open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Համանուագ

մինի
**Համանուագ**, ծաւալուն բազմամաս նուագախմբային ստեղծագործութիւն է:

16-17-րդ դարերուն Իտալիոյ մէջ «Sinfonia» կը կոչուէին մեծ խմբերգերու եւ պարային Suite-ներու նախանուագները, իսկ 18-րդ դարու սկիզբը՝ Opera-ի նախերգանքը:

Դասական շրջանի սկզբնաւորութեան Symphonie-ն կը դառնայ համերգային ինքնուրոյն սեռ: Symphonie-ն մեծ մասամբ բաղկացած է 4 մասէ՝ արագ-դանդաղ-պարային-արագ (կան նաեւ չորսէն քիչ կամ աւելի մասեր ունեցող Symphonie-ներ): Համանուագի զարգացման համար կարեւոր դերակատարութիւն ունեցած են՝ Հայտըն, Մոցարթ եւ յատկապէս Պեթհովըն: Հայտըն մշակած է դասական համանուագի հիմնական սկզբունքները (գրած է 104 համանուագ), սակայն Պեթհովըն խորացուցած է անոր բովանդակութիւնը եւ ընդլայնած է ծաւալը՝ դարձնելով զայն նուագարանային երաժշտութեան ամէնէն կատարեալ ձեւը:

## Ստուգաբանութիւն եւ ծագում
«Սիմֆոնիա» (symphony) բառը յառաջացած է յունարէն **συμφωνία** (symphōnía) բառէն, որ կը նշանակէ «ձայնային համաձայնութիւն կամ ներդաշնակութիւն», «ձայնային կամ գործիքային երաժշտութեան համերգ»՝ կազմուած **σύμφωνος** (sýmphōnos)՝ «ներդաշնակ» բառէն: Նախքան իր ներկայիս իմաստին՝ որպէս երաժշտական ձեւի սահմանումին հասնիլը, բառը վերաբերած է տարբեր հասկացողութիւններու:

Ուշ յունական եւ միջնադարեան տեսութեան մէջ, բառը կ’օգտագործուէր **բարեհնչիւնութեան** (consonance) համար՝ իբրեւ հակադրութիւն **διαφωνία** (diaphōnía) բառին, որ կը նշանակէր «անհամահնչիւնութիւն» (dissonance): Միջնադարուն եւ աւելի ուշ, լատիներէն **symphonia** ձեւը կը գործածուէր զանազան նուագարաններ նկարագրելու համար, յատկապէս անոնց, որոնք կարողութիւնը ունէին միաժամանակ մէկէ աւելի ձայն արտադրելու: Իսիտոր Սեւիլացին առաջինն էր, որ «symphonia» բառը օգտագործեց որպէս երկկողմանի թմբուկի մը անուն. իսկ մօտաւորապէս 1155-էն 1377 թուականներուն, ֆրանսերէն **symphonie** ձեւը «օրկանիսդրում»-ի (organistrum) կամ «հըրտի-կըրտի»-ի (hurdy-gurdy) անուանումն էր: Ուշ միջնադարեան Անգլիոյ մէջ «symphony»-ն կը գործածուէր այս երկու իմաստներով ալ, մինչդեռ 16-րդ դարուն այն արդէն կը նոյնացուէր սանթուրի (dulcimer) հետ: Գերմաներէնի մէջ **Symphonie**-ն ընդհանուր եզր մըն էր սփինեթ (spinet) եւ վիրճինալ (virginal) տեսակի դաշնամուրային նախատիպ նուագարաններու համար՝ 16-րդ դարու վերջաւորութենէն մինչեւ 18-րդ դար:

«Միասին հնչելու» իմաստով, բառը կը սկսի յայտնուիլ 16-րդ եւ 17-րդ դարերու երգահաններու որոշ գործերու վերնագիրներուն մէջ, ներառեալ՝ Ճիովաննի Կապրիելիի «Sacrae symphoniae» (1597 թ.) եւ «Symphoniae sacrae, liber secundus» (1615 թ.), Ատրիանօ Պանքիերիի «Eclesiastiche sinfonie...» (1607 թ.), Լոտովիքօ Կրոսսի տա Վիատանայի «Sinfonie musicali» (1610 թ.) եւ Հայնրիխ Շիւթցի «Symphoniae sacrae» (1629 թ.) ու «Symphoniarum sacrarum secunda pars» (1647 թ.): Բացի Վիատանայի ժողովածուէն, որ կը պարունակէր զուտ գործիքային եւ աշխարհիկ երաժշտութիւն, մնացեալ բոլորը հոգեւոր ձայնային գործերու հաւաքածուներ էին, որոնցմէ ոմանք ունէին գործիքային նուագակցութիւն:

## Աղբիւրներ
* «Երաժշտութիւն, Պատմութիւն եւ Տեսութիւն»,Նարդուհի Էքիզեան-Մարկոսեան, 2017, Պէյրութ։

Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն
Հայաստանի Հանրապետութեան Կառավարութիւն

մինի|279x279փքս

**Հայաստանի Հանրապետութեան Կառավարութիւն,** Կառավարութիւնը գործադիր իշխանութեան բարձրագոյն մարմինն է:

Ըստ ՀՀ Սահմանադրութեան 146-րդ յօդուածի՝ կառավարութիւնը իր ծրագրի հիման վրայ կը մշակէ եւ կ՚իրականացնէ պետութեան ներքին եւ արտաքին քաղաքականութիւնը, կ՚իրականացնէ պետական կառավարման համակարգի մարմիններու ընդհանուր ղեկավարումը: Կառավարութեան լիազօրութիւնները կը սահմանուին Սահմանադրութեամբ եւ օրէնքներով: Կառավարութեան իրաւասութեան ենթակայ են գործադիր իշխանութեան վերաբերող բոլոր այն հարցերը, որոնք վերապահուած չեն պետական կառավարման կամ տեղական ինքնակառավարման այլ մարմիններու:

Ըստ ՀՀ Սահմանադրութեան 147-րդ յօդուածի՝ կառավարութիւնը կազմուած է **վարչապետէ, փոխվարչապետներէ եւ նախարարներէ:**

Հանրապետութեան նախագահը կը նշանակէ վարչապետ խորհրդարանական մեծամասնութեան ընտրած թեկնածուին, իսկ փոխվարչապետները եւ նախարարները կը նշանակուին Հանրապետութեան նախագահի կողմէ՝ վարչապետի առաջարկութեամբ:

Իբրեւ կառավարութեան ղեկավար՝ վարչապետը Կառավարութեան ծրագրի շրջանակներուն մէջ կ՚որոշէ Կառավարութեան քաղաքականութեան հիմնական ուղղութիւնները, կը ղեկավարէ Կառավարութեան գործունէութիւնը եւ կը համակարգէ Կառավարութեան անդամներու աշխատանքը։
link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Yerevan_square_by_Rita_W.jpg|մինի|216x216փքս|ՀՀ Կառավարութեան գլխաւոր շէնք

## Նախարարներ

## Կառավարութեան ենթակայ մարմիներ

## Արտաքին յղումներ

* Կառավարութեան Կայք
* Ելեկտրոնային Կառավարում
* Վարչապետի կայք

## Ծանոթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայաստանի Քաղաքականութիւն
Ստորոգութիւն:Հայաստանի Կառավարութիւն
Հայաստանի Զինանշան

frameless|աջից|Zinanshan.jpg
**Հայաստանի Հանրապետութեան զինանշանը,** Հայաստանի Հանրապետութեան պետական խորհրդանշաններէն մէկն է։ «Հայաստանի Հանրապետութեան պետական զինանշանի» օրէնքը ընդունուած է 19 Ապրիլ 1992-ին Գերագոյն Խորհուրդի կողմէ: Վերականգնուած է Հայաստանի Առաջին Հանրապետութեան (1918-1920 թթ.) զինանշանը, որուն հեղինակներն են՝ ճարտարապետ, Ռուսաստանի գեղարուեստի ակադեմիայի ակադեմիկոս Ալեքսանտր Թամանեանը եւ նկարիչ Յակոբ Կոջոյեանը: 27 Նոյեմբեր 2005-ին ՀՀ Սահմանադրութեան բարեփոխումներէն ետք, 15 Յունիս 2006-ին ընդունուած է «ՀՀ զինանշանի» նոր օրէնքը։

Հայաստանի Հանրապետութեան զինանշանին կեդրոնը, վահանին վրայ կը տեսնուին Արարատ լեռը՝ Նոյեան տապանով եւ պատմական Հայաստանի չորս թագաւորութիւնները. վերը ձախին՝ Բագրատունիներու, վերը աջին՝ Արշակունիներու, վարը ձախին՝ Արտաշիսեաններու, վարը աջին՝ Ռուբինեաններու զինանշանները։ Վահանին ետեւը ձախ կողմէն կանգնած է արծիւը եւ աջ կողմէն՝ առիւծը, իսկ վահանին տակ պատկերուած են սուր, ճիւղ, հասկերու խուրձ, շղթայ եւ ժապաւէն։ Հայաստանի Հանրապետութեան զինանշանի հիմնական գոյնն է ոսկեգոյնը, պատմական Հայաստանի թագաւորութիւններու գոյները՝ վերէն ձախ՝ կարմիր, վերէն աջ՝ կապոյտ, վարէն ձախ՝ կապոյտ, վարէն աջ՝ կարմիր եւ կեդրոնը՝ վահանի վրայ պատկերուած Արարատ լեռը՝ նարնջագոյն։ Նշուած գոյները կը խորհրդանշեն Հայաստանի Հանրապետութեան դրօշի գոյները:

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Coat of Arms of the First Republic of Armenia.png|Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան զինանշան (1918-1920)
Պատկեր:Soviet Armenia barnstar.png|Հայկական ԽՍՀ զինանշան


## Աղբիւրներ
Հայաստանի Հանրապետութեան պետական խորհրդանշանները president.am կայքէջի մէջ

Ստորոգութիւն:Զինանշաններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Հայաստան
Ժպրան Խալիլ Ժպրան

**Ժպրան Խալիլ Ժպրան** (), գրող, գծագրիչ, բանաստեղծ։ Ծնած է Պշարրի գիւղը, Լիբանանի հիւսիսը, Օսմանեան կայսրութեան շրջանին, աղքատ ընտանիքէ:

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Լիբանան Պշարի գիւղը 1883-ին, նախնական ուսումը ստացած է գիւղի քահանայէն, ուր սորված է կարդալ ու գրել արաբերէն լեզուն եւ ուսումնասիրած է սուրբ գիրքը (Աւետարանը)։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Հայ ազգի ստեղծումը

**Հայ ազգի ստեղծումը**, ըստ Մովսէս Խորենացի պատմահօր գրութեամբ Հայկ Նահապետի և Բելի հակամարտութիւնը տեղի կ՛ունենայ Ք.ա. 2492 թուականին, Օգոստոս 11-ին: Հեթանոս հայերը՝ Հայկին յաղթանակին օրը կը նշէին իբրեւ տարուան սկիզբը, Նաւասարդ, Նահապետին դուստրին անունով, մեծ տօնակատարութիւններով: Սակայն՝ հետազօտութիւնները ցոյց կու տան, որ Հայկական լեռնաշխարհին մէջ կեանքը սկսած է նոյնիսկ Հայկէն հազարաւոր տարիներ առաջ:

1990-ական թուականներուն պեղումներու շնոհիւ, կատարուած գերմանացի հնագէտի Գլաուս Շմիտ (Klaus Schmidt) գլխաւորութեամբ, այսօրուայ Թուրքիոյ Ուրֆա քաղաքին մօտ, որ կը գտնուէր Մեծ Հայքի տարածքին՝ յայտնաբերուեցաւ 13.000 տարի առաջ կառուցուած տաճար, համաշխարհային պատմութեան առաջինը: Տարածքին՝ գտնուած են երկու արձաններ, որ կը ցոլացնեն արմենոիտ տղամարդու կերպարը: Խոշորագոյն քարերու փոխադրութիւնը և տեղադրումը, այդ ժամանակներու պայմաններով, կը փաստէ աշխատաւոր մարդոց հաստատութիւն՝ այսինքն քոչւոր կեանքը լքել:      

## Աղբիւրներ
* Արմենիքա, յունարէն պարբերաթերթ
Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային Ժողովի շէնք

մինի|300x300փքս
**Հայաստանի կոմունիստական կուսակցութեան կեդրոնական կոմիտէի շէնք**, Բաղրամեան պողոտայ, 19 հասցէին վրայ գտնուող շէնք Երեւանի մէջ։ Այժմ շէնքին մէջ տեղակայուած է Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային Ժողովը: Ազգային ժողովի այգին 3 Հոկտեմբեր 2018-էն Նիկոլ Փաշինեանի որոշմամբ բաց է այցելուներուն համար։

## Պատմութիւն
Շէնքի նախագծումը կատարուած է 1947-ին, իսկ կառուցման աշխատանքները մեկնարկած են 1948-ին եւ աւարտած են 1950-ին: Կառուցումէն ի վեր եւ մինչեւ Հայաստանի անկախացումը շէնքը եղած է Հայաստանի կոմունիստական կուսակցութեան Կեդրոնական կոմիտէի նստավայրը: 1 Մայիս1991-ին Հայաստանի Հանրապետութեան Նախարարներու խորհուրդը ընդունած է «ՀԿԿ Կենտկոմի նախկին զբաղեցուցած շէնքը Հայաստանի Հանրապետութեան Գերագոյն խորհուրդին յատկացնելու մասին» հ. 314 որոշումը, որու համաձայն ՀՀ Գերագոյն խորհուրդին յանձնուած է ՀԿԿ Կենտկոմի զբաղեցուցած շէնքը: Մայիս 1991-ին ՀՀ Գերագոյն խորհուրդը տեղափոխուած է այս շէնք:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայաստանի Կառավարութիւն
Ստորոգութիւն:Երեւանի շէնքեր եւ կառոյցներ
Հայաստանի Ազգային Անվտանգութեան Ծառայութիւն

մինի|280x280փքս
մինի|291x291փքս
Հայաստանի կառավարութեանն առընթեր **Ազգային անվտանգութեան ծառայութիւն** (ԱԱԾ), գործադիր իշխանութեան հանրապետական մարմին, որ կը մշակէ եւ կ՚իրականացնէ ազգային անվտանգութեան բնագաւառին մէջ Հայաստանի Հանրապետութեան կառավարութեան քաղաքականութիւնը, ինչպէս նաեւ ազգային անվտանգութեան մարմիններու կառավարումը։ Այն կը համարուի Հայաստանի գլխաւոր յատուկ ծառայութիւնը։

## Պատմութիւն
Հայաստանը ունի Ազգային անվտանգութեան եւ Ներքին գործերու նախարարութիւններու մէկ գերատեսչութեան մէջ միաւորման փորձ։ Այս իրավիճակը տեւեց 1996-էն մինչեւ 1999։ ԱԱԾ կազմին մէջ կը մտնեն ե՛ւ հետախուզութիւնը, ե՛ւ սահմանապահ զօրքերը, ե՛ւ ծածկագրողները, ե՛ւ ՀՀ պետական պահպանութեան ծառայութիւնը։

## Համակարգ
Հայաստանի Ազգային Անվտանգութեան ծառայութեան տնօրէնը Արթուր Վանեցեանն է (10 Մայիս 2018)։

## Ընդհանուր տեղեկատուութիւն
**Ազգային անվտանգութեան ծառայութեան տնօրէն**

* Արթուր Վանեցեան

**Տեղակալներ**

* Ստեփան Մելքոնեան
* Արամ Յակոբեան
* Էդուարդ Մարտիրոսեան

## Յետյեղափոխական շրջան
Հայաստանի Հանրապետութեան ազգային անվտանգութեան ծառայութիւնը Հայաստանի մէջ ծաւալուած թաւշեայ յեղափոխութենէն ետք սկսաւ աշխատիլ այլ ոճով, ԱԱԾ-ն սկսաւ հասարակութեան մէջ մեծ յարգանք վայելել։ Մասնաւորապէս ԱԱԾ-ն բացայայտեց շարք մը ընկերութիւններու կողմէ կատարուած չարաշահումները եւ կաշառակերութիւնը։

* ՀՀ Սահմանային պահպանութիւն
* Հայաստանի զինուած ուժեր

## ԱԱԾ աշխատակիցի օր
Ամէն տարի Դեկտեմբեր 20-ինկը նշուէր ԱԱԾ աշխատակիցի օրը, որ կը համընկնի Ռուսաստանի անվտանգութեան դաշնային ծառայութեան (ՖՍԲ) աշխատակիցի օրուայ հետ։ Վերջինի պարագային ամսաթիւը կը համընկնի 1917 թուականի Դեկտեմբեր 20-ի հետ, երբ Հոկտեմբերեան յեղափոխութենէն յետոյ Վլատիմիր Լենինի հրահանգով ստեղծուեցաւ յակայեղափոխութեան եւ տիվերսիայի դէմ պայքարի համառուսական արտակարգ յանձնաժողով (*չեկա*) եւ յանձնաժողովի նախագահ նշանակուեցաւ Ֆելիքս Ձերժինսկին, որ երկրին մէջ սկիզբ դրաւ քաղաքական բռնաճնշումներուն եւ զանգուածային գնդակահարութիւններուն։ ՀՀ կառավարութեան 2024 թուականի Մարտ 7-ի որոշմամբ ԱԱԾ աշխատողի օրը փոխուած է եւ այսուհետեւ պիտի նշուի Յունուար 8-ին։
## Աղբիւրներ

* Հայաստանի Հանրապետութեան Կառավարութեան կայքէջ, Ազգային անվտանգութեան ծառայութիւն

## Ծանօթագրութիւն
Ստորոգութիւն:Հայաստանի Կառավարութիւն
Ստորոգութիւն:Հայաստանի Ազգային Անվտանգութեան Ծառայութիւն
Ստորոգութիւն:Կազմակերպութիւններ այբբենական կարգով
Վիպապաշտ Ժամանակաշրջանի Երաժշտութիւն

**Վիպապաշտ Ժամանակաշրջանի Երաժշտութիւն**, գաղափարական եւ գեղարուեստական ուղղութիւն մը:

## Պատմութիւն

19րդ դարու առաջին կիսուն Եւրոպայի եւ Ամերիկայի մէջ ծնունդ կ'առնէ գաղափարական եւ գեղարուեստական իւրայատուկ ուղղութիւն մը՝ Վիպապաշտութիւնը (Romantisme), որ կ'ընդգրկէ մշակոյթի բոլոր բնագաւառները:

## Վիպապաշտութիւնը բնորոշող յատկութիւններ
Վիպապաշտներուն կը բնորոշէր ստեղծագործական ազատութիւնը, անցեալի հանդէպ հետաքրքրութիւնը, զգացական ապրումներու արտայայտումը, ժողովրդային արուեստի գնահատումը, քնարականութիւնը, ազգային պատմութեան անդրադարձը եւ բնութեան հանդէպ սէրը:

Իւրաքանչիւր երկրի մէջ Վիպապաշտ երաժշտութիւնը ունեցած է իւրայատուկ ազգային երանգ եւ երբեմն նոյն երկրին մէջ ձեւաւորուած են տարբեր ուղղութիւններ:

Կարգ մը երկիրներու մէջ ուղղութիւնը դրսեւորուած է երաժշտահաններու ստեղծագործութիւններուն մէջ (Պ. Ի. Չայկովսկին եւ Ա. Ն. Սկրիապինը Ռուսիոյ մէջ, Պ. Սմեթանան եւ Ա. Տվորժաքը Չեխիոյ մէջ, Է. Կրիկը Նորվեկիոյ մէջ, հայ երաժշտահաններ՝ Տ. Չուխաճեանն ու Ա. Սպենդիարեանը եւ ուրիշներ):

## Երաժշտական սեռեր
Վիպապաշտ դարաշրջանին կը տիրապետէ նուագարանային երաժշտութիւնը: Լայն տարածում կը գտնէ դաշնամուրը: Կը զարգանան տարբեր տեսակի մանրանուագներ (Bagatelle, Moment musical, Arabesque եւ այլն): Կը ստեղծուին նուագարանային նոր սեռեր (Poeme symphonique, Fantaisie symphonique եւ Musique a programme): Կը գրուին յայտնի (Opera)-ները եւ (Ballet)-ները:

## Երկիրներ
Երաժշտութեան արուեստին մէջ Վիպապաշտութիւնը ժամանակագրական կարգով ի յայտ կու գայ հետեւեալ երկիրներուն մէջ.-

*Աւստրիա (Ֆ. Շուպերթ)

*Գերմանիա (Է. Թ. Ա. Հոֆման, Կ. Մ. Վեպըր, Ֆ. Շփոր, Ֆ. Մենտըլսըն, Ռ. Շուման, Ռ. Վակնըր եւ ուրիշներ)

*Իտալիա (Ջ. Վերտի, Ն. Պականինի, Վ. Պելլինի)

*Ֆրանսա (Հ. Պերլիոզ, Տ. Ֆ. Օպեր, Ջ. Մեյեպեր եւ ուրիշներ)

*Լեհաստան (Ֆ. Շոփէն)

*Հունգարիա (Ֆ. Լիսթ)

## Աղբիւրներ
«Երաժշտութիւն, Պատմութիւն եւ Տեսութիւն», Նարդուհի Էքիզեան-Մարկոսեան, Պէյրութ 2017, էջ 37:
Չինական Երաժշտութիւն

**Չինական Երաժշտութիւն**, Չինաստանի մէջ տարածում գտած երաժշտութիւն:

## Պատմութիւն

Չինական երաժշտական մշակոյթը հիմնուած է հին դարաշրջանի ծիսական երգերուն եւ պարերուն վրայ: Չինական երաժշտութեան մէջ կը գերակշռեն երգային սեռերը, որոնց յատուկ է միաձայնութիւնը:

18-րդ դարուն Չինաստանի մէջ կը զարգանայ օփերային արուեստի յատուկ տեսակ մը, որ կը կոչուի «Beijing կամ Peking Opera 

6-10-րդ դարերուն պուտտայականութեան տարածման հետ Չինաստան կը ներթափանցեն այլ ժողովուրդներու երաժշտական մշակոյթներ:

18-20-րդ դարերուն Չինաստան աստիճանաբար մուտք կը գործէ եւրոպական երաժշտութիւն եւ մեծ թիւով երաժիշտներ իրենց երաժշտական ուսումը կը կատարելագործեն Եւրոպայի մէջ: ݀Երգեցողութեան զուգահեռ կը ներկայացուին պարեր եւ մարմնամարզական տեսարաններ: Դերասանները իրենց դէմքերը կը ծածկեն շպարի հաստ շերտով կամ դիմակ կը կրեն:
 
## Չինական Նուագախումբը
Չինական նուագախումբը կը բաղկանայ մօտ հարիւր նուագարաններէ, որոնցմէ ամէնէն մեծը լարային խումբն է, բաղկացած երեսուն տեսակ կսմիթային եւ աղեղնային նուագարաններէ, նաեւ փողայիններէ (տարբեր տեսակի սրինգներ) եւ հարուածայիններէ (թմբուկներ եւ այլն):

## Աղբիւրներ
«Երաժշտութիւն, Պատմութիւն եւ Տեսութիւն», Նարդուհի Էքիզեան-Մարկոսեան, Պէյրութ 2017, էջ 52:
Շարանուագ

**Շարանուագը,** բազմամաս երաժշտական երկ է: Suite Instrumentale-ն (շարանուագ կամ պարային նուագաշար) բազմամաս նուագարանային ստեղծագործութիւն է: Ան կ'ընդգրկէ իրարու յաջորդող եւրոպական հնագոյն պարերու շարք, որոնք գրուած են միեւնոյն Tonalite'-ով, սակայն ունին տարբեր բնոյթ, չափ եւ արագութիւն:

Նախապէս Իտալիոյ մէջ սովորութիւն կար պարեղանակները նուագել ոչ միայն պարելու, այլ նաեւ ունկնդրելու համար: Ունկնդրութիւնը աւելի հետաքրքրական դարձնելու նպատակով 16-րդ դարուն սկսան յաջորդաբար իրարու միացնել դանդաղ Pavana եւ աշխոյժ Gagliarda պարերը:

Baroque ժամանակաշրջանին Suite-ը կ'ընդգրկէր հետեւեալ չորս պարերու շարքը՝ Allemande (գերմանական), Courante (ֆրանսական), Sarabande (սպանական) եւ Gigue (անգլիական): Հետագային այս պարերուն միացան նաեւ Menuet-ը, Gavotte-ն, Bourree-ն, Polonaise-ը եւ այլ պարեր:

Դասական լաւագոյն Suite-ները 18-րդ դարու առաջին կիսուն ստեղծած են Պախ եւ Հենտըլ: 17-18-րդ դարերուն պարագաին Suite-ը մեծ դեր ունեցած է Sonate-ի, Symphonie-ի եւ այլ բազմամաս ձեւերու ստեղծման մէջ:

## Աղբիւրներ

* «Երաժշտութիւն, Պատմութիւն եւ Տեսութիւն», Նարդուհի Էքիզեան-Մարկոսեան, 2017, Պէյրութ

Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն
Ամերիկայի Հնդիկներու Երաժշտութիւնը

**Ամերիկայի Հնդիկներու Երաժշտութիւնը**, հիւսիսային հնդիկներու երաժշտական մշակոյթը:

## Պատմութիւն

Հիւսիսային Ամերիկայի մէջ կ'ապրին հնդիկներու հարիւրաւոր ցեղախումբեր, որոնք ունին տարբեր սովորութիւններ եւ աւանդութիւններ, սակայն մէկ ընդհանուր երաժշտական մշակոյթ:

## Երգեր
Ամերիկայի հնդիկներու երաժշտութեան ամենատարածուած ձեւը երգային երաժշտութիւնն է, որ կը բաժնուի երեք խումբերու.-

#Աւանդական երգեր, որոնք կը փոխանցուին սերունդէ սերունդ:
#Ծիսակարգային ու բուժման նպատակ ունեցող երգեր:
#Ժամանակակից երգեր, որոնք եւրոպական երաժշտութեան ազդեցութիւնը կը կրեն:

Հնդիկներու երգերուն հիմքը կը կազմեն պարզ մեղեդիները, որոնք կը կատարուին բարձր ձայնով եւ լարուածութեամբ: Յաճախ երգեցողութեան կը միանայ սուլոց, շրթունքներու թրթռացում եւ ուժգին ֆշշոց: Կատարողական այս հնարները կը կոչուին «շրթունքներու երաժշտութիւն», որ երգեցողութեան կու տան լրացուցիչ ռիթմիք գունաւորում եւ հակադրութիւն:

## Նուագարաններ
Հիւսիսային Ամերիկայի հնդիկներու նուագարաններու տեսականին սահմանափակ է: Անոնք ունին թմբուկ, սրինգ եւ ճչակներ (Rattles), որոնք կը գործածուին երգիչին նուագակցելու համար:
Հարաւային Ամերիկայի հնդիկներու նուագարաններու տեսականին այլազան է՝ շուիներ եւ փչողական նուագարաններ, որոնք կը պատրաստուին փայտէ, կաւէ կամ եղէգէ:

## Աղբիւրներ
«Երաժշտութիւն, Պատմութիւն եւ Տեսութիւն», Նարդուհի Էքիզեան-Մարկոսեան, Պէյրութ 2017, էջ 37:

Ստորոգութիւն:ԱՄՆ
Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն
Շարլ Ժերար

**Շարլ Ժերար**, բուն անունով՝ *Ժիրայր Աճէմեան* () Ֆրանսական շարժարուեստի ծանօթ անուններէն:

Շարլ Ժերար համբաւաւոր դարձած էր երկրորդական դերերով, աւելի քան հինգ տասնեակ ֆիլմի մէջ։ Լաւագոյն ընկերն էր Ժան-Փօլ Պելմոնտոյի, որու հետ մեծ թիւով ժապաւէններու մէջ խաղակից եղած է։ Շ. Ժերար նախքան դերասանութիւնը ընտրելը՝ 1960-ականներուն եղած է բեմադիր։ Տեսախցիկին միւս կողմը անցած է 1970-ին, երբ Գլօտ Լըլուշ իր «Le Voyou» ժապաւէնին մէջ անոր առաջարկած է առաջին դերը։ Շ. Ժերար նաեւ փորձած է արհեստավարժական կռփամարտի ասպարէզը, բայց յաջորդական չորս մրցումներու կրած չորս KO-ները շուտով վերջ դրած են իր կիրքերուն։ 

19 Սեպտեմբերին իր մահկանացուն կնքած է փարիզեան հիւանդանոցներէն մէկուն մէջ։

## Ֆիլմագրութիւն
Այս ցանկը ներկայացնում է **Մարսել Բոցուֆի** (*Marcel Bozzuffi*) դերասանական եւ ռեժիսորական աշխատանքները։

### Կինոյի Ֆիլմեր

### Հեռուստատեսութիւն

### Ռեժիսորական Աշխատանքներ

## Աղբիւրներ

* «Նոր Յառաջ» երկօրեայի Սեպտեմբեր 21-ի թիւին (1385) քաղուածքը

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի դերասաններ
Ժոզէֆ Հայտըն

**Ժոզէֆ Հայտըն**, (Ֆրանց Ժոզէֆ Հայտըն, [), աշխարհահռչակ երաժշտահան, դաշնակահար, նուագավար եւ երաժշտագէտ: Վիեննայի դասական դպրոցի ներկայացուցիչ:

## Կենսագրութիւն
ֆրանց Հայտընը ծնած է 31 Մարտ 1732-ին, Աւստրիա: Երաժշտական ունակութիւնները ժառանգած է իր հօրմէ: 5 տարեկանին ի յայտ կու գան անոր հրաշալի լսողութիւնը, յիշողութիւնը, ռիթմի զգացողութիւնը եւ ձայնային տուեալները: 1740–1749 թուականներուն ան մաս կը կազմէ Վիեննայի Սրբ. Ստեփանոս տաճարի երգչախումբին, եւ կը զբաղի ինքնակրթութեամբ:

## Երաժշտական գործունէութիւն
Շուրջ 30 տարի Հայտըն ծառայած է հունգար Էսթերհազի իշխաններուն՝ ղեկավարելով անոնց ընտանեկան նուագախումբը եւ թատրոնը: Շաբաթը երկու անգամ տեղի ունեցող համերգներուն Հայտըն պարտաւոր էր ներկայացնել ամէն անգամ նոր ստեղծագործութիւն մը, իսկ իր օփերաներու մեծ մասը ան գրած է Էսթերհազիներու ընտանեկան թատրոնին համար:
1792-ին Վիեննայի մէջ կարճատեւ ժամանակով ուսուցիչը կ'ըլլայ Պեթհովընին, սակայն փոխադարձ դժգոհութեան պատճառով Պեթհովըն երաժշտական ուսումը շարունակած է Անթոնիօ Սալիերիի մօտ: 1783-ին նոյնպէս Վիեննայի մէջ Հայտընի եւ Մոցարթի ծանօթութիւնը սերտ յարաբերութեան կը վերածուի: Հայտըն իր ետին կը ձգէ երաժշտական հարուստ ժառանգութիւն (104 սիմֆոնիաներ, 24 օփերաներ, 14 Messe, 14 Oratorio, 83 լարային քառեակ, բազմաթիւ Trio-ներ տարբեր կազմերու համար, Sonate-ներ, նախերգանքներ եւ այլն)։

Հայտըն կը համարուի իմֆոնիայի եւ լարային քառեակի հիմնադիր: Իր երաժշտութիւնը կը յատկանշուի լաւատեսութեամբ, լուսաւորութեամբ եւ ոճի պարզութեամբ: 

## «Սիմֆոնիայի հայր»
Հայտընի ստորագրութիւնը` di me giuseppe Haydn ("Ինձմէ Ժոզէֆ Հայտըն")։ Ան ստորագրած է իտալերէն, քանի որ այդ լեզուն յաճախ կ'օգտագործէ աշխատանքի ընթացքին։
Հայտընը ճանչցուեցաւ իբրեւ Սիմֆոնիայի Հայր։ Իրմէ առաջ գրուած են սիմֆոնիաներ, բայց Հայտընը հանդիսացաւ սոնաթա-սիմֆոնիկ տեսակի ստեղծողը՝

* I մաս - սոնաթ, ալեկրօ:
* II մաս - Andante՝ դանդաղ մաս, կ'արտայայտէ քնարական տրամադրութիւն։
* III մաս - մենուեթ (18-րդ դարու սիրուած ստեղծագործութիւն)։
* IV մաս - ֆինալ՝ արագ թեմբով, որ ստեղծագործութեան լաւատես աւարտն է։
Այսպէս կառուցած են սիմֆոնիան նաեւ Հայտընի ժամանակակիցներ՝ Մոցարթը եւ Պեթհովենը։

## Աղբիւրներ
* «Երաժշտութիւն, Պատմութիւն Եւ Տեսութիւն», Նարդուհի Էքիզեան-Մարկոսեան, Պէյրութ 2017, էջ 35:

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին Յղումներ
* Հայկական Հանրագիտարան 
* Ժոզէֆ Հայտըն
Հին Հռոմի Երաժշտութիւնը

**Հին Հռոմի երաժշտական մշակոյթը** ինքնատիպ էր եւ բազմազան: Գոյութիւն ունէին երաժշտական-բանաստեղծական սեռեր՝ հարսանիքի, յաղթանակի եւ յիշատակի երգեր, որոնք յաճախ կը կատարուէին «Tibia» փչողական նուագարանի նուագակցութեամբ:

Յաճախ մայրաքաղաքին մէջ կը հաւաքուէին տարբեր երկիրներէ եկած կատարողներ, որոնց մեծամասնութիւնը ըլլալով ստրուկներ՝ հրապարակային ելոյթներով կը զուարճացնէին տէրերը:

Հին Հռոմի մէջ երաժիշտներն ու պարուսոյցները մեծ յարգանք կը վայելէին. ազնուական ընտանիքներու մէջ ընդունուած էր երեխաներուն ուսուցանել երգեցողութիւն, նուագ, պար, սակայն անոնց ելոյթները կը սահմանափակուէին ընտանեկան շրջանակով:
## Աղբիւրներ

* «Երաժշտութիւն, Պատմութիւն եւ Տեսութիւն», Նարդուհի Էքիզեան-Մարկոսեան, 2017, Պէյրութ։

Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն
Ստորոգութիւն:Մշակոյթ
Ստորոգութիւն:Արուեստ
Արարատ Միրզոյեան

**Արարատ Սամուէլ Միրզոյեան** (), կուսակցական, պետական-քաղաքական գործիչ, ՀՀ 7-րդ գումարման ԱԺ նախագահ (14 Յունուար 2019-էն սկսեալ):

## Կենսագրութիւն
Արարատ Միրզոյեանը ծնած է Երեւան, 23 Նոյեմբեր, 1979-ին:

## Կրթութիւն
* 2000-ին աւարտած է Երեւանի Պետական Համալսարանի պատմութեան բաժանմունքի արուեստի բաժինը:
* 2002-ին աւարտած է ԵՊՀ պատմութեան բաժանմունքը որպէս պատմաբան ստանալով Պսակաւոր արուեստից վկայական (Masters):
* 2004-ին աւարտած է ՀՀ պետական կառավարման ակադեմիան՝ որպէս պետական ծառայող, պետական կառավարման եւ տեղական ինքնակառավարման մասնագէտ:
* 2005-ին աւարտած է ՀՀ Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիայի  ասբիրանդուրան (antiperspirant) որպէս պատմական գիտութիւններու թեկնածու։

## Աշխատանքային գործունէութիւն
* 2003-2005 թուականներուն աշխատած է ՀՀ Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիայի Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-ուսումնարանին մէջ՝ որպէս կրտսեր գիտաշխատող:
* 2005-2007 թուականներուն աշխատած է Հայաստանի ազգային արխիւի մէջ՝ որպէս հասարակական-քաղաքական փաստաթղթերու բաժնի գլխաւոր արխիւագէտ։
* 2007-2010 թուականներուն աշխատած է «Էյչ-Էս-Պի-ՍԻ Պանք Հայաստան» (HSBC) Փակ բաժնետիրական ընկերութեան (ՓԲԸ) մէջ:
* 2011-2012 թուականներուն որպէս վերլուծաբան՝ աշխատած է «Ռեկնում» միջազգային լրատուական գործակալութեան մէջ:
* 2012-2013 թուականներուն աշխատած է Ընտրական համակարգերու միջազգային հիմնադրամի մէջ (IFES)՝ որպէս ընտրողներու իրազեկման ծրագրի համակարգող:
* Հոկտեմբեր 2012-էն մինչեւ Փետրուար 2013 դասաւանդած է Երեւանի Պետական Համալսարանին մէջ:
* 2013-2015 թուականներուն եղած է «Հայաստանի զարգացման նախաձեռնութիւններ» (IDEA) հիմնադրամի «Աուրորա մրցանակ եւ 100 կեանք» (Aurora Prize and 100 Lives) նախաձեռնութեան հետազօտական խումբի ղեկավարը։
* 2014-2017 թուականներուն աշխատած է որպէս Բազմակուսակցական ժողովրդավարութեան Հոլանտական ուսումնարանի (NIMD) քաղաքական կուսակցութիւններու եւ ռազմավարական ծրագիրներու փորձագէտ։

## Քաղաքական գործունէութիւն
* Արարատ Միրզոյեանը «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցութեան հիմնադիր անդամ է: 
* 2016-ին հանդիսացած է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցութեան վարչութեան անդամ:
* 2 Ապրիլ 2017-ին «Ելք» կուսակցութիւններու դաշինքի թիւ 3 ընտրատարածքի տարածքային ընտրական ցուցակով ընտրուած է ՀՀ 6-րդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամաւոր:
* 2018-ին եղած է «Իմ քայլը» շարժումը նախաձեռնող խումբի անդամ:
* 11 Մայիս 2018-ին նշանակուած է ՀՀ առաջին փոխվարչապետ:
* 9 Դեկտեմբեր 2018-ին կայացած արտահերթ խորհրդարանական ընտրութիւններուն Երեւան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա եւ Շենգավիթ վարչական շրջանները ընդգրկող թիւ 3 ընտրատարածքին մէջ ըլլալով «Իմ քայլը» դաշինքի թեկնածուներէն մէկը՝ ստացած է 25 550 ձայն:
* 10 Յունուար 2019-ին ստացած է պատգամաւորական յանձնագիրը:
* 14 Յունուար 2019-ին տեղի ունեցած ՀՀ 7-րդ գումարման Ազգային ժողովի առաջին նիստի ժամանակ ընտրուած է ԱԺ նախագահ 131 կողմ ձայնով:
* 16 Յունիս 2019-ին տեղի ունեցած «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցութեան 5-րդ համագումարի ժամանակ ընտրուած է Քաղաքացիական պայմանագիր Կուսակցութեան վարչութեան անդամ:

## Պարգեւներ
2016-ին պարգեւատրուած է ՀՀ ՊՆ պատուագրով:

## Ընտանիք
Ամուսնացած է Գոհար Ապաճեանի հետ, ունի երկու զաւակ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:ԵՊՀ շրջանաւարտներ
Ստորոգութիւն:Հայ պատմագէտներ
Հին Յունաստանի Երաժշտութիւնը

**Հին Յունաստանի երաժշտութիւնը**, հին յոյները երաժշտութեան ծագումը կը վերագրէին աստուածներուն եւ «Musike» բառով, որ ունի յունական ծագում, կ'անուանէին մուսաները, որոնք կը հովանաւորէին արուեստները եւ գիտութիւնը:

Հին Յունաստանի մէջ երաժշտութիւնը անբաժանելի  մաս կը կազմէր առօրեայ կեանքին, տօնախմբութիւններուն, կրօնական պաշտամունքին եւ մարմնամարզական մրցոյթներուն: Երաժշտութիւնը կարեւոր դեր ունէր նաեւ պատանիներու դաստիարակութեան մէջ:

Հին Յունաստանի մէջ գոյութիւն ունեցած են երգիչներու, նուագողներու եւ պարողներու յատուկ խումբեր, որոնք միաւորած են երգը, բանաստեղծութիւնը, նուագակցութիւնը եւ երգչախմբային միաձայն երգեցողութիւնը: Ըստ աւանդութեան խմբերգեցողութիւնը սկզբնաւորուած է Կրետէ կղզիին մէջ: Նուագարաններէն յայտնի եղաշ են քնարը, տաւիղը, սրինգը, մետաղէ շեփորը, Aulos (փչողական նուագարան), Kitara (լարային կսմիթային նուագարան):

## Աղբիւրներ

* «Երաժշտութիւն, Պատմութիւն եւ Տեսութիւն», Նարդուհի Էքիզեան-Մարկոսեան, 2017, Պէյրութ։
Արաբական Երաժշտութիւն

**Արաբական Երաժշտութիւն**, արաբ ժողովուրդին յատուկ երաժշտութիւն, որ կազմուած է երկիրներու երաժշտական մշակոյթներու միաձուլումով:

## Պատմութիւն
Արաբական երաժշտութիւնը ձեւաւորուած է 7-10-րդ դարերուն եւ նուաճուած է երկիրներու երաժշտական մշակոյթներու միաձուլումով:

7-8-րդ դարերու կիսուն արաբական մշակոյթի կեդրոններէն էին Դամասկոսը՝ Ասորիքի մէջ, Մեքքան եւ Մետինան՝ Արաբիոյ մէջ եւ Պասրան՝ Իրաքի մէջ:

9-10-րդ դարերուն արաբական երաժշտութիւնը բարգաւաճելով կը հասնի իր բարձունքին եւ զգալի ազդեցութիւն կ'ունենայ Սպանիոյ եւ Փորթուկալի երաժշտութեան վրայ, ինչպէս նաեւ եւրոպական շարք մը նուագարաններու ձեւաւորման վրայ:

16-րդ դարուն արաբական աշխարհը Օսմանեան կայսրութեան տիրապետութեան տակ կ'իյնայ եւ արաբական մշակոյթը անկում կ'արձանագրէ:

19-րդ դարու երկրորդ կիսուն կը սկսի արաբական երաժշտութեան նոր շրջանը: Արաբական միասնական մշակոյթը կը քայքայուի եւ նորաստեղծ արաբական առանձին պետութիւններուն մէջ կը ձեւաւորուի ազգային երաժշտութիւն:

Արաբական երաժշտութիւնը կապուած է կենցաղի հետ, որովհետեւ իսլամական կրօնին մէջ ընդունուած չէ երաժշտութեան լայն կիրառումը:

## Երգային երաժշտութիւն
Արաբական աշխարհի երաժշտութիւնը թէեւ կը տարբերի իր զարգացման ընթացքով եւ կրած ազդեցութիւններով, սակայն ան ունի ընդհանուր յատկանիշներ՝ միաձայն երգեցողութիւն եւ յանպատրաստից (improvisation) կատարում:

## Ձայնաշարեր
Արաբական հնչիւնաշարերը բոլորովին տարբեր են արեւմտաեւրոպական երաժշտութեան մէջ գործածուող հնչիւնաշարերէն:

Արաբական երաժշտութեան ձայնաշարերը կը կոչուին (Maqam)ներ, որոնց թիւը եօթանասունէ աւելի է:
Մաքամները բաղկացած են քսանչորս աստիճաններէ, որովհետեւ կը պարունակեն քառորդ եւ երեք-քառորդ թոներ:

Արաբական երգային երաժշտութեան յատուկ է նաեւ առատ ձայնազարդութիւնը եւ Glissando-ն (հնչիւնէ հնչիւն սահիլը):

## Աղբիւրներ
«Երաժշտութիւն, Պատմութիւն եւ Տեսութիւն», Նարդուհի Էքիզեան-Մարկոսեան, Պէյրութ 2017, էջ 37:

Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն
Ժագ Գոճեան

**Ժագ Գոճեան** դաշնակահար, երաժիշտ:
## Կենսագրութիւն

Ժագ Գոճեան ծնած է 9 Փետրուար 1930-ին երաժշտասէր ընտանիքի մը մէջ , Պէյրութ, Լիբանան, Հայրը՝ Հայկ Գոճեան քլարինէթ նուագող էր, եղբայրը՝ Վարուժան հայկ Գոճեանը հանրաճանաչ ղեկեվար էր, իսկ կրտսեր եղբայրը ՝ Միհրան Գոճեանը, միջազգային շրջանակներու մէջ յայտնի ջութակահար է: 

Ժագ Գոճեան ապրած է Լիբանան մինչեւ 1970-ականներու կէսերը, այնուհետեւ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի հետեւանքով, ան հաստատուած է Քալիֆորնիա, ուր շարունակած է իր մշակութային գործունէութիւնը քանի մը տասնամեակներ։

Երեքշաբթի, 17 Սեպտեմբեր 2019-ին, Կրանատա Հիլզի (Քալիֆորնիա) իր բնակարանին մէջ մահկանացուն կնքեց հանրածանօթ երաժիշտ Ժագ Գոճեան, երկարամեայ Alzheimer’s disease հիւանդութենէ ետք, շրջապատուած ընտանիքին անդամներով եւ սիրելիներով։ Մահուան սեմին, հանգուցեալին այցելած է նաեւ Վազգէն Ա. Քհնյ. Աթմաճեան։

### Ժագ Գոճեանի ներդրումը երաժշտութեան մէջ
Ժագ Գոճեան յատկանշական ներդրում ունեցած է սփիւռքի արդի հայկական ժողովրդային երաժշտութեան, որ յաճախ կը կոչուի «էսթրատային» զարգացման ջանքերուն մէջ։ Ան ելոյթներ ունեցած է Միջին Արեւելքի, Եւրոպայի, Ամերիկաներու, Աւստրալիոյ եւ Հայաստանի մէջ, ընկերակցելով յայտնի երգիչներու, ինչպէս՝ Մանուէլ Մենենկիչեանին, Ատիս Հարմանտեանին, Փօլ Պաղտատլեանին եւ Գառնիկ Սարգիսեանին։ Ան նաեւ շատ մը երգիչներու համար երաժշտական մշակումներ կատարած է եւ աջակցած է կազմակերպելու անոնց կենդանի կատարումներու։

Ժագ Գոճեանի գործերէն ամենայայտնին է՝ Թաթուլ Այնէճեանի բանաստեղծութեան հիման վրայ յօրինուած «*Վերջին Կիրակին*», որ կատարուած է քանի մը երգիչներու կողմէ։

### Ժագ Գոճեանի ձայնագրութիւնները եւ դաշնամուրի ընկերակցութիւնը հետեւեալ երգերուն
*Առաջին Սէր  - 1972
*Պաքթոպ Իսմաք  անունդ դրոշմեցի - 1972
*Nahna Wal Amar Մենք եւ Լուսինը Lebanon, Oriental Jazz 1972
*Shu Beyebka Men Errewaye Greece, Oriental Jazz 1972
*Nassam Alaynal Hawa *Oriental Mood Greece, Oriental Jazz (1972)
*Ինչու Ինչու - 1972
*Կանաչ Պարտէզ -  1974
*Վերադարձիր - -1973
*Սիրոյ Երգ - 1972
*Սիրեցի Եարս տարան - 1973
*جاك كودجيان - Aa'tni Nay 
*جاك كودجيان  - Abdo Habeeb Ghandoura
*Habaytak (Oriental Moods)

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
* Ոչ Եւս Է Հանրածանօթ Երաժիշտ Ժագ Գոճեան 
* Ոչ Եւս Է Հանրածանօթ Երաժիշտ Ժագ Գոճեան 
* Noted Musician Jacques Kojian Passes Away
* JACQUES KODJIAN   
* JACQUES KODJIAN
* Noted Musician Jacques Kojian Passes Away

Ստորոգութիւն:Հայ դաշնակահարներ
Ստորոգութիւն:Լիբանան ծնած երաժիշտներ
Ս. Գէորգ զօրավար

**Սուրբ Գէորգ** (), հռչակաւոր կապադովկիացի ազնուական, զօրավար եւ հազարապետ, Քրիստոսի քաջամարտիկ մարտիրոս, արի նահատակ եւ մարտիրոսներու պարծանքի թագը: 

## Կենսագրութիւն
Անգլիոյ պաշտպան Գէորգ զօրավար ծնած է Կապադովկիոյ Մաժակ քաղաքին մօտ (այժմ՝ Կեսարիա) քրիստոնեայ ընտանիքի մը մէջ։ Ապրած է Դիոկղետանոս եւ Մաքսիմիանոս կայսրերու օրով: Մանկութիւնը անցուցած է Պաղեստին, ուր  ծնողքը բազմաթիւ կալուածներ ունէին: Չափահաս դառնալով, կը զինուորագրուի հռոմէական բանակին եւ կարճ ժամանակ ետք իր ցուցաբերած քաջութեան ու հաւատարմութեան շնորհիւ, կ'արժանանայ հազարապետութեան աստիճանին, երբ հազիւ երեսուն տարեկան էր ու կը դառնայ խորհրդականը Դիոկղետիանոս կայսրին։
մինի|ձախից
Երբ Դիոկղետիանոս քրիստոնեաներուն դէմ հալածանքի հրովարտակը պիտի հրապարակէր, նախ խորհուրդը կը հարցնէ իր զօրավարներուն, որոնցմէ էր նաեւ Գէորգ։

Վերջինս, հաւատացեալ քրիստոնեայ ըլլալով, դէմ կը դնէ կայսրին եւ կը փորձէ համոզել զայն, որ այդպիսի հրովարտակով մը չխանգարէ կայսրութեան քաղաքացիներուն անդդորութիւնը։ Սակայն կայսրն ու զօրավարները կը հասկնան, թէ Գէորգ արդէն իսկ քրիստոնեայ է եւ կը փորձէ դարձի բերել զիրենք, ուստի ուրացութեան կը հրաւիրեն զինք եւ բազմաթիւ չարչարանքներու կ'ենթարկեն, որոնց քաջութեամբ կը դիմանայ։

Ի վերջոյ, Գէորգ կը յայտնէ կայսրին թէ կը փափաքի տեսնել կուռքերը։ Կայսրը խանդավառ այս խնդրանքէն, կը տանի Գէորգը մեհեան մը, այն սպսումով թէ ան պիտի երկրպագէ կուռքերուն։ Սակայն Գէորգ ջարդ ու փշուր կ՛ընէ կուռքերը։ Կայսրը անմիջապէս գլխատել կու տայ քաջ զօրավարը, որ իր արիւնը կը հեղու ի փառս Աստուծոյ 303-ին։

## Ս. Գէորգի հանրայայտ սրբապատկերը
մինի
Ս. Գէորգի հանրայայտ սրբապատկերը, ուր ան ձիու վրայ նստած՝ նիզակով վիշապը կը խոցէ, իր իւրայատուկ խորհրդանիշը ունի, որ կը նշանակէ քրիստոնէական հաւատքով չարի դէմ պայքարը եւ յաղթանակը։

Ս. Գէորգի մասին աւանդութիւնը կը պատմէ, թէ ան վիշապ մը սպաննած է՝ աղջկայ մը կեանքը փրկելով, որ իբրեւ կերակուր յանձնուած էր անոր: Այս աւանդութիւնը կը խորհրդանշէ Ս. զօրավարին արիասիրտ պատերազմը եւ յաղթանակը սատանայէն: Բացի ատկէ՝ Դիոկղետիանոսը նոյնպէս անդնդային վիշապ կը կոչէին, որու կը յաղթէ Ս. Գէորգ իր անսասան հաւատքով:

## Ս. Գէորգի նահատակութենէն ետք
[մինի|Ս. Գէորգի մասունքէն՝ Մատերիա կղզիին մէջ, [Փորթուկալ]] 
Ս. Գէորգի նահատակութենէն ետք մարմինը կը փոխադրեն Պաղեստին՝ Տիոսպոլիս քաղաքը կամ Ռամլէ աւանը: Հոն Ասորիներու եկեղեցւոյ մէջ անոր մասունքները կը ցուցադրուին մինչեւ Ժգ. դար: Հոն կար նաեւ հայկական եկեղեցի մը Ս. Գէորգին նուիրուած: Սուրբին նահատակութենէն ետք բազմաթիւ հրաշքներ կը կատարուին եւ բազմաթիւ եկեղեցիներ կը կառուցուին անոր անունով: Հայաստանի եւ սփիւռքի տարածքին կան բազմաթիւ եկեղեցիներ սուրբին անունով:

## Աղբիւրներ

* «Վարք Սրբոց», Պէյրութ, 1994

Ստորոգութիւն:Սուրբեր
Ստորոգութիւն:Հայ եկեղեցւոյ սուրբեր
Հայաստանի Հանրապետութեան Վարչապետ

մինի|344x344փքս|ՀՀ-ի Վարչապետի նստավայր
**Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետ** - Հայաստանի գործադիր մարմինի՝ կառավարութեան ղեկավար։ Վարչապետը կը նշանակուի Հայաստանի նախագահի ու կը հաստատուի ՀՀ Ազգային ժողովի կողմէ։

## Պատմութիւն
Վարչապետի պաշտօնը սահմանուած է Հայաստանի Հանրապետութեան Առաջին  հիմնադրման օրերէն։ Հայաստանի առաջին վարչապետը 1918-1919-ականներուն եղած է Յովհաննէս Քաջազնունին։ Խորհրդային Հայաստանի մէջ պաշտօնը վերանուանուած է «Ժողովրդական Կոմիսարներու խորհուրդի նախագահ», իսկ այնուհետեւ՝ «Մինիստրներու Խորհուրդի նախագահ»։ 1991-էն գործադիր մարմնի ղեկավարը կրկին ստացած է պաշտօնի հին անուանումը՝ վարչապետ։

## Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետներու ցանկ


## Սովետական Հայաստան


Ստորոգութիւն:Հայաստանի Կառավարութիւն
Ստորոգութիւն:Հայաստանի Վարչապետներ
Dj R'AN

**Dj R'AN** (Տի Ճէյ Է՜ր Ան) Ֆրանսացի Տի Ճէյ եւ երաժշտական արտադրիչ մըն է Մոնփելիէ, Ֆրանսայէն եւ նշանաւոր իր «remix»ներով ծանօթ երգերու եւ իր աշխատանքով կարգ մը արուեստագէտներու հետ։ Իր երաժշտութիւնը կ'ընդգրկէ «reggaeton»ը, urban երաժշտութիւնը եւ «R&B»ն։

## Սինկըլներ
Իր նշանաւոր արտադրութիւններէն՝

*2013: «La Bamba 2k13» feat. Jota Efe («La Bamba»ի րիմիքսը)
*2014: «Me Gusta» feat. José de Rico, Willy William եւ Anna Torres
*2014: «Es Carnaval» feat. Jonatan.s
*2016: «Kiss Kiss» feat. Mohombi, Big Ali (հիմնուած Թարքանի Şımarık երգին վրայ)
**2017: «Kiss Kiss» with Ardian Bujupi feat. Mohombi, Big Ali (հիմնուած Թարքանի Şımarık երգին վրայ) 
*2017: «Hands Up»
*2018: «Everything Correct» feat. Jahyanai King & Eilijah
*2019: «Papy (Rompelo mami)» feat. Kamaleon
*2019: «Te Quiero» feat. Rio Santana
*2020: «Sinaï» feat. Panjabi MC
*2020: «Cocktail» / «Cocktail Remix» feat Tayc

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
*Dj R'AN Ֆէյսպուք
*Dj R'AN ԵուԹյուպ կայանը
*backdoorpodcasts: Dj R'AN productions 

Ստորոգութիւն:Ֆրանսաացի երաժիշտներ
Մահուան Արգելք

մինի|354x354փքս|Վայրեր, ուր կ՚արգելուի մահանալ
**Մահուան արգելք**, որոշակի տեղեր մահանալու իրաւաբանական արգելք (ընդհուպ մինչեւ տուգանք հանգուցեալի ընտանիքին եւ այլն)։

## Պատմութիւն
Անցեալին կ'ըլլար միայն քաղաքական կամ կրօնական նկատառումներով, որպէսզի չապականուի սրբազան վայրը։ Յոյներու մօտ Ն.Ք. 5-րդ դարուն մահուան համար արգիլուած վայր էր Տելոս սուրբ կղզին։ Յաճախ կը նշուի, որ Մեծ Բրիտանիոյ մէջ կարելի չէ մահուամբ պղծել խորհրդարանական Վեստմինստէրեան պալատը, իսկ ան որ պատահաբար այդտեղ կը մահանայ, կրնայ ի նշան մաքրման թաղուիլ թագաւորի հաշուին։

## Կիրառութիւն
Մեր ժամանակներուն շարք մը բնակավայրեր ընդունած են մահուան արգելքի օրէնքներ իբրեւ «յուսահատութեան ժեստ» քաղաքի գերեզմաններու առատութեան պատճառով։ Այդ օրէնքները կ՚ընդունուին այն յոյսով, որ վերադաս մարմինները յուղարկաւորութիւններու համար նոր տեղամասեր տրամադրելու որոշում կը կայացնեն։

Այսպիսի օրէնքներ կը գործեն Լանխարոնի մէջ (Անտալուսիա, Սպանիա), ֆրանսական երեք բնակավայրերու մէջ (բոլորը Ֆրանսայի հարաւը)՝ Քիւնէօ, Լը Լաւանտու, Սարպուրոն, Շպիցպերկէնի Լոնգյիր քաղաքին մէջ, ինչպէս նաեւ նմանատիպ օրինագիծ կը նախապատրաստէ պրազիլական Պիրիտապա-Միրիմ։ Վերջին դէպքին քաղաքապետը իր առաջարկը հիմնաւորած է անով, որ քաղաքը կը գտնուի քանի մը գետերու միաձուլման վայրին մէջ, ուրկէ ալ ձեռք կը բերուի խմելու ջուրը․ իսկ այդ կը նշանակէ, որ նոր թաղումներն ու գերեզմանատուներու աճը վտանգաւոր են շրջակայ միջավայրի վարակման տեսանկիւնէն։

Լոնգյիր քաղաքին մէջ (Շպիցպերկէնի արշիպելագ, Նորվեկիա) կը գործէ օրէնք, որ կ՚արգիլէ մահանալ իր տարածքին մէջ։ Եթէ որեւէ մէկուն ցնցած է ծանր հիւանդութիւն կամ տեղի ունեցած է մահացու դժբախտ պատահար, հիւանդին պէտք է անմիջապէս օդով կամ ծովով ուղարկել Նորվեկիոյ այլ հատուած, ուր ան կը մահանայ։ Նոյնիսկ եթէ մահը տեղի կ՚ունենայ քաղաքին մէջ, հանգուցեալին՝ միեւնոյն է կը թաղեն «Մեծ երկրի» վրայ։ Այս հարկադրական միջոցները պայմանաւորուած են անով, որ յաւերժական ցուրտի պայմաններուն թաղումէն ետք մարմինը չի քայքայուիր եւ կը գրաւէ այնպիսի գիշատիչներու ուշադրութիւնը, ինչպիսին են սպիտակ արջերը։

## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Մահ
Ստորոգութիւն:Գերեզմանատուներ
Տարածական նկարչութիւն

**Տարածական նկարչութիւնը** (ֆր.՝ Les peintures dans l'espace)` արուեստի ուղղութիւն՝ հնարած է հայ մեծանուն նկարիչ-արձանագործ Երուանդ Քոչար 20-րդ դարու սկիզբը: Այն իր մէջ կը համադրէ նկարչութեան բոլոր ձեւերը՝ մէկտեղելով նկարչութիւնը եւ քանդակը: Տարածական նկարչութեան համար Ե. Քոչարը հնարած է մետաղեայ վահանակներէ քանդակ: Հեղինակը վահանակներու վրայ կը նկարէ համապատասխան թեմայով նկարներ: Մետաղեայ արձանը կը տեղադրուի շարժիչի վրայ, որու օգնութեամբ ալ այն դանդաղ կը պտտուի՝ ցուցադրելով վահանակի նկարները: Այս եղանակով Ե. Քոչարը ցոյց կու տայ ժամանակի մէջ առանձին տարածական մասնիկներու մէկ ընդհանրական դառնալը. այսպիսով յօդս կը ցնդի ժամանակի եւ տարածութեան միջեւ պատնէշը, որու պատճառ կը հանդիսանայ ոչ թէ քանդակը, այլ շարժող նկարները:

Հեղինակը կ՚առաջարկէ ընդարձակել տեսողական մտածողութեան սահմանները՝ շարժման միջոցով ներկայացնելով քարացած ձեւերը, ան կը խառնէ նկարչութեան ճկունութիւնը եռաչափ երկրաչափական ձեւերու հետ (այսօր յայտնի է իբրեւ 3D գծագրեալ անուամբ)։

Երուանդ Քոչարի տարածական նկարչութեան աշխատանքներէն  մէկը 1963-ին ցուցադրուած է Փարիզի Ճորճ Փոմփիտի արուեստի եւ մշակոյթի ազգային կեդրոնին մէջ։ Աւելի վաղ 1929-ին Փարիզի մէջ տեղի ունեցող «Ժամանակակից արուեստի համայնապատկերները» միջազգային ցուցահանդէսին, որ տեղի կ՚ունենար «Պոնաբարդ» հրատարակչութեան սրահներուն մէջ, կը մասնակցի նաեւ Երուանդ Քոչարը՝ ներկայացնելով տարածական նկարչութեան աշխատանքները։ Ցուցահանդէսի մասնակիցներէն էին նաեւ Ճորճ Պրակը, Մարք Շակալը, Ռոպէր Տելոնէն, Անրի Մատիսը, Ֆրանսիս Փիքապիան, Փապլօ Փիքասոն, Խուան Միրոն եւ ուրիշներ։

## Արտաքին յղումներ

* Երուանդ Քոչարի թանգարան 

Ստորոգութիւն:Արուեստի ոճեր
Թիւֆէնքեան Մանկամսուր-Մանկապարտէզ

**Թիւֆէնքեան Մանկամսուր-Մանկապարտէզ**, (), կրթական հաստատութիւն Կլենտէյլի  մէջ, ԱՄՆ, հիմնադրուած 1975-ին։

## Պատմական ակնարկ
Կլենտէյլի Թիւֆէնքեան Մանկամսուր-Մանկապարտէզ Հայաստանեայց Առաքելական եկեղեցւոյ Արեւմտեան Ամերիկայի Թեմի Առաջնորդարանի հովանիին տակ գործող Թիւֆէնքեան մանկապարտէզ-մանկամսուրը հիմնադրուած է 1975-ին, տեսիլք ունեցող եւ նպատակասլաց աշխատանքին հաւատացող բարերարներու եւ համայնքի զաւակներու կողմէ, որոնց շնորհիւ այս կառոյցը մինչեւ օրս կը շարունակէ հայ մատղաշ սերունդներուն ջամբել հայեցի դաստիարակութիւն, կրթութիւն, արուեստ եւ մշակոյթ՝ մանուկներու զարգացման նպաստող միջավայրի մը մէջ եւ արդիական միջոցներու օգտագործումով:

Անցնող 44 տարիներուն, Թիւֆէնքեան մանկամսուր-մանկապարտէզէն շրջանաւարտ եղած են աւելի քան 5000 հայ մանուկներ, որոնց հոգեմտաւոր աշխարհը սնած է հայ աւանդական արժէքներով եւ իրենց տարիքին յարիր մարդկային, ընկերային, կրթական յառաջադէմ գիտելիքներով, շնորհիւ որակաւոր ուսուցչական կազմերուն եւ ծնողներու ցուցաբերուած բացառիկ ուշադրութեան եւ խնամքին:

Տարուէ տարի յառաջընթաց արձանագրող Թիւֆէնքեան մանկամսուր-մանկապարտէզը ներկայիս ունի 200 աշակերտներ. վերջին տարիներուն սուր բնոյթ ստացաւ կրթական այս կառոյցի վերանորոգման եւ ընդարձակման անհրաժեշտութիւնը: Թիւֆէնքեան մանկապարտէզ-մանկամսուրի 45-րդ տարեդարձը կը հանդիսանայ լաւագոյն առիթը, որ համայնքային կարեւորութիւն ունեցող այս մանկապարտէզը իր արդիական ընդարձակ շէնքը ունենայ՝ յագեցած արհեստագիտական ամէնէն նոր միջոցներով, որպէսզի ժամանակակից խաղերու եւ գիտութեան ճամբով առաւել եւս խթանուին հայ մանուկներու երեւակայական եւ ստեղծագործական աշխարհը, կարողութիւններն ու բնատուր ձիրքերը:

## Թիւֆէնքեան Մանկամսուր-Մանկապարտէզի 45-ամեակ
2020 թուականին կ՛ամբողջանայ Կլենտէյլի մէջ գործող Թիւֆէնքեան մանկամսուր-մանկապարտէզի հիմնադրութեան 45րդ տարին, որ պիտի նշուի տօնակատարութիւններու շարքով, որուն մեկնարկը տեղի պիտի ունենայ Կալա հանդիսութեամբ մը, յառաջիկայ 8 Փետրուար 2020ին, Քալիֆորնիոյ Գիտութեան Կեդրոնին մէջ, Լոս Անճելըս:

## Աղբիւրներ
Թիւֆէնքեան Մանկամսուր-Մանկապարտէզի 45ամեակ 

## Արտաքին յղումներ
* Կայքէջ-հարթակ
* Ֆէյսպուք
Թագաւորական Մետաղադրամներու Գրասենեակ

**Թագաւորական մետաղադրամներու գրասենեակ** (), դրամագիտական թանգարան, որ կը գտնուի Սթոքհոլմի պատմական կեդրոնը եւ կը համարուի Շուէտի հնագոյն թանգարաններէն մէկը: Թանգարանը նուիրուած է փողի եւ, ընդհանրապէս, տնտեսութեան պատմութեան:

## Պատմութիւն
Թանգարանի հիմնադիրը կը համարուի արքայ Եուհան Գ.-ը, որ կը հաւաքէր հին շուէտական մետաղադրամներ, որպէսզի հիմնաւորէ Շուէտի ազգային զինանշանի վրայ երեք թագեր պատկերելու իրաւունքը: Կը պարզուի, որ երեք թագերը շուէտական մետաղադրամներու վրայ պատկերուիլ սկսած են 16-րդ դարէն: Մինչեւ 1630 հաւաքածոյին մէջ կը հաշուառուէր ընդամէնը 57 մետաղադրամ եւ մետալ: Տարիներու ընթացքին թանգարանի հաւաքածոն համալրուած է նուիրատուութիւններու, այլ հաւաքածոներու ձեռք բերման եւ պեղումներու ընթացքին յայտնաբերուած առարկաներու հաշուին: Կարեւոր ձեռքբերում կատարուեցաւ 1974-ին, երբ Մետաղադրամներու գրասենեակը ձեռք բերաւ մեծ քանակութեամբ տարբեր դրամատնային փաստաթուղթեր (բաժնետոմսեր, հաւաստագրեր եւ այլն): Թանգարանի հաւաքածոն համալրուեցաւ աւելի քան 18000 արծաթէ մետաղադրամներով Սթոքհոլմի կեդրոնը 1741-ին թուագրուած «*The Lohe Hoard*» գանձի յայտնաբերումէն ետք:

Ներկայիս թանգարանային հաւաքածոյին մէջ հաշուառուած են շուրջ 600000 մետաղադրամներ, թղթադրամներ, մետաղանիշեր, պարտաւորագրեր, հաւաստագրեր, բաժնետոմսեր, դրամապանակներ եւ այլ նիւթեր: Առանձնայատուկ հետաքրքրութիւն կը ներկայացնեն առաջին շուէտական պղինձէ մետաղադրամները, որոնք հատուած են 10-րդ դարու վերջը, Օլաֆ Սքէդքոնունկ թագաւորի օրով, 1644-ին Քրիստինա թագուհիի օրով հատուած 19,7 քկ կշիռքով մետաղադրամը, 1661-ին տպագրուած Սթոքհոլմի Դրամատան՝ աշխարհի առաջին թղթադրամները, Վայմարեան հանրապետութեան ժամանակաշրջանի դրամներ, Նոպէլեան մետալներ:

Թանգարանի հիմնական բաժիններն են`

* Համաշխարհային դրամներ
* Շուէտական մետաղադրամներ
* Խնայողական դրամատուներ եւ խնայատուփեր
* Պետական ֆինանսներ
* Մետալներու արուեստ
* Գանձերու մոգութիւն
* *Tally Up*! (բաժին երեխաներու համար)

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Պաշտօնական կայք
* Riksbankens historiska samling överlåts till Kungliga Myntkabinettet

Ստորոգութիւն:Սթոքհոլմի թանգարաններ
Երաժշտութեան Եւ Թատրոնի Թանգարան

**Երաժշտութեան եւ թատրոնի թանգարան** (), Սթոքհոլմի մէջ գտնուող Շուէտի թատրոնի, կաքաւագրութեան եւ երաժշտական գործիքներու պետական թանգարան:

## Պատմութիւն
Թանգարանը հիմնադրուած է 1899-ին «Երաժշտութեան պատմութեան թանգարան» (շուէտ.՝ Musichistoriska museet) անուանումով: Ցուցադրութեան համար նուէրներու եւ նուիրատուութիւններու միջոցով հաւաքելով մօտ 200 գործիք՝ թանգարանը հանրութեան համար բացուած 1901-ին: 1930-ին թրըսթի ձեւով թանգարանը զուգորդուած է Թագաւորական երաժշտական ակադեմիայի հետ եւ ստացած պետական ֆինանսաւորում: 1981-2010-ականներուն թանգարանը ընդգրկուած է «Ազգային երաժշտական հաւաքածոներ» նոր պետական կառոյցին մէջ եւ անուանուած է «Երաժշտութեան թանգարան», 2010-2014-ականներուն այն անուանուած է «Երաժշտութեան եւ թատրոնի թանգարան» (շուէտ.՝ Musik-och teatermuseet): 2014-2017-ականներու վերանորոգումէն ետք վերակազմաւորուած է: Ժամանակակից անուանումը կը կրէ 2017-էն:

## Շէնք
1979-էն թանգարանը կը գտնուի Սթոքհոլմի Sibyllegatan 2 փողոցին վրայ գտնուող նախկին թագաւորական հացափուռի շէնքին մէջ՝ Թագաւորական դրամատիկական թատրոնի հարեւանութեամբ: 17-րդ դարուն կառուցուած շէնքը Սթոքհոլմի ամենահին արդիւնաբերական շէնքն է: 1935-էն այն կը հանդիսանայ ազգային յուշարձան:

## Գործունէութիւն
Թանգարանի հիմնադրամը համատեղած է երաժշտական գործիքներու հաւաքածոները (մօտ 6000), տիկնիկներ եւ թատրոնի բեմեր (հագուստներ, զարդարումներ եւ այլն): Թանգարանին մէջ տեղի կ՚ունենան ցուցահանդէսներ, կը կազմակերպուին համերգներ, ներկայացումներ եւ դասընթացներ:

## Պատկերասրահ

Konsertsal, Musik- och teatermuseet, Stockholm.JPG|Թանգարանի համերգասրահը
Contra bass trombone by Georg Nikolaus Öller. M242.tif
F106 B-kornett.tif
F114 Ess-kornett.jpg
F212 Tvärflöjt.tif
F211 Tvärflöjt.tif


## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Պաշտօնական Կայք

Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն
Ստորոգութիւն:Սթոքհոլմ
Ազնուութեան Միջազգային Օր

**Ազնուութեան համաշխարհային օրուան** միջազգային պահպանումը 13 Նոյեմբերին է: Այն ներկայացուած է 1998-ին, Համաշխարհային ազնուութեան շարժման դաշնութեան ազգերու ազնուութեան հասարակական կազմակերպութիւններու կողմէ: 

Տօնը կը նշուի բազմաթիւ երկիրներու մէջ, ինչպէս՝ Քանատա, Ճափոն, Աւստրալիա, Նիճերիա եւ Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններ։

## Պատմութիւն
2009-ին, Սինկափուրը առաջին անգամ նշած է օրը: Իտալիան եւ Հնդկաստանը նոյնպէս կը նշեն այդ օրը: Մայքըլ Լլոյտի խնդրանքով 2010-ին սպիտակ ««NSW»» դաշնութեան ծնողներու եւ քաղաքացիներու ընկերակցութիւնը նամակ կը յղումէ նախարարի «NSW» վարչութեան կրթութեան որպէսզի համաշխարհային ազնուութեան օրը տեղադրուի «NSW» դպրոցի օրացոյցին մէջ։

2012-ին, Աւստրալիոյ համաշխարհային ազնուութեան նախագահի խնդրանքով, ազնուութեան համաշխարհային օրը տեղ կը գտնէ դաշնային դպրոցի օրացոյցին մէջ, ապա կրթութեան նախարարը, «Early Childhood» եւ «Youth The Hon Peter Garrett»-ը աջակցութիւն կը ցուցաբերեն համաշխարհային ազնուութեան տօնի օրուան:

Այդ տօնը կը նշուի 9000-է աւելի դպրոցներու մէջ։ Այժմ դպրոցները ողջ աշխարհի մէջ կը տօնեն համաշխարհային ազնուութեան օրը եւ աշխատանքը տեղական Հասարակական կազմակերպութիւններու մէջ, ինչպէս՝ «Be Kind People» եւ «Life Vest Inside In the USA» ծրագիրները:

Միջոցառումները կը ներառեն ամուր գրկախառնումներ, ազնուութեան քարտեր եւ համաշխարհային «Flashmob», որ կը համակարգուի «Orly Wahba» ԱՄՆ-էն, տեղի ունեցած է 15 երկիրներու եւ 33 քաղաքներու մէջ, պատկերներու միջոցառման հետ Նիւ Եորքի մեծ պաստառներուն:

Բոլոր ուսումնասիրութիւնները ցոյց տուած են, որ ազնիւ մարդիկ կեանքի մէջ աւելի առողջ են, հանգիստ եւ խաղաղ, քանի որ ազնուութիւնը կը բարձրացնէ տրամադրութիւնը եւ աւելի լաւատես կը դարձնէ անձը:

Ազնուութեան քարտերը շարունակական գործունէութիւն ունին, որ պէտք է անցնի ազնուութեան ճանաչողական գործուղութեան կամ խնդրի, որ ազնուութեան գործողութիւն ըլլայ: Ըստ «Gulf News»-ի այդ մէկ օր է, որ կը քաջալերէ անհատներուն, անտեսելով սահմանները, տեսակը եւ կրօնը:
 

## Ծանօթագրութիւններ

*

Ստորոգութիւն:Տօներ
Ստորոգութիւն:Միջազգային օրեր
Գրկախառնութեան Օր

**Գրկախառնութեան օր**, 21 Յունուարին, 4 Դեկտեմբերին եւ այլ օրերու նշուող տօն։ Ըստ տօնի աւանդոյթի՝ ընկերական գրկախառնուիլ կարելի է նոյնիսկ անծանօթներու հետ։ Այդ օրը կը կազմակերպուին նաեւ գրկախառնութեան հետ կապուած զանազան Flashmob-եր։

## Պատմութիւն
Գրկախառնութեան Յունուարեան տօնը հիմնադրուած է 1986-ին ԱՄՆ-ի մէջ՝ «Գրկախառնութեան ազգային օր» անուամբ (անգլ.՝ National Hugging Day), այնուհետեւ տարածուած է ամբողջ աշխարհի մէջ։

Միջազգային դեկտեմբերեան տօնը (անգլ.՝ International Hug Day) ի յայտ եկած է 20-րդ դարու 70-ականներուն։ Այս տօնը հիմնականին կը նշուէր արեւմտաեւրոպական երիտասարդութեան ուսանողական միջավայրին մէջ, բայց անոր առաջացման ճշգրիտ հանգամանքները յայտնի չեն։

Ըստ իւրայատուկ «հաւատալիքի»՝ ընկերական գրկախառնութեան ժամանակ մարդիկ կը փոխանակուին ներքին ջերմութեամբ։ Գոյութիւն ունին նաեւ գրկախառնութեան օգտակարութեան մասին «գիտական» հիմնաւորումներ․ օրինակ՝ ընկերական հպումները կը բարձրացնեն ախտազերծումը, կը խթանեն կեդրոնական ջղային համակարգը, արեան մէջ կը բարձրացնեն արենագնդին, ինչպէս նաեւ մէկ այլ հորմոնի՝ օքսիտոցինի մակարդակը։ Օքսիտոցինը կ՚առաջացնէ բարեացակամ տրամադրուածութիւն այլ մարդոց նկատմամբ։

## Ծանօթագրութիւններ
Ստորոգութիւն:Տօներ
Ստորոգութիւն:Միջազգային օրեր
Գրողներու Միջազգային Օր

**Գրողներու միջազգային օր**՝ մասնագիտական տօն, որ կը նշուի 3 Մարտին եւ կոչ կ՚անէ «չորրորդ իշխանութեան» դէմ արտայայտուիլ դեմոկրատական տպագրութեան բացասական երեւոյթներուն, խուսափիլ սուտ հրապարակումներէ, կանխամտածուած կեղծիքներէ, փաստերու մտադրուած աղաւաղումէ կամ զանոնլ միտումնաւոր անազնիւ մեկնաբանութիւններէ քաղաքական, խմբային կամ անհատական հետաքրքրութիւններէ ելած:

## Պատմութիւն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
1921-ին հիմնուած է ՓԵՆ ակումբը (յապաւում, որ հիմնուած է բանաստեղծ (անգլ.՝ poets), ակնարկագիր (անգլ.՝ essayists) եւ վէպերու հեղինակ, վիպասաններ (անգլ.՝ novelists) բառերու առաջին տառերով): Միագումարութեամբ այս երեք տառերը կը ստեղծեն գրիչ բառը (անգլ.՝ pen): 1923-ին Լոնտոնի մէջ տեղի ունեցած է ՓԵՆ ակումբի առաջին միջազգային համաժողովը: 12-18 Յունուար 1986-ին տեղի ունեցաւ ՓԵՆ ակումբի արդէն 48-րդ միջազգային համաժողովը, որուն մասնակիցները որոշեցին 3 Մարտը յայտարարել «Գրողներու համաշխարհային օր»: Այդ ժամանակ ՓԵՆ կեդրոններ կային գրեթէ 100 հանրապետութիւններու մէջ:

Մեր օրերուն այդ տօնը շարք մը երկիրներու մէջ ընդլայնած է իր շրջանակները: Գոյութիւն ունի «Գրողներու օր» եւ կը հանդիսանայ առաւել յայտնի գրական գործիչներուն յարգանքի հատուցման օր:

## Տես նաեւ

* Գիրքի Եւ Հեղինակային Իրաւունքի Միջազգային Օր

## Աղբիւրներ

* RNews.ru
* Календарь праздников
* Сайт Международного ПЕН-клуба 


Ստորոգութիւն:Տօներ
Ստորոգութիւն:Միջազգային օրեր