Յովսէփ Նալպանտեան

**Յովսէփ Նալպանտեան** Գրականագէտ-մատենագէտ, գրող, թարգմանիչ, խմբագիր-հրապարակագիր, հրատարակիչ, ազգային-հաս. գործիչ, բարերար Հեղինակ 23 հատորներու եւ ՅՈՎՍԷՓ ԵՒ ԳԱՐՈԼԻՆ ՆԱԼՊԱՆՏԵԱՆ ՄԱՏԵՆԱՇԱՐ (Հիմնուած Սեպտ. 4, 2005) հրատարակած է 56 գիրք: Երեսուն տարուայ մէջ գրած է աւելի քան 260 յօդուած, եօթը տարբեր նիւթերու մասին՝ գրականագիտական, պատմական, ազգային, միջազգային եւ այլն։ Ան վարած է եւ կը վարէ բեղուն ազգային-հասարակական գործունէութիւն: Յովսէփ Նալպանտեան կարդացած է աւելի քան 46 դասախօսութիւն։

## Կենսագրութիւն

Յովսէփ Նալպանտեան ծնած է Հալէպ 1958-ին: Աւարտելէ ետք տեղւոյն Լազար Նաճարեան Կեդրոնական երկրորդական վարժարանը կը մեկնի զինուորական պարտադիր ծառայութեան, կը ծառայէ Սուրիական բանակին երկու տարի տասը ամիս եւ մէկ շաբաթ: Մասնակցած է քաղաքացիական պատերազմին եւ վիրաւորուած է 11 անգամ:
1989-ին կ'աւարտէ Երեւանի Պետական Համալսարանի հայկական բանասիրա-կան բաժանմունքը: Այնուհետեւ աւելի քան 28 տարի զբաղած է մանկավարժութեամբ, դասաւանդած է՝ հայոց լեզու, գրականութիւն, պատմութիւն, աշխարհագրութիւն, երեք տարբեր երկիրներու մէջ:
1992-1993թթ. եղած է Հալէպի Մեսրոպեան վարժարանի Տնօրէնը, այժմ փակ է դժբախտաբար:

Այժմ կը դասախօսէ Մաշտոց Քոլեճի եւ Պէվրլի Հիլզ միջազգային լեզուաբանական հիմնարկի մէջ:

## Սփիւռքի տարածքին, հայ գիրքերու մատենագիտութիւն

Յովսէփ Նալպանտեան առաջին հայն է, որ 2011-ին ստեղծեց, Սփիւռքի տարածքին, հայ գիրքերու մատենագիտութիւնը: Ան ունի մատենագիտութեան նուիրուած 3 հատոր գիրք, վերջինը «Հայ գիրքը Ամերիկայի մէջ» հր. 2015-ին, եւ նաեւ 2016-ին հր. այդ հատորին յաւելուածը:

## Հրատարակչական հատորներ

Գիրքի հանդէպ պաշտամունք տածող Յովսէփ Նալպանտեան վերջին 23 տարիներուն, հրատարակած է 79 գիրք: Իր հեղինակած, կազմած եւ խմբագրած գիրքերու էջերուն թիւը **9,873** է, իսկ իր հիմնած մատենաշարին հետ միասին՝ **21,087** էջ: Հրատարակուած են աւելի քան **35,000** օրինակով: Յովսէփ Նալպանտեան համալսարաններուն, գրադարաններուն, դպրոցներուն, գրողներուն  ցարդ նուիրած է 16,680 գիրք։ 35 տարուան մէջ գրած է աւելի քան 320 յօդուած, կարդացած է աւելի քան 54 դասախօսութիւն, 8 համալսարաններու մէջ: Տպաքանակ 42,290 գիրք:

Յ. Նալպանտեանի 2022-ի հրատարակած 2 գիրքերը: -

1- Միջազգային դասական երաժշտութիւն (համառօտ պատմութիւն), Երեւան 2022, 263 էջ, 67 երաժշտահաններ +երաժշտական գործիքներ +երաժշտական գիտելիքներ +դասական երաժշտութեան ժամա-նակագրութիւն (6-20-րդ դարեր):

