open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Թուրքիոյ Ֆութպոլի Ազգային Հաւաքական

thumb|upright=1.5|Թուրքիոյ ֆութպոլի ազգային հաւաքականը (2016)

**Թուրքիոյ ֆութպոլի ազգային հաւաքականը** ( թուրք.՝ Türk Milli Futbol Takımı ) կը ներկայացնէ Թուրքիան՝ ֆութպոլի միջազգային մրցաշարերուն եւ առանձին հանդիպումներուն մէջ։ Առաջին միջազգային խաղը խաղացած է Ռումանիայի դէմ 1923 թուականին։ ՖԻՖԱ Աշխարհի Բաժակի մրցաշարին, Թուրքիան մասնակցած է երեք անգամ՝ 1950-ին, 1954-ին եւ 2002-ին։ Հաւաքականին ամէնալաւ նուաճումը 2002-ի Աշխարհի Բաժակի արդիւնքն էր, երբ նուաճեցին պատուաւոր երրորդ տեղը։

## Մարզչական կազմ
* Գլխաւոր մարզիչ՝ Ֆատիհ Թարիմ (հրաժարած է Հոկտեմբեր 10, 2009)

## Հաւաքականի կազմը
*[[Սեպտեմբեր 10]], [[2009]]*

#### Ներկայ կազմ

## Արտաքին Յղումներ
*Թրքական ֆութպոլի ֆետերասիոնի պաշտօնական կայք 

Ստորոգութիւն:Թուրքիա
Թուփընս Միտլթըն

**Թուփընս Միտլթըն** (, ծնած 21 Փետրուար, 1987), անգլիացի դերասանուհի։ Ան թեկնածու էր London Evening Standard Film Awards 2010 մրցանակաբաշխման հանդէսին, իբրեւ լաւ նորեկ դերասան (Most Promising Newcomer)։

Շատ ֆիլմերու մէջ տարբեր դերեր ունեցած է, ինչպէս՝ *[[Tormented (ֆիլմ)|Tormented]]* (2009), *[[Chatroom (ֆիլմ)|Chatroom]]* (2010), *[[Cleanskin (ֆիլմ)|Cleanskin]]* (2012), *[[Trance (2013 ֆիլմ)|Trance]]* (2013), *[[The Lady Vanishes (2013 ֆիլմ)|The Lady Vanishes]]* (2013), *[[The Imitation Game]]* (2014) եւ *[[Jupiter Ascending]]* (2015), ինչպէս նաեւ *[[Bones (հեռուստաշար)|Bones]]* (2008), *[[New Tricks (հեռուստաշար)|New Tricks]]* (2010), *[[Friday Night Dinner]]* (2011), *[[Sinbad (հեռուստաշար)|Sinbad]]* (2012), *[[The Spies of Warsaw|Spies of Warsaw]]* (2013), *[[Black Mirror (հեռուստաշար)|Black Mirror]]* (2013), *[[Sense8]]* (2015) հեռուստաշարներուն մէջ։

Ան նաեւ գլխաւոր կերպարն էր երկու անգլիական տրամա հեռուստաշարերու մէջ՝ *[[Dickensian (հեռուստաշար)|Dickensian]]* (2015–16), ըլլալով Տիկին Հավիշամ եւ *[[War & Peace (2016 հեռուստաշար)|War & Peace]]* (2016), ըլլալով Ռուս իշխանուհի եւ վատագործ Հէլէն Քուրաճինա։

## Կենսագրութիւն
Միտըլթըն ծնած է Պրիսթոլ, 21 Փետրուար 1987-ին՝ դուստրը Թինա Շեփըրտի եւ Նայճըլ Միտըլթընի։ Ան ունի տարեց քոյր մը՝ Անժել անունով, եւ կրտսեր եղբայր մը՝ Ճոշ, որ կը նուագէ ու կ’երգէ «Sylosis» մեթալ խումբին մէջ։ Անոր տրուած է «Թափընս» (Tuppence) անունը՝ ի պատիւ այն մականունին, որ իր մեծ մայրը տուած էր իր մօրը մանուկ ատեն։ Ան հասակ առած է Սոմըրսէթի Քլիվտըն քաղաքին մէջ։ Ինքզինք նկարագրած է որպէս ամչկոտ, առանձնասէր եւ դպրոցական տարիներուն՝ «տանտի» (geeky), սակայն տան մէջ՝ «բաւական աշխոյժ ու յանդուգն»։ Ան պատանեկան թատրոնը գտած է որպէս «ելք» մը, ուր կրնար ըլլալ ինքնավստահ։

Յաճախած է Պրիսթոլի Քերականական դպրոցը (Bristol Grammar School), ուր մասնակցած է դպրոցական ներկայացումներու, ինչպէս՝ «Guys and Dolls»-ը։ Նաեւ յաճախած է «Stagecoach» կատարողական արուեստի դպրոցը՝ Փորթիսհետի մէջ։ Հանդէս եկած է տեղական թատերական արտադրութիւններու մէջ, ներառեալ՝ մնջախաղի (pantomime) մը իր քրոջ հետ՝ Քլիվտընի «Princes Hall»-ին մէջ։ Յետագային ուսանած է դերասանութիւն Լոնտոնի «Arts Educational School»-ին մէջ՝ ստանալով դերասանութեան պատուոյ աստիճան։

## Տե՛ս նաեւ
* Sense8
* Պրայըն Ճ. Սմիթ
* Տունա Պէյ
* Ամըլ Ամին
* Մէքս Ռիէմէլթ
* Թինա Տէզայ
* Միկէլ Անճէլ Սիլվէսթր
* Ճէյմի Քլէյթըն

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1987 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:21 Փետրուարի ծնունդներ
Բիւզանդ Թոփալեան

**Բիւզանդ Թոփալեան** (), ֆրանսահայ բանաստեղծ, նկարիչ, խմբագիր։

Մաս կը կազմէ վերայայտնութեան առաջին սերունդին, անոնց, որոնք յետեղեռնեան մեր կեանքի առաջին տասնամեակին (1920-1930) յայտնուեցան, «փիւնիկ» հայութեան տրտմութիւնը գոյատեւման կամքի վերածելու կարգախօսով մը. մերժեցին յանձնուիլ թանձր սուգին եւ հիւսեցին հայակերտումի երգը։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Այնթապի մէջ, ուր յաջորդաբար յաճախած է Ներսէսեան, ապա ամերիկեան միջնակարգ վարժարանները։ Կիլիկեան աղէտի օրերուն, նախ ապաստանած է Հալէպ, ապա դէպի արեւմուտք գաղթող մեր բեկորներուն հետ անցած է Ֆրանսա, Փարիզ, ուր ձեռնարկած է տպարանային - հրատարկչական աշխատանքներու, մինչեւ իր մահը, առօրեային զուգահեռ աշխատակցելով թերթերու եւ պարբերականներու, նախաձեռնելով նաեւ «Անդաստան» գրական հանդէսի հրատարակութեան՝ 1952-1969 տարիներուն (18 գիրք): Աւետիս ՏԷր Սահակեանին, Անդրանիկ Պիւլպիւլեանին եւ Մովսէս Մխիթարեանին (Մորիս Քաջեան) հետ միասին աշխատակցած է «Մեղու»ի խմբագրական աշխատանքներուն։

Շահան Շահնուրի, Որբունիի, Վազգէն Շուշանեանի եւ ուրիշներու հետ մասնակից դարձած է «Մենք» պարբերականի հրատարակութեան։ 1930-1959 տարիներուն լոյս տեսած են իր բանաստեղծութիւնները անջատ հատորներով՝ «Այգահանդէս» (1930), «Արեւագալ» (1936), «Համայնական սէր» (1950), «Հրախաղութիւն» (1952) եւ «Արձանագիր» (1959): Առանձնապէս հրատարակած է ֆրանսերէնով, «Le jour du monde» պոէմը։
 
Նկարիչ եւ բանաստեղծ՝ հոգիով արեւելքցի ու արուեստով արեւմուտքցի քերթող մըն է Թոփալեան, որ յուզական տարրը կը պահէ ժուժկալութեան մէջ եւ կը հասնի մտածական սուզումներու ճամբով իր ապրումներն ու կեանքի աշխարահայեացքը գիրին փոխանցելու մակարդակին։ Իր բանաստեղծութիւնները իմացական կառոյցներ են աւելի, զերծ՝ լեզուական կշռոյթի կապանքներէն եւ արտայայտութեան արտանքին նպաստներէն։ Ընթերցողն է որ մտքի հաղորդութեան ճամբով կը ստեղծէ այդ կշռոյթը, քերթողին մտածումներուն ներքին մտերմութեամբ մը:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1902 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1970 մահեր
Ստորոգութիւն:Ֆրանսահայ բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսահայ նկարիչներ
Ստորոգութիւն:2 Մայիսի մահեր
Ստորոգութիւն:Փարիզ մահեր
Ստորոգութիւն:Այնթապ ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Յակոբ Թոփչեան

**Յակոբ Թոփչեան**, հայ բժիշկ։

## Կենսագրութիւն
Բժիշկ Աւետիս Նագգաշեան գրած է, թէ՝ 1915 թուականի Ապրիլ 12 (Ապրիլ 24)-ին Կ. Պոլ­սոյ մէջ ձերբակալուած բազմաթիւ հայ մտաւորականներու հետ շոգեկառքով տեղափոխուած է դէպի Իզմիթ, ապա Էնկիւրիէն դէպի Սինճան գէոյ։

Շոգեկառքի Ա. շարքի կառքին մէ եղած են Կոմիտասը, Յովնան եւ Պալաքեան վարդապետները, բժիշկ Վահրամ Թորգոմեանը, Տի­րան Քե­լե­կեա­նը, դոկտոր Յակոբ Թոփչեանը եւ ուրիշներ։ Այնուհետեւ անոնց ձիակառքեր նստեցնելով տարած են Այաշ աւանի ծայրամասի բլուրի վրայ գտնուող Սարը Գըշլա հին զօրանոց-բանտը։ Յետագայ ճակատագիրն անյայտ է։

## Գրականութիւն
* Հայ Եղեռնը, Բ. տպագրութիւն Պէյրութ, 1978, 171 էջ։
* Իսկահատեան Յարութիւն, Վկայարան Հայկական Ցեղասպանութեան, Գիրք Բ., Պէյրութ, 2011, 352 էջ։

