open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Զապէլ Պոյաճեան

**Զապէլ Թովմաս Պոյաճեան**, (1873, Ամիդ - 26 Յունուար 1957, Լոնտոն), հայ նկարիչ, գրող, թարգմանիչ։

## Կենսագրութիւն
ԶապԷլ Պոյաճեանը ծնած է 1873 թուականին, Տիարպէքիր նահանգի Ամիդ քաղաքին մէջ, Տիրապէքիրի մէջ բրիտանացի փոխ-հիւպատոս Թովմաս Պոյաճեանի եւ Քաթերին Ռոճըրզի (անգլիացի գրող Սամուէլ Ռոճըրզի ժառանգ) ընտանիքին մէջ։ Համիտեան ջարդերու ժամանակ, հօր սպանութենէն յետոյ, 1895 թուականին մօր եւ եղբօր՝ Հենրիի հետ տեղափոխուած է Լոնտոն, ուր սորված է Սլէյտ գեղարուեստի դպրոցին մէջ։ Տիրապետած է անգլերէն, հայերէն, ֆրանսերէն, իտալերէն, գերմաներէն, ռուսերէն, շուէտերէն, էսպերանտօ լեզուներուն։ Պոյաճեանը եղած է էսպերանտոյի միջազգային ընկերակցութեան Լոնտոնի մասնաճիւղի հիմնադիրներէն: 1907 թուականին իբրեւ դերասանուհի մասնակցած է Քեմպրիճի մէջ կազմակերպուած էսպերանտոյով թատերական մէկ ներկայացման։

## Գրական Գործունէութիւն
Պոյաճեանը նաեւ ստեղծագործած է։ Առաջին նորավէպը՝ «Եսթեր. կեանքի մը սիրավէպը», ուր նկարագրուած են Սասունի ջարդերը, հրատարակուած է 1901 թուականին։ Գիրքը հրատարակած է «Վարդենի» գրչանունով։ Մօտ եղած է վիպասան Րաֆֆիի կնոջ՝ Աննա Րաֆֆիի եւ անոր որդիներուն՝ Արամի եւ Արշակի հետ, որոնք Լոնտոն տեղափոխուած էին Րաֆֆիի մահէն յետոյ։ «Արարատ» ամսագիրին մէջ Պոյաճեանը Րաֆֆիի վէպերէն թարգմանութիւններ հրատարակած է։

Անգլերէն թարգմանած է եւ առանձին գիրքով հրատարակած է Աւետիք Իսահակեանի «Աբու Լալա Մահարի» վիպերգը, որ ունեցած է երեք տպագրութիւն։ Պոյաճեանն իր ամէնամեծ գրական յաջողութիւններէն համարած «Շէյքսփիրին ի պատիւ գիրք» ծաւալուն հատորին մէջ ընդգրկուիլը։ Այդ ժողովածուին մէջ զետեղուած են տարբեր ազգերու հեղինակներու յօդուածներ եւ բանաստեղծութիւններ։

Պոյաճեանը մահացած է Անգլիոյ Սիֆըրտի իր բնակավայրին մէջ, 1957 թուականին։

## Նկարչութիւն
Զապէլ Պոյաճեանը ստեղծած է բազմաթիւ նկարչական աշխատանքներ՝ դիմանկարներ եւ բնանկարներ, որոնց շարքին՝ Րաֆֆիի եւ զօրավար Անդրանիկի իւղաներկ դիմապատկերները։

## Երկեր
 * Armenian Legends and Poems. Trans. Z. C. Boyajian. New York։ Columbia University Press, 1st ed., 1916.
 * Gilgamesh։ A Dream of the Eternal Quest. London։ George W. Jones, 1924.
 * In Greece with Pen and Palette. London։ J.M. Dent & Sons, 1938.

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1873 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1957 մահեր
Ստորոգութիւն:26 Յունուարի մահեր
Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Թուրքիա ծնածներ
Ստորոգութիւն:1872 ծնունդներ
Պոլոնիա

**Պոլոնիա** (, , ), քաղաք Իտալիոյ հիւսիսը, Պոլոնիոյ նահանգի «Էմիլիա-Ռոմանիա» վարչական տարածաշրջանի կեդրոնը։ Եւրոպայի հնագոյն համալսարանական կեդրոններէն մէկն է։ Բնակչութիւնը կը կազմէ 374 հազար մարդ (ըստ 2004-ի կատարուած մարդահամարի տուեալներուն)։ Կը գտնուի Փօ գետի աւազանի մէջ։ Քաղաքի մակերեսը՝ 140 քմ.² է, իսկ բարձրութիւնը ծովու մակերեւոյթէն՝ 54-300 մ.։

## Բնակչութիւն

## Կլիմայ

600px|thumb|center|Բոլոնիա քաղաքի համայնապատկերը

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Իտալիոյ քաղաքներ
Վարդան Քհնյ. Պոյաճեան

**Վարդան Քհնյ. Պոյաճեան** - Աւազանի անունով Յովհաննէս ծնած է Խարբերդ 1905-ին։

## Կենսագրութիւն
Նախնական կրթութիւնը աւարտելէ ետք, կը մեկնի երուսաղէմի Սրրոց Յակորեանց դպրեվանքի, ուր ժաոանգաւորաց ուսումը աւարտելէ ետք, կը հաստատուի Պէյրութ։

Իրրեւ կեանքի ասպարէզ կ'որդեգրէ ուսուցչութիւնը եւ դպրապետութիւնր։ Պէյրութի կարգ մը եկեղեցիներուն մէջ կը վարէ դպրապետութեան պաշտօն, իսկ Ազգ. վարժարանի մէջ կը նշանակուի կրօնԻ, երաճշտութեան եւ այլ նիւթերու դասատու։

Կամուսնանայ ու կ'ունենայ մէկ մանչ եւ երկու աղջիկ։

## Կենսագրութիւն
Երբ Հալէպի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ ռազմավաստակ հոգեւոր Հովիւ խարբերդցի Տ. Նշան Ա. քհնյ. Մարգարեան կր մահուան , Հալէպի խարբերցինէրու ու բալուցիներու հայրենակցական Միութեան վարչութեան ներկայացուցիչներ Պէյրութի մէջ մասնաւոր Հանղիպում կ'ունենան դպրապետ ՅովՀաննէս Պոյաճեանի հետ եւ կ'աոաջարկեն որ իրենց Հայրենակիցներուն համար քահանայ ձերնադրուի։

Երր ան կ'ընդունի Հայրենակիցներուն աոաջարկը, անոնք իր թեկնածութիւնը կր ներկայացնեն բերիոյ Հայոց Թեմի Աոաջնորդ՝ Տ. Զարեհ եպս. Փայասլեանին ու կրօնական Ժողովին։ Երր Սրբազան հայրը իր բարեհաճ Հաւանութիւնը կու տայ, ան ընտանեօք կը տեղափոխուի Հայէպ ու կը պատրաստուի ձեռնադրութեան։

Իր քահանայական ձեռնադրութիւնն ու օծումը տեղի կ՚ունենան ձեոամը բերիոյ հայոց Թեմի Աոաջնորդ՝ Տ. Զարեհ
եպս. Փայասլեանի (Ապա կաթողիկոս մեծի Տանն կիլիկիոյ),
28 Փետրուար 1954-ին, Վարդանանց Տօնին վերակոչուելով Տէր Վարդան եւ օծակից ունենալով Տէր Վահան, Տ. Հմայեակ,
Տ, Ղեւոնդ եւ Տ. Ատոմ։

Իր քառասնօրեայ քահանայութեան պատրաստութեան շրջանը աւարտելէ ետք, առաջնորդ Սրբազան հօր տնօրինութեամբ նորընծայ Տէր Վարեան կը նշանակուի հոգեւոր հովիւ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ։

Հակառակ ժաոանգաւորաց ուսում ունենալուն եւ ձայնագրութեան գիտելիքներով օժտուած ու մեր եկեղեգւոյ շարականագիտութեան հմտացած ըլլալուն, հովուական կեանքին մէջ կր ձախողի՝ ժողովուրդին հանդէպ ունեցած ոչ եկեղեցականի վայել իր վերաբերմունքին համար։ Դժբախտաբար, հայրենակիցներուն յոյսերը իդերեւ կ'ելլեն այնքան, որ անոնք չեն կրնար նոյնիսկ զինք պաշտպանել։

Աոաջնորդ Սրբազան հայրր զինք կը տեղափոխէ Տաւուտիէի Ս. Վարդան եկեղեցին, այն յոյսով, որ ան ինքզինք կը սրբագրէ։ բայց ափսո՜ս, հոն ալ կը ձախողի իր քահանայագործութեան մէջ։

Այն ու հետեւ, Առաջնորդ Սրբազան հօր որոշումով ան կը դադրի Բերիոյ Հայոց Թեմին մէջ քահանայագործելէ։

Կը տեղափոխուի Պէյրութ,	բայց կը մերժուի Հոն քահանայագործելու։ Ապա կր հաստատուի Թեհրանի Թեմին մէջ,
ուր կարճ ժամանակամիջոց մը քահայանագործելէ ետք։ Կը ձախողի եւ ծանօթներու միջամտութեամբ կը հաստատուի եգիպտոս, բայց բարի Վարուց Վկայագիր չունենալուն համար չի կրնար քահայանագործել։ Այսպէս, ժամանակ մր անդաստական շրջելէ ետք, ան ի վերջոյ կր մեկնի Գանատա եւ հոն ալ կը մահուան  1980ական թուականներուն եւ կր թաղուի տեղւոյն գերեզմանատան մէջ։
Տիգրան Յ. Պոյեաճեան

**Տիգրան Յ. Պոյաճեան** ծնած է Բալուի Արմուճան գիւղը, 1895-ին: Ան կը մահանայ 2 Մայիս, 1975-ին: Իրաւագէտ՝ Մագիստրոս աստիճան, ԱՄՆ: Ազգային հասարական գործիչ: Կիլիկիոյ ազատագրման գունդի կամաւորական:

## Կենսագրութիւն
Տիգրան Յ. Պոյեաճեան ծնած է Բալուի Արմուճան գիւղը, 1895-ին: Նախակրթութիւնը կը ստանայ ծննդավայրի ու շրջանի գիւղական դպրոցներուն մէջ, որոնց վերջինը կը հանդիսանայ Տիարպեքիրի հայ կաթողիկէ վարժարանը: 1910-ին կ՛անցնի Փրավիտենս, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ: Մէկ քանի տարիներ տարբեր արհեստներու հետեւելէ ետք, 1913-ին կը մտնէ տեղւոյն Գլասիգըլ Երկրորդական Վարժարանը, որուն ընթացքը աւարտելէ ետք, կը դառնայ Պրաուն Համալսարանի ուսանող, ապա՝ կ՛անցնի Պոսթոն, ուր կը հետեւի նոյն Համալսարան-Գոլէճի դասընթաքներուն:

1917-ին կը միանայ Կիլիկիոյ ազատագրման համար կազմուած կամաւորական գունդերուն:
Կիլիկիոյ գրաւումէն ետք, 1919-ին կ՛արձակուի բանակէն, եւ սակայն տակաւին շրջան մը կը մնայ Կիլիկիա, տեղւոյն վրայ ուսումնասիրելու համար Կիլիկիա վերադարձող հայ գաղթականներու վիճակը: Նոյն թուականի Հոկտեմբերին կը վերադառնայ ԱՄՆ, Կիլիկիոյ հայոց պաշպանութեան համար հանգանակութիւն կատարելու:

Դէպքերու ընթացքը սակայն կը խափանեն իր Կիլիկիա վերադարձը:

1920-ին Տ. Պոյեաճեան կը սկսի հետեւիլ *Նորթուեսթըրն* Համալսարանի իրաւագիտութեան դասընթացքներուն, զորս կ՛աւարտէ 1924-ին, արժանանալով Պսակաւոր Իրաւագիտութեան տիտղոսին:

Յաջորդ տարին ան կ՛աւարտէ Պոսթոն Համալսարանի Իրաւագիտութեան Դպրոցի ընթացքը, ու կը տիրանայ Մագիստրոս Իրաւագիտութեան աստիճանին:

Իրաւաբանական իր ասպարէզին կողքին, զոր ան ի գործ կը դնէ *Ուոթըրթաունի* Մեսեչուսէթի Մէջ, Տ. Պոյեաճեան կը նուիրուի ազգային հասարակական գործունէութեան:

Հրապարակագրութեան հետ միատեղ, ան կը լծուի հայ ժողովուրդի պատմութեան ու մշակոյթ հարցերու պրպտումին:

Տիգրան Պոյեաճեան կը մահանայ 2 Մայիս, 1975-ին:

## Անգլերէն լեզուով հրատարակչական Երկեր՝
Իր թարգմանութեամբ անգլերէն լեզուով կը հրատարակուի «Եղիշէի ՎԱՍՆ ՎԱՐԴԱՆԱՅ ԵՒ ՀԱՅՈՑ ՊԱՏԵՐԱԶՄԻՆ» Նիւ Եորք, 1952 երկը, որուն արեւմտահայերէն թարգմանութիւնը, կատարուած Յովհաննէս Ծովիկեանի կողմէ, լոյս կը տեսնէ վերոյիշեալ անգլերէն թարգմանութեան հետ միատեղ, նոյն կողքի տակ:

## երկեր
Առանձին հատորով Տ. Պոյեաճեան կը հրատարակէ 
«**ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԼԵԳԷՈՆԸ – ՊԱՏՄԱԿԱՆ ՅՈՒՇԱԳՐՈՒԹԻՒՆ**» Ուոթըրթաուն, 1965,

## Անգլերէն լեզուով վաւերագրային ուսումնասիրութիւն
Անգլերէն լեզուով՝ «ՀԱՅԱՍՏԱՆ ՄՈՌՑՈՒԱԾ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԵԱՆ ՄԸ ՊԱՐԱԳԱՆ» Նիւ Ճըրզի 1972, ընդարձակ վաւերագրային ուսումնասիրութիւնը:

## Աղբիւրներ
Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս, Հատոր Զ., Պէյրութ, 1977, էջ 355

Ստորոգութիւն:2 Մայիսի մահեր
Տէյվիտ Պոուի

**Տէյվիտ Պոուի** (), բրիտանացի երաժիշտ, դերասան եւ երաժշտական արտադրիչ: Եղած է փոփ երաժշտութեան աշխարհի կեդրոնական դէմքերէն աւելի քան 4 տասնամեակ եւ կը ճանչցուի որպէս մեծ նորարար յատկապէս 1970-ական թուականներուն կատարած աշխատանքներուն համար: Պոուին յայտնի էր իր բնորոշ ձայնով, ստեղծագործութիւններու իմացական խորութեամբ եւ ձգողութեամբ:

## Երաժշտական Ազդեցութիւններ եւ Ոճ
1960-ականներու իր ամէնավաղ ձայնագրութիւններէն ի վեր, Պոուին գործածած է լայնօրէն տարբեր երաժշտական ոճեր։

Անոր վաղ գոմպոզիցիաները եւ ելոյթները խիստ ազդուած էին ռոք եւ ռոլի երգիչներէն, ինչպէս Լիթըլ Ռիչըրտը եւ Էլվիս Փրեսլին, ինչպէս նաեւ շոու-պիզնեսի լայն աշխարհէն։ Ան յատկապէս ջանացած է ընդօրինակել բրիտանական միւզիք-թատրոնի երգիչ-երգահան եւ դերասան Էնթընի Նիւլին, որուն վոգալային ոճը յաճախ կ'որդեգրէր եւ ակնառու կերպով կը գործածէր իր 1967-ի անդրանիկ թողարկումին՝ *David Bowie*-ին համար։

Պոուիի հիացմունքը միւզիք հոլի հանդէպ երբեմն-երբեմն յայտնուեցաւ հարտ ռոքի եւ հեւի մետալի, սոուլի, փսիքետելիկ ժողովրդականի եւ փոփի նման զանազան ոճերու կողքին։

Երաժշտագէտ Ճէյմս Ի. Փըրոնը կը նկատէ, որ Պոուին կ'օգտագործէ օքթաւներու փոփոխութիւնը նոյն մեղեդիի տարբեր կրկնութիւններուն համար, որուն օրինակը կը գտնենք «Space Oddity»-ի մէջ, իսկ աւելի ուշ՝ «'Heroes'»-ի մէջ՝ տրամաթիք ազդեցութեամբ. հեղինակը կը գրէ, որ «իր վոգալային ռեճիսթրի ամէնացած մասին մէջ... անոր ձայնը ունի գրեթէ քրունըրանման հարստութիւն»։

Ձայնի հրահանգիչ Ճո Թոմփսընը կը նկարագրէ Պոուիի վոգալային վիպրաթօի տեխնիկան որպէս «յատկապէս դիտումնաւոր եւ տարբերակիչ»։

Հեղինակներ Սքոթ Շինտըրը եւ Էնտի Շվարցը զինք կը կոչեն «արտակարգ տեխնիքական կարողութեամբ վոգալիստ մը, որ կրնայ իր երգեցողութիւնը կարգաւորել՝ յատուկ ազդեցութեան համար»։

Այստեղ ալ, ինչպէս իր բեմական արուեստին եւ երգեր գրելուն մէջ, Պոուիի դերակատարումը ակնյայտ է. պատմագրագէտ Մայքլ Քեմփպըլը կ'ըսէ, որ Պոուիի բառերը «կը գրաւեն մեր ականջը, առանց հարցականի։ Բայց Պոուին անընդհատ կը փոխուի մարդէ մարդ, երբ զանոնք կը մատուցէ... Անոր ձայնը կը փոխուի տրամաթիքօրէն բաժինէ բաժին»։

## Նուագած Գործիքները
Բացի կիթառէն, Պոուին նաեւ կը նուագէր զանազան ստեղնաշարային գործիքներ, ներառեալ՝

* Դաշնամուր
* Մելլոթրոն (*Mellotron*)
* Չամպըրլին (*Chamberlin*)
* Սինթեզատորներ (*synthesisers*)
* Հարմոնիթա (*harmonica*)
* Ալթօ եւ Պարիթոն սաքսաֆոններ
* Սթայլոֆոն (*stylophone*)
* Ալթ (*viola*)
* Թաւջութակ (*cello*)
* Քոթօ (*koto*)
* Մատնա-դաշնամուր (*thumb piano*)
* Թմբուկներ եւ զանազան հարուածային գործիքներ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Բրիտանացի երգիչներ
Ստորոգութիւն:Բրիտանացի դերասաններ
Ստորոգութիւն:8 Յունուարի ծնածներ
Ստորոգութիւն:10 Յունուարի մահացածներ
Պոսթըն Սելթիքս

**Պոսթըն Սելթիքս** (անգլերէն՝ Boston Celtics), Ամերիկեան արհեստավարժ պասքեթպոլի ակումբ։ Կը գտնուի ԱՄՆ Մասաչուսեց (Massachusetts) նահանգի վարչական կեդրոն Պոսթըն քաղաքի մէջ։ Հանդէս կու գայ պասքեթպոլային ազգային միութեան (NBA) արեւելեան համաժողովի Ատլանտեան բաժանմունքին մէջ։

Ակումբը հիմնադրուած է 1946 թուականին եւ ընդհանուր առմամբ NBA-ի առաջնութիւնը 17 անգամ յաղթած է՝ մրցանիշով (record)։

1957-1969 թուականներու ընթացքին «Սելթիքսը» 13 անգամ նուաճած է NBA-ին գաւաթը, միաժամանակ 1959-1966 թուականներուն միջեւ ունեցած է 8 յաղթանակած առաջնութիւններու շարան։ «Սելթիքսը» շարունակած է գերակայող մնալ՝ ուշ 1950-ականներուն եւ վաղ 1980-ականներուն ընթացքին, կազմին մէջ ունենալով շարք մը այնպիսի «փառքի սրահ»ի անդամներ, ինչպիսիք են Պիլ Ռասելը (William Felton "Bill" Russell), Ճոն Հաւլիչեքը (John Havlicek), Պոպ Քոուզին, Լարի Պըրտ-ը (Larry Joe Bird) եւ մարզիչ Ռետ Աուերպաք-ը (Red Auerbach)։ 1986 թուականին խումբը կը նուաճէ 16-րդ բաժակը։ Այդ ընթացքին խումբի «մեծ եռեակը» բաղկացած էր Լարի Պըրտէն (Larry Joe Bird), Քեւըն Մաքհէյլէն (Kevin Edward McHale) եւ Ռոպերթ Փերիշէն (Robert Lee Parish)։ Երբ խումբին աստղային եռեակը կ՝աւարտէ մարզական ընթացքը, Աուերպաքը լուրջ ռազմավարական քայլեր կը մշակէ եւ կը կարողանայ ձեռք բերել մօտակայ նախագիծին երկրորդն ընտրելու հնարաւորութիւնը, եւ այն օգտագործելով իր խումբին մէջ կը պաշտօնաբերէ կամ կը զօրակոչէ Լեն Պայասը, որ սակայն նախագիծէն ընդամէնը երկու օր անց կը կնքէ իր մահկանացուն։ Աւելի ուշ սրտամկանի կաթուածէն կը մահանայ նաեւ խումբին առաջատար պասքեթպոլ խաղցող Ռեճի Լուիսը։ «Սելթիքսը» երկար տարիներ չի կրնար լիկային մէջ նշանակալի յաջողութիւններու հասնիլ։

