open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Մովսէսի Կամուրջ

մինի|322x322փքս
**Մովսէսի կամուրջ** (հոլ.՝ Mozesbrug), Նիտերլանտներու Պերխէն օպ Զոմ համայնքին մէջ գտնուող  Ֆորդ տէ Ռուվեր պաստիոնի խրամը հատող «սուզուած» հետիոտն կամուրջ է։

## Պատմութիւն
17-րդ դարուն Արեւմտեան Պրապանտի մէջ Սպանիոյ եւ Ֆրանսայի յարձակումներէն պաշտպանուելու համար կառուցուած են շարք մը ամրոցներ եւ խրամներ։ Անոնցմէ մէկուն՝ Ֆորդ տէ Ռուվերի խրամի խորութիւնը այնքան էր, որ հետեւակը չկարողանար անցնիլ, եւ այնքան ծանծաղ էր, որ նաւարկելի չըլլար։ Նափոլեոնեան պատերազմներէն ետք ամրոցը լքուած է։ Մինչեւ 2010-ի վերականգնումը խրամին մէջ ջուր չէ եղած, իսկ ափերը ծառերով պատուած են։

## Վերականգնում
Ֆորդ տէ Ռուվերի պաշտպանութեան եւ վերականգնման համար հիմնուած է «Ֆորդ տէ Ռուվերի բարեկամներ» հիմնադրամը։ Անոր պատուերով RO & AD Architecten ճարտարապետական գրասենեակի ճարտարապետներ Էոյ Քոսթերը եւ Ատ Քիլը 2010-ին նախագծած են այմպիսի կամուրջ, որ չէր խաթարէր ամրոցի խրամի անմատչելիութեան պատրանքը։ Քանի որ, կամուրջը կիսաընկղմուած է ջուրին մէջ եւ հեռուէն նայողին չերեւիր, դիտողի մօտ պատրանք կը ստեղծուի, որ մարդիկ կ՚անցնին ջրուի մէջով։ Նմանեցնելով Աստուածաշունչի Մովսէսի Կարմիր ծովը անցնելուն, կամուրջը անուանած են «Մովսէսի կամուրջ»։

## Կամուրջի կազմութիւնն ու նիւթերը
Կամուրջը պատրաստուած է սաղարթաւոր ծառի Accoya ապրանքանիշի փայտէն, որ սովորաբար կ՚օգտագործուէր նաւերու տախտակամածներուն համար եւ մշակուած է յատուկ հակասնկային նիւթով։ Անջրաթափանցիկութեան համար, արտաքինէն պատուած է նրբաթիթեղով։ Ջուրը երբեք չի բարձրանար եւ չի լեցուիր կամուրջէն ներս, քանի որ անոր մշտական մակարդակը կ՚ապահովուին խրամի երկու ծայրերուն գտնուող ամբարտակները։ Տեղումներու ժամանակ կամուրջի մէջ լցուած ջուրը դուրս կը մղէ այնտեղ տեղադրուած պոմպի միջոցով։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Կամուրջներ
Այտա Թոփուզեան

**Այտա  Օնիկի Թոփուզեան** (4 Հոկտեմբեր1948, Պէյրութ, Լիբանան), ՀՀ պետական եւ գիտութեան գործիչ, 1998-2004-ականներուն ՀՀ կրթութեան եւ գիտութեան նախարարի տեղակալ։ Կը տիրապետէ ռուսերէնին, անգլերէնին, ֆրանսերէնին, արաբերէնին։ Հայաստանի Հանրապետութեան վաստակաւոր մանկավարժ (2018):

## Կրթութիւն

* 1966-ին արծաթէ մետալով աւարտած է Երեւանի թիւ 78 միջնակարգ դպրոցը։
* 1966-1971-ականներուն ուսանած եւ աւարտած է Երեւանի Պետական Համալսարանի արեւելագիտութեան ֆակուլտետը:
* 1985-1988-ականներուն ուսանած եւ գերազանցութեան վկայականով աւարտած է ԽՄԿԿ Կեդրոնական կոմիտէին առընթեր Հասարակական գիտութիւններու ակադէմիան (ք. Մոսկուա)։

## Պետական եւ քաղաքական գործունէութիւնը

* 1975-1977-ականներուն՝ ՀԼԿԵՄ Կեդրոնական կոմիտէի դպրոցի եւ բուհի գծով քարտուղար, ապա՝ երկրորդ քարտուղար։
* 1980-1990-ականներուն՝ ՀԽՍՀ Գերագոյն Խորհուրդի պատգամաւոր։
* 1983-1985-ականներուն՝ Հայաստանի լենինեան կոմերիտմիութեան Կեդրոնական կոմիտէի առաջին քարտուղար։
* 1985-1988-ականներուն՝ ՀԿԿ Երեւանի քաղաքային կոմիտէի երկրորդ քարտուղար։
* 1988-1991-ականներուն՝ ՀԽՍՀ ժողովրդական կրթութեան մինիստրի տեղակալ։
* 1998-2004-ականներուն՝ ՀՀ կրթութեան եւ գիտութեան նախարարի տեղակալ։
* 2004-ի 25 Յունիսին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ ազատուած է ՀՀ կրթութեան եւ գիտութեան նախարարի տեղակալի պաշտօնէն:

## Գիտամանկավարժական գործունէութիւնը

* 1991-էն Երեւանի Վ. Բրիւսովի անուան պետական լեզուաբանական համալսարանի փրոֆեսոր։
* 1991-2014-ականներուն՝ Երեւանի Վ. Բրիւսովի անուան պետական լեզուաբանական համալսարանի գիտական խորհուրդի անդամ։
* 2012-էն Խ. Աբովեանի Անուան Հայկական Պետական Մանկավարժական համալսարանին առընթեր ՀՀ ԲՈՀ-ի «Մանկավարժութիւն» 020 մասնագիտական խորհուրդի անդամ։
* 2012-էն Խ. Աբովեանի Անուան Հայկական Պետական Մանկավարժական համալսարանին մէջ գործող ՀՀ ԲՈՀ-ի 065 մասնագիտական խորհուրդի անդամ։
* 2014-էն Խ. Աբովեանի Անուան Հայկական Պետական Մանկավարժական համալսարանի մասնագիտական կրթութեան եւ կիրառական մանկավարժութեան ամբիոնի վարիչ։
* Կը դասաւանդէ ՀՊՄՀ-ի մէջ «Տեսական մանկավարժութիւն», «Մանկավարժութեան պատմութիւն», «Կրթութեան համակարգի կառավարում», «Մանկավարժական մարդաբանութիւն», «Մանկավարժական վալեոլոգիա», «Մանկավարժահոգեբանական պրակտիկում», «Մանկավարժական արժէբանութիւն»:

## Հասարակական գործունէութիւնը

* 1996-2010-ականներուն «Կին ընտրողների լիգա» հասարակական կազմակերպութեան հիմնադիր եւ նախագահ։
* 2010-էն Կանանց հանրապետական խորհուրդի նախագահ։

## Պարգեւներ եւ կոչումներ

* Մանկավարժական գիտութիւններու թեկնածու։ Թեկնածուական ատենախօսութեան թեման ՝ «Լեւոն Շանթի մանկավարժական հայեացքները» (1996 թ.)։ Դոցենտ (2004 թ.)։
* Մանկավարժական գիտութիւններու դոկտոր։ Դոկտորական ատենախօսութեան թեման՝ «Հումանիստական դաստիարակութիւնը երեխայի անձի լիարժէք զարգացման գործընթացում» (2010 թ.)։ Պրոֆեսոր (2013 թ.)։
* Ժողովուրդների բարեկամութեան շքանշան (ԽՍՀՄ)։
* ՀՀ վարչապետի շնորհակալագիր, պատուոգրեր։
* «Փառապանծ աշխատանքի համար» մետալ։
* ՀՀ ԿԳՆ ոսկի մետալ։
* Հայաստանի Հանրապետութեան վաստակաւոր մանկավարժ (2018)։

## Ծանօթագրութիւններ


Ստորոգութիւն:1948 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Պէյրութ ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Անձինք այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Մանկավարժական Գիտութիւններու Դոկտորներ
Ստորոգութիւն:ՀՀ վաստակաւոր մանկավարժներ
Վիեննայի Նկարիչներու Տուն

մինի|399x399փքս
**Վիեննայի նկարիչներու տուն** (գերմ.՝ Künstlerhaus Wien), ցուցահանդէսային համալիր Վիեննա քաղաքի կեդրոնը, որու գլխաւոր մուտքը Քարլսբլաց հրապարակէն է` Ռինկշդրասէի հարեւանութեամբ: Սեփականատէրը կը համարուի «Աւստրիոյ նկարիչներու միութիւնը» (գերմ.՝ Gesellschaft bildender Künstler Österreichs, Künstlerhaus), որ Աւստրիոյ մէջ գոյութիւն ունեցող արուեստի ամենահին կազմակերպութիւնն է:

## Պատմութիւն
Շէնքը կառուցուած է 1865-1868-ականներուն եւ կատարած է եռակի դեր. եղած է գեղանկարչութեան, քանդակագործութեան, ճարտարապետութեան եւ դեկորատիւ-կիրառական արուեստի ցուցահանդէսային կեդրոն, ծառայած է իբրեւ ակումբ բոլոր նկարիչներուն համար` անկախ անոնց տեսակէտէն, աշխատանքի որակէն եւ ոճէն, համարուած է վիեննացի նկարիչներու մասնագիտական կեդրոն: Նկարիչներու ընկերութիւնը եղած է միաւորում, ուր իւրաքանչիւր մարդու իրաւունքները կը յարգուին ժողովրդավարութեան համընդհանուր սկզբունքներու հիման վրայ:
link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:KH_Archiv_Scan_Dalig_klein_(42).tif|մինի|Յոբիլանական ցուցահանդէսի պաստառ, 1898 թ.
Շէնքի ճարտարապետը եղած է Ավկուսդ Վեպերը: Շինարարութեան ընթացքին օգտագործուած է Վիեննական Անտօն Վասերպուրկէր ընկերութեան աւստրիական տարբեր տեսակի քարեր: Շէնքի փականաքարը դրած է կայսր Ֆրանց Ժոզէֆ Ա.-ը: Շէնքը կառուցուած է իտալական վերածնունդի ոճով, որու բացումը կատարուած է 1 Սեպտեմբեր1868-ին: Բացման պահուն եղած է Ռինկշդրասէի առաջին քարէ շէնքերէն մէկը: 1882-ին շէնքը ընդարձակուեցաւ, կցակառուցելով երկու կողաշէնքեր:

Ամէն գարուն նկարիչներու տան մէջ տեղի կ՚ունենայ ամէնամեայ ցուցահանդէս, ուր կը ցուցադրուին վերջին տասներկու ամիսներու ընթացքին եղած աշխատանքները: Իւրաքանչիւր չորս տարին մէկ տեղի կ՚ունենայ խոշոր միջազգային գեղարուեստական ցուցահանդէս:

## Պատկերասրահ
1949-ին շէնքի աջ թեւին մէջ բացուեցաւ պատկերասրահ, որ կ՚օգտագործուէր Վիեննայի մէջ կազմակերպուող ամէնամեայ *Viennale* պատկերասրահի փառատօնի ֆիլմերու ընտրութեան համար: 20 Դեկտեմբեր 2012-ին Վիեննայի նկարիչներու տունը 20 տարուայ պայմանագիր կնքեց Վիեննայի պատկերասրահի փառատօնի ղեկավարութեան հետ, որու համաձայն «Վիեննայի քաղաքային պատկերասրահը» Շուարցենպերկպլատց հրապարակի № 8 շէնքէն տեղափոխուեցաւ Նկարիչներու տան պատկերասրահ: «Քաղաքային պատկերասրահի» բացումը տեղի ունեցաւ 26 Սեպտեմբեր 2013–ին, «Զինուոր Ժաննետտ», «Ռատիոյի տուն» եւ «Յարմոնիայի դասերը» ֆիլմերու ցուցադրութեամբ: 2014-էն ի վեր այն կը համարուի Վիեննայի պատկերասրահի փառատօնի կարճ ֆիլմերու փառատօնային կեդրոն: 1974-ին այստեղ բացուած էր նաեւ թատրոն:

## Ծանօթագրութիւններ


## Լրացուցիչ գրականութիւն

* Wilhelm Rüdiger (editor): *Junge Kunst im Deutschen Reich.* Ehrlich & Schmidt, Vienna, 1943. 
* Wladimir Aichelburg: *Das Wiener Künstlerhaus 1861 - 2001* (Volume 1). Vienna, 2003. 
* Robert Schediwy: . Münster, 2004 / Vienna, 2005.
* The Wiener Künstlerhaus. 125 лет вфотографиях. (Альбом фотографий) Kunstverlag Wolfrum, Vienna 1986. ISBN 3-900-178-04-6

## Արտաքին հղումներ

* Պաշտօնական կայք
* Сайт кинотеатра в Доме художников

Ստորոգութիւն:Վիեննայի թանգարաններ
Երամեան Վարժարան

**Երամեան Վարժարան**, Վանի մասնաւոր դպրոցը կը կոչուէր Երամեան, հիմնուած է 1878ին: Վանայ առաջին միջնակարգն է: Հիմնադիր-տնօրէնն է Համբարձում Երամեան, ինքնօգնութեամբ զարգացած կոյր ուսուցիչ մը:  Վարժարանի 25ամեայ յոբելեանի առթիւ Վանեցիք դպրոցին կը նուիրեն շէնք մը, իսկ Խրիմեան Հայրիկ եւ Օրմանեան Սրբազան անոր կը պարքեւեն ուսուցչապէտի տիտղոսը:

1913ին դպրոցը կ՛ունենայ 166 աշակերտ, 19 ուսուցիչ: Պուտճէն՝ մօտ 125.000 ղրուշ: Կը դասաւանդուին հայերէն, թրքերէն, ֆրանսերէն, ռուսերէն, հայոց պատմութիւն, քաղաքական տնտեսութիւն, օրէնսգիտութիւն եւ բորցական դասեր: Բարձրագոյն կարգերուն կը դրուին նաեւ բանախօսութիւններ: Շրջանաւարտները կրնան իրենց ուսումը շարունակել եւրոպական համալսարաններուն մէջ։ 36ամեայ գոյութեան շրջանին կու տայ 3000 ընդացաւարտ, կը բակուի 1915ին:

Երամեան կը վերապրի Եգիպտոսի մէջ. Կը դառնայ տեսուչը Փորթ Սաիտի, ապա Ացեքսանդրիոյ հայկական դպրոցի, մինչեւ իր մահը 1929: Գրած է «Յուշարձան Վան-Վասպուարականի» երկհատոր պատմագրական գործը:

Երամեան Վարժարանի ուսուցիչներէն Վանեցի գրող Լեռ Կամսարը (Արամ Թովմասեան) սապէս կ՚ արտայայտուի իր պաշտօնակցին մասին. «Վանում ամենառաջին միջնակարգ դպրոցի տնօրէնը երկու աչքով կոյր մի մարդ էր՝ Համբարձում Երամեան անունով: Զարմանալի է, չէ՞, որ մի կոյր մարդ լոյս է տալիս ամբողջ քաղաքին ան ժամանակ, երբ լոյս աչք ունեցող մարդիկ մութ են տարածում իրենց շուրջը»:

## Աղբիւրներ
* Հայ Դպրողը Անցեալէն Դէպի Այսօր 

Ստորոգութիւն:Կրթական հաստատութիւններ
Սահակ Բ․ Մաշալեան

**Սահակ Մաշալեան** (), Կոստանդնուպոլսոյ Հայոց Պատրիարք ընտրուեցաւ 11 Դեկտեմբեր 2019-ին յաջորդելով պատրիարք Մեսրոպ Բ. Մութաֆեանին որ վախճանած էր յետ երկարատեւ հիւանդութեան 2019-ին։ Ան 85-րդ պատ­րիար­քն է Պոլսոյ Հայոց եւ կը ճանչցուի իբր Սահակ Բ․ Պատրիարք։ Սահակ Ա․ (Ապուչեխցի) Պոլսոյ պատրիարք էր 1707 թուականին։    

Սա­հակ Մա­շալեանը ծնած է Ստանպուլի մէջ 17 Մարտ 1962-ին Շահան Մաշալեան անունով, որպէս զաւակը սինոպցի ընտանիքի մը։ Ստանպուլի համալսարանի փիլիսոփայութեան բաժին ուսման շրջանը աւարտելէ ետք, 1989-էն 1994 բարձրագոյն ուսումը շարունակած է Լոնտոնի համալսարանի մէջ։ 1994-1997 վարած է Երուսաղէմի Հայոց Պատրիարքութեան Սրբոց Թարգմանչաց Վարժարանի տեսուչի պաշտօնը, միաժամանակ հոն կրօն դասաւանդելով։ 1997-էն 1999 իր աստուածաբանական կրթութիւնը շարունակած է Տապլինի համալսարանին մէջ, Իրլանտա։

2005 թ. Նոր Կտակարանի ներածութիւն եւ մեկնութիւն, քարոզխօսութիւն և վարդապետական աստուածաբանութիւն դասաւանդած է Մայր Աթոռի Գէորգեան հոգևոր ճեմարանի և Սեւանի Վազգէնեան հոգևոր դպրանոցի մէջ: 

2006 թ. ապրիլի 21-ին, Մայր Աթոռի մէջ պաշտպանած է վարդապետական ատենախօսութիւն *«Հաւատք և հրաշք»* թեմայով և Օշականի Ս. Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցւոյ մէջ, ձեռամբ Գերշ Տ. Շահան արքեպիսկոպոս Սվաճեանի, ստացած է մասնաւոր վարդապետութեան չորս աստիճանները:

2007 - 2010 թթ. եղած է Գէորգեան հոգևոր ճեմարանի տեսուչ:

2008 թ. Ս. Էջմիածնի Մայր Տաճարի մէջ, ձեռամբ Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի, ստացած է եպիսկոպոսական ձեռնադրութիւն և օծում:

Պոլսոյ պատրիարքի տեղապահ էր 4 Յուլիս 2019-էն մինջեւ իր ընտրութիւնը իբր Պոլսոյ Հայոց Պատրիարք։ 

«Երկու Ուխտաւոր» պատմավէպի հեղինակն է։ Գիրքը նուիրուած է 18-րդ դարու հայ եկեղեցւոյ երկու նշանաւոր դէմքերուն՝ Յովհաննէս Կոլոտ եւ Գրիգոր Շղթայակիր պատրիարքներուն։

## Ծանօթագրութիւններ
Սարգիսեան (այլ կիրառումներ)

**Սարգիսեան** կամ **Սարգսեան** անուանումները կրնան ունենալ յետեւեալ կիրառումները՝

## Սարգիսեան
*Ալեքսանդր Սարգիսեան (ծն. 1956), հայ գործարար, սակաւապէտ, ՀՀ Ազգային ժողովի նախկին պատգամաւոր, ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգիսեանի փոքր եղբայրը
*Արմէն Սարգիսեան, (ծն. 1953), հայ քաղաքական գործիչ, ֆիզիքոս եւ գիտնական է, ներկայիս Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ
*Հրայր Սարգիսեան (ծն. 1973), Դամասկոս ծնած haj լուսանկարիչ
*Սեդրակ Սարգիսեան (1936-2017), ծագումով հայ Լիբանանցի թմբուկ նուագող
*Սերժ Սարգիսեան (ծն. 1954), Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ (2008-2018 թուականներուն)
*Ժորժ Սարգիսեան (1915-1982), լիբանանահայ դերասան, բեմադրիչ, թատերական գործիչ, թարգմանիչ
*Ծովակ (Վահրամ Սարգիսեան) (1890-1960), Իսթանպուլահայ գրագէտ  
*Օննիկ Սարգիսեան, հայ մանկավարժ, գրականագէտ, գրաքննադատ , հայագէտ

## Սարգսեան
*Կարէն Սարգսեան, հայ խմբավար եւ արուեստագէտ 
*Ռոպերթ Սարգսեան (ծն. 1938), խորհրդային հայ շարժանկարի բեմադրիչ, դերասան
*Սօս Սարգսեան (1929-2013), հայ դերասան
*Վազգէն Սարգսեան (1959-1999), հայ հասարակական - քաղաքական եւ ռազմական գործիչ, արձակագիր, ՀՀ վարչապետ
*Վաչական Սարգսեան (ծն. 1951), հայ գրող, թարգմանիչ, հրատարակիչ, խմբագիր

## Տես նաեւ
*Սարգիս (անձնանուն)
Սննդառական Լրացուցիչներ

**Բազմաթիւ բնական արտադրութիւններ**, որոնք կը պարունակեն բնասպիտ (protein), կենսանիւթ (vitamin), մետաղներ, բոյսեր, խոտեր, կամ այլ սննդանիւթեր եւ որոնք կը գործածուին որպէս ամբողջացուցիչ որոշ ճաշերու մէջ, կը կոչուին «սննդառական լրացուցիչներ» (dietary supplements): 

Սննդառական լրացուցիչները շատ յաճախ կը վաճառուին նոյնիսկ առանց բժիշկին կողմէ գրուած յատուկ դեղագիրի: 
մինի

## Ընտրել
Սննդառական լրացուցիչները կը վաճառուին յատուկ տուփերու եւ կամ սրուակներու մէջ զետեղուած: Ճիշդը ընտրելու համար, օրէնքի համաձայն այս տուփերուն եւ սրուակներուն վրայ պէտք է գրուած ըլլան հետեւեալները.

