանեան

Զաւէն Նազարեթ Վարդանեան (ծն.՝ 15 Յունուար 1945, Հալէպ, Սուրիա), հայ խմբավար: ՀՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ (2009):

### Կենսագրութիւն

Զաւէն Վարդանեանը ծնած է 1945 թուականին Հալէպ, Սուրիա։ 
*1947 թուականին հայրենադարձեր է։ 
*1974 թուականին աւարտեր է Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոցի խմբավարութեան կաճառը։ 
*1974-1979 թուականներուն եղեր է Հայաստանի պետական սիմֆոնիք նուագախումբի խմբավարի օգնական, 
*1979 թուականին հիմներ է Երեւանի պետական Սենեկային նուագախումբը, որը ղեկավարեր է մինչեւ 1990 թուականը։ 
*1994-2000 թուականներուն եղեր է Երեւանի Ալեքսանտր Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ պալէթի ազգային ակադեմիական թատրոնի խմբավար։ 
*2003 թուականին տեղափոխուեր է Քուենքա, դասաւանդեր Քուենքայի, Էքուատոր (Սպաներէն՝ Cuenca) Էքուատորի մեծութեամբ երրորդ քաղաքն է) պետական համալսարանի մէջ, ղեկավարեր տեղական սիմֆոնիք նուագախումբերը։

### Գործունէութիւն
*Խմբավար Զաւէն Վարդանեանը Հայաստանի մէջ կազմակերպեր է բազմաթիւ փառատօներ ու մրցոյթներ, հայ ունկնդիրին  ներկայացուցեր է Սթրավինսքիի (Igor Fyodorovich Stravinsky ComSE), Շնիթքէի (Alfred Garrievich Schnittke), Վարեզի (Edgard Victor Achille Charles Varèse), Հենցի, Այվզի, Քոքքոնենի (Joonas Kokkonen), Նորտկրենի (Pehr Henrik Nordgren) եւ այլ հեղինակներու ստեղծագործութիւններ:
*Ան Նաեւ ղեկավարեր է երաժշտական փառատօն նուիրոած Պախի եւ հայկական հոգեւոր երաժշտութեան, ինչպես նաեւ «Շէյքսփիրի օրերը Հայաստանի մէջ» փառատօնը (2000):

### Վկայութիւններ Զաւէն Վարդանեանի մասին

### Պարգեւներ
1969 թուականին, ան արժանացեր է Հայաստանի Հանրապետութեան մրցոյթ ոսկի մետալին:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հալէպ ծնունդներ
Ստորոգութիւն:15 Յունուար 1945ի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Խմբավար
Ստորոգութիւն:Հայրենադարձ Սուրիայէն
Ստորոգութիւն:ՀՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ
Միկոյեան Եղբայրներու Տուն-Թանգարան

**Միկոյեան եղբայրներու տուն-թանգարան**, հիմնադրուած է 1971-ին՝ յաւերժացնելու Անաստաս եւ Արտեմ (Անուշաւան) Միկոյեաններու հայրենիքի հանդէպ ունեցած անգնահատելի ծառայութիւնները։

## Պատմութիւն
Յուշահամալիրը եւ թանգարանը բացուած են 17 Յունիս1982-ին։ Թանգարանի բացման օրը Մոսկուայէն թանգարան բերուած են ամենաազդեցիկ երկու ցուցադրանմուշները՝ ՄԻԳ ինքնաթիռը եւ Արտեմ Միկոյեանի ծառայողական մեքենան։ Տուն-թանգարանը տարիներու ընթացքին հարստացած է նաեւ այլ ցուցադրանմուշներով։

Թանգարանը հիմնադրած է Միկոյեաններու հորեղբօր աղջիկը՝ Նուշիկ Միկոյեանը։

## Ցուցադրութիւն
Թանգարանին մէջ ցուցադրուած են Միկոյեաններու ընտանիքի անձնական իրերը, անոնց աշխատանքային գործունէութեան մասին պատմող վաւերագրական նիւթերը։ Թանգարանի բակին մէջ կը գտնուին Արտեմ (քանդակագործ` Սուրէն Նազարեան, ճարտարապետ՝ Սարգիս Գուրզադեան) եւ Անաստաս Միկոյեաններու յուշարձանները, ՄիԳ ինքնաթիռը։

