open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Դերենիկ Դեմիրճեան Փողոց

**Դերենիկ Դեմիրճեան փողոց**, փողոց Երեւանի Կեդրոն վարչական շրջանին մէջ։ Անուանուած է ի պատիւ մեծանուն գրող Դերենիկ Դեմիրճեանի։

## Տուեալներ
Կը սկսի Մարշալ Բաղրամեան պողոտայի եւ Սիլվա Կապուտիկեան փողոցի խաչմերուկէն, կը ձգուի դէպի հարաւ-արեւելք եւ կը հասնի Պռոշեան եւ Պարոնեան փողոցներու խաչմերուկ։

## Հատուող փողոցներ

* Գրիգոր Յարութիւնեան Փողոց
* Պռոշեան փողոցի 1-ին նրբանցք
* Ֆրիկի Փողոց

## Նշանակալի կեդրոններ
Փողոցի սկզբնամասի աջ կողմն է Սիրահարներու այգին, ձախը՝ ՀՀ Ազգային ժողովի շէնքը (փաստաթուղթերով Մարշալ Բաղրամեան պողոտայի թիւ 19 շէնքն է)։

Փողոցին մէջ տեղակայուած  են նաեւ.

* ՀՀ-ի մէջ Յունաստանի դեսպանատունը
* Հայաստանի կոմպոզիտորներու եւ երաժշտագէտներու միաւորում

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Lovers Yerevan pic.jpg|Սիրահարներու այգի
Պատկեր:Derenik Demirchyan Street1.jpg
Պատկեր:Derenik Demirchyan Street2.jpg
Պատկեր:Derenik Demirchyan Street3.jpg
Պատկեր:Derenik Demirchyan Street4.jpg
Պատկեր:Derenik Demirchyan Street5.jpg
Պատկեր:Derenik Demirchyan Street6.jpg
Պատկեր:Derenik Demirchyan Street7.jpg
Պատկեր:Derenik Demirchyan Street8.jpg
Պատկեր:Derenik Demirchyan Street9.jpg
Պատկեր:Derenik Demirchyan Street10.jpg
Պատկեր:Derenik Demirchyan Street11.jpg
Պատկեր:Derenik Demirchyan Street12.jpg
Պատկեր:Derenik Demirchyan Street13.jpg
Պատկեր:Derenik Demirchyan Street14.jpg
Պատկեր:Derenik Demirchyan Street15.jpg
Պատկեր:Derenik Demirchyan Street16.jpg
Պատկեր:Derenik Demirchyan Street17.jpg
Պատկեր:Derenik Demirchyan Street18.jpg
Պատկեր:Derenik Demirchyan Street19.jpg
Պատկեր:Derenik Demirchyan Street20.jpg
Պատկեր:Derenik Demirchyan Street21.jpg
Պատկեր:Derenik Demirchyan Street22.jpg
Պատկեր:Derenik Demirchyan Street23.jpg
Պատկեր:Հայաստանի կոմպոզիտորների և երաժշտագետների միություն (1).JPG|Հայաստանի կոմպոզիտորներու եւ երաժշտագէտներու միութիւն
Պատկեր:Հայաստանի կոմպոզիտորների և երաժշտագետների միություն (10).JPG


## Տես նաեւ

* Երեւանի վարչական բաժանում

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ

* Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
* Երեւան քաղաքի քաղաքային նշանակութեան փողոցներու ցանկ
* Սերգէյ Աւագեան, Երեւանի փողոցները, Երեւան, «ՎՄՎ-ՊՐԻՆՏ», 2010 — 272 էջ։

Ստորոգութիւն:Երեւանի փողոցներ
Ստորոգութիւն:Փողոցներ այբբենական կարգով
Սիրահարներու Այգի

**Երեւանի Սիրահարներու այգի,** առաջին եւ միակ ճափոնական այգին է Հայաստանի մէջ, որ կը գտնուի Երեւանի Արաբկիր համայնքին մէջ։ Այգիին մէջ կը գտնուի նաեւ Երեւանի մետրոպոլիտենի «Մարշալ Բաղրամեան» կայարանը։ Սովորական օրերուն այգին կ՚ունենայ 400-500 այցելու:

Պօղոսեան պարտէզները կը հանդիսանան Երեւանի Սիրահարներու այգիի շահագործող կազմակերպութիւնը, իսկ այգիի բարեկարգումը եւ շահագործումը կ՚իրականացուի Ալպերթ Պօղոսեանի նախաձեռնութեամբ՝ Պօղոսեան հիմնադրամի միջոցով։ Այգին կը տնօրինէ ճարտարապետ Սարհատ Պետրոսեանը։ Այգիին մէջ կ՚աշխատի նաեւ Աչաջուր սրճարանը, որմէ ստացած ամբողջ շահոյթը կը տրամադրուի այգիի ծախսերը հոգալուն։

## Պատմութիւն
Այգին գոյութիւն ունեցած է 18-րդ դարէն, եւ կոչուած՝ «**Կոզեռնի այգիներ**». այն ատեն տնկուած են այգիի ծառերու մեծ մասը։ 1949-ին ռուս բանաստեղծ Ալեքսանդր Պուշկինի ծննդեան 150 ամեակի շնորհիւ, այգին կ՚անուանուի **Պուշկինի այգի**, իսկ 1970-ին այգին եւ անոր կից պողոտան (այժմեան եւ նախապէս ալ Մարշալ Բաղրամեան) կը վերանուանուի **Բարեկամութեան**՝ խորհրդային ժողովուրդներու «եղբայրութիւնը» նշանաւորելու համար։

Հայաստանի անկախութենէն ետք, 1995-ին Երեւանի պատգամաւորներու խորհուրդի որոշմամբ այգին կը վերանուանուի Երեւանի Սիրահարներու այգի։ Այդ անուանումը կու գայ Դեմիրճեան փողոցի ժողովրդական անուանումէն։

2007-ին այգին կը վերակառուցուի իբրեւ ճափոնական այգի եւ Պօղոսեան այգիներուն մաս կը կազմէ: Վերակառուցման նախագիծը կ՚իրականացուի զուիցերաբնակ ճարտարապետ, ճափոնական եւ արեւելեան պարտէզներու մասին բազմաթիւ աշխատութիւններու հեղինակ Փիեր Ռամպախի կողմէ, որ մէկուկէս տարուան ուսումնասիրութենէն ետք կը կատարէ էսքիզ, որ կ՚արժանանայ Երեւանի քաղաքապետարանի հաւանութեան:

## Պատկերասրահ

Yerevan Lovers' Park, Summer.jpg|Ծաղիկներ Սիրահարներու զբօսայգիին մէջ
Lovers' Park.jpg|Երեւանի Սիրահարներու զբօսայգի լճակն ու Աչաջուր սրճարանը
Գեւորգ Էմինի արձան.JPG|Գէորգ Էմինի արձանը Երեւանի Սիրահարներու զբօսայգիին մէջ


## Ծանօթագրութիւններ


## Արտաքին յղումներ

* Երեւանի Սիրահարներու այգիի պաշտօնական կայք 
* Աչաջուրի պաշտօնական կայք
* Աչաջուրը պաշտօնական էջը Reservin.am ամրագրման համակարգին մէջ 

Ստորոգութիւն:Երեւանի զբօսայգիներ
Սիլվա Կապուտիկեան Փողոց

**Սիլվա  Կապուտիկեան փողոց**, փողոց Երեւանի Կեդրոնը։

## Պատմութիւն
2007-ին Բաղրամեան պողոտայի 1-ին անցուղին ի պատիւ բանաստեղծուհի Սիլվա Կապուտիկեանի վերանուանուեցաւ անոր անունով՝ Սիլվա Կապուտիկեան փողոց։

Այն կը սկսի Բաղրամեան պողոտայէն՝ կազմելով Դերենիկ Դեմիրճեան փողոցի շարունակութիւնը։