## Աղբիւրներ
* 

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Թրենց Գուրգէն

**Թրենց Գուրգէն** (), բուն անունով՝ Գուրգէն Թուրսարգիսեան։ Բանաստեղծ եւ ուսուցիչ։

Ծնած է Հաճըն եւ մահացած՝ Իսթանպուլ։ Յաճախած է Կեսարիոյ Ս. Կարապետ վանքի վարժարանը։ Վկայուած է Իսթանպուլի համալսարանի իրաւագիտութեան
ճիւղէն։ Ոսուցչագործած է Ս. Կարապետ Վանքի, Իսթանպուլի Թադէոսեան, Ինճիրտիպիի Աւետարանական եւ Կեդրոնական վարժարաններուն մէջ։ Պաշտօնավարած է իբրեւ փոխ տնօրէն Կեդրոնական վարժարանի եւ տնօրէն Ս. Փրկիչ ազգային հիւանդանոցին մէջ։
Աշխատակցած է Իսթանպուլահալ մամուլին՝ բանաստեղծու–
Բիւններով եւ արձակ էջերով։ Օգտագործած է Աշուղ եւ Հագներգու
Գբչանունները։ Ունի անտիպ գեղագիտական արձակ էջեր։

## Հրատարակուած Գործեր
* Աշուղական (բանաստեղծութիւն), Իսթանպուլ, 1934։
* Աշուղական (բանաստեղծութիւն, Իսթանպուլ, 1939։
* Աշնանային (բանաստեղծութիւն), Իսթանպուլ, 1945։
* Պատառիկներ (բանաստեղծութիւն), Իսթանպուլ, 1967։

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
* Կարօ Աբրահամեան, Վարք Քահանայից Բերիոյ թեմի, հ. Ա (խմբ. Պէպօ Սիմոնեան), Անթիլիս, «Տպարան Կաթողիկոսութեան Հայոց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Անթիլիաս - Լիբանան», 2004,  ։

Ստորոգութիւն:Հայեր
Թրիփոլի

:*Լիբանանի քաղաք Թրիփոլիի համար, տեսնել [[Թրիփոլի, Լիբանան]]*

**Թրիփոլի** (,  ), Լիպիոյ մայրաքաղաքը։ Հիմնուած է Փիւնիկեցիներու կողմէ՝ մ.թ.ա. VII դարուն, զայն կոչելով «Oea»։

Ծանօթ է իբրեւ "Արեւմուտքի Թրիփոլի" (արաբերէն՝ طرابلس الغرب‎, Ṭarābulus al-Gharb) զանազանելու համար քաղաքը Լիբանանեան Փիւնիկեան Թրիփոլի քաղաքէն՝ ծանօթ իբր "Արեւելքի Թրիփոլի" (արաբերէն՝ طرابلس الشرق, Ṭarābulus al-Sharq‎)։

## Բնակչութիւն

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Լիպիոյ քաղաքներ
Թռչունի Օր

right|frameless
right|frameless
**Թռչունի Օր** (), այս կրճատուած անուանումը կապուած է շարք մը տարբեր տօներու եւ միջազգային օրերու հետ, որոնք ուղիղ կապուած են թռչուններուն հետ։ Անոնցմէ աւելի յայտնի «թռչնային» օրեր կը համարուին Թռչուններու Միջազգային Օրը (1 Ապրիլ), Թռչունի Օրը (4 Մայիս), Միացեալ Նահանգներու Թռչունի Միջազգային Օր (5 Յունուար), Մայիսի երկրորդ շաբաթը՝ Թռչող Թռչուններու Միջազգային Օր», Մեծն Բրիտանիոյ Թռչունի Միջազգային Օր (22 Յունուար), Թռչունի Օր կամ «Ձեռքբերում» Ռուսաստանի միջազգային օրացոյցին մէջ։ Թուարկուած տօներէն ոչ մէկը կը համարուի ոչ աշխատանքային օր, եթէ չի զուգադիպիր այլ  արձակուրդներու կամ շաբաթավերջի օրերու։

## Միացեալ Նահանգներու Թռչունի Միջազգային Օր
Միացեալ Նահանգներու Թռչունի Միջազգային Օրը (, 5 Յունուար) ամէնամեայ բնապահպանական տօն, որն ԱՄՆ-ի մէջ աւանդաբար կը նշուի 5 Յունուարին: Այդ օրը որոշ էկոլոգիական կազմակերպութիւններ եւ ամերիկեան շարժումներ կը փորձեն իշխանութիւններուն ու քաղաքացիներուն ուշադրութիւնը հրաւիրել անհետացող թռչուններու խնդիրին ու անոնց տեսակներուն պահպանման վրայ:

## Թռչուններու Միջազգային Օր
Թռչունի Միջազգային Օր, տօն, որ կը նշեն ամէն տարի, 1 Ապրիլին՝ սկսած 1927-էն:

## Թռչունի Օր
Այս տօնին պատմութիւնը կը սկսի 1894-ին, ԱՄՆ-ի Փենսիլվանիա նահանգին մէջ։ Տօնակատարութեան նախաձեռնողն ու կազմակերպիչը՝ Օիլ Սիթիէն () Չարլզ Պապքոքն է, ով որոշած է կազմակերպել որպէս մանկական տօն՝ անուանելով այն Թռչունի Օր (անգլ.՝ Bird Day) եւ համատեղել հաճելին օգտակարին հետ (երեխաներուն կրթական եւ թռչնատներու շինութեան ու կերամաններ թռչուններուն համար): Չարլզի միտքը սկսած է ընդարձակուիլ քսաներորդ դարուն ամբողջ երկրին մէջ, իսկ յետոյ Հին աշխարհի տարածքին:

«Bird Day»-ը այժմ եւս կը նշեն ԱՄՆ-ի մէջ:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Միջազգային օրեր
Ստորոգութիւն:Տօներ
Ստորոգութիւն:Թռչնաբանութիւն
Թռչնոց Բոյն

մինի|«Թռչնոց բոյն» որբանոցի լուսանկարը՝ Մանն ընտանիքի արխիւէն
**Թռչնոց բոյն** (անգլերէն՝ Bird's nest), 1922 թուականին Լիբանանի Ժըպէյլ (այժմ՝ Պիպլոս), քաղաքին մէջ դանիացի միսիոնարուհի Մարիա Ճէյքըպսընի կողմէ հիմնուած որբանոց-վարժարան, ուր տեղաւորուած են Հայոց ցեղասպանութենէն մազապուրծ հայ որբերը:

## Պատմութիւն
Մարիա Ճէյքըպսըն եղած է Խարբերդի մէջ գործող Դանիացի եկեղեցասէր տիկնանց ընկերութեան միսիոնարուհի, այնուհետեւ հաստատուած է Լիբանանի մէջ եւ իր մարդասիրական առաքելութիւնը շարունակած Միքայէլ աւանին մէջ, ապա՝ Սայտայի մօտակայքը հաստատուած «Թռչնոց բոյն» որբանոցներուն մէջ։

1928 թուականին, երբ Ժըպէյլի մէջ  փակուած է տղոց որբանոցը, «Թռչնոց բոյնը»  տեղափոխուած է անոր տեղը, ուր Մարիա Ճէյքըպսըն փրկած, խնամած ու հայեցի դաստիարակութեամբ կրթած է հազարաւոր որբ-որբուհիներու եւ արժանացած ՝ «Մամա» անուան։ Իր ցանկութեան համաձայն Ճէյքըպսըն թաղուած է «Թռչնոց բոյն» որբանոցի բակին մէջ։

1960-ին՝ Մարիա Ճէյքըպսընի մահէն ետք, «Թռչնոց բոյն» որբանոցի տնօրէնութեան պաշտօնով զբաղած են Դանիացի եկեղեցասէր տիկնանց ընկերութեան ներկայացուցիչներ Աննա Ճէյքըպսընը, Մակտա Սորենսենը, Օլուֆ Պաասկեն եւ Եոն Սկիւբին։ 1970-ին «Թռչնոց բոյնը» յանձնուած է Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան տնօրինութեան։ Նախապէս «Թռչնոց բոյնին մէջ» կրնային ուսում ստանալ նաեւ մշտապէս Ժըպէյլի մէջ բնակող հայ ընտանիքներու զաւակները։ 2002-ին «Թռչնոց բոյնը» ունեցած է 160 աշակերտ։

## «Թռչնոց բոյն»ի մէջ Հայոց Ցեղասպանութեան թանգարան
18 Յուլիս 2015-ին Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցին նուիրուած միջոցառումներուն շարքին մէջ «Թռչնոց բոյն» որբանոցի ամենահին շէնքերէն մեկուն մէջ բացուած է Հայոց ցեղասպանութեան որբերու թանգարանը, որ նոյնպէս կը կրէ «Թռչնոց բոյն» անուանումը։ Թանգարանին երեք բաժիններուն մէջ ներկայացուած են Հայոց ցեղասպանութեան, որբերու կեանքին եւ հայ ժողովուրդի վերածննդեան վերաբերող նկարներ, տեղեկութիւններ եւ իրեր:

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Պաշտօնական կայք ։
* Դանիոյ Մէջ Հայաստանի Դեսպանին Կինը Կը Յարգէ Մարիա Ճեքըպսընի Յիշատակը։

Ստորոգութիւն:Հայկական որբանոցներ
Ստորոգութիւն:Հայկական վարժարաններ
Թրոյան Պելլիսարիօ

**Թրոյան Աւերի Պելլիսարիօ**, (, ): Ան Ամերիկացի դերասանուհի մըն է։

Թրոյանի երկու ծնողները (Տօնալտ Պելլարիսօ եւ Տեպօրահ Փրաթ) ֆիլմերու արտադրողներ են: Ան ունի մէկ փոքր եղբայր մը, երկու խորթ եղբայրներ եւ երեք խորթ քոյրեր:

## Ֆիլմեր եւ հեռուստաշարեր
### Ֆիլմեր

### Հեռուստաշարեր

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1985 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:28 Հոկտեմբերի ծնունդներ
Յակոբ Թօփուզխանեան

**Յակոբ Թօփուզխանեան** (1882-1937, Փարիզ)

## Կենսագրութիւն
Ծնած 1882-ին: Իրաւաբան, ծառայած ֆրանսական բանակին եւ 1918-ին առաջին անգամ Լիբանան ժամանող ֆրանսական ուժերուն հետ Պէյրութ կուգայ որպէս քարտուղար-թարգման Պազ Նաւալի հրամանատարին։ Մեռած Փարիզ 1937-ին:

## Ծանօթագրութիւններ
Ժամանակակից Արուեստի Թանգարան (Երեւան)

**Երեւանի Ժամանակակից արուեստի թանգարան**, հիմնադրուած է 1972-ին, Հենրիկ Իգիթեանի, քաղաքապետ Գրիգոր Հասրաթեանի եւ ժամանակի ականաւոր հայ նկարիչներու ջանքերով:

## Ցուցադրութիւն
Թանգարանի առաջին ցուցանմուշները հայ արուեստագէտներու նուիրատուութիւններն էին եւ 1960-ականներու Հայաստանի ու Սփիւռքի նկարիչներու գործեր։ Հետագային, ցուցանմուշներու քանակը աւելցած է ՀՀ մշակոյթի նախարարութեան գեղարուեստական ֆոնտի եւ ձեռքբերումներուն շնորհիւ։ Թանգարանին մէջ կը ցուցադրուին Մինաս Աւետիսեանի, Յակոբ Յակոբեանի, Աշոտ Յովհաննիսեանի, Մարտին Պետրոսեանի, Գայանէ Խաչատուրեանի, Վրոյր Գալստեանի, Լաւինիա Բաժբէուկ-Մելիքեանի, Վաղարշակ, Հենրի ու Ռոբերտ Էլիբէկեաններու, Յարութիւն Կալենցի, Ռուդոլֆ Խաչատրեանի, Վարուժան Վարդանեանի, Աշոտ Ղազարեանի (Աշոտ-Աշոտ), Աշոտ Բայանդուրի, սփիւռքահայ նկարիչներ Ժիրայր Օրագեանի, Ժանսեմի, Գառզուի, Էմիլ Գազազի, Ասատուր Պզտիկեանի եւ ուրիշներու ստեղծագործութիւններէն նմուշներ։ Թանգարանի հաւաքածոն համալրուած է միջին ու երիտասարդ սերունդի՝ Սարգիս Համալբաշեանի, Արթուր եւ Արարատ Սարգսեաններու, Մարինէ Դիլանեանի, Ալբերտ Յակոբեանի, Սամուէլ Բաղդասարեանի, Արեւիկ Արեւշատեանի, Կամօ Նիգարեանի, Տիգրան Մատուլեանի, Թենի Վարդանեանի եւ այլ հանրաճանաչ նկարիչներու աշխատանքներով։

Թանգարանը մայրաքաղաքի տարբեր ցուցասրահներուն մէջ («Գէորգեան», «Ակադեմիա» եւ այլն), Հայաստանի նկարիչներու միութեան դահլիճներուն մէջ յաճախակի կը կազմակերպէ ցուցահանդէսներ, հրատարակած է շարք մը ալպոմներ՝ «Քոչար», «Ալեքսանտր Բաժբէուկ-Մելիքեան», «Յովնաթանեանից Մինաս», «Թանգարան», «Մինաս Աւետիսեան», «Վրոյր Գալստեան», «Աշոտ Հովհաննիսեան» եւ այլն։ 2006–2007 թուականներուն Ֆրանսայի մէջ՝ «Հայաստանի տարի», 2007-ին Հռոմի մէջ՝ «Հայ մշակոյթի օրեր» ծրագիրներու շրջանակներուն թանգարանը կազմակերպած է նոր ցուցադրութիւններ, տպագրած է գրացուցակներ։
## Պատկերասրահ

 
File:Museum of Modern Art in Armenia 1.jpg| 
File:Museum of Modern Art in Armenia 2.jpg|
File:Museum of Modern Art in Armenia 3.jpg| 
File:Museum of Modern Art in Armenia 4.jpg| 
File:Museum of Modern Art in Armenia 5.jpg|
File:Museum of Modern Art in Armenia 6.jpg|
File:Vodern Art Museum, Erevan 12.jpg|
 


## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Պաշտօնական կայք
Ստորոգութիւն:Երեւանի թանգարաններ
Ստորոգութիւն:Ժամանակակից Արուեստի թանգարաններ
Լեւոն Ժամկոչեան

**Լեւոն Ժամկոչեան**, (4 Դեկտեմբեր 1946, Պէյրութ): Հայ նկարիչ, քանդակագործ, եւ կաւագործ:

## Կենսագրութիւն
Փոքր տարիքէն հակում ցոյց տուած է նկարչութեան։ Տասնութ տարեկանին մեկնած է Իտալիա, ուր ուսանած է ծանօթ նկարիչներու եւ քանդակագործներու հսկողութեան տակ։ Իր արուեստը  զարգացուցած է Վենետիկի եւ Միլանոյի ակադեմիաներուն մէջ աշխատակցելով փրոֆէսորներ Սանթամասոյի եւ Իւսելլինիի հետ։

Շրջանաւարտ է Միլանոյի «Պրետա» ակադեմիայէն ինչպէս նաեւ Վենետիկի արուեստից հաստատութենէն ստացած է սերամիքի արուեստի վկայական մը։

Կազմակերպած է բազմաթիւ ցուցահանդէսներ Պէյրութ, Միլանօ, Վենետիկ, Պոլիս, Երեւան, Հռոմ, Տիթրոյթ, Պոսթըն եւ այլուր։ Մասնակցած է հաւաքական բազմաթիւ ցուցահանդէսներու։ Անոր գործերը կը գտնուին բազմաթիւ հայկական, ֆրանսական, յունական, իտալական, լիբանանեան, փորթուկալեան եւ զուիցերիական անհատական հաւաքածոներու մէջ։ Ինչպէս նաեւ երեք հատը կը գտնուին Երեւանի պետական պատկերասրահին մէջ։ Ան ոչ միայն Միջին Արեւելքի ուշադրութիւնը գրաւած է այլ նաեւ Եւրոպայի եւ Միացեալ Նահանգներու արուեստի քննադատներուն, որոնք իր մասին գրած են բազմաթիւ գնահատական յօդուածներ։ Նոյեմբեր 1968-ին մեկնած է Ամերիկա ցուցահանդէսներ տալու Մ. Նահանգներու եւ Քանատայի առաջաւոր քաղաքներուն մէջ, սկսեալ Տիթրոյթէն, ուր հայկական բարեգործական միութեան հովանաւորութիւնը կը վայելէր։

Լեւոն Ժամկոչեանի մասին «Զարթօնք»ի մէջ կը կարդանք հետեւեալը.

«Հազիւ քսան տարեկան երիտասարդ նկարիչ Լեւոն Ժամկոչեան իր գեղագիտական խառնուածքին ամենահարազատ միջավայրը գտաւ մեկնելով Իտալիա, Վենետիկեան դիւթական աշխարհը: Ժամկոչեանի ներաշխարհէն ժայթքող դիւթական փայլատակումները առ այժմ վճիտ արձագանգումներ են իր իսկ ձեւագծած գիւղերուն եւ գուլայ- գուլայ բարձրացող ամպերուն. ստեղծագործ երկունքը հինը հարուածող շանթերու եւ բարեբեր նոր անձրեւներու նախանշաններ ցոյց կու տայ:

Ցուցագրուած են 18 իւղաներկներու, 15 գծանկարներու եւ 10 արձաններու պատկառազդու թիւ մը: Նոր մարդու խանդավառութիւնը ակներեւ էր: Իսկ այս բոլորը ցոյց կու տային եւ կը վկայէին, թէ մտածումներու եւ յղացքի վարար գնացքը պատահական չէր հոն, ընդհակառակը պէտք է ըսել, թէ անոնք այդ մտածումները թաքնուած իմաստասիրական ճշմարտութեան մը եւ յանդուգն զսպուածութեան մը յանգած էին յաճախ: Ի դէպ այս բոլորին մէջ դասաւորում տեղ-տեղ յստակ, այլուր շփոթ վկայութիւն է զօրաւոր ինքնատիպութեան մը: Ոչ մէկ կասկած Լեւոն Ժամկոչեան (լէօն) ինքնավստահօրէն դէպի ապագան կը քալէ»:

Դարձեալ Լեւոն Ժամկոչեանի մասին «Զարթօնք» կը գրէ.

«Ուշագրաւ է Լեւոն ժամկոչեանի նկարներու թեքնիքը, որ գլխաւոր բանալին կը կազմէ իր յաջողութեան: Ակներեւ են վրձինի վստահ հարուածներ, նուրբ ճաշակ եւ թափանցիկ գոյներու վարպետ գործածութիւն՝ ինչպէս կը հաւաստիացնեն տիտղոսաւոր քննադատներ: Երիտասարդ արուեստագէտը յաջողած է ստեղծել անձնական ոճ մը եւ զայն դրոշմել իր ստեղծագործութիւններուն վրայ»:

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Լեւոն Ժամկոչեանի նկարներու կայքը
* Լեւոն Ժամկոչեանի քանդակներու կայքը
* Հայաստանի ազգային պատկերասրահ 
* Levon Jamgochian @ The Art Scene
* Hye Loor - Armenian C1 News
* ԱՆՀԱՆԳԻՍՏ ՈՐՈՆՈՒՄՆԵՐՈՒ ՆԿԱՐԻՉԸ
* Levon Jamgochian: Life in Art

Ստորոգութիւն:4 Դեկտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Հայ նկարիչներ
Ստորոգութիւն:Պէյրութ ծնածներ
Ստորոգութիւն:1946 ծնունդներ
Թօփալ Յակոբ

**Թօփալ Յակոբ**, (Քէլլէր)
400px|մինի|աջից|Թօփալ Յակոբի անզուգական ֆետայիներուն խումբը
Տարագրութեան օրերուն, հասած էր Պապ եւ հոն մսագործութիւն կ՚ընէր:

Կոչուած էր թօփալ անոր համար որ իր գիւղի անտառներէն մէկուն մէջ փայտ կտրած ատեն, իժէ մը խայթուած էր: Նոյն վայրկեանին խայթուած տեղը, ձեռքի տապարին մէկ հարուածով թռցուցած էր ու շապիկը վէրքին կապելով՝ կեանքը ազատած: Փախչելով Պապ էն ապաստանած էր իր հայրենի լեռները: Ինթիլլի երկաթուղագծին վրայ աշխատող տասնեակ հազարաւոր հայերուն քարոզած էր:

## Աղբիւր

* Անթեղուած Գաղտնիքներ, Էջ 166:
Ջերգիզ Ժամհարեան

**Ջերգիզ Խաչիկ Ժամհարեան** (7 Սեպտեմբեր 1903, Պիթլիս, Թուրքիա - 22 Սեպտեմբեր 1984, Երեւան, ՀԽՍՀ), խորհրդային հայ բեմադրիչ, սենարիստ, ՀԽՍՀ վաստակաւոր արուեստագէտ (1940)։

## Կենսագրութիւն

Ջերգիզ Ժամհարեան ծնած է 1903-ին Պիթլիսի մէջ։ 1915-ին  Եղեռնէն փրկուելով՝ կը փախչի Երեւան։ 1922-1925 թուականներուն կ'ուսանի ԵՊՀ իրաւաբանական բաժանմունքէն ներս։ 1928-ին կը սկսի աշխատիլ «Հայֆիլմ»ի մէջ, իբրեւ բեմադրիչ-ղեկավար։ 1930-ին կ'աւարտէ ՎԳԻԿ-ի ղեկավարութեան (թատրոնի) մասնաճիւղը։ 1936-1950 թուականներուն կ'աշխատի Լենինականի (այժմ՝ Գիւմրի),Կիրովականի (այժմ՝ Վանաձոր) դրամատիկական թատրոններուն մէջ իբրեւ բեմադրիչ։ 1950-ին՝ Հայաստանի վաւերագրական ֆիլմերու աշխատանոցին բեմադրիչը։
 