2- Կերակուրներու համառօտ պատմութիւն, Երեւան 2022, 104 էջ, բազմաթիւ նորութիւններ եւ նոր փաստացի տուեալներ:

«Միջազգային պատմութիւն. ժամանակագրութիւն» ստուարածաւալ հատորը Յովսէփ Նալպանտեան հրատարակեց Երեւան, 2018 Սեպտ., 720 էջ: Հայ իրականութեան մէջ իր տեսակի առաջինը:

Յովսէփ Նալպանտեան հայկական դպրոցներուն (Հայաստան, Արցախ, Սփիւռքի 9 երկիրներ), Հայաստանի քոլեճներուն եւ համալսարաններուն, գրադարաններուն եւ գրողներուն նուիրած է աւելի քան **11,260 ** գիրք: Արշաւը կը շարունակուի:

Տարբեր երկիրներու բազմաթիւ քաղաքներու մէջ տեղի ունեցած է իր տարբեր գիրքերուն շնորհահանդէսները:

Յովսէփ Նալպանտեանի ազգ. հաս. գործունէութեան, կրթական-գրական, հրատարակչական բեղուն աշխատանքներուն 35 ամեակին նուիրուած՝ **Արծրուն Ալեքսանեան** կը հրատարակէ «**Հայ մշակոյթի նուիրուած**» գիրքը, Լոս Անճելըս, 2015, 211 էջ:

### Յովսէփ Նալպանտեանի Ստեղծագործութիւնները՝ վերջին երեք գիրքերը

Ա.- «**Կեանքի Շարունակուող Շաւիղներ**».- Հրատարակուած Լոս Անճելըս, 2015-ին, հրապարակագրութիւն, 251 էջ: Գիրքը ձօն մըն է «Աւելի քան երկու միլիոն անմեղ նահատակներուն, որոնք եղան օսմանեան եաթաղանի զոհեր. բի՜ւր յարգանք անոնց անմեռ յիշատակին՝ ցեղասպանութեան 100ամեակին առթիւ»:

Բ.- Գիտական մակարդակով մատենագիտական աշխատանքը՝ «**Հայ Գիրքը Ամերիկայի Մէջ**»: Այս գիրքը, ինչպէս նախորդը, հրատարակուած է Լոս Անճելըս, 2015-ին, եւ ձօնուած է Հայոց Ցեղասպանութեան 100ամեակին. ունի 384 էջ: Յ. Նալպանտեան առաջինն էր, որ 2012-ին հրատարակեց «Ամերկահայ Գիրքի Պատմութիւն»ը. իսկ այս գիրքը այդ առաջին աշխատութեան վերամշակուած տարբերակն է. ա՛ն է, որ ԱՄՆ-ի հայկական գիրքերու առաջին եւ բծախնդիր ուսումնասիրութիւնը կատարած է: Նշեալ գիրքին մէջ կայ աւելի քան 1100 հեղինակներու 3046 գիրքերու մանրամասնութիւնները:

Գ.- «**Սիրոյ Մատեան**», հրատարակուած՝ Լոս Անճելըս, 2016-ին, 650 էջ: Այս իւրայատուկ եւ ծաւալուն գիրքը կ՛ընդգրկէ 413 գրողներու 712 բանաստեղծութիւն. առաւել, էջերու ներքեւի բաժինը կան համաշխարհային այլ գրողներու խօսքերը՝ նուիրուած սիրոյ:

Ինչպէս նախորդ գործը, այս գործը նոյնպէս իր տեսակին եւ որակին մէջ միակն է. մենք չենք հանդիպած սիրոյ թեմային նուիրուած այսպիսի ստուար եւ բազմաբովանդակ հատորի մը:

Ան գիրքը ձօնած է իր կնոջ՝ **Գարոլին**ին, նաեւ՝ բոլոր սիրող սիրտերուն… Քանի որ սիրոյ ուժը անհամեմատելի է… Սէրը համբերատար է եւ բարի, եւ սիրոյ խորհուրդը յաւերժական է ու անմեռ:

### Յովսէփ Նալպանտեանի գործունէութեան մասին

Ա֊ Հայ գրատպութիւն եւ գրքարուեստ֊ հանրագիտարան։ Երեւան, 2015, էջ 787։

Բ֊ Հանրագիտական բառարան Հ. 2։ Երեւան 2018։ էջ 461։

## Բազմաթիւ ելոյթներ՝ հեռուստակայան եւ ձայնասփիւռներ կայաններէն

Ազգային լուրջ հարցերով Յովսէփ Նալպանտեան ելոյթ ունեցած է տարբեր հեռուստակայաններէն, վերջին 17 տարուան ընթացքին 84 անգամ: Բազմաթիւ ելոյթներ տարբեր ձայնասփիւռներէ:

## Հայաստան-Արցախ այցելութիւններ՝ դասախօսութիւններ համալսարաններու մէջ

Վերջին 16 տարուայ ընթացքին Յովսէփ Նալպանտեան Հայաստան-Արցախ այցելած է 15 անգամ: Ամէն անգամ տարբեր 6 համալսարաններուն մէջ կարդացած է աւելի քան 42 անգամ: Նիւթերը՝ Սփիւռքի ներկայ իրավիճակը: **Հայութիւնը ո՞ւր կ'երթայ... տարբեր մարտահրաւէրները, ինչպէ՞ս պէտք է յաղթահարենք**: Սփիւռքահայ գրականութեան դժուարու-թիւնները եւ այսօրուայ վիճակը: Սփիւռքահայ ամէնօրեայ դպրոցները իրավիճակը (վերջին 45 տարիներու ընթացքին փակած ենք 221 ամէնօրեայ դպրոց):

Սփիւռքի տարածքին հայերու մեծ մասը *ինչո՞ւ իր մայրենին չի խօսիր*: Սփիւռքահայ պատմական տուեալներ: Սփիւռքի համար նոր ազգային ռազմավարութիւն: Մեր մշակութային քաղաքականութեան բացակայութիւնը եւ անոր հետեւանքները: Հայոց պատմութեան հետ կապուած նոր փաստեր, տուեալներ: Հայ գիրքի իրավիճակը՝ հրատարակութիւն, ընթերցող, վաճառք, եւ այլն:

## Միութիւններու խորհուրդի անդամ

Յովսէփ Նալպանտեան եղած է տարբեր միութիւններու՝ խորհուրդի անդամ, ատենադպիր, ատենապետ...երկա՜ր տարիներ:

## Շքանշան,գնահատագիր,շնորհակալագիր, պատուոգիր եւ մետալներ

Յովսէփ Նալպանտեան արժանացած է հետեւեալ շքանշաններուն՝ Սփիւռքի նախարարութեան «**Մայրենիի դեսպան**» եւ «**Ոսկէ մետալ**», Հայաստանի գրողներու միութեան «**Գրական վաստակի մետալ**», Հայաստանի Ազգային գրադարանի «**Յակոբ Մեղապարտ մետալ**»: 2017 թ.ի Մայիսին ստացած է «Մովսէս Խորենացի» պետական մետալ:

Ստացած է բազմաթիւ պատուոգրեր,շնորհակալագրեր, գնահատագրեր:

 
## «Յովսէփ եւ Գարոլին Նալպանտեան» մատենաշարի՝ ցարդ լոյս ընծայուած հետեւեալ հրատարակութիւնները

2005 Սեպտեմբեր 4-ին կը հիմնէ «**Յովսէփ եւ Գարոլին Նալպանտեան**» մատենաշարը, որ ցարդ հրատարակած է 46
1- Յովսէփ Նալպանտեան, «Լոյս» ընդհանուր գիտելիքներ, թիւ 3: Երեւան, 2006, 320 էջ, տպաքանակ՝ 1100:
 