* «Սննդառական լրացուցիչ» գրութիւնը
* Պարունակութեան մանրամասնութիւնները կամ բաղադրութիւնը  
* Պարունակութեան աղբիւրը՝ ուր արտադրուած ըլլալը 
* Պարունակութեան քանակը եւ ծանրութիւնը  
* Արտադրութեան թուականը

## Լրացուցիչներու Տեսակներ եւ Գործածութիւնը
### Սեւ արիւծախոտ (black cohosh)

85px|մինի|Սեւ արիւծախոտ
Այս մէկը կ'օգնէ դաշտանադադարի ցաւերուն եւ յօդացաւի, սակայն կրնայ գլխացաւ, գլխապտոյտ եւ զարկերակի ճնշումի նուազում յառաջացնել: Սեւ արիւծախոտը հակառակ ազդեցութիւն կ'ունենայ ալքոհոլի եւ հանդարտեցուցիչ դեղերու հետ: 
### Երիցուկ-հաւածաղիկ (Camomile)

70px|մինի|Երիցուկ-հաւածաղիկ (camomile)
Երիցուկ-հաւածաղիկը կը գործածուի որպէս հանդարտեցուցիչ: Օգտակար է նաեւ բորբոքումներու, բարձր ջերմութեան, անմարսողութեան եւ ստամոքսի խոցերու եւ պրկումներու պարագային:

### Chondroitin

Այս մէկը կ'արտադրուի շնաձուկի եւ կովու աճառային հիւսկէններէն, ինչպէս նաեւ կրնայ արուեստականօրէն արտադրուիլ: Այս նիւթը կ'օգնէ յօդացաւի եւ յօդերու ազատ շարժումներուն:

### Chromium

Այս մէկը մետաղ մըն է, որ կը գտնուի ստեպղինի, գետնախնձորի, ցորենի եւ բրքուկի-կանաչ ծաղկակաղամբի (brocolli) մէջ: Այս մէկը պատճառ կը դառնայ մկաններու աճման եւ կշիռքի կորուստի, ինչպէս նաեւ կը նուազեցնէ արեան ճարպերը, մաղձաճարպը (cholesterol) եւ triglyceride-ը: «Chromium»-ը կրնայ վատ ազդեցութիւն ունենալ երփնամարմիններուն (chromosomes) վրայ:

### Ձկան իւղ
Ձկան իւղը կը գործածուի սրտանօթային (cardiovascular) հիւանդութիւններու եւ զարկերակային (arterial) խցումներու պարագային: Այս մէկը կը նուազեցնէ արեան triglyceride-ի քանակը եւ զարկերակային ճնշումը, սակայն կրնայ յառաջացնել նողկանք, փսխունք եւ փորհարութիւն:

## Աղբիւրներ
* «Բժիշկին Դ. Խօսքը», Բժիշկ Կարպիս Հարպոյեան, Հրտրկ. Կաթողիկոսութեան Հայոց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ, Անթիլիաս-Լիբանան, 25 Ապրիլ 2014, էջ 61-65:
Ազգանուէր Հայուհեաց Ընկերութեան

**Ազգանուէր Հայուհեաց Ընկերութեան**, հիմնուած է 11 Ապրիլ 1879-ին, Պոլիս, Զապէլ Ասատուրի նախաձնութեամբ։ Վերակազմուած 4 Հոկտեմբեր 1908-ի։ Նպատակը եղած է կրթել արեւելեան գաւարնեռու Հայ աղջիկները: 1880-ին Քղիի մէջ կը բանայ առաջին դպրոցը: 1912ին ընկերութիւնը գաւառներու մԷջ ունի 23 դպրոց, 2000է աւելի աշակերտուհինէր: Ընկերութիւնը գործած է մօտ 22 տարի, նպատակ ունենալով Պոլսոյ եւ գաւառներու մէջ դպրոցներ բանալ աղջիկներու համար։

## Ծանօթագրութիւն

Ստորոգութիւն:Հայկական ազգանուէր ընկերութիւններ
Ստորոգութիւն:Կրթութիւն
Աղայի տուն (թանգարան)

**Նիժնի Թակիլի հանքարդիւնաբերական բնակչութեան կենցաղի եւ արհեստներու «Աղայի տուն» թանգարան** (ռուս.՝ Музей быта и ремёсел горнозаводского населения Нижнего Тагила «Господский дом»), Սվերտլովսքի մարզի Կորնոզավոտսքի շրջանի բնակչութեան կեանքին, աշխատանքին, մշակոյթին ու ստեղծագործութեան վերաբերող թանգարան: Ընդգրկուած է «Կորնոզավոտսքի Ուրալ» թանգարան-արգելոցի կազմին մէջ:

Կը գտնուի Տեմիտով իշխաններու նախկին տան կողքին՝ ուրալցի Խուտոյարով նկարիչներու տուն-թանգարանի հարեւանութեամբ, ուր այժմ տեղակայուած է Արհեստներու թանգարանը, որու հետ միասին կը կազմէ ազգագրական համալիրի մաս: Թանգարանը կը գտնուի Նիժնի Թակիլի Լենինսքի շրջանին մէջ, Թակիլսքայա փողոցին վրայ:

## Պատմութիւն
Նիժնի Թակիլիին մէջ այս շէնքը սովորաբար կ՚անուանեն «Աղայի տուն»: Թանգարանի շէնքը կը համարուի 20-րդ դարու սկիզբի նեոդասականոճով կառուցուած աղայական տան օրինակ: Ի սկզբանէ եղած է ԻԿորնոզավոտսքի Տեմիտով իշխաններու գլխաւոր նստավայրը: Այնտեղ կազմակերպուած են պարահանդէսներ, բարձրաշարհիկ երեկոներ՝ թանկագին հիւրերու ընդունելութեամբ: 1917-ի յեղափոխութենէն ետք շէնքը օգտագործուած է իբրեւ համայնական բնակարան: 1981-ին մշակուած է շէնքի վերականգնման ծրագիր: Թանգարանը բացուած է Օգոստոս 1997-ին:

## Ցուցադրութիւն
Թանգարանը ունի իւրայատուկ կնձնիէ եւ մետաղէ հնամաշ իրեր, 19-20-րդ դդ. Ուրալի Կորնոզավոտսքի շրջանի բնակչութեան հագուստը, կանանց ձեռքի աշխատանքներու նմուշներ  (թարմ արտադրանք, գործուածք եւ ձեռագործ իրեր): Այցելուն կրնայ պատկերացում կազմել գիւղացիներու եւ աշխատողներու կեանքի, արհեստի եւ կենցաղի, ուրալեան երկրի անցեալ դարերու մասին: Լայնօրէն ներկայացուած են Նիժնի Թակիլի կաշուի, կոշկեղէնի, տակառագործական, սնդուկներու արհեստները, որոնցմէ քանին միայն ձեւաւորուած են 19-րդ դարու աւարտին: Բացի այդ, ներկայացուած են տարբեր 8-րդ դարէ մինչեւ 20-րդ դարու սկիզբ տարբեր դասերու, իշխան Տեմիտովներու անձնական իրերը: Բացի այդ, թանգարանը ունի պատմական փաստաթուղթերու, քարտէզներու եւ լուսանկարներու ցուցադրութիւն, ուր կը ներկայացուի Նիժնի Թակիլի՝ իբրեւ քաղաքային միաւորի ձեւաւորման գործընթացը: Մասնաւորապէս, ներկայացուած են քաղաքի տարբեր ժամանակներու քարտէզներ եւ թանգարանային այլ ցուցանմուշներ, որոնք կը լուսաբանեն, թէ ինչպէս կեանքը փոխուած է Նիժնի Թակիլի մէջ:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Ռուսաստանի թանգարաններ
Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով
Ազատեան

**Ազատեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Ալեքսանտր Թադեւոսի Ազատեան (ծ. 1930), նկարիչ, գոբելենագործ։
* Արեգ Ազատեան (ծ. 1986), արձակագիր, բեմադրիչ:
* Արսէն Ազատեան (ծ. 1959), բեմադրիչ, գրող, արտադրող, ժապաւէնի սարքաւորող, գործարկու։
* Արուս Ազատեան, մանկավարժ:
* **[[Գէորգ Ազատեան]]**
** Գէորգ Ալիբեկի Ազատեան (1947-1983), քանդակագործ:
** Գէորգ Գալուստի Ազատեան (1903-1986), ՀԽՍՀ Գերագոյն խորհուրդի առաջին գումարման պատգամաւոր։
* Դեմո Ազատեան, լրագրող:
* Երուանդ Նազարէթի Ազատեան (ծ. 1935), գրող, հրապարակախօս:
* Թորոս Մարտիրոսի Ազատեան (1989-1955), բանասէր, բանաստեղծ, խմբագիր:
* Յակոբ Նիկողոսի Ազատեան (1902-1965), փորագրիչ:
* **Հայկ Ազատեան**
** Հայկ Հրանդի Ազատեան (վ. 1937), փաստաբան:
** Հայկ Նահապետի Ազատեան (1881-1964), տնտեսագէտ:
** Հայկ Ազատեան, խմբագիր:
* Հենրիկ Գէորգի Ազատեան (1928-2013), քաղաքական եւ պետական գործիչ։
* Հմայակ Ազատեան (1863-1934), դերասան:
* Հրանդ Ազատեան, յեղափոխական գործիչ:
* Շմաւոն Ռուբէնի Ազատեան (1925-1994), ճարտարապետ:
* Սարգիս Փանոսի Ազատեան (1884-1916), բժիշկ։
* Վաղարշ Դաւթի Ազատեան (1904-1992), քիմիկոս։
* Վարազդատ Համազասպի Ազատեան (1918-1941), մանկավարժ, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից:
* Վիլէն Վաղարշի Ազատեան (ծ. 1931), ֆիզիկաքիմիկոս:
* Վիքթոր Գրիգորի Ազատեան (1928-2000), սրտավիրաբոյժ:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Հայկական մականուններ
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Արշաւիր Կէօնճեան

