open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Սեպուհ Թէքեան

**Սեպուհ Թէքէեան**.-- 1969-ի տարեշրջանին կ՛ընդունուի Պէյրութի Պետական երաժշտանոցը՝ հետեւելու համար ձայնամարզութեան դասընթացքներուն։ Նոյն տարուայ ընթացքին երաժիշտներուն խորհուրդով կ՛ընտրէ «Ֆակօթ» եւ մօտ տարուայ մը փորձառական շրջանին, կ, իւրացնէ որոշ կէտեր համոզուելուվ գործիքին բարձր որակին, ձայնային տարողութեան եւ կարելիութիւններուն շուրջ։

Երգի հետ առընթեր *Ֆահօթ* գործիքը կը զարգացնէ մինչեւ 1974:

1971–1974 երկարող տարեշրջաններուն մաս կը կազմէ երաժշտանոցի սենեկային նուագախումբին։ Ուսանողական շրջանին երգարուեստի մարզէն ներս զանազան ելոյթներով հանդէս կու գայ Պէյրութի եւ Հալէպի մէջ։ 1972-ին մասնաւոր յայտադրով ելոյթ կ՛ունենայ Պէյրութի *Կէօթէ էնսթիթու*ի մէջ։

1974-ի Հոկտեմբերին կ՛արժանանայ պետական կրթաթոշակին, ֆակօթ գործիքը զարգացնելու համար Իտալիոյ մէջ։ 1977-ին կը վկայուի Միլանոյի երաժշտանոցէն որպէս Ֆակօթիստ եւ երգիչ։ Այս շրջանին մաս կազմած է երաժշտանոցի փչողական գործիքներու հնգեակին, որուն հետ ելոյթ ունեցած է բազմաթիւ նուագահանդէսներով Միլանոյի եւ այլ քաղաքներուն մէջ։

1977-ի եւ 78-ի ամառները կը հետեւի *Սիէնայի Աքատեմիա Օրքէսթր*ի մէջ նուագակցութեան դասընթացքներուն՝ արժանանալով պատուոյ վկայականին։

1977--78 տարիներուն մաս կազմած է Իտալական *Կիվանիլ*ի նուագախումբի «Սիմֆոնիք երիտասարդական նուագախումբին» եւ բազմաթիւ ականաւոր ղեկավարներու հետ ելոյթներ ունեցած է Իտալիոյ մէջ։

Ներկայիս կը պաշտօնավարէ Պետական Երաժշտանոց եւ Արուեստից վարժարանէն ներս։ Լիբանանի մէջ անցեալ Յունիսին Կիպրոսի *Հայկական Ռատիոժամի Լիբանան*ի ներկայացուցիչի կազմակերպութեամբ իր քրոջ հետ միասին, առանձին յայտագրով «երգ-նուագ» ելոյթ ունեցաւ Յակոբ Տէր Մելքոնեան թատերասրահին մէջ։

Իսկ այս տարի «Լիբանանեան Մշակութային Խորհուրդի» կազմակերպած երաժշտական հանդէսին իր մասնակցութիւնը բերած է նուագով։

## Ծանոթագրութիւններ
Թէոտոր Հերզլ

**Թէոտոր Հերզլ** (, , 2 Մայիս 1860, Փեշտ Հունգարիա - 3 Յուլիս 1904, Աւստրիա), ծննդեան անուն՝ **Պենիամին Զէեւ Հերզլ** , հրեայ ազգութեամբ աւստրիա-հունգարացի լրագրող, հասարակական եւ քաղաքական գործիչ, սիոնականութեան հիմնադիր եւ Իսրայէլի պետութեան ստեղծման գաղափարի հեղինակներէն մէկը։Հերզլին անունը յատուկ նշուած է Իսրայէլի Անկախութեան հռչակագիրին մէջ: 
## Կենսագրութիւն
Թէոտոր Հերզլ ծնած է ներկայի Հունգարիոյ Փեշտի հրէական թաղամասին մէջ ապրող աշխարհիկ ընտանիքի մը մէջ: Անոր հօր ընտանիքը ծագումով Սերպիայէն էր:  Անոնք այլասերած եւ գերմանախօս հրեաներ էին: Հայրը՝ Եաքոպ Հերզլը  շատ յաջողակ գործարար մը եղած է:Պատանի տարիքին Հերզլ ձգտած է երթալ Սուէզի ջրանցքը կառուցած Ֆերտինան տը Լեսըփսի  հետքերով, սակայն գիտութիւններուն մէջ յաջողութիւն չգտնելով, զարգացում ապրած է մարդասիրական բնագաւառներուն մէջ:

### Ուսում եւ Աշխատանք
մինի|ձախից|160px|
Այս ձգտումը հետագային զինք հասցուցած է լրագրողի յաջողակ զբաղումին: Ամոս Էլոն զինք կը բնութագրէր իբրեւ եռանդուն գերմանասէր երիտասարդ մը , որ գերմանացիները կը տեսնէր իբրեւ Կեդրոնական Եւրոպային մէջ Kulturvolk (մշակութային ժողովուրդ) եւ կ'ընդունէր գերմանական Bildung գաղափարը եւ որմով կը պայմանաւորուէր տարուածութիւնը Կէօթէի եւ Շէյքսփիրի գործերու ընթերցանութեամբ, ինչ որ կրնար թոյլ տալ գնահատելու կեանքի լաւագոյն կողմերը եւ դառնալու բարոյապէս առաւել բարձր անձնաւորութիւն մը (Bildung տեսութիւնը հակած էր գեղեցկութիւնը բարիութեան նոյնացնելուն): Bildung-ի միջոցաւ Հերցլ կը հաւատայ, որ Հունգարիոյ հրեաները կրնան մէկ կողմ նետել «ամօթալի հրէական բնոյթը», ինչ որ հետեւանք էր բազմադարեան աղքատութեան եւ ճնշումներու, եւ դառնալ քաղաքակիրթ եւրոպացիներ, իրական Kulturvolk, ինչպէս գերմանացիները: 1878-ին իր քրոջ յանկարծակի մահէն ետք, ընտանիքը կ'անցնի Վիեննա, հոն, Վիեննայի համալսարանէն ներս Հերզլ իրաւագիտութիւն կ'ուսանի: Իբրեւ երիտասարդ իրաւաբան, Հերզլ կը դառնայ գերմանական ազգայնական Burschenschaft (եղբայրութիւն) միութեան անդամ, որուն նշանաբանն էր՝ Ehre, Freiheit, Vaterland (Պատիւ, Ազատութիւն, Հայրենիք): Հետագային իբրեւ բողոքի նշան, ան կը հրաժարի  կազմակերպութեան հակահրէականութեան դէմ:Վիեննայի համալսարանէն ներս եւ Սալզպուրկին մէջ կարճատեւ իրաւաբանական զբաղումէ ետք  ան կը հրապուրուի լրագրութեամբ եւ գրականութեամբ, իբրեւ լրագրող աշխատելով վիեննական լրագիրի մը մէջ եւ իբրեւ փարիզեան Neue Freie Presse-ի թղթակից, երբեմն յատուկ ուղեւորութիւններ կատարելով դէպի Լոնտոն եւ Կոստանդնուպոլիս: Հետագային ան կը դառնայ Neue Freie Presse-ի գրական խմբագիր եւ կը գրէ քանի մը կատակերգութիւններ եւ ողբերգութիւններ՝ Վիեննայի բեմերուն համար: Անոր վաղ աշխատանքները չէին արտացոլեր հրեաներու կեանքը: Անոնք ունէին թերթոնի բնոյթ, աւելի շատ նկարագրական, քան՝ քաղաքական:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1960 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:2 Մայիսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1904 մահեր
Ստորոգութիւն:3 Յուլիսի մահեր
Take Me To Church

**«Take Me to Church»**, իրլանտացի երգիչ, հեղինակ-կատարող Հոզիերի երգը, որ կը թողարկուի որպէս թեկնածու երգ իր համանուն մինի ալպոմին մէջ։ Երգը թողարկուած է 16 Սեպտեմբեր 2013-ին որպէս «Hozier» արուեստանոցական ալպոմի առաջին երգը։

## Պատմութիւն
2013-ին Հոզիերը երգած էր Տապլինի գիշերային բաց ակումբներուն մէջ։ Այս ընթացքին ան գրած է «Take Me to Church» երգը, գտնուելով իր ծնողներու տունը, Պրէյի մէջ, Իրլանտա։ Տան ձեղնայարկին մէջ ան նաեւ ձայնագրած է երգի փորձառական տարբերակը։ «Ձայնս ձայնագրուած է իմ ձեղնայարկին մէջ առաւօտեան ժամը 2-ին։ Այն իրական «տան» երգ է»։

Ան արժանացաւ անկախ Rubyworks bidag-ի ուշադրութեանը, որ կապեց արտադրողը Ռոպ Կիրվանիի հետ։ Երգը ձայնագրուեցաւ բնական գործիքաւորմամբ, սակայն սկզբնական փորձառական ձայները պահպանուած էին, քանի որ Կիրվանը զիրենք կը համարէր բաւական «հզօր»։ Միայն երկու երաժիշտներ կատարած էին այս երգը՝ Էնտրիւի Հոզիեր Պըրնը (Հոզիեր) եւ հարուածային գործիքաւորողը Ֆիաչրա Կինդըրը։

## Երգի տեսահոլովակ
«Take Me to Church» երգի տեսահոլովակը նկարահանուած է Պրենտըն Կենթիի եւ Քոնլ Թոմսընի կողմէ։ Անիկա թողարկուած է 25 Սեպտեմբեր 2013-ին։ Տեսահոլովակը ամբողջովին մոխրագոյն երանգներով է եւ նկարահանուած է Քորք քաղաքին մէջ, Իրլանտա։ Հոզիերը չէ նկարահանուած այս տեսահոլովակին մէջ։ Երգը սկսաւ արագ տարածուիլ ամբողջ աշխարհին մէջ։ «Ես կը յիշեմ, որ մէկը ինծի գրած էր, որ ան հաւաքած է 10.000 դիտող ամէն ժամ»,- ըսած է Հոզիերը։ Ֆիլմը YouTube կայքին հաւաքած է 230.000 դիտում ընդամէնը երկու շաբթուան ընթացքին։

Հոզիերը նշած է. «Այս երգը մարդկութեան մասին է, որ անդադար կը փորձեն փճացնել կրօնական կազմակերպութիւնները։ Այն, ինչ կը տիրէ այսօր Ռուսիոյ մէջ։ Ես փորձեցի այս բոլորէն մէկ պատմութիւն պատրաստել եւ Պրենտընը հաւնեցաւ իմ գաղափարս։»

