Անաֆի

ձախից|մինի|Անաֆիին դիրքը
ձախից|մինի|Փահիա եւ Ֆդենա կղզիակներ
**Անաֆի** (յուն․՝ Ανάφη),  Էգէական ծովու կղզի, Քիքլատես, Յունաստան։ Կը գտնուի Սանթորինի կղզին արեւելքը, որուն հետ կը կազմեն Քիքլատեսի հարաւ-արեւելեան սահմանը։ Մայրաքաղաքն է Հորա կամ Անաֆի, իսկ նաւահանգիստը՝ Այիոս Նիքոլաոս։  Կղզիին հարաւը կը գտնուին Փահիա եւ Ֆդենիա կղզիակները։

*<u>Հորա</u>․ յունական կղզիներու մայր գիւղին կամ քաղաքին տրուած անուն, որ կ՛ ընկերակցի տուեալ գիւղին կամ քաղաքին բուն անունին (մայրաքաղաքի իմաստ ունի)։*

## Աշխարհագրութիւն
մինի|Քալամօ
ձախից|մինի|Դէպի Քալամոս երթը․․․
Անաֆին եռանկիւնաձեւ է եւ տարածութիւնն է 38,636 քլ․²։  Լեռնային կղզի է եւ ամենաբարձր գագաթը (Վիղլա) 582 մեթր է։  Ուրիշ բարձր գագաթներ են՝  Քալամոս գագաթը 386 մ․ (հարաւ-արեւելեան հրուանդան) եւ հիւսիսի Այիոս Իոանիս Թէոլողոս (350 մ․)։

Կղզիին տարածքին ցիր ու ցան կը գտնուի չեչաքարը՝ արդիւնքն է Ք․Ա․ 1500-ին պատահած Սանթորինիի հրաբխային ժայթքումին, ինչպէս օրինակ արեւելեան ծայրամասի Վրահոս մենաքարը Քալամօ գագաթով (460 մ․)։  Վրահոս, Միջերկրականի երկրորդ մեծագոյն մենաքարը կը սեպուի Ճիպրալթարէն ետք։ Քալամոյին վրան կը գտնուի Փանաղիա Քալամիոթիսա վանքը, իսկ ժայռին հիւսիսային կողմը կը գտնուի դժուար հասանելի Տրաքոնտոսփիլօ քարայրը, հարուստ շթաքարերով եւ պտկաքարերով։

Գլխաւոր հրուանդաններն ու ծոցերն են․ հիւսիսէն հարաւ շարքով՝ Տրափանօ (հիւսիս), Լիվոսքոփօ, Վրիսի (հարաւ-արեւելք), Դիասքելօ, այիոս Անտոնիոս, Մեթոհի, Քալամիոթիսա, Քալամոս, Մանիաթիս (հարաւ-արեւմուտք), Քալամիոթիսա (արեւմուտք), Փոթամոս, Քադալիմաթա, Քլիսիտի, Այիոս Նիքոլաոս նաւահանգիստ, Փեթրատիա, Քամենի Լակատա (հիւսիս-արեւմուտք), Լիթրա, Թրուլոս, Փրասա (հիւսիս-արերելք), Փսարի, Վիղլա, Ասփրօ Վունօ, Սամիաքոս (Տրափանօ հրուանդանին արեւմուտքը)։ 
մինի

### Բնապահպանում
մինի|Motacilla albaԱնաֆի ունի հարուստ կենսաբազմազանութիւն։  Արձանագրուած են բնածին 635 տեսակներ, որոնցմէ 36 Յունաստանի տեղայատուկ են։  Կղզիին հարաւային մասը յայտարարուած է EU Natura 2000 պաշտպանուած գօտի։
## Պատմական ակնարկ

### Դիցաբանութիւն
Կղզիին անունը հնադարէն նոյնն է։  Ըստ յունական դիցաբանութեան, Արկոնաֆթիները երբ իրենց արշաւանքէն ետք հայրենիք կը վերադառնային, փոթորիկի կը հանդիպին եւ կ՛ աղաչեն Ափոլոնաս աստուծոյ, զիրենք փրկէ։  Ափոլոնաս կայծակաձեւ լոյս կը սփռէ Էգէականի տարածքին եւ անոնց առջեւ կը յայտնաբերուի կղզի մը։  Ցամաք ոտք դրած, նաւաբեկեալները Ափոլոնասին ի պատիւ բագին կը կառուցեն՝ (Ափոլոնաս Էղլիդիս *Απόλλωνα του «Αιγλήτη*»՝ *Αιγλήτης․* ան որ կը փայլի) եւ կղզին Անաֆի կ՛ անուանեն (անաֆենօ *αναφαίνω* բայէն․ յայտնաբերուիլ)։