Դոկտոր **Արշաւիր Կէօնճեան**  փրոֆեսոր եւ գիտահետազօտութեան վարիչ եւ նաեւ գիւտարար բազմաթիւ թեքնիք բնագաւառներուն մէջ**,** «ԱՊԱԳԱՅ» շաբաթաթերթի գլխաւոր հիմնադիրներէն: Ազգային ղեկավար: Սփիւռքահայ յայտնի գործիչ: Ան գիտնական եւ համայնքի ղեկավար՝ Գանատայի հայկական համայնքի յայտնի աւագ աշխոյժ անդամ ինչպէս նաեւ հայկական սփիւռքի մէջ։ Ան Գանատայի հայկական առաջին դպրոցի եւ համայնքային շարք մը ենթակառուցուածքներու հիմնադիրն է: Երկարամեայ նախկին փոխ-նախագահն է ՀԲԸՄ-ի եւ Ատենապետը՝ Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան Կեդրոնական Վարչութեան: Այժմ կը գլխաւորէ՝ Թէքէեան Մշակութային Միութեան Ամերիկայի եւ Գանատայի Կեդրոնական Վարչութիւնը:

## Կենսագրութիւն

Դոկտոր Արշաւիր Կէօնճեան  ծնած է Եգիպտոս: Հաստատուած եւ կենսագործած է Գանատայի մէջ: Երկար տարիներ Մոնթրէալի McGill համալսարանին մէջ «Quantum Electronics»-ի բնագաւառին մէջ եղած է փրոֆեսէօր եւ գիտահետազօտութեան վարիչ եւ նաեւ գիւտարար բազմաթիւ թեքնիք բնագաւառներուն մէջ։

Ըլլալով Գանատահայ ծանօթ ազգային ղեկավար դէմք՝ բնականաբար, Մոնթրէալահայութիւնը աւելի ծանօթ է անոր տարբեր առիթներով իր ունեցած առաջնորդող եւ վերլուծական կուռ ելոյթներով տեղական կամ համագաղութային ազգային լուրջ նիւթերու մասին: Համագաղութային, ազգային իր բազմերես գործունէութեան հետ զուգընթաց եւ նոյնիսկ աւելի եւս շեշտուած կերպով բեղուն վաստակ մը ունի գիտութեան եւ ճարտարագիտութեան աշխարհին մէջ։

Հայաստանի անկախացումէն ետք, Դոկտոր Արշաւիր Կէօնճեան ՌԱԿ Կեդրոնական Վարչութեան յայտնի ատենապետը ազատական ու ռամկավարական գաղափարախօսութեան տարածման գործին մէջ ունեցաւ կարեւոր դեր, մանաւանդ հիմնադրելով «Ազգ» օրաթերթը:

## Պետական Պարգեւ եւ Ճանաչում

28 Դեկտեմբեր 2019-ին, Գանատայի Ընդհանուր Կառավարիչ՝ Ն. Վ. Julie Payette Դոկտոր Արշաւիր Կէօնճեանին շնորհեց Member of Order of Canada գանատական պետական բարձր ճանաչում եւ պարգեւատրում:

## Մեծարանքի Հանդիսութիւն Իր Ազգային Գործունէութեան 50 Ամեակին առթիւ

14 Մարտ 2009-ին, Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան (ՀԲԸՄ) Ալեք Մանուկեան կեդրոնը լեցուած էր Մոնթրէալի հայութեան, ամերիկահայ ծանօթ ազգայիններու, Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան (ՌԱԿ) եւ Թէքէեան Մշակութային Միութեան (ԹՄՄ) ղեկավարներու կողմէ, որոնք փութացած էին հայաշատ կեդրոնններէ մասնակցելու համար այն մեծարանքին, որ կ'ընծայուէր ի պատիւ Տքթ. Արշաւիր Կէօնճեանի աւելի քան կէս դարու իր բոլորանուէր ծառայութիւններուն որպէս երախտիք։ Հայաստանի Թէքէեան Մշակութային Միութեան Ատենապետը՝ Ռուբէն Միրզախանեան, որ այս ուրախ առթիւ յատկապէս եկած էր Մոնթրէալ բերելու իր եւ հայրենիքի Թէքէեանցիներու ողջոյնները: Ան այս առթիւ յոբելեարին կուրծքը զարդարեց Թէքէեանի Ադամանդակուռ Արարատի թիւ 16-րդ շքանշանով:

Հանդիսութիւնը կազմակերպուեցաւ հովանաւորութեամբ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ. Ծայրագոյն Պատրիարք եւ Ամենայն Հայոց Սրբազնագոյն Վեհափառ Կաթողիկոսի:

## Աղբիւրներ

* Շնորհակալութիւն Դոկտոր Արշաւիր Կէօնճեան
* Մեծ շուքով նշուեցաւ՝ «ԱՊԱԳԱՅ» շաբաթաթերթի 44-րդ եւ ABAKAnews.org-ի 4-րդ տարեդարձը
* Դոկտ. Կէօնճեան յաջողեցաւ մէկ ու կէս ժամուայ մէջ վարպետօրէն խտացնել Quantum Ֆիզիքա-ի աշխարհը
* Գանատահայ Գործիչ Տքթ. Արշաւիր Կէօնճեանի համար Մեծարանք իր գործունէութեան 50 ամեակին առթիւ
Աճառեան

**Աճառեան**, հայկական մականուն։

## Մակոնւները կրողներ

* Հրաչեայ Յակոբի Աճառեան (1876-1953), լեզուաբան, բառարանագիր, հայագէտ, մանկավարժ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայկական մականուններ
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Աղքատեան

**Աղքատեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Յովհաննէս Աղքատեան (1877-1946), խմբագիր, հասարակական գործիչ ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ռուբէն Սեւակի թանգարան

**Ռուբէն Սեւակի թանգարան**, բացուեր է  10 Սեպտեմբերի 2013-ին։

## Պատմութիւն
Թանգարանը կը գտնուի Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին` 18-րդ դարուն կառուցուած Ղազարապատ կոչուած պատմական շէնքին մէջ, որ հիմնանորոգուեր է Ռուբէն Սեւակի եղբօրորդի` ֆրանսահայ Յովհաննէս Չիլինկիրեանի բարերարութեամբ։ Թանգարանի հիմնադրումը յարգանքի տուրք եւ խոնարհում է Ռուբէն Սեւակին, Գրիգոր Զօհրապին, Սիամանթօյին, Դանիէլ Վարուժանին, Կոմիտասին, մեր միւս մեծերուն, մէկ ու կէս միլիոն անմեղ զոհերուն։

Թանգարանի բացման արարողութեանը ներկայ գտնուած են Մայր Աթոռի միաբանները, Հայաստանի, Վրաստանի, Ռուսաստանի եւ Արեւելեան Եւրոպայի Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ առաջնորդ Տ. Ռաֆայէլ արքեպիսկոպոս Մինասեանը, |ՀՀ մշակոյթի նախարար Յասմիկ Պօղոսեանը, |ՀՀ սփիւռքի նախարար Հրանուշ Հակոբեանը, կրթութեան եւ մշակոյթի գործիչներ։

## Ցուցադրութիւն
Թանգարանի մէջ կը  ցուցադրուին արձակագիր, բժիշկ, Հայոց եղեռնի նահատակ Ռուբէն Սեւակի անձնական իրերը, փաստաթուղթերն ու ձեռագրերը, ածխանկարները, հայ արուեստի արժէքաւոր գործեր, արեւմտահայ նկարիչներու հաւաքածոներ։ Ցուցադրուած են նաեւ տիար Յովհաննէս Չիլինկիրեանի կողմէն Մայր Աթոռին նուիրաբերուած բացառիկ եւ արժէքաւոր շուրջ 200 կտաւներ։

## Պատկերասրահ

Ruben Sevak museum1.jpg|Այվազովսկիի կտաւներէն
Ruben Sevak museum2.jpg|Այվազովսկիի կտավներէն
Ruben Sevak museum3.jpg|Ընդհանուր տեսքը


## Ծանօթագրութիուններ

Roupen Sevag: France to Etchmiadzin, Armenia

Roupen Sevag School, Yerevan, Armenia 2015

«Ռուբէն Սեւակ» թանգարանը շուտով կը զարդարուի վիտրաժներով
Հեգթըր Պեռլիոզ

**Հեգթըր Լուի Պեռլիոզ** (), ֆրանսացի երգահան, բեմադրիչ, երաժշտագէտ,երաժշտական քննադատ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Ֆրանսայի հարաւարեւմտեան Գոթ Սենթ-Անտրէ (Իզեր) բնակավայրինմէջ, բժիշկի ընտանիքի մը մէջ։ Հայրը՝ Լուի Պեռլիոզ զբաղած է զաւակին ընդհանուր կրթութեամբ, նաեւ երաժշտութեան տարրական դասերով։
Տասներկու տարեկանին ապագայ երաժշտագէտը կը կատարէ երաժշտութեան քայլերու առաջին փորձերը՝
սորվելով նուագել ֆլեյտա,ապա կիթառ: Հետագային ան կը սկսի ուսումնասիրել հօր
գրադարանին մէջ պահուող երաժշտութեան տեսութեան եւ հարմոնիայի մասին գիտական ժառանգութիւնները։
1821-ին կը մեկնի Փարիզ, հօր քաջալերանքով բժշկութիւն ուսանելու։ Առաջին անգամ այցելելով օփերային թատրոն, կը լսէ Կլիւկի «Իփիկենիան Թաւրիսի մէջ» օփերան։ Յաջորդ օրուընէ սկսեալ ան կը դառնայ երաժշտանոցի գրադարանին մշտական այցելուներէն մէկը։ Ծնողները չէին սիրեր իր երաժշտութեան նուիրուելու փաստիրողութիւնը։ Երիտասարդ Պեռլիոզ կը մտադրէ իր ստեղծագործական յաջողութուններով ապացոյցներ տալ իր ծնողներուն։ Նախ բժշկութիւն կ'ուսանի, սակայն շուտով կ'որոշէ նուիրուիլ երաժշտութեան։
մինի|Հեգդըրի դամբարանը
1825-ին տեղի կ'ունենայ Պեռլիոզի գրած երաժշտութեան առաջին հանրային կատարումը: 1826-1830 կ'ուսանի Փարիզի Երաժշտանոցին մէջ շուտով դառնալով աշխարհահռչակ: Մահացած է 8 Մարտ 1869-ին եւ թաղուած է Մոնմարթրի գերեզմանատան մէջ, Ֆրանսա:

## Ծանօթագրութիւններ
Ահարոնեան

**Ահարոնեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Անի Արտաշէս Ահարոնեան (1990), հաղորդավար։
* Աշոտ Սիրաս Ահարոնեան (1971), ՀՀ իրաւապահ մարմիններու գործիչ։
* Աւետիս Առաքել Ահարոնեան (1866-1948), հասարակական–քաղաքական գործիչ, արձակագիր։
* Արմենակ Ահարոնեան (1889-1916), երգիչ, թենոր։
* Գառնիկ Ռոպերթի Ահարոնեան (1972-1992), ազատամարտիկ։
* Գէորգ Ահարոնեան (ծն. 1868), բանասէր։
* Գերսամ Փանոս Ահարոնեան (1916-1981), հրապարակախօս, մանկավարժ, հասարակական գործիչ։
* Գրիգոր Պետրոս Ահարոնեան (1896-1980), քանդակագործ։
* Դաւիթ Ահարոնեան
** Դաւիթ Էդուարտի Ահարոնեան (1972-1993), ազատամարտիկ, տանկիստ։
** Դաւիթ Ռոպերթի Ահարոնեան (1971-1994), ազատամարտիկ։
* Լարա Ահարոնեան (1972), մարդու իրաւունքներու քանատահայ պաշտպան:
* Լեւոն Ահարոնեան (1930), ազգային գործիչ, գործարար:
* Յովհաննէս Ահարոնեան (1885-1921), դերասան։
* Հրանդ Սարգիս Ահարոնեան (1952-1994), ազատամարտիկ։
* Մարիցա Խաչեր Ահարոնեան (1896-1979), լրագրող։
* Մարթին Վարդգէս Ահարոնեան (1954), երգահան, կիթառահար, նկարիչ
* Մհեր Եղիշէ Ահարոնեան (1960-1994), ազատամարտիկ։
* Նաիրա Սերէօժա Ահարոնեան (ծն. 1969), նկարչուհի։
* Ռուբէն Միքայէլ Ահարոնեան (ծն. 1947), ջութակահար։
* Վահէ Գրիգոր Ահարոնեան (1933-1994), դաշնակահար։
* Վաչիկ Միքայէլի Ահարոնեան (1967-1994), ազատամարտիկ։
* Վարդգէս Աւետիս Ահարոնեան (1888-1965), հասարակական գործիչ, իրաւաբան, գրող, գրականագէտ, մանկավարժ:
* Փարաւոն Ահարոնեան, թղթակից։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Ստորոգութիւն:Հայկական մականուններ
Նուպար-Շահնազարեան վարժարան

**Նուպար-Շահնազարեան վարժարան,** միջնակարգ (երկրորդական) դպրոց, հիմնադրուած՝ 1866 թուականին։ Վարժարանը կառուցուած է Ներսէս եպիսկոպոս Վարժապետեանի ջանքերով եւ Կարապետ վարդապետ Շահնազարեանի կտակին, ինչպէս նաեւ Նուպար փաշայի նուիրատուութեան շնորհիւ։

Խասգիւղի մէջ կառուցուած վարժարանը իր երկու բարերարներուն անունով նախ կոչուած է ժառանգաւորաց գիշերօթիկ վարժարան։ Ներսէս եպիսկոպոս ստանձնած է դպրոցին տնօրէնութիւնը, լուծել տուած է Ներսէսեան վարժարանին վերին կարգերը եւ անոնց աշակերտները ուսուցիչներով միասին փոխադրեց նոր վարժարանը։

Նուպար-Շահնազարեանի կրթական ծրագիրը կընդգրկէր՝ հայերէն, ֆրանսերէն, թրքերէն, անգլերէն, թուաբանութիւն, հանրահաշիւ, երկրաչափութիւն, տիեզերագիտութիւն, հաշուապահութիւն, ընդհանուր եւ ազգային պատմութիւն եւ աշխարհագրութիւն։

Նուպար-Շահնազարեանէն շրջանաւարտ անուանի մտաւորականներէն եւ ազգային-հասարակական գործիչներէն են՝ Գրիգոր Զօհրապը, Եղիա Տէմիրճիպաշեանը եւ Մինաս Չերազը։ 

Դպրոցը աշակերտներ ունեցած է ե՛ւ Պոլիսէն, ե՛ւ այլ գաւառներէն։ Աշակերտները, տնօրէնութեան աջակցութեամբ եւ ուսուցչական կազմին մասնակցութեամբ, 1870-1871 հրատարակած է «Երկրագունտ» շաբաթաթերթը։

## Ծանօթագրութիւն

Ստորոգութիւն:Հայկական դպրոցներ
Հադրութի Արթուր Մկրտչեանի Անուան Հայրենագիտական Թանգարան

**Հադրութի Արթուր Մկրտչեանի անուան հայրենագիտական թանգարան**, կը գտնուի ԼՂՀ Հադրութ քաղաքին մէջ:

## Պատմութիւն
[link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Monument_of_A._Mkrtchyan.jpg|մինի|Ա. Մկրտչեան արձանը [Հադրութ քաղաքին մէջ]]
Հիմնադրուած է 28 Փետրուար 1984-ին: Հիմնադիրը եւ առաջին տնօրէնը Գ. Լ. Մարդանեանն էր։ 1986-1991-ականներուն թանգարանի տնօրէնն էր, իսկ յետագային նաեւ ԼՂ ԳԽ առաջին նախագահ՝ Ա. Ա. Մկրտչեանը: Վերջինիս օրոք թանգարանը կոչուած է «Դիզակ», իսկ յետագային Ա.Մկրտչեանի եղերական մահէն տարիներ ետք, հիմք ընդունելով անոր` թանգարանի համար կատարած մեծածաւալ գիտալուսաւորական, ուսումնայայտնագործական, հաւաքչական եւ ընդհանուր գիտական աշխատանքները, վերանուանուած է իր` Ա. Մկրտչեանի անունով: Թանգարանի մուտքին տեղադրուած է Ա.Մկրտչեանի կիսանդրին` ԼՂՀ զինանշանի ներքոյ: Մուտքին տեղադրուած նաեւ Հադրութի շրջանի վարչատարածքային քարտէզ-մանրակերտը:

## Թանգարանի ստորաբաժանումներ
Թանգարանին մէջ կը գործէ վեց սրահ, ուր համապատասխանաբար կը ներկայացուին՝

* Հադրութի շրջանի մասին ընդհանուր տեղեկութիւններ,
* Շրջանի բուսական եւ կենդանական աշխարհը,
* Նախնադարեան հասարակարգ,
* Պրոնզէ դար,
* Միջնադար,
* Շրջանի կենցաղը պատկերող առարկաներ,
* Նախայեղափոխական շրջան,
* 1941-1945-ականներուն նուիրուած սրահ:

Վերջին սրահին մէջ ներկայացուած են Արցախեան գոյապայքարին զոհուած հադրութցի ազատամարտիկներու լուսանկարները`ըստ գիւղերու: Առանձին վահանակներով ներկայացուած են Մարտական խաչի ասպետներու եւ անհետ կորած ազատամարտիկներու լուսանկարները: Այստեղ դրուած է զոհուած ազատամարտիկներու յիշատակին նուիրուած յուշարձանի մանրակերտը: Առանձին վահանակով ներկայացուած է Արթուր Մկրտչեանի անցած ուղին: Առանձին վահանակով ներկայացուած է նաեւ ապրիլեան քառօրեայ պատերազմին զոհուած անվեհեր դիզակցիներու լուսանկարները:

Այժմ տնօրէնն է՝ Մարինէ Կարապետեանը:

## Մասնաճիւղեր
«Հադրութի Ա. Մկրտչեանի անուան հայրենագիտական թանգարան» ՊՈԱԿ-ը ունի երկու մասնաճիւղերը՝ Մեծ թաղեր գիւղին մէջ «Մեծ Թաղերի Խուդեակովի անուան տուն-թանգարան» եւ Տումի մէջ՝ «Տումի Թեւան Ստեփանեանի անուան տուն-թանգարան»: Վերջինս կը գործէ 2014-էն:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:ԼՂՀ թանգարաններ
Աբգարեան

**Աբգարեան**, հայկական մականուն։

## Մականունը կրողներ

* Աբգար Գէորգ Աբգարեան (ծն.՝ 1845), ձեռնարկատէր։
* Ազատ Աբգարեան (20-րդ դար), հայ լրագրող:
* Արամայիս Աբգարեան (1906-1942), պատմաբան:
* Բալթազար Գասպարի Աբգարեան (1880-1909), ռումինահայ նկարիչ եւ արուեստաբան։
* Գէորգ Ղազարի Աբգարեան (1845-1920), գործարար, բարերար:
* **[[Գէորգ Աբգարեան]]**
** Գէորգ Կարապետի Աբգարեան (1888-1967), քանդակազարդող վարպետ:
** Գէորգ Վահագնի Աբգարեան (1920-1998), բանասէր, պատմաբան, ձեռագրագէտ, մատենագէտ։
* Գրիգոր Աբգարեան (19-րդ դ.-1920-ական թթ.), հայ հոգեւորական, լրագրող:
* Էդուարտ Արամի Աբգարեան (ծն. 1933), փիլիսոփայ:
* Կարլէն Արամի Աբգարեան (1928-1995), մաթեմատիկոս, մեխանիկոս:
* Յարութիւն Գրիգորի Աբգարեան (1828-1916), գործարար, բարերար:
* Յարութիւն Գրիգորի Աբգարեան (1845-1919), իրաւաբան:
* **[[Հրաչիկ Աբգարեան]]**
** Հրաչիկ Հմայակի Աբգարեան (ծն. 1949), ֆիզիկոս:
** Հրաչիկ Ստեփանի Աբգարեան (ծն. 1957), բռնցքամարտիկ, «Վաղարշապատ» մարզակումբի նախագահ։
* Մկրտիչ Աբգարեան (ծ. 1884), հոգեւորական գործիչ:
* Մուշեղ Վանիկի Աբգարեան (ծն. 1982), ՀՀ պետական գործիչ:
* Յակոբ Աբգարեան (1781-1845), գրագէտ, հասարակական գործիչ։
* Յարութիւն Աբգարեան, հայ վաճառական։
* Նարեկ Աբգարեան (ծն. 1992), բռնցքամարտիկ:
* Նարինէ Եուրիի Աբգարեան (ծն. 1971), ռուսագիր արձակագիր, պլոկէր:
* Սեդրակ Աբգարեան, փաստաբան:
* Սեպուհ Աբգարեան (1930-2014), կոմպոզիտոր, երգիչ, դիրիժոր, ռադիոհաղորդաւար:
* Սիմոն Աբգարեան (ծն. 1962), ֆրանսահայ դերասան:
* Վազգէն Դանիէլի Աբգարեան (1922-1994), հոգեբոյժ, հոգեբան:
* Վաղինակ Աբգարեան (20-րդ դար), լրագրող:
* Տիգրան Աբգարեան (1877-1950), բանասէր, հրապարակախօս:
* Քարմէն Աբգարեան (20-րդ դար), մտաւորական:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մականուններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Եան վերջածանցով մականուններ
Կարապետ Շահնազարեան

