Կարտեսական Մտախոհութիւններ (Հօսարլ)

**Կարտեսական** **Մտախոհութիւններ** կամ **Տէքարթական** **Մտորումներ** կամ երբեմն ալ **Գարդէսիական** **Խորհրդածութիւններ** ամբողջական անուանումով **Կարտեսական** **Մտախոհութիւններ՝** **Երեւութապաշտութեան*** **Ներածութիւն** (Ֆրանսերէն՝ Méditations cartésiennes: Introduction à la phénoménologie)։ Գիրք մըն է Աւստրիացի իմաստասէր՝ «*Էթմունտ* *Հօսարլ»-ի* (Գերմաներէն՝ Edmund Husserl, Գերմաներէնէ զատ լեզուներէն թարգմանուած ատեն, տառադարձութիւնը կրնայ ուրիշ ձեւով կատարուիլ) գրիչով գրուած, հիմնուած *Սորպոն*ի Համալսարանի *Տեքարթի* անունը կրող աստիճանաւոր սրահին մէջ, 1929-ի Փետրուարի 23-ին եւ 25-ին անոր մատուցած չորս դասախօսութիւններուն վրան։ Դասախօսութեանց յաջորդած երկու տարիներու ընթացքին «*Հօսարլ*»-ը՝ իր օգնական՝«*Այկըն Ֆինք»-*ին (Eugen Fink) հետ միասին անոնց բնագիրը մշակեց ու ընդարձակեց։ Այս ընդլայնուած դասախօսութիւնները առաջին անգամ հրատարակուեցան 1931 թուականին, ֆրանսերէն թարգմանութեամբ («*Հօսարլ*»-ի բնագիրը Գերմաներէնով էր)։
alt=Ռընէ Տեքարթ (Գարդէսիոս)|մինի|229x229փքս|Ռընէ Տեքարթ (Գարդէսիոս)
*{Նայած համաբնագիրին, «Phénoménologie» եզրոյթը, բացի «Երեւութապաշտութիւն» թարգմանութենէն, կրնայ «բներեւութապաշտութիւն» կամ «Երեւութաբանութիւն» ալ թարգմանուիլ}։

Կարտեսական Մտախոհութիւնները Գերմաներէնի թարգմանուեցան միայն «*Հօսարլ*»-ի մահանալէն ետք։ Այս մէկը կարգ մը մեկնաբաններուն մղեց, որ եզրակացնեն թէ՝ «*Հօսարլ*»-ը դժգոհ էր այս աշխատութենէն, իր նպատակին չծառայելու համար որպէս «Վերանցական Երեւութապաշտութեան Ներածութիւն»։ Աշխատութիւնը կը ներկայացնէ «*Հօսարլ*»-ի վերանցական երեւութապաշտութեան գլխաւոր յատկութիւնները: Չորրորդ խորհրդածութեան մէջ, «*Հօսարլ*»-ը կ'առարկէ թէ Վերանցական Երեւութապաշտութիւնը ոչ այլ ինչ է, եթէ ոչ Վերանցական Գաղափարապաշտութիւնը (*իտէալ*ապաշտութիւն, երբեմն ալ կը կոչուի գաղափարականութիւն)։

«Կարտեսական Մտախոհութիւններ» անուանումը կը վերաբերի «*Ռընէ Տէքարթ*»-ի «Մտախոհութիւններ Առաջին Փիլիսոփայութեան Մասին» գիրքին, արդ «*Հօսարլ*»-ը կ'ըսէ․Ֆրանսայի մեծագոյն մտածող՝ «*Ռընէ Տէքարթ*»-ը, վերանցական երեւութապաշտութեան նոր թափ մը տուաւ իր «Մտախոհութիւններ»ուն միջոցաւ, անոնց ուսումնասիրութիւնը ուղղակի ազդեցութիւն ունեցաւ արդէն զարգացող բներեւութապաշտութեան փոխակերպութեան վրայ, վերանցական իմաստասիրութեան նոր տեսակի մը։   *Էթմունտ Հօսարլ*

## Բովանդակութիւն
alt=Էթմունտ Հօսարլ|ձախից|մինի|168x168px|Գերմանացի իմաստասէր «Էթմունտ Հօսարլ»

Այս գործը կը բաժնուի հինգ մտախոհութիւններու (խորհրդածութիւններու)․

# Առաջին Մտախոհութիւնը՝ Ճանապարհ դեպի վերանցական (Ֆրանսերէն՝ Transcendantale) անձնականութիւն (Անգլերէն՝ Ego)։
# Երկրորդ Մտախոհութիւնը՝ Վերանցական (Անգլերէն՝ Transcendental) փորձառութեան դաշտը եւ ատոր ընդհանուր շինուածքը։
# Երրորդ Մտախոհութիւնը՝ Կազմական (կառուցուածքային, hիմնարար) խնդիրները․ ճշմարտութիւն եւ իրականութիւն*։*
# Չորորդ Մտախոհութիւնը՝ Վերանցական անձնականութեան վերաբերող կազմական խնդիրներ
# Հինգերորդ Մտախոհութիւնը՝ Վերանցական էութիւնը որպէս մենատարրական միջենթակայականութիւն։ Կամ ֆրանսերէն բնագրէն թարգմանուած․ Վերանցական դաշտին սահմանումը որպէս մենատարրական միջենթակայականութիւն»։

## Տե՛ս Նաեւ

* Կարտեսականութիւն։
* Նախա-Իսլամական Բանաստեղծութեան Մասին։
* Կարտեսական Կասկած։

* Կարտեսական Փիլիսոփայութեան Սկզբունքները (Սպինոզա)։
* Մենատարր (Իմաստասիրութիւն)։
* Զոյգ (Իմաստասիրութիւն)։
* Փիլիսոփայութեան Սկզբունքներ (Տեքարթ)։
* Նախա-Իսլամական Բանաստեղծութեան Մասին։
* Հնդկաստանի Սերտումը։
* Երեսուն Ամեայ Ցեղասպանութիւնը։

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
Տըրմօթ Մօրա՛ն, Րօտնի Ք․ Պ․ Փարքըր, Վաղ Երեւութապաշտութիւն, (Dermot Moran, Rodney K. B. Parker (eds.). 2016. *Studia Phaenomenologica: Vol. XV / 2015. Early Phenomenology*. Zeta Books. p.&nbsp;150.)։
Ստորոգութիւն:Գիրքեր
Ստորոգութիւն:Գիրքեր այբբենական կարգով