2- Յովսէփ Նալպանտեան, «Լոյս» հանրագիտակ, թիւ 5: Երեւան, 2009, 366 էջ, տպաքանակ՝ 3000:

3- Յովսէփ Նալպանտեան, «Լոյս» հանրագիտակ, թիւ 6: Երեւան, 2009, 366 էջ, տպաքանակ՝ 3000:

4- Վազգէն Առաքելեան, «Շիրազ-Նամէ», չափածոյ վէպ: Երեւան, 2009, 196 էջ, տպաքանակ՝ 500:
 
5- Անի Յարութիւնեան, «Ութերորդ երկինք», բանաստեղծութիւններ: Երեւան, 2009, 60 էջ, տպաքանակ՝ 500:
 
6- Ռոմանոս Սահակեան, «Ars Poetica», բանաստեղծութիւններ: Երեւան, 2009, 208 էջ, տպաքանակ՝ 600:
 
7- Վազգէն Շուշանեան, «Ընտրանի», գլխաւոր խմբ. Սուրէն Դանիէլեան, խմբ. Քնարիկ Աբրահամեան, պատմուածքներ: Երեւան, 2010, 394 էջ, տպաքանակ՝ 650:
 
8- Յովսէփ Նալպանտեան, «Ամերիկահայ գիրքի պատմութիւն.1858- 2011» մատենագիտութիւն: Լոս Անճելըս, 2011, 178 էջ, տպաքա- նակ՝ 300:
 
9- Յովսէփ Նալպանտեան, «Հայկական բառարաններու համառօտ պատմութիւն», մատենագիտութիւն: Լոս Անճելըս, 2011, 71 էջ, տպաքա- նակ՝ 300:
 
10- Ռուբէն Սաքապետոյեան, «Արեւմտահայերէն-արեւելա-հայերէն նոր բառարան»: Երեւան, 2011, 380 էջ, տպաքանակ՝ 1000:

11- Յովհաննէս Շիրազ, «Հայոց դանթէականը», պոէմ, կազմեց եւ խմբագրեց՝ Յովսէփ Նալպանտեան: Լոս Անճելըս, 2011, 162 էջ, տպաքա- նակ՝ 500:
 
12- Սամուէլ Մուրատեան, «Յովհաննէս Շիրազ. բանաստեղծը, մարդը»: Երեւան, 2012, 560 էջ, տպաքանակ՝ 1000:
 
13- «Հայոց լեզու»,բանաստեղծութիւն եւ արձակ, կազմեց եւ խմբագրեց՝ Յովսէփ Նալպանտեան: Լոս Անճելըս, 2012, 377 էջ, տպաքանակ՝ 450:
 
14- Յովսէփ Նալպանտեան, «Ուղղագրութեան նիւթերու ժողովածու. բառարան»: Լոս Անճելըս, 2012, 154 էջ, տպաքանակ՝ 350:
 
15- «Մեսրոպ Մաշտոց. Մեծասքանչը», բանաստեղծութիւն եւ արձակ, կազմեց եւ խմբագրեց՝ Յովսէփ Նալպանտեան: Լոս Անճելըս, 2013, 687 էջ, տպաքանակ՝ 350:
 
16- «Կամուրջ 2013» տարեգիրք: Կազմեց եւ խմբագրեց՝ Անահիտ Բոստանջեան: Թբիլիսի, 2014, 480 էջ, տպաքանակ՝ 400:
 
17- Յովսէփ Նալպանտեան, «Կեանքի շարունակուող շաւիղներ», հրապարակագրութիւն: Լոս Անճելըս, 2015, 252 էջ, տպաքանակ՝ 350:
 
18- Ա. Ջ. «Հայապատում» պոէմ: Լոս Անճելըս, 2015, 130 էջ, տպաքա- նակ՝ 400:

19- Յովսէփ Նալպանտեան, «Հայ գիրքը Ամերիկայի մէջ» մատենագի- տութիւն: Լոս Անճելըս, 2015, 385 էջ, տպաքանակ՝ 300:
 
20- «Սիրոյ մատեան» բանաստեղծութիւն եւ արձակ, կազմեց եւ խմբա- գրեց՝ Յովսէփ Նալպանտեան: Լոս Անճելըս, 2016, 650 էջ, տպա- քանակ՝ 350:
 
21- «101 աղօթք յիշատակի», Հայոց Ցեղասպանութեան նուիրուած բա- նաստեղծութիւններու ընտրանի, կազմեցին՝ Արմէն Աւանէսեան եւ Ս. Կարապետեան: Երեւան, 2016, 144 էջ, տպաքանակ՝ 500:
 
22- Յովսէփ Նալպանտեան, «Հայ գիրքը Ամերիկայի մէջ. յաւելուած»: Լոս Անճելըս, Յունիս 2016, 75 էջ, տպաքանակ՝ 200:
 
23- «Բառը սահմանի վրայ», բանաստեղծութիւն եւ արձակ, կազմեց եւ խմբագրեց՝ Սոնա Համբարձումեան: Արցախ, Ստեփանակերտ, 2016, 240 էջ, տպաքանակ՝ 500:
 
24- «Հայկական պատմուածքներ» հատոր Ա., արձակ, կազմեց եւ խմբա- գրեց՝ Յովսէփ Նալպանտեան: Լոս Անճելըս, 2016, 245 էջ, տպա- քանակ՝ 350:

25- «Հայկական պատմուածքներ» հատոր Բ., արձակ, կազմեց եւ խմբա- գրեց՝ Յովսէփ Նալպանտեան: Լոս Անճելըս, 2017, 243 էջ, տպա- քանակ՝ 350:
 
26- «Հայկական պատմուածքներ» հատոր Գ., արձակ, կազմեց եւ խմբա- գրեց՝ Յովսէփ Նալպանտեան: Լոս Անճելըս, 2017, 299 էջ, տպա- քանակ՝ 350:
 
27- Ժաննա Աբրահամեան, «Բուի ակնոցը», մանկական: Երեւան, 2017, 34 էջ, տպաքանակ՝ 500:

28- Աւետիս Ռազմիկ, «Կեանքի կարուսել. հրապարակագրական էջեր»: Երեւան, 2017 362 էջ, տպաքանակ՝ 400:

29- Սոնա Համբարձում, «Գանգրահեր կարօտ», բանաստեղծութիւն: Ստեփանակերտ, 2017, 184 էջ, տպաքանակ՝ 400:

30- «Սփիւռքահայ պատմուածք» պատմուածքներ, կազմեց եւ խմբագրեց՝ Յովսէփ Նալպանտեան: Լոս Անճելըս, 2018, 434 էջ, տպաքանակ՝ 350:
 
31- Ժաննա Աբրահամեան «Ձմեռ պապին ու տղան» մանկական: Երե- ւան, 2018, 32 էջ, տպաքանակ՝ 500:

32- Վանօ Եղիազարեան «Գրիգոր Նարեկացին եւ 10-րդ դարի Հայ գրականութիւնը»: Երեւան, 2018, 560 էջ, տպաքանակ՝ 320:

33- Անահիտ Դանիէլեան «Հայաստանը մենք ենք» բանաստեղծութիւն: Երեւան, 2018, 252 էջ, տպաքանակ՝ 500:

34- Ժաննա Աբրահամեան «Վասն հոգու» բանաստեղծութիւն: Երեւան, 2018, 200 էջ, տպաքանակ՝ 350:
 
35- Յովսէփ Նալպանտեան «Միջազգային պատմութիւն. ժամանակա- գրութիւն (1789-2015 թթ.)»: Երեւան, 2018, 720 էջ, տպաքանակ՝ 300:
 