Յունական Դիցաբանութեան Օրֆիքա (Արկոնաֆթեան արշաւանք) կոչուած արձանագրթիւններուն մէջ,  միեւնոյն պամութիւնը գրի առնուած է աւելի մանրամասն նկարագրութիւններով։
ձախից|մինի|Տրաքոնտոսփիլօ քարայրին մուտքը

### Հնադարէն մինչեւ ժամանակակից շրջան
ձախից|մինի|Ափոլոնաս տաճարի աւերակները եւ Զո՜տոհու Փիղիս վանքին մուտքը
Հնագոյն ժամանակաշրջանին, կղզիին վրայ կար Ափոլոնաս Էղլիդիսին տաճարը, որուն շրջաբակին կը գտնուէին Արտեմիս, Աֆրոտիթի, Ասքլիփիոս աստուածներուն նուիրուած բագինները, իսկ մեծագոյնը Զեւսին նուիրուածն էր։  Այսօր, այդ տաճարին տեղը կը գտնուի Զո՜տոհու Փիղիս վանքը, ուր եւ գտնուած են վերոնշեալներ հնագիտական նիւթերը․ յայտնաբերուած հնագիտական իրերուն մեծ մասը կը գտնուի Աթէնքի Հնագիտական Ազգային Թանգարանը, ինչպէս նաեւ Էրմիթաժ (Ս․ Փեթերսպուրկ)․ 1770 - 1774 ռուսերուն գերիշխանութեան ժամանակ ռուսերը հնագիտական իրեր կը փախցնեն։

Անաֆի հին քաղաքին աւերակները կը գտնուին արդի քաղաքէն 1,5 ժամուայ (ոտքով) հեռաւորութեան վրայ։  Հոն յայտնաբերուած են դամբաններ, որոնցմէ մի քանին կը պատկանին Էղիտես ծագումով բնակիչներու, որոնք կղզին հաստատուած են Պելոպոնեսի Լաքոնիա շրջանէն, Ք․Ա․ 7-րդ դարուն․ Էղիտեսցիները այդ շրջանին գրաւած են Սանթորինին։  

Կղզիէն անցած են անեւ Փիւնիկեցիները։  Այնուհետեւ Անաֆիին պատմութիւնը կը հետեւի Քիքլատեսի պատմութեան։

## Ժողովրդակագրութիւն

### Բնակչութիւն
Բնակչութեան թիւն է 271։  1848-ին թիւն էր 895, 1856-ին՝ 952, 1870-ին՝ 729, 1907-ին 579 եւ 1920-ին 559։  

### Արուեստ
Անաֆին ծանօթ է իր ասեղնագործ արտադրութիւններով։  Ասեղնագործութեան օրինակներ կը գտնուին Աթէնքի Պենաքի Թանգարանը, Աթէնքի Ժողովակագրական թանգարանը, Քեմպրիճի Ֆիծուիլիամ թանգարանը *Fitzwilliam Museum, Cambridge* եւ Վիքթորիա եւ Ալպերդ Թանգարանը, Լոնտոն *Victoria and Albert Museum, London*։   

### Ժամանակակից արուեստ
2015-էն սկսեալ, տարեկան հերթականութեամբ Անաֆի կը հիւրասիրէ «Ֆենոմենոն» պեէնալէ նորարար արուեստի ցուցահանդէսը։