Այս փողոցին վրայ գտնուող առաջին շէնքի 2-րդ մուտքի 4-րդ յարկի 26 բնակարանին մէջ ապրած է բանաստեղծուհին, որ 2009-ին դարձած է տուն-թանգարան։ Տուն-թանգարանէն դէպի աջ ՀՀ Գիտութիւններու ազգային ակադեմիան է, իսկ դէպի ձախ՝ ՀՀ նախագահի նստավայրը։

## Պատկերասրահ

Silva Kaputikyan Street, Yerevan.jpg|Յուշատախտակներ Սիլվա Կապուտիկեան 1 շէնքի պատին
Silva Kaputikyan Home Museum sign.jpg


## Արտաքին յղումներ

* Սիլվա Կապուտիկեանի տուն-թանգարանի կայքը 
Ստորոգութիւն:Փողոցներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Երեւանի փողոցներ
Աբրահամ Սէքլէմեան

**Աբրահամ Սէքլէմեան** (**1**864, Մուսա Լեռ (Պիթիաս գիւղ) - 1920, Ֆրեզնօ), կը նկատուի Մուսա Լերան ժողովուրդի առաջին մտաւորականն ու հրապարագիրը: 

## Կենսագրութիւն եւ գործունէութիւն
Ծնած է Մուսա Լերան Պիթիաս գիւղը եւ յաճախած գիւղի ծխական դպրոցը: Փոքր տարիքէն աչքի զարկած է իր արտակարգ ուշիմութեամբ եւ աշխատասիրութեամբ: Տիրապետած է անգլերէն լեզուին: Ուսուցիչ եղած է Կարինի մէջ ուր ձերբակալուած է իբրեւ յեղափոխական: 

Բանտէն ազատ արձակուած է եւ Պոլսոյ մէջ լոյս ընծայած իր երկու հատորները՝ «Մարդ Ըլլալու Միջոցը» եւ «Ճշմարիտ Կինը»:

Մեկնած է Ամերիկա, ուր 1898-ին լոյս տեսած է իր անգլերէն լեզուով հատորը՝ «Կոլտըն Մէյտըն» խորագրով: 

1908-ին, Ֆրեզնօ քաղաքին մէջ, քանի մը դաշնակցական ընկերներու օժանդակութեամբ, հիմը դրած է «Ասպարէզ» թերթին 1908 թուականին՝ վարելով անոր խմբագրապետի պաշտօնը երկար տարիներ:

Մահացած է Ամերիկա, 1920-ին։

## Ծանօթագրութիւններ
Գիտութեան եւ տեխնիկայի Թանգարան Հիմնադրամ (Երեւան)

**Գիտութեան եւ տեխնիկայի թանգարան հիմնադրամ**, հիմնադրուած է 2008-ին։ Թանգարանի նպատակն է ներկայացնել հայ ժողովուրդի գիտատեխնիկական նուաճումները, գիտական միտքի պատմութիւնը եւ համաշխարհային գիտութեան մէջ անոր ներդրումները։

## Պատմութիւն
Թանգարանի առաջնային խնդիրն է հաւաքել, պահպանել եւ ցուցահանդէսներու միջոցով հանրութեան ներկայացնել Հայաստանի եւ օտարերկրեայ հայազգի գիտնականներու ու գիւտարարներու յայտնագործութիւնները, գիւտերը, նորարարութիւնները եւ գիտատեխնիկական նուաճումները։

## Ցուցադրութիւն
Տարիներու ընթացքին թանգարանի համար տարբեր ցուցանմուշներ հաւաքուած են եւ ներկայիս թանգարանը ունի մօտ 500 ցուցանմուշ՝ գիտատեխնիկական սարքեր եւ սարքաւորումներ, տարբեր առարկաներ, որոնք արտադրուած են Հայաստանի մէջ, բազմաթիւ լուսանկարներ, որոնք կը խօսին Հայաստանի արդիւնաբերական պատմութեան մասին։

