Տպաւորապաշտութիւն

[մինի|[Քլոտ Մոնէ, «Տպաւորութիւն․ Արեւածագը»|alt=|250x250փքս]]
մինի|Քլոտ Մոնէ, «Հովանոցով կինը»
մինի|Քամիլ Փիսսարօ, «Մոնմարթի պողոտան» (''Boulevard Montmartre à Paris):''
մինի|ձախից|Էտկար Տեկա, «Ծաղկեփունջով պարուհին»
մինի|ձախից|Էտկար Տեկա, «Կին՝ բաղնիքին մէջ»:
մինի|Մերի Քասատ, «Երեխայի լոգանքը»:
**Տպաւորապաշտութիւն** (ֆր.՝ Impressionismeցի, Եո. Շլաֆ, Ս. Գերգէ, Հ. Բար, Գ. Հաուպտման, Ռէյնըր Մարիա Ռիլք (*Rainer Maria Rilke*) Գերմանացի, Ք. Համսուն (*Knut Hamsun)* նորվեկիացի , Ս. Շնիցլեր (*Schnitzler*) նորվեկիացի, Ա. Չեխով (*Anton Chekhov)* ռուս, Ի․ Բունին, Ա. Բալմոնտ եւ ուրիշներ։ Այդ գրողներէն շատեր պատկանած են գեղարուեստական այլ ուղղութիւններու։ Իրենց գործը, ձեւաւորուած է նաեւ խորհրդապաշտութեան՝ ստեղծագործական հնարքներով։ Անոնց մէջ կան նաեւ տպաւորապաշտութեան հետեւողական ներկայացուցիչներ։

Հայ գրականութեան մէջ ամենացայտուն խորհրդապաշտը Տիրան Չրաքեանն (Ինտրա) է՝ ստեղծագործութեամբ եւ տեսական հայեացքներով։ Տպաւորապաշտութեան ոճի ազդեցութիւնը կը նկատուի նաեւ Գ․ Զօհրապի, Ս. Զօրեանի, Ակսել Բակունցի պատմուածքներուն մէջ։ Թատրոնէն ներս տպաւորապաշտութեան արտայայտամիջոցները կը կիրարկուին Ա. Անթուանի (*André Antoine*) ֆրանսացի, Մ. Ռեյնհարտթի (*Max Reinhardt)* գերմանացի, Վսեվոլոտ Էմիլեւիչի (*Vsevolod Meyerhold*) Ռուս բեմադրութիւններուն մէջ։ Անոնք աչքի կը զարնեն գործող անձերու եւ բեմական մթնոլորտի վառ, ցայտուն, փութկոտ բնութագրումներով, կերպարներու հոգեբանութեան ներքին գործընթացներու ընդգծուած արտայայտութեամբ։

## Երաժշտութեան մէջ
Տպաւորապաշտական ուղղութեան երաժշտական ճիւղը կը ձեւաւորուի Ֆրանսա ԺԹ. դարու 80-90-ական թուականներուն։

Աւանդական բազմազան ձեւերու ազատ մեկնաբանումը, քմահաճ, փոփոխական կշռոյթը, նուագախմբային թարմ հնչերանգները, գունապնակային *coloristic* բռնկումներն ու առկայծումները բնորոշիչը կը դառնան երաժշտական խորհրդապաշտութեան շատ գործերու։ 
մինի|202x202px|Քլոտ Տեպիւսի|alt=
Տպաւորապաշտութեան երաժշտական ճիւղի սկզբնաւորողը եւ մեծագոյն ներկայացուցիչն է Քլոտ Տեպիւսին (*Claude Debussy)*։ Իսկ տպաւորապաշտութեան կարեւորագոյն հակումներէն կարեւոր բաժին մը կը դրսեւորուի Մ. Ռաւելի (*Maurice Ravel)*, Պ. Տիւկայի (Ֆրանսա), Ա. Կազելայի, Օ. Ռեսփիղիի (*Ottorino Respighi*) իտալացի, Ֆ. Տելիուսի (*Frederick Delius*), Ս. Սքոթի (*S. Scott*) անգլիացի, Ք. Շիմանովսկիի (Karol Szymanowski) Լեհ, վաղ շրջանի տպաւորապաշտ Ստրաւինսկիի (*Igor Stravinsky*) ռուս, ստեղծագործութիւններուն մէջ։ Երաժշտութեան մէջ Տեպիւսի կը դիմէ նորարար փոփոխութիւններու. կը բանայ նոր ճանապարհ մը՝ դէպի մաքուր հնչիւնի անկախութիւնը, ձայնային ելեւէջներու ներդաշնութեան փոփոխումը դէպի գունապնակային ներդաշնութեան, ուր կարեւոր է ձայնաբոյլին առանձին հնչողութիւնը, անոր առանձին գոյնը։ 

Բնականաբար, փոփոխման կ'ենթարկուի նաեւ նուագախումբը. անիկա կը դառնայ նոյնքան գունային, որքան եւ անոր ներդաշնութիւնը։ Տեպիւսի կը բերէ անհատական նուագարանի հնչերանգը, գոյն հասկացողութիւնը, կը բնորոշէ իւրաքանչիւր նուագարանի ինքնուրոյնութիւնը նուագախումբին մէջ, կը փոխէ նաեւ կարգ մը աւանդական նուագարաններու գործառութային պատկանելիութիւնը։ Տեպիւսիի երաժշտութիւնը կ'արտայայտէ իրավիճակ, ոչ թէ ընթացք։ Կը ցուցադրէ պատկեր, ակնթարթ, այսինքն՝ տպաւորապաշտական բնորոշ մօտեցում։ Երաժշտական տպաւորապաշտութեան վրայ ներդրում կ'ունենան «Հզօր խմբակ»ին յօրինողներու գունային նուաճումները. Ֆրանսայի, Սպանիոյ եւ արեւելեան երկիրներու ժողովրդական երաժշտութիւնը։ Տպաւորապաշտութեան առանձին կողմերը կ'արտացոլուին Ա. Խաչատրեանի (վաղ շրջան), Ռ. Մելիքեանի եւ Գ. Եղիազարեանի գործերուն մէջ։
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Արուեստ
Ստորոգութիւն:Գեղանկարչութիւն
Ստորոգութիւն:Գրական ուղղութիւններ
Ստորոգութիւն:Երաժշտական ոճեր
Ստորոգութիւն:Կազմակերպութիւններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Արուեստի պատմութիւն

## Աղբիւրներ

* Հայկական սովետական հանրագիտարան

## Արտաքին յղումներ
*ֆրանսացի տպաւորապաշտներ, Կիւթենպըրկի ծրագիրին մէջ