## Շապիկի տարբերակները եւ տարածումը հեռուստաընկերութիւններու եւ համացանցին մէջ
* Մեթ ՄքԷնդրյը կատարած է "Take Me to Church" երգը *The Voice* հեռուստանախագիծի 7 եթերաշրջանի բարձրագոյն 12 ելոյթներու ժամանակ։ Անոր շապիկ տարբերակը iTunes–ի մէջ 5–րդ տեղը գրաւած եւ 92–րդը եղած է Billboard Hot 100–ին մէջ։
* Բրիտանացի աղջիկներու Neon Jungle-ի խումբը ձայնագրած է "Take Me to Church" երգի շապիկ տարբերակը, որ ներառուած է անոնց 2014-ին թողարկած թեկնածու ձայնասկաւառակի՝ *Welcome to the Jungle*–ին մէջ։
* Այլ երգիչներու թիւը, ովքեր կատարած են այս երգի շապիկ տարբերակը չափազանց մեծ է, անոնց կարգին են երգչուհի Կայզան և Էտ Շիրանը։
* "Take Me to Church" երգը գործածուած է նաեւ  առեւտրական նպատակներով՝ Beats by Dre–ի համար։
* Տեյվիտ Լաչեփլը նկարահանած է երգի մէկ այլ տեսահոլովակ, ուր գլխաւոր դերին մէջ հանդէս կու գայ ուքրանացի Պալետի պարող Սերկեյ Պոլունինը։
* Air Berlin–ը երգը օգտագործած է (գլխաւորաբար բառերը եւ "Amen"–ի հատուածը) իր գովազդային հոլովակներուն մէջ։

## Յաջողութեան շքերթներ
### Շաբաթական յաջողութեան շքերթներ

### Յաջողութեան շքերթները տարուան աւարտին

## Թողարկման պատմութիւն

### Հաւաստագրեր

## Ծանօթագրութիւններ
Թէքէեան Մշակութային Միութիւն (Քանատա)

**Թէքէեան մշակութային միութեան ''Քանատա'' մասնաճիւղ**, Թէքէեան մշակութային միութեան մասնաճիւղ Քանատայի մէջ։

## Պատմութիւն
Հիմնուած է 1965 թուականին, Մոնրէալ։  Թէքէեան մշակութային կեդրոններ կան Մոնթրէալի եւ Թորոնթոյի մէջ։  Միութեան հովանաւորութեամբ գործած են «Հայ Բեմ» թատերախումբը (1975-1983), ժողովրդական պարերու «Նայիրի» խումբը (1981-1990):  1978 թուականին կազմակերպուած է «Սեւան» պատանեկան ամառնային երկամիս ճամբարը։

## Թորոնթոյի Մասնաճիւղ
Թորոնթոյի Մասնաճիւղը հիմնուած է 1967 թուականին, կազմած է սեփական թատերախումբ եւ երգչախումբ եւ ստեղծած՝ Թորոնթոյի առաջին ռատիոժամը։  Միութիւնը կը կազմակերպէ նաեւ հրապարակային դասախօսութիւններ հայոց պատմութեան եւ մշակոյթի մասին, գեղարուեստական ցուցահանդէսներ։  Կը հրատարակուի «Ապագայ» շաբաթաթերթը. ունի «Թէքէեանի ձայն» (1978 թուականէն) ռատիոժամը։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Քանատա
Ստորոգութիւն:Կազմակերպութիւններ այբբենական կարգով
Թթենի

**Թթենի** կամ թութի ծառ, շերամածառ, թթազգիներու ընտանիքի տերեւաթափ ծառերու կամ թուփերու ցեղ։ Կ'ընդգրկէ թափուող ծառերու 17 տեսակ, տարածուած է տաք ջերմային գօտիներուն եւ մերձարեւադարձային գօտիներուն մէջ՝ Ասիա, Ափրիկէ, Հիւսիսային Ամերիկա։

## Կենսաբանական նկարագիր
Բունը մուգ է՝ խոր ճեղքուածքներով, պսակը՝ խոշոր, լայն, բրգաձեւ, բարձր.՝ 12-20 մ։ Տերեւները մուգ կանաչ են, հերթադիր, սրտաձեւ, հաւկթաձեւ, ամբողջական կամ ատամեւաեզր, երբեմն՝ թոյլ բլթակաւոր։ Ծաղկաբոյլը կատուիկանման է, գլանաձեւ, կախ ինկած։ Ծաղիկները միասեռ են, երկտուն կամ միատուն։ Կը ծաղկին վաղ գարնան։ Պտուղը չոր ընկոյզ է, պտղաբոյլը՝ խոշոր, սպիտակ, վարդագոյն, կարմիր, հիւթալի, քաղցր, կիսաքաղցր եւ այլն։

## Նշանակութիւն եւ կիրառում

Պտուղները կ'օգտագործուին որպէս սնունդ, իսկ տերեւները հումք կը հանդիսանան մետաքսի համար։ Թերեւս հնագոյն ժամանակներէն անիկա դեղաբոյս կը համարուի։ Չինական, ճափոնական, հնդկական բժշկութեան մէջ կ'օգտագործուին թթենիի տերեւները, ծառի արմատները, կեղեւն ու պտուղները՝ շաքարային միզահիւծութեան, ջրգողութեան, սիրտ-անօթային համակարգի հիւանդութիւններու ժամանակ։

Պտուղը կը պարունակէ շաքարներ, թթուներ, C կենսանիւթ եւ այլն։ Կ'օգտագործուի թարմ եւ վերամշակուած, կը ստանան նաեւ օղի, սպիրթ։ Բնափայտն ամուր է, կը կիրառուի շինարարութեան, ատաղձագործութեան, երաժշտական գործիքներու արտադրութեան մէջ։ Բնափայտէն եւ կեղեւէն կը ստացուի բարձրորակ դեղին ներկանիւթ, իսկ տերեւները լաւորակ կեր են շերամորդի համար։ Կը բազմանան կտրօններով, պատուաստներով եւ սերմերով։ Մեղրատու է։ Հայաստանի մէջ կը մշակուի Արարատեան դաշտին, հարաւային, հիւսիս-արեւելեան գօտիներուն, Արագածոտնի, Կոտայքի, Սիւնիքի մարզերուն մէջ եւ այլն։

## Տեսակներ
մինի|Թութը Լիպիայի մէջ
մինի|Թութը հասունացման տարբեր աստիճաններուն
մինի|Երկար թութ
Յայտնի է մոտ 700 տեսակ։ ՀՀ-ին մէջ մշակութեան մէջ տարածուած են 
*թթենի սպիտակը (*Morus alba*) 
*թթենի սեւ (*Mrous nigra*)

## Արուեստի մէջ
*«Թթենի», Զորայր Խալափեանի պատմուածքը։
*«Թթենի», 1979 թուականին նկարահանուած հայկական ֆիլմ՝ Զորայր Խալափեան համանուն պատմուածքի պատկերաւորումը։

## Արտաքին յղումներ
*Флора Китая: ''Morus'' 
*Флора Северной Америки: ''Morus'' 
*Университет Мельбурна: Сортировка ''Morus''
*pdf. Филогенетика рода Morus. *African Journal of Biotechnology* 4 (6)։ 563—569
*Шелковица. Полезные свойства
*Flora of China: ''Morus''
*Flora of North America: ''Morus''
*University of Melbourne: Sorting ''Morus'' names
*Propagation (growing) by vegetative method
*Propagation (growing) by seed method
*300 year old Japanese mulberry 
*Central Sericultural Germplasm Resources Centre  Ministry of Textiles Government of India
*Replant a mulberry tree 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Պտղատու ծառեր
Ստորոգութիւն:Թթազգիներ
Ստորոգութիւն:Բոյսեր այբբենական կարգով
Թիլպուրկ

**Թիլպուրկ**, համայնք եւ քաղաք Հոլանտայի Հիւսիսային Պրապանթ մարզին մէջ։ Տարածքը 116,69 քմ² է, բնակչութիւնը՝ 204.924 (2011)։ Թիլպուրկ քաղաքէն բացի, համայնքին մէջ կը մտնեն Պերքել-Էնշխոտ եւ Ուտենհաուդ գիւղերը։ Ուսանողական քաղաք է, յայտնի է Հոլանտայի Թիլպուրկ համալսարանը։

## Պատմութիւն
Առաջին անգամ կը յիշատակուի 709 թ.։ 15-րդ դարուն կառուցուած է ամրոց։

## Բնակչութիւն
Բնակչութիւնը՝ ▲227 707 մարդ (Յունուար 1, 2023)։ 76,7%-ը հոլանտացիներ են, մնացածը՝ թուրքեր, մարոքցիներ, անթիլցիներ, սուրինամցիներ եւ այլք։
Tim Tam

**Tim Tam** տուրմեր, 1964 թուականին առաջին անգամ արտադրուած է Ավստրիոյ *Arnott’s Biscuits Holdings* ընկերութեան մէջ։ Ունի ձեւ՝ երկշերտ է, երկու շերտերու միջեւ կը գտնուի սերուցքի շերտը, եւ տուրմապատուած է։ Tim Tam տուփը կը պարունակէ 11 միաւոր։ Ըստ արտադրողի, տարեկան վաճառքը կը կազմէ շուրջ 35 միլիոն միաւոր ամբողջ աշխարհին մէջ (400 միլիոն դոլար)։ Ռեկորտային վաճառքը Ավստրիաի մէջ կը կազմէ 1.7 տոպրակներ։

## Անուան ստուգաբանութիւն
Անուանումը «Tim Tam» ծագած է վարգուն ձիու անունէն։ 1958 թուականին ղեկավար՝ *Ռոն Առնոտ* ձիերու ցուցահանդէսին ձիու մը անունը որոշեց որ պետք է Tim Tam ըլլայ։

2006 թուականին ընկերութիւնը թողարկեց սահմանափակ թիւով ելակի համով պլիթներ։ 2005 թուականին ընկերութիւնը սկսաւ արտադրել թխուածքապլիթի նոր ձեւ մը՝ կլոր տուրմէ ջնարակ (փոխարէնը երկու շերտ ուղղանկիւն թխուածքապլիթներ)։ յայտնի է ԱՄՆ-ի մէջ, Մեծ Բրիտանիաի, Իսրայելի, Քանատաի, Ֆրանսաի, եւ Ինտոնեզիաի մէջ։

