ՀՅԴ Եւրոպայի Հայ դատի գրասենեակ

**ՀՅԴ Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակ**ը (European Armenian Federation for Justice and Democracy-EAFJD) հասարակական կազմակերպութիւն է, որ հիմնադրուեր է 2000 թուականին, Փարիզի մէջ: 2002 թուականէն ի վեր EAFJD-ի գրասենեակը տեղափոխուեր է Պրիւքսել, Պելճիքա : 

Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակը Հայ դատի յանձնախումբերու՝ աշխարհի չորս տարածաշրջանային գրասենեակներէն մէկն է: Անիկա եւրոպական կարեւորագոյն օրէնսդիր հարթակներու եւ միջազգային կազմակերպութիւններուն մէջ կը ծաւալէ հայ դատի պաշտպանութեան, ինչպես նաեւ հայութեան արտաքին մարտահրաւէրներու յաղթահարման ու շահերու հետապնդման ուղղուած գործունէութիւն: Աւանդական քարոզչական գործունէութեան զուգահեռ, Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակը կը կազմակերպէ եւրոպական հանրութեան ուղղուած բազմաթիւ իրազեկման միջոցառումներ, ինչպէս համաժողովներ՝ ականաւոր միջազգային գիտնականներու մասնակցութեամբ, քննարկումններ, ֆօթօ-ցուցահանդէսներ, շարժապատկերի դիտումներ:

Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակը կը համակարգէ Հայ դատի յանձնախումբերու գործունէութիւնը եւրոպական 13 երկրի մէջ: Հայ դատի յանձնախումբեր կը գործեն Աւստրիայի, Պելճիքայի, Պուլկարիոյ, Կիպրոսի, Ֆրանսայի, Գերմանիոյ, Յունաստանի, Հոլանտայի, Լեհաստանի, Ռումանիոյ, Շուէտի, Մեծ Բրիտանիոյ եւ Սպանիոյ մէջ:

### Առաքելութիւնը
Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակի գործունէութեան հիմնական ոլորտներն են`

* Եւրոպական միութեան, ԵՄ անդամ երկիրներու եւ միջազգային կառոյցներու մէջ Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչում եւ դատապարտում, ճանաչում եւ հատուցում Թուրքիայի կողմէ
* Արցախի բնակչութեան հիմնարար իրաւունքներու պաշտպանութիւն եւ պարտադրուած մեկուսացման վերացում, Արցախի ընտրական գործընթացներուն միջազգային դիտորդական առաքելութիւններու համակազմակերպում:
* Արցախի բնակչութեան վերադարձ իր հայրենի օրրան:
* Հայաստան-ԵՄ յարաբերութիւններու ամրապնդում եւ խորացում
* Միջին արեւելքի հայութեան խնդիրներու բարձրաձայնում

## Գործունէութիւնը
### Հայոց ցեղասպանութեան պահանջատիրութիւն

Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակը առանցքային կը համարէ Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչումը եւ դատապարտումը եւրոպական կառոյցներու եւ երկիրներու խորհրդարաններու կողմէ: Կազմակերպութիւնը կարեւոր կը համարէ Թուրքիայի կողմէ Ցեղասպանութեան ճանաչման եւ հայոց պահանջատիրութեան ուղղուած գործունէութիւնը, ցեղասպանութեան հատուցումներու, ինչպէս նաեւ Ցեղասպանութեան ժխտողականութեան դէմ պայքարն ու որոշ երկրներու մէջ արդէն գործող ժխտողականութեան քրէականացումը:

### Արցախ
Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակի համար Արցախի բնակչութեան ազատ ինքնորոշման, սեփական ապագան ինքնուրոյն տնօրինելու եւ այլ հիմնարար իրաւունքներու պաշտպանութիւնն անկիւնադարձային է:

Կազմակերպութեան գլխաւոր նպատակներէն է Արցախի ժողովուրդին պարտադրուած մեկուսացման յաղթահարումը, Արցախ-Եւրոպա յարաբերութիւններու խթանումը: Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակը առաջնային կը համարէ Արցախի ժողովուրդի բոլոր հիմնարար իրաւունքներու՝ ի թիւս ազատ տեղաշարժման, ուսման, կեանքի իրաւունքի պաշտպանութեան:

Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակի գործունէութիւնն ուղղուած է խորհրդարանական դիւանագիտութեան խթանման՝ Արցախի Ազգային ժողովի եւ Եւրոպական խորհրդարանի, ինչպէս նաեւ եւրոպական երկիրներու օրէնսդիր մարմիններու միջեւ: Այս առումով մեծ նշանակութիւն ունին Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակի նախաձեռնած փոխանակման ծրագիրները եւ երկխօսութեան ուղղուած բազմաթիւ միջոցառումները:

Վերջին տարիներուն Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակը նշանակալից դեր խաղցած է եւրոպական տարբեր երկիրներու եւ Եւրոպական Խորհրդարանի մէջ Արցախի հետ բարեկամութեան խումբերու ստեղծման մէջ ,,:

Կազմակերպութիւնը խիստ կարեւոր կը համարէ Արցախի մէջ ժողովրդավարութեան ամրապնդումը, տնտեսական զարգացումը, քաղաքացիական հասարակութեան աշխուժացումը, մարդու իրաւունքներու պաշտպանութեան եւ հիմնարար ազատութիւններու վրայ հիմնուած երկիր կառուցելու տեսլականի իրագործումը: 

Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակը գործունէութիւն կը ծաւալէ, որպէսզի Արցախը Եւրոպայի մէջ ներկայանայ իր զբօսաշրջային ներուժով, հարուստ պատմամշակութային ժառանգութեամբ եւ ձեռքբերումներով ,:

### ԵՄ-Հայաստան յարաբերութիւններու ընդլայնման եւ խորացման սատարում

Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակի գործունէութեան կարեւոր ճիւղ է նաեւ Հայաստան-Եւրոպա յարաբերութիւններու ամրապնդումը եւ ընդլայնումը: Այս առումով Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակը կարեւոր ձեռքբերում կը համարէ 2017 թուականի 24 նոյեմբերին Հայաստանի եւ ԵՄ-ի միջեւ համապարփակ եւ ընդլայնուած գործընկերութեան համաձայնագիրի ստորագրումը :

Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակի եւ ԵՄ-ի ՀՀ առաքելութեան համատեղ ջանքերով 2013 թուականին Եւրոպական խորհրդարանի մէջ ձեւավորուեցաւ ԵՄ-Հայաստան բարեկամական խումբը :  2015 թուականին, Եւրոպական խորհրդարանի ընտրութիւններէն յետոյ, Հայաստանի հետ բարեկամութեան խումբը վերակազմաւորուեցաւ: Այժմ խումբը բաղկացած է 50-էն աւելի պատգամաւորէ եւ նպատակ ունի ամրապնդել կողմերու միջեւ համագործակցութիւնը :

Ունենալով սերտ կապեր Եւրոպական խորհրդարանին մէջ՝ Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակը կ'աջակցի հայկական պատուիրակութիւններուն Եւրանեսթ եւ PCC խորհրդարական ձեւաչափերուն մէջ: Գրասենեակը նաեւ աշխուժ գործունէութիւն կը ծաւալէ Եւրոպայի խորհուրդի Խորհրդարանական վեհաժողովին մէջ՝ համագործակցելով խորհրդարանական վեհաժողովի հայկական պատուիրակութեան հետ :

Հայաստան-ԵՄ յարաբերութիւններու խթանման կը ծառայէ նաեւ Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակի նախաձեռնած «Վահան Հովհաննիսեան ուսուցողական աշխատանքային ծրագիրը», որ մեկնարկած է 2018 թուականին: Ծրագիրի ծիրէն ներս ընտրական փուլն անցած հայաստանաբնակ երիտասարդները հնարաւորութիւն կը ստանան գործնական հմտութիւններ եւ գիտելիքներ ձեռք բերել Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակին մէջ եւ ծանօթանալ ԵՄ կառոյցներու՝ յատկապէս Եւրոպական խորհրդարանի առօրեայ աշխատանքներուն :

### Միջին արեւելքի հայութեան խնդիրներու բարձրաձայնում
Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակը կը բարձրաձայնէ եւ եւրոպական հանրութիւնը կ'իրազեկէ Միջին արեւելքի հայութեան խնդիրներու վերաբերեալ: 2015 թ. Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակի օժանդակութեամբ լրագրողական եւ քաղաքական պատուիրակութիւն՝ պելճիքացի պատգամաւոր Ճորճ Տալեմանի եւ շարք մը լրագրողներու մասնակցութեամբ մեկնեցաւ Սուրիա՝ Քեսապ եւ Լաթաքիա, տեղւոյն իրավիճակին ծանօթանալու նպատակով։  2017 թուականին Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակը հիւրընկալեց Բերիոյ Հայոց թեմի առաջնորդ Շահան արքեպիսկոպոս Սարգիսեանը, որ շարք մը քաղաքական հանդիպումներ ունեցաւ Պելճիքայի շրջանային եւ ֆետերալ խորհրդարաններուն մէջ, ինչպէս նաեւ հանդիպեցաւ Եւրոպական միութեան Մարդասիրական օգնութեան եւ ճգնաժամային կառավարման հարցերով յանձնակատար Քրիսթոս Սթիլիանիտեսին: Հանդիպումներու ժամանակ Շահան արքեպիսկոպոս Սարգիսեանը իրազեկեց Սուրիոյ հայ համայնքի խնդիրներու եւ մարտահրաւէրներու մասին։ Այցի ընթացքին Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակին կողմէ կազմակերպուեցաւ դրամահաւաք՝ ուղղուած Հալէպի հայ համայնքի վերականգնման։

### Համայնքային աշխուժութիւն
Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակը աշխուժ կը համագործակցի եւրոպական տարբեր համայնքային կառոյցներուն հետ եւ կ'օժանդակէ նախաձեռնութիւններու եւ միջոցառումներու կազմակերպման հարցին։ Եւրոպահայութեան ձայնը լսելի դարձնելու նպատակով չորս տարին մէկ Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակը Պելճիքայի մէջ կը կազմակերպէ «Եւրոպահայերու համագումար», որ հարթակ է հայ եւ եւրոպացի քաղաքական գործիչներու, դիւանագէտներու, կրօնական առաջնորդներու, ակադեմական շրջանակներու, ոչ կառավարական կազմակերպութիւններու, հայկական համայնքներու ներկայացուցիչներու եւ անհատներու` քննարկելու ժամանակակից մարտահրաւէրները եւ զանոնք դիմակայելու ուղիները։ Վերջին համագումարը կայացեր է 2017 թուականի 18-19 Հոկտեմբերին՝ Պրիւքսէլի մէջ ։

Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակը կը համագործակցի նաեւ Հայ դատի աշխարհասփիւռ գրասենեակներուն հետ, որոնցմէ են` Armenian National Committee of America, (АNCA), Armenian National Committee of Australia-ն, Միջին արեւելքի Հայ Դատի գրասենեակը, Հարաւային Ամերիկայի հայ դատի յանձնախումբը։

### Դիտորդական առաքելութիւններ
Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակը մեծապէս կարեւոր կը համարէ արդար ընտրութիւններու դերը որպէս ժողովրդավարութեան հիմնասիւն: Ուստի վերջին տարիներուն Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակի նախաձեռնութեամբ անկախ միջազգային մասնագէտներու խումբեր Արցախի ընտրական գործընթացներու դիտորդական առաքելութիւն կ'իրականացնեն` հիմնուած ԺՄԻԳ դիտորդական առաքելութիւններու մեթոտաբանութեան վրայ:

Այս մեթոտաբանութեան վրայ հիմնուած առաջին դիտորդական առաքելութիունը կազմակերպուեցաւ 2015 թուականի խորհրդարանական ընտրութիւններու , ապա 2017 թուականի սահմանադրութեան բարեփոխումներու հանրաքուէի դիտարկման համար : Ասոնք Արցախի ընտրական գործընթացներուն ԺՄԻԳ մեթոտաբանութեան վրայ հիմնուած առաջին միջազգային դիտորդական առաքելութիւններն են: Ընտրական գործընթացները բարելաւելուն զուգընթաց, այս առաքելութիւնները կը նպաստեն Արցախի՝ մեկուսացումէն դուրս բերմանը :

Եւրոպայի Հայ դատի յանձնախումբի գրասենեակի անձնակազմը որպէս միջազգային դիտորդներ մասնակցեցաւ Թուրքիայի ընդհանուր խորհրդարանական ընտրութիւններուն՝ 2015 թուականի Յունիսին  եւ 2015 թուականի Նոյեմբերին , ինչպէս նաեւ 2014 թուականի Մարտին Թուրքիայի ՏԻՄ ընտրութիւններուն :

## Ծանօթագրութիւններ

## Տե՛ս նաեւ
Հայ Դատի Յանձնախումբ
Ստորոգութիւն:Կազմակերպութիւններ այբբենական կարգով