Խումբը նոր թափով կը սկսի հանդէս գալ 2007-08 մրցաշրջանին ընդառաջ՝ «Մինեսոթա Թիմպերվուլվզէն» (Minnesota Timberwolves) 17 պասքեթպոլ խաղցողի դիմաց ձեռք բերելով Քեւին Կառնեթը (Kevin Maurice Garnett) եւ «Սիեթլ Սուփըրսոնիքս»էն՝ (The Seattle SuperSonics) Ռէյ Ալընին (Walter Ray Allen, Jr.), որոնք միանալով խումբի աւագ՝ Փոլ Փիրսի (Paul Anthony Pierce) հետ, կը ձեւաւորեն 21-րդ դարու պոսթընեան նոր «մեծ եռեակը»։ Նոյն տարին խումբը կը նուաճէ 17-րդ (եւ թերեւս վերջին) բաժակը, ինչպէս նաեւ 2010 թուականի Արեւելեան համաժողովի տիտղոսը։

«Սելթիքսի» գլխաւոր հակառակորդը արեւմուտքի մէջ կը համարուի «Լոս Անճելըս Լէյքըրզ»-ը։ Պատմութեան մէջ խումբերը NBA-ի գերեզրափակիչներուն ընդհարուած են մրցանիշով՝ 12 անգամ, որոնցմէ 9-ը յաղթած է «Սելթիքսը», իսկ 3-ը՝ «Լէյքըրզը»։

Ակումբի բախտբերն է Լաքի լեփրեքոնը (Lucky Leprechaun), որուն կերպարը մշակութային վերագրութիւն է Պոսթըն քաղաքի իրլանտական արմատներուն։

## Ակումբի Պատմութիւն
### Վաղ Տարիներ (1946–50)
Ակումբը հիմնադրուած է 1946 թուականին՝ «Պոսթըն Կարտըն-արենա» (Boston Garden-Arena Corporation) ընկերութեան նախագահ Ուոլթըր Պրաունի (Walter A. Brown) կողմէն՝ որպէս Ամերիկեան պասքեթպոլային միութեան մաս «Basketball Association of America», իսկ 1949 թուականի աշնան՝ պասքեթպոլի ազգային լիկայի (National Basketball League) սպառումէն ետք, խումբը կը մտնէ նորաստեղծ պասքեթպոլի ազգային միութեան կազմին մէջ։ 1950 թուականի նախագիծի ժամանակ «Պոսթըն Սելթիքս»ը (անգլերէն՝ Boston Celtics), կ՝ընտրէ Չաք Քուփըրին (Chuck Cooper) եւ այդ կերպ կը դառնայ առաջին պասքեթպոլային ակումբը, որ պայմանագիր կը կնքէ աֆրո-ամերիկացի պասքեթպոլ խաղցողին հետ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Պասքեթպոլի ակումբներ
Պոսթընի Հայերը

**Պոսթընի Հայերը**, Պոսթընի հայերը բնակութիւն  հաստատեր են 1880-ական թթ.։ Մինչ այդ կը յիշուի, որ 1682-ին այստեղ հաստատուած է հունգարահայ Ստեփան Զադորին։ 1890 թուականին Սարգիս Շաղլեանը Պոսթընի մէջ հիմներ է շաքարեղէգի գործարան (մասնաճիւղեր ունեցեր է Գալիֆորնիայի մէջ)։ 2003 թուականին Պոսթընի եւ շրջակայքի մէջ ապրեր է 60 հազարէ աւելի հայ՝ մտաւորականներ, բանուորներ, արհեստաւորներ, առեւտրականներ։ 2013-ի տուեալներով, Պոսթընի մէջ ապրած է մօտաւորապէս 80.000 հայ։

Առաջին հայկական եկեղեցին կը գործէ 1923 թուականէն։ Այնտեղ կը գտնուի ԱՄՆ-ի Հայ կաթողիկէ եկեղեցիին կեդրոնը՝ Սուրբ Խաչ եկեղեցին։ Կան նաեւ աւետարանական եկեղեցիներ։ Եկեղեցիին կողքին կը գործէ ամէնօրեայ  միօրեայ դպրոցներ։ Համայնքի ազգային կիանքը կը կազմակերպէ  ՀՅԴ-ի, ՌԱԿ-ի տեղական կազմակերպութիւնները՝ իրենց մշակութային, մարզական, երիտասարդական կառոյցներով, ՀԲԸՄ-ի մասնաճիւղը, հայրենակցական (այնթապցիներ, խարբերդցիներ, արաբկիրցիներ, մարաշցիներ, սեբաստացիներ, համավասպուրականցիներ) միութիւններուն մասնաճիւղերը։

Պոսթընի մէջ Է ՌԱԿ-ի Արեւելեան շրջանային վարչութեան գրասենեակը։ Կը գործեն բազմաբնոյթ մասնագիտական կազմակերպութիւններ: Հայկական ուսումնասիրութիւններու եւ հետազօտութիւններու ազգային ընկերակցութիւնը (NAASR), Ժամանակակից հայագիտական ուսումնասիրութիւններու եւ փաստագրման Զօրեան հիմնարկութիւնը (կը գտնուի  Քեմպրիճ քաղաքին մէջ՝ Պոսթընի մերձակայքը), Հայ դերասաններ, Հայ բժիշկներ ընկերութիւնները, Ամերիկայի հայկական գրադարանները եւ թանգարաններու միութիւնը (ALMA)։

Կը գործեն նաեւ Համազգային մշակութային միութեան թատերախումբը եւ «Համաստեղ» գրադարանը։

Լոյս կը տեսնեն «Հայրենիք», «Հայ սիրտ» պարբերականները, ("The Armenian Review") եւ ("The Armenian Spectator Mirror") շաբաթաթերթերը։ Պոսթընի մէջ լոյս կը տեսէն նաեւ «Պայքար» օրաթերթը, «Հայրենիք» ամսագիրը։

Կը գործեն հայկական ռատիօ-հեռատեսիլային ծրագրեր հայերէն եւ անգլերէն: Հարվըրտի համալսարանը ունի հայագիտական ամպիոն։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայեր
Ստորոգութիւն:Ամերիկայի հայերը
Մկրտիչ Պոտուրեան

**Պոտուրեան Մկրտիչ** (), հայ հանրագիտակ, հայագէտ, հրապարակագիր, գրող։

## Կենսագրութիւն
Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրի Ներսէսեան եւ Մխիթարեան վարժարաններէն ներս։ 1897 թուականին, Հ․ Սերոբէ վ․ Ապտուլլահեանի հետ, մեկնած է Վենետիկ, ուսանած հայագէտներ Յովհաննէս Թորոսեանի, Վարդան Հացունիի, Արսէն Ղազիկեանի մօտ, 1902 թուականին դարձած է Մխիթարեան միաբանութեան անդամ։

1902-ին Գեր․ Իգնատիոս Կիւրեղեան Արքեպիսկոպոս աբբայէն վարդապետ կը ձեռնադրուի։

1903 թուականին դասաւանդած է Վենետիկի Մուրատ Ռափայէլեան վարժարանին մէջ, ուր անոր աշակերտած են Դանիէլ Վարուժանը, Վահրամ Փափազեանը եւ ուրիշներ։

1909ին եղած է «Բազմավէպ»-ի խմբագիրը, 1909-1912ին՝ մատենադարանապետ։ Այնուհետեւ Եղիսաբէթուպոլսոյ մէջ զբաղած է գիտական, լրագրական, մանկավարժական աշխատանքով։

1929-1959 թուականներուն եղած է Թրանսիլվանիոյ Ֆրումոասա աւանի հունգարացած հայեու հոգեւոր առաջնորդը, այնտեղ հիմնած է տպարան, ծաւալած հրատարակչական, մանկավարժական բուռն գործունէութիւն։ 1959 թուականին տեղափոխուած է Խորհրդային Հայաստան։

## Աշխատութիւններ
Պոտուրեանը լոյս ընծայած է «Զարդանկարք Ավետարանի Մլքե թագուհւոյ» (1902)։ Հրատարակած է «Կոստանդին Երզնկացի ԺԴ. դարու ժողովրդական բանաստեղծ եւ իւր քերթուածները» (1905), «Ադամգիրք Առաքել Սիւնեցւոյ» (1907), «Առաքել Սիւնեցի եւ իր քերթուածները» (1914), «Մարտիրոս Ղրիմեցի եւ իր քերթուածները» (1924-1930) եւ այլ գիրքեր։

Պոտուրեանի գրիչին կը պատկանին Հովհաննես Երզնկացիի, Ֆրիկի, Յովհաննէս Թլկուրանցիի, Գրիգորիս Աղթամարցիի, Պաղտասար Դպիրի եւ միջնադարեան այլ բանաստեղծներու մասին ուսումնասիրութիւններ։

Գրած է նաեւ բանասիրութեան («Սրբազան Հայկազունք», 1902, «Մխիթար եւ Մխիթարեանք», 1922), մամուլի պատմութեան («Հայ մամուլը տասնհինգ տարու մէջ․ 1894-1910 թուականներ») վերաբերող գործեր։

## Պարբերականներ
Պուխարեստի մէջ Պոտուրեան հրատարակած է «Մասիս» (1920-1922), «Գաղութի Ձայն» (1923, 5 թիւ միայն), «Նաւասարդ» (1923-1924 թուականին, Հ․ Սիրունիի եւ Հ․ Աթանասեանի հետ), «Փարոս» (1924, Վ․ Մեշտուճեանի հետ), նոյն տարին (1924) «Դիցաւան» գրական ամսագիրը, «Երկիր» (1925-1929), «Հայ Մամուլ» (1934-1942, Հ․ Աթանասեանի հետ) պարբերականները, տարեցոյցներ («Գաղութահայ Տարեգիրք», 1939-1941 թուականներուն, «Ռումինահայ Տարեցոյց», 1935, Հ․ Աթանասեանի հետ)։ Հայ ժողովուրդի տառապանքները արտացոլուած են Պոտուրեանի «Սեւ Էջը» (1910), «Արմենակին Յոյսերը» (1923), «Կարմիր լուսին» (1927) նորավէպերուն մէջ։

