Ղատամիս

**Ղատամիս** կամ Կետամ (պերպերերէն՝ *ʕadémis,* արաբ․՝غدامس, Լիպիոյ արաբ․՝*ɣdāməs,* լատին․՝ *Cidamus, Cydamus,* իտալ․*՝Gadames*)․ արեւմտեան Լիպիոյ քաղաք-ովասիս։ Կը գտնուի Թրիփոլիէն 340քլ․ հարաւ-արեւմուտք, Ալճերիոյ եւ Թունուզի սահմաններուն մօտ։ Հին քաղաքը 1986-ին յայտարարուած է Եունեսքոյի Համաշխարհային ժառանգութեան Յուշարձան։ Իսկ 2016-ին արձանագրուած է Եունեսքոյի Համաշխարհային Վտանգուած Ժառանգութեան Ցանկին մէջ։

## Ընդհանուր տեղեկութիւններ
Ղատամիս անունը լառաջացած է Լիպիոյ Ֆեզան շրջանի հին պերպեր Թիտամեսի ցեղախումբէն։ Կ՛ենթադրուի թէ Թիտամեսի անունը հռոմէացիներուն կողմէ աղաւաղուած է եւ տուած է այսօրուան Ղատամիս անումը։

Քաղաք-ովասիսի բնակչութեան թիւը 10 000 է եւ բաղկացած է գլխաւորաբար պերպերներէ (հիւսիսային Ափրիկէի բնիկ ժողովուրդ)։ Պարիսպով պատսպարուած հին քաղաքը յայտարարուած է Եունեսքոյի Համաշխարհային ժառանգութեան Յուշարձան։ Եօթը ցեղախումբեր կը բնակին հին քաղաքին մէջ եւ իւրաքանչիւրը ունի իր շրջանը։
ձախից|մինի|Հին քաղաք-ովասիսին բնակարան մը․ճարտարապետական կառոյցը կիզիչ տաքը կ՛առանձնացնէ եւ բնակելու պայմանները աւելի նպաստաւոր են
1970-ական թուականներուն, Լիպիոյ կառավարութիւնը հին քաղաքին շուրջը նոր բնակարաններ կը կառուցէ եւ կը բնակեցնէ։ Սակայն բնակիչներուն մեծ մասը ամառուան շրջանին հին քաղաքը կը վերադառնան, որովհետեւ քաղաք-ովասիսի հին բնակարաններուն ճարտարապետական կառոյցը կիզիչ տաքը կ՛առանձնացնէ եւ բնակելու պայմանները աւելի նպաստաւոր են։

Կլիման անապատի յատուկ է, երկարատեւ ամառներով եւ կարճատեւ մեղմ ձմեռներով։ 

## Պատմական ակնարկ
Ղատամեսի մասին առաջին արձանագրութիւններու կը հանդիպինք հռոմէական շրջանին։ Հռոմէական անունը Կիտամուս էր։ Բիւզանդական ժամանակաշրջանի առաջին դարերուն ընթացքին քրիստոնեայ դարձած բնակչութիւնը Է․ դարուն մահմետականութիւնը կ՛ընդունի երբ արաբները քաղաքը կը գրաւեն։ 

Մինչեւ ԺԹ․ դարուն, Ղատամես Սահարայի շրջանի առեւտուրի գլխաւոր կեդրոնը եղած է։  

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Libyen Oasenstadt Ghadames.jpg|Ղատամես
Պատկեր:Old Ghadames (5282815851).jpg|Ղատամես, հին քաղաքը
Պատկեր:Ghadames Panorama April 2004.jpg|Ղատամես, համայնապատկեր
Պատկեր:Road to palm trees field in Ghadamis.jpg
Պատկեր:Ghadames - Gasse in der Altstadt 03.jpg
Պատկեր:Ghadames - Altstadt, Thermalquelle.jpg|Ղատամես․ ջերմուկ ջուրեր
Պատկեր:Ghadames - Altstadt mit Palmenhain.jpg|Ղատամես
Պատկեր:Ghadames 2.jpg
Պատկեր:Covered Street in Ghadames (5282815853).jpg|Ղատամես․ ծածկուած ճամբայ
Պատկեր:Ghadames - Altstadt, in einem Torbogen 02.jpg|Ղատամես, հին քաղաքը․ կամարուղի
Պատկեր:Ghadames - Über den Dächern der Altstadt.jpg
Պատկեր:Libya Ghadames Old Town Inside of small dwelling.JPG|Ղատամես․ բնակարանի մը ներքին մասը
Պատկեր:Ghadames - Altstadt, Freisitz.jpg
Պատկեր:Ghadames - Altstadt.jpg
Պատկեր:Ghadames - Altstadtwohnhaus mit Sitzbank.jpg
Պատկեր:Ghadames - Altstadtwohnhaus, prächtig dekoriert 02.jpg
Պատկեր:Ghadames - Gasse in der Altstadt.jpg
Պատկեր:Ghadames - Gasse in der Altstadt, Torbogen.jpg
Պատկեր:Ghadames - Gasse in der Altstadt 02.jpg
Պատկեր:Ghadamis-Libie (5383716243).jpg
Պատկեր:Old Town Of Ghadames.jpg|Ղատամես․ հին քաղաքը
Պատկեր:Ghadames - Altstadt bei Nacht.jpg
Պատկեր:Ghadames - Altstadt bei Nacht 02.jpg|Ղատամես, իրիկունը

    

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հնաբանական վայրեր
Ստորոգութիւն:Քաղաք-ովասիսներ
Ստորոգութիւն:Լիպիոյ քաղաք-ովասիսներ
Ստորոգութիւն:Լիպիոյ քաղաքներ