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Südküste und Kalamos Anafi.JPG|Անաֆի, Քալամօ
Պատկեր:Panagia Kalamiotissa Anafi.JPG|Փանայիա Քալամիոթիսա
Պատկեր:The Monastery of Zoodochos Pigi as seen from Kalamos.jpg|Զո՜տոհու Փիղիս վանք
Պատկեր:Anafi - P9142026 (9739037093).jpg|Անաֆի
Պատկեր:Anafi - P9152045 (9739012975).jpg
Պատկեր:Anafi - P9152102 (9738699186).jpg
Պատկեր:Anafi - P9172161 (9738835605).jpg
Պատկեր:Anafi - P9202208 (9738066607).jpg
Պատկեր:Anafi - P9202215 (9740217662).jpg
Պատկեր:Kalamos and Kasteli, Anafi, 176432.jpg|Քալամոս եւ Քաթելի
Պատկեր:Port of Anafi, 176443.jpg|Անաֆի․ նաւահանգիստը
Պատկեր:Fundamentals of larger ancient navigation sign or lighthouse over ancient port Anafi, 176369.jpg|Հնադարեան նաւագնաութեան հետքեր․ փարոսի աւերակներ
Պատկեր:Ancient navigation signs above ancient port Anafi, 176361.jpg|Նաւագնացութեան հնադարեան հետքեր
Պատկեր:Ancient navigation signs above ancient port Anafi, 176370.jpg
Պատկեր:Ancient ruins above the chapel above ancient port, Anafi, 17M1386.jpg|Հնադարեան նաւահանգիստին մօտ տաճարի աւերակներ
Պատկեր:Gate to Moni Zoodochos Pigi, Christian rebuilding of entrance to shrine Apollo sanctuary, Anafi, 17M1452.jpg|Ափոլոնաս տաճարի աւերակները եւ Զո՜տոհու Փիղիս վանքին մուտք
Պատկեր:Remnants of Apollon temple, Zoodochos Pigi, Anafi, 17M1334.jpg|․․․․Ափոլոնաս տաճարի աւերակները․․․
Պատկեր:Beginning of the Sacred way on Anafi, 176345.jpg|Սուրբ ճամբան․ դէպի Ափոլոնաս տաճը տանող հին սուրբ ճամբուն սկիզբը
Պատկեր:Zoodochos Pigi Anafi.JPG|Զո՜տոհու Փիղի վանքը
Պատկեր:Acropolis of the ancient Anafi at Kasteli, 176335.jpg|Հին Քաթելիի աքրոփոլիսը
Պատկեր:Cistern under Kasteli, perhaps Roman Age, 176356.jpg|Հին Քասթելի․ ջրամբարը
Պատկեր:Arrival to the ruins of an ancient city on Anafi, Kasteli, 176324.jpg|Հին Անաֆի․ աւերակներ
Պատկեր:Stone tool for hand crushing salt or sugar, early 20th century, Anafi, Cyclades, 176308.jpg|Հին աղածեծ
Պատկեր:Santorini from Chora Anafi, 176380.jpg|Սանթորինի կղզին, նկարուած Անաֆիէն
Պատկեր:Northern coast of Anafi, 176437.jpg|Անաֆի․ հիւսիսային մաս
Պատկեր:Small farmhouse with a large oven, Anafi, 176429.jpg|Գիւղական բնակարան
Պատկեր:Area around the Panagia sto Dokari, 176309.jpg|Փանայիա Տոքարի եւ շուրջի աւերակները․
Պատկեր:Area around the Panagia sto Dokari, 176319.jpg|Փանայիա Տոքարի․ հին տաճարի աւերակները
Պատկեր:Chora of Anafi, 176255.jpg|Անաֆի, Հորա
Պատկեր:Dry creek, Anafi, 176430.jpg|Բուսական կեանք
Պատկեր:Caper on Anafi, 17M1437.jpg|Բուսական կեանք․ քափարի
Պատկեր:Violet flowers, probably Thymus, Anafi, 176427.jpg|Ուրցագեղձ
Պատկեր:Pancratium maritimum Anafi.JPG
Պատկեր:Windmill, Chora of Anaf, 176422.jpg|Անաֆի, Հորա, ջաղացք


     

## Տե՛ս նաեւ
Ֆոլեղանտրոս

Իրաքլիա

Սիքինոս

Քուֆոնիսիա

Սհինուսա

Տոնուսա

Քերոս

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ

# Ափոլոնիոս Ռոտոսցին
# Արկոնաֆթեան արշաւանքը
# Օրֆիքա

Ստորոգութիւն:Յունական կղզիներ
Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի կղզիներ
Ստորոգութիւն:Կղզիներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Կղզիներ