Պոտուրեանը ստեղծագործած է նաեւ մանուկներու համար («Վէպիկներ», 1930, «Հեքիաթներ», 1930, թարգմանած է հունգարերենէ)։ Անոր որոշ երկերը թարգմանուած են ռումաներէն եւ հունգարերէն։ Կատարած է թարգմանութիւններ իտալերէնէ եւ հունգարերէնէ։ Պոտուրեան հայ հանրագիտական գրականութեան հիմնադիրներէն է։

## Աղբիւրներ
*«Հայ Հանրագիտակ», Հ․ Մկրտիչ Վարդ․ Պոտուրեան, 1938 Պուքրէշ, Հատոր Ա․, էջ 5-7։

Ստորոգութիւն:Հայ հայագէտներ
Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակագիրներ
Ստորոգութիւն:7 Ապրիլի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:8 Դեկտեմբերի մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Պորութ Փահոր

**Պորութ Փահոր** (, ծն.2 Նոյեմբեր 1963), սլովէնացի քաղաքագէտ, 2012 թուականի Դեկտեմբեր 22-էն Սլովէնիոյ նախագահ։ 2017 թուականի Նոյեմբերին վերընտրուած է այդ պաշտօնին:

## Կենսագրութիւն
Փահոր ծնած է Փոսթոյնա քաղաք (նախկին Եուկոսլաւիոյ), իր մանկութիւնը անցկացուցած է Նովա Կորիցային մէջ։ Անոր հայրը վախճանած էր երիտասարդ տարիքին, մայրը եղած է նազիական ճամբարէն վերապրած եւ անոր մեծցուցած է մինակով:
1987 թուականին աւարտած է Լիւպլեանայի Համալսարանի ընկերաբանական ֆաքուլթին։
## Քաղաքական Գործունէութիւն
1990-ին առաջին անգամ ընտրուած է սլովէնական խորհրդարանի պատգամաւոր։ 1990-ականներու վերջերուն Փահոր կը դառնայ սլովէնական քաղաքականութեան ձախ թեւին ամենէ յայտնի առաջնորդներէն մեկը։

2000 թուականին Փահորի կուսակցութիւնը մտած է իշխող կոալիցիայի կազմի մէջ, կ'ընտրուէ Ազգային անսամպլի նախագահ։ 2004 թուականին ընտրուած է Եւրոպայի խորհրդարանի պատգամաւոր։
## Անձնական Կեանք
Փահոր եւ իր կողակից Թանեայ Փէչարը ունին զաւակ մը՝ Լուքայ: Իր մայրենի սլովէներէնէն զատ ան կը խօսի նաեւ անգլերէն, ֆրանսերէն, իտալերէն եւ սերպ-խրուաթերէն:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1963 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:2 Նոյեմբերի ծնունդներ
Փորթօ

**Փորթօ**, քաղաք Փորթուկալի մէջ։ Բնակչութիւնը՝ 221. 800 հոգի (2008) ։ Նոյնանուն շրջանին վարչական կեդրոնն է։ Մեծութեամբ երկրորդ քաղաքն է մայրաքաղաք Լիզպոնէն ետք։ Կը գտնուի Լիզպոնէն 270 քմ դէպի հիւսիս։ Քաղաքին կեդրոնը ներառուած է ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան ցանկին մէջ։

## Պատմութիւն

### Վաղ շրջանի պատմութիւն
Նախքան հռոմէական նուաճումը, տարածաշրջանը բնակեցուած էր կելտական կալայեկի (Gallaeci) ժողովուրդով։ Այս ժամանակաշրջանին պատկանող հնագիտական աւերակներ յայտնաբերուած են տարբեր վայրերու մէջ։ Գտածոները ցոյց կու տան, որ մարդկային բնակավայրեր գոյութիւն ունեցած են Տորօ (Douro) գետի բերանը դեռ Ք․Ա․ 8-րդ դարուն, ինչ որ հաւանաբար կը մատնանշէ փիւնիկեան առեւտրական կայանի մը ներկայութիւնը։

Հռոմէական կայսրութեան տիրապետութեան տակ, Փորթօն (այն ժամանակ ծանօթ որպէս Portus Cale) վերածուեցաւ կարեւոր առեւտրական հանգոյցի մը՝ դիւրացնելով առեւտուրը Օլիսիփոնայի (այժմեան Լիզպոն) եւ Պրաքարա Աուկուսթայի (այժմեան Պրակա) միջեւ։ Սուեւեան եւ վեստգոթական շրջաններուն, այն հանդիսացաւ քրիստոնէութեան տարածման առանցքային կեդրոն։

714-էն 716 թուականներուն միջեւ, Իսփանիայի Օմայեան նուաճումէն ետք, Փորթօն անցաւ մահմետականներու հսկողութեան տակ։ Այն վերագրաւուեցաւ քրիստոնեայ ուժերու կողմէ՝ Ասթուրիայի թագաւոր Ալֆոնսօ Ա.-ի գլխաւորութեամբ 741-ին՝ դառնալով քրիստոնէական ամրացուած սահմանային քաղաք։

868-ին, կալիսիացի ազնուական եւ Լէոնի թագաւոր Ալֆոնսօ Գ.-ի վասալ Վիմարա Փերեսին շնորհուեցաւ Փորթուքալէի կալուածքը։ Ան վերաբնակեցուց եւ ամրացուց Մինիօ եւ Տորօ գետերուն միջեւ ինկած տարածքը՝ հիմնելով Փորթուքալէի կոմսութիւնը, որ հետագային ճանչցուեցաւ որպէս Փորթուկալի կոմսութիւն։

1093-ին, Քասթիլիայի թագաւոր Ալֆոնսօ Զ.-ի արտամուսնական դուստր Թերեզա Լէոնցին ամուսնացաւ Անրի Պուրկունտացիին հետ, որ որպէս օժիտ ստացաւ Փորթուկալի կոմսութիւնը։ Անոնց որդիին՝ Աֆոնսօ Ա. Փորթուկալցիի օրով, 12-րդ դարուն տարածաշրջանը հռչակեց իր անկախութիւնը եւ դարձաւ փորթուկալական ազգային պետութեան կորիզը։

1387-ին, Փորթոյի մէջ տեղի ունեցաւ Փորթուկալի թագաւոր Ժուան Ա.-ի եւ Ֆիլիփա Լանքասթըրցիի ամուսնութիւնը, ինչ որ ամրապնդեց անգլօ-փորթուկալական դաշինքը, որ մինչեւ օրս կը մնայ աշխարհի ամէնահին գործող ռազմական դաշինքը։

15-րդ դարուն Փորթօն արդէն դարձած էր նաւաշինութեան եւ ծովային ակնառու կեդրոն։ 1415-ին, Հենրի Նաւարկող իշխանը Փորթոյէն ձեռնարկեց Սէութայի նուաճումը՝ սկիզբ դնելով փորթուկալական Աշխարհագրական մեծ յայտնագործութիւններու դարաշրջանին։ Այս շրջանէն կու գայ քաղաքացիներուն տրուած tripeiros (փորոտիք ուտողներ) մականունը, քանի որ միսի լաւագոյն կտորները կ'ուղարկուէին ծովային արշաւախումբերուն, իսկ տեղացիներուն կը մնար միայն փորոտիքը։ Tripas à moda do Porto (Փորթոյի ձեւով փորոտիք) ճաշատեսակը մինչեւ օրս կը մնայ քաղաքի խոհարարական ինքնութեան խորհրդանիշը։

## Քոյր քաղաքներա
*  Պորտօ
*  Ռիօ Տը Ժեներօ
* , Պարսելոնա,
* , Վիկօ
*  Լեոն, 
*  Մակաո, 
*  Շանհայ, 
*  Լիեժ, 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Եւրոպայի քաղաքներ
Պոպ Մարլի

**Րօպէրդ Նէսդա (Պոպ) Մարլի** () Ճամայքացի ռեկիի երգիչ, յօրինող, երաժիշտ եւ կիթառահար է, որ ձեռք ձգած է համազգային հռչակ: 5 տարեկանին, մօրը Քինկսթոնի փոխադրուելու որոշում տուած է: Պոպ եւ ընտանիքը, իր ամբողջ կեանքի ընթացքին Պոպին ամէնամտերիմ ընկերներէն մէկը եղող Պաննի Լիւինքսթոն եւ իր ընտանիքին հետ բնակած են:

## Երաժշտանոցային Ալպոմներ

## Պարգեւներ եւ Պատիւներ

* Մարլիի մոմէ քանդակը Լոնտոնի Տիկին Թիւսոյի թանգարանին մէջ։
* 1976- «Տարուան Խումբ» (*Band of the Year*)՝ *Rolling Stone* ամսագիրի կողմէ։
* Յունիս 1978 - Արժանացաւ Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան կողմէ տրուող Երրորդ Աշխարհի Խաղաղութեան Մետալին (Peace Medal of the Third World)։
* Փետրուար 1981- Արժանացաւ Ճամայքայի Արժանեաց Շքանշանին, որ այն ատեն ազգին երրորդ ամէնաբարձր պատիւն էր։
* Մարտ 1994- Մուտք գործեց Ռոք եւ Ռոլի Պատուոյ Սրահ։
* 1999- *Exodus* ալպոմը կոչուեցաւ «Դարու Ալպոմ»՝ *Time* ամսագիրին կողմէ։
* Փետրուար 2001- Աստղ մը Հոլիվուտի Փառքի Ծառուղիին վրայ։
* Փետրուար 2001- Արժանացաւ Կրեմմիի Կեանքի Ձեռքբերումի Պարգեւին։
* 2004- *Rolling Stone* ամսագիրը զինք դասեց 11-րդը իրենց «Բոլոր Ժամանակներու 100 Մեծագոյն Արուեստագէտներու» ցանկին մէջ։
* Առաջին անձերէն մէկը, որ մուտք գործեց Միացեալ Թագաւորութեան Երաժշտութեան Պատուոյ Սրահ։
* «One Love» երգը BBC-ի կողմէ կոչուեցաւ Հազարամեակի Երգ։
* BBC-ի հարցումով քուէարկուեցաւ որպէս բոլոր ժամանակներու մեծագոյն բանաստեղծներէն մէկը։
* 2006- Կապոյտ յուշատախտակ մը իր առաջին Միացեալ Թագաւորութեան բնակավայրին վրայ՝ Լոնտոնի Րիտճմաունթ Կարտընսի մէջ, նուիրուած իրեն Նուպիան Ճաք Համայնքային Հիմնարկին կողմէ եւ աջակցութեամբ Լոնտոնի քաղաքապետին։
* 2010- *Catch a Fire* ալպոմը մուտք գործեց Կրեմմիի Պատուոյ Սրահ։
* 2022- Մուտք գործեց Սեւ Երաժշտութեան եւ Ժամանցի Պատուոյ Ծառուղի։
* 2025 Հոկտեմբեր 25-ին, կանաչ յուշատախտակ մը տեղադրուեցաւ Ուոնտսուըրթի Լոնտոնի Շրջանի կողմէ, Նուպիան Ճաք Համայնքային Հիմնարկի հետ գործակցութեամբ, յիշատակելու համար Մարլիի այցելութիւնները շրջանին, ուր ան եւ իր խումբի անդամները ժամանակ կ'անցընէին ֆութպոլ խաղալով Փեթըրսիի Պուրակին մէջ։