## Հասցէ
Թանգարանը կը գտնուի Լոռիի մարզի Սանահին գիւղին մէջ։

## Պատկերասրահ

Միկոյան եղբայրների թանգարան, Սանահին.JPG
Միկոյան եղբայրների թանգարան, Սանահին (1).JPG
Միկոյան եղբայրների թանգարան, Սանահին (2).JPG
Միկոյան եղբայրների թանգարան, Սանահին (3).JPG
Միկոյան եղբայրների թանգարան, Սանահին (4).JPG
Միկոյան եղբայրների թանգարան, Սանահին (5).JPG
Միկոյան եղբայրների թանգարան, Սանահին (6).JPG
Միկոյան եղբայրների թանգարան, Սանահին (7).JPG
Միկոյան եղբայրների թանգարան, Սանահին (9).JPG
Միկոյան եղբայրների թանգարան, Սանահին (11).JPG
Միկոյան եղբայրների թանգարան, Սանահին (10).JPG
MIG plane.jpg


## Ծանօթագրութիւններ


## Արտաքին յղումներ

* Միկոյեան եղբայրներու թանգարան 
* Միկոյեան եղբայրներու տուն թանգարան
* Միկոյեան եղբայրներու թանգարանը կրկին վարձակալութեան յանձնելու հարցը կը քննարկուի աւագանիի նիստին
Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Տուն-թանգարաններ Հայաստանի մէջ
Արարատ (քաղաք, Աւստրալիա)

**Արարատ**, քաղաք Աւստրալիոյ Վիքթորիա նահանգին մէջ, Մելպուռն  քաղաքէն 200 քմ դէպի հիւսիս-արեւմուտք, Հոփիքինս գետի ափին: Աւստրալիոյ Արարատ քաղաքը հաղորդակցութեան կարեւոր հանգոյց է, հացահատիկի եւ բուրդի առեւտուրի կեդրոն: 2016 թուականին վիճակաչգրական տուեալներուն համաձայն, Արարատի բնակչութեան թիւը եղած է 8,297 մարդ։

## Պատմութիւն
Քաղաքի հիմնադրութեան մասին կայ երկու վարկած․ 

* Ըստ առաջին վարկածին, անգլիացիները 1840 թուականին հիմնադրած են քաղաքը, որ իր անունը ստացած է իրմէ 8 քմ դէպի հարաւ-արեւելք գտնուող Արարատ լեռէն: Աւստրալիոյ մէջ եւս կը գտնուի Արարատ լեռ, որ մարած հրաբուխ է, ունի 660 մեթր բարձրութիւն, ծածկուած է լաւաներով եւ տուֆերով, ունի ոսկիի հանքեր: Լերան Արարատ անունը տուած է անգլիացի ագարակատէր Ուիլզը` իր այստեղ բնակութիւն հաստատելը նմանեցնելով աստուածաշնչական Նոյեան տապանի Արարատի վրայ կանգ առնելուն:
* Ըստ երկրորդ վարկածին, քաղաքը հիմնադրուած է 1857-ին, հայերու կողմէ: Քաղաքը ապա  դարձած է երկրի ամէնէն գործուն  հայ գաղութի կեդրոններէն մէկը:

Քաղաքին մէջ կան երկու հայկական եկեղեցիներ, հայկական երիտասարդական կազմակերպութիւններ: Այնտեղ կը գտնուի նաեւ «Գալուստ Կիւլպէնկեան» դպրոցը:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Աւստրալիա
Ռաֆֆի Միքայէլեան

Ռաֆֆի Միքայէլեան, խմբավար: Ծնած է 12 Յունիս 1985, Քուէյթ:

### Կրթութիւն

*2001-2003թթ ուսանած է Պէյրութի Բ.Կանաչեանի անուան երաժշտական քոլէճին մէջ` դաշնամուր եւ խմբավարութիւն:
*2003-2010թթ`ուսանած է Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական երաժշստանոցին մէջ` աւարտելով յետ-ընթացաւարտ ուսումը (postgraduate studies)` որպէս խմբավար եւ սիմֆոնիք-օփերային խմբավար:

