Մարտիրոս Ալթունեան

մինի|Մարտիրոս Ալթունեանի կիսանդրին՝ «ԷՆ ՏԻ ԵՈՒ» համալսարանի մուտքին:
**Մարտիրոս Ալթունեան** () Լիբանանահայ ճարտարապետ:  

Ալթունեան աւարտած է Փարիզի Գեղարուեստից Դպրոցը, Ֆրանսա, 1918 թուականին:Զուգահեռաբար ուսումը կատարելագործած է նկարչութեան մէջ։

### Գործերը
Մարտիրոս Ալթունեան ապրած է երկու համաշխարային պատերազմները, տեսած է  տառապանքը եւ կորուստը ազգերուն ու քաղաքներուն, տեսած է ոճիրներ եւ արիւն, արհաւիրքներ ու կսկիծներ: Իր ստեղծագործական կոթողներուն մէջ առկայ են խաղաղութեան կոչը, ինչպէս նաեւ՝ սիրոյ եւ համերաշխութեան պատկերները:

Անոր գործերէն են՝
* Լիբանանի մէջ Հայոց ցեղասպանութեան սուրբ նահատակներուն նուիրուած  առաջին յուշակոթողը` Ֆըրն Շըպպեքի Ազգային գերեզմանատան մէջ, 

* 

ձախից|մինի|Լիբանանի խորհրդարանին շէնքը

* Լիբանանի Խորհրդարանին Շէնքը, Պէյրութ (1931),

* Պէյրութ քաղաքին Նըժմէ հրապարակին «Ալ-Ապըտ» Ժամացոյցին Աշտարակը (1934),
մինի|Նըժմէ հրապարակին «Ալ-Ապըտ» Ժամացոյցին Աշտարակը

* Արդիականի ու արաբական ազգային աւանդականի շաղկապումով  նախագծած է Պէյրութի ծովեզերեայ նաւահանգիստի ափին «Ապու Պաքըր» մզկիթը,
* Ազունիէի Առողջարանը, Շուֆ, Լիբանան (1937)
* Նախագծած եւ կառուցած է Անթիլիասի Ս․ Գրիգոր Լուսաւորիչ տաճարը (1940),
ձախից|մինի|Մարտիրոս Ալթունեանի կիսանդրին՝ «ԷՆ ՏԻ ԵՈՒ» համալսարանի մուտքին:
* Նախագծած է Անթիլիասի նահատակաց մատուռ յուշարձանը (1939),
* Երուսաղէմի Ս․ Հռիփսիմէ մատուռը (1946),
* Պաղտատի Ս․ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցին (1957),
* Մելգոնեան Կրթական Հաստատութեան հիմնադիրներու դամբարանը (Ֆրանսահայ Լէոն Մուրատով ճարտարապետին հետ), Կիպրոս, որ փոխարինած է տախտակամածէ աւելի հին դամբարան մը, 1956 թուականին:
* Արքայական համալիրը (մզկիթ, մատենադարան, դահլիճ եւ այլն) Ամման (Յորդանան),
* Վատիկանի պատուէրով, յոյն կաթոլիկ Ս. Պօղոս մայր տաճարը (1947-1950), Լիբանանի Հարիսա գիւղին մօտ։
* Լիբանանի Նահր Քելպի ժայռերուն վրայ յուշագրութիւններ,
* Մարտիրոս Ալթունեան սիրայօժար ընդունած է Խալիլ Պատաուի շրջանի, Ռըմէյլ թաղի Ս. Յարութիւն եկեղեցւոյ յատակագիծին պատրաստութիւնը, նաեւ ղեկավարած՝ ամբողջ շինութիւնը, առանց վարձատրութեան (1930):
Ալթունեանի գեղանկարչական գործերէն են՝

* Երուսաղէմի ժառանգաւորաց վարժարանի դահլիճին մեծ (12 մ²) կրօնապատմական հինգ որմնանկարները, Թադէոս եւ Բարդողիմէոս առաքեալներու, Վարդան, Յակոբոս, Հեղինէ սուրբերու սրբապատկերները (1949-1950)
* Նիւ Եորքի համաշխարհային ցուցահանդէսի Լիբանանի վրանին նկարազարդումները եւ ծովանկարները,
* Անթիլիասի մայր տաճարին «Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչը կը մկրտէ Տրդատ արքան» կտաւը եւ Աւագ խորանին Աստուածամօր սրբանկարը (բնորդը՝ Ալթունեանի կինն է):

Հեղինակ է նաեւ քանդակային գործերու՝ (Լիբանանի ազգային զինանշան)։

##### Գործերուն բնոյթը
Իր ճարտարապետական ստեղծագործութեան ժամանակաշրջանին ան ներքին հոգեկան ու մտային գաղափարական եւ կրօնաշունչ նկարագիրով գծագրած է Քրիստոսի Յարութեան խորհուրդը, Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչին տեսիլքը եւ Ս. Մեսրոպ Մաշտոցի այբուբենի աստուածային գիւտը: 

Երբեմն կեանքի անարդարութիւնները, մարդու նենգամիտ չարութիւնները, անհանդուրժող ու ոխակալ աշխարհի կենսավիճակները  արտացոլուած են իր «Ծովու պատկերի» ստեղծագործութիւններուն մէջ:  

Բարիի եւ չարի, աղքատի եւ հարուստի յաւերժական պայքարը ան կը բանայ թռիչքաձեւ ու երկնասլաց ճարտարարուեստի կառոյցներով:

Ան իր հայեցի դրոշմով ու նկարագիրով անմահացած է եւ իրեն հետ անմահացուցած՝ ամբողջ հայ ժողովուրդը ո՛չ միայն Լիբանանի, այլեւ՝ ամբողջ աշխարհի մէջ:

## Պարգեւներ

* Ճարտարապետ Մարտիրոս Ալթունեան բազմիցս պարգեւատրուած է զանազան շքանշաններով, որոնց  շարքին` Լիբանանի Հանրապետութեան  նախագահներէն Էմիլ Էտտէի եւ Պշարա Խուրիի  կողմէ` «Գնահատանք»ի շքանշանով:
* 2011-ին, Լիբանանի «Էն. Տի. Եու.» համալսարանին  մուտքին տեղադրուած է անոր կիսանդրին:
* Պէյրութի կեդրոնական փողոցներէն մէկը կոչուած է ճարտարապետ Մարտիրոս Ալթունեանին անունով:

## Ցուցահանդէսներ
Ալթունեանի գործերը ցուցադրուած են Երեւանի մէջ (1999)։

## Արտաքին յղումներ
*Մարտիրոս Ալթունեան
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Լիբանանահայ ճարտարապետներ
Ստորոգութիւն:Հայ նկարիչներ
Ստորոգութիւն:Ճարտարապետներ այբբենական կարգով