## Ծանօթագրութիւններ
Փիէռ Պուրտիէօ

**Փիէռ Պուրտիէօ** (, 1 Օգոստոս 1930 - 23 Յունուար 2002, Փարիզ), ֆրանսացի ընկերաբան, փիլիսոփայ, գրող, մարդաբան եւ անուանի հասարակական գործիչ։

## Կենսագրութիւն
Փիէռ Պուրտիէօ ծնած է 1930 թուականի Օգոստոս 1-ին՝ Ֆրանսայի եւ Սպանիոյ սահմանը գտնուող գիւղի մը մէջ։ 1955-ին Փարիզի մէջ աւարտած է բարձրագոյն մանկավարժական դպրոցը, ապա սկսած է դասաւանդել Մուլէնի երկրորդական վարժարանէն ներս:

1958-ին կը տեղափոխուի Ալճերիա: Ալճերիոյ մէջ ընթացող պատերազմի ժամանակ ան կ'իրականացնէ ազգագրական հետազօտութիւններ, որոնց հիման վրայ ան, յետագային, կը գրէ իր «Ալճերիոյ ընկերաբանութիւն» գիրքը:

1964-ին կը նշանակուի Փարիզի բարձրագոյն գործնական հետազօտական դպրոցի տնօրէն:

1975-ին կը գլխաւորէ Եւրոպական ընկերաբանական կեդրոնը եւ հետազօտական խումբի մը հետ համատեղ կը ստեղծէ «Գիտական աշխատանքներ ընկերաբանական գիտութիւններու մէջ» ամսագիրը:

1993-ին կը պարգեւատրուի “Médaille d’or du Centre National de la Recherche Scientifique” (CNRS) մետալով, իսկ 1996-ին կը ստանայ Կոֆֆմէնի անուան մրցանակը Քալիֆորնիոյ համալսարանին կողմէ, ինչպէս նաեւ 2001-ին կը ստանայ մետալ՝ Ռոյալ մարդապանակն համալսարանին կողմէ:

Ան կը մահանայ 2002-ին, Յունուար 23-ին (71 տարեկանին), քաղցկեղէ։

## Մտածողութիւն (Thought)
Պուրտիէօի աշխատանքին մեծ մասը կը դիտարկէ կրթական եւ մշակութային ռեսուրսներու դերը գործելու կարողութեան (agency) արտայայտութեան մէջ։ Գործնականին մէջ Պուրտիէօն թէ՛ ազդուած էր եւ թէ՛ կը համակրէր Մարքսիսթական այն նոյնացումին, որ տնտեսական իշխանութիւնը կը նկատէ իբրեւ գաբիթալիստական հասարակութեան մէջ իշխանութեան եւ գործելու կարողութեան (agency) գլխաւոր բաղադրիչ։

Պուրտիէօի մարդաբանական աշխատանքը գերիշխուած էր ընկերային հիերարքիայի վերարտադրութեան վերլուծութեամբ։

Պուրտիէօն քննադատեց ընկերային կարգի եւ փոփոխութեան վերլուծութեան մէջ տնտեսական գործօններուն տրուած կարեւորութիւնը։ Փոխարէնը, ան շեշտեց, որ դերակատարներու կարողութիւնը՝ պարտադրելու իրենց մշակութային վերարտադրութիւնները եւ խորհրդանշական համակարգերը, էական դեր կը խաղայ գերիշխող ընկերային կառոյցներու վերարտադրութեան մէջ։

Ան եսասէր կարողութիւնն է ապահովելու, որ ընկերային կարգի կամայականութիւնը կա՛մ անտեսուի, կա՛մ ներկայացուի որպէս բնական (natural), այդպիսով արդարացնելով գոյութիւն ունեցող ընկերային կառոյցներու օրինականութիւնը։

Այս հասկացողութիւնը էական մաս կը կազմէ անոր սոցիոլոգիական վերլուծութեան մէջ, որ կը շեշտէ գործունէութիւններու (practices) կարեւորութիւնը ընկերային աշխարհին մէջ։

Պուրտիէօն դէմ էր ինթելեքթուալիսթական (մտաւորական) աւանդոյթին եւ շեշտեց, որ ընկերային գերիշխանութիւնն ու մշակութային վերարտադրութիւնը հիմնականին մէջ կեդրոնացած էին մարմնական գիտութեան («bodily know-how») եւ հասարակութեան մէջ գործունակ (competent) գործելաոճերուն վրայ։

Պուրտիէօն կատաղի դէմ էր Ռացիոնալ Ընտրութեան Տեսութեան (Rational Choice Theory), քանի որ կը հաւատար, որ ան սխալ ըմբռնում էր այն մասին, թէ ընկերային գործակալներն ինչպէ՛ս կը գործեն։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1930 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1 Օգոստոսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:2002 մահեր
Ստորոգութիւն:23 Յունուարի մահեր
Ստորոգութիւն:Փարիզ մահեր
Ստորոգութիւն:Ընկերաբաններ
Ստորոգութիւն:Մարդաբաններ
Պուլկարիոյ Սփիւռքահայ Երաժշտութիւն

250px|մինի|Վառնա
**Պուլկարահայ** համայնքին մէջ 19-րդ դարու վերջաւորութեան յայտնի են «Դայլայլիկ» և «Մեղեդի» (Փլովտիւ), Վահան Մանուէլեանի, Բարսեղ Կանաչեանի (Վառնա), «Կոմիտաս» (Ռուսէ), «Քնար», «Երեւան» (Սոֆիա) և այլ երգչախումբերը։ Խմբավար եւ երգահան Նաթան Ամիրխանեանը նաեւ՝ Սոֆիայի օփերային թատրոնի Խմբավար]]), Վառնայի «Գուսլա» երաժշտական ընկերութեան հիմնադիրներէն է, գրած է օփերաներ։ Ճանչցուած են Նաեւ երգահան Սարգիս Պալթայեանը, դաշնակահարուհիներ Զարուհի Սարեանը, Հերմինէ Ասատուրը, Մալվինա Խաչատուրեանը, ջութակահարներ՝ Ստեփան Խանճեանը, Յակոբ Աղասեանը, խմբավար՝ Վիլլի Գազազեանը, թաւջութակահարուհի Սեդա Պալթայեանը, երգչուհիներ՝ Ալիս Պաղտասարեանը, Պէաթրիս Պոյաճեանը, Մարի Գրիգորեանը և ուրիշներ։ Ռումանիոյ հայերը երաժշտութեան ասպարէզին մէջ ունեցած են ակնառու յաջողութիւններ։ Ռոմանական, երաժշտագիտութեան պատմութեան հիմնադիրը Ռումանիոյ ԳԱ ակադեմիկոս (1877 թուականէն) հայազգի Թէոտոր Պուպանտանն է, որ նաեւ ռումանական, առաջին երաժշտական բառարանի հեղինակն է եւ ազգային ազգագրական երաժշտագիտութեան հիմնադիրներէն մէկն է։ 20-րդ դարու նշանաւոր երգահաններէն են Մաթէյ Սոկորը եւ Միհայիլ Ժորան։ 19-րդ դարու 2-րդ կիսուն յայտնի ջութակահարներ էին Արտաշէս եւ Յովհաննէս Պլըղլեան եղբայրները։ Կատարողական արուեստին մէջ, աւելի ուշ, ճանչցուած են ջութակահար՝ Կարպիս Աւագեանը, Վարուժան Կոկիկեանը, երգիչներ՝ Արաքս Սվաճեանը, Կարպիս Զոպեանը, Դաւիթ Յովհաննէսեանը, Շաքէ Շիշմանեանը, Մագլէն էքմէքճեանը, էտուարտ Թումաճանեանը եւ ուրիշներ։ ժամանակակից երաժշտութեան յայտնի դէմքերէն են Այտա Կարուգարեան ու Հէրի Տաւիղեանը։ Երաժշտագիտական աշխատութիւններ գրեր են Միսիր Նիկոլեան, Չոմակ էմմանուէլը և ուրիշներ։
250px|մինի|ձախից|Փլովտիւ

Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն
Պուլկարիոյ Ազգային Պատկերասրահ

400px|մինի
400px|մինի
**Պուլկարիոյ ազգային պատկերասրահ** (պուլկարերէն՝ Национална художествена галерия, *Natsionalna hudozhestvena galeriya*) կերպարուեստի ազգային պատկերասրահ Պուլկարիոյ մայրաքաղաք Սոֆիայի մէջ:

Հոս կը ցուցադրուի պուլկարական արուեստի 50,000 նմուշ։ Տեղակայուած է Սոֆիայի Ալեքսանտր Պաթենպըրկ (Alexander of Battenberg) հրապարակին պատմական շէնքին մէջ, որ շրջան մը եղած է արքայական պալատ։

Թանգարանը կը գտնուի ծովու մակերեսէն 556 մեթր բարձրութեան վրայ:

## Պատմութիւն
Հաւաքածոյին սկսած են ձեռնարկել 1892-ին, երբ ստեղծուած է Ազգային հնագիտական ​​թանգարանին արուեստի բաժինը։

Ազգային պատկերասրահին կառուցումը կազմակերպուած է 1934-1941 թուականներուն։

Պուլկարացի առաջին կին ճարտարապետ Վիքթորիա Անժելովայի նախագիծով կառուցուած շէնքը կ'ընդգրկէր թէ՛ վերածննդեան, եւ թէ՛ ժամանակակից արուեստի հաւաքածոներ։ Շէնքին կառուցումը աւարտած է 1942-ին, սակայն 1944-ի Պուլկարիոյ ռմբակոծման ընթացքին, ամբողջութեամբ աւերուած է:

1948-ին, նախարարներու խորհուրդին որոշումով, ստեղծուած է Ազգային արուեստի պատկերասրահը իբրեւ անկախ հիմնարկ։

Թանգարանին ժամանակակից պուլկարական արուեստի հաւաքածոները՝ Օսմանեան տիրապետութենէն Պուլկարիոյ ազատագրումէն (1878) մինչեւ 1990-ականները կը պարունակեն աւելի քան 30.000 արուեստի գործեր, որոնք բաժնուած են երեք հիմնական մասերու՝ բարձրորակ նկարներ, գծանկարչութիւն եւ քանդակներ։ Ակնբախ են պուլկարացի արուեստագէտներու սեւ եւ սպիտակ գծանկարներու հաւաքածոները, ինչպէս նաեւ Ի. դարու պուլկարացի քանդակագործներու լաւագոյն քանդակները: 

Ռմբակոծումէն պահպանուած կտաւներով ու արքայական հաւաքածոյով կը համալրուի հաւաքածոյին կազմը։

Ազգային արուեստի պատկերասրահը ունի նաեւ գրադարան մը, որ կը պարունակէ աւելի քան 6.500 գիրք, որոնք առնչութիւն ունին Պուլկարիոյ արուեստի պատմութեան, տարբեր արուեստագէտներու գործերուն եւ անոնց գեղարուեստական ​​կեանքին հետ :

Միապետութեան վերացումէն եւ Պուլկարիոյ ազգային հանրապետութեան ստեղծումէն ետք, թագաւորական պալատին մեծ մասը տրամադրուած է Ազգային պատկերասրահին։ 

Պատկերասրահին միջնադարեան բաժինը ձեւաւորուած է 1965-ին:

## Գրականութիւն
* Vitanova, Antoniya. "The National Art Gallery – a museum and partner to contemporary art". Interview with Borislav Danailov. Bulgarian Diplomatic Review Magazine. Retrieved 2006-07-23.