### Գործունէութիւն
*Ուսանողական տարիներուն ստեղծեր է բազմաթիվ երգչախումբեր եւ գործիքային համոյթներ, ամենայիշարժանը եղեր է «Գուսան» երգչախումբը (2007-10թթ)` լարային բաժնի ուսանողներու մասնակցութեամբ: 
Ելոյթներով հանդէս եկեր է Շուշիի «Վարանդա» երգչախումբի հետ:
*2009թ. նշանակուեր է «Փարոս» սենեկային երգչախումբի գեղարուեստական ղեկավար եւ խմբավար, որու հետ 2010թ. մասնակցեր է աշխարհահռչակ թենոր Փլաչիտօ Տոմինկոյի երեւանեան համերգին: 
*2010թ. նշանակուեր է Երեւանի Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ պալէթի ազգային ակադեմիական թատրոնի փորձնակ խմբավար:
*2011թ. համերգներով հանդէս եկեր է Վիեննայի մէջ եւ մասնակցեր Պրաթիսլավայի «Musica Sacra» 6-րդ միջազգային երգչախմբային մրցոյթին` շահելով երկու պրոնզէ մետալ եւ յատուկ մրցանակ` հայկական երաժշտութիւնը ներկայացնելու համար:
*2011թ. նշանակուեր է Երեւանի Չայքովսքի անուան երաժշտական դպրոցի սիմֆոնիք նուագախումբի երկրորդ խմբավար:
*2012թ-էն արարատեան թեմի «Արարատ» երգչախումբի խմբավարն է:

### Commemorating Holy Tuesday  Յիշատակում՝ Աւագ Երեքշաբթի - Նարեկացի արուեստի միութիւն
15 Ապրիլ 2014-ին, Աւագ շաբթուայ միջոցառումներու ծիրէն ներս Նարեկացի արուեստի միութեան մէջ տեղի ունեցաւ «Հաւատամք» երգչախումբի համերգը (Խմբավար եւ գեղ. ղեկավար` Ռաֆֆի Միքայէլեան): Համերգին հնչեցին հոգեւոր երգեր: Աւագ Երեքշաբթի օրուայ խորհուրդը մեկնեց Գեղամ սարկաւագ Աւետիսեանը:

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
*ԿԱՄԵՐԱՅԻՆ ԵՐԳՉԱԽՈՒՄԲԸ (ԽՄԲԱՎԱՐ՝ ՐԱՖՖԻ ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆ)
*Երեւանի Աւետիսեան դպրոցին մէջ տեղի ունեցաւ տօնական համերգ նուիրուած առաջին շրջանաւարտներուն

Ստորոգութիւն:սիմֆոնիք-օփերային խմբավար
Ստորոգութիւն:Քուէյթ ծնածներ
Ստորոգութիւն:1985 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:արարատեան թեմի «Արարատ» երգչախումբի խմբավար
Քաթամարան լաստանաւ

**Քաթամարան** (թամիլերէն கட்டு மரம் *քաթթումարան*, բառացիօրէն - կապուած գերաններով լաստանաւ)
# Լաստ Հնդկական ովկիանոսի ասիական ափեզրին ապրող ազգերու մօտ։
# Երկու իրան ունեցող նաւ։ Նաւի իրանները կը միանան իրար վերէն *կամուրջով* (տախտակամածային նախատիպով)։
# Քաթամարան լաստանաւի տեսակը, երբ կայ կողքին կախուած հաւասարկշռող լողան, կը կոչուի *[[փրոա]]*։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Priests traveling across kealakekua bay for first contact rituals.jpg|Փոլինեզիական Քաթամարան լաստանաւ
Պատկեր:Katamaran in Dover (1).jpg|Speed Ferries ընկերութեան արագընթաց լաստանաւ Տուվրի նավահանգստի մէջ
Պատկեր:USN Joint Venture (HSV-X1).jpg|HSV-1 ''Joint Venture'', մեծ, փորձնական, արագընթաց, Քաթամարան լաստանաւ, կառուցուեր է Incat-ի կողմէ
Պատկեր:F1 ChampBoat Minneapolis 2006.jpg|Մարզական շարժիչաւոր Քաթամարան լաստանաւ (Կրան-փրի ԱՄՆ, 2006)
Պատկեր:Gaebler catamaran.jpg|«Թորնատօ» դասի առագաստաւոր ողիմպիական դասի մարզական Քաթամարան լաստանաւ
Պատկեր:Katamaran-wiosla.jpg|Ժամանակակից թիավարուող Քաթամարան լաստանաւ
Ժողովրդական Արուեստի Թանգարան (Դիլիջան)

