Ազրպէյճանի Արուեստի Ազգային Թանգարան

**Ազրպէյճանի Ռուստամ Մուստաֆայեւի Անուան Արուեստի Ազգային թանգարան** (), Ազրպէյճանի արուեստի մեծագոյն թանգարանը, ուր կը պահուի աւելի քան 17000 արուեստի գործ։ Թանգարանը հիմնադրուած է 1936-ին։ 1943-ին կոչուած է ազրպէյճանցի նշանաւոր թատերական նկարիչ Ռուստամ Մուստաֆայեւի անունով, որ երկրին մէջ թատերական-զարդարող արուեստի հիմնադիրներէն մէկն է։

Թանգարանը տեղակայուած է իրարու հետ դրացութեամբ գտնուող Պաքուի երկու շէնքերուն մէջ, որոնք կառուցուած են 19-րդ դարու վերջաւորութեան։ Թանգարանին մէջ հաւաքուած են Ազրպէյճանի, Արեւմտեան Եւրոպայի, Ռուսաստանի, Արեւելքի արուեստի գործեր։ Թանգարանի ցուցանմուշները ցուցադրուած են Քանատայի (1966), Քուպայի (1967), Սուրիոյ (1968), Ֆրանսայի (1969), Չեխոսլովակիոյ (1970), Ալժերի (1970) եւ Իրաքի մէջ (1971)։ Թանգարանը բաց է երեքշաբթիէն կիրակի, ժամը 10։00-18։00։

## Թանգարանի Պատմութիւն
thumb|left|250px|Թագիեւի սենեակը Ազրպէյճանի պատմութեան թանգարանին մէջ, ուր սկզբնապէս տեղակայուած էր կերպարուեստի բաժինը
1920-ին Ազրպէյճանի պետական թանգարանին մէջ ստեղծուեցաւ կերպարուեստի բաժին։ Արուեստի բաժինի համալրումներու հետեւանքով, նկատի առնելով անոնց գեղարուեստական եւ պատմական արժէքները, 1936-ին որոշում կայացուեցաւ ստեղծելու առանձին թանգարան՝ Ազրպէյճանի արուեստի պետական թանգարան։ Սկիզբը կերպարուեստի բաժինը միլիոնատէր Կաճի Զէյնալապտին Թագիեւի նախկին առանձնատան մէջն էր, ուր այժմ կը գտնուի Ազրպէյճանի Պատմութեան Թանգարանը։ Թանգարանի բացումը կայացած է 1937-ին։ Անկէ ետք թանգարանի հինգերորդ յարկը յատկացուեցաւ Նիզամի Գիանջեւիի անուան ազրպէյճանական գրականութեան թանգարանին։

1943-էն թանգարանը կոչուեցաւ ազրպէյճանցի թատերական նկարիչ Ռուստամ Մուստաֆայեւի անունով։ Մինչեւ 1950-ականներու սկիզբը թանգարանը կը գտնուէր քանի մը հին առանձնատուներու մէջ, ուր ներկայացուած էին մշտական եւ ժամանակաւոր ցուցանմուշները։ Այդ ժամանակահատուածին թանգարանին մէջ աշխատած են երիտասարդ արուեստաբաններ Ռասիմ Էնտիեւը, Նուրատին Կապիպովը, Մուրսալ Նաճաֆովը, Մեհթի Կուսեյզատէն, որոնք Ազրպէյճանի արուեստաբանութեան հիմնադիրներն են։ Երկար տարիներ թանգարանը ղեկավարած են Ազրպէյճանի ժողովրդական նկարիչներ, ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիրներ Սալամ Սալամզատէն, Քիազիմ Կիազիմզատէն եւ Իպրահիմ Զէյնալովը։

1951-ին վիրաբերուեցաւ թանգարանին պատմական շէնքը, որ յայտնի է «Տեպուրի առանձնատուն» անունով։

Նոր շէնքին մէջ ստեղծուեցաւ նոր ցուցադրութիւն, երբ ներկայացուեցաւ թանգարանի կերպարուեստի հաւաքածուի լաւագոյն ցուցանմուշները։ Թանգարանը դարձաւ նաեւ արուեստագիտութեան կեդրոն։ Այստեղ կազմակերպուած են տարբեր միջոցառումներ՝ նկարիչներու յոբելանական ցուցահանդէսներ, երաժշտական երեկոներ, մտաւորականութեան հետ հանդիպումներ եւ այլն։

ԽՍՀՄ փլուզումէն ետք թանգարանի ղեկավարութեան եւ երկրի նախագահի որոշումով թանգարանին յատկացուեցաւ շէնք մը եւս, որ կառուցուած է 1885-ին, ուր նախքան կը գտնուէր Պաքուի կիներու ուսումնարանը։

1992-1993-ին Ազգային ճակատի ղեկավարները որոշեցին թանգարանը «Տեպուրի առանձնատունէն» տեղափոխել Ազրպէյճանի արտաքին գործերու նախարարութեան շէնք։ 1994-էն մինչեւ 2003 թանգարանի տնօրէնն էր քանդակագործ Իպրահիմ Իսմայիլ օղլի Զէյնալովը, 2003-էն 2010, արուեստագիտութեան դոկտոր Իսրաֆիլ Ռամազան օղլի Իսրաֆիլովը, իսկ 2010-էն մինչեւ օրս՝ Չինկիզ Ապտուլմեճիտ օղլի Ֆարզալիեւը։

7 Յունիս 2013-ին կայացաւ թանգարանի նոր մասնաշէնքի բացումը, որուն ներկայ էին երկրի նախագահ Իլհամ Ալիեւը եւ անոր կին Մեհրիպան Ալիեւը։

## Թանգարանի Մասնաշէնքեր
### Առաջին Մասնաշէնք
#### Շէնքի Պատմութիւն
thumb|130px|Առանձնատան ճարտարապետ Նիքոլայ Աւկուստովիչ ֆոն տէր Նոննէ
26 Փետրուար 1888-ին քարիւղ արդիւնաբերող եւ «Կասպիական գործընկերութիւն» բաժնետիրական ընկերութեան հիմնադիր Լեւ Մարտինովիչ տէ Պուրը (1840-1889) դիմեց քաղաքային իշխանութեան, խնդրելով հաստատել երկյարկանի քարէ առանձնատուն կառուցելու նախագիծը, եւ նոյն թուականի 26 Օգոստոսին քաղաքային ճարտարապէտ ֆօն տէր Նոննէն հաստատեց տան նախագիծը։ Հակառակ անոր, որ նախագիծին մէջ առանձնատան ճարտարապետի ստորագրութիւնը կը բացակայի, ճարտարապետ կը համարուի նաեւ ֆօն տէր Նոննէն։

thumb|250px|Առանձնատան տեսքը 1900-ականներուն
1891-ի Յունուարին Լեւ տէ Պուրի ժառանգները առանձնատան բաժինը մը 16'000 ռուպլիով վաճառեցին «Կասպիական ընկերութեան»։ Բաժնետէրերը որոշեցին շէնքը կառուցել իբրեւ գրասենեակ, որուն հետեւանքով ճարտարապետը ստիպուած եղաւ որոշակի փոփոխութիւններ մտցնել նախագիծին մէջ։

Շէնքի կառուցումը կը թուագրուի 1891 եւ 1893-ին։ Կը նշուի, որ «Կասպիական ընկերութեան» տունը վերջնական աւարտին հասած է 1895-ին։ Նոյն թուականին մահացաւ «Կասպիական ընկերութեան» համահիմնադիր Պակիրովը եւ անոր փոխարինեց հայազգի Պօղոս Ղուկասեանը։ Մէկ տարի ետք տան մէկ հատուածին մէջ բնակութիւն հաստատեց ընկերութեան տնօրէններէն Արշակ Ղուկասեանը։
thumb|250px|Թանգարանի գլխաւոր մասնաշէնքը 1930-ին
Հոկտեմբերեան Յեղափոխութենէն ետք 1917-ին Անգլիոյ դեսպան Մաք-Տոնալտի աշխուժ մասնակցութեամբ Պաքուի ղեկավարութիւնը անցաւ Կեդրոնական կասպիական բռնապետութեանը, որ անգլիացիներուն հրաւիրած էր Կովկասի իսլամական բանակէն պաշտպանուելու համար։ Բրիտանական զօրքերը Պաքուի մէջ եղան մինչեւ 1919։ Անգլիացիներու շտապ-գրասենեակը կը գտնուէր «Կասպիական ընկերութեան» տան մէջ։ Այնտեղ կ'ապրէին նաեւ Ղուկասեանները։

28 Ապրիլ 1920-ին Կարմիր Բանակի Պաքու մտնելէ ետք Ազրպէյճանի հեղկոմի նախագահ դարձաւ Նարիման Նարիմանով, որ ազգային կոմիսարներու խորհուրդը կը ղեկավարէր «Կասպիական ընկերութեան» նախկին շէնքին մէջ։

#### Ճարտարապետութիւն
Կը նշուի, որ տան հորիզոնական բաժանումները համահունչ էին փողոցի ուղղահայեաց բնակելի տուներուն։ Այն ժամանակ, երբ կը նախագծուէր Տեպուրի առանձնատունը, փողոցի կարմիր գիծերու երկայնքով հրապարակը ազատ էր։


SV100248.jpg|Մետալիոն
National Art Museum of Azerbaijan, Baku, 2010.jpg|Սիւնասրահ
Fountain in night Baku, 2010 (4).jpg|Շատրուաններ Նարիմանովի այգիին մէջ



## Թանգարանի Հաւաքածուն
Թանգարանի ընդհանուր 60 սենեակներուն ներկայացուած է աւելի քան 3000 ցուցանմուշ։ Առաջին մասնաշէնքին մէջ եօթը սենեակ յատկացուած է եւրոպական նկարիչներուն, 10-ը՝ ռուսական, իսկ մնացածը՝ իրանական, թրքական եւ ճափոնական արուեստին։ Երկրորդ մասնաշէնքի բոլոր 30 սենեակները յատկացուած են ազրպէյճանցի նկարիչներուն։ Ցուցանմուշներու մէջ ներկայացուած են ազրպէյճանական կերպարուեստի եւ յարդարելու արուեստի, պատմական տարբեր ժամանակաշրջաններու մէջ ստեղծուած տարբեր աշխատանքներ։ Կայ առանձին բաժին նաեւ հին ազրպէյճանական արուեստի համար, ուր ներկայացուած են հին հագուստներ, մանրանկարներ, սպասներ, եւ սերամիք: Կան նաեւ շատ գորգեր Արցախէն, Ղազախէն, Շիրվանէն եւ Ապշերոնէն։ Ներկայացուած են նաեւ կիներու եւ տղամարդու գօտիներ եւ դաշոյններ։ Ընդհանուր առմամբ թանգարանին մէջ կը պահպանուի մօտ 17000 արուեստի գործ, սակայն տարածքի սղութեան պատճառով բոլոր ցուցանմուշները ցուցադրուած չեն։

### Անթիք Եւ Միջնադարեան Արուեստ
Անթիք եւ միջնադարեան արուեստի հաւաքածուն կը ներկայացնէ Ազրպէյճանի տարածքին մէջ գտնուած անթիք եւ միջնադարեան արուեստի տարբեր գործեր։ Անոնցմէ են Նախիջեւանի մէջ գտնուած թռչունի արձանը եւ Պաքուի մէջ գտնուած մ.թ.ա. III-I դարերու կիներու արձանիկները։


Female idol from Shaki Azerbaijan.JPG
Bird figures from Nakhichevan, Azerbaijan.JPG
Ceramic dish from Nakhchevan.jpg|Սերամիքէ սպասներ Նախիջեւանէն, մ.թ.ա. 2-րդ հազարամեակ
Ceramic dish from Gabala 1.jpg|Սերամիքէ սպասներ Կապալայէն, մ.թ.ա. 1-ին հազարամեակ
Ceramic dish from Mingechevir.jpg|Սերամիքէ սպասներ Մինկեչաուրէն


### Գեղանկարչութեան Հաւաքածու
#### Ազրպէյճանական Արուեստ
Թանգարանին մէջ կը պահպանուին ազրպէյճանական իրավարական արուեստի հիմնադիրներ Միրա Քատիմ Մամէտ-Հուսէյն օղլի Էրիվանիի, Միր Մոհսուն Նաւապի, Պահրուզ Կենգերլիի, Ազիք Ասլան օղլի Ազիմզատէի եւ խորհրդային շրջանի ազրպէյճանցի նկարիչներ Սալամ Սալամիէի, Միքայէլ Հուսէյն օղլի Ապտուալայեւի, Ամիր Կաճիեւի, Թագի Ազիզ Աղա օղլի Թագիեւի, Տողրուլ Ֆարման օղլի Նարիմանբեկովի, Թայիր Թէյմուր օղլի Սալախովի, Վիտատի Նարիմանբեկովի, Հազանֆար Ալեկպէր օղլի Հալիկովի, քանդակագործներ Օմար Հասան օղլի Էլատրովի գործերը։


Պատկեր:Shaki khan palace interier.jpg|Ուստա Գամբար Կարաբակի, XVIII դարու վերջաւորութիւն
Պատկեր:Unknown Azerbaijani painter - Portrait of Darvish Nurali Shah.jpg|Անյայտ նկարիչ, XIX դար
Պատկեր:Unknown Azerbaijani painter - Portraot of Darvish Sultan Bayazid.jpg|Անյայտ նկարիչ, XIX դար
Պատկեր:Portrait of sitting woman by Irevani.jpg|Միրազ Քատիմ Էրիւանի, 1870-ականներ
Պատկեր:Portrait of young man by Irevani.jpg|Միրզա Քատիմ Էրիւանի, XIX դարու կէսեր
Պատկեր:Mirza Qadim Irevani. Azerbaijan. Portrait of Fatali Shah.png|Միրզա Քատիմ Էրիւանի
Պատկեր:Dağ mənzərəsi – Bəhruz Kəngərli.jpg|Պահրուզ Քենկերլի, 1916
Պատկեր:Bahruz Kangarli - Qaçqın qadın.jpg|Պահրուզ Քենկերլի, 1920
Պատկեր:Azerbaijani wedding.jpg|Ազիմ Ազիմզատէ, 1930
Պատկեր:Əzim Əzimzadə - Varli evinde ramazan.jpg|Ազիմ Ազիմզատէ, 1932 


#### Ռուսական Արուեստ
Ռուսական արուեստի բաժինին մէջ ներկայացուած են 18-րդ դարու ռուս նկարիչներու գործեր, որոնց մէջ կարելի է նշել Ֆէօտոր Ռոկոտովին, Վլատիմիր Լուկիչին եւ Նիքոլայ Արգունովին։ 19-րդ դարու կերպարուեստէն կը պահուիեն Քառլ Պրիուլովի, Ալեքսանտր Իվանովի, Վասիլի Տրոփինինի, Ալեքսէյ Վենեցիանովի, Իւան Շիշկինի, Սեմիոն Շիոտրինի, Իսահակ Լեւիտանի, Ալեքսէյ Պոկոլիուպովի, Ալեքսէյ Քորզուխինի, Քիրիլ Լեմոխի, Վասիլի Փոլենովի, Ֆէօտոր Վասիլեւի եւ հայազգի Յովհաննէս Այվազովսկիի որոշ գործեր։


Meeting at the well by Venetsianov.jpeg|Ալեքսէյ Վենեցիանով, 1843
Л. Жодейко. Портрет молодой женщины.jpg|Լէօնիտ Ժոտէյկօ, 1856
Иван Шишкин. Березовая роща.jpg|Իւան Շիշկին, 1878
Иван Орловский. Березовая роща.jpg|Վլատիմիր Օրլովսքիյ
Ю.Я. Леман. Портрет молодой женщины в шляпе.jpg|Եուրի Լեման
В. Верещагин. Кумовья.jpg|Վասիլի Վերեշչակին, 1890
A Riding Amazon.jpg|Վասիլի Քանտինսկի, 1911
Non-Objective Composition (Rozanova, 1917 (AZ)).jpg|Օլկա Ռոզանովա, 1917
Куинджи. Волга.jpg|Արխիպ Քուինճի
П. Верещагин. Вид Баку. 1872 год.jpg|Փիոթր Վերիոշչակին, 1872
Painter's family.jpg|Վլատիմիր Մակովսկի, 1893թ


#### Արեւմտեան Արուեստ
Թանգարանի հաւաքածուի մաս կը կազմեն եւրոպական տարբեր նկարիչներու արուեստի գործեր 16-րդ դարէն սկսեալ մինչեւ 19-րդ դար։


Italian Art Hall in National Art Museum of Azerbaijan.JPG|Իտալական արուեստի սրահ
Dutch Art Hall in National Art Museum of Azerbaijan.JPG|Հոլանտական արուեստի սրահ
French paintings hall in Azerbaijan National Art Museum.JPG|Ֆրանսական արուեստի սրահ
German Art Hall in National Art Museum of Azerbaijan.JPG|Գերմանական արուեստի սրահ
German Art Hall in National Art Museum of Azerbaijan 1.JPG|Գերմանական արուեստի սրահ


##### Իտալական Արուեստ
Իտալական արուեստը ներկայացուած է Լէօնարտօ Պասանոյի, Ֆրանչեսքօ Սոլիմենայի, Ֆրանչեսքօ Կուերչինոյի, Պերնարտինօ Լուինիի, Անտրէա տէլ Սարտոյի եւ այլոց գործերով։ Թանգարանին մէջ կը գտնուի այնպիսի յայտնի գործեր, ինչպիսիք են Լուինիի վրձինին պատկանող «Սուրբ Քատերինան», Պասանոյի «Կնոջ դիմանկարը»։ Արուեստի գործեր կը պահուին նաեւ իտալացի քանդակագործ Լորենցօ Պարտոլինիէն։


Francesco Solimena - Boreas Abducting Oreithyia, Daughter of Erechteus.jpg|Ֆրանչեսքօ Սոլիմենա
Leandro Bassano - Portrait of a woman.jpg|Լէօնարտօ Պասանօ, «Կնոջ դիմանկար»
Bernardino Luini - Saint Catherine.jpg|Պերնարտինօ Լուինի, «Սուրբ Քատերինա»
Bartolomeo Schedoni - John the Baptist.jpg|Պարտոլոմէօ Շետոնի, 16-րդ դար
Giovanni Antonio Canal - View of Venice.jpg|Քանալեթթոյի շրջանի անյայտ նկարիչ, «Տեսարան Վենետիկէն», 18-րդ դար
Guercino - Sleeping Endymion.jpg|Ֆրանչեսքօ Կուերչինօ, 17-րդ դար
Andrea del Sarto - Madonna with a child.jpg|Անտրէա տէլ Սարտօ, «Տիրամայրը Մանուկին Հետ», 16-րդ դար
Unknown Florentian painter - La Visitation.jpg|Անյայտ Նկարիչ, 16-րդ դար


##### Ֆլամանտական Եւ Հոլանդական Արուեստ
Ֆլամանատական եւ հոլանտական արուեստի համար առանձնացուած է թանգարանի երկու սրահ։ Հաւաքածուին մէջ գործեր կան ֆլամանտացիներ Ատրիան Պրաուվերէն, Տաւիտ Կրտսեր Տենիրսէն, Եուստուս Սիուստերմանսէն, հոլանտացիներ Ֆրանս Հալսէն, Ատրիան վան Օստատէէն, Փիթըր Քլասէն, Միխիլ վան Միրեւելտէն։


Adriaen Brouwer - Scene at a surgeon.jpg|Ատրիան Պրաուվեր
Justus Sustermans - Portrait of F. Medici.jpg|Եուստուս Սիուստերմանս
Pieter Claesz - Natrumot.jpg|Փիթըր Քլասս
Michiel Jansz. van Mierevelt - Portrait of the Duke of Wallenstein.jpg|Միխիլ վան Միրեւելտ
Unknown flemish painter - Concert.jpg|18-րդ դարու անյայտ նկարիչ
Unknown flemish painter - Still life.jpg|17-րդ դարու անյայտ նկարիչ
Unknown dutch painter - Monastic drugstore.jpg|17-րդ դարու անյայտ նկարիչ


##### Ֆրանսական Արուեստ
Ֆրանսական սրահը ներկայացուած է 17-19-րդ դարերու նկարիչներու գործերով, որոնցմէ են Գասպար Տիւկէն, Ժիւլ Տիւպրէն, Փասքալ Տանեան-Պուվրէն, Ժան Կրիոզը, Ժան-Ժոզէֆ Պենճամին-Կոնստանը, Ժան Օնորէ Ֆրակոնարը, Լուի Էրսանը եւ այլն։


Jean-Joseph Benjamin-Constant - Portrait of the Empress Alexandra Fyodrovna.jpg|Ժան-Ժոզէֆ Պենճամին-Կոնստան, Կայսրուհի Ալեքսանդրա Ֆիոտորովնայի դիմանկարը
Pascal Dagnan-Bouveret - Portrait of a woman.jpg|Փասքալ Տանեան-Պուվրէ, Կնոջ դիմանկար
Pascal Dagnan-Bouveret - Portrait of a young boy.jpg|Փասքալ Տանեան-Պուվրէ, Տղու դիմանկար
Gaspard Dughet Poussin - Landscape.jpg|Գասպար Տիւկէ, Բնանկար
Jean-Baptiste Greuze - Portrait of a young woman.jpg|Ժան Կրիոզ, Աղջկայ դիմանկար
Jean-Honoré Fragonard - Pastoral.jpg|Ժան Օնորէ Ֆրակոնար, Հովուական
Louis Hersent - Peter I of Russia and Louis XV of France.jpg|Լուի Էրսան, Պետրոս Ա. եւ Լուի ԺԵ.
Louis Simon Cabaillot Lassalle - Saltikova's portrait.jpg|Լուի Լասալ, Սալտիկովայի դիմանկարը


##### Գերմանական Եւ Սպանական Արուեստ
Թանգարանին մէջ կը պահուին նաեւ գերմանացիներ Եոհան Հենրի Ռոսի, Ֆրիտրիխ Աւգուստ ֆոն Կալուպախի աշխատանքները, սպանացի Պարտոլոմէ Էստեպան Մուրիլիոյի «Հանգիստ Եգիպտոսի ճանապարհին» նկարի կրկնօրինակը։


Rest on the way to Egypt.jpg|Պարտոլոմէ Էստեպան Մուրիլիօ, «Հանգիստ Եգիպտոսի ճանապարհին» (կրկնօրինակ)
Роос Иоган Генрих, Стадо.jpg|Եոհան Հենրիխ Ռոս, «Նախիր»
German painting in Art Museum in Azerbaijan.jpg|16-րդ դարու անյայտ նկարիչ, Լեգենդ Եւստաթէոսի մասին
:Friedrich August von Kaulbach - Portrait of 18 year old Alexandra Feodorovna.jpg|Ֆրիտրիխ Աւգուստ ֆոն Կալուբախ, Ալեքսանդրա Ֆիոտորովնայի դիմանկարը


### Գորգերու Հաւաքածու
Թանգարանին մէջ ներկայացուած են Ազրպէյճանի Հանրապետութեան տարբեր վայրերէ հաւաքուած հին հայկական, իրանական եւ այլ գորգեր, որոնց մեծ մասը կը ներկայացուին իբրեւ ազրպէյճանական:


Faxralı carpet, Ganja group of Azerbaijani carpets.jpg|Գանձակ, 18-րդ դար
Պատկեր:Dəmirçilər carpet, Ganja group of Azerbaijan carpets.jpg|Կողթ
Gövhər (Gohar) carpet, Karabakh group of Azerbaijani carpets, XVII century.jpg|Հայկական Գորգ, Արցախ
Pirəbədil carpet, Quba group of Azerbaijani carpets.jpg|Քուպա
İlin fəsilləri, Tabriz group of Azerbaijani carpets.jpg|Թաւրիզ
Ovçuluq carpet, Tabriz group of Azerbaijani carpets.jpg|Թաւրիզ, 18-րդ դար
Qollu chichi carpet, Baku group of Azerbaijani carpets.jpg|Քուպա, 19-րդ դար
Zili carpet, Baku group of Azerbaijani carpets.jpg|Պաքու


### Հին Եգիպտոսի Արուեստ
Թանգարանին մէջ կը պահուին նաեւ հին եգիպտական տարբեր քանդակներ։


Барельеф с изображением египтянина со статуэткой Маат.jpg|Հին Եգիպտոսի Մաատ աստուածուհիի խորաքանդակ
Голова царя..jpg|Արքայի գլուխ, Ք․ա․ 2-րդ դար
Древний Египет. I половина VI века до н.э. Сфинкс.jpg|Սֆինքս, Ք․ա․ 6-րդ դար
Египтянин,египтянка и ребенок..jpg|Եգիպտացի ամուսիններ եւ երեխայ, Ք․ա․ 15-րդ դար
Изображение богини Сохмет. Гипс..jpg|Սեհմետ աստուծոյ պատկերը, Ք․ա․ 1-ին հազարամեակ
Изображение Ушебти.jpg|Ուշետբի, Ք․ա․ 14-րդ դար


## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Թանգարանի պաշտօնական կայք 
* National Art Museum of Azerbaijan
* THE AZERBAIJAN NATIONAL ART MUSEUM
* Թանգարանի մասին տեսանիւթ YouTube կայքին վրայ