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին Յղումներ
* Պուլկարիոյ ազգային պատկերասրահին պաշտօնական կայքը
* Ազգային պատկերասրահին լուսանկարները 

Ստորոգութիւն:Սոֆիայի թանգարաններ
Ստորոգութիւն:Պուլկարիոյ պալատներ
Ստորոգութիւն:Պուլկարիոյ ճարտարապետութիւն
Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով
Պուքրէշ

**Պուքրէշ** (), Ռումանիոյ մայրաքաղաքը։ Կը հանդիսանայ տնտեսական եւ մշակութային կարեւոր կեդրոն։

Պուքրէշի եւ անոր արուարձաններուն մէջ կ\ապրի աւելի քան 2.6 մլն.&nbsp;մարդ։ Քաղաքին ընդհանուր մակերեսը կը կազմէ՝ 228&nbsp;քմ²։ Անիկա հարաւ-արեւելեան Եւրոպայի՝ Պալքանեան թերակղզիի ամէնամեծ քաղաքն է։

## Անուանում
Ժամանակակից անունով յայտնի է 17-րդ դարէն։ Կ'ենթադրուի, որ անուանումն առաջացած է *Պուքուր* անձնանունէն (հաւանաբար եղած է աւատատիրոջ անունը)։ Արեւմտահայերէնով տարածուած է «Պուքրէշ» ձեւը։

## Պատմութիւն
link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Great_Fire_of_Bucharest,_1847.jpg|ձախից|մինի|240x240փքս|Մեծ հրդեհ, 1847 թուական
Պուքրէշի մասին առաջին յիշատակումները պատմիչները կը գտնեն Վլադ Դրակուլայի 1459 թուականի փաստաթղթերուն մէջ, որ ժամանակակից քաղաքին տեղը ամրոց կառուցած է Վալախիան թուրքերէն պաշտպանելու համար։

200 տարի անց, Պուքրէշը կը դառնայ Վալախիայի մայրաքաղաքներէն մէկը, իսկ դքսութեան մայրաքաղաքն այստեղ վերջնականապէս տեղափոխած է Կոնստանտին Բրինկովյանուն։

1862 թուականին Պուքրէշը հռչակուած է Ռումանիոյ մայրաքաղաքը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմէն առաջ Պուքրէշը կը կառուցապատուէր ֆրանսական պոզար ոճով։

## Պուքրէշի մէջ կնքուած հաշտութեան պայմանագրեր

* 1812 թուականի Մայիս 28-ի հաշտութեան պայմանագիր՝ 1806-1812 թուականներու ռուս-թուրքական պատերազմէն յետոյ, որու համաձայն Մոլտովական դքսութիւնը զրկուած է Բեսարաբիայէն։
* 1886 թուականի Մարտ 3-ի հաշտութեան պայմանագիր՝ Սերբիայի եւ Բուլղարիայի միջեւ պատերազմէն յետոյ։
* 1913 թուականի Օգոստոս 10-ի հաշտութեան պայմանագիր՝ Պալքանեան երկրորդ պատերազմէն յետոյ։
* 1916 թուականի Օգոստոս 14 (27)-ի հաշտութեան պայմանագիր՝ Ռումանիոյ եւ Անտանտի միջեւ։
* 1918 թուականի Մայիս 6-ի հաշտութեան պայմանագիր՝ Ռումանիոյ եւ Եռեակ դաշինքի միջեւ, որ երբեք չի վաւերացուած։

## Աշխարհագրութիւն եւ Կլիմայ
* Պուքրէշ կը գտնուի հարաւային Ռումանիոյ՝ Տիմպովիցա (Dâmboviţa), գետի ափին։

## Քոյր-քաղաքներ
*  Սոֆիա, Պուլկարիա
*  Մոնրէալ, Քանատա
*  Մոսկուա, Ռուսաստան
*  Սթամպուլ, Թուրքիա
*  Դամասկոս, Սուրիա
*  Լոնտոն, Մեծ Բրիտանիա
*  Աթէնք, Յունաստան (1993)
*  Աթլանթա, ԱՄՆ (1994)
*  Անքարա, Թուրքիա (1998)
*  Ամման, Յորդանան (1999)
*  Երեւան, Հայաստան
*  Սան Փաուլօ, Պրազիլ (2000)
*  Ռիո դե Ժանեյրո, Բրազիլիա (2002)
*  Թբիլիսի, Վրաստան
*  Նիկոսիա, Կիպրոս (2004)
*  Փեքին, Չինաստան (2005)
*  Թիրանա, Ալպանիա (2007)

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Ռումանիոյ քաղաքներ
Յովհաննէս Պուճիքանեան

**Յովհաննէս Պուճիքանեան** (1873, Չնգուշ (Խարբերդ) - 1915) , հրապարակախօս, գրող, քարոզիչ եւ կրթական մշակ։

Խարբերդցի հայ երեք նահատակ մտաւորականներէն մէկը՝ Ռուբէն Զարդարեան, Թեկատինցի եւ փրոֆ. Յովհաննէս Պուճիքանեան։
## Կենսագրութիւն
Պուճիքանեան նախնական ուսումը կը ստանայ, ապա բարձրագոյն ուսման փափաքով կ՛անցնի գոլէճ եւ յաջողութեամբ կ՛աւարտէ։ Իբրեւ յառաջադէմ ուսանող՝ գոլէճին կողմէ կ՛ուղարկուի Սկովտիոյ Էտինպըրկի համալսարանը, իր ուսումը կատարելագործելու համար փիլիսոփայական եւ ընկերաբանական գիտութիւններու մէջ։

Ան միւս բոլոր մտաւորականներուն նման զոհ կը դառնայ թրքական եաթաղանին, անտանելի չարչարանքներու ենթարկուելէ ետք։

## Գոծունէութիւն
Աւատելէ ետք ան Խարբերդ վերադառնալով կը ստանձնէ աւագ դասախօսի ուսուցչապետի պաշտօն՝ Եփրատ գոլէճէն ներս եւ միեւնոյն ժամանակ կը նշանակուի քարոզիչ: Միեւնոյն հաստատութեան մէջ տարիներով ուսուցչութեամբ կը զբաղի։

Իր լաւ յատկութիւններով այս հայ իտիալապաշտը նկատուած է Խարբերդի Սոկրատը: Ունենալով հմուտ գրիչ իր պաշտօնավարած գոլէճին իր կեանքով իսկ թիկունք կանգնած է: Անոր անունը կապուած է Խարբերդի բարձրագոյն այդ կրթարանին: Իբրեւ քարոզիչ օրինակ դարձած է ներդաշնակելու հոգեւոր ու ազգային արմատը ու դարձած օրինակը ազգային ներդաշնակութեան եւ համագործակցութեան:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1873 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Չնգուշ ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Խարբերդ ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1915 մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ քարոզիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Ստորոգութիւն:Հայ ընկերաբաններ
Պուտափեշթ

**Պուտափեշթ**, Հունգարիոյ մայրաքաղաքն է։ Ունի 1,7 միլիոն բնակիչ, իսկ քաղաքամերձ բնակավայրերուն հետ միասին՝ 2,5 միլիոն բնակիչ։ Պուտափեշթ Հունգարիոյ քաղաքական, առեւտրային, երթեւեկային եւ մշակութային կեդրոնն է։ Դանուբ գետը քաղաքը կը բաժնէ երկու հիմնական մասի. *Պուտա* (արեւմտեան մաս) եւ *Փեշթ* (արեւելեան մաս)։ Պուտան լեռնային եւ անտառաշատ է, իսկ Փեշթը կը կազմէ Հունգարիոյ Մեծ Հարթավայր։ Պուտափեշթ Եւրոպական Միութեան իններորդ բազմամարդ քաղաքն է։ 

Պուտայի տարածքին ապրած են Ք.Ա. Ե. դարէն՝ կելտերը։ Հռոմէացիները նուաճած են կելտերու բնակավայրերը եւ ստեղծած Աքուինքըմ (լատիներէն՝ *Aquincum*) քաղաքը, որ Հռոմէական կայսրութեան կարեւորագոյն քաղաքներէն մէկն է (Ա.- Ե. դարերուն)։ Հունգարները Թ. դարէն հաստատուած են այդ տարածքին։ Պուտայի ամրոցը հիմնուած է Պելա Դ․ թագաւորին կողմէն, իսկ Մաթիաս թագաւորին օրերուն դարձած է միջազգային վերածնունդի կեդրոն։ ԺԶ.- ԺԷ. դարերուն կը գտնուէր թուրքերուն լուծին տակ, ԺԸ.-ԺԹ. դարերուն նորէն ծաղկում կ'ապրէր։ 1873-ին Պուտա, Փեշթ եւ Օպուտա («Հին Պուտա») քաղաքները միացան, այդ ժամանակէն ի վեր ամբողջ բնակավայրը կոչուած է Պուտափեշթ։

## Բնակչութիւն

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յումներ
* ՊուդաՓեսթի հասարակական երթեւեկութեան քարտէսը 
* Budapest info and Hotel guide  