## Արտաքին յղումներ
* Arnott’s Website Australia 
* Pepperidge Farm Tim Tam  
* Tim Tam Slam Deutschland 

Ստորոգութիւն:Հրուշակեղեն
Եուլիա Թիմոշենքօ

**Եուլիա Թիմոշենքօ** (ուքրաներէն՝ Тимошенко Юлія Володимирівна, ծն.՝ 27 Նոյեմբեր 1960, Տնեփրոփեթրովսք), Ուքրանիոյ նախկին վարչապետ: 2005 թուականի Յունուար 8-էն մինչեւ Սեպտեմբեր 24 եւ 2007 թուականի Դեկտեմբեր 18-էն մինչեւ 2010 թուականի Մարտ 4՝ Ուքրաինոյ վարչապետն ։ Ուքրանիոյ ընդիմադիր «Հայրենիք» ("Батьківщина") կուսակցութեան առաջնորդ։

Թիմոշենքօ Ուքրանիոյ ընդիմադիր «Հայրենիք» կուսակցութեան առաջնորդն է, որ Ուքրանիոյ խորհրդարանին մէջ 19 աթոռ կը զբաղեցնէ, ինչպէս նաեւ խորհրդարանական խմբակցութեան ղեկավարն է: 2012 թուականին, Ուքրանիոյ խորհրդարանական ընտրութիւններուն ընթացքին, այդ կուսակցութիւնը երկրորդ ամենաշատ ձայները հաւաքեց, խորհրդարանի 450 տեղերէն յաղթելով 101-ը:

2014 թուականի, Ուքրանիոյ նախագահական ընտրութիւններուն ընթացքին, Եուլիա կը հաւաքէ 12.81 առ հարիւր ձայն եւ կը գրաւէ, երկրորդ տեղը՝ Փեթրօ Փորոշենքոյէ ետք, զոր քուէարկութիւնը 54.7 առ հարիւր ձայնով կը յաղթէ:

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* ԹԻՄՈՇԵՆՔՕ ԹԵԿՆԱԾՈՒ ՈՒՔՐԱՆԻՈՅ ՆԱԽԱԳԱՀԱԿԱՆ ԸՆՏՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒՆ: 
* ԱՐԵՒՄՈՒՏՔԸ ԿԸ ՓՈՐՁԷ ՄԵՂՄԱՑՆԵԼ ՈՒՔՐԱՆԻՈՅ ՄԷՋ ՌՈՒՍԻՈՅ ՀԱԿԱԴԱՐՁՈՒԹԵԱՆ ՔԱՅԼԵՐԸ: 
* ՈՒՔՐԱՆԻԱ Նախագահը Կազի Մատակարարման Հարցով Ռուսիոյ Հետ Բանակցելու Կոչ Կ’ընէ Վարչապետին 

Ստորոգութիւն:1960 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:27 Նոյեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Տնեփրոփեթրովսք ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Ուքրանիոյ վարչապետներ
Թինա Տէզայ

**Թինա  Տէզայ** (; )՝ hնդիկ դերասանուհի եւ գեղեցկուհի: Անոր առաջին ֆիլմի դերը եղած է զգայացունց Yeh Faasley հնդկական ֆիլմը եւ հոնկէ շարունակած է դերասանական ասպարէզը գործուն կատակերգական Sahi Dhandhe Galat Bande ֆիլմով, նախքան դառնալը համաշխարհային դերասանուհի իր առաջին Հոլիվուտեան անգլերէն կատակերգական տրամա The Best Exotic Marigold Hotel ֆիլմին մէջ 2012-ին:

## Վաղ Կեանք
Տէզայը ծնած է Պանկալոր բնակավայրին մէջ կուժառաթի հօր մը եւ թէլուկու մօր մը կողմէ: Ան ստացած է իր համալսարանական վկայականը Առեւտրական Ղեկավարութեան (Business Management) մէջ, մասնագիտութեամբ ելեւմուտի տնտեսագիտութեան (finance) մէջ National Institute of Management համալսարանէն: Ան սահունօրէն կը խօսի, կը գրէ եւ կը կարդայ 5 լեզուներով՝ կուժառաթի, թէլուկու, քննէտա, անգլերէն եւ հնդկերէն:

## Ասպարէզ
Տէզայը իր ասպարէզը սկսաւ որպէս նորաձեւութեան տիպար (model) եւ նկարահանուեցաւ աւելի քան 150 ծանուցումներու ու տպագիր արշաւներու մէջ։ Ան մասնակցեցաւ «Get Gorgeous» իրականութեան յայտագիրին (reality show), որու միջոցով պայմանագիր ստացաւ «Elite Model India Management» ընկերութեան հետ։

Ան իր դերասանական առաջնախաղը (debut) ունեցաւ 2011-ին՝ «Yeh Faasley» ժապաւէնով, եւ կարճ ատեն անց իր հոլիվուտեան մուտքը գործեց «The Best Exotic Marigold Hotel» ֆիլմով։

Ան լուսանկարուեցաւ 2012-ի «Kingfisher Swimsuit Calendar»-ին համար եւ գլխաւոր դեր ստանձնեց պոլիվուտեան «Table No. 21» արկածային-թրիլըր ժապաւէնին մէջ՝ Ռաժիւ Խանտելուալի դիմաց։ Նաեւ երեւցաւ «Yeh Kahan Mil Gaye Hum» սիրային երգի տեսահոլովակին մէջ՝ երգիչ KK-ի հետ։

2015-ին, Տէզայը երկու կարեւոր անգլիալեզու նախագիծերու մասնակցեցաւ. «The Second Best Exotic Marigold Hotel»՝ 2012-ի յաջողութեան շարունակութիւնը, եւ Նեթֆլիքսի (Netflix) «Sense8» տրաման՝ ստեղծուած Վաչովսքիներու եւ Ճ. Մայքըլ Սթրազինսքիի կողմէ, ուր ան կը մարմնաւորէ Քալա Տանտեքարի կերպարը։

2016-ին, ան հնչիւնաւորեց Աշիմայի կերպարը «Thomas & Friends»-ի «The Great Race» ժապաւէնին մէջ, իսկ երկու տարի ետք՝ 2018-ին, դարձեալ հնչիւնաւորեց զայն «Thomas & Friends»-ի 22-րդ, 23-րդ եւ 24-րդ տարեշրջաններու քանի մը դրուագներուն մէջ։ 2018-ի Ապրիլին, Թինան մարմնաւորեց Ճենիի դերը «Hotstar»-ի «Good Luck» կարճ ժապաւէնին մէջ, որու բեմադրիչն էր Սուժոյ Կոշը։

2021-ին, Տէզայը հանդէս եկաւ «Amazon Prime»-ի «Mumbai Diaries 26/11» համացանցային շարքին (web series) մէջ։ Պեմադրուած Նիքիլ Ատվանիի կողմէ եւ արտադրուած «Emmay Entertainment»-ի կողմէ՝ հոն գլխաւոր դերերով հանդէս եկան նաեւ Մոհիթ Ռայնան եւ Քոնքոնա Սեն Շարման։ Այնուհետեւ Տէզայը երեւցաւ Տիա Աննափուրնա Կոշի բեմադրած «Bob Biswas» ոճրային-թրիլըր ժապաւէնին մէջ։

## Տե՛ս նաեւ
* Sense8
* Թուփընս Միտլթըն
* Պրայըն Ճ. Սմիթ
* Տունա Պէյ
* Ամըլ Ամին
* Մէքս Ռիէմէլթ
* Միկէլ Անճէլ Սիլվէսթր
* Ճէյմի Քլէյթըն

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:24 Փետրուարի ծնունդներ
Յարութիւն Թիրեաքեան

**Յարութիւն Թիրեաքեան** () հայ բժիշկ, բանասէր, թարգմանիչ, հայագէտ, արեւելագէտ, մշակութային գործիչ։

## Կենսագրութիւն
Յ. Թիրեաքեան ծնած է 1845-ին. Կեսարիոյ նահանգի Թալաս գիւղին մէջ (Օսմ. Կայսրութիւն)։ Ուսումը ստացած է Փարիզի բժշկական համալսարանին մէջ՝ աւարտելով 1878-ին։ Վերադառնալով Կ. Պոլիս, աշխատած է իբրեւ գլխաւոր բժիշկ տեղւոյն  հիւանդանոցներէն մէկուն մէջ, նաեւ ծաւալելով հանրային գործունեութիւն, որուն պատճառով 1890-ին ձերբակալուած է։

Օսմանեան կայսրութեան մէջ տեղի ունեցող քաղաքական հալածանքներուն պատճառով, 1896-ին տեղափոխուած է Պարսկաստան, ուր նշանակուած արքունի բժիշկ։ 

1907-ին փոխադրուած է Միացեալ Նահանգներ, հաստատուելով Նիւ Եորքի մէջ։ Մահացած է Նիւ Եորք՝ 1919-ին, 73 տարեկան հասակին։

Անոր աշխատութիւնները յետմահու հրատարակած է որդին՝ Միհրդատ Թիրեաքեանը։

## Գիտական գործունէութիւնը
Իր բժշկական ասպարէզին զուգահեռ, Թիրեաքեան ծանօթացած է բազմաթիւ դասական եւ հին արեւելեան, ինչպէս նաեւ ժամանակակից եւրոպական լեզուներու։ Ան տիրապետած է թրքերէնին, անգլերէնին, ֆրանսերէնին, պարսկերէնին, հին լեզուներէն՝ գրաբարին, հին յունարէնին, լատիներէնին, հին եւ միջին պարսկերէնին, ծանօթացած է սանսկրիտին։ Լեզուական խոր գիտելիքները մեծ արժէք կու տան անոր աշխատանքներուն։

Թիրեաքեան, բացի իր գիտական ուսումնասիրութիւններէն (հայերէնի, ինչպէս եւ պահլաւերէնի ոլորտին մէջ), կատարած է շարք թարգմանութիւններ, որոնց շնորհիւ հայ ընթերցողը կարելիութիւնը ունեցած է ծանօթանալու զանազան պահլաւական բնագիրներու։ Թիրեաքեանի թարգմանութիւններուն բնորոշ յատկանիշն է հայկական եւ միջին-պարսկական բառապաշարի նմանութիւնը ցոյց տալու ձգտումը, որուն պատճառով հայկական բառերը, որոնք ժամանակի ընթացքին փոխած են իրենց իմաստը, յաճախ կ՚օգտագործուին արդէն անհասկնալի դարձած՝ հինցած իմաստով, ինչ որ կը դժուարացնէ անոնց իմաստի ըմբռնումը եւ կը նուազեցնէ արժէքը։

