open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Շաւարշ Քրիսեան

**Շաւարշ Քրիսեան** () մարզիկ, գրագէտ, հանրային գործիչ, դաստիարակ եւ խմբագիր։

## Կեսագրական գիծեր եւ գործունէութիւն
Ծնած է Պէշիկթաշ, Պոլիս: Նախնական կրթութիւնը ստացած է նոյն թաղի Մաքրուհեան երկսեռ վարժարանէն։ 1897 Սեպտեմբեր 6-ին, եղբայրը զինք ուղարկած է Պարտիզակ՝ Ամերիկեան Բարձրագոյն Վարժարան, իբրեւ գիշերօթիկ: Հոնկէ փոխադրուած է Ռոպէրթ քոլէճ (Պոլիս)։ Քրիսեան Յակոբեանի միջոցով յարաբերութեան մէջ մտած է Փարիզի Լիսէ Ժանսոնի անուանի վարիչ փրոֆ. Տեպոնէի հետ, թղթակցութեամբ հետեւելով մարմնակրթանքի անոր դասերուն:

1906-ին անցնելով Փարիզ յաճախած է մարմնամարզական վարժարան, Լիսէ Ժանսոն ապա Լոնտոն աշակերտելով Սանտովի եւ վկայուելով։

1909-ին վերադարձած է Պոլիս։ Պոլսոյ զանազան վարժարաններու ստանձնած է մարզանքի ուսուցչութեան պաշտօններ․ միաժամանակ, մասնաւոր դասեր ստանձնելէ զատ՝ կազմած է մարմնամարզական ակումբներ զանազան արուարձաններու մէջ։

1911-1914 ձեռնարկած եւ հրատարակած է «Մարմնամարզ» պատկերազարտ ամսաթերթը։ Յովհաննէս Հինթլեանի հետ հրատարակած է նաեւ «Պոյ-Սքաութ»ը

1914-ին, Ա. Աշխարհամարտին, իբրեւ կամաւոր մաս կազմած է ֆրանսական բանակին։

## Նահատակութիւն
Ան եղած է 1915 Ապրիլ 24-ի առաջին ձերբակալուողներէն: Արամ Անտոնեան երբ առաջնորդուած է Պոլսոյ Կեդրոնական բանտ, յիշատակած է Շաւարշ Քրիսեանի անունը՝ Ակնունիի, Սիամանթոյի, Դանիէլ Վարուժանի, Ռուբէն Զարդարեանի եւ այլոց կողքին:

Բազմաթիւ մտաւորականներու հետ ան եւս աքսորուած եւ Այնաշի մէջ նահատակուած է։

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
* Յուշարձան, Ապրիլ 11 1919, էջ 26 
* Հ.Մ.Ը.Մ.-ԱԿԱՆ ՌԱՀՎԻՐԱՆԵՐՈՒ ԽՆԿԵԼԻ ՅԻՇԱՏԱԿԻՆ

Ստորոգութիւն:22 Յուլիսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:15 Օգոստոսի մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ մարզիկներ
Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Ստորոգութիւն:Հայ տղամարդ գրողներ
Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ լրագրողներ
Քրիսթըն Ռիթըր

**Քրիսթըն Ալիս Ռիթըր** (, ), ամերիկացի դերասանուհի, երաժիշտ եւ նախկին գեղեցկուհի մըն է: Ռիթըրը ամէնէն շատ ճանչցուած է իր Ճէյն Մարկոլիս դերով AMC կայանի տրամա *[[Breaking Bad]]* հեռուստաշարին մէջ, Քլոուի դերով ABC կայանի կատակերգական *[[Don't Trust the B---- in Apartment 23]]* հեռուստաշարին մէջ, ինչպէս նաեւ Ճէսիքա Ճոնզ դերով Netflix ընկերութեան տրամա իր անունով հեռուստաշարին մէջ։ Ան դերեր ստանձնած է տարբեր ֆիլմերու մէջ, ինչպէս *[[What Happens in Vegas]]* (2008), *[[27 Dresses]]* (2008), *[[Confessions of a Shopaholic (ֆիլմ)|Confessions of a Shopaholic]]* (2009), *[[She's Out of My League]]* (2010), *[[Veronica Mars (ֆիլմ)|Veronica Mars]]* (2014), եւ *[[Big Eyes]]* (2014): Ան նաեւ ստանձնած է երկրորդական դերեր հեռուստաշարերու մէջ, ինչպէս *[[Gilmore Girls]]*, *[[Gossip Girl]]*, *[[Gravity (հեռուստաշար)|Gravity]]*, *[['Til Death]]*, եւ *[[Veronica Mars]]*:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:16 Դեկտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ
Գէորգ Քրիստեան

**Գէորգ Քրիստեան**, ծնած է Հայաստան, Շիրակի Արեւիկ գիւղին մէջ։ Եօթը տարի յաճախած է գիւղին դպրոցը։ Ապա աւարտած է կումայրի քաղաքի մանկավարժական ուսումնարանը 1951-ին եւ Հայաստանի մանկավարժական ինստուտի բանասիրական ֆակուլտէտը 1955-ին։

Եղած է տնօրէն եւ Հայերէն լեզուի ուսուցիչ Արթիկի եւ ախուրեանի մէջ։
1962-ին Երեւանի Պետական Համալսարանին մէջ մասնագիտացած է, Հետեւելով դասախօսական եւ գիտական ճիւղերու բանասիրութեան բաժնին։
Մանկավարժական ինստիտուտին եւ պետական համալսարանին մէջ դասաւանդած է հայերէն լեզու եւ հայ մշակոյթի պատմութիւն։

Աշխատած է «Հայաստան» հրատարակչատան մէջ (1960-1963) որպէս գիրքի խմբագիր. նաեւ «էկրան» ամսագրի եւ Հայաստանի շարժանկարներու ստուդիայի գլխաւոր խմբագիր (1963-1988):

Հեղինակն է 25 շարժանկարներու։

Հրատարակած է բանաստեղծութիւններու եւ ակնարկներու հինգ ժողովածոներ որոնք են.-
Արեւիկ (1964), Հողի Կարօտով (1967), Բանաստեղծութիւններ (1975), Շագանակենին Ծաղկում Է Կրկին (1980), եւ Լուսաբացներ Կէսօրին (1985):

Իր գրութիւնները լոյս են տեսած Հայաստանի Թերթերուն եւ ամսագրերուն մէջ։

1990-էն ի վեր կ՛պրի Լոս Անճելըս: Կ՛աշխատակցի «Հայ Կեանք»,«Նոր Օր», «Նաւասարդ», «Վերելք» Թերթերուն։

Ուշագրաւ են նոր հրատարակութիւններու մասին իր հրատարակած գրախօսականներն ու վերլուծական յօդուածները «Հայ Կեանք»ին եւ «Նոր կեանքին»ին մէջ։

Իր բանաստեղծութիւնները հայրենասիրական ու մարդասիրական բնոյթ կը կրեն, եւ օժտուած են հեշտ ու ջերմիկ տաղերով, ինքնայատուկ ու կենսունակ ոճով։
Քրիստափոր Իֆատեան

**Քրիստափոր Իֆատեան**, ծնած է Գամիշլի, 1938-ին, զաւակն է Սեբաստիոյ Զիլէ գիւղի Սէնէքերիմ Իֆատեանի եւ Պիթիաս գիւղի Ռոզա Ֆիլհաննէսեանի։ Ան էր 5 քոյրերու միակ եղբայրը, եւ յաճախած է տեղւոյն Ազգային վարժարանը։

## Կենսագրութիւն
Աւարտելէ ետք եկած է Հալէպ եւ 4 տարի ուսած է Ֆրանսական Լայիք երկրորդական վարժարանին մէջ։ Ապա յաճախած է Ազգային Քարէն Եփփէ Ճեմարան եւ 1960-ին եղած է առաջին պետական պաքալորիայի շրջանաւարտներէն։ Այս շրջանին եղած է Հալէպահայ ուսանողական միութեան հիմնադիր եւ վարիչներէն մէկը։

Ճեմարանը աւարտելէ ետք միացած է Հալէպի պետական համալսարանի ճարտարագիտական բաժինին եւ 2 տարի յաճախելէ ետք ընդհատած է ուսումը՝ աշխատանքի լծուելու համար, օգտակար դառնալով իր ընտանիքին։

1960-1963, պաշտօնավարած է Ճեմարանին մէջ իբրեւ այցելու ուսուցիչ ուսողութեան եւ գիտութեան։ 1963-1965, եղած է տնօրէն Ազգային Սահակեան վարժարանի։ 1965-1970, կրկին Ճեմարան դարձած է՝ իբրեւ մնայուն դաստիարակ-ուսուցիչ եւ հաշուապահ։ 1967 Փետրուարին, Գէորգ Տօնապետեանի մեկնումէն ետք, ան կը ստանձնէ տնօրէնութեան պարտականութիւնը, իսկ 1967-1968 տարեշրջանին կը նշանակուի տնօրէն։ Քրիստափոր Իֆատեան եղած է ճեմարանաւարտ առաջին տնօրէնը եւ առաջինը, որ յաչս պետութեան՝ կոչուած է «Վարժարանի տիրոջ ներկայացուցիչ» ու գործակցած է իր օրով նշանակուած պետական տնօրէնին հետ։

1968-1970, կը շարունակէ ըլլալ միջնակարգի թուաբանութեան մնայուն ուսուցիչը։ Երրորդ անգամ եւս, 1972-1975 տարիներուն, ան կը վերադառնայ Ճեմարան ու կը պաշտօնավարէ իբրեւ թուաբանութեան այցելու ուսուցիչ։

1970-ին կը վերադառնայ Հալէպի համալսարանը եւ աւարտելով ճարտարագիտական բաժինը՝ 1975-ին, պետական որոշումով կը նշանակուի Ռաքքայի մէջ ջուրի ընկերութեան ընդհանուր տնօրէն։

1976-ին իր ամուսնութիւնը կնքած է Վարդուհի Հարպոյեանի հետ եւ կազմած ընտանիք մը՝ ընտանիքը եւս փոխադրելով Ռաքքա։ Բախտաւորուած է երկու աղջիկ զաւակներով՝ Շաղիկ եւ Նանօր։

Զաւակները ազգային շունչով մեծցնելու միտումով, 1982-ին Ռաքքայի գործը ձգած ու վերադարձած է Հալէպ՝ աշխատանքի նոր ասպարէզ ընտրելով «Մաամել էլ Տիֆաա»ը, ուր աշխատած է մինչեւ իր հանգստեան կոչուիլը։

