Երուսաղէմի Հայկական Թաղամասը

մինի|«Հայկական Թաղամաս»-ը, առանց այն տարածքին զոր Իսրայէլցիները կը դասէն իրենցը («Հրեական Թաղամաս»ի մաս կը համարէն)։ Պատրիարքական Համալիրը բաց մոխրագոյն, «Սբ․ Յակոբ Եղեկեցի»-ն մութ մոխրագոյն, նկարին վարի-ձախ կողմը՝ խնդրահարոյց «<big>Կովերու Պարտէզ</big>»ը (կանաչ)։
ձախից|մինի|1883 Թուականի քարտէս, ուր Հին Քաղաքին չորս թաղամասերը կ՚երւան («Հայկական Թաղամաս»ը ամբողջական)։
**Երուսաղէմի Հայկական Թաղամասը** կամ **Հայոց Թաղ** (Արաբերէն՝ حارة الأرمن, *Հարաթ Ուլ-Արման*) (Անգլերէն՝ The Armenian Quarter) (Եբրայերէն՝ הרובע הארמני, *Հա-Ռովա հա-Արմէնի*)։ Երուսաղէմի պարսպապատ՝ «Հին Քաղաք»-ին չորս մասերէն մին է։ Հայկական Թաղամասը կը գտնուի «Հին Քաղաք»-ին հարաւ-արեւմտեան կողմը, այդեղ կարելի է «Դաւիթ Մարքարէ»-ի (Արաբերէն՝ باب النبي داوود) եւ «Խալիլ»-ի (Արաբերէն՝ باب الخليل) դուռներէն մուտք գործել։ Թաղամասը կը տարածուի 0,1256 ՔՄ2 (Քառակուսի Քիլoմեթր/հազարամեթր) կամ 126 արտավար (Օսմաներէն եւ Արաբերէն՝ دونم, Թրքերէն՝ *dönüm* Անգլերէն՝ Acre), որ կը կազմէ «Հին Քաղաք»-ին 14%-ը։

[alt=Հայոց Պատրիարքութեան Ճամբան Եբրայերէն, Արաբերէն եւ Անգլերէն։|մինի|Հայոց Պատրիարքութեան Ճամբան Եբրայերէն, Արաբերէն եւ Անգլերէն։[Պատկեր:Armenian Patriarchate Road sign in Armenian, Jerusalem.jpg|frameless]]

## Պատմութիւն

### Բիւզանդական Ժամանակաշրջան

### Վաղ Իսլամական Մահմետական Ժամանակաշրջան
### Այուպիներու /Խաչակիրներու Ժամանակաշրջաններ

### Օսմանեան Գրաւումի Ժամանակաշրջան

### Համաշխարհային Ա․ Պատերազմ, Պրիթանական եւ Յորդանանեան Ժամանակաշրջաններ

### Իսրայելական Ժամանակաշրջան եւ Սիոնիստական Գաղութաբնակեցում
Երուսաղէմի Հին Քաղաքը կը յայտնուի Իսրայելական իշխանութեան տակ 1967 թուականի պատերազմին արդիւնքով {Արաբները զայն կը կոչեն՝ «*Ալ-Նաքսահ*» (Արաբերէն՝ النكسة, այսինքն խութի կամ հետընթացի օրը), իսկ հրեաները կ՚անուանեն՝ «Վեցօրեայ պատերազմ»-ը, (Եբրայերէն՝ מִלְחֶמֶת שֵׁשֶׁת הַיָּמִים, *Միլխէմէթ Շէշէթ Հայամիմ*)}։

### Այժմու Ընթացիկ Խնդիրներ
Հայկական Թաղամասին մէջ բնակող Հայերուն համար մեծ խոչընդոտ է իրենց Յորդանանեան քաղաքացիութիւնը (որ ունէինն 1967-էն առաջ, երբ երուսաղէմը կը գտնուէր Յորդանանի տիրապետութեան տակ), որովհետեւ Իսրայելական կառավարութիւնը անոնց կը համարէ մշտական բնակիչներ — նոյն կարգավիճակը որ ունին տեղի Պաղեստինցիները։

### Կովերու Պարտէզի Խնդիրը
2021 Թուականին, Ամէրիկահայ լրագրող Յարութ Սասունեանը կը գրէ թէ Երուսաղէմի «Հին Քաղաք»-ի «Հայկական Թաղամաս»-ին մէջ գտնուող «Հայկական Պարտէզ»-ը որուն ժողովրդային աննունն է՝ «Կովերու Պարտէզ» վարձու տրուած է պատրիարքարանին կողմէն, Աւստրալիոյ քաղաքացի, Հրեայ առեւտրական-գործարար՝ Տանի Ռուպէնսթայնին (Անգլերէն՝ Danny Rubenstein)։ Պատրիարքարանի այդ ժամանակուայ կալուածներու տեսուչ Խաչիկ Երէցեանը (այդ ժամանակ դեռ կը կոչուէր՝ Պարէտ Ծայրագոյն Վարդապէտ, 2023-ի Մայիսի 6-ին կարգալոյծ* եղած) Սասունեանին տեղեկացուցած է թէ այդ հողատարածքը տրուած է 98 տարուայ վարձակալութեան, եւ այդտեղ Ռուպէնսթայնը շքեղ պանդոկ-հիւրանոց մը պիտի շինէ։ Պատրիարքութիւնը կը յայտնէ թէ այս գործարքը կնքուած է «Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններուն մէջ գտնուող ընկերութեան մը հետ», եւ կ՚ակնկալուի որ հազրաւոր տոլարներով շահոյթ պիտի մատակարարէ։