Թիրեաքեանի գիտական աշխատութիւնները հիմնականին նուիրուած են հայ-իրանական լեզուական առնչութիւններու ուսումնասիրութեան եւ համեմատական լեզուաբանութեան։

## Աշ­խա­տու­թիւն­նե­ր
* Հայկական տաղաչափութիւն, 1906, 1918։
* Արտաշիր Պապականի Կարնամակը, դրուագ, թարգմանութիւն, Փարիզ, 1907։
* Ատրպատ Մարանպանդան, «Ան­դարձ», թարգմանութիւն, Նիւ Եորք, 1909։
* Ֆիրդուսի, «Շահ­նա­մակ», թարգմանութիւն, Նիւ Եորք, 1909։
* Արիահայ բառարան, Նիւ Եորք, 1914-1920։
* Հայերէնի զեղծումները, 1917։
* Պուալօ Ն., «Արո­ւեստ քեր­թո­ղա­կան», թարգմանութիւն, ծանօթագրութիւններով եւ առաջաբանով, Նիւ Եորք, 1919։
* Սաադի, «Գո­լես­տան», թարգմանութիւն, Նիւ Եորք, 1920։
* Հայ-երանական ուսումնասիրութիւնք, Վիեննա, 1922։
* Հին յիշատակներ, Նիւ Եորք, 1978։
* Տելեմաքը թարգմանած է գրաբարի, մրցելով Հայր Արսէն Բագրատունիի հետ։

## Աղբիւրներ
* Թիրեաքեան Յ., Արիահայ բառարան, նորոգ տեսութեամբք յաւելուածովք, Վիեննա, 1914։
* Թիրեաքեան Յ., Հայ-երանական ուսումնասիրութիւնք, Վիեննա, 1922։

Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ
Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ մշակութային գործիչներ
Թթուասեր

մինի|Թթուասեր եւ այլ կաթնամթերք
**Թթուասեր** (հին սլաւոներէն՝*sъmętana* յի եւ Մոլտովիոյ, նախկին Հարաւ սլաւիայի երկրներուն, նաեւ Ֆինլանտիայի մէջ։

Ֆրանսական սերուցքը կամ քրեմ-ֆրեշը նոյնպէս կը ստացուի պաստերիզացուած սերուցքէ։ Նորմանտիոյ մէջ յաճախ կ՛աւելացնեն թթուասերին քալուատոս եւ կը պատրաստեն ձկան սոուս։

Թթուասեր անուանումը կ՛օգտագործուի միայն Հայաստանի մէջ։ Ռուսաստանի, Ուքրանիոյ, Պելառուսիոյ կ՛օգտագործուի сметана անուանումը, Ֆինլանտիայի մէջ smetana եւ crème fraîche, Գերմանիոյ՝ *schmand*, սլաւոներէն՝ *kisla smetana*, Լեհաստանի մէջ՝ śmietana, Չեխիոյ մէջ՝ *zakysaná smetana*, Ռումանիոյ՝ *smântână*: Բացի վերոնշեալ երկիրներէն թթուասերը կ՛օգտագործեն նաեւ եւրոպական այլ երկրներու մէջ՝ Ֆրանսայի, Անգլիոյ, Սպանիոյ, Իտալիոյ, Դանիոյ մէջ։ Հունկարիոյ մէջ թթուասերին կ՛անուանեն *tejföl* կամ *tejfel*, Էսթոնիայի մէջ՝ hapukoor, Լիտուայի մէջ՝ grietinė, Լատուիոյ մէջ՝ skābs krējums, Սերպիոյ մէջ՝ *pavlaka* կամ *mileram*, Պոսնիայի մէջ՝ *povlaka*, Խորուաթիոյ մէջ՝ *kiselo vrhnje*:

## Թթուասերը խոհարարութեան մէջ
Թթուասերը արեւելաեւրոպական (Ռուսաստան, Ուքրանիա, Պելառուսիայ) խոհանոցին մէջ աւելի տարածուած է օգտագործել որպէս առաջին ուտեստ (Շի, բորշ, մածնաբրդոշ եւ այլն)։ Թթուասերրը մեծաւ մասամբ կ՛օգտագործուի Հայաստանի, Ռուսաստանի եւ ԽՍՀՄ-ի ուրիշ երկիրներու մէջ։ Էսթոնական խոհանոցին մէջ աւելի ճանչցուած է Սելտի ձկան հետ աւելցուող կերակուր, թթուասերը կ՛օգտագործեն նաեւ աւանդական «չորպա» ապուրի մէջ, եւ նոյնպէս մսային ճաշատեսակ «մուսակայի» պատրաստման մէջ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Ուտեստներ
Թիւ

[մինի|Ենթաբազմութիւններ [բնական թիւերէն մինչեւ համալիր թիւեր]]
**Թիւ** թուաբանագիտութեան հիմնական հասկացութիւնն է, որը կ'օգտագործուէ քանակային բնութագրման, համեմատման եւ առարկաներու համարակալման համար։ 
Թիւերը գրառելու համար կ'օգտագործուեն թուանշանները։
:
Թիւերու բազմութիւնները նշանակելու համար կ'օգտագործուեն Blackboard bold (անգլերէնէ թարգմանաբար՝ «գրատախտակի թաւ») տառատեսակը՝

::\mathbb{N}` բնական թիւեր
::\mathbb{Z}` ամբողջ թիւեր
::\mathbb{Q}` կոտորակուող թիւեր
::\mathbb{R}` իրական թիւեր
::\mathbb{C}` համալիր թիւեր
## Մշակութային Նշանակութիւն
Իրենց գործնական կիրառութենէն բացի, թիւերը նաեւ ունեն մշակութային կարեւորութիւն ամբողջ աշխարհին: Զորօրինակ, արեւմտեան մշակոյթին մէջ 13-ը կը համարուի չարագուշակ թիւ, չինացիներու համար 8-ը յաջողութիւն բերող է, ճափոնցիները 39 շնորհակալութեան համարժէք է, քանի որ անոր «սան քիւ» արտասանութիւնը կը նոյնացուի անգլերէն thank you-ին հետ: «Հազարը» հայերիս համար իր ուղղակի նշանակութենէն բացի ունի նաեւ «շատ» իմաստը՝ «հազար ըսած եմ», «գիշերուայ ժամը հազարին» եւ այլն:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Թիւեր
Նազարէթ Թիւթիւնճեան

**Նազարէթ Թիւթիւնճեան**, բնիկ Մարաշցի, ծնած 1889 Նոյեմբեր 21-ին: Նախնական ուսումը առած Հալէպի Ֆրանսիսքէններու վարժարանը ուր ուսած է լաւ երաժշտութիւն, մանաւանդ նուագարանի գործիքներ նուագել։ Եղած է ուսուցիչ Մարաշի Լատինաց դպրոցը եւ դասաւանդաց իտալերէն, ֆրանսերէն եւ նուագ։ Պէյրութ հաստատուած Ա. Ընդհ Պատերազմէն առաջ եւ եղած թրքական բանակի Պէյրութի նուագախումբի ղեկավար։ 1915-ին մտած տեղւոյս Ելեքտրական ընկերութեան մէջ ուր կ'աշխատի այժմ որպէս հաւատարիմ ու սիրուած բարձրաստիճան պաշտօնեայ։ Իր երաժշտագէտ ըլլալուն հանգամանքը պատճառ եղած է որ ծանօթանայ նախապատերազմեան Պէյրութի բարձրաստիճան թրքական պաշտօնեաներուն։ Իր այս ծանօթացումը օգտակար եղած է պատերազմին բազմաթիւ հայերու։ 1914-ին ամուսնացած է Օր. Աննիկ՝ Թէրզիպաշեանի հետ, որ Հալէպ ուսուցչուհի եղած է երկար տարիներ եւ 1910-ին Պէյրութ Սբ. Նշան Վարժարանը հրաւիրուած արպէս վարժուհի, ուր ալ պաշտօնավարած է 4-5 տարի։ Ունի երկու զաւակ, Եգուարդ եւ Պերճ։ Առաջինը պաշտօնեայ Ելեքտրական Ընկերութեան մէջ իսկ երկրորդը բժիշկ՝ շրջանաւարտ ֆրանսական Համալսարանէն, որ այժմ Ամերիկա կը գտնուի կատարելագործելու համար իր ներքին հիւանդութեանց մասնագիտութիւնը:
## Ծանօթագրութիւններ
Վազգէն Թիւթիւնճեան

**Վազգէն Թիւթիւնճեան**, ծնած է 1915-ին Գատը-Գիւղ, Պոլիս։ 

Քոլէճական կրթութիւն ստացած է Վենետիկի Մուրատ-Ռափայէլեան Վարժարանին մէջ 1933-ին ապա յաճախած է Վենետիկի Գեղարուեստից վարժարանը վկայուելով 1935-ին: Մինչեւ 1944 Պոլսոյ մէջ զբաղած է ուսուցչութեամբ եւ լուսանկարչութեամբ։ Դէպի Թուրքիոյ արեւելեան նահանգները (Թրքահայաստան) ճամբորդութիւն մը կ'ընէ եւ բազմաթիւ վանքեր ու եկեղեցիներ կը լուսանկարէ, սակայն թրքական ոստիկանութիւնը կը ձերբակալէ զինք եւ բոլոր նկարներն ու վաւերաթուղթը կը բռնագրաւէ։

1944-ին կը փոխադրուի Պէյրութ, ուր կը բանայ իր լուսանկարչական արուեստանոցը «Ֆոթօ Ֆեմինա»: Սակայն ժամանակ մը ետք, այսինքն 1950-ին բոլորովին կը նուիրուի ուսուցչութեան հանդիսանալով գեղարուեստի ծանօթ ու սիրուած մանկավարժ ուսուցիչ։ Ամուսնացած է եւ ունի երկու մանչ զաւակներ։ Պաշտօնավարած է բազմաթիւ վարժարաններու մէջ դասաւանդելով արուեստաբանութիւն։ Հ. Բ. Ը. Միութեան Լիբանանի բոլոր վարժարաններուն մէջ աթ տասնամեակներով պաշտօնավարած է։ Դասաւանդած է նաեւ քաղաքի Հայ Աւետարանական Կեդրոնական Բարձրագոյն Վարժարանը եւ Քասլիքի Գեղարուեստից վաարժարանը, որուն «աթըլիէ» պատասխանատուն է։ Արուեստաբան-Գեղարուեստական գործունէութիւնը կը տարածուի հետեւեալներու շուրջ.