## Ֆիլմագրութիւն
### բեմադրիչ

### Սենարիստ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:7 Սեպտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:22 Սեպտեմբերի մահեր
Ժան Ալմուխեան

**Ժան Ալմուխեան** (ծն.` 1932, Յունաստան - մահ.՝ 14 Մայիս, 2021, Պուէնոս Այրէս), յայտնի երգահան ու խմբավար:

## Կենսագրութիւն
Ալմուխեան ծնած է 1932-ին, Յունաստան: 1947-ին ընտանիքով հաստատուած է Արժանթին։ Ուսած է Արժանթինի ականաւոր վարպետներուն մօտ: 1957-ին խումբ մը արուեստասէր ընկերներու հետ հիմնած է «Հայ երաժշտութեան բարեկամներ» ընկերակցութիւնը եւ «Արաքս» երգչախումբը, որուն գեղարուեստական ղեկավարը եղած է մինչեւ օրս:

Ժան Ալմուխեանը հեղինակած է նշանակալի թիւով երաժշտական ստեղծագործութիւններ` երգչախմբային, սենեկային, սիմֆոնիկ, դաշնամուրային, մեներգներ, որոնք բազմիցս կատարուած են ինչպէս Արժանթին, այնպէս ալ` այլ երկիրներ, ինչպէս` Իտալիա, Պոլիվիա, Զուիցերիա, Ուրուկուէյ եւ այլն:

10 Հոկտեմբեր, 2012-ին, Հայաստանի սփիւռքի նախարարութեան «Իմ Հայաստան» համահայկական փառատօնի ծիրին մէջ տեղի ունեցած է Ժան Ալմուխեանի 80-ամեակին եւ 55-ամեայ երաժշտական գործունէութեան մեծարման նուիրուած երեկոն՝ «Արամ Խաչատրեան» համերգասրահին մէջ:

Ժան Ալմուխեանի վաստակը գնահատած է Հայաստանի Սփիւռքի նախարար Հրանոյշ Յակոբեան, որ զայն պարգեւատրած է նախարարութեան ոսկի մետալով:

 

2011-ին, Հայաստանի անկախութեան 20-ամեակի առիթով, սփիւռքի նախարարութիւնը Ժան Ալմուխեանին պարգեւատրած էր «Կոմիտաս» շքանշանով:

18 Մարտին 2014-ին Հայաստանի անկախութեան 22-րդ ամեակին առիթով, Պուէնոս Այրէսի Հայ կեդրոնի «Սիրանոյշ» սրահին մէջ տեղի ունեցաւ արժանթինահայ նշանաւոր երգահան եւ խմբավար Ժան Ալմուխեանի մեծարման երեկոն, ուր յանձնուեցաւ Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսեանի հրամանագիրը եւ մաէսթրօ Ժան Ալմուխեանը պարգեւատրուեցաւ «'''Մովսէս Խորենացի'''» մետալով:

Ալմուխեանը անդամ է «Սատաիք»-ի (Արժանթինի յօրինողներու ընկերութեան):
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:22 Մայիսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայ երգահաններ
Տիգրան Ժամկոչեան

**Տիգրան Ժամկոչեան** (), լիբանանահայ երգիչ:

## Կենսագրութիւն
Տիգրան Ժամկոչեան ծնած է Պէյրութ, 1940-ին։ Պետական երաժշտանոցը աւարտելէ ետք, մասնագիտանալու համար մեկնած է Իտալիա, ուր Վենետիկի Պետական Երաժշտանոցի Հինգ տարուան դասընթացքը աւարտած է երկու տարիէն, արժանանալով «Մաեսթրօ» տիտղոսին, բարձրագոյն պատուով։ Վենետիկի երաժշտանոցի պատմութեան մէջ առաջին աշակերտը եղած է, որ նման նուաճում մը ձեռք բերած է։ Տիգրան Ժամկոչեան իր առաջին երգահանդէսը տուած է Զուիցերիոյ մէջ 1962-ին։ Այնուհետեւ երգահանդէսներ տուած է Իտալիոյ, Աւստրիոյ, Հոլանտայի, Թուրքիոյ, Հայաստանի եւ Լիբանանի մէջ։

## Գործունէութիւն
1964-ին մասնակցած է Վենետիկի օգոստոսեան միջազգային փառատօնին։ Մասնակցող 60 երգիչ-երգչուհիներու եօթը լաւագոյններէն մէկը հանդիսացած է եւ արժանացած է Իտալիոյ արտաքին գործոց նախարարութեան մրցանակին։

1965-ին Վենետիկի փառատօնին, Տիգրան Ճամկոչեան հանդէս եկած է հայկական տարազով եւ մեծ հետաքրքրութիւն ստեղծած է ունկնդիրներուն մօտ։

1965-ին ելոյթ ունեցած է Երեւանի Համերգային մեծ դահլիճին մէջ, Հայաստանի պետական սեմֆոնիք նուագախումբի ընկերակցութեամբ եւ բարձր գնահատուած՝ արուեստասէր հասարակութեան կողմէ։

Երեք տարի աշակերտած է Լիբանանի Պետական Երաժշտանոցին, ուսուցիչ ունենալով Ալեքսի Քարնաուքոֆը։ Մասնակցած է Եւրոպայի 18-րդ Երաժշտական մրցումին, որ տեղի ունեցած է Ժընեւի մէջ, մասնակցութեամբ 36 երկիրներէ եկած 327 ամաթէօր եւ փրոֆեսիոնալ երգիչներու։ Մրցումը տեղի ունեցած է 23 Սեպտ., 1962-ին հեղինակաւոր երաժշտագէտներէ բաղկացած դատական կազմի մը հսկողութեամբ։ Զտումի մնացած 18 արուեստագէտներէն մին կ'ըլլայ Տիգրան։

Լիբանանահայ պարիթոն Տիգրան Ժամկոչեան բազմաթիւ ուրիշ յաջողութիւններու կարգին, երկու տարի յաջորդաբար շահած է Իտալիոյ Արտաքին Նախարարութեան Ա. մրցանակը (200 տոլար) մասնակցելով Վենետիկի միջազգային փառատօնին։ Ան հրաւիրուած է Մոսկուա 1965 Հոկտ.ին, ինչպէս նաեւ Հայաստան, ուր տուած է երգահանդէս մը, ընկերակցութեամբ Երեւանի Ֆիլհարմոնիք նուագախումբին։

Տիգրան Ժամկոչեան իսկապէս պատիւ բերած է հայ ժողովուրդին եւ Լիբանանին։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ երգիչներ
Ժան Գում

**Ժան Գում** (), ամերիկացի ծրագրաւորող եւ ձեռնարկատէր է, որ առաւել յայտնի է որպէս What's App-ի համահիմնադիր:

Գումի կեանքի պատմութիւնը կը վերահաստատէ իր համոզմունքը Ամերիկեան երազանքի մասին: Ծնած է Քիեւ, 1976-ի Փետրուար 24-ին: Մեծցած է Քիեւէն դուրս՝ Ֆասդիւ, ինչպէս նաեւ մայրը տնային տնտեսուհի եւ հայրը շինարարության բանուոր: Գում եւ իր մայրը գաղթած են Գալիֆորնիայի Մաունթին Վիու։ Երբ ան 16 տարեկան էր, մայրը իրենց ճամպրուկները լեցուց գրիչներով եւ մօտ 20 խորհրդային արտադրութեան *նոթպուք*երով, որպէսզի ԱՄՆ-ի մէջ վաճառելով դպրոցական պարագաները հոգայ: Կառավարութեան աջակցութեամբ անոնք յաջողեցան բնակարան ստանալ, իսկ իր ընտանիքը սնունդի կտրօններ կը հաւաքէր այն ​​անկիւնին մէջ, որ յետագային դարձաւ What'sApp-ի գրասենեակ:

2009 թուականին ան իր գործընկեր Պրայան Էքթոնի հետ հիմնած է What's App բջիջային հաղորդագրութիւններու ծրագիրը, որ Facebook-ը գնած է 2014 թուականի Փետրվարին, 19 միլիարդ տոլարով։

Գումը դասաւանդած է ծրագրաւորման եւ համակարգչային գիտութիւններու ոլորտին մէջ, իսկ 2009 թուականին ան եւ իր ընկերը՝ Մայքլ Նիգը հիմնադրած են What'sApp-ը, որ արագօրէն դարձաւ աշխարհի ամէնատարածուած հաղորդագրութիւններու յաւելուածներէն մէկը։

Գումը յայտնի է նաեւ իր բարեգործութիւններով եւ արհեստագիտական նորարարութիւններով։

Անոր անձնական կեանքը գաղտնի կը պահուի, սակայն որոշ տեղեկութիւններ կան իր մասին:

# Կրթութիւն.- Գումը ուսանած է Սան Խոսէի մէջ եւ հետաքրքրուած է ծրագրաւորմամբ եւ առ այդ սկսած է աշխատիլ Yahoo-ի մէջ։
# Նախասիրութիւններ.- Կը սիրէ մարզանքը, ինչպէս նաեւ կը հետաքրքրուի արհեստագիտական նորութիւններով։
# 2020 թուականին Գումը ամուսնացած է իր ընկերուհիին՝ Եանա Պրիմակովայի հետ:
## Ծանօթագրութիւններ
Ժան-Պաթիսթ Քամիլ Քորոյ

**Ժան Պաթիսթ Քամիլ Քորոյ** (, կրճատ՝ **Քամիլ Քորոյ**, ) ֆրանսացի դիմանկարի եւ բնանկարի վարպետ մը եղած է:
## Կենսագրութիւն
Քամիլ Քորոն ծնած է Փարիզ, 16 Յուլիս, 1796 թուականի, ապահով ընտանիքի մը մէջ՝ անոր հայրը եղած է ստեղծագործ եւ մայրը՝ նորաձեւուհի մը եւ ի տարբերութիւն իր որոշ փորձառու գործընկերներու իր ամբողջ կեանքի ընթացքին ան երբեւէ փողի կարիք չէ ունեցած, քանի որ իր ծնողքը խելացիօրէն կը վարէին իրենց գործունէութիւնը: Ամուսնանալէն ետք անոր ծնողքը գնած էին նորաձեւութեան տաղաւար մը, ուր իր մայրը կ'աշխատեր եւ իր հայրը կը վարպետանար որպէս ձեւարար: Տաղաւարը լայն ճանաչում ուներ նորաձեւասէր փարիզցիներու շրջանին եւ լաւ եկամուտներ կ'ապահովեր ընտանիքին:
## Ստեղծագործական Կեանք
Նկարչի ստեղծագործութեան վրայ մեծ ազդեցութիւն ունեցած է 1825-28 թուականներուն Իտալիա կատարած ճամբորդութիւնները: Աւելի ուշ ան հոն վերադարձած է եւս երկու անգամ՝ 1834-ին եւ 1843-ին: Քորոն նաեւ եղած է Պելճիքա եւ Նետերլանտներ, կանոնաւոր այցելութիւններ ըրած է դէպի Զուիցերիա: Նաեւ շատ ճամբորդած է Ֆրանսային մէջ՝ Նորմանտիա, Պուրկունտիա, Փրովանս, Իլ տէ Ֆրանս:
Ազդեցութիւն ունեցած է զգայականներուն վրայ, անձամբ ծանօթ եղած է անոնցմէ որոշներուն հետ: Ստեղծած է երեք հազարէն աւելի նկարներ:

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Camille Corot - A Woman Reading - The Metropolitan Museum of Art.jpg
Պատկեր:Venise, La Piazetta (Camille Corot).jpg
Պատկեր:Maison Camille Corot.jpg
Պատկեր:Corot.villedavray.750pix.jpg
Պատկեր:Jean-Baptiste-Camille Corot - St Sebastian Succoured by Holy Women - Walters 37192.jpg
Պատկեր:Forest of Fontainebleau-1830-Jean-Baptiste-Camille Corot.jpg
Պատկեր:La Trinité-des-Monts by Corot Louvre RF2041 n02.jpg
Պատկեր:Jean-BaptisteCamilleCorot 1873 SmyrneBournabat.jpg
Պատկեր:Jean-Baptiste-Camille Corot - The Little Bird Nesters (1873-1874) detail 01.jpg
Պատկեր:Corot Monk Reading Book 1.jpg
Պատկեր:Jean-Baptiste-Camille Corot - View from the Farnese Gardens, Rome - Google Art Project.jpg
Պատկեր:Corot - Morning in Venice - Pushkin.jpeg
Պատկեր:Hagar in the Wilderness MET DT2013.jpg
Պատկեր:Jean-Baptiste-Camille Corot 046.jpg
Պատկեր:Jean Baptiste Camille - Portrait of Mariette Gambay.jpg
Պատկեր:'Diana Bathing' by Jean-Baptiste-Camille Corot, 1873-74, Pushkin Museum.JPG
Պատկեր:Repose by Jean-Baptiste-Camille Corot, 1860, reworked c. 1865-1870 - Corcoran Gallery of Art - DSC01293.JPG
Պատկեր:Camille Corot - Woman with a Pearl.jpg
Պատկեր:Sibylle MET DT883.jpg
Պատկեր:Jean-Baptiste-Camille Corot - The Little Bird Nesters (1873-1874).jpg


## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1796 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:16 Յուլիսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1875 մահեր
Ստորոգութիւն:22 Փետրուարի մահեր
Ստորոգութիւն:28 Փետրուարի մահեր
Ստորոգութիւն:Փարիզ ծնածներ
Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:17 Յուլիսի ծնունդներ
Ժանաօզեն

**Ժանաօզեն** ( /ʐɑˌŋɑʷøˈzʲen/, նախկինին՝ Նովի Ուզեն), մարզային ենթարկման քաղաք Ղազախիստանի Մանգիստաուի մարզին մէջ։

## Պատմութիւն
Բնակավայրը քաղաքի կարգավիճակ ստացած է 1968 թուականին։ Կը գտնուի Մանկըշլաքի սարահարթին վրայ։ Քաղաքը ունի օդակայան։ 1968-էն մինչեւ 1992 քաղաքը կոչուած է Նովի Ուզէն, իսկ 1992 թուականէն սկսեալ՝ անմիջապէս Ղազախստանի մէջ քաղաքը կ'անուանեն Ժանաօզեն։ Ասկէ մեկնելով՝ զանազան օտարալեզու քարտէսներու վրայ նոյնպէս անուանումը փոխուած է, հակառակ անոր որ պաշտօնական անուանափոխութիւն տեղի չէ ունեցած։

1989 թուականին, ազգամիջեան հողի վրայ, քաղաքին մէջ խոշոր անկարգութիւններ տեղի ունեցած են։

### 2011 թուականի անկարգութիւններ
2011 թուականի դեկտեմբեր 16-ին, Ժանաօզեն քաղաքին մէջ բախումներ արձանագրուած են «Օզէնմունայկազ»-ի աշխատակիցներուն եւ ոստիկանութեան միջեւ։ Գլխաւոր դատախազին համաձայն՝ խուլիկաններու խումբ մը յարձակած է խաղաղ բնակիչներուն վրայ, որոնք հաւաքուած էին կեդրոնական հրապարակը՝ տօնելու Ղազախստանի անկախութեան 20-ամեակը։ Միւս կողմէ՝ գործադուլաւորները կը պնդեն, որ ոստիկանութիւնն էր, որ առաջինը բռնութիւն կիրառեց։

## Բնակչութիւն
2004 թուականի Յունուար 1-ի դրութեամբ, քաղաքին մէջ կը բնակէր 60,2 հազար մարդ, կամ նահանգի (մարզի) բնակչութեան 17%-ը։ Աքթաուէն մինչեւ Ժանաօզեն հեռաւորութիւնը 150 քմ է։ Բուն քաղաքէն բացի, Ժանաօզենի քաղաքային վարչութեան տակ կը գտնուին նաեւ Թենկէ աւանը (11,5 հազար բնակիչ) եւ Քըզըլսայ գիւղը (3,5 հազար բնակիչ)։ Ինչպէս նահանգին, այնպէս ալ քաղաքին մէջ բնակչութեան հիմնական մասը կը կազմեն ղազախները, ռուսերը, ուքրանացիները եւ քարաքալփաքները։

Ժանաօզենը Ղազախստանի բնակչութեան դինամիկ աճի տեսանկիւնէն կը գրաւէ ամէնանշանակալի տեղերէն մէկը։

## Ծանօթագրութիւններ
Ասողիկ Քհնյ. Ժանկոչեան

**Տ. Ասողիկ Աւագ Քհնյ. Ժամկոչեան** (), քահանայ, շարականագէտ։

## Կենսագրութիւն
Աւազանի անունով Անդրանիկ, որդի Յակոբ եւ Էֆրոնի, ծնած է Այնթապցի ծնողքէ, Հալէպ, 1953-ին։

Նախնական կրթութիւնը ստացած է Ազգ. Մեսրոպեան վարժարանէն եւ շրջանաւարտ եղած է 1967-ին։

Մանկութեան կորսնցուցած է իր հայրը։ Ծնողքին տնտեսական խեղճ պայմանները պատճառ եղած են, որ Անդրանիկ նետուի կեանքի ազատ ասպարէզ, տան ապրուստը հոգալու համար։ Մինչեւ 1972 հետեւած է արհեստի։

Փոքր տարիքէն յաճախած է եկեղեցի, ապա եղած է դպիր Ս. Գէորգ եկեղեցւոյ, ուր ծառայած է մինչեւ 1976։ Այնուհետեւ, իր հայրենակցական պատկանելիութիւնը զինք առաջնորդած է Ս. Աստուածածին եկեղեցի, ուր իբրեւ եկեղեցանուէր անձնաւորութիւն, ծառայած է երկար տարիներ։

Յաճախած է Կիրակնօրեայ վարժարան, զորս աւարտելէ ետք, քանի մը տարի վարած է ուսուցչութեան պաշտօն։

1972-ին ընդունուած է դպրեվանքի քահանայից դասարան։ Երկու տարի օրինաւորապէս հետեւելով դասընթացքին, շրջանաւարտ եղած է 1974-ին։ Նոյն տարին ձեռնադրուած է սարկաւագ, Անթիլիասի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ մայր տաճարին մէջ, ձեռամբ դպրեվանքի տեսուչ՝ Գերշ. Տ. Արտաւազդ Արք. Թրթռեանի։ Նոյն տարին վերադառնալով Սուրիա, վարած է Րաքքայի Ազգային Նուպարեան Վարժարանի տնօրէնի պաշտօնը: 

1976-ին կը վերադառնայ Հալէպ եւ զինուորական ծառայութիւնը կը կատարէ սուրիական բանակին մէջ մինչեւ 1980։

Կ'ընտրէ իր կեանքի ընկերը՝ օրդ. Սոնա Գույումճեանը, որուն հետ կը պսակուի 18 Ապրիլ 1982-ին, ձեռամբ Տ. Գալուստ Քհնյ. Էքմէքճեանի, Ս. Գէորգ եկեղեցւոյ մէջ եւ կ'ունենայ երեք մանչ զաւակներ՝ Յակոբ, Ասպետ եւ Գէորգ։

Իր քահանայական ձեռնադրութիւնն ու օծումը տեղի կ'ունենայ ձեռամբ Բերիոյ Թեմի Առաջնորդ Տ. Սուրէն Եպս. Գաթարոյեանի եւ խարտաւիլակութեամբ Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ աւագերէց՝ Տ. Զարմայր Ա. քհնյ. Հինտոյեանի, համանուն եկեղեցւոյ մէջ, 29 Նոյեմբեր 1987-ին, վերակոչուելով Տ. Ասողիկ քահանայ:

1994-1995ի շրջանին դասաւանդած է Հալէպի Կրթասիրաց Վարժարանէն ներս, իբր կրօնի Ուսուցիչ: 

Տասը տարի նոյն Եկեղեցւոյ մէջ ծառայելէ յետոյ, անցած է Աթէնք, Յունաստան, ուր ծառայած է մինչեւ 2001 թուականը՝ Նէոս Գոզմոսի Սբ. Կարապետ եկեղեցւոյ մէջ: Պարագաներու բերումով, 2001ին անցած է Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ (Լոս Անճելըս), ուր մինչեւ վերջերս կը կատարէր իր քահանայական ծառայութիւնը:

2007 թուականին կը ծանօթանայ Սոնա Արապաճեանին եւ կը կազմէ ընտանիք:

Հանգուցեալ Տէր Հայրը Արեւմտեան Թեմէն ներս ծառայած է զանազան եկեղեցիներու եւ համայնքներու. - 2003ին Փասատենայի Սբ. Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցի, 2004ին Լաս Վեկասի համայնքէն ներս, 2004-2006ին Whittierի համայնքէն ներս եւ 2006ին ալ եղած է հոգեւոր հովիւը Սաքրամենթոյի Սբ. Յակոբ Եկեղեցւոյ:

2016-ին Տէր Հայրը բախտաւորուած է առաջին թոռնիկով (Մեղրի), որուն ծնունդը բացառիկ ուրախութիւն պատճառած  է իրեն:

Զաւակներուն վկայութեամբ, տէր հայրը եղած է բացառիկ «հայր» մը, բառին իսկական նշանակութեամբ: Ան օժտուած էր հնչեղ ձայնով մը, որ միշտ օգտագործեց Աստուծոյ փառաբանութեան եւ եկեղեցւոյ պայծառութեան համար: Տէր հօր անձին մէջ ցայտուն էին բարութեան, ծառայութեան եւ եկեղեցասիրութեան առաքինութիւնները:

### Նկարագրի Ուշագրաւ Յատկանիշներ
Ա.- Երաժշտասիրութիւն

Բ.- Եկեղեցասիրութիւն

### Օգտագործուած Աղբիւրներ
1.-Ինքնակենսագրութիւն

2.-Գործակիցներու Վկայութիւններ
Ժենիա Ադամեան-Քալանդարեան

**Ժենիա Ադամեան-Քալանդարեան** ծանօթ է որպէս Հայ Յեղափոխական Գործիչ։

## Կենսագրութիւն
Ժենիա Ադամեան-Քալանդարեան, Թամարա Ադամեան-Ներսէսեանի կրտսեր քոյրն էր։ Ժենիա հետեւելով իր մեծ քրոջ օրինակին, փոքր տարիքէն կ՚անդամակցի Թիֆլիսի յեղափոխական «Նարոդնայա Վոլիա»յի կուսակցութեան։

1888-1889 թուականներուն որոշ դեր կը կատարէ «Երիտասարդ Հայաստան»ի կազմութեան մէջ եւ քանի մը տարի ետք երբ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւնը կը հիմնուի ան կը մտնէ շարքերը եւ մինչեւ իր մահը՝ հաւատարմօրէն կը ծառայէ։ Թիֆլիսի Օրիորդաց Գիմնազիան աւարտելէ ետք, կ՚որոշէ Երկիր անցնիլ եւ ուսուցչութեան ասպարէզի նուիրուիլ։ Ժենիայի ծնողքը եւ ազգականներ չէին ուզէր որ իրեն պէս երիտասարդ մը Տաճկահայաստան անցնէր, որ այդ օրերուն արհաւիքներով լեցուն էր։ Սակայն, Սիմոն Զաւարեան որ այդ Տրապիզոնի դպրոցի մը տեսուչն էր Ժենիային կը հրաւիրէ իբր ուսուցչուհի եւ ան կ՚ընդարաջէ առաջարկը։

Դժբախտաբար, թուրք կառավարութիւնը կասկածելով իր վրայ որպէս վտանգաւոր յեղափոխական անմիջապէս իրէն կը հեռացնէն։ Ժենիա կը վերադառնայ Թիֆլիս եւ կը նուիրուի ՀՅԴ-ի կուսակցական գործերուն։ Ժենիային տան մէջ, կուսակցութիւնը կը տպէ իր առաջին թռուցիկները եւ հաւանաբար Դաշնակցութեան օրկան «Դրօշակ»-ի առաջին թիւերը։ Իր տունը նաեւ կը գործածուի որպէս մեծ քանակութեամբ ռազմամթերքի կեդրոն։

Թէեւ մահուան տարին անծանօթ է, ան կը տեսնէ Հայաստանի Ա. Հանրապետութիւնը եւ կ՚անցնի հիւսիսային կովկաս ուր գաղթականներ կը խնամէ ու որբանոց կը բանայ։

## Աղբիւրներ
* Հայ Կնոջ Դերը Հայ Յեղափոխական Շարժման մէջ, Սոնա Զէյթեան
Սթիւըն Ժերար

**Սթիվըն Ճորճ Ժերար** (), անգլիացի ֆութպոլիստ «Լիվըրփուլ» ակումբի աւագ։ Ժերարը կը համարուի ժամանակակից ֆութպոլի լաւագոյն կիսապաշտպաններէն մէկը։ Հիմնականօրէն հանդես եկած է կիսապաշտպանութեան կեդրոնին մէջ, ինչպես նաեւ ձախ կիսապաշտպանի դիրքին մէջ։
Ժերարը, որ իր ամբողջ ասպարէզը անցուցած է «Անֆիլտ»ի մէջ, առաջին անգամ խաղադաշտ մտած է 1998 թուականին եւ ամրապնդուած է խումբի հիմնական կազմին մէջ 2000-01 մրցաշրջանին։ 2003-ին ան դարձած է խումբի աւագը, փոխարինելով Սաամի Հիւպիային։ Ժերարի նուաճած մրցանակներէն են Անգլիայի երկու բաժակները, երկու Ֆուտպոլային լիգայի բաժակները եւ յաղթանակը Չեմբիոններու Լիգայի մէջ 2005-ին։ 2005 թուականին Ժերարը երրորդն էր «Ոսկէ գնդակ» մրցանակի համար քուէարկութեան մէջ։

Անգլիոյ ֆութպոլի ազգային հաւաքականին մէջ Ժերարը իր նորամուտը նշած է 2000 թուականին։ Ան մասնակցած է Եւրոպայի 2000-ի եւ 2004-ի առաջնութիւններուն, ինչպես նաեւ 2006-ի Աշխարհի ախոյեանութեան, ուր ան դարձած է երկու կոլ նշանակող։

### Ասպարէզ
#### Ակումբ
Ժերարը «Լիվրփուլ»ի հետ իր առաջին պաշտօնական պայմանագիրը ստորագրած է 1997-ին, իսկ առաջին հանդիպումը անցուցած է 1998-ի Նոյեմբերի 29-ին՝ «Պլեքպըրն Ռովերս»-ի դէմ։ 2000-01 մրցաշրջանին Ժերարը նուաճած է իր առաջին մրցանակները ակումբին հետ։ Այդ մրցաշրջանին ֆութպոլիստը անցուցած է 50 խաղ եւ դարձած՝ 10 կոլի հեղինակ, որոնք օգնած են ակումբին նուաճել Անգլիոյ բաժակը, Անգլիոյ Լիգայի բաժակը եւ ՈՒԵՖԱ-ի բաժակը։ Այդ մրցաշրջանի վերջաւորութեան Ժերարը ճանցուեցաւ Անգլիոյ լաւագոյն երիտասարդ ֆութպոլիստը, իսկ 2002-ին դարձաւ խումբի աւագը։ 2004-05 մրցաշրջանին «Լիվրփուլ»ը հասաւ Չեմբիոններու Լիգայի եզրափակիչ եւ Սթամպուլի մէջ հանդիպեցաւ «Միլան»-ին։ Առաջին խաղակէսէն յետոյ խումբը պարտուած էր 3-0 հաշիւով։ Երկրորդ խաղակէսին Ժերարը հարուածեց առաջին պատասխան գնդակը, որմէ յետոյ Լիվրփուլը հաւասարեցուց հաշիւը եւ վերջնական արդիւնքին, խաղէն ետք տասնմէկ մեթրանոցներով յաղթեց «Միլան»-ին ու դարձաւ մրցաշարի յաղթող։ 2005-06 ին Ժերարը ցուցադրեց իր լաւագույն խաղը։ Ան 53 խաղի մէջ նշանակեց 23 կոլ։ Ապրիլին ան ճանչցուեցաւ Բրեմիեր Լիգայի լաւագոյն ֆութպոլիստ։ 2006-ի Անգլիոյ բաժակի եզրափակիչ խաղին Ժերարը դարձաւ երկու կոլի նշանակող։ Այդ կոլերէն յետոյ Ժերարը դարձաւ միակ ֆութպոլիստը, որ կրցած է կոլի հեղինակ դառնալ չորս եզրափակիչներուն, որոնց մէջ կը խաղային անգլիական ակումբները։

#### Հաւաքական
Ժերարը ազգային հաւաքականին մէջ առաջին հանդիպումը անցուց 2000-ի Մայիսի 31-ին։ Ան մասնակցեցաւ այդ տարի Եւրօ-2000-ին, որ Անգլիոյ ֆութպոլի ազգային հաւաքականին համար անյաջող էր։ Վնասուածքի պատճառով Ժերարը չկրցաւ մասնակցիլ 2002-ի Աշխարհի ախոյեանութեան մրցումներուն։
Եւրօ-2004-ը եւ 2006 Աշխարհի ախոյեանութիւնը Գերմանիոյ մէջ անգլիացիներուն համար նոյնպէս անյաջող էր։ Երկու դեպքերուն ալ անոնք 1/4 եզրափակիչին  պարտուեցան Բորթուկալի հաւաքականէն։
2010 Աշխարհի ախոյեանութենէն առաջ Ժերարը ստացաւ աւագի թեւկապը, քանի որ Ռիօ Ֆերտինանտը վնասուածքի պատճառով չէր մասնակցեր ախոյեանութեան մրջումներուն։ ԱՄՆ հաւաքականի դէմ խաղին, Ժերարը հարուածեց անգլիացիներու համար առաջին գնդակը մրցաշարին մէջ։

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
# Ժերարը «Լիվրփուլի» պաշտօնական կայքին մէջ 
# Սթիվըն Ժերարը LFCHistory.net կայքին մէջ 
# Սթիվըն Ժերարը BBC Sport կայքին մէջ 

Ստորոգութիւն:Անգլիացի ֆութպոլիստներ
Ստորոգութիւն:Լիվըրփուլի ֆութպոլիստներ
Ստորոգութիւն:30 Մայիսի ծնունդներ
Ժընեւ

**Ժընեւ** (գերմաներէն՝ Genf, ֆրանսերէն՝ Genève, իտալերէն՝ Ginevra), Զուիցերիոյ՝ բնակչութեամբ, երկրորդ խոշոր քաղաքն է։

Բնակչութիւնը կը հաշուէ 184.4 հազար մարդ (2003), որոնցմէ 44%-ը օտարերկրացիներ են։ Բնակչութիւնը ընդհանուր առմամբ ֆրանսախօս է։

## Անուանում
Հին ժամանակ եղած է կելտական բնակավայր։ Առաջին անգամ յիշատակուած է (լատիներէն՝ Geneva ձեւով) Ք․ա․ Ա. դարուն «Յուլիոս Կեսար»ի կողմէ։

Անուանման ֆրանսերէն գրութիւնն է Genève, գերմաներէն՝ Genf։ Ինչպէս ֆրանսերէն, այնպէս ալ գերմաներէն անուանումն յառաջացած է կելտերէն gena «բերան, ելանցք» բառէն․ այստեղ Ժընեւի լիճէն կը բխի Ռոն գետը՝ կազմելով կարծես լիճի «բերանը, ելանցքը»։ Արեւմտահայերէնի մէջ տարածուած է անուանման *Ժընեւ* ձեւը։300px|մինի|Ժընեւ|ձախից
## Աղբիւրներ