Հալէպ փոխադրուելէ ետք ստանձնած է պատասխանատու պաշտօններ։ Երկար տարիներ վարած է Բերիոյ թեմի Դատաստանական մարմինի ատենապետութիւնը. քանի մը շրջան ընտրուած է Բերիոյ թեմի Գաւառական ժողովի անդամ եւ ատենապետ. ընտրուած է նաեւ Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան Ազգային ընդհանուր ժողովի Կեդրոնական վարչութեան անդամ, որպէս Սուրիոյ ներկայացուցիչ։ Ան անդամակցած է Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան, իր պատանի տարիքէն։ Երկար տարիներ ստանձնած է ղեկավարութիւնը ՀՅԴի Սուրիոյ Կեդրոնական կոմիտէի։

2001-ին վերջնականապէս կը փոխադրուի Միացեալ Նահանգներ՝ միանալով իր հարազատներուն։ Ան կը շարունակէ մնալ գործունեայ՝ աշխատանք տանելով կուսակցական զանազան յանձնախումբերէ ներս եւ անդամ դառնալով Ս. Սարգիս եկեղեցւոյ հոգաբարձութեան։

2007-ին կ'ամուսնացնէ իր աղջիկը՝ Նանօրը, եւ 2009-ին կը դառնայ մեծ հայր իր անդրանիկ թոռնիկին՝ Քրիստափորին։

Ան կը մահանայ Լոս Անճելըս, 19 Օգոստոս 2013-ին

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
ՔրիսՔրիստափոր Իֆատեան Իր Անուանակոչութեան Հաւատարիմ Ղեկավարը

ՄԱՀԱԽՕՍԱԿԱՆ- Քրիստափոր Իֆատեան՝ Իր Անուանակոչութեան Հաւատարիմ Ղեկավարը

Ստորոգութիւն:Գամիշլի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հալէպի պետական համալսարանի ճարտարագիտական բաժնի շրջանաւարտներ
Ստորոգութիւն:Միջնակարգի թուաբանութեան ուսուցիչներ
Ստորոգութիւն:Քարէն Եփփէ Ճեմարան աւարտած առաջին տնօրէնը
Քրուասան

մինի
**Քրուասան** (՝ կիսալուսին), կարագային խմորով պատրաստուած թխուածք՝ կիսալուսնի տեսքով։ Քրուասանի խմորը թթխմորով շերտաւոր խմոր է՝ պատրաստուած առնուազն 82% իւղայնութեամբ կարագով։ Շատ տարածուած է Ֆրանսայի մէջ, ուր այն կը մատուցեն նախաճաշին ՝ սուրճի կամ տաք տուրմի հետ։

## Ստեղծման պատմութիւնը
Կիսալուսնաձեւ բլիթերը () կը թխէին Աւստրիոյ մէջ առնուազն 13-րդ դարէն սկսեալ։ Սակայն մերօրեայ քրուասաններու ժողովրդականութիւնը սկսաւ 1839 թուականին, երբ աւստրիացի սպայ Օկուսթ Ցանկ Փարիզի մէջ բացաւ «Վիեննական փուռը», ուր կըթխէին նման բլիթներ։

Ըստ աւանդութեան, 1683-ին վիեննացի հացթուխ Փիթր Ուենտլերը () առաջին անգամ բլիթներ պատրաստեց՝ ի պատիւ Օսմանեան կայսրութեան դէմ Աւստրիոյ տարած յաղթանակին։ Օսմանեան զօրքերը պաշարած էին Վիեննան․ հացթուխները, որ գիշերները կ՛աշխատումէին եւ քաղաքացիներուն համար մինչեւ առաւօտ բլիթներ կը պատրաստէին, քսելով պաշարման ձայնը, լուր տարածեցին, որ թուրքերը քաղաքի պատերէն այն կողմ թունել փորած էին եւ այդպիսով խանգարած թշնամիին ծրագիրները։

1770-ին քրուասանը առաջին անգամ յայտնուեցաւ Ֆրանսայի մէջ՝ շնորհիւ Մարի Անթուանետթի այնտեղ տեղափոխուելուն։ Փաստօրէն, Մարի Անթուանէթը դարձաւ ֆրանսական աւանդական նախաճաշի հիմնադիրը։

Աւստրական եւ ֆրանսական քրուասանները ամբողջութեամբ տարբեր են։ Քրուասանին միայն տեսքը եկած է Վիեննայէն, իսկ շերտաւոր խմորով քրուասանը առաջին անգամ պատրաստած են ֆրանսացի խոհարարները՝ 20-րդ դարուն։

Քրուասանը այնքան արագ ժողովրդականութիւն սկսաւ վայելել, որ շուտով զարգացաւ նման ձեւի թխուածքներու ամբողջ «ընտանիք» մը։

Սկզբնական շրջանին քրուասան գնողները զայն կ՛ընկալէին իբրեւ նորաձեւութեան հերթական տարր, սակայն հետագային այն դարձաւ ֆրանսական խոհանոցի անբաժան խորհրդանիշներէն մէկը։

## Քրուասաններու արգելքը Սուրիոյ մէջ
Սուրիոյ մէջ հակակառավարական ապստամբները 2013-ին արգիլեցին քրուասաններու ներկրումը Հալէպի՝ իրենց վերահսկողութեան տակ գտնուող տարածքներուն մէջ։ Անոնց կը բացատրէին այդ քայլը վերը նշուած աւստրական աւանդութեամբ։

## Տեսակները
Յաճախ քրուասանները կը պատրաստուին մարգարինով եւ կ՛անուանուին «սովորական» (ֆր.՝ ordinaire) , կամ մարգարտինի ու կարագի խառնուրդով ` «հրուշակային» (ֆր.՝ patissier)։ Այդ քրուասանները կրնան ունենալ կիսալուսնի տեսք։ Երբ պատրաստուած են բացառապէս կարագով ապա ունին ուղիղ ձեւ եւ կը կոչուին «մաքուր կարագ» (ֆր.՝ pur beurre)։

## Միջուկները
Քրուասանները կրնան ըլլալ ինչպէս առանց որեւէ միջուկի, այնպէս տուրմով կամ ամենատարբեր միջուկներով՝ պանիրով, ապուխտ- պանիրով, տարբեր սերերով, անուշներով։

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Քրուասաններու ստեղծման պատմութիւնը

Ստորոգութիւն:Ուտեստներ
Քրտերէն

**Քրտերէն** (زمانێ كوردی, Zimanê Kurdî), հնդեւրոպական լեզուաընտանիքի հնդիրանական լեզուախումբին պատկանող լեզու։ Քրտերէն կը խօսի աշխարհի մէջ 21 միլիոն անձ։ Լեզուն կը գործածուի Թուրքիոյ, Իրաքի, Իրանի, Սուրիոյ, Հայաստանի, Լիբանանի եւ այլ երկիրներու մէջ, ուր կայ քիւրտ բնակչութիւն։

Ժամանակակից քրտերէնը ունի բարբառներ, որոնցմէ հիմնականները երկուքն են՝ հիւսիս-արեւմտեան եւ հարաւ-արեւելեան։ Ամենատարածուած բարբառը, որ կը գործածուի քիւրտերու մեծամասնութեան կողմէ, կը հանդիսանայ հիւսիս-արեւմտեանը (կուրմանջի)։ Կուրմանջի բարբառով կը խօսին Թուրքիոյ, Հայաստանի, Իրանի որոշ շրջաններու, Հիւսիսային Իրաքի եւ ԱՊՀ երկիրներու քիւրտերը։ Երկրորդ բարբառը՝ հարաւ-արեւելեան կամ քիւրտի բարբառը, կը գործածեն Իրանի ՝ Մեհապատի, Սանհէնտեժի եւ Քերմանշահի, նաեւ Իրաքի՝ Ռեվանտուզի, Էրպիլի, Քիրքիքի եւ Սուլեյմանի քիւրտերը։

Մոկրիանիի բարբառը կը խօսուի Պիրանշահր եւ Պիժար քաղաքներուն մէջ:
## Բնութագիր
Ինչպէս բոլոր ժողովուրդներուն, այնպէս ալ քիւրտ ժողովուրդին լեզուին ծագումը սերտ կերպով կը զուգակցուի անոր պատմական զարգացման հետ։ Քրտերէնը կը պատկանի հնդեւրոպական լեզուախումբի իրանական ճիւղին։ Անիկա իր մէջ ունի նաեւ հնագոյն միտիական լեզուէն տարրեր‌։ Գտնուելով մօտ յարաբերութիւններու մէջ դրացի այնպիսի ժողովուրդներու հետ, ինչպիսիք են հայերը, պարսիկները, թուրքերը եւ արաբները, քրտական լեզուն որոշ ազդեցութիւն կրած է անոնցմէ եւ ինքն ալ իր հերթին ազդած է անոնց վրայ։

Քրտերէնը, Քիւրտիստանի Հիւսիսէն մինչեւ Հարաւ ինքնուրոյն եւ միասնական լեզու եղած է։ Սակայն միասնութիւնը կը խախտի արաբական Խալիֆաթի տիրապետութեան ժամանակաշրջանին, Ք.ե. Է. դարէն սկսեալ, իսլամութեան տարածումով։

Բազմաթիւ քիւրտ գրողներ եւ բանաստեղծներ իրենց աշխատութիւնները կը գրէին արաբական այբուբենով, սակայն լեզուն քրտերէնն էր‌։

## Գրադարձութիւն

## Ծանօթագրութիւններ
Քրտական Աշխատաւորական Կուսակցութիւն

մինի|Քրտական Աշխատաւորական Կուսակցութեան դրօշը
**Քրտական Աշխատաւորական Կուսակցութիւն**, (քրտերէն՝ Partiya Karkerên Kurdistan կամ PKK), ռազմատենչ քրտական կազմակերպութիւն մըն է հիմնադրուած 1970-ական թուականներուն եւ ղեկավարուած Ապտուլլահ Օճալանի կողմէ, որ ներկայիս ցմահ բանտարկուած է թրքական բանտի մը մէջ։

Կազմակերպութիւնը յեղափոխական մարքսիստ գաղափարախօսութեան եւ քրտական ազգայնականութեան կը հետեւի։ «Քրտական Աշխատաւորական Կուսակցութեան» նպատակն է ստեղծել ազատ, անկախ եւ ընկերավարական քրտական հանրապետութիւն մը՝ Քիւրտիստանի մէջ, զոր պատմական տարածքներ ունի Թուրքիոյ հարաւ-արեւելեան, Իրաքի հիւսիս-արեւելեան, Սուրիոյ հիւսիս-արեւելեան եւ Իրանի հիւսիս-արեւմտեան շրջաններուն մէջ, ուր քիւրտ ժողովուրդը մեծամասնութիւն կը կազմէ։ Ներկայ նպատակը վերածուած է մշակութային եւ քաղաքական իրաւունքներու պահանջումը, քիւրտերու եւ Թուրքիոյ հանրապետութեան միջեւ։