**Կարապետ Շահնազարեան** (), մշակութային, ազգային եւ եկեղեցական գործիչ։

## Կնսագրութիւն
Կարապետ վարդապետ ծնած է 1814-ին, Իրանի Համատան քաղաքը։ Ուսումը ստացած է Մոսկուայի Լազարեան ճեմարանին մէջ։ Եղած է Թիֆլիսի Ներսիսեան վարժարանին վերատեսուչը։ 1849-ին փոխադրուած էր Պոլիս, ուր ազգային, հասարակական ու եկեղեցական բեղուն գործունէութիւն ունեցած էր։ 1855-ին փոխադրուած է Փարիզ, ուր հիմնած է տպարան եւ հրատարակած՝ հայ մատենագիրներու երկերը։ 

1862-ին եղած է Մանչեսթըրի հոգեւոր հովիւը եւ հրատարակած՝ Երկրագունդ թերթը։ 1865-ին Պոլսոյ մէջ վախճանած վարդապետը բաւական կոկիկ գումար մը աւանդ ձգած էր՝ զայն կտակելով կրթական գործին եւ վարժարանի մը կառուցման։

Հեղինակ է «Դաշանց թղթոյ քննութիւն ու հերքումն» (1862), «Ուսումն քրիստոսական հաւատոց․․․» (1869), «Ծրագիր պատմութիւն Հայաստան աշխարհին եւ տեսութիւն հին Հայաստանի եւ նրա այժմեան վիճակին վրայ» (ֆրանսերէն, հայերէն հրատարակութիւն, 1863) եւ այլ աշխատութիւններու։

­Շահ­նա­զա­րեան ­Վար­դա­պետ կը վախ­ճա­նի 1865-ի Օ­գոս­տոս 29-ին, ­Պոլ­իս։

## Ծանօթագրութիւններ
Իզապէլ Պայրագտարեան

**Իզապէլ Պայրագտարեան** (). օփերային երգչուհի (սոփրանօ)  Առաջադրուած է «Կրեմմի» մրցանակի։ 2002 թուականին ձայնագրուած է Գանատահայ ռեժիսոր Ատոմ Էկոյեանի «Արարատ» ֆիլմի համար՝ կատարելով Կոմիտասի ստեղծագործութիւններէն։

## Կենսագրութիւն
Իզապէլ Պայրագտարեանը ծնած է Լիբանանի Զահլէ քաղաքը։ Հանդէս եկած է Լիբանանի հայկական եկեղեցական համոյթին մէջ, այնուհետեւ տեղափոխուերէ է Գանատա, շարունակեր է երգել Թորոնթոյի հայկական եկեղեցական համոյթի մէջ։ 1997 թուականին աւարտեր է Թորոնթոյի  համալսարանը: Հանդէս եկած է աշխարհի տարբեր բեմերու վրայ, արժանացեր բազմաթիւ բարձրագոյն պարգեւներու եւ մրցանակներու՝ Տոմինկոյի վոքալիսթներու մրցոյթի առաջին մրցանակին, Մեծ Բրիտանիոյ թագուհի Եղիսաբէթ 2-րդի ոսկէ մետալի, «Մեսրոպ Մաշտոց» Մետալ ՄԵԾԻ ՏԱՆՆ ԿԻԼԻԿԻՈՅ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍՈՒԹԻՒՆ ԱՆԹԻԼԻԱՍ - ԼԻԲԱՆԱՆ 15 Օգոստոս 15, 2004-ին եւ այլն։

Իզապէլ Պայրագտարեանի ձայնասկաւառակը Գանատայի մէջ  ճանչցուած է լաւագոյնը։ Հանդէս կու գայ   Նիւ Եորքի «Մեթրոփոլիթէն» օփերային թատրոնի մեներգչուհի, կը համագործակցի աշխարհի լաւագոյն ֆիլհարմոնիք նուագախումբերու հետ։ Ելոյթներով հանդէս եկած է  Բլասիտօ Տոմինկոյի, Եօ-Եօ Մայի, Փինչաս Զուքերմանի հետ։

2002 թուականին ձայնագրուած է Գանատահայ ռեժիսոր Ատոմ Էկոյեանի «Արարատ» ֆիլմի համար՝ կատարելով Կոմիտասի ստեղծագործութիւններէն։ Իր ձայնը կը հնչէ  նաեւ «Մատանիներու տիրակալը» ֆիլմին մէջ։

Հայաստան կատարած այցելութիւններու ժամանակ հանդէս եկած է Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիք նուագախումբի հետ ::

Այժմ ան կը ծառայէ որպէս Ձայնի փրոֆեսորի օգնական, Քալիֆորնիայի Սանթա Պարպարա համալսարանին մէջ:

## Մրցանակներ
* 2009 թ. առաջադրուած է «Կրեմմի» մրցանակի՝ լաւագոյն վոքալ կատարման համար։
* Գանատայի արուեստի խորհուրդի մրցանակ
* «Մեթրոփոլիթեն» օփերայի ազգային խորհուրդի մրցանակ, 1997 
* Փլասիտօ Տոմինկօյի մրցոյթի 1-ին մրցանակ
* Էլիզապէթ թագուհիի կողմէն՝ ոսկէ մետալ, 2000
* Juno-ի 4 մրցանակ

## Ընտանիք
2004 թուականին ամուսնացեր է դաշնակահար Սերուժ Գրաճեանի հետ։ Ունին երկու երեխայ՝ որդին՝ Արի եւ դուստրը՝ Լիան։

## Ժապաւէններ
* Օփերային գիշեր Քէօլն (2005)
* Հենտել. Քսերքսես (Օփերա) (2005)
* «Երկար ճանապարհ դէպի տուն» (2005)
* Մոցարդ. Տոն Ժուան (Օփերա), ուղիղ հեռարձակում Զալցբուրկէն (2006)
* Great Performances at the Met: Կախարդական սրինգ (2007)
* Օփերա աստղերու տակ (2007)

## Աղբիւրներ
* Իզապէլ Պայրագտարեան Իր Տիրական Ներկայութեամբ Գերեց Եւ «Գրաւեց» Հանդիսականները
* Իզապէլ Պայրագտարեան Ելոյթ Կունենայ Արեւմտեան Թեմի Սրբոց Ղեւոնդեանց Տաճարին մէջ
* Կոմիտաս Վերակենդանացաւ Իզապէլ Պայրագտարեանի Շունչին Տակ
* ԿՈՄԻՏԱՍ ՎԵՐԱԿԵՆԴԱՆԱՑԱՒ ԻԶԱՊԷԼ ՊԱՅՐԱԳՏԱՐԵԱՆԻ ՇՈՒՆՉԻՆ ՏԱԿ
* Քալիֆորնիայի Սանթա Պարպարա համալսարան 

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Իզապէլ Պայրագտարեան
* Հայերուն միաւորում է անկախութիւնը. Իզապէլ Պայրագտարեանի բացառիկ հարցազրոյցը «Արմենպրես»-ին

Ստորոգութիւն:Գանատահայ օփերային երգչուհիներ
Ստորոգութիւն:Լիբանանահայ օփերային երգչուհիներ
Ստորոգութիւն:Հայ սօփրանոներ
Ստորոգութիւն:«Կրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Փլասիտօ Տոմինկօ

**Փլասիտօ Տոմինկօ** (Սպաներէն՝ José Plácido Domingo Embil,  ), սպանացի օփերային (թենոր), երգիչ, դաշնակահար, ղեկավար։

## Կենսագրութիւն
Առ այսօր Փլասիտօ Տոմինկօն կատարած է 128 օփերային դեր իտալերէն, ֆրանսերէն, գերմաներէն, անգլերեն, Սպաներէն եւ ռուսերէն լեզուներով։ Իր առաւել յայտնի դերերէն են Օթելլօն ու Տոն Գարլոսը (Վերտիի համանուն օփերա), Ռատամեսը (Վերտիի «Աիտա» օփերա) Գավարատոսսին, տը Կրիեն եւ Ռիգ Ճոնսոնը  ինիի «Թոսքա», «Մանոն Լեսքօ» եւ «Աղջիկը Արեւմուտքէն» օփերաներ), Ֆաուսթը (Կունոյի «Ֆաուսթ» օփերա), Վերտերը (Մասնէի «Վերտեր» օփերա), տոն Խոզեն (Պիզէի «Կարմեն» օփերա), Սամսոնը (Սեն-Սանսի «Սամսոն եւ Տալիլա» օփերա), Լոհենկրինը Պարսիֆալը եւ Զիգմունտը (Ռիխարտ Վակների «Լոհենկրին», «Պարսիֆալ» եւ «Վալկիրիա» օփերաներ)։

Փլասիտօ Տոմինկօի երգացանկը ծաւալուն է՝ օփերաներ եւ երաժշտական-բեմական ստեղծագործութիւններ «միւզիքլներ», նեոփոլիթանական երգեր ու փոփ ստեղծագործութիւններ։ Տոմինկօն 16 տարեկանին գաղտնի կ'ամուսնանայ իր դաշնակահարուհի ընկերուհիին հետ, որը մէկ տարի յետոյ իրեն որդի կը պարգեւէ։ Երկու տարի յետոյ անոնք կը բաժանուին։

