Քանյէ Ուեսթ

**Քանյէ Օմարի Ուէսթ**, (, ծնած է 8 Յունիս, 1977): Նաեւ յայտնի է որպէս **Յէ** (), ամերիկացի ռափըր, երգիչ, երգերու հեղինակ, երաժշտական արտադրող եւ դերասան։

Ուէսթ կը համարուի բոլոր ժամանակներու ամէնէն շատ ձայնասկաւառակ վաճառող արուեստագէտներէն մէկը։ Ան ամբողջ աշխարհին մէջ վաճառած է 21 միլիոն ալպոմ եւ 66 միլիոն երգ :

## Վաղ կեանք
Քանյէ Ուէսթ ծնած է Աթլանթիոյ մէջ, Ճորճիա, ուր կ'ապրէր իր ծնողներուն հետ։ Երբ ան երեք տարեկան էր, ծնողները կ'ամուսնալուծուին եւ ինքն ու մայրը կը տեղափոխուին Շիքակօ, Իլինոյս։ Անոր հայրը՝ Ռէյ Ուէսթը այժմ քրիստոնեայ խորհրդական է։ Ուէսթի մայրը, բժիշկ Տոնտա Ուէսթը անգլերէն լեզուի փրոֆէսօր էր Գլարք-Աթլանթիոյ համալսարանին մէջ եւ անգլերէն բաժնի նախագահ՝ Շիքակոյի համալսարանին մէջ մինչեւ որ կը դառնայ Ուէսթի խորհրդատուն։

## Անձնական կեանք
2002 թուականէն Ուէսթ սկսած է հանդիպիլ ծրագրողներ Ալէքսիս Փայֆըրի () հետ, սակայն անոնք բաժնուած են 2008-ին: Նոյն տարին ան սկսած է հանդիպիլ Էմպեր Ռոուզի հետ, սակայն անոնց յարաբերութիւնները աւարտած են 2010-ի ամառը: 2012-ի Ապրիլին Ուէսթ կը սկսի հանդիպիլ ամերիկահայ Քիմ Քարտաշեանի հետ, իսկ յաջորդ տարուան Յունիսին կը ծնի անոնց աղջիկ զաւակը՝ Նորթ Ուէսթը: Ուէսթ եւ Քարտաշեան ամուսնացած են 24 Մայիս 2014-ին Ֆլորանսի մէջ, Իտալիա: Ապրիլ, 2015-ին անոնք իրենց աղջկան հետ կ'այցելեն Հայաստան, Երեւան: Նոյն տարուան Դեկտեմբերին կը ծնի անոնց մանչը:

## Երաժշտական ասպարէզ

#### 1996–2002: Վաղ շրջանի գործեր եւ Roc-A-Fella
Ուեսթ իր արտադրական (production) ասպարէզը սկսաւ 1990-ականներու կէսերուն՝ ստեղծելով երաժշտական կշռոյթներ (beats) գլխաւորաբար Շիքակոյի տեղական նորայայտ արուեստագէտներու համար։ Ան իր առաջին պաշտոնական վարկը (credit) ստացաւ տասնինը տարեկանին, երբ արտադրեց ութ երգ Շիքակոյի «ընդյատակեայ» (underground) ռեփըր Կրեւի (Grav) 1996-ի «Down to Earth» առաջին ալպոմին մէջ։ 1998-ին, Ուեսթ առաջին արտադրիչն էր, որ պայմանագրութիւն ստորագրեց Ճի Ռոպըրսընի եւ Քեամպօ «Հիփ-Հոփ» Ճոշուայի հիմնադրած «Hip Hop Since 1978» արտադրական ընկերութեան հետ։ Որոշ ժամանակ Ուեսթ կը գործէր որպէս «ստուերային արտադրիչ» (ghost producer) Տերիք «D-Dot» Անժելեթիի համար։ Այդ կապին պատճառով Ուեսթ չէր կրնար սեփական ալպոմ հրատարակել, ուստի ան կազմեց «Go-Getters» հիփ-հոփ խումբը՝ բաղկացած իրմէ եւ Շիքակոյի բնակիչներ GLC, Timmy G, Really Doe եւ Arrowstar արուեստագէտներէն։ «Go-Getters» խումբը 1999-ին անկախաբար հրատարակեց իրենց առաջին եւ միակ «World Record Holders» ալպոմը՝ Ուեսթի «Konman Productions» ընկերութեան միջոցով։ 1990-ականներու վերջաւորութեան Ուեսթը իր ժամանակին մեծ մասը տրամադրեց տարբեր երաժշտական խումբերու արտադրութիւններուն։ Ան արտադրեց «My Life» երգը Ֆոքսի Պրաունի երկրորդ՝ «Chyna Doll» (1999) ալպոմին համար, որ դարձաւ կին ռեփըրի մը կողմէ ստեղծուած երկրորդ հիփ-հոփ ալպոմը, որ գրաւեց ամերիկեան «Billboard 200» ցուցակի առաջին հորիզոնականը։

[Image: West received early acclaim for his production work on Jay-Z's The Blueprint. The two are pictured here in 2011.]

