Ֆաթէհ 110

մինի|աջից|Ֆաթէհ 110
**Ֆաթէհ-110** (*Պարսկերէն՝ فاتح-110*) «Յաղթող» մէկ փուլով պինդ վառելանիւթով  մակերեսէ-մակերես (*أرض- أرض*) հրթիռ է առնուազն 200 Քմ. միջակայքով: Անիկա կ'արտադրուի Իրանի տիեզերական արդիւնաբերութեան կազմակերպութեան մէջ։ Սեպտեմբեր 2002-ին Իրան յաջողութեամբ կ'ունենայ իր վերջնական տարբերակը  *Ֆաթէհ-110*-ն, երբ տիեզերական արդիւնաբերութեան կազմակերպութիւնը կը բացուի եւ կը սկսի արտադրել *Ֆաթէհ-110*։ Առաջին տարբերակին միջակայքը 200 Քմ. էր, բայց 2004-ին նոր տարբերակ մը կը յայտարարուի, որու միջակայքը կը գերազանցէ 250 Քմ.-ը, իսկ անհարաժեշտութեան պարագային կարելի է ընդարձակել այդ միջակայքը եւ գերազանցել 300 Քմ.-ը, որ կը նկատուի չորրորդ սերունդի հրթիռ։

## Պատմութիւն
Իրանի եւ Իրաքի պատերազմէն ետք ի յայտ կու գայ, թէ անհարժեշտ է ճշգրիտ կարճ միջակայքով հրթիռներ ունենալ։ *Զիլզալ* եւ *Նազէաթ* հրթիռները առանց ղեկավարի ուղղուող հրթիռներ չէին։ Ուստի, 1989-ին կը ստիպուին  Չինական CSS-8 կարճ միջակայքով հրթիռներ գնել։ Բայց այդ հրթիռները չեն բաւարարեր իրանցիներուն պէտքերը, ուստի վերջիններս նոր հրթիռ մը յառաջացնելու ծրագիրը կը մշակեն: Այս հրթիռին մշակումը կը սկսի 1995-ին *Զիլզալ-2*-ի հիման վրայ, ապա Սուրիա կը միանայ ծրագիրին եւ արտադրութիւնը կը կոչուի *M-600*։ Հիւսիսային Գորիա կը գնէ այս հրթիռներէն, որոնց փորձարկումը յաջողութեամբ կը պսակուի։

2002-ին աւելի նոր տարբերակ մը կը յայտարարուի, որու  միջակայքը 250 Քմ. էր, բայց առաջնորդութեան համակարգերը աւելի զարգացած էին։
Սուրիա ալ կ'արտադրէ իր տարբերակը, որ կը կոչուի M-600: Իսրայէլական մամուլը կը պնդէ, որ Սուրիա հարիւրաւոր M-600 հրթիռներ տուած է Հըզպալլա կուսակցութեան։

* 2010-ին Իրան կը յայտարարէ Երրորդ սերունդի պատկանող *Ֆաթէհ-110*, որ շատ զարգացած էր եւ կը փորձարկուի Իրանի մէջ: Իրանի պաշտպանութեան նախարար Ահմատ Ֆահիթի կը յայտարարէ, թէ հրթիռին ճշգրտութիւնն ու պահեստային  կարողութիւնները աւելցած են  եւ իր միջակայքը 300 Քմ.-ը գերազանցած է։
* 2011-ին Իրան կը յայտարարէ առաջին հականաւային  հրթիռ մը, որ կը կոչուի Խալիժ Ֆարս։ Անոր հիմքը կը կազմէ  Ֆաթէհ-110-ն, իսկ միջակայքը 300 Քմ. է։
* Օգոստոս 2012-ին յաջողութեամբ կը փորձարկուի չորրորդ սերունդի *Ֆաթէհ-110* հրթիռը,  որ շատ ճշգրիտ էր։
մինի|ձախից|Ֆաթէհ 110, 2012-ին
* 5 Մայիս 2013-ին Իսրայէլ կը յայտարարէ, որ Սուրիական *Ֆաթէհ-110-ն*  հասած է Հըզպալլայի ձեռքը:Իսրայէլ կը նշէ, թէ չի հանդուրժեր  զէնքի փոխանակման Խաղը, ինչպէս նաեւ կը մերժէ, որ  այս վտանգաւոր զէնքերը անցնին  Հըզպալլայի ձեռքը:
* 18 Մայիսի 2013-ին իսրայէլական լրատուամիջոցները կը հաղորդեն, որ Սուրիա պատրաստած է *Թիշրին* հրթիռը, որ  Իրանեան *Ֆաթէհ-110*-ին Սուրիական տարբերակն է եւ կրնայ խորտակել Իսրայէլեան պաշտպանութեան համակարգերը եւ Թէլ Ավիվ-ը  ռմբակոծել: Հրթիռները զսպման մէջ են եւ պարտաստ են իրենց թիրախները հարուածելու, եթէ Իսրայէլի օդուժը  ռմբակոծէ Սուրիական թիրախները։

## Կառուցուածք
մինի|աջից|Չորրորդ Սերունդի Ֆաթէհ 110
* Հրթիռին մարմինը շատ նման է *Զիլզալ* 2-ին: Անիկա  ունի նոյն տրամագիծը 610 մմ. եւ 8,86 մ. երկարութիւն։ Անիկա ունի երեք թեւ եւ  մարմինի  եռանկիւն ձեւաւորուած  չորս թեւիկներ, ինչպէս  նաեւ չորս  փոքր  հրթիռ,  «քիթին մօտ»։
* *Ֆաթէհ-110*-ն կ'օգտագործէ երեք տարբեր տեղափողեր։ Առաջինը ունի SA-2 ի կազմուածք եւ հիմնուած է Mercedes-Benz 6x6 բեռնատարին վրայ։ Երկրորդ տեղափողը, որ կ'օգտագործէ նաեւ նոր տարբերակները՝ Զիլզալ հրթիռները, որ կրկին կ'օգտագործէ Mercedes-Benz-ը, իսկ երրորդ տեղափողը՝ նոր տեղական տարբերակն է, որ կը կոչուի *Զուլֆուքար*, կրնայ իրակացնել երկու հրթիռային արձակումներ։

## Տարբերակներ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Զէնք