**Դիլիջանի ժողովրդական արուեստի թանգարան**, Հայաստանի ժողովրդական արուեստի պետական թանգարանի Դիլիջանի մասնաճիւղ: Հիմնուած է 1979-ին` բանահաւաք եւ գեղանկարիչ Յովհաննէս Շարամբէեանի անմիջական նախաձեռնութեամբ ու մասնակցութեամբ:

## Պատմութիւն
Թանգարանը կը գտնուի Դիլիջան քաղաքի կեդրոնը, Աղստեւ գետի հարեւանութեամբ: Տան վերջին բնակիչը եղած է Յովհաննէս Շարամբէեանը, որու նախաձեռնութեամբ ալ շէնքը վերածուած է ժողովրդական արուեստի թանգարանի: 1979-ին Յովհաննէս Շարամբէեանը իր հաւաքածոն նուիրած է Դիլիջանի ժողովրդական արուեստի թանգարանին՝ համալրելով թանգարանի ֆոնտը: Շրջելով Հայաստանի տարբեր վայրերը՝ Շարամբէեանն ստեղծած է պղնձեայ կենցաղային իրերու մեծ հաւաքածոյ:

## Հաւաքածոյ
Թանգարանին մէջ ներկայացուած են հայ ժամանակակից ժողովրդական վարպետներու եւ ստեղծագործողներու աշխատանքներ, ազգագրական արժէք ներկայացնող ցուցանմուշներ, կենցաղային իրեր` գորգեր, կարպետներ: Թանգարանը ունի 9 սրահ, պատշգամբ, որ նոյնպէս կը ծառայէ ցուցադրութեան համար։ Թանգարանի ֆոնտը կը կազմէ 847 ցուցանմուշ, որմէ ցուցադրութեան ներկայացուած է 547-ը: Թանգարանի ֆոնտը ձեւաւորուած է նաեւ նուիրատուութիւններէ ձեռք բերուած բազմազան կիրառական արուեստի ցուցանմուշներով:

## Թանգարանի շէնքը
link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:%D4%BA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%A1%D6%80%D5%BE%D5%A5%D5%BD%D5%BF%D5%AB_%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6%D5%AB_%D4%B4%D5%AB%D5%AC%D5%AB%D5%BB%D5%A1%D5%B6%D5%AB_%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%B3%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B2%D5%AB_%D5%B7%D5%A5%D5%B6%D6%84,_ArmAg_(2).jpg|մինի
19-րդ դարու վերջը (1896) կառուցուած թանգարանի շէնքը Դիլիջանի ամենահին շինութիւններէ է: Տունը կառուցած է Սամսոն Բեկ-Յարութիւնեանը: Այն եղած է իշխանուհի Մարիամ Թումանեանի ամառանոցը, որ բնակած է Թիֆլիսի մէջ, իսկ ամրան ամիսները կ՚անցնէր այդ շէնքին մէջ: Մարիամ Թումանեանը 1913-1915-ականներուն Դիլիջանի մէջ հիմնած է մանկական ակումբ, 1919-1920-ականներուն՝ հիմնած է գորգագործարան, որբանոց: Սամսոն Յարութիւնեանը եւ Մարիամ Թումանեանը խորհրդային իշխանութեան տարիներուն Դիլիջանի մէջ գտնուող ամառանոցը նուերած են Հայաստանին:

Երկյարկանի, փայտէ նախշազարդ պատշգամբով այս տան մէջ հիւընկալուած են հայ մշակոյթի եւ գրականութեան բազմաթիւ յայտնի գործիչներ՝ Յովհաննէս Թումանեան, դերասանուհի Ազնիւ Հրաչեայ, Սիրանոյշ, Եղիշէ Չարէնց, Ֆրիտէոֆ Նանսէն, բանասէր Սերգէյ Վարդանեան:

Ընդգրկուած է Դիլիջանի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկին մէջ (յուշարձան՝ 10.3/5):

## Համագործակցութիւն
Թանգարանը կը համագործակցի Յովհաննէս Շարամբէեանի անուան գեղարուեստի դպրոցի հետ, Երեւանի գեղարուեստի պետական ակադեմիայի Դիլիջանի մասնաճիւղի դեկորատիւ կիրառական արուեստի ֆակուլտետի ուսանողներու հետ: Կը կազմակերպուին ինքնուս եւ ժողովրդական վարպետներու, մասնագիտական գեղանկարիչներու ցուցահանդէսներ, որոնք կը ներկայացնեն տարբեր ժանրեր։