Փլասիտօն երգիչի առաջին քայլերը կատարած է պարիթոն ձայնով (արական ձայնի տեսակ թենորի եւ պասի միջեւ)։ Մեքսիքայի ազգային օփերա ընդունուած ժամանակ իրմէ կը խնդրեն թենորային արիաներ կատարել, եւ այս իր համար կը դառնայ բախտորոշ։ Փլասիտօ Տոմինկօն նաեւ դաշնակահար է եւ ղեկավար: Երաժշտանոցի մէջ  ուսանելու տարիներուն Փլասիտօն կը  հանդիպի  սոփրանօ Մարթա Օրնելասին։ Անոնք միասին հանդէս կու գան շուրջ երեք տարի։ Տօմինկոն 21 տարեկանին կ'ամուսնանայ երկրորդ անգամ եւ կ'ունենան երկու որդի։

## Կրեմմի մրցանակներ
* 1971 թուականին Ճ. Վերտիի «Աիտա»-ի համար՝ Մենակատար լաւագոյն օփերային ձայնագրութիւն
* 1983 թուականին Ճ. Վերտիի «Թրավիաթա»-ի համար՝ Մենակատար լաւագոյն օփերային ձայնագրութիւն
* 1974 թուականին Ժ. Փուչչենիի «Պոկեմա»-ի համար՝ Մենակատար լաւագոյն օփերային ձայնագրութիւն
* 1984 թուականին Ժ. Պիզէի «Գարմեն»-ի համար՝ Մենակատար լաւագոյն օփերային ձայնագրութիւն
* 1984 թուականին «Միշտ իմ սիրտի մէջ»-ի համար՝ Մենակատար լաւագոյն օփերային ձայնագրութիւն
* 1988 թուականին Ռ. Վեգների «Լոենգրին»-ի համար՝ Մենակատար լաւագոյն օփերային ձայնագրութիւն
* 1992 թուականին Ռ. Շթրաուսի «Կինը առանց ստուերի»-ի համար՝ Մենակատար լաւագոյն օփերային ձայնագրութիւն

## Պատկերասրահ

Placidodomingo.jpg|
Pl%C3%A1cido_Domingo_backstage_at_the_Washington_National_Opera_(November_3,_2002).jpg|
14-05-05-placido-domingo-RalfR-2.jpg|
Trovatore_6879_Michelides.jpg|
Placido_Domingo_(padre)_with_composer_Federico_Moreno_Torroba_(left)_-_Teatro_de_la_Zarzuela,_1946.jpg|
Placido_Domingo_2009.jpg|
Statue_of_Placido_Domingo_in_Mexico_City.jpg|
Concierto_Homenaje_a_las_v%C3%ADctimas_y_rescatistas_del_terremoto_de_la_ciudad_de_M%C3%A9xico_07.JPG|


## Ծանոթագրություններ
Ճոկանախաղ

**Ճոկանախաղ** (անգլերէնով ), մարզական խաղ է որ կարելի է խաղալ սառի վրայ կամ դաշտի վրայ: Խաղին նպատակն է տափակ օղակը (կամ գնդակը) մտցնել հակառակ խումբի դարպասը։ Գանատայի եւ Ռուսաստանի ճոկանախաղի խաղցողները մասնաւորապէս յայտնի են: Խաղը նոյնպէս յայտնի է Ամերիկա եւ Եւրոպական երկիրները:
Յովհաննէս Պալայեան

Յովհաննէս Պալայեան (Տ. Մեսրոպեան) (ծնած է Պարսկաստանի Ղազուին շրջան 1929-ին . Մահացած   29 Դեկտեմբեր 2019-ին, Լոս Անճելըս): «Քաջ Նազար» երգիծաթերթի խմբագիր եւ հրատարակիչ, նոյնանուն հեռուստաժամի հաղորդավար: Հայաստանի **Որբ եւ Ծնողազուրկ Երախաներու Օժանդակութեան Մարմնի** հիմնադիր եւ նախագահ:

## Կենսագրութիւն

Իր ամբողջ կեանքը նուիրած է հայ մշակոյթին, հայ մամուլին, մեր հաստատութիւններուն եւ Հայաստանին: Ազգային-հասարակական գործիչ: Կուսակցական մը չըլլալով հանդերձ, Պալայեան հաւատացողն է Հնչակեան կուսակցութեան ու «Մասիս» շաբաթաթերթի առաքելութեան:

Ազգային-հասարակական կեանքէն ներս Յովհաննէս Պալայեանի ճամբորդութիւնը սկսած էր Պարսկաստանի Ղազուինի շրջանէն, ուր հայրը կը ծառայէր որպէս քահանայ: Ապա ան անցած է Թեհրան եւ վերջապէս Լոս Անճելըս, ուր ան ունեցաւ մամուլի, մշակոյթի եւ բարեգործական երկարատեւ բեղուն գործունէութիւն, որ եկաւ հարստացնելու այս համայնքէն ներս մեր ազգային կեանքը, նպաստեց Լոս Անճելըսահայութեան զարթօնքին ու վերելքին ու սատարեց հայապահպան սրբազան գործին:

Հակառակ իր յառաջացած տարիքին Պալայեան շարունակեց իր գործունէութիւնը նոյն թափով, հաւատքով ու նուիրումով: Անցնող տարին եղաւ վճռական իր համար: Երկար ժամանակ ան գամուած մնաց հիւանդանոցի անկողինին: Շատեր արդէն իսկ հաշտուած էին անխուսափելիին հետ: Սակայն, ան տակաւին ունէր անաւարտ ծրագիրներ: Բժիշկներու կանխատեսումներուն հակառակ, Պալայեան դարձեալ ոտքի ելաւ ու կարողացաւ կազմակերպել ու յաջողութեամբ պսակել Հայաստանի ծնողազուրկ եւ հաշմանդամ երեխաներու ֆոնտի տարեկան թելեթոն-հանգանակութիւնը: Վերադարձաւ հեռատեսիլի իր հաղորդումներուն ու հասցուց ներկայ գտնուելու Սեպտեմբերին Վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի Լոս Անճելըս կատարած այցելութեան միջոցառումներուն ու ոգեւորուեցաւ այդ բոլորով:

Կարճ ժամանակ ետք Յովհաննէս Պալայեանի դիւաբեկ մարմինը ստիպեց զինք վերադառնալ հիւանդանոց, ուր ան իր աչքերը փակեց 29 Դեկտեմբեր-ին:

Այսպիսով, Լոս Անճելըսի Հայութիւնը կորսնցուց նուիրեալ ու անխոնջ ազգային, հասարակական ու մշակութային վաստակաւոր գործիչ մը, որ իր մեկնումով ետին կը ձգէ մեծ բաց մը: Լոս Անճելըսի Հայութիւնը ընդհանրապէս եւ Իրանահայերը մասնաւորապէս կորսնցուցին այս համայնքէն ներս վերջին հինգ տասնամեակներուն կարեւոր դերակատարութիւն ունեցած անձնաւորութիւն մը: 

## «Քաջ Նազար» երգիծաթերթ
Քառասուն տարիներ Յովհաննէս Պալայեան իր անհատական ջանքերով հրատարակեց «Քաջ Նազար» երգիծաթերթը, ապա վարեց նոյնանուն հեռատեսիլի հաղորդումը: Ասոնց կողքին, ան կը ստանձնէր Հայրենիքէն գեղարուեստական խումբեր ու արուեստագէտներ հրաւիրելու եւ համերգներ կազմակերպելու ծանր աշխատանքը:

«Քաջ Նազար»-ի էջերուն վրայ Յովհաննէս Պալայեան կը հրատարակէր ոչ միայն երգիծական ու ազգային յոռի փառքերը խարազանող գրութիւններ ու ծաղրանկարներ, այլ նաեւ Պարսկաստանի եւ Լոս Անճելըսի հայկական կեանքի մասին կարեւոր տեղեկութիւններ ու յօդուածներ:

## Աղբիւրներ

Յովհաննէս Պալայեանի Յիշատակին

Կը Գուժենք Մահը Յովհաննէս Պալայեանի
Յակոբ Կարապետեան

**Յակոբ Կարապետեան** ՅԱԿՈԲ ՍԵԴՐԱԿ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ Լիբանանի (ԱՔԵԼԼԱ) (ծնած է 1920-ին,Բալու, Խարբերդ -  մահացած՝  30 Նոյեմբեր 2019, Միացեալ Նահանգներու Թէնըսի նահանգ) գիտակից կեանքով ապրած միութենական: Լիբանանի (ԱՔԵԼԼԱ)ն: Ան կը պատկանի օրհնուած այն փաղանգին, որ հայ նոր սերունդի հոգիներէն ներս հայութեան աւիշ ներարկեց, համբերութեամբ եւ հոգածութեամբ:

## Կենսագրութիւն

Յակոբ Կարապետեան բազմաճիւղ տոհմի մը վերջին նահապետը, որ շուտով այս օրերուն պիտի դառնար մէկ դարու մարդ եւ որ ապրեցաւ Եղեռնի ու նաեւ յետ-Եղեռնի տարագրուած հայրենասիրական մթնոլորտին մէջ, կրելով բոլոր օրերու բազմաշերտ եւ բազմագոյն բեռը:

Ան ամուսնացած էր Հալէպի Ազգ. Ք.Ե. Ճեմարանի  շատ սիրելի ու յարգելի ուսուցչուհի Երան Ջաղացպանեանի հետ: Անոնք ունեցան երկու մանչ զաւակ՝ Նարեկ եւ Շանթ, որոնց տուին հայեցի կրթութեամբ պատշաճ դաստիարակութիւն ու նաեւ ազգային ու մարդկային իմաստնութեան սկզբունքներ

## Լիբանանի (ԱՔԵԼԼԱ)ն
Աքելլայի իր մակդիր-կոչումէն անդին, իբրեւ երէց եղբայր մը, որուն սիրտը միշտ բաբախած էր ՀՄԸՄ միութեան համար: իր կեանքը՝ դառնալով օրինակելի դրօշակակիրը, պատիւ բերելով իր ընտանիքին եւ պատկանած միութեան:

## Աղբիւրներ

ՄԱՀԱԶԴ- ՅԱԿՈԲ ՍԵԴՐԱԿ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ (ԱՔԵԼԼԱ)

