Յովհաննէս Բաղրամեան

**Յովհաննէս Բաղրամեան** (), Խորհրդային Միութեան նշանաւոր զօրահրամանատար, Խորհրդային Միութեան մարաջախտ, ԽՍՀՄ պաշտպանութեան փոխնախարար:

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Արցախի Չարդախլու գիւղը (Գանձակի նահանգի տարածք): Նախնական կրթութիւնը ստացած է տեղւոյն երկաթուղային երկդասեան դպրոցին, ապա Թիֆլիսի երկաթուղային ուսումնարանին մէջ:

Յովհաննէս Բաղրամեանը զինուորական ծառայութեան սկսած է 1915-ին, ռուսական բանակին մէջ, իբրեւ կամաւոր-շարքային զինուոր՝ կովկասեան 2-րդ սահմանապահ գունդին մէջ, կռուելով կովկասեան ռազմաճակատին վրայ, Օսմանեան կայսրութեան դէմ:

1917 Յունիսին, աւարտելով Թիֆլիսի փրոպորշչիկներու դպրոցը, դարձեալ մեկնած է ռազմաճակատ, ծառայելու համար հայկական 3-րդ հրաձգային գունդին մէջ:

## Ռազմական գործունէութիւն
1918 Փետրուար-Ապրիլին հայկական առաջին հեծեալ գունդի շարքերուն մէջ կռուած է թրքական բանակին դէմ, Քարաուրկանի, Սարիղամիշի եւ Կարսի ճակատներուն վրայ: Նոյն գունդի մէջ, 1918-ին մասնակցած է Սարդարապատի ճակատամարտին:

Հայաստանի խորհրդայնացումէն ետք, Կարմիր բանակի մէջ ծառայած է իբրեւ հայկական գունդի բաժնի հրամանատար:

1923-ին նշանակուած է հայկական հրաձգային բաժանմունքի Ալեքսանդրապոլի (այժմ` Գիւմրի) հեծեալ գունդի հրամանատար (մինչեւ 1931):

1925-ին աւարտած է հեծելազօրային հրամանատարական կազմի կատարելագործման, 1931-ին բարձրագոյն հրամանատարական կազմի դասընթացքները, 1934-ին` Մ. Ֆրունզէի անուան ռազմական ակադեմիան, 1938-ին` գլխաւոր սպայակոյտի ռազմական ակադեմիան:

1940-ին եղած է Քիեւի ռազմական շրջանի յատուկ գործողութիւններու բաժնի պետ եւ սպայակոյտի պետի տեղակալ:

Նացիական Գերմանիոյ ԽՍՀՄ ներխուժելէն ետք, 1941 Յունիսին նշանակուած է սպայակոյտի պետի տեղակալ` հարաւարեւմտեան ռազմաճակատին վրայ: Մասնակցած է Քիեւի պաշտպանութեան, Տոնի Ռոստովի ազատագրման, Մոսկուայի մօտ խորհրդային զօրքերու հակայարձակումին:

1943 Նոյեմբերին զօրավար-գնդապետի կոչումով կը նշանակուի առաջին Մերձպալթեան ռազմաճակատի հրամանատար եւ 1944-ին կը մասնակցի խորհրդային մեծ յարձակումին Պելառուսական եւ Լիթվայի գործողութեան: Անոր բանակները ճեղքելով հասած են Պալթիկ ծով: Այս ռազմական սխրագործութեան համար Բաղրամեանը կ'արժանանայ Խորհրդային Միութեան հերոսի կոչման:

1945-ին սկիզբը անոր բանակը մասնակցած է արեւելեան Պրուսիոյ գրաւումին: Բաղրամեան ղեկավարած է Քէօնիկսպերկի (այժմ` Քալինինկրատ) գրաւումը. 1945 Ապրիլին եւ 1945-ի վերջը ստիպուած է Մերձպալթիկայի մէջ շրջափակուած գերմանական հզօր զօրախմբաւորումին յանձնուիլ:

Բ. Աշխարհամարտէն ետք, մինչեւ 1954, Բաղրամեան եղած է Մերձպալթեան ռազմական զօրաբանակի հրամանատար: 

1954-ին նշանակուած է պաշտպանութեան նախարարութեան գլխաւոր տեսուչ: 

1955-ին նշանակուած է ԽՍՀՄ պաշտպանութեան փոխնախարար եւ ստացած՝ Խորհրդային Միութեան մարաջախտի կոչում: Ան նաեւ եղած է ԽՍՀՄ զինուած ուժերու գլխաւոր սպայակոյտի ռազմական ակադեմիայի եւ ԽՍՀՄ պահեստային ուժերու հրամանատարը: 1968 Ապրիլին նշանակուած է խորհրդային պաշտպանութեան նախարարութեան գլխաւոր տեսուչ եւ տեսուչներու խումբի ղեկավար: Պարգեւատրուած է ԽՍՀՄ բարձրագոյն շքանշաններով:

Հեղինակ է շատ մը ռազմավարական մտածողութեան նուիրուած երկերու:

## Ընտանիքը
Բաղրամեանը եղած է ընտանիքին նուիրուած հայր: Կինը՝ Թամարան, երեխաներու կրթութեան և դաստիարակութեան նուիրեալ։ Որդին՝ Մովսէսը, պատերազմի մասնակից է առաջին օրէն, սպայ է։ Դուստրը՝ Մարգարիտան, գերազանցութեամբ աւարտած է առաջին բժշկական ինստիտուտը՝ ակնաբոյժի մասնագիտութեամբ։ Թոռը՝ Իւան Սերգէյի Բաղրամեանը, աւարտած է Մոսկուայի համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետը։ Թոռնուհին՝ Կարինէ Նաճարեանը, աւարտած է օտար լեզուներու ինստիտուտը, կը դասաւանդէ ռազմական ակադեմիային մէջ, ունի փոխգնդապետի կոչում։

## Մարշալ Յովհաննէս Բաղրամեանի յիշատակին
Յովհաննէս Բաղրամեանի անունով 1997 թուականին Հայաստանի Պաշտպանութեան նախարարութիւնը հիմնած է «Մարշալ Բաղրամեան» մետալ, որով կը պարգեւատրուին աչքի զարնող հայ սպաներն ու գեներալները։

2019 թուականին Վիդեպսկ քաղաքի 1045-ամեակի եւ նացիստական զավթիչներու ազատագրման 75-ամեակի գծով Վիդեպսկ քաղաքի թիւ 46 միջնակարգ դպրոցն անուանակոչուած է Մարշալ Բաղրամեանի անունով։ Դպրոցի շէնքին վրայ պատկերուած է Յովհաննէս Բաղրամեանի նկարը, որու հեղինակը նկարիչ Եուրի Տուպովսքին է։

## Ծանօթագրութիւններ