## Պատկերասրահ

Դիլիջանի գորգեր.JPG
Գորգի սանր.JPG
Արդուկ.JPG
Կարի մեքենայ.JPG
Ճախարակ.JPG

## Տես նաեւ

* Ժողովրդական Արուեստի Թանգարան

## Ծանօթագրութիւններ


## Արտաքին յղումներ

* Ժողովրդական արուեստի թանգարանի պաշտօնական կայքը
Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Հայաստանի յուշարձաններ
Ստորոգութիւն:Տաւուշի մարզի թանգարաններ
Ստորոգութիւն:Դիլիջանի շէնքեր եւ կառոյցներ
Պոսթըն

**Պոսթըն** (), ԱՄՆ-ի Մասսաչուսէթս նահանգի կեդրոնն է։ Քաղաքը յայտնի է նաեւ Նոր Անգլիա անունով։ ԱՄՆ-ի ամենահին քաղաքներէն մէկն է։ Պոսթընը Նոր Անգլիայի ամենամեծ քաղաքն է։ 2014 թուականի դրութեամբ բնակչութիւնը 645.966 է։ Այս ցուցանիշով Պոսթընը ԱՄՆ 24-րդ ամենամեծ քաղաքն է։

### Աշխարհագրական դիրք

Քաղաքը շատ կոմպակտ եւ յարմարաւէտ դիրք ունի։ Ընդհանուր մակերեսը կը կազմէ 232,1&nbsp;կմ²։ Քաղաքի մեծ մասը կը գտնուի ծովի մակարդակէն 5-7 մեթր բարձր, իսկ Պելիվիւ Հիլը 101 մ բարձրութեան վրայ է։

## Պատմութիւն
մինի|ձախից|Քաղաքի կեդրոն

Պոսթընը հիմնադրուեր է 1630 թ. 17 Սեպտեմբեր-ին։ Հիմնադրումէն յետոյ այստեղ բացուեր է առաջին անգլալեզու քոլէճը՝ Հարվըրտի համալսարանը։

### Տեսարժան վայրեր

* Սուրբ Խաչ եկեղեցի (Պոսթըն) &nbsp;-&nbsp;կաթոլիկ եկեղեցի
* Պոսթընի վանք &nbsp;-&nbsp;մորմոնական եկեղեցի

## Կլիման
Պոսթընը, ինչպէս Նոր Անգլիան, կը գտնուի մայրցամաքային կլիմայական գօտիին մէջ, քանի որ գերիշխող արեւմտեան հոսանքները կը մեղմացնեն ովկիանոսի ազդեցութիւնը։ Ամառը, գլխաւորապէս տաք է եւ խոնաւ, ձմռանը ցուրտ է, քամի եւ ձիւնառատ։ Ամենատաք ամիսը Յուլիսն է, ցերեկային միջին ջերմաստիճանը +28&nbsp;°C։ ամէնէն ցուրտ ամիսը Յունուարն է, գիշերային միջին ջերմաստիճանը −6&nbsp;°C։ Տարեկան միջին տեղումներու քանակը 1000—1100 մմ։ ամէնէն շատ տեղումները Դեկտեմբեր-Մարտ ինկած հատուածի մէջ է։ Գարնանը եւ ամռան սկիզբը  յաճախակի կ'ըլլան մառախուղեր։
 

### Թերթեր եւ ամսագրեր, որոնք լոյս կը տեսնեն Պոսթընի մէջ

* Boston Business Journal
* Boston Globe
* Boston Haitian Reporter
* Boston Herald
* Boston Irish Reporter
* Boston Phoenix
* Jewish Advocate
* Mass High Tech
* Boston Magazinee
* Cape Cod Life Magazine

## Քոյր քաղաքներ

*  Բարսելոնա (), Սպանիա
*  Բելու-Օրիզոնտի (), Պրազիլիա (2007)
*  Կիոտո (), Ճափոն
*  Մելպուրն (), Աւստրալիա (1985)
*  Փատովա (), Իտալիա
*  Սեկոնդի-Տակորադի (), Կանա
*  Սթրասպուրկ (), Ֆրանսա
*  Թայփեյ, Թայուան
*  Հանչժու, Չինաստան
*  Շանոն (, ), Իրլանտա