ՓՈԽԱՆ ԴԱՄԲԱՆԱԿԱՆԻ. Յակոբ Կարապետեան Կամ՝ Բոլորին Աքելլան

ՀՈԳԵՀԱՆԳԻՍՏ. ՅԱԿՈԲ ՍԵԴՐԱԿ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ (ԱՔԵԼԼԱ)
Կարօ Յովհաննէս Արսլանեան

**Կարօ Յովհաննէս Արսլանեան** (ծնեալ Հալէպ, Սուրիա 1978-ին): Ուսուցիչ, փոխ-տնօրէն, խմբագիր, բանաստեղծ, ՀՄԸՄ-ի եւ Համազգային Հայ Կրթական եւ Մշակութային Միութեան անդամ:

## Կենսագրութիւն
Կարօ Յովհաննէս Արսլանեան արմատներով՝ Այնթապցի հօր Յովհաննէս Արսլանեանի, ուսումը ստացած է Հալէպի Ազգային Կիւլպէնկեան Վարժարանէն, ապա 1995-ին աւարտած է Հալէպի Քարէն Եփփէ Ազգային Ճեմարանը, որմէ ետք յաջողութեամբ աւարտած է Հալէպի Պետական համալսարանի Քիմիագիտական բաժանմունքը:

2018-ին աւարտած է ՀՊՄՀ ի տարրական կրթութիւն եւ մեթոդիկայի բաժնի մագիստրա-տուրականը:

## Հայ Մարմնակրթական Ընդհանուր Միութիւն - ՀՄԸՄ
1986-էն ի վեր  Կարօ Յովհաննէս Արսլանեան ՀՄԸՄ-ի անդամ է: Ան նշանակուած է «Գայլ» միաւորի պատասխանատու ապա սկաուստական խորհուրդ անդամ:

## Հալէպի Զաւարեան թատերական միաւոր եւ Հալէպի Զուարթնոց երգչախումբ
1993-1999 տարեշրջանին Կարօ Յովհաննէս Արսլանեան մաս կը կազմէ Հալէպի Զաւարեան թատերական միաւորին:

2003-2004 տարեշրջանին, ան մաս կը կազմէ Հալէպի Զուարթնոց երգչախումբին:

## Համազգային Հայ Կրթական եւ Մշակութային Միութեան անդամ
1996 էն մինչ այսօր Կարօ Յովհաննէս Արսլանեան անդամ է Համազգայինի - Համազգային Հայ Կրթական եւ Մշակութային Միութեան:

## Ուսուցչական ասպարէզ - Հալէպ, Սուրիա
2004-2005-2006-2007 տարեշրջաններուն, Կարօ Յովհաննէս Արսլանեան չորս տարիներ շարունակ պաշտօնավարած է Քարէն Եփփէ Ազգային Ճեմարանէն ներս՝ դասաւանդելով միջնակարգի ու աւագ բաժնի աշակերտներուն քիմիա եւ բնագիտութիւն:

## Ազգային վարժարանի փոխ տնօրէն - Քուէյթ
2007-ին, Կարօ Յովհաննէս Արսլանեան յատուկ հրաւէրով ստանալով կը մեկնի Քուէյթ եւ  նոյն տարին կը ստանձնէ տեղւոյն Քուէյթի ազգային վարժարանի ու աւագ դպրոցի փոխ տնօրէնի պաշտօնը մինչեւ այսօր:

## «Ազդարար» շաբաթաթերթի խմբագիր
2008-էն ի վեր Կարօ Յովհաննէս Արսլանեան ստանձնած է Քուէյթի «**Ազդարար**» շաբաթաթերթի խմբագրի պաշտօնը:

## Հրատարակութիւններ
2004-ին, արեւմատահայերէն տարբերակով կը հրատարակէ Թումանեանի հերքիաթներէն շարք մը, որ պատրաստուած էր յատուկ նկարելու եւ ներկելու ենթաբաբաժինով մը: Տպագրուած է՝ Հալէպ, Սուրիա:

2019-ին, Կարօ Յովհաննէս Արսլանեան կը հրատարակէ «**ԵԹԷ**» խորագրեալ բանաստեղծութիւններու առաջին հատորը, Երեւանի «**Անտարես**» հրատարակչատան միջոցով:

## Մամուլի աշխատակից եւ Սուրիահայ Լրագրողներու անդամ
Կարօ Յովհաննէս Արսլանեան իր բանաստեղծութիւններով ու յատուկ յօդուածներով պարբերաբար հանդէս եկած է սփիւռքի մամուլի մէջ։ Ան անդամ է Սուրիահայ Գրողներու համախմբումին:

## Փոխան Գրախօսականի «ԵԹԷ» Քերթողագիրք Հեղինակ՝ Կարօ Արսլանեան

## Աղբիւրներ
* «Սփիւռքի Ձայնը» ԿԱՐՕ ԱՐՍԼԱՆԵԱՆ
*ՀԱՅ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹԵԱՆ ՀԱՄԱՑԱՆՑ
*Հորիզոն շաբաթաթերթի գրական յաւելուածը
*Հայ ժողովուրդի բարեկամ` Ահմէտ Ալ Սարրաֆը Քուէյթի հայաշունչ կրթօճախէն ներս
*Մոնթրէալի «Հորիզոն» շաբաթաթերթի գրական յաւելուածն է։ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹԻՒՆՆԵՐ ԿԱՐՕ ԱՐՍԼԱՆԵԱՆ
*[Փոխան Գրախօսականի «ԵԹԷ» Քերթողագիրք Հեղինակ՝ Կարօ Արսլանեան, գրեց՝ [Գէորգ Պետիկեան]]
*«Առաջնորդներու Դասընթացները Կ’օգնեն Առաջնորդի Բնորոշ Հմտութիւններ Ձեռք Բերել». Կարօ Արսլանեան

## Ծանօթագրութիւններ

## Տե՛ս նաեւ
Քուէյթի Ազգային Վարժարան
Ազդարար (շաթաթերթ, Քուէյթ)

**Ազդարար,** շաբաթաթերթ, ազգային, հասարակական-քաղաքական շաբաթաթերթ։ Քուէյթի հայ երիտասարդաց միութեան հրատարակութիւն։ Լոյս կը տեսնէ 1996 թուականին Քուէյթի մէջ։ Ազդարարի առաջին Խմբագիրն է՝ Կարօ Մսրլեան։

Ազդարար կը լուսաբանէ տեղի հայ համայնքի կեանքը, կը տպագրէ  լուրեր Հայաստանէն եւ Սփիւռքի տարբեր համայնք­ներէն, անդրադառնալով նաեւ միջազգային կարեւոր իրադարձութիւններու։

Ազդարար այժմ կը հրատարակուի որպէս Տեղակատու Առաջնորդարանի Հայոց Քուէյթի եւ Շրջակայից Հայոց Թեմին:

2008-էն ի վեր Կարօ Յովհաննէս Արսլանեան ստանձնած է Քուէյթի «Ազդարար» շաբաթաթերթի խմբագրի պաշտօնը:

## Ծանօթագրութիւններ

* Հայ գրատպութիւն եւ գրքարուեստ հանրագիտարան (խմբ. Յովհաննէս Այվազեան), Երեւան, «Հայկական Հանրագիտարան Հրատարակչութիւն»։

Ստորոգութիւն:Հայ մամուլ
Տարօրինակ Դէպքեր

**Հեռատեսիլի շարակառք, յարավէպերու շարք**

## Յամառօտ տեղեկութիւններ
**«Տարօրինակ դէպքեր»** (անգլ.՝ Stranger Things), գերբնական սարսափի առասպել, ամերիկեան արտադրութեամբ, հեռատեսիլի յարավէպերու շարք, ստեղծուած Տաֆեր եղբայրներուն կողմէն եւ հեռասփռուած Նեթֆլիքս կայանէն։ Հեղինակներն են՝  Մեթ և Ռոս Տաֆեր: Գլխաւոր նկարահանողը Շօն Լեւին է: 

Այս ստեղծաբանութեան առաջին յարադէպերու շարքը հեռասփռուած է 2016 թուականին  եւ դրական գրախօսութիւններու արժանացած է:  

### Դերակատարներ
Գլխաւոր դերակատարներն են՝ Ուինոնա Ռայտըր, Տէյվիթ Հարփոր, Մաթիու Մոտին, Ֆին Ուոլֆհարտ, Միլլի Պոպի  Պրաուն, Կյեթէն Մաթարացօ, Գալէփ Մաքլաֆլին, Նաթալիա Տայեր, Նօա Շնափ, Չարլի  Հիթոն, Գարա Պուօնօ, Տաքրէ Մոնթկոմերի, Շօն Օսթին, Փօլ  Րէիզեր, Սատի Սինգ, Ճօ Գիրի, Մայա Յօուք եւ Փրիա Ֆերկիւսոն : 

Պատմութիւնը տեղի կ՝ունենայ Ինտիանա նահանգին Հօքինս քաղաքը՝ 1983 թուականի Նոյեմբեր ամսուն:

### Հեռասփռումի եթերաշրջաններ
Յուլիս 15-ին առաջին դրուագը, կը կեդրոնանայ  պզտիկ տղու մը անհայտացման շուրջ եւ հոգեշարժուն- հեռաշարժումի  ձիրքերով աղջկայ մը յայտնութեան, որ կորսուած տղուն բարեկամներուն կ՝օգնէ անոր փնտռտուքին: Միեւնոյն ժամանակ տղուն աւագ եղբայրը եւ քաղաքին ոստիկանապետը իրենց հետաքննութիւնը կը վարեն։

Երկրորդ եթերաշրջանը նկարահանուած է 2017 թուականի Հոկտեմբեր 27-ին:  Իսկ նոյն տարուան,Դեկտեմբերին, Նեթֆլիքսը կը պատուիրէ երրորդ եթերաշրջանը, որուն առաջին հեռարձակումը  տեղի կ՝ունենայ 2019 թուականին Յունիս 4-ին: Սառա Պուօնօ, որ կը կերտէ Նէնսիի և Մայքի մօր դերը, իր հարցազրոյցներէն մէկու մը մէջ կը նշէ թէ չորրորդ եթերաշրջանի նկարահանումները պիտի սկսին 2019 թուականի Հոկտեմբերէն:

Տաֆեր եղբայրները նշած են, որ այս հեռատեսիլի շարանկարին համար նախատեսուած են չորս կամ հինգ եթերաշրջան:



## Ծանօթագրութիւններ