## Աղբիւրներ

Ստորոգութիւն:Քիւրտիստան
Ստորոգութիւն:Կուսակցութիւններ
Գլխաւոր Էջ

Բարի Եկաք Ուիքիփետիա
Ազատ հանրագիտարան, որ կրնայ խմբագրուիլ ոեւէ անհատի կողմէ։
Ներկայիս ունինք  արեւմտահայերէն յօդուած։





Ուիքիփետիա Քոյր Նախագիծեր

Ուիքիփետիան Տարբեր Լեզուներով


__NOTOC____NOEDITSECTION__
Օգոստոս

**Օգոստոս** նաեւ՝ **Աւգոստոս**, տարուան ութերորդ ամիսը՝ ըստ Գրիգորեան օրացոյցին, ունի 31 օր։ Օգոստոս բառը կը ծագի Օգոստոս կայսեր անունէն։
աջից|183x183փքս
Այս ամիսը նախապէս լատիներէն Sextilis կոչուած էր, քանի որ ան Ք.ա. 753-ին ստեղծուած հռոմէական տասնամսեայ օրացոյցին վեցերորդ ամիսը եղած էր, երբ Մարտը կը համարուէր առաջինը: Ք.ա. շուրջ 700-ին անիկա կը դառնայ ութերորդը, երբ Նումա Պոմպիլիուսին կողմէ Մարտէն առաջ Յունուարն ու Փետրուարը կ'աւելացուին: Ք.ա. 45-ին Յուլիոս Կեսար Յուլեան օրացոյցը ստեղծելու ատեն կ'աւելցնէ երկու օր, անոր տալով ներկայի 31 օր երկարութիւնը: Ք.ա. 8-ին անոր կը տրուի Աւգոստոս կայսեր անունը (հակառակ տարածուած կարծիքին, Փետրուար ամիսէն օր չէ վերցուած): Հռոմի Սենատը այս որոշումը կայացուցած է այն պատճառով, որ այս ամիսը եղած է անոր ամէնէն մեծ յաղթանակներու ամիսը, որոնցմէ ամէնէն կարեւորն է՝ Եգիպտոսի նուաճումը:

Պատմական Հայաստանի մէջ Օգոստոսը եղած է տարուան առաջին ամիսը եւ կոչուած՝ Նաւասարդ։

## Անունը այլ լեզուներով
Եւրոպական լեզուներուն մէջ՝ Օգոստոս անունը, հիմնականօրէն, կը համապատասխանէ լատինական աւանդոյթին։ Սակայն կան նաեւ բացառութիւններ. այսպէս՝ ֆիններէն կը կոչուի elokuu՝ «հացի ամիս», արեւելա-սլավոնական լեզուներուն մէջ՝ անունը կապուած է «մանգաղ» նշանակող բառին հետ, Ուքրաներէն՝ серпень, լեհերէն՝ sierpień, չեխերէն՝ srpen։
## Oգոստոս Ամսուան կենդանակերպերը
* Մինչեւ 22-ը՝ Առիւծ
* 23-էն ետք՝ Կոյս
## Օգոստոս Ամսուան Տօները
* 3 Օգոստոս՝
** Նիճերիոյ՝ Անկախութեան Օր (Ֆրանսայէն, 1960)
* 5 Օգոստոս՝
** Պուրքինա Ֆասօ՝ Անկախութեան Օր (Ֆրանսայէն, 1960)
* 6 Օգոստոս՝
** Ճափոն՝ Հիրոշիմայի Խաղաղութեան Արարողութիւն
** Անկախութեան Օր՝
*** 26px Պոլիվիա (Սպանիայէն 1825)
*** 26px Ճամայքա (Միացեալ Թագաւորութենէն 1962)
մինի|աջից|280px|Հունձք<br /><small>Զինաիտա Սերեպրեաքովա, 1915</small>
* 7 Օգոստոս՝
** 26px Ասորի Նահատակներու Oր
** Քոթ տ'Իվուար՝ Անկախութեան Օր (Ֆրանսայէն, 1960)
** 26px Շուէտի Թագուհի Սիլուիոյ Անուանակոչութեան Օր
* 9 Օգոստոս՝
** Բնիկներու Օր
* 11 Օգոստոս՝
** 26px Փաքիստանի Դրօշակի Օր
** 26px Շատի Անկախութեան Օր (Ֆրանսայէն, 1960)
* 12 Օգոստոս՝
** Ճափոն՝ Աուա պարի փառատօնի առաջին Օր, Թոքուշիմա
** Երիտասարդներու Համաշխարհային Օր
** Փիղերու Համաշխարհային Օր
* 13 Օգոստոս՝
** Կեդրոնական-Ափրիկէի Հանրապետութիւն՝ Անկախութեան Օր (Ֆրանսայէն, 1960)
** Ձախլիկներու Միջազգային Օր
* 14 Օգոստոս՝
** 26px Փաքիստանի Անկախութեան Օր
* 15 Օգոստոս՝
** Անկախութեան Օր
*** Քորէա
*** Հիւսիսային Քորէա՝ «Հայրենիքի Ազատագրութեան Օր»
*** Հնդկաստան (Պրիթանական Կայսրութենէն, 1947)
*** 26px Քոնկոյի Հանրապետութիւն (Ֆրանսայէն, 1960)
* Օգոստոս 17՝
** Պոլիվիա՝ Դրօշակի Օր
** Անկախութեան օր՝
*** Ինտոնեզիա (Ճափոնէն, 1945)
*** 26px Կապոն (Ֆրանսայէն, 1960)
* Օգոստոս 20՝
** Անկախութեան օր, ԽՍՀՄ-էն, 1991
*** 26px Էսթոնիա, անկախութեան վերականգնում
*** 26px Ուքրանիա
* Օգոստոս 22՝
** Ռուսիա՝ Դրօշակի Օր
* Օգոստոս 23՝
** Ուքրանիա՝ Ազգային Դրօշակի Օր
* Օգոստոս 24՝
** Լիպերիա՝ Դրօշակի Օր
** Ուրուկուէյ՝ Անկախութեան Օր (Պրազիլէն, 1825)
* Օգոստոս 25՝
** 26pxԱզատութեան Օր (Ֆրանսա)
* Օգոստոս 27՝
** Մոլտովա՝ Անկախութեան Օր (ԽՍՀՄ-էն, 1991)
* Օգոստոս 31՝
** 26px Խըրխզիստան՝ Անկախութեան Օր
## Ծանօթագրութիւններ
 

Ստորոգութիւն:Ամիսներ
Օդ

link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Cairo_in_smog.jpg|մինի|250x250փքս|Օդի աղտոտուածութիւնը ժամանակակից բնապահպանական հիմնախնդիրներէն է։
**Օդը -** մեզ շրջապատող օդը գլխաւորաբար կը բաղկանայ թթուածինէ եւ բորակածինէ։ Առարկա։Կենդանիներու մեծամասնութիւնը թթուածինի պէտք ունի։ Անոնք կը ներշնչեն կամ մթնոլորտի կամ ծովու թթուածինը եւ կ'արտաշնչեն բնածխային կազ եւ ջրաշոգի։ Օդն է, որ կարելի կը դարձնէ մեր լսողութիւնը, որովհետեւ պարապութեան մէջ ձայնը չի լսուիր։

## Մթնոլորտ
Երկիրը շրջապատող մթնոլորտը մեզ կը պաշտպանէ արեւուն վնասակար ճառագայթներէն։ Բայց, ան նաեւ կը ներծծէ արեւուն ջերմութիւնը, կը տաքցնէ մեր մոլորակը եւ թոյլ չի տար, որ ան գիշերը սաստիկ կերպով պաղի։

Օդը անհրաժեշտ է կեանքին համար: Թթուածինը անհրաժեշտ է շնչառութեան եւ այրումներուն համար։ Բորակածինը, որ կը տրամադրուի անձրեւի կաթիլներու եւ հողի մանրաճճիներու միջոցաւ, կ'օգտագործուի բոյսերուն կողմէ։
## Թռուցիկ
Թռուցիկը կը թռչի, երբ շարժումի մէջ գտնուող օդը, այսինքն հովը, զայն կը մղէ դէպի երկինք։ Հելիում կազով լեցուած օդապարիկ մը երկինք կը բարձրանայ, որովհետեւ հելիումը օդէն աւելի թեթեւ է։
## Օդալից մակոյկներ
Օդալից մակոյկները օդով լեցուած են։ Ջուրին վրայ կը ծփան օդին թեթեւութեան պատճառով։
## Ծփաթիռներ
Տաք օդը պաղ օդէն աւելի թեթեւ է։ Ծփաթիռ մը կ'օգտուի բարձրացող տաք օդի հոսանքներէն՝ սաւառնելու համար։ Ձկնկուլը ծփաթիռ թռչուն մըն է, որ ովկիանոսներու վրայ կը սաւառնի։
## Աղբիւրներ
* Մշակութային Իմ Առաջին Հանրագիտարան, Արամ Սեփեթճեան եւ Լեւոն Թորոսեան, 2001-2002, էջ 20-21

Ստորոգութիւն:Ֆիզիկա
Շաւօ Օտաճեան

**Շաւօ Օտաճեան** (, ծնած է 1974 Ապրիլ 22-ին Երեւանի մէջ, Հայաստան) հայ երաժիշտ է, ան յայտնի է որպէս հանրայայտ System of a Down խումբի պէյս կիթարիստ։

## Կենսագրութիւն
Շաւօ Ոտաճեան (անունն է՝ Շաւարշ) ծնած է 1974 Ապրիլ 22-ին Երեւանի մէջ, Հայաստան։ Պատանի ժամանակ Շաւօն շատ կը սիրէր զբաղիլ skateboard-ով եւ լսել պէնկ ռոք եւ հէվի մեդալ երաժշտութիւն։ Իր սիրած խումբերն էին՝ The Punk Angle, Dead Kennedys, KISS, Black Sabbath։ Դեռ երիտասարդ ժամանակ Շաւօն ծնողներուն հետ կը տեղափոխուի Իտալիա, այնուհետեւ՝ Լոս Անջելես։ Շաւոյին դաստիարակութեամբ կը զբաղուէր անոր տատիկը, սակայն անոր մահէն ետք, ինչպէս Շաւօն կ'ըսէ, ան կորսնցուց իր հաւատքը եւ դադարեցաւ առաջուայ պէս քնանալէն առաջ աղօթել։ Շաւօ Օտաճեանը ուսանած է այն նոյն դպրոցը, որտէղ ուսանած են Սերժ Թանքեանը եւ Տարօն Մալաքեանը, սակայն տարիքային տարբերութեան պատճառով դպրոցին մէջ իրար հետ ծանոթանալ չեն կրցած։

Շաւօ Օտաճեանը կ'աշխատէր պէնտին եւ կը նւագէր սեփական խումբէն, երբ օր մը ձայնագրութեան սդիտիոյին մէջ կը ծանոթանայ Սերժ Թանքեանի եւ Տարօն Մալաքեանին հետ։ Սկիզբէն Շաւօ Օտաճեանին կը նշանակէն Soil խումբին manager, իսկ 1995-ին ան կը դառնայ խումբին մշտական պէյս-կիթարիստ, իսկ խումբը այդ ժամանակ կը սկսի կոչուիլ System of a Down։ Խումբին հետ Շավարշ Օտաճեանը կը ձայնագրէ 5 ալբոմ՝ System Of A Down (1998), Toxicity (2001), Steal This Album! (2002), Mezmerize (2005), Hypnotize (2005), ինչպէս նաեւ հանդիսացավ System of a Down խումբին որոշ տեսահոլովակներու (Aerials, Toxicity, Question, Hypnotize) ռեժիսոր։

Դէռ 18 տարէկան հասակին, երբ դէռ չէր ձեւաւորուած System of a Down խումբը, Շաւօ Օտաճեանը դրուագաին դեր կը խաղար AC/DC խումբի Big Gun երգի տեսահոլուակին մէջ։

Շաւօ Օտաճեանը յայտնի լոսանճելըսեան DJ է՝ DJ Tactic անունով։ 2001-ի Մարտ 2-ին կը մասնակցի Rock/DJ Explosion իրադարձութեան, ինչպէս նաեւ կը համագործակցի Սէրժ Թանգեանի եւ հայ յայտնի երաժիշտ Արտօ Թունջպոյաճեանի հետ Serart պրոյեկտի շրջանակներում։

2001-ին Շաւօ Օտաճեանը դրուագային դէր կը խաղայ Zoolander ֆիլմին մէջ։

Հատկանշական է, որ Soil խումբին մէջ Շաւօ Օտաճեանը որոշ ժամանակ եղած է կիթառահար։ Ըստ անոր՝ ան պարզ ելեկտրական կիթառ ավելի լաւ կը նւագէ, քան պէյս կիթառ։ Պէյս կիթառ նւագելէն Շաւօն հիմնականին մէջ կ'օգտուի մեդիատոռից(pick), բայց երբեմն կը նւագէ նաեւ մատներով։

2005-ին Շաւօ Օտաճեանը կ'իրականացնէ իր երաժշտական պրոյեկտը՝ ստեղծելով Achozen էքսպերիմենտալ հիփ-հոփ խումբը, ուր ան կը նուագէ մինչեւ օրս։ Շաւօն Achozen խումբին երգիչն է եւ կիթառահարը։

## Աղբիւրներ
* Շաւօ Օդաջեանի կենսագրութիւն
* Շաւօ Օդաջեանը Myspace ցանցում
* Պաշտօնական կայք

Ստորոգութիւն:1974 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:22 Ապրիլի ծնածներ‎
Ստորոգութիւն:Երեւան ծնածներ
Ստորոգութիւն:Հայ երաժիշտներ
Օդատեսիլ

**Օդատեսիլ**, օդերեւոյթ, օդապատկեր, կրկներեւոյթ, միրաժ, օպտիկական երեւոյթ մթնոլորտին մէջ, որուն ժամանակ մարդու տեսողութեան առջեւ կ՝ երեւի ոչ միայն իրական առարկաներ իրենց իսկական (բնական) դիրքով, այլեւ անոնց կեղծ պատկերացումները։ Երեւոյթը հետեւանք է լոյսի ճառագայթներու բեկման՝ օդի անհաւասար ջերմութեամբ շերտերու մեջ։
## Ծանօթագրութիւններ
Գագիկ Օզանեան

**Գագիկ Օզանեան**, (1882, Շապին Գարահիսար - 1915, Սվազ), հայ ազգային ազատագրական պայքարի գործիչ, մանկավարժ, Անդրանիկի հօրեղբօրորդին։

Ան իր նախնական կրթութիւնը ստացած է իր ծննդավայրի Սուրբ Փրկիչ դպրոցին մէջ։ Ապա, իր ուսումը շարունակած է Մարզուանի Անատոլիա Գոլէճը։ Պահ մը զբաղած է առեւտուրով։ Ան իբրեւ Հնչակեան գործիչ ձերբակալուած է ու տարուած է Կիրասոնի ու Տրապիզոնի բանտը, մէկուկէս տարի։ 1903-1906 իբրեւ ուսուցիչ պաշտօնավարած է իր ծննդավայրի վարժարանին մէջ։ Այնուհետեւ, որպէս տնօրէն պաշտօնավարած է Մարզուանի Սուրբ Սահակեան վարժարանին մէջ։ Հոն ստանձնած է հայերէն լեզուի, քաղաքական տնտեսութեան եւ առեւտուրի դասաւանդումը։

1909-ի Ապրիլին, Ատանայի կոտորածներու ժամանակ, կազմակերպած է Շապին Գարահիսարի ինքնապաշտպանութիւնը։ Աշխատակցած է Պոլսահայ թերթերու։ Մարզուանի մէջ հրատարակած է «Հայկունի» երկշաբաթաթերթը։ Ինչպէս նաեւ 1912-ին կը հրատարակէ «Հայապատում», եւ 1913-ին՝ «Պատմութիւն Հայ Լեզուի եւ Բանահիւսութեան»։ Այս երկու ուշագրաւ եւ երկարաշունչ երկասիրութիւնները ցոյց կու տան հեղինակի բանասիրութեան ու պատմութեան մէջ ունեցած իր հմտութիւնը։ Զոհ գացած է 1915 Ապրիլին, Սվազի մէջ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հնչակեան Յեղափոխական գործիչներ
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Օձեր

[մինի|Թռչուն ուտող օձ, [Փանամա]]
**Օձեր** (Ophidia կամ Serpentes), սողուններու դասի թեփուկաւորներու կարգի ենթակարգ է։ Յայտնի են 26 ընտանիքներու շուրջ երեք հազար տեսակ (2006 թուականի դրութեամբ), Հայաստանի մէջ՝ 4 ընտանիքներու 23 տեսակ։
## Նկարագրութիւն
մինի|«Քալիոֆիս» օձ
Տարբեր տեսակներու հասուն օձերու մարմնի երկարութիւնը 7.5 սմ - 12 մ է, զանգուածը՝ 5 կ - 200 քկ, կեանքի տեւողութիւնը՝ 8-40 տարի։  Գանկի ոսկորները միացած են շարժուն ձեւով, իսկ ստորին ծնօտի աջ ու ձախ աղեղները՝ ձգուող կապաններով, ինչ որ կ'ապահովէ օձերու բերանի լայն բացուածքը եւ իրենց թոյլ կու տայ առանց ծամելու՝ մանրացնել եւ կլլել բաւական խոշոր կենդանիներ։ Ակռաները շատ սուր են, կեռանման, դէպի ետ ծռած։ Ողերն ու կողերը բազմաթիւ են, գրեթէ միանման։ Կրծքավանդակ չունին։ Զուրկ են վերջաւորութիւններէ, միայն որոշ տեսակախումբերու մէջ պահպանուած են յետին վերջաւորութիւններու մնացորդներ, որոնք որոշ տեսակներու մօտ արտայայտուած են նաեւ յետանցքի քովը գտնուող զոյգ ճանկերու տեսքով։ Օձերու թոքերը զարգացած են անհամաչափ. աջը սովորաբար ուժեղ զարգացած է եւ կը զբաղեցնէ մարմնի առջեւի 2/3 հատուածը։ Շնչառութիւնը կը կատարուի մարմնի բոլոր մկաններու կծկումներու շնորհիւ։ Անհանգստութեան ժամանակ յառաջացող խոր շնչառութիւնը կ'ուղեկցի իւրայատուկ ֆշշոցով։ Արտաքին ականջ չունին. լսողութիւնը գրեթէ զարգացած չէ, տեսողութիւնը զարգացած է համեմատաբար լաւ։ Հիմնական զգայարանքը վերին ծնօտի առջեւի մասին մէջ տեղադրուած յակոբսոնեան օրկանն է. օդին մէջ մէնօդ եւ առարկաներու վրայ առկայ քիմիական միացութիւններու մոլեքուլները լեզուով հաւաքելով՝ կը փոխանակէ յակոբսոնեան օրկաններու մակերեսին, որու միջոցով կը տարբերակէ նիւթերու ծանօթ եւ անծանօթ ըլլալը։ 
### Սնունդ
240px Կը սնուի բացառապէս կենդանական ծագման կերով, այդ շարքին՝ լէշերով։

## Կազմաբանութիւն
[մինի|ձախից|240px|Օձի ներսի գործարանները.<br />1.սննդափող 2.շնչափող 3.շնչափողի թոք 4.մնացուկային ձախ թոք 5.աջ թոք 6.[սիրտ 7.լեարդ 8.ստամոքս 9.օդապարկ 10.լեղուց 11.յետստամոքսային գեղձ 12.փայծաղ 13.աղիներ 14.սերմնարաններ 15.երիկամներ]]

240px
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Թեփուկաւորներ
Օձուն (գիւղ)

250px|մինի|աջից|'''Օձուն'''
**Օձուն**, գիւղ Հայաստանի Հանրապետութեան Լոռիի մարզին մէջ՝ մարզի կեդրոն Վանաձորէն 47 ք.մ. հիւսիս-արեւելք, բնակչութիւնը՝ 5812 մարդ։ Գիւղը կը գտնուի Դեբեդ ձորի արեւմտեան ափի բարձր սարաւանդին վրայ. հոն կը գտնուի Սուրբ Յովհաննէս Օձնեցիի եկեղեցին։ Մատենագրական աղբիւրներու մէջ Օձունը կը յիշատակուի 8-րդ դարէն սկսած։

Բնակչութիւնը կը զբաղի անասնապահութեամբ, բանջարաբուծութեամբ եւ պտղաբուծութեամբ։
## Պատմամշակութային կոթողներ
Գիւղի կեդրոնը կը գտնուին Օձունի Սուրբ Աստուածածին եկեղեցին (Խաչգունդ եկեղեցի), Օձունի տաճարը (6-7 դդ.), Սուրբ Յովհաննէս (Խաչգունդ) (717-728 թթ.) եւ Ծիրանաւոր (Ծաղկեվանք) եկեղեցիները (5-7 դդ.), Հոռոմայրի վանական համալիրը (18 դ.), Օձունի կոթող-մահարձանը (5-6 դդ.)։

## Բնակչութիւն
Օձունի ազգաբնակչութեան փոփոխութեւնը.

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայաստան
Ապտուլլահ Օճալան

**Ապտուլլահ Օճալան**, քիւրտ ազգի ազատագրական պայքարի առաջնորդ՝ Թուրքիոյ մէջ։ Ղեկավար՝ Քրտական Աշխատաւորական Կուսակցութեան, Էմրալի կղզիին մէջ՝ ցմահ, բանտարկութեան դատապարտուած է։

## Կեանք Եւ Գործունէութիւն

### Սուրիա  Եւ Քիւրտական Բախումը

* Օճալանը մասնակցեցաւ Քիւրտիստանի Աշխատաւորներու Կուսակցութեան (PKK) հիմնադրմանը 1978 թուականին, եւ զայն առաջնորդեց Քիւրտ-Թուրքական Բախման1984 թուականին։
* Իր ղեկավարութեան շրջանի մեծ մասը ան գտնուեցաւ Սուրիոյ մէջ (1979-1998 թթ.), որ ապահովեց ապաստան PKK-ին մինչեւ 1990-ականներու վերջը։

### Բանտարկութիւնը

* Սուրիան լքելու ստիպուելէն ետք, Օճալանը առեւանգուեցաւ Թուրքիոյ Ազգային Գաղտնի Ծառայութեան (MIT) կողմէ 1999 թուականի Փետրուարին՝ Քենիոյ Նայրոպի քաղաքին մէջ եւ բանտարկուեցաւ Թուրքիոյ Իմրալի կղզիին վրայ։
* Դատավարութիւնէն ետք ան մահուան դատապարտուեցաւ Թրքական Քրէական Օրէնսգրքի 125-րդ յօդուածի համաձայն, որ կը վերաբերի զինուած կազմակերպութիւններու ստեղծման։
* Թուրքիան երբ վերացուց մահապատիժը, դատավճիռը փոխարինուեցաւ ծանրացուած ցմահ բանտարկութեամբ։
* 1999 թուականէն մինչեւ 2009 թուականը ան եղաւ Մարմարա Ծովուն վրայ գտնուող Իմրալիի բանտի միակ կալանաւորը, ուր ան դեռ կը պահուի։

### Քաղաքական Միջամտութիւնները

* Օճալանը կը ջատագովէ բախման քաղաքական լուծումը՝ սկսեալ 1993 թուականի PKK-ի հրադադարէն։
* Օճալանի բանտային ռեժիմը տատանուած է մեկուսացման երկար շրջաններու միջեւ, որոնց ընթացքին անոր արտաքին աշխարհի հետ որեւէ շփում չի թոյլատրուիր, եւ այցելութիւններ՝ թոյլատրուող շրջաններու միջեւ։
* Ան ներգրաւուած էր նաեւ Թուրքիոյ կառավարութեան հետ բանակցութիւններու մէջ, որոնք յանգեցուցին 2013 թուականի ժամանակաւոր Քիւրտ-Թրքական Խաղաղութեան Գործընթացին։
* 2025 թուականի Փետրուարին ան բանտէն յայտարարութիւն մը հրապարակեց՝ կոչ ուղղելով PKK-ին զինաթափուելու եւ լուծարուելու, որմէ ետք խումբի ղեկավարութիւնը յայտարարեց միակողմանի հրադադար։

### Գիրքեր Եւ Փիլիսոփայութիւն

* Բանտէն Օճալան հրատարակած է բազմաթիւ գիրքեր։
* Ժինէոլոկիան (*Jineology*), որ յայտնի է նաեւ որպէս կանանց գիտութիւն, ֆեմինիզմի ձեւ մըն է, որ կը ջատագովուի Օճալանի կողմէ եւ յետագային դարձաւ Քիւրտիստանի Համայնքներու Միութեան (KCK) հիմնական դրոյթներէն մէկը։
* Օճալանի ժողովրդավարական կոնֆետերալիզմի փիլիսոփայութիւնը կը կիրառուի Հիւսիսային Եւ Արեւելեան Սուրիոյ Ժողովրդավարական Ինքնավար Վարչութեան (DAANES) մէջ, որ ինքնավար քաղաքական միաւոր մըն է՝ ձեւաւորուած Սուրիոյ մէջ 2012 թուականին։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Քիւրտեր
Օմրանի Լուսանկարը

**Օմրանի Լուսանկարը**, այս լուսանկարը կը ցցնէ պզտիկ տղայ մը, լեցուն արիւնով որ կը դիտէ  սաստած, մինչ կը գտնուի շտապ օգնութեան մէջ: Այս պզտիկի արտայայտութիւնը ցնցած է ոչ միային Սուրիան այլ ամբողջ աշխարհը: Մինչ քաղաքային պատերազմը կը շարունակուի յուսահատութիւնը ալ աւելի կը լեցուի մարդոց մէջ: Երեխան հինգ տարեկան է եւ անունը Օմրան Տաքնէշ է: Օմրանը մէկ տղան է հինգ պզտիկ տղաներէն որ վնասուեցան Չորեքշաբթի 17 Օգոստոս 2016-ին ոտային հարուածէն ետք Հալէպին դէմ: Փրկողները հազիւ կրցան զինք աւերակներուն մէջէն:

Օմրանը հիւանդանոց կը գտնուի հիմա եւ բժիշկները կը տեղեկացնեն, որ իր վիճակը անփոփոխ է: Երկու օր առաջ, գոնէ 19 մարդ, իրենց մէջ 3 երեխայ, սպանուեցան ռմբակոծումներու պատճարաւ որ եղան 2 թաղամասերու մէջ, որոնք անկանոն զօրքի տիրապետութեան տակ են:  Այդ հարուածները որոնք եղան Շահուր եւ Դարիք ալ Պապ թաղամասերուն իբրեւ արդիւնք ունեցան շատ մարդոց վիրաւորումը նշեց Րամի Ապտէլ Րախման դիտարանին տնօրէնը: Հալէպը բաժանուած է անկանոն զօրքին թաղամասին եւ կառավարութեան պաշտպանողներու թաղամասին: Երկու կողմերն ալ վերջին ժամանակը օգնութիւն կը ստանան որպէսզի պատրաստ ըլլան մօտալուտ կռիւին, որուն նպատակն է նախկին տնտեսական Սուրիոյ մայրաքաղաքին ղեկավարումը:
Օննիկ Աւետիսեան

**Օննիկ Աւետիսեան** (), հայ մանկավարժ, գեղանկարիչ եւ արուեստաբան։

## Կենսագրութիւն
Կ. Պոլսոյ մէջ միջնակարգ ուսումը ստանալէ ետք, 1921-1925-ին կը հետեւի Վիեննայի «Կրաֆիք Արուեստի դպրոց»ի նկարչութեան ու քանդակագործութեան դասընթացքներուն: 1925 թուականին կը մեկնի Հռոմ, որուն Գեղարուեստական Ակադեմիայի ընթացքը կ'աւարտէ 1927 թուականին։ Որպէս ուսուցիչ ան կր պաշտօնավարէ Գահիրէի «Ազգային Նուպարեան» եւ «Պէրպէրեան» վարժարաններուն (1929-1934) եւ Կիպրոսի «Մելգոնեան Կրթական Հաստատութեան» (1936-1941) մէջ:

Իբրեւ նկարիչ ու քանդակագործ, ստեղծագործական իր աշխատանքներուն առընթեր, Օննիկ Աւետիսեան կր լծուի հայկական տպագրական տառատեսակները բարեփոխելու գործին, ինչպէս նաեւ հայկական նկարչութեան ու քանդակագործութեան ուսումնասիրութեան:

Հրատարակած է․

* «Փորձ մը հայ տպագրական տառերու բարեփոխութեան ու արդիականացման» (Գահիրէ, 1946),
* «Հայ նկարիչներ ու քանդակագործներ» (Գահիրէ, 1959, ֆրանսերԷն լեզուով)։

## Աղբիւրներ
* Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս, Հատոր Ե., Պէյրութ, 1974։

Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ
Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ արուեստաբաններ
Օթուրա

**Օթուրա** (), քաղաք եւ համայնք Սպանիոյի մէջ, կը մտնէ Կրանտա նահանգի մէջ, զոր իր կարգին կը մտնէ Անտալուսիա ինքնավար համանքի մէջ։ Համանքը կը մտնէ Ոէկա–տէ–Կրանտա շրջանի կազմին մէջ։ Տարածքը՝ 24 քմ²։ Բնակչութիւնը՝ 6598 (ըստ 2010 թուականի մարդահամարի տուեալներուն)։

## Բնակչութիւն

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Սպանիոյ քաղաքներ
Վահէ Օշական

**Վահէ Օշական ** (9 Հոկտեմբեր 1922 Փլովտիւ, Պուլկարիա - 30 Յունիս 2000), սփիւռքահայ բանաստեղծ, արձակագիր։

## Կենսագրութիւն
Վահէ Օշական ծնած է 1922-ին Փլովտիւ, Պուլկարիա։ Որդին է յայտնի գրագէտ եւ վիպասան Յակոբ Օշականի։ Մանկութիւնը եւ պատանեկութիւնը անցուցած է Կիպրոս եւ Երուսաղէմ։ 1933-ին աւարտած է Կիպրոսի Մելգոնեան կրթական հաստատութիւնը, իսկ 1939-ին՝ Երուսաղէմի անգլիական Սէն Ճորճ քոլէճը։ 1951 թուականին աւարտած է Սորպոնի համալսարանը (Փարիզ), ուր 1968-ին պաշտպանած է տոքթորական աւարտաճառը բաղդատական գրականութեան մէջ (նիւթը՝ արեւմտահայ գրականութիւն)։

Երկար տարիներ ապրած է Պէյրութ։ 1960-1975 թուականներուն դասաւանդած է տեղւոյն Ամերիկեան միջազգային քոլէճին մէջ, 1962-1975-ին՝ Ամերիկեան համալսարանին մէջ, 1972-1975 թուականներուն՝ «Հայկազեան» քոլէճին մէջ, ուր հայագիտական բաժնի տնօրէնը եղած է։ 1960-ական թուականներուն «Բագին» ամսագրի խմբագրական կազմի անդամ եղած է։ Լիբանանեան պատերազմի հետեւանքով, 1976-ին փոխադրուած է Ֆիլատելֆիա, ուր 1976-1982-ին դասաւանդած է Փենսիլվանիոյ համալսարանի հայագիտութեան ամպիոնին մէջ։ 1987-2000-ին հիմնած ու խմբագրած է "Raft" հայ բանաստեղծութեան ու գրաքննադատութեան անգլերէն տարեգիրքը։ Խմբագրած է Յակոբ Օշականի «Երեք թատերախաղեր» հատորը (1991)։

## Գրական վաստակ
Վահէ Օշական հեղինակած է բանաստեղծութեան եւ պատմուածքներու տասնեակ հատորներ. ինչպէս նաեւ գրական, գրականագիտական եւ քննադատական բազմաթիւ ուսումնասիրութիւններ ու յօդուածներ։

;Գրիկոր Պըլտեան Վահէ  Օշականի մասին

## Ստեղծագործութիւններ

### Բանաստեղծական երկեր
*«Պատուհան (Պէյրութ, 1956)
*«Քաղաքը» (Պէյրութ, 1963)
*«Քառուղի» (Պէյրութ, 1971)
*«Ահազանգ» (Նիւ Եորք, 1980)
*«Խուճապ» (Նիւ Եորք, 1983)
*«Արուարձաններ» (Սիտնի, 1991)
*«Համբոյրը» (Սիտնի, 1996)
*«Ինքնութիւն» (Անթիլիաս, 1996)
*«Ճամբորդը»

### Վէպ /արձակ գրութիւններ
*«Փախստականը» (Անթիլիաս, 1987)
*«Թակարդին շուրջ» (Նիւ Եորք, 1988)
*«Հատընտիր» (Պէյրութ, 1994)
*«Սերունդներ» (Պէյրութ, 1995)

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Վահէ Օշական: Խօսք Բարի Գալուստի 
* Վահէ Օշական: Պէյրութ-Փարիզ
* Երկօրեայ Ձեռնարկներ՝ Նուիրուած Վահէ Օշականին

Ստորոգութիւն:Լիբանանահայ արձակագիրներ
Ստորոգութիւն:Լիբանանահայ բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Լեւոն Օսիպով

**Լեւոն Սուրէնի Օսիպով** ()։ Վրացական ԽՍՀ վաստակաւոր նկարիչ։

## Կենսագրութիւն
Լեւոն Օսիպով, ծնած է 1936 թուականին, Թիֆլիսի Հաւլաբար թաղամասին մէջ՝ Սուրէն Օսիպովի եւ Մարիա Օսիպովայի (Խալաթեան) ընտանիքին մէջ։

Սորված է Թիֆլիսի Էլիայի թաղամասի թիւ 86 դպրոցին մէջ, զայն աւաարտելէ ետք մեկնած է Երեւան։ 1961 թուականին աւարտած է Երեւանի գեղարուեստա-թատերական հիմնարկի ճարտարապետութեան եւ քանդակագործութեան բաժինը։ Դասաւանդած է Երեւանի բոլիտեխնիկական հիմնարկի խեցեգործութեան տեխնոլոգիայի բաժնին մէջ։

Ձեւաւորած է Սոչիի «Մոսկուա» հիւրանոցը, Թիֆլիսի մեդրոյի «Իսանի» կայարանին մէջ տեղակայուած «Թամար թագուհիի որսը» պաննոն, Կիեւի «Բարեկամութիւն» հիւրանոցը։ Անոր ստեղծած պանոնները կը զարդարեն Մոսկուայի, Երեւանի, Սարատովի, Պաքուի եւ այլ քաղաքներու փողոցներ։ Օսիպովի պատրաստած խեցէ սկահակը դրուած է Ֆիտէլ Կաստրոյի նստավայրին մէջ։

Ստեղծագործութիւնները կը գտնուին Ռուսաստանի, Հայաստանի, Լաթուիայի թանգարաններուն մէջ, ինչպէս նաեւ ԱՄՆի, Քանատայի, Քուպայի մասնաւոր հաւաքածոներուն մէջ:

## Ցուցահանդէսներ
*Անհատական ցուցահանդէս Վրաստանի Հայարտուն մշակութային կեդրոն, 2011

## Ընտանիք
* Կինը՝ Անժելա Պետրոսեան
* Որդի Կարէն Օսիպով
* Դուստր՝ Մարիաննա Օսիպովա

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
*Լեւոն Օսիպովի խեցեգործական աշխատանքներու ցուցահանդէսը
*Левон Осипов – Заслуженный художник Грузии

Ստորոգութիւն:Նկարիչներ
Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ այբբենական կարգով
Արշա Օվանեսովա

**Արշա  Համբարձումի Օվանեսովա** (23 Դեկտեմբեր, 1906, Պաքու, Ազրպէյճան – 6 Մայիս, 1990 Մոսկուա, ՌԴ)**,** փաստագրական ֆիլմերու խորհրդային հայ բեմադրիչ, բեմագիր, ՌԽՖՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ (1947), Ստալինեան մրցանակի առաջին աստիճանի դափնեկիր (1950), ԽՄԿԿ անդամ 1943 թուականէն։

## Կենսագրութիւն
Արշա Օվանեսովան ծնած է 1906 թուականին, Պաքու։ 1932 թուականին աւարտած է ՎԳԻԿ-ի բեմադրիչի բաժինը։ 1931-1961 թուականներուն եղած է Փաստագրական ֆիլմերու կեդրոնական սդիւտիոյի բեմադրիչը։ 1931 թուականին հրապարակած է Պիոներիա կինոամսագրի առաջին համարը, որ ղեկավարեց 15 տարի։ 1928-1961 թուականներուն դասաւանդած է ՎԳԻԿ-ի մէջ:

1959-1961 թուականներուն եղած է փաստագրական ֆիլմերու արուեստանոցի հիմնադիրն ու ղեկավարը։ Ամուսինը՝ խորհրդային ֆիլմ նկարահանող Սեմէոն Շեյնինն եղած է

Նկարահանուած է «Հաշիմ» ֆիլմին մէջ (1928), համահեղինակ է «Լեռնային լիճի գաղտնիքը» (1954, Մարօ Երզինկեան) կինոնկարի (երկուքն ալ՝ Հայֆիլմ)։

Մահացած է 1990 թուականին Մոսկուայի մէջ եւ թաղուած՝ Տրոեկուրովսկի գերեզմանոցը։

## Մրցանակներ եւ պարգեւներ
* Ստալինի առաջին աստիճանի մրցանակ (1950)՝ «Աշխարհի պատանեկութիւնը» ֆիլմի համար (1949)
* Խաղաղութեան միջազգային մրցանակ (1950)՝ «Աշխարհի պատանեկութիւնը» ֆիլմի համար (1949)
* ՌԽՖՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ (1947)
* 2 շքանշան եւ մետալ

## Ֆիլմագրութիւն
### Բեմադրիչ

### Սենարիստ

## Ծանօթագրութիւններ

## Գրականութիւն
* Кинословарь в 2-х томах, М., «Советская энциклопедия», 1966-1970
* «Кино». Энциклопедический словарь, М., «Советская энциклопедия», 1987

Ստորոգութիւն:1906 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:23 Դեկտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1990 մահեր
Ստորոգութիւն:Պաքու ծնունդներ
Ստորոգութիւն:6 Մայիսի մահացածներ‎
Ստորոգութիւն:Մոսկուա մահեր
Օվէրն

մինի|Օվէրնի դրօշակը

**Օվէրն** (ֆր.՝ **Auvergne**/*Auvèrnhe*/*Auvèrnha*), նախկին կառավարական շրջաններէն մէկն է Ֆրանսայի մէջ: 2016-ի 1 Յունուարէն սկսեալ դարձաւ Օվէրն-Ռոն-Ալփ (ֆր.՝ Auvergne-Rhône-Alpes): Փաղկացած է 4 մասերէ՝ Ալիէ, Փույ-Տը-Տոմ, Քանթալ եւ Հոթ-Լուար:

մինի|Օվէրնի քարտէս

Կառավարական շրջանը Օվէրնի աւելի լայնատարած է քան պատմական Օվէրնի նահանգը, Օքսիթանիայի 7 գաւառներէն մէկը, եւ կը ներառէ գաւառներ եւ շրջաններ, որոնք պատմականօրէն Ովէրնի մաս չեն կազմած: Օվէրնի շրջանը կազմուած է հետեւեալ հինգ գաւառներէն՝

* Օվէրնի բաժանում՝ Փույ-Տը-Տոմ, հիւսիս-արեւմուտքը Հոթ-Լուարի, Քանթալ եւ ծայրայեղ հարաւը Ալիէ շրջանի: Օվէրնի գաւառը բոլորովին կը գտնուի Օվէրնի շրջանին մէջ:
* Պուրպոնէ շրջանի Ալիէի բաժանում: Պուրպոնէի փոքր շրջան մըն ալ կը գտնուի Սանթր Վալ Տը Լուարի շրջանին մէջ:
* Վէլայ՝ միջին եւ հարաւ-արեւելեան շրջանը Հոթ Լուարի: Վէլայը ամբողջովին կը գտնուի Օվէրնի շրջանին մէջ:
* Փոքր բաժին մը Կէվոտան շրջանի՝ ծայրայեղ հարաւ-արեւմտեան Հոթ Լուար: Կէվոտաը կը գտնուի Լանտոք-Ռոսիոն շրջանին մէջ:
* Փոքր բաժին մը Վիվարէ շրջանի՝ ծայրայեղ հարաւ-արեւելեան Հոթ-Լուար: Վիվարէն կը գտնուի Ռոն-Ալփի շրջանին մէջ:
* Փոքր բաժին մը Ֆորէ շրջանի՝ ծայրայեղ հարաւ-արեւելեան Հոթ-Լուար: Ֆորէն կը գտնուի Ռոն-Ալփի շրջանին մէջ:

## Բնակչութիւն
Օվէրնը փոքր քանակով բնակչութիւն ունեցող շրջան մըն է, ընդհանրապէս մեծամասնօրէն տարիքոտ մարդոցմով բնակուած: Օվէրնը ամէնէ քիչ քանակով բնակչութիւն ունեցող շրջաններէն մէկն է ամբողջ Եւրոպայի մէջ:

Ընդհանրապէս բնակչութիւն ունեցող շրջաններն են (2013-ի թիւեր)՝ Քլէրմոն-Ֆէրանտ (141,463), Մոնթլուսոն (37,839), Օրիլաք (26,572), եւ Վիշի (25,325):

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Ֆրանսա
Գրիգոր Օտեան

**Գրիգոր Օտեան**, (1834, Սկիւտար, Կ. Պոլիս - 1887, Փարիզ) Օսմանահայ հասարակական քաղաքական գործիչ, հրապարակախօս։

## Կենսագրութիւն
Ծնած՝ 1834-ին, Սկիւտարի մէջ (Պոլիս): Նախնական կրթութիւնը ստացած է տան մէջ. ուսուցիչները եղած են Գաբրիէլ եւ Խաչատուր Պարտիզպանեաններ (ուսողութիւն),«Մասիս»ի խմբագիր՝ Կարապետ Իւթիւճեան եւ Խաչատուր Միսաքեան (հայերէն), Յովհաննէս Տէրոյենց (հոգեբանութիւն), Օգսէն Շահինեան (թրքերէն), Անտոն Փերթեւ (ֆրանսերէն):

Տասնեօթ տարեկանին կը հրատարակէ իր առաջին գրքոյկը՝ «Առաջարկութիւն՝ աշխարհաբար լեզուն կանոնաւորելու եւ հասարակաց լեզու ընելու վրայ» (1851): Նոյն տարին իսկ կը մեկնի Փարիզ, ուր կը մնայ մինչեւ 1854:

Կը հաւատար որ գրաբարը հասարակաց լեզու չի կրնար ըլլալ եւ անհրաժեշտ է ստեղծել ժողովրդական լեզուն՝ պոլսահայ աշխարհաբարի զարգացումով։

## Գործունէութիւն
Օտեանի գործին ու կեանքին մէջ, անհատական թէ ընկերային յարաբերութիւններուն մէջ՝ անկարելի է անջատել միտքն ու սիրտը, տրամաբանութիւնն ու զգացումը, դատողութիւնն ու զգայնականութիւնը։ 1850-ական թուականներու Պոլիսը՝ իր հանրային եռուզերով, սահմանադրական պայքարներով, հակամիրայական խիզախումներով, յեղաշրջական շարժումներով ու զարթօնքեան խմորումներով, Օտեա՛ն ունեցած է ազգային բեղուն գործունէութիւն։

Ունեցած է հրապարակագրական եւ գրական բեղուն գործունէութիւն։ Ազդուած է Լամարթինէն եւ Վ. Հիւկոյէն:

Կ'աշխատակցի «Մեղու»ի, զոր Յարութիւն Սվաճեան կը հրատարակէր 1856-էն ի վեր։

1860-ի ազգային սահմանադրութեան վերջնական մշակումին մէջ, կարեւոր  դեր ունեցած է նաեւ ինք՝ Նիկողայոս պէյ Պալեանի, Տոքթ. Սերվիչէնի, Ռուսինեան]]Ռուսինեանի, Զօրայեանի, Կարապետ Իւթիւճեանի, Գրիգոր Աղաթոնի եւ ուրիշներու հետ։

1864-ին, իբրեւեւ պետական պաշտօնեայ, Միտհաթ փաշայի հետ կը մեկնի Պուլկարիա:

1867-ին, դարձեալ Պոլիս կը գտնուի։

1876-ին, պետութեան կողմէ կը կոչուի պետական խորհուրդի անդամակցութեան։ Հեղինակութիւն մը կը դառնայ պետական շրջանակներու մէջ, եւ խորհրդականը՝ Միտհաթ փաշայի, որոնք կը հաւատային ազատական գաղափարներու։ Նոյն տարուան մէջ, Սուլթան Համիտի գահ բարձրացումով, Սուլթան Ազիզի կողմէ հաստատուած սահմանադրական կարգերը կը ջնջուին եւ տարագիր Միտհաթ փաշայի աքսորէն քիչ ետք, երբ մտաւորականութիւնը հալածանքի կ'ենթարկուի, խոհեմութիւն կը համարէ հետեւիլ իր բարեկամներու խորհուրդին, ու գաղտնօրէն կ'անցնի Փարիզ, ուր կը մնայ մինչեւ իր մահը՝ 1887:

## Աղբիւրներ
* Մանկավարժ ամսագիր 12, 1990:
* Մ. Չերազ, Կենսագրական միւզիոններ, Գրիգոր Օտեան, Փարիզ, 1929:
* Մ. Կազմարարեան, Գրիգոր Օտեանի գոհարները, Կ. Պոլիս, 1931:
*«Դիմաստուերներ», Հրանդ Ասատուր, 1921, էջ 74-103։

Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական գործիչներ
Ստորոգութիւն:1834 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Սկիւտար ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1887 մահեր
Ստորոգութիւն:Փարիզ մահեր
Ստորոգութիւն:27 Օգոստոսի մահեր
Ստորոգութիւն:Սթամպուլ ծնածներ
Ստորոգութիւն:Հայ փաստաբաններ
Ստորոգութիւն:Հայ տղամարդ գրողներ
Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ
Ստորոգութիւն:9 Դեկտեմբերի ծնունդներ
Օրբելի Եղբայրներու Յուշարձան

**Օրբելի եղբայրներու յուշարձան**, կը գտնուի Կոտայքի մարզի Ծաղկաձոր քաղաքը՝ Օրբելի եղբայրներու տուն-թանգարանի հարեւանութեամբ։ Յուշարձանը տեղադրուած է 1997-ին։ Ընդգրկուած է Ծաղկաձորի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկին մէջ։
մինի|Օրբելի եղբայրներու յուշարձանը Ծաղկաձորի մէջ

## Պատմութիւն
Օրբելի եղբայրներու խմբային յուշարձանին քանդակագործը կերտած է Ռուբէն, Լեւոն եւ Յովսէփ Օրբելիներու դիմաքանդակները։ Յուշարձանի հարեւանութեամբ կը գտնուի Օրբելի եղբայրներու տուն-թանգարանը ։ Յուշարձանը կառուցուած է պազալտէ։

## Հեղինակ
*Քանդակագործ՝ Արտաշէս Յովսէփեան
*Ճարտարապետ՝ Ռոմէո Ջուլհակեան

## Օրբելիներու այլ յուշարձաններ
*Լեւոն Օրբելիի կիսանդրին կը գտնուի ՀՀ ԳԱԱ Երեւանի Լեւոն Օրբելիի անուան կենսաբանութեան հիմնարկի բակը։
*Յովսէփ Օրբելիի կիսանդրին կը գտնուի Սենթ Փեթերսպուրկ քաղաքը։

## Պատկերասրահ

Օրբելի եղբայրներ ծաղկաձորում.JPG
Օրբելի եղբայրներ.JPG
Հուշարձան Լեւոն, Հովսեփ եւ Ռուբեն Օրբելի եղբայրներին.JPG
Հուշարձան Լեւոն, Հովսեփ եւ Ռուբեն Օրբելի եղբայրներին (1).JPG


## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Յուշարձաններ այբբենական կարգով
Օրբելի եղբայրներու տուն-թանգարան

**Օրբելի եղբայրներու տուն-թանգարան**, Օրբելի եղբայրներու տուն-թանգարան, 1972 թուականին ՀԽՍՀ Մինիստրներու խորհուրդի Յուլիս 21-ի թիւ 43 որոշմամբ Օրբելի եղբայրներու յիշատակը յաւերժացնելու նպատակով՝ տունը, ու ծնած է ակադեմիկոս Լեւոն Օրբելին, վերածուած է տուն-թանգարանի։

Ընդգրկուած է Ծաղկաձորի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկին մէջ։

## Պատմութիւն
Օրբելի եղբայրներու տուն-թանգարանը բացուած է 1982 թ. Յուլիս 6-ին՝ ակադեմիկոս Լեւոն Օրբելի 100-ամեակի միջոցառումներու շրջանակին մէջ։ Տուն-թանգարանի նպատակն է պահպանել եւ սերունդներուն փոխանցել այն հոգեւոր արժէքները եւ իրեղէն վկայութիւնները, որոնք կապուած են Օրբելի եղբայրներու անուան հետ։ Թանգարանը կը գտնուի ՀՀ մշակոյթի նախարարութեան ենթակայութեան ներքոե։

## Ցուցադրութիւն
Թանգարանն ունի շուրջ 2000 մշակութային արժէքներու հարուստ հաւաքածոյ՝ գիրքեր, ձեռագրեր, լուսանկարներ, անձնական իրեր, փաստաթուղթեր, կենցաղային առարկաներ։ Թանգարանը ստեղծվուած է աշխատակիցներու ջանքերով եւ յատկապես Օրբելի եղբայրներու հարազատներու, բարեկամներու, աշակերտներու օժանդակութեամբ, որոնք նուիրաբերած են թանգարանին անոնց վերաբերող բազմաթիւ նիւթեր։ Անոնք հիմնականին ձեոք բերուած են Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքէն։

Տուն-թանգարանի հիմնական ցուցադրութիւնը բաղկացած է երկու մասէ՝ գիտական եւ յուշային։ Սրահներուն մէջ ժամանակագրական հերթականութեամբ ներկայացուած է Օրբելի եղբայրներու կեանքի անցած ուղին՝ գիտական եւ հասարակական գործունէութիւնը։

Թանգարանի երեք յուշասենյակներուն մէջ ցուցադրուած է Օրբելի եղբայրներու աշխատասենեակներու կահոյքը՝ գրասեղանը, բազմոցը, բաղկաթոռը, գաղտնապահարանը, ինչպէս նաեւ գիրքերը, անձնական իրերը, ձեռագրերը, լուսանկարները, փաստաթուղթերը եւ կենցաղային առարկաները։

Հաւաքածոյիի ուշագրաւ մասը կը կազմէ գրադարանը, ու կ՛ամփոփուի հայերէն հին հրատարակութիւններ, ինչպէս նաեւ օտար լեզուներով՝ ռուսերէնով, գերմաներէնով, իտալերէնով գիրքեր, որոնցմէ շատերը կը կրեն Օրբելիներու կողմէ արուած նշումներ։ Այստեղ կը պահպանուին նաեւ անոնց կողմէ հրատարակուած աշխատութիւնները։ Թանգարանին մէջ կան կրաֆիկական եւ իւղաներկ նկարներ, ինչպէս նաեւ իւրայատուկ արուեստական բարտիի աղուամազէն պատրաստուած դիմանկարներ։ Լուսանկարներու հարուստ ֆոնտը վառ կը պատկերացնէ Օրբելի եղբայրներու եւ անոնց ժամանակակիցներու մասին, իսկ կենցաղային զանազան իրերը անոնց ապրած կեանքի եւ նախասիրութիւններու լուռ վկաներն են։

Թանգարանի հարանութեամբ կը գտնուի Օրբելի եղբայրներու յուշաքանդակը (քանդակագործ՝ Արտաշէս Հովսէփեան, ճարտարապետ՝ Ռոմէօ Ջուլհակեան)։

## Միջոցառումներ
Թանգարանին մէջ կը կազմակերպուին յոբելեաններ, ժամանակաւոր ցուցադրութիւններ, բաց դասեր, գիրքերու շնորհանդէսներ, ինչպէս նաեւ գիտական ընթերցումներ, յուշ-երեկոներ նուիրված Օրբելի եղբայրներուն, որու ընթացքին կը հնչեն Օրբելիներու սիրած մեղեդիները, կ՛ընթերցուին հատուածներ անոնց նամակներէն։ Այս միջոցաոումներուն կը մասնակցինքաղաքի միջնակարգ եւ արուեստի դպրոցներու սաները, կը հրավիրուին հասարակութեան տարբեր խաւերու ներկայացուցիչներ։

## Հասցէ
Թանգարանը կը գտնուի ՀՀ Կոտայքի մարզի Ծաղկաձոր քաղաքի Օրբելի եղբայրներու փողոցի 12 հասցէին։

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Օրբելի եղբայրների տուն-թանգարան 
* Թանգարանային գիշերը Ծաղկաձորում
Ստորոգութիւն:Տուն-թանգարաններ Հայաստանի մէջ
Օրբելի Եղբայրներու Փողոց (Երեւան)

**Օրբելի եղբայրներու փողոց**, փողոց Երեւանի Արաբկիր վարչական շրջանին մէջ։

350px|մինի|աջից|Օրբելի Եղբայրներու Փողոց

## Տուեալներ
Կ'երկարի Մարշալ Բաղրամեան պողոտայէն մինչեւ Քիեւեան փողոց։

## Նշանակալի կառոյցներ
Լեւոն Օրբելիի կիսանդրի

Լեւոն Օրբելիի անուան կենսաբանութեան հիմնարկ

Համբարձում Գալստեանի անուան թիւ 83 դպրոց

Գիտութեան պետական կոմիտէ

Կուրորտաբանութեան եւ ֆիզիկական բժշկութեան հիմնարկ

## Հատուող փողոցներ
Հատուող փողոցներ չկան։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Լևոն Օրբելու անվան ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտ.jpg|Լեւոն Օրբելիի անուան կենսաբանութեան հիմնարկ
Պատկեր:Լևոն Օրբելու կիսանդրին2.jpg|Լեւոն Օրբելիի կիսանդրի
Պատկեր:Վիկտոր Ֆանարջյան1.jpg|Վիկտոր Ֆանարջեանի յուշատախտակը Լեւոն Օրբելիի անուան կենսաբանութեան հիմնարկի պատին
Պատկեր:Kievyan Street, Yerevan (4).jpg|Քիեւեան եւ Օրբելի եղբայրներու փողոցներու խաչմերուկ
Պատկեր:Hambardzum Galstyan School plaque.jpg|Համբարձում Գալստեանի անուան թիւ 83 դպրոց
Պատկեր:Orbeli brothers street, Yerevan, Jan. 2016 (3).jpg|Փողոցը 2016-ի Յունուարին


## Տես նաեւ
* Երեւանի փողոցներու ցանկ
* Երեւանի վարչական բաժանում

## Աղբիւրներ
* Երեւան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երեւան, 1983, էջեր 369-506, Երեւան քաղաքի փողոցների անուանումները
* Երևան քաղաքի քաղաքային նշանակութեան փողոցներու ցանկ
* 

Ստորոգութիւն:Երեւան
Օրեր (ամսագիր)

**«Օրեր» համաեւրոպական անկախ ամսագիր**, լոյս տեսած է Փրակայի մէջ, 1999 Հոկտեմբերին։ Հրատարակիչը ոչ պետական Կովկաս-Արեւելեան Եւրոպա լրատուական կեդրոնն է՝ Յակոբ Ասատրեանի խմբագրութեամբ։ Երկամսեայ պարբերականը Հայաստանի իրադարձութիւններէն զատ, կը լուսաբանէ ո՛չ միայն Չեխիոյ մէջ բնակող հայերու գործունէութիւնը, այլեւ կ'անդրադառնայ եւրոպական 30-էն աւելի հայ համայնքներու մշակութային, քաղաքական ու հասարակական, մարզական ու համայնքային կեանքին:

«Օրեր»ը մեծ տեղ կը յատկացնէ Հայաստան-Եւրոպա յարաբերութիւններուն, երկու կողմէ դիւանագիտական ու քաղաքական կապերուն, տնտեսական համատեղ ծրագիրերներուն։ Լայնօրէն կը լուսաբանեն հայ-չեխական բոլոր ձեռնարկները, կը տպագրուին հարցազրոյցներ ու յօդուածներ Չեխիոյ նշանաւոր մարդոց, պետական անդամներուն ու հասարակական գործիչներու հետ։

Արուեստին նուիրուած էջերը կը ներկայացնեն Հայաստանի եւ Եւրոպայի մէջ տեղի ունեցող կարեւոր մշակութային ձեռնարկները, նոր լոյս տեսած գիրքերը՝ հայ եւ օտար նկարիչներուն, երաժիշտներուն եւ գրողներուն։ Մարզական էջերով յօդուածներ կը տպագրուին յաջողութիւններու հասած հայ մարզիկներու մասին։

## Արտաքին յղումներ
* «Օրեր» Պաշտօնական կայք

## Ծանօթագրութիւններ

## Տե՛ս նաեւ
* Չեխիոյ Հայերը

Ստորոգութիւն:Հայ մամուլ
Ստորոգութիւն:Չեխիոյ հայերը
Օրհուս

**Օրհուս** ( ˈɒːhuːˀs), Դանիոյ երկրորդ քաղաքը՝ ըստ մեծութեան, երկրորդ նաւահանգիստը՝ ըստ կարեւորութեան։ Տեղակայուած է Յուտլանդիա թերակղզիի արեւելեան կողմը՝ Օրհուս-Պուկթ ծովախորշի ափին։ Օրհուսը վարչական կեդրոն է, բնակչութիւնը 310,956 մարդ կը հաշուէ։

## Բնակչութիւն

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Դանիոյ քաղաքներ
Ճորճ Օրուէլ

**Էրիք Արթուր Պլեյր**, (): Ճանչցուած է Ճորճ Օրուէլ () գրական կեղծանունով: Ան անգլիացի գրող, լրագրող եւ բանաստեղծ է։

## Կենսագրութիւն
Ճորճ Օրուէլ ծնած է անգլիացի առեւտուրի գործակալի ընտանիքի մը մէջ, 25 Յունիս 1903 թուականին, Մոթիհարի, Հնդկաստան։

1922-1927 թուականներուն ընթացքին ծառայած է գաղութային ոստիկանութեան մէջ, իսկ երկար տարիներ բնակած է Մեծ Բրիտանիոյ եւ Եւրոպայի մէջ։ Այդ ժամանակ ան սկսած է յօրինել իր գեղարուեստական ստեղծագործութիւնները եւ «Ճորճ Օրուէլ» գրական կեղծանունով սկսած է իր գրական կեանքը 1933 թուականին։

1936-1939 թուականներու ընթացքին մասնակցած է Սպանիոյ քաղաքացիական պատերազմին։

Ճորճ Օրուէլ մահացած է թոքախտէ, 21 Յունուար 1950 թուականին, Լոնտոն, Անգլիա:

## Ստեղծագործութիւններ
### Վէպեր
* 1934 – *Burmese Days*:
* 1935 – *A Clergyman's Daughter*:
* 1936 – *Keep the Aspidistra Flying*:
* 1939 – *Coming Up for Air*:
* 1945 – *Animal Farm*:
* 1949 – *Nineteen Eighty-Four*:

### Ոչ առասպելական վէպեր
* 1933 – *Down and Out in Paris and London*:
* 1937 – *The Road to Wigan Pier*:
* 1938 – *Homage to Catalonia*:

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Անասնաֆերման Արտաշէս Էմինի թարգմանութեամբ 
* Ջորջ Օրուելի մասին բանասիրութեան հանրագիտարանում 

Ստորոգութիւն:25 Յունիսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:21 Յունուարի մահեր
Ստորոգութիւն:Անգլիացի արձակագիրներ‎
Ստորոգութիւն:Անգլիացի բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Գրական կեղծանուններ
Ստորոգութիւն:Թոքախտէ մահեր
Ֆալաֆել

**Ֆալաֆել** (), արաբական կերակրատեսակ, տապկուած գունդեր պատրաստուած սիսեռով։ Տարածուած է մասնաւորաբար Յունաստանի, Եգիպտոսի, Լիբանանի, Սուրիոյ, Իրաքի, Սէուտական Արաբիոյ մէջ եւ այլն։

Ֆալաֆելը ծագումով ղպտիերէն բառ է (Φα Λα Φελ), որ կը նշանակէ «շատ լոբիներ»։

## Պատմութիւն
Ֆալաֆելի ծագումը անյայտ է։ Կայ ընդհանուր տեսութիւն մը, որ առաջին անգամ ֆալաֆել պատրաստած են ղպտիները, իբրեւ միսին փոխարինող ուտեստ՝ պահքի ժամանակ օգտագործելու նպատակով։ Քանի որ Ալեքսանտրիան նաւահանգիստ քաղաք է, ճաշատեսակը արագօրէն տարածուած է Մերձաւոր Արեւելեան այլ երկրներ։

### Մերձաւոր Արեւելք
մինի||Ֆալաֆել
Մերձաւոր Արեւելքի մէջ ֆալաֆելը տարածուեցաւ իբրեւ արագ սնունդ։ Ռամատանի ընթացքին ֆալաֆելը կը կազմէր իֆթարի մաս։ Ֆալաֆելը այնքան տարածուած էր որոշ երկիրներու մէջ, որ ՄըքՏոնըլտզի փոխարէն կ՛անուանէին "McFalafel"։ Մեր ժամանակներուն ֆալաֆելը կը համարուի ազգային ուտեստ Եգիպտոսի, Պաղեստինի եւ Իսրայէլի մէջ։

### Հիւսիսային Ամերիկա
Հիւսիսային Ամերիկայի մէջ, մինչեւ 1970-ականներուն, ֆալաֆել կար միայն հրէայական թաղամասերու եւ ճաշարաններու մէջ։ Այսօր ուտեստը տարածուած է ամբողջ Հիւսիսային Ամերիկայի տարածքին։[մինի|Ֆալաֆել [սենտուիչ]]
## Սննդային արժէքը 100 կ
* Արժէքը՝ 333 քալորի
* ածխաջուրեր 31,84 կ 
* ճարպեր 17.80 կ 
* կրածին (calcium) (5%) 54 մկ
* երկաթ (26%) 3.42 մկ
* մակնիզիում (23%), 82 մկ
* Manganum (33%) 0.691 մկ
* փոսփոր (27%) 192 մկ
* կալիոն (12%) 585 մկ
* նատրոն (20%) 294 մկ
* Zincum (16%) 1.50 մկ

## Արտաքին յղումներ
* Պատրաստենք միասին. Ջեռեփուկ ֆալաֆել
* Բաղադրատոմս-Ֆալաֆել 

Ստորոգութիւն:Ուտեստներ