## Սպորտ
Պոսթընի մէջ կը գտնուին շարք մը մարզական ակումբներ։

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Քաղաքի պաշտոնական կայքը 

Ստորոգութիւն:ԱՄՆ-ի քաղաքներ
Ստորոգութիւն:Մասսաչուսէթս
Ստորոգութիւն:1630 թուականին հիմնադրուած բնակավայրեր
Ստնաւորներ

**Ստնաւորներ** (նաեւ **կաթնասուններ**, լատ.՝ *Mammalia*), ողնաշարաւոր անասուններու դաս, որու գլխաւոր առանձնայատկութիւնը ձագերուն կաթով կերակրելն է։

## Աղբիւրներ
Ոզնի

**Ոզնին**, կը պատկանի կրծող անասուններու ընտանիքին:

## Ընտանիք
Ոզնին, որ կը պատկանի կրծող ընտանիքին, նաեւ կը պատկանի ստնաւոր անասուններու ընտանիքին:

## Աղբիւրներ
Յոնեական ծով

Յոնեական Ծով  (, *Իոնիոն*,  ,  ), Միջերկրական Ծովու կեդրոնական մասը՝ Պալքանեան ու Ափենինեան թերակղզիներու եւ Սիչիլեա, Քիթիրա ու Կրետէ կղզիներուն միջեւ։ Հիւսիսէն Օթրանթոյի նեղուցով միացած է Ատրիաթիկ ծովին, արեւմուտքէն Մեսինայի նեղուցով` Թիրենեան ծովին։ 

*Մակերեսը 169.000 քմ ² է, իսկ խորութիւնը կը հասնի մինչեւ 5121 մեթր։ Միջերկրական Ծովուն ամենախորունկ մասը Յոնեական ծովուն մէջ գտնուող Քալիփսօ խորամասն է 5,267 մեթր խորութեամբ, Պելոպոնեսի արեւմուտքը գտնուող Փիլոս ծովեզերիայ քաղաքէն հարաւ արեւմուտք։
*Խոշոր ծոցերը՝ Փաթրայի, Կորնթոսի, Օթրանթոյի։ 
*Ծովուն արեւելքը կը գտնուին Յոնեական կղզիները։
*Գլխաւոր նաւահանգիստները՝ Փաթրա, Քերքիրա (Յունաստան), Թարանթօ, Քաթանիա (Իտալիա)։

## Անուանում
*Անուանումը ստացած է յոնիացիներէն. հին յունական ցեղի անունէն։ Այդ ցեղը կը բնակէր Ատիկէի, Էվիայի մէկ մասին, Հիոս, Սամոս, Նաքսոս եւ այլ կղզիներու մէջ։
*Ք.Ա. 11րդ մինչեւ Թ․ դարերուն ընթացքին Յոնիացիներ կը գաղթեն եւ գաղթօճախներ կը ստեղծեն Փոքր Ասիոյ թերակղզիի արեւմտեան ափի միջին մասին (Յոնիա մարզը), Սեւ եւ Մարմարա ծովերու ափերը։

*
*

Պատկեր:Albanian Riviera.jpg|Ալպանիոյ ծովափ
Պատկեր:Gerogompos lighthouse sunset.jpg|Քեֆալոնիա․ Երոկապոս
Պատկեր:Kioni, Ithaka 06.jpg|Իթաքի․ Քիոնի
Պատկեր:Corfou-21.jpg|Քերքիրա
Պատկեր:Kathisma beach, lefkada pic2.JPG|Լեֆքատա․ Քաթիզմա ծովափ


## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Միջերկրական ծովի ծովեր
Ստորոգութիւն:Յոնիական ծով
Ստորոգութիւն:Յունաստանի ծովեր
Ստորոգութիւն:Իտալիայի աշխարհագրութիուն
Թիրենեան ծով