# Գրած է բազմաթիւ քննական-քննադատական յօդուածներ, որոնք լոյս տեսած են «Զարթօնք»ի եւ իտալական «Արթէ» ամսաթերթին մէջ։
# Կ'որոնէ կառուցողական արժէքներ Միջին Արեւելքի մէջ եւ դասախօսութիւններ կու տայ այդ նիւթին շուրջ։
# Ճամբորդած է եւրոպական երկիրներ, Միջին Արեւելք եւ Հայաստան։
# Պատրաստած է «Կառուցողական բառարան» (կլօսէրի) շուրջ 2000 էջնոց։
# Հայ եւ օտար պատմա-հնադիտական աղբիւրներէ քաղած եւ գծագրած է բազմաթիւ կրօնա-արքունական արժէք ոունեցող «գանձեր»:
# Շատ վայելուչ ու ճարտար կերպով կը գեղազարդէ հրատարակուած գիրքեր, պրոշիւրներ, եւլն.: Յատակագծած է Անթիլիասի վանքին Յուշարձան աղբիւրը, Հաճըն թաղի Ս. Գէորգ եկեղեցիին վերակառուցումը, Խալիլ Պէտէվի թաղի Ս. Յարութիւն եկեղեցիին կողմնակի խորանները, Պիքֆայեայի Ռաուտայի Մխիթարեան վանքի խորանները եւ մեծադիր նկարներուն մեկնաբանութիւնները եւ վերջապէս բազմաթիւ դարաններ օտար եւ ազգային գերեզմանատուներու մէջ։
# 1978-ին շահած է Լիբանանի Կեդրոնական Դրամատան մրցանքը որ յատկացուած էր հրապարակ ելլելիք արծաթ 5 ոսկինոցներուն առթիւ։
# Հոգ կը տանի եւ կը գուրգուրայ մեր նոր սերունդին վրայ։ Ունի իր արուեստասէրներու խումբը որ «Մեր Նորահաս Սերունդը» կը կոչուի։ Բազմաթիւ տաղանդաւոր տղաք եւ աղջիկներ յայտնուած են այս խումբէն։
# Եղեոնի վաթսունամեակին առթիւ հրատարակուած «Հայաստանի Յուշարձաններ» գործին համար մեծ ճիգ թափեց եւ աշխատանք տարաւ։ Խորհրդակցութեան համար քանի մը անգամ Հայաստան գնաց։

Գնահատելով իր քառասուն տարիներուն վաստակը, 1974-ին Իտալիոյ Կրթական Նախարարութիւնը կը հրաւիրէ զինք որ վեց ամիս շրջի Իտալիա եւ եւրոպական երկիրներ ուսումնասիրելու համար «Հայկական կառուցողական արուեստին ազդեցութիւնը իտալական եւ եւրոպական այլ կառուցողական արուեստին վրայ»: Այս առթիւ Վենետիկի Գեղարուեստից վարժարանը զինք կը պարգեւատրէ «Պէաթօ Անճելիքօ» շքանշանով։ Օրհնութեան եւ քաջալերանքի գիրեր ստացած է նաեւ Ն. Ս. Պօղոս Պապէն եւ Պէյրութի Ազգային Առաջնորդարանէն»:

## Ծանօթագրութիւններ
Մինաս Թիւլպէնտճեան

**Մինաս Թիւլպէնտճեան** (1870, Ատաբազար - 1915, Հալէպ), հայ բժիշկ։

## Կենսագրութիւն
Մինաս Թիւլպէնտճեան ծնած է 1870 թուականին, Պրուսայի նահանգի Ատաբազար քաղաքին մէջ։
1901 թուականի Յունիս 27-ին, աւարտած է Փարիզի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։

1908 թուականին եղած է Ատաբազարի Կրթասիրաց ընկերութեան անդամ։

1914 թուականին՝ Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ Պաղտատի մէջ տեղակայուած՝ զօրաբանակի մէջ ու որպէս զինուորական բժիշկ ծառայած։

1915 թուականի Յուլիս 4-ին, սպանուած է ռազմաճակատ եղած ընթացքին կամ 1916 թուականին մահացած է ժանտախտէն, Հալէպի քաղաքի մէջ 45 տարեկան հասակին։

## Գրականութիւն
* Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
* Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
* Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, Ապրիլ 24, 1985։
* Ատաշ Ատնան, 20-րդ դարու նահատակ եղած բժիշկները (թուրքերէն), Թուրքիա, 1997։
* Յարման Արսէն, Հայերը Օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թուրքերէն), Սթամպուլ, 2001։

## Աղբիւրներ
*

Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Միհրդատ Թիրեաքեան

**Միհրդատ Թիրեաքեան** (), պատմաբան, գրաբարի եւ պարսկական գրականութեան հմուտ խմբագիր:

## Կենսագրութիւն
Միհրդատ Թիրեաքեան ծնած է 1885-ին, Կ. Պոլիս, ուր նաեւ կը ստանայ իր նախնական կրթութիւնը տեղւոյն Ֆրանսական վարժարանին մէջ։ Ապա ընտանիքին հետ կը տեղափոխուի Թեհրան, ուր հայրը՝ հայկաբան Տոքթ. Յարութիւն Թիրեաքեան, որպէս բժիշկ կը ծառայէր թագաւորական պալատին մէջ:

Մ. Թիրեաքեան Թեհրանի մէջ կը յաճախէ տեղւոյն Ամերիկեան վարժարանը, իսկ բարձրագոյն ուսման համար կը մեկնի Ցիւրիխ: 1919-ին կ'անցնի Միացեալ Նահանգներ ու մնայուն կերպով կը հաստատուի Նիւ Եորք:

Մ. Թիրեաքեան, որ գրաբարի ու պարսկական գրականութեան ճաշակը ստացած էր հօրմէն, աւելի ետք կը խմբագրէ ու հրատարակութեան կը յանձնէ անոր «Հայ-Երանական Ուսումնասիրութիւնք» (Վիեննա, 1922), «Համասեր եւ Կրկնակ Խումբեր» (Վիեննա, 1923), «Կոլեստան» (Սաատի) եւ «Արիահայ Բառարան» աշխատասիրութիւնները:

Պատմա-բանասիրական ուսումնասիրութիւններով, Մ. Թիրեաքեան ժամանակի ընթացքին կ'աշխատակցի «Անահիտ», «Բազմավէպ», «Հանդէս Ամսօրեայ», «Սիոն», «Լրաբեր» եւ «Պատմա-Բանասիրական Հանդէս» ամսաթերթերուն ու հանդէսներուն: Ան նաեւ առանձին հատորով կը հրատարակէ «ՇԱՀՆԱՄէ»ն՝ պարսիկ բանաստեղծի գործէն տաղաչափեալ հատուածներ, եւ «ՄԻՏՔԻ ՇՈՂԵՐ», որ կը բովանդակէ հեղինակին պատմական, բանասիրական ու գրական աշխատասիրութիւններէն ոմանք:

Մ. Թիրեաքեան կը մահանայ 18 Յուլիս 1970-ին:

## Աղբիւրներ
* Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս, Հատոր Է., Պէյրութ, 1979, էջ 391

Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ
Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Ռոպին Թիք

**Ռոպին Թիք** (, ծնած է՝ 10 Մարտ 1977, Քալիֆորնիա, Լոս Անճելըս), ամերիկա-գանատացի երգիչ-երգահան, երաժշտական արտադրող եւ դերասան։ Իր երաժշտական ճամբուն ընթացքին թողարկած է 7 արուեստանոցի ալպոմ, որոնք հիմնականին R&B ոճով են։ Ռոպին Թիքը համագործակցած է շարք մը յայտնի աստղերու հետ, որոնցմէ են՝ Քրիստինա Ագիլերա, Նիքի Մինաժ, Աշեր, Ճենիֆեր Հադսոն եւ այլք։

## Վաղ Կեանք
Ռոպին Թիքը ծնած է 10 Մարտ 1977-ին Քալիֆորնիայի մէջ, Լոս Անճելես: Ան մեծացած է Վանկուվերի մէջ, Անգլիակա Կոլումբիա: Անոր մայրը՝ Գլորիա Լորինգը, մասնագիտութեամբ դերասանուհի-երգչուհի է, հայրը՝ Ալան Թիքը, դերասան է։ Անոր ծնողները բաժնուած են երբ ան 7 տարեկան էր։ Ռոպին ունի աւագ եղբայր՝ Բրենանը, որ աշխատած է որպէս հնչիւնաւորող 1980-ններուն։ Ռոպին ունի Գանատայի եւ Միացեալ Նահանգներու երկքաղաքացիութիւն։

## Ընթացք
### 2013 «Blurred Lines» եւ «Paula»
170px|right|thumbnail|Ռոպին Թիքը դեկտեմբեր 2013-ին
26 Մարտ 2013-ին, Ռոպին թողարկեց իր «Blurred Lines» կոչուող երգը Ֆարել Վիլեամսի եւ T.I.-ի հետ համատեղ։ Երգի տեսահոլովակը մէկ օրուան մէջ հաւաքեց աւելի քան 1 միլիոն դիտում անոր Vevo-ի էջին վրայ։ «Blurred Lines» երգի թողարկումէն ամիսներ ետք՝ 12 յուլիս-ին, համանուն ալպոմը թողարկուեցաւ։ «Blurred Lines» ալպոմը որ անոր թիւով վեցերորդ ալպոմը դարձաւ, գլխաւորեց Billboard 200 հիթ շքերթը եւ առաջին շաբաթուան ընթացքին, 177,000 օրինակի վաճառք ունեցաւ։

25 Օգոստոս-ին MTV երաժշտական տեսահոլովակի մրցանակաբաշխութիւն 2013-ին ան իր «Blurred Lines» երգը կատարեց Մայլի Սայրուսի հետ։ Անոնց կատարումը բաւական քննադատութիւններու արժանացաւ բեմին վրայ արհեստական սեռական գործողութիւններ ցոյց տալու պատճառով։

26 Յունուար 2014-ին Գրեմմիի ամենամեայ 56-րդ մրցանակաբաշխութեան ընթացքին, Ռոպինի «Blurred Lines» ալպոմը առաջադրուեցաւ «Լաւագոյն փոփ վոքալ ալպոմ» անուանակարգի, իսկ «Blurred Lines» երգը առաջադրուեցաւ «Տարուայ ձայնագրութիւն» եւ «Դուետի/խումբի լաւագոյն փոփ կատարում» անուանակարգերուն մէջ։

11 Յուլիս 2014-ին ան իր «Paula» անուանումը կրող թիւով եօթներորդ արուեստանոցական ալպոմը թողարկեց։

## Անձնական Կեանք
2005-ին Ռոպին ամուսնացած է դերասանուհի Փոլա Պեթոնի հետ։ Անոնց որդին ծնած է 6 ապրիլ 2010-ին։ Փետրուար 2014-ին, Ռոպինը եւ Փոլան կ՛ամուսնալուծուին։

## Սկավառակագրութիւն
### Արուեստանոցի ալպոմներ

### Բաժիններ
#### Սեփական բաժիններ

#### Մասնակցութիւնը ուրիշներու սինգլներում

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին Յղումներ
*Պաշտօնական կայք

Ստորոգութիւն:1977 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:10 Մարտի ծնածներ
Ստորոգութիւն:Լոս Անճելըս ծնածներ
Ստորոգութիւն:Քանատացի երգիչներ
Ստորոգութիւն:Քանատացի երգահաններ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի երգիչներ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասաններ
Թիֆլիսի Արուեստագիտական Ընկերութիւն

**Թիֆլիսի արուեստագիտական ընկերութիւն**, թատերական կազմակերպութիւն Թիֆլիսի մէջ։ Կը գործէ 1888 թուականէն մինչեւ 1920 թուականը։

## Պատմութիւն
Թատերական կազմակերպութիւնը կը հիմնադրուի 1888 թուականին, վարչութեան նախագահ՝ Եսայի Փիթոեւի գլխաւորութեամբ։ Նոյն թուականին կը կազմակերպուի ընկերութեան դերասանական ռուսական խումբը (առաջին ներկայացումը՝ Նիգոլայ Գոգոլի «Ամուսնութիւն»ը)։ Ընկերութիւնը մեծապէս կը նպաստէ Թիֆլիսի թատերական կեանքի զարգացման. կը հրաւիրուին դերասաններ, դերասանական խումբեր, որոնց հետ հանդէս կու գան նաեւ տեղւոյն դերասանները։ Թիֆլիսի օփերայի եւ պալեթի թատրոնի նոր շէնքի բացումը (1896), ինչպէս եւ սեփական թատրոնի շէնքի կառուցումն աւելի կ'ընդլայնեն ընկերութեան գործունէութիւնը։

Թատրոնի շէնքը կը կառուցուի Ե. Փիթոեւի միջոցներով. կը բացուի 1901 թուականին (այժմ՝ Ռուսթաւելիի անուան վրացական թատրոն), այստեղ ներկայացումներ կու տան հայկական, ռուսական եւ վրացական թատերախումբերը։

Թիֆլիսի արուեստագիտական ընկերութեան աշխատանքներուն մեծապէս կը նպաստեն հայազգի գործիչներ՝ Պ. Բեժանբեկը, Գ. Տեր-Ասատուրովը, Ե. Արղուտինսկաեա-Կոզլովսկայան, Տ. Օթարովան եւ ուրիշներ։

Ընկերութիւնը կը գոյատեւէ մինչեւ 1920 թուականը։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Կազմակերպութիւններ այբբենական կարգով
Թիֆլիսի Պատանի Հանդիսատեսի Հայկական Թատրոն

**Թիֆլիսի պատանի հանդիսատեսի հայկական թատրոն**, առաջին հայկական մանկական թատրոնը, որ ստեղծուած է Թիֆլիսի մէջ։ Գործած է 1927 թուականէն մինչեւ 1945 թուականը։

## Պատմութիւն
Թիֆլիսի պատասի հանդիսաստեսի հայկական թատրոնը հիմնադրուած է 1927 թուականին՝ որպէս մանկապատանեկան թատրոն, որուն ղեկավարը եղած է Արշակ Բուրջալեանը: 1929 թուականին վերակազմաւորուած է **Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի**:

Փակուած է 1945 թուականին։

## Բեմադրութիւններ
* Ս. Մթուարաձէի եւ Բ. Գամրեկելու «Արսէն Մարաբղելի»
* Ֆրիդրիխ Շիլլերի «Սեր եւ խարղաւանթ»
* Գաբրիէլ Սունդուկեանի «Խաթաբալա»
* Յովհաննէս Թումանեանի «Չախ-չախ թագաւորը»

## Գլխաւոր Բեմադրիչներ
* Արմէն Արմէնեան
* Ալեքսանտր Աբարեան
* Ստեփան Քափանակեան

## Դերասաններ
* Բաբգէն Ներսէսեան
* Ծ. Վրոյր
* Հ. Խաչատուրեան
* Շ. Գրիգորեան
* Ս. եւ Լ. Ալիխանեաններ
* Գ. Փաշեան
Թիֆլիսի Պետական Բժշկական Համալսարան

300px|մինի|աջից|Թիֆլիսի Պետական Բժշկական Համալսարանէն նշանակ
**Թիֆլիսի պետական բժշկական համալսարան** (ԹՊԲՀ) (), Վրաստանի Թիֆլիս քաղաքի բարձրագոյն բժշկական հաստատութիւններէն է, որ հիմնադրուած է 1918 թուականին։

1992-ին, Թիֆլիսի պետական բժշկական հիմնարկը վերանուանուած է Թիֆլիսի պետական բժշկական համալսարան։ Այդ ժամանակէն ի վեր համալսարանը գործած է իբրեւ *անկախ ուսումնական հաստատութիւն*։

## Վարկանիշ եւ Հեղինակութիւն
Թիֆլիսի պետական բժշկական համալսարանը կը զբաղեցնէ 6279-րդ հորիզոնականը unirank.org վարկանշային կայքին մէջ եւ 6427-րդը www.webometrics.info կայքին մէջ։ Համալսարանին մէջ կայ աւելի քան 5000 բակալաւրիատ եւ 203 ասպիրանտներ, որոնց 20 %-ը կու գան արտասահմանեան երկիրներէն։ Թիֆլիսի պետական բժշկական համալսարանը արժանացած է եւրոպական տարբեր հիմնարկային ընկերակցութիւններու գնահատման։

## Գործադիր Խորհուրդ
* Ռեկտոր - Պրոֆեսոր Զուրաբ Վադաչկորիա
* Ռեկտոր - Պրոֆեսոր Քախաբեր Չալիձէ
* Ռեկտոր - Պրոֆեսոր Ռիմա Բերիաշուիլի
* Կանցլեր - Պրոֆեսոր Զուրաբ Օրջոնիկիձէ
* Խոհուրդի գլխաւոր ղեկավար - Պրոֆեսոր Իրինա Քվաչաձէ

## Վիճակագրութիւն
* Ամէնամեծ բժշկական համալսարանն է Վրաստանի, Կովկասի եւ Արեւելեան Եւրոպայի մէջ:
* Հիմնադրուած է 1918 թուականին։ 
* Աւելի քան 40,000 բժիշկներ։
* Արեւելեան Եւրոպայի բժշկական կազմակերպութեան հիմնադիր;
* Միջազգային համալսարաններու կազմակերպութեան անդամ, ինչպէս նաեւ՝ Եւրոպական համալսարաններու կազմակերպութեան անդամ։
* Ստորագրող Լեհաստանի հռչակագրի - Եւրոպական Միութիւն բժշկական ծրագիրներ։
* Վիրաբուժական, բժշկական, ատամնաբուժական, դեղագործութեան եւ այլ ոլորտներու մէջ աշխատող աշակերտներ։

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Պաշտօնական կայք
* Թիֆլիսի պետական բժշկական համալսարան
* განათლების ერთიანი საკრედიტო კავშირი 

Ստորոգութիւն:Վրաստան
Թիֆլիսի Պետրոս Ադամեանի Անուան Պետական Հայկական Դրամատիկական Թատրոն

**Թիֆլիսի Պետրոս Ադամեանի Անուան Պետական Հայկական Դրամատիկական Թատրոն**, Հայաստանի սահմաններէն դուրս գործող միակ պետական թատրոնը աշխարհին մէջ։

## Պատմութիւն
1824 թուականէն Թիֆլիսի Ներսիսեան դպրոցի մէջ հայերէնով բեմադրուած են ներկայացումներ։ 1880-ականներէն, թատրոնի բարգաւաճման գործին մէջ, կարըեւոր եղած է Պետրոս Ադամեանի դերը։ Թատրոնի հետագայ գործունէութիւնը կապուած է Յակոբ Պարոնեանի եւ Ալեքսանդր Շիրվանզադէի ստեղծագործութիւններու հետ։ Թատրոնը հիմնուած է 1856 թուականին, վիրահայ համայնքի ջանքերով։ Դերասանական խումբը ղեկավարած է՝ Գէորգ Չմշկեանը։ Թատրոնի ձեւաւորման մէջ, մեծ աւանդ ունեցած է՝ Գաբրիէլ Սունդուկեանը, որուն «Էլի մէկ զոհ» ու «Պեպօ» պիեսները բեմադրուած են թատրոնին մէջ։ 1905-1907 թուականներուն, հայկական թատրոնը ստեղծագործական մեծ վերելք ապրած է։ 1910-ականներուն, դերասանական կազմի մէջ եղած են բեմի վարպետներ՝ Յասմիկը, Ալիխանեանը, Պետրոս Ադամեանը, Օ. Գուլազեանը, Քնարիկը, Մ. Մանուէլեանը, Արուս Ոսկանեանը եւ Վահրամ Փափազեանը։

1918-1920 թուականները, թատրոնին համար եղած են ճգնաժամային։ 1921, Մայիս 1-ին թատերախումբը ստացած է պետական թատրոնի կարգավիճակ եւ կոչուած է՝ *Ստեփան Շահումեանի* անուան հայկական թատրոն։ 1936 Մարտին, թատրոնին յատկացուած է առանձին շէնք՝ Հաւլաբարի մէջ։

1991 թուականին, թատրոնը վերանվանուած է՝ Թիֆլիսի Պետրոս Ադամեանի անուան պետական հայկական դրամատիկական թատրոնի։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Թիֆլիս
Թիֆլիսի Սփիւռքահայ Երաժշտութիւն