Ստորոգութիւն:Եւրոպական մայրաքաղաքներ
Ստորոգութիւն:Հունգարիոյ քաղաքներ
Պուրկաս

**Պուրկաս** (,  - *Պիրկոս*), քաղաք Պուլկարիոյ մէջ, անոր սեւծովեան ափի վրայ։ Մեծութեամբ երկրին երկրորդ քաղաքն է եւ բնակչութեամբ չորրորդը։ Պուրկասի մարզի եւ Պուրկաս համայնքի վարչական կեդրոն։ Քաղաքը Պուլկարական ծովամերձ տարածաշրջանի կարեւոր մշակութային եւ տնտեսական կեդրոն է։

Ըստ 2009 թուականի պաշտօնական տուեալներուն Պուրկասի բնակչութիւնը կը կազմէ 208402 մարդ։

## Եղբայր-քաղաքներ
*  Սան Ֆրանսիսքօ, ԱՄՆ
*  Ռոտերդամ, Հոլանտա
*  Յանթայ, Չինաստան
*  Կրասնոտար, Ռուսաստան
*  Ալեքսանդրոպոլիս, Յունաստան
*  Պէշիքթաշ, Թուրքիա

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին Յղումներ
* bourgas.org
* Պուրկասի նորութիւնները
* burgas.su 
* Պուրկասի բնակչութեան վիճակագրութիւն
* Պուրկասի լուսանկարներ 

Ստորոգութիւն:Պուլկարիոյ քաղաքներ
Ստորոգութիւն:Պուլկարիոյ նաւահանգիստներ
Պուք հրթիռային համակարգ

մինի|260px
**«Պուք»** (՝ հաճարենի, ՆԱԹՕ-ի դասակարգումով՝ ()՝ *բոռ* եւ անոր ձեւափոխութիւնները ինքնագնաց զէնիթահրթիռային համակարգներ են: Նախատեսուած է ցածր եւ միջին բարձրութիւններու վրայ (30 մեթրէն մինչեւ 14-18 քմ) օդային մանեւրող թիրախներու դէմ պայքարելու համար:

## Ստեղծման Պատմութիւն
Նոր տեսակի զէնիթահրթիռային համակարգի ստեղծման աշխատանքները սկսած են 1972 թուականի Յունուար 13-ին: Համալիրը զինաւորման առնելը նախատեսուած էր 1975 թուականին: Փորձարկումները սկսած են 1977 թուականի Նոյեմբերին եւ տեւած են մինչեւ 1979 թուականի Մարտը, որմէ ետք իր ամբողջ կազմով համալիրը զինաւորման առնուած է

## Ռազմական Կիրառութիւն
* Վրաց-աբխազական հակամարտութիւն՝ սխալ նոյնականացման հետեւաքով ռուսաստանեան «Պուք» ԶՀՀ-ով կործանուեցաւ աբխազական L-39 գրոհային օդանաւը
* 2008-ի Հարաւային Ովսիոյ զինուած հակամարտութեանը Ռուսիոյ ՊՆ-ի յայտարարութեամբ ուքրաինական գումարտակի «Պուք-Մ1»-ով կործանուած են բոլոր չորս պաշտօնապէս կործանուած ճանչուած ռազմական օդանաւերը (Տու-22Մ եւ երեք Սու-25 գրոհայիններ).
* Ուքրաինայի արեւելքի հակամարտութիւն՝ 2014 թուականի Յուլիս 17-ին «Պուք» համակարգով Տոնեցքի մարզի արեւելքին կործանուեցաւ Boeing 777 օդանաւը:
* Սուրիոյ քաղաքացիական պատերազմ՝ 2018-ին Սուրիոյ ՀՕՊ-ը ետ մղեց ԱՄՆՙ, Ֆրանսայի եւ Բրիտանիոյ հրթիռային հարուածները:: Ըստ Ռուսիոյ դաշնութեան ՊՆ հաղորդագրութեան, կիրառուած էին 103 թեւաւոր հրթիռներ, որոնցմէ Սուրիոյ ՀՕՊ-ը որսացած է 71-ը: Հրթիռային հարուածը ետ մղելուն գործակցուած են  Ս-125, Ս-200, «Պուք», «Քուատրաթ» եւ «Օսա» միջոցները: «Պուքերէն» արձակուած 29 հրթիռները խոցած են 24 թիրախ:

### Օգտագործողներ
* Ազրպէյճան
* Ալճերիա 48 Պուք-Մ2 համակարգ:
* Եգիպտոս՝ Պուք-M1 եւ Պուք-M2 վարկածներ
* Իրան
* Կիպրոս 
* Հիւսիսային Քորէա
* Հնդկաստան
* Ուքրայինա՝ 72 9K37M1 2016-ի դրութեամբ: Եղած Պուք M1-2 համակարգներու արդիականացման ծրագիր:
* Չինաստանի ԺՀ՝ բարելաված HQ-16 տարբերակ, նաւաւորած VLS համակարգ: Չինաստանի ԺՀ եւ Ռուսիոյ համատեղ ծովային «Շթիլ» (SA-N-12) 9K37M1-2 համակարգի մշակում 
* Պելառուս՝ 12 համալիր 2016-ին:
[մինի|Ուքրաինական 9K37 Պուք-ը [Քիեւին մէջ անկախութեան շքերթին]]
* Ռուսիոյ դաշնութիւն՝ աւելի քան 440 9К37 9К317 2016-ի դրութեամբ (350 ցամաքային զօրքին եւ 80 ՀՕՊ-ին մէջ) 9К37 համակարգի փոխարինում նոր 9К317 Պուք M2-ով ծրագրուած է կատարել 70%-ով մինչեւ 2020-ը: Պուք-M3-ի մեկ տիվիզիոն մատակարարուած է 2016-ին: 66 Պուք-M-1-2s, 36 M2s եւ 36 M3s մատակարարուած են 2012-2017-ին: 2017 Դեկտեմբերի դրութեամբ երեք հրթիռային պրիկատ ամբողջապէս համալրուած են Պուք-M3-ով:
* Սերպիա
* Սուրիա 8 complexes  Պուք-M2E-ի ութ 9К317E համակարգ ներմուծուած է Ռուսիոյ դաշնութենէն 2011-ին (Սթոքհոլմի միջազգային խաղաղութեան հետազոտութեան հաստատութիւն՝ Զենքի փոխադրումներու տուեալներ) ցամքային ոյժերուն համար + 10/8 Պուք-M2E Օդոյժին համար: + 20 Buk-M1-2s.
* Վենեսուէլա (20 պատուիրած)
* Վրաստան
* Փաքիստան

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հրթիռային զէնք
Պսակ Ծ. Վրդ. Տէր Խորէնեան

**Պսակ Ծ. Վրդ. Տէր Խորէնեան** (1882 - 1915) Արմաշական, վարդապետ, դասախօս:

## Կենսագրութիւն
Վարդապետ ձեռնադրուեցաւ 1905-ին եւ Դպրեվանքը դասախօսած: Պահ մը Պէօյիւքտէրէի քարոզիչ:

Պոլիս մնալէ ետք՝ մեկնած է գաւառ, իբր տեղապահ եւ առաջնորդ 1907էն 9 Քղիի, եւ 1911էն 15 Խարբերդի:

Երկերը՝ Սեբեոս եպսկ. պատմիչ (3 հատոր), Խորձեան գաւառ ( 4 հատոր), Գըզըլշպաշութեան ծագումը եւլն., բոլորն ալ անտիպ՝ պատմական եւ ազգագրական ուսումնասիրութիւններ:

## Աղբիւրներ
* Յուշարձան Տասնըմէկ Ապրիլ 1919, էջ 85
Պռոշեանի Քոնեակի Գործարան

**Պռոշեանի քոնեակի գործարան**, ալքոլային խմիչքներ արտադրող ձեռնարկութիւն, Երեւանի մէջ: Կը գտնուի Աշտարակի խճուղիին վրայ՝ դէպի Պռոշեան գիւղ տանող հատուածը:  Գործարանը յայտնի է իր *Մանէ* քոնեակ ապրանքանիշով:

## Պատմութիւն
1885-էն սկսեալ գործարանը սկսած է գործել Պռոշեան գիւղին մէջ: Այժմ գործող արտադրամասերը հիմնուած են 1980-ականներուն` իբրեւ Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական պետական ձեռնարկութիւն Երեւանի հիւսիս-արեւմտեան ծայրամասը: Խորհրդային Միութեան փլուզումէն ետք գործարանը 1996-ին սեփականաշնորհուած է:

Հայկական քոնեակը գործարանի հիմնական արտադրանքն է, որ կը պատրաստուի Արարատեան դաշտի բերրի խաղողէն: Գործարանը ունի տարբեր արտադրութիւններ, ինչպէս` գինի, մրգային գինի, օղի եւ պահածոյ սնունդ: Ընկերութիւնը կ՛արտադրէ նաեւ յուշանուէր քոնեակներու մեծ հաւաքածոյ: Արտադրութիւնը ամբողջութեամբ հիմնուած է Իտալիաիտալական արուեստագիտութեան հիման վրայ:

Գործարանի արտադրանքը շարունակ կ՛արտահանուի Ռուսաստան, Ուքրանիա, Լիթուանիա, Պելառուս, Լաթվիա, Վրաստան, Գերմանիա, Էսթոնիա, ԱՄՆ, Յունաստան, Լեհաստան, Իսրայէլ, Հարաւային Քորէա, Ղազախիստան եւ Տաճիկիստան:

Բացի Երեւանի մէջ տեղակայուած գլխաւոր գործարանը, ընկերութեան կը պատկանի նաեւ Պռոշեան-Այգեստան գինիի գործարանը Արմաւիրի մարզի Այգեստան եւ Պռոշեան գիւղերուն մէջ: Սակայն ամբողջ շշալցման ընթացքը տեղի կ՛ունենայ Երեւանի մէջ գտնուող գլխաւոր գործարանէն ներս:

## Արտադրանքներ եւ ապրանքանիշեր
thumb|''Մանէ'' 3 տարեկան հայկական քոնեակ Պռոշեանի քոնեակ գործարանէն
Գործարանը հիմնականին մէջ յայտնի է Հայաստանի քոնեակ արտադրութեան մեծ բազմազանութեամբ: Պռոշեանի քոնեակ արտադրութեան ապրանքանիշերն են՝
*Մանէ, 3, 5, 8 եւ 30 տարեկան հին քոնեակ
*Khent With Cigar, 10, 20 եւ 30 տարեկան բարձրագոյն տեսակ դասական քոնեակ
*Չարենց, 10, 20 եւ 30 տարեկան բարձրագոյն տեսակ դասական քոնեակ
*Վարդան Մամիկոնեան, 3, 5, 8 եւ 20 տարեկան հին քոնեակ
*Խենթ, 10, 20 եւ 30 տարեկան հին քոնեակ
*Պապ թագաւոր, 20, 25 եւ 30 years տարեկան հին քոնեակ
*Պռոշեան, 3, 5, 8 եւ 20 տարեկան հին քոնեակ
*Ամելի, 15 տարեկան հին քոնեակ
*Հայկական օփերա, յատուկ խառնուրդ քոնեակ
*Մարշալ Մուրատ, 3, 5, 8 եւ 10 տարեկան հին քոնեակ
*Յ. Շիրազ, 3, 5 եւ 8 տարեկան հին քոնեակ
*Մուսինեան, 3, 5 եւ 8 տարեկան հին քոնեակ
*Շերամ, 3, 5 եւ 8 տարեկան հին քոնեակ
*Արծրունի, 3, 5 եւ 8 տարեկան հին քոնեակ
*Հր. Քոչար, 8 տարեկան հին քոնեակ
*Հայկական ամրոց, 3 եւ 5 տարեկան հին քոնեակ
*Հայկուհի, 3, 5, 8 եւ 15 տարեկան հին քոնեակ
*Արա ջան, 3 եւ 5 տարեկան հին քոնեակ
*Արտամատ, 5 տարեկան հին քոնեակ
*Շնորհաւորական, 5 տարեկան հին քոնեակ
*Ցարեւնա Աննա, 8 տարեկան հին քոնեակ
*Թամար թագուհի, 8 եւ 10 տարեկան հին քոնեակ նուշի համով
*Արմենուհի, soft blended 10 տարեկան հին քոնեակ սալորի քոնեակ
*Վ. Տերեան, 3, 5 եւ 8 տարեկան հին քոնեակ վանիլի եւ տուրմի համով
*Երեք աստղ, խաղողի քոնեակ վանիլային տուրմի քոնեակ
*Հինգ աստղ, խաղողի քոնեակ վանիլային քոնեակ

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
*Պաշտօնական կայք
Պերճ Պռօշեան

**Պերճ Պռօշեան** (), հայ գրող։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Աշտարակ: Համեստ, գրեթէ չքաւոր ընտանիքի զաւակ։ 1851-ին, աւարտելէն ետք գիւղական վարժատան ընթացքը, Ներսէս Աշտարակեցի կաթողիկոսի միջնորդութեամբ, որդեգիր ուսանող (անվճար) կ'արձանագրուի Թիֆլիսի Ներսիսեան վարժարանին։ 1855-ին յաջողութեամբ կը լրացնէ ուսման ընթացքը եւ կը նուիրուի ուսուցչութեան, Աշտարակի մէջ։ Պաշտօնի բերումով շրջած է գիւղէ գիւղ, դիտած է մեր ժողովուրդի կեանքը՝ իր արտին մէջ, իր տան, իր աւանդութիւններուն եւ սովորութեանց։ 

1858-ին կը հրաւիրուի Թիֆլիս, ուսուցչական պաշտօնով: 

1859-ին իր առաջին բանաստեղծական փորձը կ'երեւի «Մեղու Հայաստանի»ի մէջ։ 

1860-ին մաս կը կազմէ «Կռունկ» խմբագրութեան։ Քառասունեւհինգ տարիներու իր ուսուցչական գործունէութեան ընթացքին, պաշտօնավարած է նաեւ Շուշիի եւ Ագուլիսի մէջ։ Այս վերջին քաղաքին մէջ հիմնած է աղջկանց վարժարան մը, 1876-ին։ 

1876-ին Ասրախարն է, ուր եւս ծխական վարժարան մը կը հիմնէ։ Երեք տարի ետք, կը նշանակուի Երեւանեան թեմի եւ Կարսի շրջանի կրթական քննիչ։ 

1885-ին, երբ հայկական վարժարանները կը փակուին, անձկութեան կը մատնուի։ Պաշտօնի կը հրաւիրուի Ներսիսեան վարժարանին մէջ։ 1898-ին հանգստեան կը կոչուի։ 

1907-ին կը վերադառնայ Աշտարակ, ուրկէ կ'անցնի Պաքու։ Կը մեռնի նոյն տարին, Պաքուի մէջ։

## Գործերը
Պռօշեանի գործերը վիպական բնոյթ ունին առաւելապէս։ «Սօս եւ Վարդիթեր»էն ետք, 1877-ին, Աբգար Յովհաննէսեանի «Փորձ» ամսագրին մէջ հրատարակութեան կու տայ «Կռուածաղիկը»ը, 1879-ին՝ «Հացի Խնդիր» եւ 1883-ին՝ «Շահէն»: 

Գրած է «ցեցեր»ը, «Բղղէ» (1890), «Սկիզբն Երկանց» (1892) եւ վերջին գործը՝ «Յունոն» (1900):

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:3 Յունիսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:23 Նոյեմբերի մահեր
Ստորոգութիւն:Խոջիվանքի գերեզմանատան մէջ թաղուածներ
Ստորոգութիւն:Հայ տղամարդ գրողներ
Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Պտղնիի Տաճար

350px|մինի|աջից|'''Պղնիի տաճառ'''
**Պտղնիի տաճար (յայտնի նաեւ որպէս Պտղավանք**), քրիստոնեայ եկեղեցի ՀՀ Կոտայքի մարզի Պտղնի բնակավայրին մէջ, վաղ միջնադարեան հայկական ճարտարապետութեան առաւել ուշագրաւ յուշարձաններէն մէկը։ Վանքը ներկայիս կիսաւեր վիճակի մէջ է, պահպանուած են միայն հիւսիսային պատը, հարաւային պատի արեւելեան հատուածը եւ արեւելեան գմբեթակիր կամարը։ Կը պատկանի գմբեթաւոր դահլիճի քովի եկեղեցական կառոյցներուն՝ հանդիսանալով այդ տիպի վաղագոյն եւ լաւագոյն նմուշը։ Կառուցուած է 6-րդ դարու վերջը 7-րդ դարու սկզբը (ճիշդ թուականը յայտնի չէ)։ Ունի 15,7 մեթր լայնութիւն եւ 30,4 մ երկարութիւն, աղօթասրահի չափերն են՝ 10,3մ լայնութիւն, 23,8մ երկայնք։

Ամբողջովին պահպանուած հիւսիսային ճակատի ստորին մասի կեդրոնը կը գտնուի կամարակապ, երկլանջ կտուրի տակ առնուած շքամուտքը։ Քիչ բարձր, աջ ու ձախ կողմերէն շարուած են երեքական միաձեւ ու միաչափ, կամարունքերով պսակուած լուսամուտներ։ Կամարունքերու զարդամոթիֆները բազմատեսակ են՝ երկրաչափական, բուսական, ինչպէս նաեւ մարդկանց, կենդանիներու ու թռչուններու պատկերներ բովանդակող հարթաքանդակներով։

Հարաւային ճակատին պահպանուած լուսամուտի կամարունքը եւս պատուած է հարթաքանդակներով, որոնք վաղ միջնադարեան հայկական արուեստի եզակի նմուշներ են։ Պատկերուած է Աստուածամայրը, Քրիստոսը, առաքեալները։ Առկայ են աշխարհիկ բովանդակութեան քանդակներ, որոնց անուանում նշուած Մանուէլ Ամատունին («Մանուէլ Ամատունեաց Տէր» մակագրութեամբ)` հեծեալ, որ կը նետահարէ  արդէն վիրաւոր  գազան մը։ Մանուէլ Ամատունիի քանդակէն աջ պատկերուած է առիւծի հետ նիզակով մենամարտող մարդ, որուն հաւանաբար կարելի է նոյնացնել Մանուէլ Ամատունիի որդի` Սահակ Ամատունիի հետ։

## Պատկերներ

Պատկեր:Ptghavank2.JPG|Պտղնիի տաճար. տեսք՝ հարաւէն
Պատկեր:Ptghavank3.JPG|Պտղնիի տաճար. տեսք՝ հարաւ-արեւելքէն
File:Ptghnavank monastery1.JPG|Պտղնիի տաճար, ընդհանուր տեսք
File:Ptghnavank monastery5.JPG|Պտղնիի տաճար, տեսք՝ հարաւէն
File:Ptghnavank monastery6.JPG|Պտղնիի տաճար, կամար
File:Ptghnavank monastery4.JPG|Պտղնիի տաճար, կամար
File:Ptghnavank monastery2.JPG|Պտղնիի տաճար, կամար
File:Ptghnavank monastery9.JPG|Պտղնիի տաճար 
File:Ptghnavank monastery8.JPG|Պտղնիի տաճար 
File:Ptghnavank monastery7.JPG|Պտղնիի տաճար
File:Ptghnavank monastery3.JPG|Պտղնիի տաճար, քանդակ


## Աղբիւրներ

* Վ. Հարությունյան, Հայկական ճարտարապետության պատմություն, Երեւան, 1992։

## Արտաքին Յղումներ

* Ս.Խ. Մնացականյան, Պտղնիի տաճարը, Պատմաբանասիրական հանդես, 3-4, էջեր 219-237
Պրազիլիոյ Հայկական Մամուլ

250px|մինի
**Պրազիլիոյ Հայկական Մամուլ**,Պրազիլիոյ մէջ, ցարդ հրատարակուած են շուրջ տասնհինգ հայկական պարբերականներ, մեծ մասը՝ Սան Փաուլոյի մէջ։ Առաջինը՝ հնչակեան ուսանող, միութեան պաշտօնական «Կայծ» (1933-1937) ազգային, գրական-գեղարուեստական, մարզական, երկշաբաթաթերթն է։ Հետագայ տարիներուն հրատարակուած են «Հայկական միութիւն» մշակութային ընկերութեան «Վերելք» (1946-1947), հնչակեաններու «Հայաստանի ձայն» (1947-1950) հասարակական-քաղաքական, գրական պարբերաթերթերը, ազգային, գրական, քաղաքական «Հայաստան» (1965-1967, հայերէն, փորթուկալերէն) ամսաթերթը, «Թրիպունա Արմենիա» (փորթուկալերէն) պարբերականները եւ այլն։ Ներկայիս, Սան Փաուլոյի մէջ լոյս կը տեսնէ Հ.Բ.Ը.Մ.-ի «Նոր Անի» (1980 թուականէն, հայերէն եւ փորթուկալերէն) գրական-գեղարուեստական, Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ Պրազիլիոյ թեմի «Սիփան» (1983-1987, 1995 թվականներէն) երկամսեայ պաշտօնաթերթը, «Իրիս» («Ծիածան»), «Մասիս», «Լրատու» (բոլորն ալ՝ հայերէն, փորթուկալերէն) պարբերականները։
300px|մինի|ձախից

Ստորոգութիւն:Մամուլ