Ստորոգութիւն:Եւրոպայի քաղաքներ
Ստորոգութիւն:Զուիցերիոյ քաղաքներ
Ժին Հըրշ

**Ժին Հըրշ** (), զուիցերացի փիլիսոփայ:

## Կենսագրութիւն
Ժին Հըրշը ծնուած է հրեայներու ընտանիքի մէջ. մայրը ծնունդով Վիլնիվսից էր, հայրը՝ Վարշաւայէն: Մաթեմատիկոս Ժոզեֆա Հըրշայի (1925—2012) քոյրն է, մաթեմատիկոս Ալֆրետ Տարսկիի բարեկամուհին: Հայրը Ժընեւի համալսարանէն ներս դասաւանդած է ժողովրդագրութիւն եւ վիճակագրութիւն, մայրը եղած է բժշկուհի: Փիլիսոփայութիւն սորված է Ժընեւի, Փարիզի, Հայտելպըրկի, Ֆրայպըրկի մէջ։ Գարլ Եասպերսի ուսանողն ու աշխատութիւններու թարգմանիչն է, անոր մասին մէնագրութեան հեղինակը:

Եղած է Ժընեւի համալսարանի փիլիսոփայութեան պրիւատ-դոցենտ (1947-1956), այնուհետեւ փրոֆեսոր (1956-1977), ԱՄՆ-ի, Քանատայի, Լատինական Ամերիկայի համալսարաններու հրաւիրուած փրոոֆեսոր, Սոցիալիստական կուսակցութեան անդամ, Եւրոպական դաշնային միութեան ակտիւիստ:

thumb|Ժին Հըրշի գերեզմանը Թագաւորների գերեզմանոցին մէջ (Ժընեւ)

## Ընկերական եւ ստեղծագործական կապեր
Ընկերութիւն ըրած է Ռայմոն Արոնի, Ստանիսլաւ Վինցենցի, Եուսուֆ Չաբսկիի, Չեսլաւ Միլոշի հետ, թարգմանած է Չ. Միլոշի «Իսսա հովիտը» ինքնակենսագրական վէպը (1956):

## Աշխատութիւններ
* L’illusion philosophique (1936)
* Temps alternés (1940)
* L'être et la forme (1946)
* Idéologies et réalité (1956)
* Le droit d'être un homme (1968)
* Karl Jaspers (1978, վերահրատարակություն՝ 2002)
* L'étonnement philosophique (De l'école Milet à Karl Jaspers) (1981, վերահրատարակություն՝ 1993)
* L’ennemi c’est le nihilisme (1981)
* Textes (1985)
* Éclairer l’obscur (1986)
* Temps et musique (1990)

## Ճանաչում
* Մարդու իրավունքներու հիմնադրամի մրցանակ (1973),
* Միշէլ տը Մոնտենի մրցանակ (1979),
* Սանկտ Կալլենի համալսարանի մրցանակ ազատութեան համար (1980),
* Ալպերթ Այնշթայնի մետալ (1987),
* Գարլ Եասբերսի մրցանակ (1992) եւ այլն:
* Օլտենպուրկի համալսարանի պատուաւոր դոկտոր,
* Լոզանի դաշնային բազմաարուեստեան դպրոցի պատուաւոր դոկտոր:

## Ծանօթագրութիւններ

## Գրականութիւն
* *Larese D.* Jeanne Hersch: eine Lebensskizze. — Amriswil: Amriswiler Bücherei, 1976.
* Penser dans le temps: mélanges offerts à Jeanne Hersch. — Lausanne : Éditions l’Age d’homme, 1977.
* Die Macht der Freiheit: kleine Festschrift zum 80. Geburtstag von Jeanne Hersch / Annemarie Pieper, Hrsg. — Zürich: Benziger, 1990.
* *Dufour-Kowalski E.* Jeanne Hersch: présence dans le temps. — Lausanne: L’Age d’homme, 1999.
* *De Monticelli R.* Jeanne Hersch: la dame aux paradoxes. — Lausanne: Age d’homme, 2003.
* *Cuccinelli R.* La forma del fare: estetica e ontologia in Jeanne Hersch. — Milano: B. Mondadori, 2007.

## Արտաքին յղումներ
* Յօդուած Զուիցերական պատմական բառարանին մէջ
Ժանսեմ

**Ժանսեմ** (ծ․ *Յովհաննէս Սեմէրճեան* ), Ֆրանսահայ գեղանկարիչ։

## Կենսագրութիւն
Ժանսեմ 1922-ին հատատուած է Յունաստան, Թեսաղոնիկէ քաղաքին մէջ, ուր անցուցած է մանկութիւնը․ այնուհետեւ՝ ամուսնու մահէն ետք, Ժանսեմի մայրը՝ 1931 թուականին, որդիի կոտրուած ոտքը բուժելու նպատակով կը մեկնի Ֆրանսա ու կը հաստատուի Փարիզի Իսի-Լէ-Մուլինօ արուարձանի մէջ:

Փարիզի զարդարուեստի բարձրագոյն դպրոցի շրջանաւարտ Ժանսեմը 1944 թուականէն սկսեալ սկսած է իր ստեղծագործութիւնները ցուցադրելու Անկախներու սալոնին մէջ, իսկ 1950ականներուն արդէն արժանացած է շարք մը մրցանակներու Ֆրանսայի, եւրոպական քանի մը այլ երկիրներու եւ Մեքսիքոյի մէջ։ Ժանսեմ այն բացառիկ նկարիչն է, որուն կենդանութեան օրօք բացուած է իր անունը կրող երկու թանգարան՝ երկուքն ալ Ճափոնի մէջ:

Անոր ստեղծագործութիւնները կը պահուին աշխարհի բազմաթիւ հեղինակաւոր թանգարաններուն ու մասնաւոր հաւաքածոներուն մէջ։ Ստեղծագործութեան առաջին հանգրուանին անոր գործերը կրած են ազգային դրօշմ՝ «Հայուհին», «Հայկական հարսանիք», «Թաղում», եւայլն: Այդ գործերուն մէկ մասը ցուցադրուած են Փարիզի հայկական արուեստի թանգարանին մէջ։ Ժանսեմ տուած է տասնեակ անհատական ցուցահանդէսներ՝ Փարիզի, Նիւ Եորքի, Շիքակոյի, Լոնտոնի, Թոքիոյի, Հռոմի, Պրիւքսէլի, Լօզանի, Պէյրութի մէջ եւ այլուր։

Ֆրանսական արուեստի ցուցահանդէսին հետ անոր գործերը ներկայացուած են նաեւ Մոսկուայի մէջ։ Ժանսեմ առաջին անգամ Հայաստան այցելած է 1973-ին: 2001-ին Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ Ռ. Քոչարեանի հրաւէրով Ժանսեմ կրկին այցելած է Հայաստան եւ 2000-2001-ին իր գծած «Եղեռն» շարքը՝ բաղկացած 34 կտաւներէ, նուիրած է Հայոց Ցեղասպանութեան թանգարանին:

## Աղբիւրներ
Մեծ Եղեռնի Գեղանկարիչը» Ցուցադրութիւն՝ Հայոց Ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկին մէջ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:9 Մարտի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:27 Օգոստոսի մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ նկարիչներ
Ժիրայր (անձնանուն)

**Ժիրայր**, հայկական արական տարածուած անուն։ «Ժիր» եւ «այր» բառերէն կազմուած նորայայտ անուն մըն է, ինչպէս Նորայր, Զարմայր, Հրայր անուններն են:
* Լատինագիր ձեւը՝ 
* Սակաւ անուններէն է, որով մականուն չէ կազմուած:

## Անունը Կրողներ
* Ժիրայր Ապիկեան (ծն.1889 Կոստանդնուպոլիս-) ելեկտրա-ճարտարագէտ
* Ժիրայր Դանիէլեան (ծն.1941 Լիբանան) հայագէտ, բանասէր
* Ժիրայր Զորթեան (Jirayr Zorthian, ծն.1911 ՕԿ-2004 ԱՄՆ) գեղանկարիչ, քանդակագործ
* Ժիրայր Լիպարիտեան (ծն.1945 Պէյրութ) պատմաբան
* Ժիրայր Սէֆիլեան (ծն.1967 Պէյրութ) հանրային գործիչ
* Ժիրայր Փանոսեան (ծն.1968 Պէյրութ) գծագրիչ, արուեստագէտ

## Ծանօթագրութիւններ
Ժիրայր Աբիկեան

**Աբիկեան Ժիրայր Յ.** (ծն.՝ 1889, Պոլիս) ելեկտրօ-ճարտարագէտ, որդի Զմիւրնիացի Յովհաննէսի (Մարգար Զագարիա Խօճենցի սերունդէն), (Պարտիզակցի Մկրեան մօրմէ)։

Շրջանաւարտ Պոլսոյ Կեդրոնական վարժարանէն: Փարիզ կ'անցնի Կրենոպլի համալսարանէն կը ստանայ ելեկտրօ-ճարտարագէտի տիպլոմը, տոքթէօռ աստիճանով։

1916-17 Ռոպէրթ քոլէճի մէջ (Պոլիս) ելեկտրօ-ճարտարագիտութեան ուսուցիչ կը կարգուի եւ կը վարէ պետական հաստատութեանց մէջ պաշտօններ իբրեւ մասնագետ։ 1921-ին կնութեան կ'առնուի Դանիէլ Վարուժանի այրին Արաքսին (ծն.՝ Թաշճեան)։

1923-5 Ամերիկա կ'անցնի եւ 1926-ին Հնդկաստան ու Ափրիկէ կը ճամբորդէ եւ կը հաստատուի Նիւ Եորք։ Աշխատակցած է Պոլսոյ Շահնազար «Հայրենիք»ին, յետոյ Պոսթոնի «Հայրենիք»ին, Ֆրէզնոյի «Ասպարէզ»ին։ «Անկախ Խոհեր» պարբերաթերթը խմբագրած է, որուն մէկ թիւը միայն լոյս տեսած է։

Իր այժմու հասցէն է Girair O. Apikian, 242 South Str. New york n.y. (U.S.A.):

## Աղբիւրներ
* Հայ Հանրագիտակ, Հայր Մկրտիչ Վարդապետ Պոտուրեան, 1913 Պուքրէշ, Ա. հատոր, էջ 20։
Ժիրայր Յակոբեան

**Ժիրայր Յակոբեան** (1890- Յունիս 1915-ին)
(Սարգիս Նալբանտեան):

Ծնած է Խարբերդ 1890-ին: Ուսումը կը ստանայ Քոլէճի եւ Թլկատինցիի դպրոցին մէջ: Ամերիկա անցնելով, կը վարէ թերթերու խմբագրութիւններ: 1912-ին կը մեկնի Վենետիկ, ուրկէ գաւառ, ստանձնելով տնօրէնութիւնը Միացեալ Ընկերութեան Հաւաւի դպրոցներուն: Աշխատակից պոլսահայ պարբերականներու եւ տարեցոյցներու: Յունիս 1915-ին Խարբերդի բանտը կը նահատակուի:

## Աղբիւրներ
* *Յուշարձան Ապրիլ Տասնըմէկի, Կ.Պոլիս 1919, էջ 58-59, յօդուած 163*
Ժոզէֆ Ժիրաքօ

**Ժոզէֆ Ժիրաքօ** ( ), լիբանանահայ նկարիչ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Պէյրութ: Իր ծնողները եղած են Մեծ Եղեռնէն վերապրողներ այնթապցի Արթին եւ Մարի Ժիրագօ: 1960-ին Ժոզէֆ մեկնած է Փարիզ, շարունակելու համար իր ուսումը գեղարուեստի մէջ: Ան Փարիզի մէջ աւարտած է Ֆրանսայի «էքօլ Տէ Պօզար» դպրոցը:

Լիբանան վերադառնալէն վեց տարի ետք 20 Նոյեմբեր 1966-ին, Պէյրութի մէջ կ’ամուսնանայ Շնորհիկ Պապուչաքեանի հետ: Կարճ ժամանակ մը Փարիզ բնակելէ ետք 1967 Օգոստոսին կը վերառանան Պէյրութ:

1967-ին կը ծնի իրենց միակ զաւակը Արթուրը: Ընտանիքը վերջնականօրէն կը հաստատուի Միացեալ Նահանգներու մէջ 1976-ին, միանալու համար նախապէս Լոս Անճելըս հաստատուած Ժիրագոյի երկու եղբայրներուն։

Լիբանանահայ նկարիչ՝ Ժոզէֆ Ժիրաքօ, մասնակցելով Սանդր Քիւլթիւրէլ Էնթերնասիոնալի (Փարիզ) կազմակերպած տարեկան մրցումին, արժանացաւ Բ. մրցանակի։

Ժիրագօ մասնակցած է բազմաթիւ ցուցահանդէսներու Պէյրութի, Փարիզի, Լոս Անճելըսի, Միլանոյի եւ Երեւանի պատկերասրահներուն մէջ, արժանանալով տեղական մամուլի եւ արուեստագէտներու բարձր գնահատականներուն: Իր գործերը կը գտնուին նաեւ Միջին Արեւելքի, Եւրոպայի եւ Միացեալ Նահանգներու մասնաւոր հաւաքածոներու մէջ:

Նկարիչ Ժիրաքօ անծանօթ չէ Լիբանանի արուեստասէր շրջանակներուն։ Բազմաթիւ խմբական ցուցադրութեանց մասնակցելէ ետք, Դեկտեմբեր 1964-ին, «Օթէլ Ֆինիսիայ»ի մէջ կազմակերպեց իր առաջին ցուցահանդէսը եւ արուեստի քննադատներուն կողմէ ողջունուեցաւ համակրանքով։

## Գործերը
Իր գործերը ունին իւրայատուկ նկարագիր, կը ներկայացնեն հոգեկան վիճակներ։ Նկարիչը հարազատ արտայայտչականութեան կը հասնի գլխաւորաբար ջրաներկի գործածութեամբ, ընդծովեայ աշխարհն է անոր ներշնչման աղբիւրը եւ իր ներաշխարհը արտայայտելու միջոցը, որուն կը հասնէր թափանցիկ գոյներու գործածութեամբ:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ նկարիչներ
Ստորոգութիւն:3 Դեկտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Նկարիչներ
Ժիրայր Խաչատուրեան

**Ժիրայր Խաչատուրեան** (1921, Ալեքսանտրէթ - 5 Դեկտեմբեր 2008, Պէյրութ), մարզիկ եւ հասարակական գործիչ։

Ծնած է Ալեքսանտրէթ, 1921-ին։ 1924-ին ան կը փոխադրուի Պէյրութ, ուր հայ գաղութի կազմաւորման սկզբնական շրջանին կը հիմնուի Հ.Մ.Ը.Մ.-ի Պէյրութի մասնաճիւղը։

## Գործունէութիւն
1931-ին մաս կը կազմէ Պէյրութի մասնաճիւղի սկաուտական շարքերուն։ Ապա, մասնաճիւղէն ներս կը կիրարկէ զանազան մարզախաղեր՝ ֆութպոլ, պասքեթպոլ, թենիս եւ հեծիկ։

1952-ին, մաս կը կազմէ մասնաճիւղին վարչութեան, փոխ ատենապետի պաշտօնով։ 1959, 1960 եւ 1964 տարիներուն կը վարէ վարչութեան ատենապետի պաշտօնը։

Ասպարէզով ճարտարագէտ, 1964-ին նիւթական կարեւոր ներդրում կ՚ունենայ Պէյրութի ակումբի շինութեան աշխատանքներուն։

1969-ին, գանձապահի պաշտօնով մաս կը կազմէ Մերձաւոր Արեւելքի Շրջանային Վարչութեան։ Նոյն տարին կը գլխաւորէ Լիբանանի ախոյեան Հ.Մ.Ը.Մ.-ի ֆութպոլի խումբին պատուիրակութիւնը՝ Թեհրանի մէջ կազմակերպուած Ասիոյ ախոյեան խումբերու ախոյեանութեան մրցաշարքին։

1985-ին, մաս կը կազմէ Հ.Մ.Ը.Մ.ի Լիբանանի Շրջանային Վարչութեան, իսկ 15 Յունուար 2000-ին Հ.Մ.Ը.Մ.-ի Կեդրոնական Վարչութեան կողմէ կը պարգեւատրուի «Արժանեաց» շքանշանով։

1961-էն մինչեւ 1998, 37 տարի շարունակ, մաս կը կազմէ Պէյրութի Քաղաքապետական Խորհուրդին։

1970-ին, Այն Սաատէի շինարարական իր համալիրի շրջանին մէջ, ան Ազգային Առաջնորդարանին կը նուիրէ 16.000 քառակուսի մեթր տարածութեամբ հողաշերտ մը՝ Ազգային կեդրոնական վարժարանի մը շինութեան, Հ.Մ.Ը.Մ.ի եւ Համազգայինի ակումբներու կառուցման եւ Հ.Մ.Ը.Մ.-ին ու վարժարանին կողմէ օգտագործուելիք խաղավայրի մը շինութեան համար։ Հետագային, իր բարերարութեամբ, Անթիլիասի «Աղբալեան-Հ.Մ.Ը.Մ.» մարզամշակութային կեդրոնին մէջ կը կառուցուի Համազգայինի գեղարուեստի դպրոցներուն տրամադրուած յարկ մը, որ կը կոչուի «Ժիրայր եւ Ցոլինէ Խաչատուրեան Կեդրոն»։

Ժիրայր Խաչատուրեան կը մահանայ 5 Դեկտեմբեր 2008-ին։

## Աղբիւրներ
*«Մարզիկ» Ամսաթերթ, Դեկտեմբեր 2008 
*«Մարզիկր Ամսաթերթ, Յունուար 2009
Ժորժ Սարգիսեան

**Ժորժ Սարգիսեան** (), հայ դերասան, բեմադրիչ, թատերական գործիչ, թարգմանիչ։

## Կենսագրութիւն
Ժորժ Սարգիսեան ծնած է Մեծ Հայքի Ծոփք նահանգի Անձիտ գաւառի Խարբերդ քաղաքը։ Ուսանած է Հալէպի Ազգային Կիլիկեան վարժարանին եւ Պէյրութի Ս. Նշան վարժարանին մէջ։

Բեմական գործունէութիւնը սկսած է Պէյրութի մէջ, 1938-ին։ 1941-էն սկսեալ եղած է Համազգային Հայ Կրթական եւ Մշակութային Միութեան Գասպար Իփէկեան թատերախումբի հիմնադիր դերասաններէն մէկը։ 1952-1980 տարիներուն եղած է նոյն թատերախումբին ղեկավարն ու բեմադրիչը։

1980-1981 տարիներուն Արժանթինի, Ուրուկուէյի, Քանատայի եւ ԱՄՆ-ի հայ դերասաններուն ուժերով բեմադրած է թատրերգութիւններ։ 1984-ին Պուէնոս Այրեսի մէջ հիմնած է «Ժորժ Սարգիսեան» թատերախումբը։

Հայերէնի թարգմանած է 17 թատերախաղեր։

## Դերեր
* Վանահայր, Նիքկիֆոր (Լեւոն Շանթի «Հին աստուածները», «Կայսր»)
* Դոկտոր Շթոքման (Իփսենի «Դոկտոր Շթոքման»)
* Քաղաքագլուխ (Նիքոլայ Կոկոլի «Ռեւիզօր»)
* Մուշեղ Իշխանի «Մեռնիլը Որքան Դժուար է»
* Ժագ Յակոբեանի «Կռունկը Կը Կանչէ»
* Րաֆֆիի «Ոսկի Աքաղաղը» 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ
Ժորժ Սիմենոն

**Ժորժ Սիմենոն** ()`Պելճիքացի գրող, խուզարկու-հոգեբանական ոճի աշխարհահռչակ ներկայացուցիչներէն, ֆրանսերէնի եւ գրականութեան թագաւորական ակադեմիոյ անդամ։ Միաժամանակ Ի. դարու ամենաշատ ընթերցուող հեղինակներէն մէկը։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է 13 Փետրուար 1903-ին, Պելճիքայի Լիեժ քաղաքին մէջ, ապահովագրական ընկերութեան հաշուապահի մը ընտանիքին մէջ։ Դպրոցը աւարտելէ ետք աշխատած է իբրեւ գրախանութի մը վաճառող, ապա իբրեւ թղթակից՝ տեղական թերթի մը մէջ։ Գրականութեան նուիրուելու ձգտումը զինք հանգիստ չէ ձգած, եւ 1992-ին գացած է «նուաճելու» Փարիզը։ Հոն իր երիտասարդական ողջ եռանդով, իրարու ետեւէ կատարած է հրատարակիչներու պատուէրները։ Շուրջ տասը տարի գրած է երկու հարիւրի հասնող կարճ վէպեր ու պատմուածքներ՝ բոլորն ալ արկածային եւ խուզարկուի նիւթերով։ Այնուամենայնիւ, իր գրիչը աւելի բեղուն դարձած է «Մեկրէ Գործակալին յայտնութիւնը» գործով, որմով նոր բնոյթ մը կը հաղորդէ հետախուզական վէպի ոճին։ Այդ տիպարին միջոցով Ժորժ Սիմենոն վեր կը հանէ պուրժուական աշխարհի հակասութիւնները։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:13 Փետրուարի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:4 Սեպտեմբերի մահեր
Ստորոգութիւն:4 Սեպտեմբերի մահացածներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով