open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Գեղամ Սարեան

Հայաստանի լաւագոյն քնարերգակ բանաստեղծներէն մէկը։ Ծնած է Դեկտեմբեր 25, 1902-ին Պարսկաստանի Թաւրիզ քաղաքը արհեստաւորի ընտանիքէ։ Ուսումը կ'առնէ Թաւրիզ։ Ժամանակ մը ուսուցչութեամբ կը զբաղի։ 1922-ին Պարսկաստանէն կ'անցնի Հայաստան, ուր դարձեալ կը զբաղի ուսուցչութեամբ, յետոյ ամբողջութեամբ կը նուիրուի գրականութեան։ 1925-ին լոյն կը տեսնէ անոր առաջին գործը՝ «Շիրակի Հարսանիքը» խորագիրով պոէմը, որով անմիջապէս ան յայտնի կը դառնայ ընթերցողներուն։

Սարեան այն բանաստեղծներէն է, որ ունի ներդաշնակ խօսք ու պատկեր: Պարզ, յստակ հարցէ մը իսկ փիլիսոփայական խնդիրներու կը յանգի՝ բանաստեղծութիւնը դարձնելոխ աւելի յուզական ու տպաւորիչ։ Այսպէս է, օրինակ, անոր «Լուցկի» բաանստեղծութիւնը։ Ան իբրեւեւ քնարերգակ այն սկզբունքը կը դաւանի, որ բանաստեղծութիւնը պէտք է յուզական ըլլայ եւ համակէ ընթերցողը այն տրամադրութեամբ, զոր ունի հեղինակը։

Սարեան աւելի ժողովրդական դարձաւ արեւելեան կեանքէ առնուած իր գեղօններով եւ պոէմներով։ «Կիւլնարա», «Կիւլխանտա», «Իրանի» եւ այլ գործեր, որոնք գրուած են խորունկ ու ջերմ զգացումով, ընդելուզուած են արեւելեան վառ երանգներով։ Ան քաջ ծանօթ է Պարսկաստանին, ուր աղքատներու եւ զրկուածներու հաշւոյն երկրի տէրերը շռայլ ու ցոփ կեանք կը վարեն, ուր բռնութիւնն ու կամայականութիւնը ստրկացուցած են խոնարհ խաւի մարդիկը, յատկապէս կիները, որոնք զուրկ են ամէն իրաւունքէ։ Սարեանի այս գործերը հարստացուցած են մեր նորագոյն գրականութիւնը։

Սարեանի լաւագոյն գործերէն են նաեւ «Բալլադներ»-ը (գեղօններ): Հերոսական անցեալի մեծարանք, հայ ժողովուրդի եղեռնական օրերու վերյուշ, անձնազոհութիւն, քաջագործութիւն, նուիրուածութիւն,- ահա գործօններ, որոնք գրուած են Սարեանին յատուկ վարպետութեամբ։

Սարեան գրած է նաեւ արձակ էջեր, պատմուածքներ ու վիպակներ, առնուած Հայաստանի կեանքէն, ուր ի յայն կու գայ հեղինակին պատմելու կարողութիւնը եւ հոգեբանական վերլուծումներ կատարելու տաղանդը։ Ինչպէս քերթուածներու, այնպէս ալ այս բաժինին մէջ անոր լեզուն կիրթ է, ոճը յստակ եւ ըստ ամենայնի պատկերաւոր ու երաժշտական։

Գրած է նաեւ բազմաթիւ բանաստեղծութիւններ մանուկներու համար։ Այս ասպարէզին մէջ եւս ան կը մնայ որպէս քնքուշ քնարերգու՝ պարզ ու վճիտ լեզուով ու պատկերներով, մանկական հոգեշխարհը, մտածումներն ու զգացումները բացայայտող հեղինակ։

Անոր գործերը լայն տարածում ունին ժողովուրդին մէջ եւ մեծ մասամբ ձայնագրուած են։ Սարեան յայտնի է նաեւ որպէս թարգմաանիչ։ Կատարած է բազմաթիւ թարգանութիւններ Մարք Թուէյնէն, Ռըսիարտ Քիփլինկէն, Հայնրիխ Հայնէէն, Թարաս Շեւչենքոյէն, ժամանակակից ռուս եւ այլ ժողովուրդներու բանաստեղծներէն, ամէն պարագայի պահպանելով իրեն յատուկ լեզուի յստակութիւնը, խնամուած ոճը եւ ամենակարեւորը՝ թարգմանելի գործի հարազատութիւնը։

Սարեան մահացած է Նոյեմբեր 14, 1976-ին Երեւանի մէջ։

Ստորոգութիւն:Հայեր
Ստորոգութիւն:1976 մահեր
Ստորոգութիւն:1902 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:14 Նոյեմբերի մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ տղամարդ գրողներ
Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ
Ստորոգութիւն:Խորհրդային գրողներ
Ստորոգութիւն:Խորհրդային բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Թաւրիզ ծնածներ
Ստորոգութիւն:Երեւան մահացածներ
Ստորոգութիւն:25 Դեկտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Անձինք այբբենական կարգով
Սարեկիկ

**Սարեկիկ**, կարմրակուրծիկ (), ճնճղուկազգիներու կարգի սերինոսներու ընտանիքի թռչուն։ Նստակեաց է, քիչ տարածուած։

## Արտաքին տեսք
thumb|ձախից|200px|Բոյնը լեցուն հաւկիթներով
Մարմնի երկարութիւնը 14,5-16սմ է, թեւերու բացուածքը՝ 22-29սմ, կշիռքը՝ 25-29գկ։ Մարմինը գէր է, կտուցը՝ հաստ, մուգ գոյն, գօտկատեղը եւ ներքնապոչը՝ ճերմակ։ Կզակը, թեւերը եւ պոչը սեւ են, թեւի միջին հատուածին մէջ կայ բաց մոխրագոյն շերտ մը։ Արուի մարմինը ներքեւի կողմէն եւ դէմքի ստորին մասը մուգ վարդագոյն են, մէջքը՝ մոխրագոյն։ Էգի մէջքը սրճամոխրագոյն է, մարմինը ներքեւէն՝ խամրած նարնջագոյն-սրճագոյն։ Երիտասարդը նման է էգին, սակայն գլուխը եւ թեւաշերտերը միատարր դեղնաւուն սրճագոյն են։ Սովորական սարեկիկները կը հանդիպին զոյգերով կամ փոքր խմբերով, կը պահուըտին ցած հասակով խիտ բոյսերու մէջ։
 
## Տարածում
[thumb|աջից|[Ֆարերեան կղզիներու նամականիշ]]

Տարածուած է Եւրոպայի, Ասիայի, նախկին ՍՍՀՄ-ի անտառային բաժիներուն մէջ (բացի հիւսիսային մասէն) եւ Կովկասի փշատերեւ լեռնային անտառներուն մէջ։ Հայաստանի մէջ տարածուած են սովորական եւ անապատային սարեկիկները։

Կը բնակի սաղարթախիտ եւ խառնանտառներու մէջ, անտառապատ գետահովիտներուն մէջ։

## Կենսակերպ
Կը սնանի սերմերով, բոյսերու բողբոջներով, որոշ անողնաշարաւորներով։ Արուներու վաղ գարնանային երգը (ոչ յաճախ կ'երգեն նաեւ էգերը) եւ հարսանեկան զոյգերու ձեւաւորումը տեղի կ'ունենայ Փետրուար 2-րդ կիսուն։ Հաւկիթ ածելու ժամանակաշրջանին պատրաստ բները կը գրանցուին Մարտի կէսերէն Մայիս-Յունիս։ Բոյնը գաւաթաձեւ է՝ բարակ ճիւղերով։ Կը բնադրէ խիտ թուփերու կամ ծառերու մէջ։ Կը տեւէ 21մմ, բաց կապոյտ՝ սրճագոյն պուտերով ու գծիկներով 4-5 հաւկիթ։ Կը թխսաքայլ էգը՝ 13-15 օր։ Դիլիջանի «Սոճուտ» թխսաքալող էգերը կը դիտեն Ապրիլի 2-րդ կիսուն։ Ձագերը կը յայտնուին Ապրիլի վերջին տասնօրեակին մէջ, բոյնէն դուրս կու գան 2 շաբթուայ համար, կը կերակրեն ծնողները։ Յուլիսի ընթացքին կը ձեւաւորեն թռիչքին լաւ տիրապետող երիտասարդ եւ հասուն թռչուններէն կազմուած խումբեր ու մեծ երամներ։ Գունագեղ փետրաւորման, անազատ պայմաններուն արագ ընտելանալու շնորհիւ գեղագիտական որոշակի արժէք կը ներկայացնէ թռչնասէրներու շրջանին մէջ։

Ստորոգութիւն:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Թռչուններ այբբենական կարգով
Իգնա Սարըասլան

**Իգնա Սարըասլան** (), հայ բանաստեղծ, բանասէր եւ բժիշկ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է Պոլիս։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է Գատըգիւղի Արամեան-Ունճեան վարժարանի մանկապարտէզը։ Միջնակարգի եւ լիսէի իր ուսումը կը ստանայ Սեն Ժոզեֆ ֆրանսական վարժարանին մէջ (աւարտած՝ 1963-ին) ։ 1969-ին Պոլսոյ համալսարանի «Ճերրահ-Փաշա» բժշկական համալսարանէն վկայուած է որպէս՝ վիրաբոյժ։

## Գրական կեանք
Սկսած է գրել 14 տարեկանին։ Աշխատակցած է Պոլսահայ մամուլին, տալով քերթուածներ, գրական յօդուածներ եւ թարգմանութիւններ։

Ունի տեսակցութիւններու շարք մը, կատարուած Ս. Պապին, Աննա Ասլանի, եւ բազմաթիւ երաժիշտ ու բանաստեղծ՝ երեւելի դէմքերու հետ։

Իր բանաստեղծութիւնները թարգմանուած են զանազան լեզուներու եւ հրատարակուած՝ բազմաթիւ երկիրներու մէջ։ Իր թրքերէն քերթուածները, որոնք հրատարակուած են Թուրք գրական պարբերաթերթերու մէջ, եւ սփռուած Թուրքիոյ ձայնասփիւռներէն, տեղ կը գրաւեն անթոլոժիներու եւ Թուրք լեզուի ու գրականութեան դասագիրքերու մէջ։

1962-ին շահած է Սարգիս Պօղոսեան բանաստեղծութեան մրցանակը։ Իսկ 1973-ին արժանացաւ ՀԲԸՄ Ալեք Մանուկեան Հիմնարկի գրական բաժնի Ա. մրցանակին, իր «Լօ»ն, իբր առաջին հատորը «Սփիւռքահայ գրականութիւն» տարեգիրքերուն։

Ինգա Սարըասլան 1990-ին հրատարակեց իր ուսումնասիրած մէկ գործը՝ գեղատիպ հատորով մը, որ կը կրէ հետեւեալ խորագիրը.
Պատկեր:Տյուսաբ.jpg
«Յիսնամեայ Յուշամատեան Ս. Թագաւոր Երգչախումբի» (1938-1988)։

1994-ին հրատարակեց իր բանաստեղծութեանց Բ. հատորը. Քառասմբակ Սէրերով, զայն ձօնելով իր տիկնոջ Մարիին որ մանկանց հիւանդութեանց մասնագէտ՝ բժշկուհի է։ Անոնք բախտաւորուած են Լօրա անունով դուստրով մը։

Բանաստեղծական հատորներն են՝ «Լօ» (1974, որ կ'արժանանայ ՀԲԸՄ Ալեք Մանուկեան առաջին գրական մրցանակին, վերահրատարակուած՝ 1985-ին Երեւանի մէջ, որպէս՝ «Սփիւռքահայ Գրականութիւն» տարեգիրքերու առաջին հատոր), «Քառասմբակ Սէրերով» (1994, Հայկաշէն Ուզունեան գրական մրցանակ), «Սիրոյ Գոյնը» (1998)։

Բանաստեղծութիւնները թարգմանուած են տարբեր լեզուներով։ Ունի գրական–հրապարակագրական վաստակ, նաեւ թարգմանութիւններ։

Բանաստեղծութիւններով, գրական-գեղարուեստական ուսումնասիրութիւններով, վերլուծումներով, բանասիրական բնոյթի ուսումնասիրութիւններով աշխատակցած է պոլսահայ մամլոյ հետ («Սրբուհի Տիւսաբի Հետքերուն Վրայ», «Մարմարա», 2006)։

Առաջին եւ միակ հայագիր հեղինակն է, որ ընտրուած է Թուրքիոյ գրողներու միութեան անդամ, ինչպէս եւ Համաշխարհային Գրողներու Միութեան Պատուոյ Խորհուրդի Անդամ։

## Աղբիւր
* Հայ Կեանք եւ Գրականութիւն, Յարութիւն Քիւրքճեան, երկրորդական բաժին Բ.-Գ. տարիներ, էջ 211:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1945 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Պոլիս ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Պոլիս մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ
Ստորոգութիւն:12 Փետրուարի ծնունդներ
Սարի Աղջիկ

«**Սարի աղջիկ**» (յայտնի է նաեւ՝ «**Սարի Կելին**» (Sarı Gelin), որ թրքերէնովով կը նշանակուի «դեղին հարս» կամ «նորահարս») հայկական ժողովրդական երգ է, որ նաեւ՝ տարածուած է Իրանի, Իրաքի, Թուրքիոյյ եւ Ազրպէյճանի մէջ։ Ազրպէյճանը եւ Թուրքիան կը ժխտեն երգին հայկական ծագումը եւ կը շեշտեն թէ՛ ազրպէյճանական/թուրքական ծագում ունի «Սարի աղջիկ» երգը։ Երգի մեղեդային կառուցուածքը, հիմքն ու լադերը հայկական են։ Միայն հայերէն տարբերակի մէջեն բառերը վանկերով կը համապատասխանէ մեղեդիի կառուցուածքին, իսկ՝ թրքերէն ու ազրպէյճաներէն թարգմանութիւններուն մէջ՝ (վերնագրուած է «Սարի Կելին») անհամապատասխանութիւն կայ։ Այս վիճելի մեղադրանքներու դէմ հայ ժողովուրդը կը մեղադրէ, որ երգը թուրքերու կողմէն գողցուեր ու թրքացուեր է Երգը յայտնի էր՝ Թուրքիոյ հայաբնակ գաւառներուն մէջ, դեռեւս 19-րդ դարուն։ Երգը յայտնի է վիրահայերու շրջանին մէջ, որովհետեւ անոնց մեծ մասը Էրզրումէն Ցեղասպանութեան տարիներուն ու ատոնցմէ ետք, գաղթած հայերն են եւ անոնց սերունդները։ Հայոց ցեղասպանութենէն փրկուածներու սերունդները երգը կ'երգեն աշխարհի տարբեր երկիրներուն մէջ։

2009 թ. , Թուրքիան հակահայկական եւ Հայոց ցեղասպանութիւնը ժխտող ֆիլմ ցուցադրած է թուրք երեխաներու դպրոցներուն մէջ «Սարը Կելին» (Sarı Gelin) անունով։ : Երգի թրքական տարբերակին մէջ, թուրքը կը սիրահարուի հայուհիին, սիրոյ պատմութիւնը տեղի կ'ունենայ Էրզրումի մէջ, որուն բնակչութեան 50%-ը մինչեւ ցեղասպանութիւնը կը կազմէին հայերը։

## Կատարումներ
Բացի անոնցմէ, որ երգը երգած են Հայոց Ցեղասպանութենէն փրկուածներու սերունդները Վրաստանի , Ֆրանսայի, ԱՄՆ-ի , Լատինական Ամերիկայի երկիրներուն, Սուրիոյ, Լիոանանի, Իրանի, Աւստրալիոյմէջ, երգը բաւական յայտնի եղած է Խորհրդային Հայաստանի մէջ։

Հաշուի առնելով երգի տարածուածութիւնը ժողովրդական լայն զանգուածներու շրջանին մէջ՝ հայ անուանի երգիչ-երաժիշտները խորհրդային տարիներուն ստանձնած են ատոր ձայնագրութիւնը քանի մը հայերէն տարբերակներով։ Մեզի հասած ձայնագրութիւնները ստեղծուած են 1930-70-ականներու ընթացքին. առաւել ճանչցուած ու սիրուած են Շարա Տալեանի, Ֆլորա Մարտիրոսեանի, Պաւէլ Լիսիցեանի, Ռուբէն Մաթէւոսեանի կատարումները։ Մեր ժամանակներուն, երգը ողջ մնացած է մարդոց յիշողութեան մէջ Ֆլորա Մարտիրոսյանի, Արտօ Թունջպոյաճեանի կատարումներով, Ճիւան Գասպարեանի, Գէորգ Դաբաղեանի դուդուկային մեղեդային մատուցմամբ։

Թուրքիոյ մէջ, բնակող՝ Արամ Տիգրան անունը կրող հայ երգիչը մշակած է երգի քրտերէն տարբերակը, ուր սակայն պահպանուած է «Սարի Աղջիկ» արտայայտութիւնը։ Ընդ որուն մէջ, երգը հայերէն կատարած են նաեւ՝ քիւրտ երգչուհի՝ Նիլիֆեր Աքբարը, թուրք ճանչցուած երգիչ՝ Յաւուզ Պինկոլը։ Վերջին շրջանին, Ազրպէյճանը կրկին աղմուկ բարձրացուց. «The Voice» երաժշտական լայնամասշտաբ նախագիծի թրքական՝ «Թուրքիոյ ձայնը» տարբերակին մէջ, երգը յաճախ կը կատարեն՝ զայն նշելով իբրեւ «ժողովրդական» կամ «անյայտ հեղինակի», սակայն ոչ իբրեւ՝ «ազրպէյճանական»։

## Երգի Բառերը
Յակոբ Սարիկեան

**Յակոբ Սարիկեան** (), հայ բժիշկ։

## Կենսագրութիւն
Յակոբ Սարիկեան ծնած է 1880 թուականին, Եդեսիոյ նահանգի կեդրոն՝ Եդեսիա քաղաքին մէջ։ 1902 թուականին աւարտած Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանի դեղագործական բաժինը եւ իբրեւ դեղագործ աշխատած է։

Սպանուած է 1915 թուականին, Եդեսիոյ մէջ՝ 35 տարեկան հասակին։

## Գրականութիւն
* Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965 թթ.), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
* Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Ե., 1985։
* Քէստենեան Հրաչ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն Շրջանաարտ Եւ Մեծ Եղեռնին Նահատակուած Հայ Բժիշկներ, «Ազ­դակ», 01-11-2012

## Աղբյուր

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Սարիղամիշ

**Սարիղամիշ** (), քաղաք է ներկայիս Թուրքիոյ Կարս նահանգի մէջ։ Նախապէս մտած՝ է Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Վանանդ գաւառի կազմի մէջ։ Քաղաքը յայտնի է որպէս՝ լեռնադահուկային առողջարան։

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Սարիղամիշ քաղաքի պաշտօնական կայքը 

Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ քաղաքներ
Ստորոգութիւն:Կարսի մարզ
Ստորոգութիւն:Արւերմեան Հայաստան
Լիզ Սարեան

**Լիզ Սարեան** (), ֆրանսահայ երգչուհի։

## Կենսագրութիւն
Լիզ Սարեան սերած է հայոց Մեծ եղեռնէն փրկուածներու ընտանիքէ: Տակաւին աղջնակ, սկսած է երգել՝ ճիգ ու ջանք ընելով նմանակել իր մօրը, որ կը սիրէր հայերէն երգեր երգել:: Լիզ Սարեանի ձայնագրած երգերէն մէկ քանին, ներառեալ "On s'aime"-ը, գլուխ-գործոց դարձած են արեւմտեան Եւրոպայի մէջ։ Յիշատակութեան արժանի է 1967-ին Գաննի մէջ անոր մասնակցութիւնը MIDEM (Marché International du Disque et de l'Edition Musicale)-ին:

Երեւանի մէջ Լիզ Սարեանի առաջին համերգը կայացած է 1984-ին, մարզահամերգային համալիրին մէջ: Ջերմ ընդունելութեան արժանացած են Աիդա Կառվարենցի եւ Սեդա Ազնավուրի հետ համատեղ անոր կազմակերպած համերգները նոյնպէս: 2009-ին անոնք Երեւանի օփերային թատրոնին, ապա նաեւ Գիւմրիի ու Ստեփանակերտի մէջ հանդէս եկած են «Քեզ համար, Հայաստա՛ն» համերգային ծրագիրով, Շարլ Ազնաւուրի ծննդեան 85-րդ տարեդարձին առիթով:

## Սկաւառակագրութիւն
### Ալպոմներ
* *À Bobino*
* *Chansons Arméniennes*
* *Live in America*
### CD
*1998 *Live at Bobino*
*1998 *Live in America*
*2010 *Chansons arméniennes*
*2010 *D'amour et d'Arménie*

### EP
*1965 *La tempête*
*1966 *Dis-moi Mamie*
*1966 *Pourtant je t'aimais*
*1967 *La route qui mène au retour*

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
*Liz Sarian atimusic.am
*Liz Sarian at YouTube 
*Liz Sarian sings with Aida and Seda Aznavours

Ստորոգութիւն:Ֆրանսահայ երգչուհիներ
Ստորոգութիւն:20-րդ դարու ծնունդներ
Ստեփան Սարեան

**Ստեփան վարդապետ Սարեան** (1865, Կ. Պոլիս - 1915, Տրապիզոն), հայ բնագէտ, մշակութային գործիչ, Վենետիկի Մխիթարեան միաբանութեան անդամ։

Ծնած է 1865 թուականին, Կ. Պոլսոյ Գաղատիա թաղամասին մէջ։ 1880 թուականին միացած է Մխիթարեան միաբանութեան (Վենետիկի Ս. Ղազար կղզի)։ 1887 թուականին ձեռնադրուած է կուսակրօն քահանայ։ 1890 թուականին աւարտած է Հռոմի համալսարանի աստուածաբանութեան ֆակուլտետը եւ ստացած՝ աստուածաբանութեան ու փիլիսոփայութեան դոկտորի տիտղոս։ 1890 թուականին, վերադարձած է Ս. Ղազարի վանք։ 1891-93 թուականներուն աշխատած է, որպէս՝ Ս. Ղազար վանքի դպրոցի ուսուցիչ եւ տեսուչի օգնական։ 1898-99 թուականներուն, միաժամանակ եղած է Վենետիկի Մխիթարեան միաբանութեան «Բազմավէպ» հանդէսի խմբագիրը եւ տպարանի տեսուչը, բնագիտական յօդուածներով աշխատակցած՝ հանդէսին։

1899-1901 թուականներուն «Բազմավէպի» թիւերուն մէջ լոյս տեսած են անոր «Մագնիսական քուն» վերնագիրը կրող յօդուածները՝ նուիրուած հիպնոսի առեղծուածներուն։ 1902/05 թուականին գրած է հայ իրականութեան մէջ առաջին երկը տարվինականութեան եւ տեսակներու ծագման մասին։

1902-06 թուականներուն եղած է Մխիթարեաններու՝ Փարիզի, Մուրատ-Ռաֆայէլեան վարժարանի տեսուչ։ 1906-10 թուականներուն, Եղիսաբեթուպոլսոյ մէջ եղած է առաքելական քարոզիչ։ Այնուհետեւ, որոշ ժամանակ, ուսուցչութեան պաշտօն վարած է իր ծննդավայր՝ Կ.Պոլսի Գաղատիա, թաղամասէն ներս։ 1910 թուականին տեղափոխուած է Տրապիզոն եւ վարած՝ տեղի հայ կաթոլիկներու վարժարաններուն տեսուչի, ապա՝ հոգեւոր հովիւի պաշտօնները։

Զոհուած է Մեծ Եղեռնի ժամանակ՝ 1915 թուականին, Տրապիզոնի մէջ՝ 50 տարեկան հասակին։

## Աշխատութիւններ
* Ընթացք տեսական աստուածաբանութեան, 1894, 825 էջ։
* Մագնիսական քուն, Վենետիկ, 1901։ Մինչ այդ լոյս տեսած է «ԲԱզմավէպի» 1899-1901 թթ. թիւերուն մէջ։
* Էակներու ծագումը, 1902/1905։

## Գրականութիւն
* Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, Ապրիլ 24, 1985։
* Փաշայան Ասատուր, Տիտղոսակիր հայեր, XV-XIX դարեր, Երեւան, 2001։

## Աղբիւրներ
* 

Ստորոգութիւն:Հայ բնագէտներ
Ստորոգութիւն:Մխիթարեան միաբանութեան անդամներ
Ստորոգութիւն:1865 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Սթամպուլ ծնածներ
Ստորոգութիւն:1915 մահեր
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր
Ստորոգութիւն:Տրապիզոն մահեր
Արամ Սարոյեան

**Արամ Սարոյեան** (), Ամերիկահայ բանաստեղծ, արձակագիր, յուշագիր եւ թատերագիր։ Ուիլիամ Սարոյեան'ի որդին։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է 25 Սեպտեմբեր, 1943 թուականին, Նիւ Եորքի մէջ։ Հայրը Ուիլիամ Սարոյեանն էր, մայրը՝ Քարոլ Կրէյսը, դերասանուհի էր, ուրուն հետ հայրը ամուսնացած էր երկու անգամ, քոյրը՝ Լիւսի Սարոյեանն ալ դերասանուհի էր։ Արամ Սարոյեանը ամուսնացած է եւ ունի երեք զաւակներ։ Կ'ապրի Լոս Անճելըսի մէջ իր կնոջ՝ նկարչուհի Կէյլին Սարոյեանի հետ։

## Ստեղծագործութիւններ
Սարոյեանի գրական ժառանգութիւնը տեղ կը գտնէ բազմաթիւ դասագիրքերու մէջ։
Հրատարակած գիրքերն են:

* Արամ Սարոյեան, 1968
* Էջեր, 1969
* Վերջին արարողութիւնները։ Ուիլիամ Սարոյեանի մահը, 1982
* Ուիլիամ Սարոյեանի կենսագրութիւնը, 1983
* Նկարիչները անհանգստութեան մէջ են, 2002
* Փոքրիկ բանաստեղծութիւններու ամբողջական ժողովածու, 2007։

Քննադատական աշխատանքներն են՝ «Մոռացուած հաց» նուիրուած հայկական ծագումով Ամերիկեան գրողներու առաջին սերնդին (հրատարակուած Դաւիթ Խերդեանի կողմէն):

2008 թուականին արժանացած է Ուիլիամ Քարլոս Ուիլեամսի անուան մրցանակ «Փոքրիկ բանաստեղծութիւններու ամբողջական ժողովածու»-ին համար։ Այս ժողովածուին ամենայայտնի բանաստեղծութիւններէն մէկը պարզ, ոչ աւանդական ուղղագրութեամբ, հակասական բառ է՝ «Լոյսս»՝ տպուած գիրքի դատարկ էջի մէջտեղը։ Այն ստացած է «Ազգային ներդրում արուեստներու մէջ» մրցանակը։

## Կարծիքներ Արամ Սարոյեանի մասին

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Ամերիկահայ բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Ամերիկահայ արձակագիրներ
Ստորոգութիւն:25 Սեպտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Նիքոլա Սարքոզի

**Նիքոլա Սարքոզի** (, ծնած՝ 28 Յունուար 1955-ին)։ Ընտրուած է Ֆրանսայի նախագահ 2007–ին եւ պաշտօնավարած մինչեւ 2012 թուականը։

Ստորոգութիւն:Ֆրանսայի նախագահներ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի քաղաքական գործիչներ
Ստորոգութիւն:1955 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Փարիզ ծնունդներ
Ստորոգութիւն:28 Յունուարի ծնունդներ
Դաւիթ Սաֆարեան

** Դաւիթ Սուրէնի Սաֆարեան **(դեկտեմբեր 22, 1952, Երեւան, ՀԽՍՀ), հայ բեմադրիչ, սցենարիստ եւ դերասան։

## Կենսագրութիւն
Դաւիթ Սաֆարեանը ծնած է 1952 թուականին Երանի մէջ։ 1975 թուականին կ'աւարտէ Երեւանի գեղարուեստա-թատերական ինստիտուտի ռեժիսուրայի ֆակուլտետը։1972-1978 թուականներուն կ'ըլլայ Երեւանի հեռուստաթատրոնի դերասան, Երեւանի փաստագրական ֆիլմերուն ստուդիայումռեժիսորի օգնական, այնուհետեւ բեմադրիչ։ 1983 թուականին կ'աւարտէ ՎԳԻԿ-ը՝ Ալեքսանդր Կոչետկովի արուեստանոցը։ 1983 թուականին Հայֆիլմի բեմադրիչ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայեր
Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ
Ստորոգութիւն:Երեւան ծնածներ
Ստորոգութիւն:22 Դեկտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Անձինք այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:1952 ծնունդներ
Լիա Սաֆարեան

**Լիա Սամուէլի Սաֆարեան** (27 Մայիս, 1932 Երեւան - 20 Յունուար, 2000, Երեւան), ճարտարապետ։

ՀԽՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ, վաստակաւոր ճարտարապետ Սամուէլ Սաֆարեանի դուստրն է, ՀԽՍՀ վաստակաւոր ճարտարապետ Սպարտակ Խաչիկեանի կինը։

## Կենսագրութիւն
1957-ին աւարտած է Երեւանի արուեստագիտական հիմնարկը։

Համահեղինակներու հետ Սաֆարեանի նախագիծերով կառուցուած են՝ 
*ՀՀ ԳԱԱ հումանիտար գիտութիւններու հիմնարկի շէնքը Երեւանի մէջ, 1972
*Տեսողա-մեքենական տարրալուծարան Աշտարակի մէջ, 1972
*Ճապաւէն շինողներու ստեղծագործական տան հիւղակը Դիլիջանի մէջ, 1984
*«Օլգինկա» դպրոցական ճամբարը Տուապսէի մէջ, 1972
*Հոսպիտալ Մոգադիշոյի մէջ (Սոմալի), 1972

Հեղինակ է շարադրութիւններու՝ 
*«Կարօ Հալաբեան»
*«Սամուէլ Սաֆարեան»
*«Մակաբէ Մանուէլեան»
*«Սպարտակ Կնտեղցեան»
*«Հայաստանի ճարտարապետներու միութիւն: Պատմութեան էջեր» ժողովածու, 1989
*Հայաստանի ճարտարապետներ միութեան անդամներու համառոտ կենսագրական «Ճարտարապետ» տեղեկագիրք, 1998 (բոլորը՝ ռուսերէն)

Տարուայ լաւագոյն կառոյց համամիութենական ստուգատեսի դափնեկիր է (1984)։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1932 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:27 Մայիսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Երեւան ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայ ճարտարապետներ
Ստորոգութիւն:2000 մահեր
Ստորոգութիւն:20 Յունուարի մահեր
Ստորոգութիւն:Երեւան մահացածներ
Սամուէլ Սաֆարեան

**Սամուէլ Առաքել Սաֆարեան** (22 Յունիս 1902, Շուշի - 9 Յունուար 1969, Երեւան), ճարտարապետ, ՀԽՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ (1940), վաստակաւոր ճարտարապետ (1968), ԽՍՀՄ ճարտարապետութեան ակադեմիոյ ակադեմիկոս (1950)։

Ճարտարապետ Լիա Սաֆարեանի հայրն է։

## Կենսագրութիւն
1928-ին աւարտած է Երեւանի պետական համալսարանի արուեստագիտական հիմնարկի ճարտարապետութեան բաժինը։

Աշխատակցած Է Ալեքսանդր Թամանեանի հետ: 1930-էն աշխատած Է «Երգիպրոգոր» նախագծային հիմնարկին մէջ, 1938-1941-ններուն՝ Երքաղխորհուրդի ճարտարապետութեան արուեստանոցի վարիչ, 1955-1969-ններուն՝ Հայպետնախագիծ հիմնարկի օրինակելի նախագծման արուեստանոցի ղեկավար։ 1931-էն՝ նաեւ Երեւանի արուեստագիտական հիմնարկի դասախօս (մասնագէտ՝ 1944-էն)։ 1941-1949-ններուն՝ Հայաստանի ճարտարապետներու միութեան վարչութեան նախագահ։

## Ստեղծագործական Գործունէութիւն
մինի
Սաֆարեանի նախագիծերով՝ Երեւանի մէջ կառուցուած են՝
* Քիմիական գործարանի բանուորական բնակելի թաղամասը (1932-1934)
* դասախօսներու տունը (1934)
* Պուշկիեւի անուան դպրոցը
* Գ. Ա. Յարութիւնեանի մենատունը
* Բնակելի շէնքեր՝ Մաշտոցի եւ Տիգրան Մեծի պողոտաներուն մէջ (1934-1944),
* ՀԳԱ եւ ԵՊԲՀ (1934-1955), ՄԼԻ (1947, այժմ՝ Չինաստանի դեսպանատուն), ՀՀ ԳԱԱ նախագահութեան (1954) եւ հիմնարկներու (1955-1972, համահեղինակ) շէնքերը
* Կառավարութեան 2-րդ տունը Հանրապետութեան հրապարակին վրայ (1947-1953, ՀԽՍՀ պետական մրցանակ՝ 1970, հետմահու)
* Արզնիի թիւ 2 առողջարանը (1933-1953)
* ՀԽՍՀ տաղավարը Մոսկուայի համամիութենական գիւղատնտեսական ցուցահանդէսին ընթացքին (1939 եւ 1954)
* Բիւրականի աստղադիտարանի համալիրը (1947-1956)
* Գիւմրիի Թատերական Թատրոնը (1965-1972)
* ԵՊԻ մասնաճիւղի համալիրը Վանաձորի մէջ (1968-1970)

Սաֆարեանի գործերուն բնորոշ են ճարտարապետական մտայղացման, յատակագծման բանականութիւնն ու յստակութիւնը, արուեստագիտական, կառուցուածքային եւ ծաւալատարածական, գեղագիտական խնդիրներու սերտ համադրումը, երկաթախառն կրաձոյլը կմախքի եւ քարի կիրառման ազգային ձեւերու ներդաշնակման ձգտումը, ճարտարապետական մարմինի ներքին եւ արտաքին դրսեւորումներու միասնութիւնը։

1951-1959-ներուն եղած է ՀԽՍՀ Գերագոյն Խորհուրդի պատգամաւոր:

## Պատկերասրահ

Byurakan 2.jpg|
2014 Erywań, Budynek Ministerstwa Spraw Zagranicznych Armenii (01).jpg|
Ալեքսանդր Պուշկինի անվան թիվ 8 դպրոց, Երեւան (1).jpg|
Gyumru dramatikakan tatron 01.jpg|


## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1902 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:22 Յունիսի ծնածներ
Ստորոգութիւն:Շուշի ծնածներ
Ստորոգութիւն:Հայ ճարտարապետներ
Ստորոգութիւն:1969 մահեր
Ստորոգութիւն:9 Յունուարի մահացածներ
Ստորոգութիւն:Երեւան մահացածներ
Ստորոգութիւն:Ճարտարապետներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:9 Յունուարի մահեր
Ստորոգութիւն:22 Յունիսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:ԵՊՀ շրջանաւարտներ
Ստորոգութիւն:Անձինք այբբենական կարգով
Վլադիմիր Սարուխանով

**Վլադիմիր Սարուխանով** (), խորհրդային հայ բեմադրիչ, սենարիստ, ֆիլմի նկարիչ։

## Կենսագրութիւն
Վլադիմիր Սարուխանով, ծնած է 1934 թուականին Նովոսիպիրսք քաղաքին մէջ։ 1957 թուականին աւարտած է Օտար լեզուներու հիմնարկը, իսկ 1973 թուականին՝ Մոսկուայի բեմադրիչներու եւ սենարիստներու բարձրագոյն դասընթացները։ 1956 թուականէն աշխատած է Ռուսիոյ ժամանակագրա-փաստագրական եւ ուսումնական ֆիլմերու կեդրոնական կինովիդեոստուդիայի մէջ որպէս օբերաթորի օգնական։ 1960-1971 թուականներուն եղած է «Ռոստորգռեկլամ»-ի եւ «Սոիւզմուլտֆիլմի» օբերաթորը, «Օրուայ նորութիւնները» եւ «Սովետական սպորտ» կինոժուռնալներու օբերաթորը։ 1971-1973 թուականներուն յաճախած է ԽՍՀՄ Պետկինոյին կից բեմադրիչի դասընթացներու։ 1973 թուականէն եղած է Կորքիի անուան մանկապատանեկան կինոստուդիայի բեմադրիչը։:

## Ֆիլմագրութիւն
### Բեմադրիչ

### Սենարիստ

### Ֆւլմի նկարիչ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ բեմադրիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ սենարիստներ
Սաֆիա Զաղլուլ

**Սաֆիա Զաղլուլ** (), եգիպտացի քաղաքական գործիչ, ֆեմինիստ, Վաֆտ ազատական-ազգայնական կուսակցութեան առաջնորդներէն մէկը։

## Կենսագրութիւն
Թրքական արմատներով Զաղլուլը ծնած է 1876-ին։ Ան քաղաքական, պետական եւ ռազմական գործիչ Մուսթաֆա Ֆահմի Փաշայի՝ Եգիպտոսի նախկին վարչապետի, դուստրն է։

1896-ին ամուսնացած է Սաատ Զաղլուլի հետ, եգիպտացի իրաւաբան, յեղափոխական ու 26 Յունուար 1924-էն մինչեւ 24 Նոյեմբեր վարչապետն էր։

## Գործունէութիւն
Ամուսինին՝ Սաատ Զաղլուլի 1919-ին Սէյշելեան կղզիներ աքսորելէն ետք, ան դարձաւ Վաֆտ ազատական-ազգայնական կուսակցութեան գլխաւոր դէմքը։ Ան կազմակերպեց 500 կանանցէ բաղկացած ցոյց։ 1927-ին ամուսինին մահէն ետք ան կը զբաղեցէ առանորդի կեդրոնական դիրքերը։ Փաստացի ան Վաֆտի կանանց առաջնորդն էր։ 1937-ին կուսակցական պառակտումէն ետք ան հեռացաւ քաղաքական կեանքէն։

Ան յայտնի էր որպէս Umm al-Misriyyin (եգիպտացիներու մայր) անունով եւ Գահիրէի մէջ գտնուող իր տունը կը կոչուի *"Bayt al-Umma" (Ազգի տուն)*։

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* This day in history: Mother of Egyptians Safeya Zaghloul dies in 1946
Սբարդան

**Սբարդան** () «web» դիտարկիչ ստեղծուած «Մայքրոսոֆթ» ընկերութեան կողմէ, կը ցուցադրուի «Ուինտոզ»ի հետ։

## Մշակողներ
2014 թուականի Դեկտեմբերին, Մերի Ջո Ֆոլին կը հաղորդէ, որ Մայքրոսոֆթը կը մշակէ նոր «web» դիտարկիչ «Սբարդան» անունով Ուինտոզ 10 օպերասիոն համակարգիչի համար։ Ան չի յաջորդեր մայքրոսոֆթ «Internet Explorer»ին։ Համացանցային ռեսուրսի տուեալներով՝ Ուինտոզ 10-ի թողարկման հետ միաժամանակ կը ներկայացուի ե՛ւ Սբարդան, ե՛ւ «Internet Explorer» 11-ը։

## Նկարագրութիւն
«Սբարդան» կ'ունենայ մինիմալիստական տիզայն այն ինչ որ չափով նման կը մնայ Կուկըլ Քրոմին։ Անիկա կարող է ինտեգրվել Cortana ձայնային օգնականին, ֆունկցիոնալութիւն եւ դինամիկ որոնման համար: Օգտագործողները կրնան պահել կայքերու հասցէները OneDrive համակարգին մէջ։ «Սբարդան» կ'ունենան աշխատասեղանին վրայ, ժամանակակից դիզային, եւ կիսել ինդերֆեյսի տարրեր անոնց միջեւ։

## Ծանօթագրութիւններ
Սեդա Ազնաւուր

**Սեդա Ազնաւուր** (), ֆրանսահայ երգչուհի եւ արուեստագէտ, Շարլ Ազնաւուրի աւագ դուստրը։

## Կենսագրութիւն
Ուսանած է Փարիզի հայ կուսանաց քոլէժին մէջ։ Յաճախած է երաժշտական դպրոցներ։ 1960-ականներուն սկսած է իր երաժշտական ասպարէզը, իբրեւ ռատիոյի եւ հեռուստատեսութեան երգչուհի, ապա հրապարակած է իր առաջին ձայնասկաւառակը՝ «Rien Que Nous», Տէյվիտ Ալեքսանտր Winter-ի հետ: Ան գրած է «Սաֆօ» (1970) ֆիլմի երգացանկը, իսկ երգեպը գրած է Ճորճ Կառվարենցը։ Սեդա Ազնաւուր նաեւ նկարահանուած է ֆրանսական քանի մը ֆիլմերու մէջ:1960-ականներուն տեղափոխուած է ԱՄՆ, համերգներ տուած է Ուիլիամ Սարոյեանի դստեր՝ Լիւսիի հետ։ 1988-ին հրապարակած է հայկական աւանդական երգերու ալպոմ։ Իր հօր հետ հայերէնով երգած է Սայեաթ-Նովայի «Աշխարհումս» երգը։

## Ալպոմներ
* *Suis le soleil*, United Artists Records
* *On ne valse plus à Vienne*, FTC / Discodis
* *Les marins*, FTC
* *Juste un dernier verre*, FTC / Sofrason - Saïga
* *Pour moi toute seule*, United Artists Records
* *Rien que nous*, (David Alexandre WINTER et Seda AZNAVOUR), 1971, Barclay
* *Peut-être…!*, 1971, Barclay
* *Les champignons hallucinogènes*, 1972
* *Chants traditionnels Armeniens*, 1988, MusArm

## Ֆիլմեր
* La Part des lions (The Lion's Share, 1971)
* Paris au mois d'août (Paris in August, 1966)

## Ծանօթագրութիւններ

## Յղումներ
* Սեդա Ազնաւուրը Էյ Վի Փրոտաքշն կայքին մէջ 
* Seda Aznavour: Discography
* Seda Aznavour at IMDB
* Memoires of Aida Aznavour (in Russian)
Սեդրակ (անձնանուն)

**Սեդրակ**, ճիշդ ձեւն է՝ Սեդրաք, հայկական արական տարածուած անուն։ Ունի եբրայական ծագում եւ յունարէն Σεδράχ-ի միջոցաւ անցած է հայերէնին: 

* Լատինագիր ձեւը՝ 
* Անունէ ստեղծուած մականուն՝ **Սեդրակեան**

## Անունը Կրողներ
* Սեդրակ Աբդալեան (ծն.1894 Սեբաստիա) փրոֆեսոր, երկրբան, հանքաբան
* Սեդրակ Առաքելեան (ծն.1884) նկարիչ
* Սեդրակ Մարմարեան (1880 Տրապիզոն-1951 Ալեքսանդրիա) բժիշկ, հանրային գործիչ
* Սեդրակ Շահէն (1887 Կարին-1973 Լոս Անճելըս) գրող, հանրային գործիչ
* Սեդրակ Տէր Սարգսենց (1845 Վան-1938 Նիս)

## Ծանօթագրութիւններ
Սեդրակ Առաքելեան

**Առաքելեան Սեդրակ** (), Խ. Հայաստանի նշանաւոր նկարիչներէն մին, աշակերտած Մոսկուայի Ակադեմիայի մէջ 1908-1917 շրջանին իրեն վարպետ ունենալով Կոստանդին Կորովին, Արխիպով եւ Սերգէ Իվանով: 1921-ին Առաքելեան իր նկարները կը ցուցադրէ Կ. Պոլսոյ մէջ:

«Առաքելեանի գործերն ընդգրկում են երկու շրջան, կը գրէ Ա. Երեմեան: «Առաջին շրջանում նա վրձինել է գլխաւորապէս գիւղացիական կեանքից: Այդ է պատճառը, որ նրա նկարների գրայ դուք չէք տեսնում կարմիր կտուր: Այդպէս է. օրինակ «Ցորեն եւ ծեծում»: Ջահակ գիւղի պատկերն է դա, ուր արտայայտուած է ցորեն ծեծելու պրօցէսը. «Հին Նախիջեւանի շուկան»: Լուրջ կօմպօզիցիա է դա, ուր ցոլանում է արեւելքի փոշոտ շուկայի կօլօթիտը: Ունի նաեւ մի շարք էգիւտներ «Ձորագէսից», ուր արտայայտել է աների խմբաւորումները, որոնք մեծ քաղաքի գծերի տպաւորութիւնն են թողում: Կամ «Նախիջեւանի օձի սար»: Եգիպտական բուրգերի նման ցցուել է սարը եւ մի ամբողջական կապոյտ թանկագին հսկայ քարի տպաւորութիւնն է թողնում:
ձախից|մինի|Սեդրակ Առաքելեանի յուշատախտակը՝ Աբովեան 32 շէնքի պատին։
«Երկրորդ շրջանում Առաքելեանն իր սիւժէտը վերցրել է գլխաւորապէս Երեւանի եւ առանձնապէս Սեւանի տեսարաններից: Այդ տպաւորութիւնների մէջ արտայայտել է նա Երեւանի հին եւ նոր կեանքը եւ Սեւանի խորհրդաւոր լռութիւնն ու վսեմութիւնը: Այդ նկարներից յիշատակենք «Աստղալի գիշեր Երեւանում», «Երեւանի ուրախ աշնանային առաւօտը», «Գարունը Երեւանում», «Սեւանայ լճի ափին», «Գիշերը Սեւանում» եւլն.:

Առաքելեանը վարպետ է նաեւ գլուխներ նկարելու մէջ, որոնցմէ տալիս է նա ո՛չ թէ բնականը, այլ իր տպաւորութիւնը, այն է անհատի յատկանշական բնորոշ ապրումները: Այդպէս է օրինակ, «Տպաւորութիւնը թատրոնում» նկարը... Առհասարակ, Առաքելեանը պոէտ նկարիչ է: Ունի համարձակ վրձին եւ ինքնուրոյն ոճ:

## Աղբիւրներ
* Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ  Վարդ. Պոտուրեան, 1938, Պուքրէշ, Հատոր  Բ., էջ 216:
Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ
Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ ըստ ազգութեան
Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ նկարիչներ
Սեդրակ Սարգիսեան

**Սեդրակ Սարգիսեան**, (1936, Պէյրութ, Լիբանան - 21 Փետրուար, 2017, Պէյրութ, Լիբանան), ծագումով հայ Լիբանանցի թմբուկ նուագող, Լիբանանի Արհեստավարժ երաժիշտներու սենտիքայի փոխնախագահ։ Սարգիսեան շահած է բազմաթիւ մրցանակներ Միջին Արեւելքի եւ Եւրոպայի մէջ իր թէ աւանդական եւ թէ արդիական կտորներուն համար արաբական նուագին մէջ։ Անոր երգագրութիւններն ու կտորները կերպարանաւորուած են աւելի քան 30 ձայնագրութիւններու եւ ֆիլմի երաժշտութիւններու մէջ, անոցնմէ 5-ը Ֆարիտ Ալ Աթրաշի հետ:

## Կեանքը
Սեդրակ Սարգիսեան ծնած է Պէյրութ, Լիբանան, 1936-ին: Երաժշտութեան հանդէպ անոր սէրը սկսած է փոքր տարիքէն, ներշնչուած իր մեծ եղբօր թմբուկի տաղանդէն, որ կը նուագէր տունը եւ ընտանեկան հաւաքոյթներու: Այս պատճառով, Սեդրակ 18 տարեկանին սկսած է թմբուկ նուագել: Անոր ընտանիքը միշտ քաջալերող չէ եղած Սեդրակին երաժշտութեան ասպարէզին, որովհետեւ երաժշտութիւնը այն ժամանակ չէր նկատուեր բարձր մակարդակի գործ մը ու այս պատճառով անոնք կը կոտրեն Սեդրակին թմբուկը:

Սակայն, առանց վախի, Սեդրակ շարունակեց նուագել եւ արձանագրուեցաւ երաժշտանոց որպէսզի ստանայ աւելի բարձր ուսում: Անոր տաղանդը շուտով ճանչցուեցաւ եւ ան գերազանցեց թմբուկի երաժշտութեան մէջ:

Սարգիսեան սկսաւ զբօսաշրջութիւններ կատարել պարուհի՝ Նատիա Ճամալի հետ 1958 թուականին եւ անոր հետ համերգներ կատարած է մինչեւ 1962 թուական երբ սկսած է նուագել Սամիրա Թուֆիքի հետ: Սեդրակ նուագած է բազմաթիւ Միջին Արեւելք երաժիշտներու հետ, օրինակ՝ Ֆէյրուզ, Մուհամմատ Ապտուլ Ուահապ, Ֆարիտ Ալ Աթրաշ, Սապահ Ֆախրի, Ապտուլ Հալիմ Հաֆեզ, Ֆայզա Ահմատ, Ուարտա, Սապահ եւ Մաժիտա Ալ Ռումի: Ան նաեւ նուագած է բազմաթիւ պարողներու հետ, օրինակ՝ Նատիա Ճամալ, Սամիա Ճամալ, Թահիա Քարիոքա, Ֆիֆի Ապտու, Նաժուա Ֆուատ, Սուհեր Զաքի, Սամարա, Ամանի, Ռանին, Նուրա եւ Շահրաման:

Սեդրակ Սարգիսեան շարունակեց նուագել, նուագի դաս տալ եւ ձայնագրել մինչեւ իր մահը 2017 թուականին: Ան կ'ապրէր Հայկական թաղամասին մէջ՝ Պուրճ Համուտ եւ դասընթասքներ կու տար ամբողջ աշխարհին շուրջ, ինչպէս նաեւ կը մասնակցէր համաշխարհային համերգներու: Ան ձայնագրած է աւելի քան 20 աւանդական Միջին Արեւելքի երաժշտութիւններ, գրեթէ բոլորը «Hollywood Music Center»-ին հետ:

Սեդրակ Սարգիսեան մահացած է 21 Փետրուար 2017-ին, Պէյրութ, Լիբանանի մէջ:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1936 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Պէյրութ ծնունդներ
Ստորոգութիւն:2017 մահեր
Ստորոգութիւն:Պէյրութ մահեր
Ստորոգութիւն:21 Փետրուարի մահեր
Լարա Սեդրակեան

**Լարա Սեդրակեան** ( ծնած է ԱՄՆ-ու մէջ) հայ - ամերիկեան լրագրող, մասնագիտացած Մերձաւոր Արեւելքի եւ Նիւ Եորքի միջեւ հաստատուած քաղաքական տնտեսութեան եւ Սուրիոյ մէջ քաղաքացիական պատերազմը լուսաբանելու համար նախատեսուած՝ նորութիւններու կայք: Ան կարեւոր դեր ունեցած է Պլումպերկ հեռուստաընկերութեան եթերին մէջ, 2011-ի Եգիպտական յեղափոխութիւնը ներկայացնելու ընթացքին: Թունուզի նախագահ Պըն Ալիի տապալումէն ետք ինկած ժամանակաշրջանին, որ յայտնի է որպէս "Արաբական Գարուն", Սեդրակեանը Եգիպտոս ժամանած է մինչեւ 25 Յունուար-ի բողոքի գործողութիւնները եւ ուղիղ լրագրական տեղեկատուութիւն վարած՝ Թահրիր հրապարակէն, երբ Եգիպտոսի նախագահ Հոսնի Մուպարաքը հրաժարական տուաւ։ Ափրիկեան ելուստի ծովահէնութեան աճի լուսաբանման ժամանակ, Լարան առաջին ամերիկացի լրագրողն էր, որ հարցազրոյցներ ունեցաւ Սոմալիի նոր նախագահ՝ Շեյխ Շարիֆ Շեյխ Ահմետէն: Ան Ted ոճի ելոյթ ունեցած էր Երեւանի մէջ, ուր քննարկած էր իր ընթացքը՝ Մերձաւոր Արեւելքի մէջ, որպէս արտասահմանեան թղթակից եւ այն հինգ բաներուն մասին, որոնք ան իմացաւ իր ճանապարհի ընթացքին: Լարան կը շարունակէ թղթակցիլ ABC news-ին եւ անկախ գրող է Bloomberg հեռուստատեսութեան, Նիւ Եորքի եւ Մերձաւոր Արեւելքի միջեւ իր ժամանակը կիսելով։ 2012-ին "Marie Claire" - ը Լարա Սեդրակեանին դասած է Լաւագոյն կանանց շարքին: Ան ամուսնացած է գանատահայ փաստաբան՝ Հենրի Արսլանեանի հետ:

Հարվըրտ համալսարանի շրջանաւարտ, ան անուանուած է 2012 երիտասարդ առաջնորդ համաշխարհային տնտեսական համաժողովի ընթացքին YGL խումբի եւ Պլումպըրկի անձնակազմէն երրորդ առաւել հետեւորդներ ունեցողը Twitter-ի մէջ.

## Վաղ կեանքը եւ կրթութիւն
Ծնունդով Նիւ Ճըրզիէն եւ Նիւ Եորքէն, Սեդրակեան իր ուսումը ստացած է Հորէյս Ման դպրոցը Րիվերդեյլի մէջ, Նիւ-Եորք. Գերազանցութեամբ աւարտած է Հարվըրտի քոլէճը՝ կառավարութեան մէջ աշխատելու աստիճանով։ Հարվըրտէն ետք, Սեդրակեան աշխատած է "McKinsey" ընկերութեան մէջ որպէս պիզնեսի վերլուծաբան։ Լարան տիրապետած է արաբերէն, հայերէն, ֆրանսերէն եւ սպաներէն լեզուներուն, ինչպէս նաեւ սորված է պարսկերէն եւ փորթուկալերէն.
## Գործի Ասպարէզ
### Սուրիան Խորութեամբ
Դեկտեմբեր 2012-ին հիմնադրած է սուրիական հակամարտութեան վերաբերեալ մէկ թողարկմամբ նորութիւններու կայք՝ "Սուրիան խորութեամբ" անունով։ Այդ Ուշահիդի Միջին Արեւելքի ազատ լրագրողներու եւ այլ աշխատակիցներու համագործակցութիւն է։ Այս կայքը Սուրիոյ հակամարտութեան մասին տեղեկատուութիւնները կը մէկտեղէ եւ կը կազմէ միասնական կայք, ենթավերնագրերով առանձնացնելով սուրիական հակամարտութեան խնդիրները։ Ըստ Գիգաոմի, այդ համեմատելի է յաջորդ սերունդի համար.

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Լարա Սեդրակյանը people.am կայքում 

Ստորոգութիւն:Ամերիկահայ լրագրողներ
Ստորոգութիւն:Հարվըրտ համալսարանի շրջանաւարտներ
Սեթ Ռոկըն

**Սեթ Էրըն Ռոկըն** (, ծնած 15 Ապրիլ, 1982, Վանքուվըր, Բրիտանական Քոլոմպիա, Քանատա), քանատացի դերասան, ֆիլմի արտադրիչ եւ կատակերգակ մըն է: Ան սկսած է իր կատակերգական ասպարեզը իր պատանեկան տարիներուն ընթացքին, ստանալով Վանքուվըրի Անփորձներու Կատակերգութեան Մրցանակը (Vancouver Amateur Comedy Contest) 1998-ին: Վանքուվըր ապրած ժամանակ, ան կը յաջողի ստանցնել դեր մը *[[Freaks and Geeks]]* հեռուստաշարին մէջ եւ կը փոխադրուի Փորթլընտ, Օրեկըն, ԱՄՆ, սակայն հեռուստաշարը ալ կեցաւ արտադրուելէ առաջին եղանակէն ետք, քիջ դիտողներու թիւի պատճառաւ: Կարճ ժամանակ ետք, ան ստանացնեց ուրիշ դեր մը *[[Undeclared]]* հեռուստաշարին մէջ, ուր նաեւ իբրեւ թատերագիր ալ աշխատեցաւ:

Իր վերջին թատերագրի գործէն ետք *[[Da Ali G Show]]* հեռուստաշարին համար, որուն պատճառաւ ինք ու իր կազմը ստացան Էմիի պաշտօնակարգում մը, Ճատ Աբաթոն ուզեց զինք ֆիլմի աշխարհին մէջ մխրճել: Ռոկընի առաջին ֆիլմի դերը դարձաւ *[[Donnie Darko]]* ֆիլմի մէջ փոքր դեր մը իչրեւ պատանի երկրորդական դպրոցի մը աշակերտը, 2001-ին: Ռոկընը գլխաւոր դեր մը ստանցնեց, առաջին անգամ ըլլալով, Աբաթոյի բեմադրած *[[The 40-Year-Old Virgin]]* ֆիլմին մէջ։ Այդ ֆիլմէն ետք, Ռոկընը ստացաւ բաւական գովասանք, որմէ ետք արդէն իրեն եկան դերերու առաջարկներ ինչպէս *[[Knocked Up]]* եւ *[[Funny People]]* ֆիլմերէն, որոնց մէջ ալ ստանցնեց դերեր: Ռոկըն ստանցնեց Սթիվ Ուոզնիաքի դերը *[[Steve Jobs (2015 ֆիլմ)|Steve Jobs]]* կենսագրական ֆիլմին մէջ 2015-ին: 2016էն ի վեր, ան եղած է արտադրիչ եւ թատերագիր AMC ընկերութեան *[[Preacher (հեռուստաշար)|Preacher]]* հեռուստաշարին մէջ:

Ռոկըն եւ իր կատակերգակ ընկեր Էվըն Կոլտպըրկը միասին գրած են բազմաթիւ ֆիլմեր, ինչպէս *[[Superbad (ֆիլմ)|Superbad]]*, *[[Pineapple Express (ֆիլմ)|Pineapple Express]]*, *[[This Is the End]]*, եւ բեմադրած են *This Is the End* եւ *[[The Interview (2014 ֆիլմ)|The Interview]]* ֆիլմերու, նաեւ նշելով, թէ բոլորին մէջ Ռոկընը գլխաւոր դեր մը ունէր: Ան նաեւ ձայնային դերասան է բազմաթիւ ֆիլմերու մէջ, ինչպէս *[[Horton Hears a Who! (ֆիլմ)|Horton Hears a Who!]]*, the *[[Kung Fu Panda (ֆիլմ)|Kung Fu Panda]]* ֆիլմերու շարքը, *[[Monsters vs. Aliens]]*, *[[Paul (ֆիլմ)|Paul]]*, եւ *[[Sausage Party]]* ֆիլմերը:

## Ֆիլմ
### Իբրեւ Դերասան

### Իբրեւ Բեմադրիչ

### Իբրեւ Արտադրիչ

### Իբրեւ Թատերագիր

## Հեռուստաշար
### Իբրեւ Դերասան

### Իբրեւ Թատերագիր

### Իբրեւ Բեմադրիչ

## Ելեկդրոնային Խաղ

## Երգի Տեսահոլովակ

## Գովասանք եւ Քննադատութիւն

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:15 Ապրիլի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1982 ծնունդներ
Սելինա Տողան

**Սելինա Օզուզուն Տողան** (, ծնեալ՝ Selina Özuzun, 1977, Իսթանպուլ, յայտնի է նաեւ որպէս **Սելինա Տողան**), հայկական ծագումով թուրքիացի կին պատգամաւոր մըն է։ Ան վերջին 60 տարիներուն առաջին անգամ Թուրքիոյ Ազգային Մեծ Ժողով մտած առաջին հայերէն է։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է 1977 թուականին Իսթանպուլին մէջ։ Սորված է Իսթանպուլին ֆրանսական Lycée Notre Dame de Sion աւագ դպրոցը, ուր միջնակարգ կրթութիւն ստանալէն ետք ան Կալաթասարայի համալսարանէն ուսանած է իրաւաբանութիւն։ Այնուհետեւ Իսթանպուլի Պիլկի համալսարանէն ներս ստացած է մակիսթրոսի աստիճան։

Իր մասնագիտական գործունէութիւնն սկսած է իբրեւ իրաւաբան՝ իրաւաբանական կազմակերպութեան մը մէջ։

Իբրեւ Ժողովրդա-հանրապետական Կուսակցութեան () անդամ, 2016-ին ընտրուած է Թուրքիոյ Ազգային Մեծ Ժողովին պատգամաւոր:

Ամուսնացած է, ունի երկու զաւակ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1977 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:3 Մարտի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Սթամպուլ ծնունդներ
Սեկովիա

**Սեկովիա** (), քաղաք Սպանիոյ կեդրոնական մասին մէջ, Քասթիլիա եւ Լէոն երկրամասին մէջ։ Բնակչութիւնը մօտ 55000 մարդ կը հաշուէ (ըստ 2010 թուականին տեղի ունեցած տուեալներուն)։ Քաղաքը կը գտնուի Մատրիտէն 90 քմ դէպի հիւսիս-արեւմուտք։ 1985 թուականին քաղաքը դասուած է ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան շարքին մէջ։

28 Յուլիս 2015-ն Սեկովիայի թեմի վաստակաւոր առաջնորդ՝ գերապայծառ «Luis Gutiérrez Martín» պատարագ մատոյց Ս. Անտոնի նուիրուած եկեղեցւոյ մէջ, մեծ հայրերու ու մեծ մայրերու տօնին առթիւ։

## Բնակչութիւն

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Քաղաքի պաշտօնական կայք 

Ստորոգութիւն:Սպանիոյ քաղաքներ
Սիմոն Սեղբոսեան

**Սիմոն Սեղբոսեան** (), հայ բժիշկ։

## Կենսագրութիւն
Ծնած է մօտաւորապէս 1850 թուականին Կ. Պոլսոյ՝ ասիական կողմի, Սկիւտար թաղամասին մէջ։ 1874 թուականին աւարտած է Կ. Պոլսոյ Օսմանեան կայսերական բժշկական վարժարանը։ 1880-1890-ական թուականներուն Կ. Պոլսոյ Սուրբ Փրկիչ ազգային հիւանդանոցին մէջ իբրեւ բժիշկ աշխատած է։ 1904 թուականի դրութեամբ Կ. Պոլսոյ Բերա թաղամասին մէջ աշխատած է իբրեւ բժիշկ։

Մահացած է 1917 թուականի Մարտ 27-ին, ժանտախտէ՝ մօտ 67 տարեկան հասակին։

## Գրականութիւն
* Ընդարձակ օրացոյց Ս. Փրկչեան հիւանդանոցի հայոց, Կ. Պոլիս, 1905։
* Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
* Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (16881940), Սթանպուլ, 1940։
* Յարման Արսէն, Հայերը Օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թուրքերէն), Սթամպուլ, 2001։

## Աղբիւր

Ստորոգութիւն:Ժանտախտէ մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Սենթ Ճոնզ

**Սենթ Ճոնզ** (), Անդիկուա եւ Պարպուտա պետութեան մայրաքաղաքն է եւ գլխաւոր նաւահանգիստը։ Ըստ 2005 թուականի տուեալներով քաղաքի բնակչութիւնը կը կազմէ 31,000 մարդ։ Սենթ Ճոնզը Անդիկուա եւ Պարպուտայի մշակութային եւ տնտեսական կեդրոնն է։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Անտիգուա եւ Բարբուդա
Պըռնի Սենտըրզ

*Պեռնար «Պըռնի» Սենտըրզ* () ամերիկացի քաղաքական գործիչ եւ հարկաւոր երէց ԱՄՆ-ի ծերակուտական է Վըրմոնթ նահանգի: Ան թեկնածու է 2016-ի Ազգային Ռամկավարական Պայմանադրութեան կողմէ ԱՄՆ-ի նախագահութեան պաշտօնին: Անդամ է Ռամկավարական Կուսակցութեան 2015-էն ի վեր, Սենտըրզ եղած է ամէնէն երկար ժանանակ գործող անջատ քաղաքական գործիչը ԱՄՆ-ի Համաժողովեան Նիստի: Ծառայած է իբրեւ ատենապետ ԱՄՆ-ի Վեթերաններու Գործառնութեան Կոմիտէի 2 տարի: Ինք զինք համարելով ռամկավար ընկերվարական մը, Սենտըրզ կը հաւատայ պարզ գործաւորներու իրաւունքներու հարգման եւ կը քաջալերէ տնտեսական հաւասարութիւնը երկրին մէջ, ինչ որ կծու հակազդեցութիւն ստացած է հարուստներու դասակարգէն:

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Միացեալ Նահանգներու սենատի պաշտօնական կայքէջ
* Պաշտօնական կայքէջ

Ստորոգութիւն:8 Սեպտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Ամերիկացի պետական գործիչներ
Սենտուիչ

**Սենտուիչ** (անգլ.` sandwich), սնունդ, որ կը պատրաստուի հացի երկու շերտերով, որոնց միջեւ կը դրուի մէկ կամ քանի մը կտոր կերակուրի տեսակներ։

մինի
Բրիտանական եւ ամերիկեան խոշոր քաղաքներու մէջ սենտուիչը ամէնօրեայ սնունդի անբաժանելի մաս է։ Աշխարհի բազմաթիւ քաղաքներու մէջ սենտուիչ վաճառող խոշոր ընկերութիւններ կան, որոնցմէ ամէնէն յայտնիներէն են` Մըք Տօնըլտզ, Սապուէյ, Պըրկըր Քինկ եւ այլն։

ԱՄՆ-ի մէջ կը պատրաստուին սենտուիչներու տարբեր տեսակներ, օրինակ Շիքակոյի մէջ սենտուիչը կը պատրաստեն իտալական միսով, Ֆիլատէլֆիայի մէջ կը պատրաստեն միսով եւ պանիրով, իսկ Լոս Անճըլըսի մէջ ֆրանսական սոուսով։

Սենտուիչները ճաշի յայտնի տեսակ մըն են, որոնք կը տանին աշխատանքի, դպրոց կամ զբօսանքի (փիքնիքի) վայրեր՝ որպէս փաթեթաւորուած ճաշի մաս։

Հացը յաճախ կը պատուի մածուկներով, ինչպէս՝ մայոնեզ կամ մանանեխ, անոր համն ու կազմուածքը բարելաւելու համար, բայց կարող է մատուցուիլ նաեւ պարզ («չոր»)։ Բացի տան մէջ պատրաստուելէ, սենտուիչները լայնօրէն կը վաճառուին նաեւ տարբեր մանրածախ խանութներու մէջ եւ կարող են մատուցուիլ տաք կամ պաղ։ Թէեւ աղի սենտուիչները կը կազմեն մեծամասնութիւնը, քաղցր սենտուիչները կը կազմեն իրենց առանձին խումբը։

«The Wall Street Journal» թերթը զայն նկարագրած է իբրեւ Բրիտանիոյ «ամէնամեծ նպաստը խոհարարութեան մէջ»։

## Անուան Ստուգաբանութիւն
Բառը կը ծագի Սենտուիչ կոմսութեան անունէն (կը գտնուէր հարաւ-արեւելեան Անգլիոյ մէջ)։ Ըստ աւանդութեան 18-րդ դարուն ապրած Սենտուիչի կոմսը՝ Ճոն Մոնթեկիւն խաղամոլ էր եւ անոր խոհարարը յօրինած է «Սենտուիչը»՝ բարակ հացի մէջ դրուած մսեղէն եւ բանջարեղէն, որպէսզի կոմսը կարենայ թէ՛ սնուիլ եւ թէ՛ ալ շարունակել թղթախաղը։ Կոմսութեան անուան նախնական ձեւը՝ «Sandwicæ»-ը կը նշանակէ «աւազոտ նաւահանգիստ» կամ «աւազոտ շուկայ»։

## Հետաքրքրական Փաստեր
* Լոնտոնի մէջ կարելի է գտնել մինչեւ 85 փաունտ ստերլինկ արժողութեամբ սենտուիչ։

## Լուսանկարներ

File:Sandwich.jpg|
File:Sandwich-making.JPG|
File:Shawarma_sandwich.jpg|
File:Peanut butter and jelly sandwich, top slice of bread turned clockwise to show the peanut butter and jelly filling.jpg|


## Տե՛ս Նաեւ
* ՄըքՏոնըլտզ
* Արագ Սնունդ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Սննդամթերք
Սեպիլի Պարտէզ

մինի|200px
**Սեպիլ այգի**, Սեպիլի այգին Սուրիոյ Հալէպ քաղաքի 2-րդ մեծ այգին է (հանրային այգի)։ Կը գտնուի Սեպիլ թաղամասի հիւսիս արեւմուտքը։ Այգին բացուած է 1896-ին։ Այգիին մէջ կային երեխաներու համար օրօրոցներ եւ սահնակներ, ճաշարաններ, սրճարաններ․ ինչպէս նաեւ՝ վանդակուած կապիկներ, նապաստակներ, թռչնազգիներ եւ աւազանի մէջ լողացող բադեր ու սագեր:

1915-ին, Հայոց Ցեղասպանութեան հետեւանքով գաղթական հայերը երբ որ հասան Հալէպ, Սեպիլը դարձաւ անոնց վրանաքաղաքը, ուր կրցան պատսպարուիլ որոշ ժամանակով:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հալէպ
Սեպուհ (բժիշկ)

**Սեպուհ** (անյայտ, Երզնկա, Օսմանեան կայսրութիւն -1915, Կամախ), հայ բժիշկ։
 
## Կենսագրութիւն

Ծնած է Կարնոյ նահանգի, Երզն­կա­յի գա­ւա­ռի կեդրոն՝ Երզն­կա քաղաքին մէջ։ Դեղագործական կրթութիւն ստացած է եւ դեղագործ աշխատած։ Սպանուած է 1915 թուականին Կանոյ նահանգի, Երզնկայի գաւառի՝ Կամախ (Քեմախ) գաւառակի կեդրոն՝ Կամախ աւանին մէջ։

## Աղբիւրներ
* 

## Գրականութիւն

* Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ.Պոլիս, 1919։
* Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915 - 1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
* Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, Ապրիլ 24, 1985։
* ՀՑԹԻՖ, ֆ-49, ծ-231, պ-14։

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:Երզնկա ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1915 մահեր
Ստորոգութիւն:Կամախ մահեր
Սեպտեմբեր

**Սեպտեմբեր**, տարուան իններորդ ամիսը, ըստ՝ գրիգորեան օրացոյցի, ունի 31 օր։ Հիւսիսային կիսագունդի տարածքին՝ աշնան առաջին ամիսը, իսկ հարաւային կիսագունդին՝ գարնան առաջին ամիսը։Սեպտեմբերն իր անունը լատիներէն septem՝ (եօթ) բառէն ստացած է, քանի որ ըստ հին հռովմէական օրացոյցի եօթերորդ ամիսը համարուած էր, երբ Մարտը (լատիներէն՝ Martius) տարուան առաջին ամիսը եղող պարագային մինչեւ Ք.ա. 153-ը: Օրացուցային բարեփոխումէն ետք, երբ որպէս առաջին ամիս աւելցուցին Յունուարն ու Փետրուարը, Սեպտեմբերը դարձաւ իններորդ ամիսը, սակայն պահպանեցաւ իր անունը:
* Սեպտեմբեր ամսուայ կենդանաշրջանի նշաններն են՝ մինչեւ 22-ը՝ Կոյս, 23-էն ետք՝ Կշիռք

## Հայաստանի մէջ
մինի|Սեպտեմբերը, ըստ Les Très Riches Heures du duc de Berry
մինի|Դդումը Սեպտեմբեր ամսուան
* Սեպտեմբեր 1-ին՝ կը սկսի ուսումնական տարեշրջանը
* Սեպտեմբերի 2-ին՝ կը նշուի Արցախի Անկախութեան օրը
* Սեպտեմբերի 21-ին՝ կը նշուի Անկախութեան օրը

## Սեպտեմբեր ամսուան նշանաւոր օրերը
* Սեպտեմբեր 1՝
** Ուզպեքստան՝ Անկախութեան Օր
** Ռուսիա՝ Գիտելիքներու Օր
* Սեպտեմբեր 2՝
** Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի Աւարտը
* Սեպտեմբեր 3՝
** Դրօշակի Օր (Աւստրիա)
** Անկախութեան Օր (Քաթար)
* Սեպտեմբեր 5՝
** Բարերարութեան Համաշխարհային Օր
* Սեպտեմբեր 6՝
** Անկախութեան Օր (Սուազիլընտ)
* Սեպտեմբեր 7՝
** Անկախութեան Օր (Պրազիլ)
* Սեպտեմբեր 9՝
** Քրիսանթեմի Օր (Ճափոն)
** Անկախութեան Օր (Տաճիկիստան ԽՍՀՄ-էն 1991-ին)
* Սեպտեմբեր 12՝
** Ազգային Օր (Կիպրալթար)
** Ինքնասպանութիւններու Կանխարգիլման Համաշխարհային Օր
** Քաթալոնիոյ Ազգային Օր
* Սեպտեմբեր 12՝
** Անկախութեան Օր (Կուաթեմալա, Հոնտուրաս, Նիքարակուա, Սալվատոր, Քոսթա Րիքա)
* Սեպտեմբեր 16՝
** Օզոնի Շերտի Պահպանութեան Համաշխարհային Օր
* Սեպտեմբեր 17՝
** Կղզիի Լեզուի Օր (Օքինավա, Ճաբօն)
* Սեպտեմբեր 24՝
** Աշնանային գիշերահաւասարի օր
* Սեպտեմբեր 29՝
** Սուրճի Օր (Տարբեր Երկիրներ)
* Սեպտեմբեր 30՝
** Թարգմանիչի Օր

### Շարժական Տօներ
* Վերջին Կիրակին՝ Խուլերու Օր
* Տարուան 28=256րդ օրը, որ կը համընկնի Սեպտեմբեր 12-ին, իսկ նահանջ տարիները՝ 13-ին, կը համարուի Ծրագրաւորողներու Օր
* Սեպտեմբեր ամսուան կը սկսի աշխարհի ամէնէն մեծ ժողովրդական տօնախմբութիւնը՝ Օքթոպերֆեսթը (՝ Oktoberfest) եւ կ'աւարտի Հոկտեմբերին:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Ամիսներ
Սեն Ժերմեն Պալատ

**Սեն Ժերմեն պալատ** (), արքայական նախկին նստավայր Փարիզի Սեն Ժերմեն ան Լէ տեղանքին մէջ` Սենայի ափին: Ներկայումս պալատում տեղակայված է Ֆրանսիայի ազգային հնագիտության թանգարանը:

## Հիմնում եւ հետագայ զարգացում
1122-ին Լյուդովիկոս VI-ը ներկայիս շինութեան շրջանին մէջ կառուցած էր Գրան Շատլէ ամրոցը, որ 1346-ին աւերուած է Անգլիոյ արքայ Էտուարտ Վուդստոկի կողմէն: Անկէ պահպանուած է միայն սրբազան կապը, որ կառուցուած է ճարտարապետ Պիեռ տէ Մոնտրյոյի նախագիծով Լիւդովիկոս IX-ի համար: Այդ նորարարական կառոյցին մէջ, որուն շինարարութեան մէջ մետաղական կառուցուածք օգտագործուած էր, պահուած են քրիստոնէական սրբազան մասունքներ, որոնցմէ են` Քրիստոսի գլխու փուշով շինուած պսակը, որ 1239-ին Ֆրանսայի արքային վաճառած էր Լատինական կայսրութեան միապետ Պալդուին II-ը:

Շառլ Իմաստունը հին վայրին մէջ վերակառուցած է աւերուած ամրոցը, իսկ Ֆրանցիսկ I-ը` ամբողջութեամբ վերականգնած է զայն: Ֆրանսական Վերածնունդի վարպետ Ֆիլիբեր Դելորմը Հենրի II-ի համար հին ամրոցի դիմաց իտալական նոր ոճով կը կառուցէ նոր նստավայր: Նոր պալատին գրաւչութիւն կը հաղորդէր կանոնաւոր այգին, որ առաջիններէն մէկն էր Ֆրանսայի մէջ: Լիւդովիկոս XIII-ը Սեն Ժերմեն ան Լէ կը տեղափոխուի իր պալատը: Հենց այստեղ ալ կը ծնի անոր երկար սպասուած ժառանգը` Լիւդովիկոս XIV-ը:

Լուի Արեւ արքան չէր սիրեր հօր պալատը` գերադասելով ժամանակը անցուցած է հին ամրոցին մէջ, իսկ յետոյ ընդհանրապէս կը տեղափոխուի Վերսալ: Չնայած անոր` անոր կառավարման օրով երկու պալատները եւ այգին նորութիւններու կ՛ենթարկուին եւ Լուի Լեւոյի եւ Անդրէ Լենոտրի նախագիծով կը վերակարուցուի: 1688-ին այստեղ կ՛աբաստանի Անգլիայէն արտաքսուած արքյայ Ճեյմս II Ստիւարտը, որ հոն ալ կը մահանայ ու կը թաղուի: Ամբողջ 18-րդ դարու ընթացքին պալատը կը մնայ յակոբինյաններու սեփականութեան, չնայած Ստիւարտների ղեկավարը Ուտրեխտի հաշտութենէն ետք Ֆրանսայէն անցած էր Հռոմ:

Հին ռեժիմի վերջին տարիները նշանաւորուած են Սեն Ժերմենի անկումով: Լիւդովիկոս XVI-ը պալատը կը հանյնէ իր եղբօրը` Արուտայի կոմս Շառլ Բուրբոնին, որ վերականգնելու փոխարէն ամբողջութեամբ կը քանդէ զայն` վերածելով հողակտորներու: Կը բահբանուին միայն Հենրի IV-ի թեւը:

## 19-20-րդ դարեր
19-րդ դարուն Նապոլեոն դատարկ պալատը կը տեղափոխուի հեծելազօրի դպրոցը, իսկ անոր զարմիկ Նապոլեոն III-ը 1867-ին` վերանորոգումէն ետք, պալատին մէջ կը հիմնէ հնագիտութեան թանգարան: Սեպտեմբեր 1919-ին պալատին մէջ կը կնքուի Սեն Ժերմենի հաշտութեան պայմանագիրը` Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ վերջ դնելով դաշնակիցներու եւ Ավստրիոյ միջեւ ռազմական գործողութիւններուն մէջ:

## Պատկերասրահ

File:Tulipes du château de Saint-Germain-en-Laye.jpg|
File:Chateau.vieux.st.germain3.JPG|
File:Saint-Germain-en-Laye Château Vieux 2011 024.jpg|
File:Saint-Germain-en-Laye Château Vieux 2011 079.jpg|
File:Saint-Germain-en-Laye Château Vieux 2011 081.jpg|
File:Château Vieux de Saint-Germain-en-Laye cour 1.JPG|
File:Château Vieux de Saint-Germain-en-Laye escalier 1.JPG|
File:Château Vieux de Saint-Germain-en-Laye escalier 6.JPG|


## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին Յղումներ
* Սեն Ժերմեն պալատ
* Ազգային հնագիտական թանգարան 

Ստորոգութիւն:Ֆրանսայի պալատներ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսայի թանգարաններ