Թիրինեան ծով․ Միջերկրական ծովի մաս՝ Ափենինեան թերակղզիին։ Կը գտնուի Սիկիլիա, Սարտինիա եւ Քորսիքա կղզիներուն միջեւ։ 
*Մակերեսը 214․000 քմ² է։ Առաւելագոյն խորութիւնը՝ 3830 մեթր։
*Գլխաւոր նաւահանգիստներն են՝ Նափոլի, Փալերմօ, Քալիարի, Պասթիա։
*Անուանումը ստացած է թիրեններ ցեղանունէն. հին յոյները այդպէս կը կոչէին էթրուսքները՝ Ափենինեան թերակղզիին երբեմնի բնակիչները։

## Աղբիւրներ

Ստորոգութիւն:Միջերկրական ծովի ծովեր
Ստորոգութիւն:Իտալիայի աշխարհագրութիւն
Ստորոգութիւն:Թիրենեան ծով
Նափոլի

**Նափոլի** (անգլ.՝ Naples) (, , բառացի՝ *նոր քաղաք*, , , քաղաք Իտալիայի մէջ, Քամփանիայի շրջանի եւ համանուն նահանգի վարչական կեդրոնը։ Տեղակայուած է Նէափոլիթանեան ծովածոցի ափին։

*Նափոլի Իտալիայի՝ մեծութեամբ, երրորդ քաղաքն է (Հռոմէն ու Միլանէն յետոյ) եւ Հարաւային Իտալիայի ամենամեծ քաղաքը՝ շուրջ մէկ միլիոն բնակչութեամբ (արուարձաններու հետ՝ շուրջ երեք միլիոն)։ Փոխադրական խոշոր հանգոյց է (միջազգային օդանաւակայան, նաւահանգիստ)։
*Պաշտօնական լեզուն իտալերէնն է, որմէ բացի գործածական են նաեւ նէափոլիթաներէնը։ 
*Քաղաքի հովանաւորն է Սուրբ Եանուարիոսը (Saint Januarius), որուն յիշատակին օրը՝ 19 Սեպտեմբեր կը նշուի քաղաքի տօնը։
*Քաղաքը տեղակայուած է (seismic) երկրաշարժական վտանգ գօտիի մէջ (քաղաքի պատմական հատուածը տեղակայուած է Վեզուվիօ լերան արեւմտեան լանջին)։ Վեզուվիօ լերան (Mount Vesuvius)  վերջին ժայթքումը տեղի ունեցեր է 1944 թուականին։ Իսկ վերջին աղետալի երկրաշարժը  տեղի ունեցած է 1980 թուականին։

## Հետաքրքիր փաստեր
* Նափոլի կը համարուի փիծծայի, աւելի ճիշտ՝ անոր մէկ տեսակի (տեղական անուանումը՝ ) հայրենիքը, որ յայտնի է 19-րդ դարու 80-ական թուականներէն եւ կը  պատրաստուի մինչեւ այսօր։ 
*Դասական կը համարուին նէափոլիթանական փիցցայի երկու տարբերակներ ()՝ «Մարինարա» (, սխտորով, առանց պանիրի) եւ «Մարկերիթա» (, պանիրով ու ռեհանով, առանց սխտորի)։
thumb|right|500 px|նէափոլիթանական ծովածոց
* Նափոլին հին անուամբ կոչուած է (11) Փաթենոփէ աստղակերպը, որ յայտնաբերուած է Նափոլիին մէջ 1850 թուականի Մայիսի 11-ին իտալացի աստղագէտ Անիպալէ տէ Կասփարիսի կողմէն։


Պատկեր:NapoliMaschioAngioinoDaSanMartino.jpg|Քասթել Նուովօ
Պատկեր:Print del Castel dell'Ovo, Napoli - foto di Augusto De Luca.jpg|Քասթել տել Օվօ, Աուկոսթօ տը Լուքա
Պատկեր:NapoliSanFrancescoDaPaolaFacciata.jpg| Փլեպիսցիտի հրապարակ
Պատկեր:Facciata Duomo di Napoli - BW 2013-05-16.jpg|Սուրբ Եանուարիոսի տաճար
Պատկեր:Piazza del Plebiscito - Augusto De Luca.jpg|Փլեպիսցիտի հրապարակ (հատուած), Աուկոսթօ տը Լուքա


## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Panorama of Naples by Google Earth
* Լուսանկարներ 

Ստորոգութիւն:Իտալիայի քաղաքներ
Ստորոգութիւն:Համաշխարհային ժառանգութիւն Իտալիոյ մէջ
Ստորոգութիւն:Իտալիայի համալսարանային քաղաքներ