36- Պորուչիկ Ալեկսէյ Կոլմակով «Պատմական հայկական վաշտը: Անդրանիկի վերջին զօրամասի սիբիրեան վաշտը», թարգմանիչ՝ Կարօ Վարդանեան: Երեւան, 2018, 96 էջ, տպաքանակ՝ 300:

37- «Հայ երաժշտահաններ» կազմեց եւ խմբագրեց՝ Յովսէփ Նալպանտեան: Լոս Անճելըս, 2019, մեծադիր 45 էջ: Այս գրքոյկի հազար օրինակը նուէր պիտի բաժնուի դպրոցներուն, համալսարաննե- րուն եւ հայ երաժշտութեամբ հետաքրքրուողներուն:

38֊ Ժաննա Աբրահամեան "Երբ քսւում է ցաւը հացին", արձակ եւ բան.։ Երեւան 2019, 128 էջ, տպաքանակ՝ 400։

39֊ Աննա Գէորգեան "Հոգու թռիչք" արձակ եւ բան.։ Երեւան 2019, 136 էջ, տպաքանակ՝ 300։

40֊ Ժաննա Աբրահամեան "Փոստատար արագիլը" մանկական։ Երեւան 2019, 48 էջ, տպաքանակ՝ 500։

41֊ Հեղեցիկ Մարգարեան "Քամիներից..." բանաստեղծութիւն։ Երեւան 2019, 222 էջ, տպաքանակ՝ 360։

42֊ "Յուշարձան մայրերուն" բան. եւ արձակ։ Երեւան 2019, 543 էջ, տպաքանակ՝ 350։

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ

* Hovsep Nalbandian
* Մտաւորականը՝ Յովսէփ Նալպանտեան Գրախօսեց՝ ԿԱՐՊԻՍ ՏԷՐ ԵՂԻԱՅԵԱՆ
* Յովսէփ Նալպանտեանի «Կեանքի Շարունակուող Շաւիղներ»ով - ԱՐՏԵՄ ՍԱՐԳՍԵԱՆ Հայաստանի Ազգային ակադեմիոյ թղթակից անդամ, Բանասիրական գիտութիւններու դոկտ., փրոֆեսէօր 
* «ՀԱՅ ԳԻՐՔԸ ԱՄԵՐԻԿԱՅԻ ՄԷՋ» (ՀԵՂԻՆԱԿ`ՅՈՎՍԷՓ ՆԱԼՊԱՆՏԵԱՆ) Գրախօսեց՝ ԱՒԵՏԻՍ ՌԱԶՄԻԿ
* Hovsep Nalbandian: “For me, my Homeland is the backbone for my work and the source of my energy”
*  ՅՈՎՍԷՓ ՆԱԼԲԱՆԴԵԱՆԻ ԽՕՍՔԸ ՇՆՈՐՀԱՒՈՐԱԳԻՐ ԵՐԵՒԱՆԻ Խ. ԱԲՈՎԵԱՆԻ ՄԱՆԿԱՎԱՐԺԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆԻՆ ՀԻՄՆԱԴՐՄԱՆ 90-ԱՄԵԱԿԻ ԱՌԹԻՒ 
* Յովսէփ Նալպանտեանի այցը Աւետիսեան վարժարան
* Նալպանտեանի 22-րդ հատորը՝ Յուշարձան մայրերուն»

## Արտաքին յղումներ

Ստորոգութիւն:Հալէպ ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1958 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Դասախօս
Ստորոգութիւն:Բարերար
Ստորոգութիւն:Հրատարակիչ
Ստորոգութիւն:Գրողներ
Ստորոգութիւն:Գրականագէտ-մատենագէտ
Ստորոգութիւն:Թարգմանիչ
Ստորոգութիւն:Հասարակական գործիչներ
Ստորոգութիւն:Հրապարակագիրներ
Ստորոգութիւն:Մտաւորական