մինի|Սպանոթուպանի, Թիֆլիսի հնագոյն թաղամասերէն մէկը
**Թիֆլիսի Սփիւռքահայ Երաժշտութիւն,** Թիֆլիսը 18-րդ դարու սկիզբէն, հայ երաժշտական մշակոյթի կեդրոն էր, ուր կազմաւորուած է վիրահայ աշուղական դպրոցը՝ Սայեաթ-Նովա, Շամչի Մելքօ, Բուդաղ Օղլան, Քիչիկ-Նովա, Ֆրէյդուն, Հագիր եւ ուրիշներ։ Կեանքի վերջին շրջանին, Թիֆլիսի մէջ ստեղծագործած է նաեւ՝ Ջիւանին։

19-րդ դարու վերջերը եւ 20-րդ դարու սկզբը, նկատելիօրէն զարգացած էր հայ մասնագիտական երաժշտութիւնը։ 

1885 թուականին հայկական առաջին խմբերգային համերգով հանդէս եկած է Քրիստափոր Կարա-Մուրզան։ Հիմնադրուած են երաժշտական դպրոց (1876), ուսումնարան (1886), Ներսիսեան դպրոցի մէջ ստեղծուած են երգչախումբեր (ղեկ.՝ Մակար Եկմալեան), համերգային կեանքի աշխուժացման նպաստած են Գենարիոս Ղորղանեանը եւ Վասիլ Ղորղանեանը։ 

1907 թուականին՝ ստեղծուած է Արւելեան երաժշտական ընկերութիւնը: 

1912 թուականին՝ Թիֆլիսի հայոց երաժշտական ընկերութիւնը: 

1917 թուականին՝ Հայոց երգչախմբային ընկերութիւնը: 

1919 թուականին՝ հայ երաժիշտ տեսաբաններու «Կոմիտաս» ընկերութիւնը։ 

Թիֆլիսի մէջ կը ստեղծագործեն նշանաւոր երաժիշտներ՝ Արշակ Ադամեանը, Կարօ Զաքարեանը, Ազատ Մանուկեանը, Վանօ Մուրադելին, Անուշաւան Տէր-Ղեւոնդեանը, Վարդգէս Տալեանը, Միքայէլ Միրզայեանը, Վաչէ Ումր-Շատը, Պեկլար Ամիրջանեանը, Սաշա Օգանեզաշուիլին եւ ուրիշներ։ «Հայարտան» երաժշտական մասնաճիւղին (հիմնադիրներ՝ Արմէն Տիգրանեան, Սարգիս Բարխուդարեան, նախագահ՝ Ռոմանոս Մելիքեան) կից ստեղծուած է մանկավարժական արուեստանոց (1927 թուականէն՝ ուսումնարան)։ Թիֆլիսի օփերայի եւ պալեթի թատրոնին մէջ կ'աշխատին երգիչներ՝ Լեւոն Իսեցկին, Հայկանուշ Դանիէլեանը, դիրիժորներ՝ Տմիթրի Շիկանեանը, Սուրէն Չարեքեանը, պարուհի՝ Լիւբով Վոինովա-Շիկանեանը եւ ուրիշներ։

Ստորոգութիւն:Վրաստան
Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն
Թիֆլիսի Գեղարուեստի Ակադեմիա

**Թիֆլիսի Գեղարուեստական Ակադեմիան** Վրաստանի եւ Կովկասի ամենահին համալսարաններէն մէկն է: Տեղակայուած է Թիֆլիսի մէջ՝ Թիֆլիսի օփերայի եւ պալէթի թատրոնի մօտ՝ Ռուսթաւելի Պողոտայի վրայ:

## Պատմութիւն
Վրաստանի Գեղարուեստի Ակադեմիան հիմնադրուած է 8 Մարտ 1922 թուականին Կրթութեան Ժողովրդական կոմիտէի որոշումով: Ստեղծուած են գեղանկարչութեան, քանդակագործութեան, գծանկարչական եւ ճարտարապետական դպրոցներ: 1927 թուականին բացուած է սերամիքի դպրոցը, 1922-ին Մոսէ Թօիծեն հիմնած է արուեստի դպրոցը, որ վերապատրաստումներ ու կրթական ծրագիրներ կ'իրականացնէր Ակադեմիա ընդունուելու ցանկութիւն ունեցողներու համար: Ակադեմիան տեղակայուած է նախկին Քոպուլաշւիլի առանձնատան մէջ, որ ամբողջութեամբ վերակառուցուած է ճարտարապետ Սիմոն Քլտիաշւիլիի կողմէ 1902 թուականին:

### Դպրոցներ
* Տեսողութեան արուեստի դպրոց
* Մետիա արուեսագիտութեան դպրոց
* Զարդարելու դպրոց
* Ճարտարապետութեան դպրոց
* Վերականգման, արուեստի պատմութեան եւ տեսութեան դպրոց
Բոլոր կրթական ծրագիրները կ'ուսուցանուին վրացերէնով:

### Արձանագրութիւններ
* 1922-1926 - Կէօրկի Չուպանաշւիլի
* 1927-1930 - Ալեքսանտր Տուտուչաւա
* 1930-1932 - Վախտանգ Քոթեթիշւիլի
* 1932-1936 - Կրիկոլ Պուխնիքաշւիլի
* 1936-1942 - Սիլովան Քաքապածէ
* 1942-1948 - Ուչա Ճափարիծէ
* 1948-1952 - Մամիա Տուտուչաւա
* 1952-1959 - Սերժօ Քոպուլածէ
* 1959-1972 - Ափոլոն Քութաթելածէ
* 1972-1982 - Կէօրկի Թոթիպածէ
* 1982-1987 - Զուրապ Նիժարածէ
* 1987-1992 - Տենկիզ Պերածէ
* 1992-2003 - Սոսօ Կոյաւա
* 2003-2012 - Կիա Պուկածէ
* 2012-2014 - Թինաթին Քլպիաշւիլի
* 2014 թուականէն - Կիա Կուկուշւիլի

## Շրջանաւարտներ
* Քեթեւան Քալանտածէ
* Կիա Կուկուշւիլի
* Սերգէյ Մինասեան (գծանկարիչ)
* Սերգէյ Մինասեան (գեղանկարիչ)
* Վահան Տիրունի
* Յովհաննէս Վարդանեան
* Հրաչեայ Ռուխկեան
* Սուրէն Տիլպարեան
* Ալպերթ Տիլպարեան
* Արփենիկ Նալպանտեան
* Նիքոլայ Մանուկեան (նկարիչ)
* Ռաֆայէլ Յարութիւնեան (նկարիչ)
* Զուրապ Ծերեթելի
* Լեւ Պայախչեւ
* Կարապետ Մեծատուրեան
* Հրանդ Յակոբեան (նկարիչ)

## Ցուցահանդէսներ
Ակադեմիային մէջ կը գործեն հետեւեալ ցուցադրասրահները՝
* Մեծ ցուցադրասրահ
* Թանգարան, ուր կը պահուին 618 գեղանկարներ, սորվող եւ աւարտող աշակերներու աշխատանքներ: Այստեղ կը գտնուին նաեւ Կիկօ Կապաշւիլիի 8 աշխատանքները, Էլեն Ախւլետեանիի, Լիւտուիկ Լուիժի Լոնկոյի, Քիրիլ Ժտանեւիչի, Թամարա Պալանչիւածէի, Մոսէ Տուածէի, Ալեքսանտր Ցիմաքուրիծէի, Քորնելի Սանածէի, Ռենօ Թուրկիոյ եւ Կոխի Մախարիծէի աշխատանքներէն:
* Ցուցասրահ
* Կոպելենի թանգարան Շարտին փողոցին վրայ

## Արտաքին յղումներ
* Tbilisi State Academy of Arts. Official website 
* Tbilisi State Academy of Arts. Online Radio Melomen.
* განათლების ერთიანი საკრედიტო კავშირის საიტი. 
* თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია (The Tbilisi State Academy of Arts).Tbilisi 2002. ISBN 99928-0-430-0.  
* საქართველოს ძველი ქალაქები: თბილისი (second ed.). 2006. ISBN 99940-0-923-0.  
* თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია (The Tbilisi State Academy of Arts). Tbilisi 2011. ISBN 978-9941-0-3304-9
Թիֆլիսի Հայ Տրամա

**Թիֆլիսի հայ տրաման** ստեղծուած է 1921 թուականին։Առաջին տարիներուն թատրոնին դերասանական եւ բեմադրական կազմը անընդհատ կը փոխուէր եւ այդ իսկ պատճառով ներկայացումներուն ոճը զգալիօրէն կը տարբերէր մէկը միւսէն, ինչը միասնական ոճի ներկայացումներ ստեղծելուն արգելք կը հանդիսանար։ 1930-ական թուականներուն թատրոնը կը գտնուէր դժուար վիճակի մէջ, քանի որ թոյլ ներկայացումները կը վանէին հանդիսատեսը։ 1932-1933 թատերաշրջանին կը վերականգնուին Արշակ Բուրջալեանի կարգ մը բեմադրութիւնները՝ «Դատավճիռ», «Արիւնոտ Անապատ», «Անմեղ Մեղաւորները»։ Նոր բեմադրութիւններ կը պատրաստեն նաեւ Ստեփան Քափանակեանը եւ Ալեքսանտր Աբարեանը, սակայն թատրոնի կեանքին մէջ ոչինչ կը փոխուէր։

1936 թուականի Մարտ 29-ին «Շահնամէ» ներկայացումով կը բացուի Թիֆլիսի հայ տրամայի նոր շէնքը Հաւլաբար թաղամասին մէջ։ Նոր բեմադրութիւնները զգալիօրէն կը բարձրացնեն թատրոնին հեղինակութիւնը։ Այդ աշխատանքին մէջ մեծ էր Ալեքսանտր Աբարեանի դերը։ 1937-1940 թուականներուն ան կը բեմադրէ շարք մը թատերական ներկայացումներ՝ «Քանդած Օճախ», «Թոնդրակեցիներ», «Թշնամիներ»։ Բազմաթիւ յաջող բեմադրութիւններով հանդէս կու գայ նաեւ Ֆերտինանտ Բժիկեանը։ Թատրոն կը հրաւիրուի նաեւ Լեւոն Քալանթարը:

## Թատրոնի բեմադրիչներ

* Իսահակ Ալիխանեան
* Արմէն Արմէնեան
* Վահրամ Փափազեան
* Արշակ Բուրջալեան
* Ստեփան Քափանակեան