 Կարգալոյծը (Անգլերէն՝ Defrocked կամ՝ Deconsecrated, Secularized, Casted-out, Defrocked) այն կղերականն է որուն հոգեւոր բարձրագոյն իշխանութիւնը լուծած է հոգեւորական կարգէն, զրկած է աստիճանէն ու որուն վրայէն հանած է հոգեւորականի կոչումը, նաեւ կը կոչուի՝ կարգազուրկ, Փիլոնազուրկ (Եկեղեցական արարողական վերարկու՝Փիլոնէն զրկուած)։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Stamp of Armenia m131.jpg|1997 Թուականի Հայաստանի Հանրապետութեան նամականիշ, ուր պատկերուած է Երուսաղէմի Հայկական Թաղամասը եւ Սուրբ Յակոբ վանքը։
Պատկեր:Old Jerusalem Flag of Armenia.jpg|Հայկական դրօշը՝ Թաղամասի փողոցներէն մէկուն մէջ։
Պատկեր:Armeniquarter.png|Վանքի համալիրին մանրամասն քարտէսը։
Պատկեր:Jerusalem Armenisches Viertel 1.JPG|alt=|Հայկական Թաղամասի փողոցներէն մէկը։
Պատկեր:Armenian parade in Jerusalem 2018-04-07 (26453187717).jpg|Երուսաղէմահայ սկաուտներ, Հայկական Թաղամասին մէջ, բարձրացուցած են Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Արցախի Հանրապետութեան դրօշները։
Պատկեր:Jewish settlement within the Armenian Quarter of Jerusalem.png|Երուսաղէմի Հին Քաղաքին հարաւային մասին քարտէսը, ուր կը տեսնենք Չորս Թաղամասերը (Սրճագոյնը Հայկականն է)։ Իսկ մութ կապոյտը այն տարածքն է որ բռնազաւթուած է Հրեաներուն կողմէն բռնազաւթուած եւ Հրեական թաղամասին կցուած տարածքը։
Պատկեր:Armenianpriestjeruzalem.jpg|alt=Հայ մը՝ Երուսաղէմի մէջ, նկարուած մօտաւորապէս 1900 թուականին, Կլկլակ ծխած ատեն, նկարի յետամասին «Կաթողիկէ Վերափոխման Աբբայարան»-ը։|Հայ մը՝ Երուսաղէմի մէջ, նկարուած մօտաւորապէս 1900 թուականին, կլկլակ ծխած ատեն, նկարի յետամասին «Կաթողիկէ Վերափոխման Աբբայարան»-ը։  


## Տե՛ս Նաեւ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

* Կովերու Պարտէզի Խնդիրը։
* Արաբական Շուկայ (Հին Երուսաղէմ):
* Հին Երուսաղէմի Բնաջնջուած Մաղրէպցիներու Թաղամասը։
* Խաչիկ Երէցեան (Պարետ)։
* Երուսաղէմ։
* Պաղեստին։

Պատկեր:Stamp of Armenia m131.jpg|1997 Թուականի Հայաստանի Հանրապետութեան նամականիշ, ուր պատկերուած է Երուսաղէմի Հայկական Թաղամասը եւ Սուրբ Յակոբ վանքը։
Պատկեր:Old Jerusalem Flag of Armenia.jpg|Հայկական դրօշը՝ Թաղամասի փողոցներէն մէկուն մէջ։
Պատկեր:Armeniquarter.png|Վանքի համալիրին մանրամասն քարտէսը։
Պատկեր:Jerusalem Armenisches Viertel 1.JPG|alt=|Հայկական Թաղամասի փողոցներէն մէկը։
Պատկեր:Armenian parade in Jerusalem 2018-04-07 (26453187717).jpg|Երուսաղէմահայ սկաուտներ, Հայկական Թաղամասին մէջ, բարձրացուցած են Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Արցախի Հանրապետութեան դրօշները։
Պատկեր:Jewish settlement within the Armenian Quarter of Jerusalem.png|Երուսաղէմի Հին Քաղաքին հարաւային մասին քարտէսը, ուր կը տեսնենք Չորս Թաղամասերը (Սրճագոյնը Հայկականն է)։ Իսկ մութ կապոյտը այն տարածքն է որ բռնազաւթուած է Հրեաներուն կողմէն բռնազաւթուած եւ Հրեական թաղամասին կցուած տարածքը։
Պատկեր:Armenianpriestjeruzalem.jpg|alt=Հայ մը՝ Երուսաղէմի մէջ, նկարուած մօտաւորապէս 1900 թուականին, Կլկլակ ծխած ատեն, նկարի յետամասին «Կաթողիկէ Վերափոխման Աբբայարան»-ը։|Հայ մը՝ Երուսաղէմի մէջ, նկարուած մօտաւորապէս 1900 թուականին, կլկլակ ծխած ատեն, նկարի յետամասին «Կաթողիկէ Վերափոխման Աբբայարան»-ը։
Պատկեր:Armenian Patriarchate of Jerusalem (10805002993).jpg|Սուրբ Յակոբ վանքին մուտքը։


## Աղբիւրներ

* Ormanian, Malachia (Armenian: Մաղաքիա Օրմանեան) (1931).  (in Armenian). Jerusalem: St. James Press.

## Ծանօթագրութիւններ