2000 թուականին Ուեսթ սկսաւ գործել «Roc-A-Fella Records»-ի համար որպէս հաստատութեան սեփական արտադրիչ։ Ուեսթին յաճախ կը վերագրուի Ճէյ-Զիի (Jay-Z) ասպարէզի վերակենդանացումը՝ շնորհիւ անոր 2001-ի «The Blueprint» ալպոմին մէջ ունեցած մեծ ներդրումին, զոր «Rolling Stone» ամսագիրը դասած է բոլոր ժամանակներու լաւագոյն հիփ-հոփ ալպոմներու շարքին։ Ուեսթ երգեր արտադրեց նոյն ձայնագրման տան արուեստագէտներու համար (ինչպէս՝ Beanie Sigel եւ Freeway), բայց նաեւ ստեղծեց կշռոյթներ այլ ընկերութիւններու արուեստագէտներու համար, ներառեալ՝ Լուտաքրիսը, Ալիշա Քիզը եւ Ճանէթ Ճեքսընը։

Միեւնոյն ժամանակ, Ուեսթ դժուարութիւններ կը կրէր որպէս ռեփըր ձայնագրման պայմանագիր ձեռք ձգելու հարցով։ Բազմաթիւ ընկերութիւններ, ներառեալ «Capitol Records»-ը, մերժեցին կամ անտեսեցին զինք, որովհետեւ ան չէր ներկայացներ այն ժամանակուան հիփ-հոփի մէջ տիրապետող «կանգսթա» (gangsta) կերպարը։ Չփափաքելով կորսնցնել Ուեսթը եւ թոյլ չտալ անոր անցնիլ այլ ընկերութեան մը մօտ, ձայնագրման տան այն ժամանակուան ղեկավար Տէյմըն Տեշը ակամայ ստորագրեց պայմանագիր մը Ուեսթի հետ՝ որպէս «Roc-A-Fella»-ի մենակատար արուեստագէտ։

2002-ին պատահած ինքնաշարժի արկածէ մը ետք, որ կոտրեց անոր ծնօտը, Ուեսթը ներշնչուեցաւ նոր գործի մը։ Հիւանդանոց ընդունուելէ երկու շաբաթ ետք, ան ձայնագրեց «Through the Wire» երգը «Record Plant Studios»-ի մէջ, երբ իր ծնօտը տակաւին մետաղալարերով կապուած էր։ Երգը առաջին անգամ տեղ գտաւ Ուեսթի «Get Well Soon...» անդրանիկ հաւաքածուին (mixtape) մէջ, որ լոյս տեսաւ 2002-ի Դեկտեմբերին։ Նոյն ատեն Ուեսթ յայտարարեց, որ կ'աշխատի «The College Dropout» ալպոմին վրայ, որուն ընդհանուր նպատակն էր՝ «ինքնուրոյն որոշումներ տուէք. թոյլ մի՛ տաք հասարակութեան ձեզի ըսելու, թէ դուք ի՛նչ պէտք է ընէք»։

## Սկաւառակագրութիւն
### Աշխատական ալպոմներ
*«The College Dropout» (2004)
*«Late Registration» (2005)
*«Graduation» (2007)
*«808s & Heartbrea»k (2008)
*«My Beautiful Dark Twisted Fantasy» (2010)
*«Watch the Throne» (Ճէյ Զիի հետ) (2011)
*«Yeezus» (2013)
*«The Life of Pablo» (2016)
* «Ye» (2018)
* «Jesus Is King» (2019)
* «Donda» (2021)
* «Donda 2» (2022)
* «Bully» (2026)

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին հղումներ
* Պաշտօնական կայք 
* Քանյէ Ուէսթը people.am կայքին մէջ 

Ստորոգութիւն:8 Յունիսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի ռափերներ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի երգիչներ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի երգահաններ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի երաժշտական արուեստներ
Ստորոգութիւն:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