## Թատրոնի բեմադրուած ներկայացումները

* Դ. Գրադովի եւ Վ. Օռլովի «Հռոմի Պապ»
* Ա. Զինոեւի «Բամպակ»
* Գ. Գուարիկի եւ Պ. Գուրովի «Պուլկարիան Կրակէ Օղակներում»
* Կ. Գորբունովի «Սառցահալ»
* «Իզրայիլ»
* «Երկու որբ»
* «Միմոս»
* «Տրիլբի»
* «Ովկիանոսից Այն Կողմ»
* «Անյայտ Կինը»
* «Ապահարզանի Անակնկալները»
* Դատավճիռ»
* «Արիւնոտ Անապատ»
* «Անմեղ Մեղաւորները»
* «Շահնամէ», (1936 թ)
* Ն. Պոգոդինի «Արիստոկրատներ»
* Ալեքսանտր Կորնեյչուկի «Պլատոն Կրեչետ»
* «Ամպրոպ»
* Գաբրիէլ Սունդուկեանի «Պեպօ»
* «Քանդած Օճախ»
* «Թոնդրակեցիներ»
* «Թշնամիներ»

## Աղբիւրներ
Թիֆլիսի Վանօ Սարաճիշվիլիի Անուան Պետական Երաժշտանոց

**Թիֆլիսի Վանօ Սարաճիշվիլիի Անուան Պետական Երաժշտանոց** (վրաց.՝ ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია), երաժշտական բարձրագոյն ուսումնական հաստատութիւն Վրաստանի մայրաքաղաքի Թբիլիսի մէջ։

## Պատմութիւն
Կոնսէրուատորիան հիմնադրուած է 1917 թուականի մայիսի 1-ին։ 1924 թուականին կոնսէրուատորիան ստացած է պետական կոնսէրուատորիայի կարգավիճակը։ 1947 թուականին ուսումնական հաստատութիւնը անուանուակոչուած է ի պատիւ վրացի քնարադրամատիկական Վանոյ Սարաջիշուիլու։

Տարբեր ժամանակներու ընթացքին կոնսէրուատորիան ղեկավարուած է վրացի եւ ռուս երաժիշտներու կողմ է՝

* Նիկոլայ Նիկոլաեւ (1917-1918)
* Նիկոլայ Չերեպնին (1919-1922)
* Միխայիլ Իպոլիտով-Իւանով (1924-1925)
* Զաքարիայ Փալիաշուիլի (1918-1919, 1922-1923, 1930-1931)
* Դիմիտրի Արաղիշուիլի (1926-1929)
* Գրիգորի Կալաձեւ (1945-1952)
* Իոնայ Թուսկիայ (1952-1961)
* Օթար Թաքթաքիշուիլի (1962-1964)
* Սուլխան Ցինցաձէ (1965-1984)
* Նոդար Գաբունիայ (1984-2000)
* Մանանայ Դոյջաշուիլի (...-...)

Ներկայիս կոնսէրուատորիայի ղեկաւարն է պրոֆեսոր Ռեզոյ Կիկնաձէն։

Շենքը, որտեղ կը գտնուի կոնսէրուատորիան, Վրաստանի ճարտարապետական յուշարձանն է։ Շինարութիւնն աւարտած է 1917 թուականին։ Կոնսէրուատորիայի մէջ կայ 3 համերգասրահ՝ 500, 200 եւ 80 տեղ ունեցող։

Կոնսէրուատորիան Վրաստանի երաժշտական կեանքի կենտրոնն է։ Ուսումնական հաստատութեան պատկերի մէջ տեղի կ'ունենան երաժշտական փառատօններ, միջազգային երաժշտական մրցոյթներ, համերգներ եւ այլ միջոցառումներ։

## դասաւանդողներ
* Մեդեայ Ամիրանաշուիլի
* Թենգիզ Ամիրեջաբի
* Դաւիթ Անդղուլաձէ
* Նոդար Անդղուլաձէ
* Դաւիթ Բադրիձէ
* Անդրիայ Բալանչիւաձէ
* Օլգայ Բախուտաշուիլի-Շուլգինայ
* Եւգենի Վրոնսկի
* Սանդրոյ Ինաշուիլի
* Օթար Թաքթաքիշուիլի
* Դաւիդ Տորաձէ
* Աննայ Տուլաշուիլի
* Վլադիմիր Շերբաչեօվ

## Նշանաւոր շրջանաւարտներ

### Կոմպոզիտորներ

* Անդրիայ Բալանչիւաձէ
* Գիայ Ղանչելի
* Վանոյ Մուրադելի
* Օթար Թաքթաքիշուիլի
* Միքայել Թարիւերդիեւ

### Դիրիժորներ
* Սամուիլ Սամոսուդ
* Օդիսեյ Դիմիտրիադի
* Ջանսուղ Կախիձէ

## Դաշնակահարներ

* Ռուդլոֆ Կերեր
* Գիորգի Լացաբիձէ

### Վոկալիստներ

* Մեդեայ Ամիրանաշուիլի
* Նանի Բգեգվաձե
* Նանի Բգեգուաձէ
* Ստելլայ Գրիգորեան - մեցցոյ-սոպրանոյ, Հունգարիայի պետական օբերայի մէնակատարուհի
* Նինոյ Մաչիաձէ - սոպրանոյ, «Լա Սկալայ»-ի մէնակատարուհի
* Աննայ Կասեան - սոպրանոյ, Փարիզ
* Աննայ Կիկնաձէ - մեցցոյ-սոպրանոյ, Մարիինեան թատրոնի մէնակատարուհի

## Ծանօթագրութիուններ

Ստորոգութիւն:Թբիլիսիի համալսարաններ
Թխուածք

մինի
**Թխուածք**, քաղցր հրուշակային խմորեղէն՝ չամիչով, ընկոյզով կամ ջեմով, որ կը թխեն սովորաբար թթխմորէն կամ պիսկուիթային խմորէն ու սովորաբար կը մատուցեն հարսանիքներուն կամ Սուրբ ծնունդին։ Թխուածքները կրնան թխուիլ ուղղանկեան կամ շրջանի ձեւով։ Թխուածքի մօտիկ ազգականն է ռուսական կուլիչը։

## Պատմութիւն
Թխուածքի առաջին բաղադրատոմսը կարելի է գտնել հնադարեան Հռոմի մէջ, երբ նուռը, ընկոյզը եւ չամիչը կը խառնուէին գարիի խոյսին մէջ։ Անուանումը եկած է միջին դարերու «միրգեր» (, հին ) եւ «թխուածք» (հին սկանդ.՝ Кака, ) բառերէն։

16-րդ դարէն սկսած, երբ շաքարաւազը դարձաւ բացայայտութիւն եւ մատակարարուեցաւ ամերիկեան գաղութներէն, թխուածխը դարձաւ աւելի ճանչցուած (շաքարաւազի բարձր կեդրոնացումը կը պահպանէին միրգերը)։ Թխուածքները տարածուեցան ամբողջ Եւրոպայի մէջ, բայց պատրաստման բաղադրատոմսերը տարբեր երկիրներու մէջ բազմօրինակ է եւ կախուած է տեղական բաղադրիչներէ։

## Թխուածքները՝ տարբեր երկիրներու մէջ
## Պահամեան կղզիներ
Պահամեան կղզիներոն մէջ միրգերը, ընկոյզը եւ չամիչը, թխուածքի համար ըլլալով խճողակ, 2-3 ամիս կը թողնեն ռոմի մէջ։ Թխելէն ետք թխուածքներուն կը լեցնեն ռոմ՝ որուն մէջ կը պահուէր խորիզը։

### Գերմանիա
Ազգային գերմանական շտոլէն թխուածքը սովորաբար կը թխեն Սուրբ ծննդեան՝ ուղղանկեան ձեւով եւ կը ցանեն շաքարի փոշի։

### Ռումինիա
Ռումինիոյ մէջ թխուածքները կը թխեն մեծ տօներու ժամանակ (Սուրբ ծնունդ, Զատիկ, Նոր տարի)

### Զուիցերիա
Զուիցերիոյ մէջ ազգային թխուածքը կ'անուանեն Birnenbrot (տանձային հաց)։ Այն քաղցր է եւ կը պատրաստուի միրգով ու ընկոյզով։

### Մեծ Բրիտանիա
Մեծ Բրիտանիոյ մէջ թխուածքները շատ ճանչցուած են։ Սուրբ ծննդեան ազգային թխուածքը պէտք է ծածկուած ըլլայ մարցիպանով կամ սպիտակ գլազուրով։

### Միացեալ Նահանգներ
300px|մինի|Մրգային թխուածք
Ամերիկեան թխուածքները հարուստ են միրգերով եւ ընկոյզով։ Անոնց մէջ կը լեցնեն քոնեակ կամ լիկիոր եւ կը ծածկեն շաքարի փոշիով։ Որոշ ամերիկացիներ կը համարեն, որ տարիքով թխուածքները աւելի լաւն են՝ հաշուի առնելով անոնք ալքհոլի պարունակութիւնը։

## Հետաքրքիր փաստեր
Կինէսի ռեկորդներու գիրքին մէջ գրանցուած է աշխարհի ամենամեծ թխուածքը՝ 25х1,5 մէտր չափի։ Այն թխուած Սորբ ծննդեան տօնին Իստ Լոնտոնի մէջ (Արեւելեան Ափրիկէ)։ Թխուածքի պատրաստման աշխատանքները տեւած են 4 օր եւ ծախսուած է 50 լիթր ջուր, 150 քկ ալիւր, 1675 ձու, 70 քկ մարգարին եւ 100 քկ շաքարային գլազուր։ Ռուսական ռեցեպտուրայով անոնց կը վերաբերին նաեւ շտոլենը (քրիստշտոլէն), սակայն Գերմանիոյ մէջ շտոլենը թխուածք չի համարուիր, որովհետեւ այն կը թխուի խմորչային խմորէ, իսկ թխուածքի խմորը, որպէս օրէնք, խմորչային չէ։

## Գրականութիւն
* Վ. Վ. Պոհլեպկին։ Հրուշակային արուեստի մեծ հանրագիտարան։ Վ. Վ. Պոհլեպկինի բոլոր բաղադրատոմսերը, Ցենտրպոլիկրաֆ, 2009
* Լ. Ֆ. Զախարովա, Ե. Ի. Տոլչինսկայա։ Ուղեւորութիւն հրուշակային աշխարհ։ Արհանգելսկ, 1989

Ստորոգութիւն:Ուտեստներ