## Միջոցառումներ
Թանգարանը կը կազմակերպէ դասընթացներ եւ գործնական աշխատանքներ երեխաներու եւ պատանիներու համար, որպէսզի խթանէ անոնց մէջ սէրը դէպի գիտութիւն, տեխնիկան ու ճարտարագիտական կրթութիւն։

* “ElCorr”գազի ծաւալի ելեկտրական կարգաւորիչ
* «Արմֆլոոյ» միկրոպրոցեսորի ծախսի չափման համակարգ
* “CAMERTON-2000” ինքնակամ հեղուկի խտութեան չափիչ
* ելեկտրական հաշուիչի չափման եւ վերահսկման համակարգեր

## Հասցէ
Թանգարանը կը գտնուի Երեւանի Յովսեփ Էմին փողոցի 123 հասցէին վրայ։

## Ծանօթագրութիւններ


## Արտաքին յղումներ

* Գիտութեան եւ տեխնիկայի թանգարան հիմնադրամ

Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Երեւանի թանգարաններ
Կապի Թանգարան (Երեւան)

**Կապի թանգարան**, կապի առաջին թանգարանը Հայաստանի մէջ, հիմնադրուած է 2012-ին։

## Պատմութիւն
Կապի թանգարանը հիմնադրուած է 2012-ին։ Բացման պաշտօնական արարողութեան ներկայ էին ՀՀ երթեւեկութեան եւ կապի նախարարի տեղակալ Անդրանիկ Ալեքսանեանը, «ՎիմպելԿոմ» ընկերութեան ղեկավարութիւնը ի դէմս ԱՊՀ երկիրներուն մէջ տնտեսութեան զարգացման գծով փոխնախագահ Տիմիդրի Քրոմսկիի, հանրային ծառայութիւնները կարգաւորող յանձնաժողովի անդամ Սամուէլ Արապաճեանի, ՌԴ դեսպան Վէաչեսլաւ Քովալենկոն, Առեւտրա-արդիւնաբերական պալատի եւ տեղեկատուական տեխնոլոգիաները ներկայացնող ընկերութիւններու ներկայացուցիչներ։

## Ցուցադրութիւն
Կապի թանգարանին մէջ ներկայացուած են հեռախօսային կապի եւ «ԱրմէնԹէլ» ընկերութեան զարգացման պատմութեան վերաբերող նիւթեր, ինչպէս նաեւ Հայաստանի մէջ ներդրուած կապի ժամանակակից տեխնոլոգիաներու ցուցանմուշներ։ Թանգարանին մէջ ներկայացուած ցուցանմուշները հնարաւորութիւն կ՚ընձեռնեն այցելուներուն ծանօթանալ Հայաստանի հեռահաղորդակցութեան տեխնոլոգիաներու զարգացման պատմութեան, ինչպէս նաեւ իմանալ աղէտի գօտիին մէջ կապի վերականգնման գործընթացին հայ կամաւորներու ունեցած ներդրման մասին։

## Հասցէ
Թանգարանը կը գտնուի Երեւանի մէջ, Ազատութեան պողոտայի 24/1 հասցէով։

## Պատկերասրահ

Analog_ATCs.jpg
Digital_ATC.jpg
Analog ATC.jpg
Old telephones and very first types of ATCs.jpg
Various types of telephones.jpg
Hystorical telephone box of Armenian USSR period.jpg 
Codes for ArmenTel Mobile network.jpg
Mobile Network Station.jpg
Different types of analog ATCs.jpg
Mobile phones developement and SIM cards of ArmenTel CJSC.jpg


## Ծանօթագրութիւններ


## Արտաքին յղումներ

* Ինտերակտիվ, Կապի թանգարան

Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Երեւանի թանգարաններ
Միջին Արեւելքի Արուեստի Թանգարան (Երեւան)

**Միջին Արեւելքի արուեստի թանգարան** (անգլ.՝ Near East Museum, Yerevan), սփիւռքահայ նկարիչ Մարկոս Գրիգորեանի նուիրած հաւաքածոյի հիման վրայ ստեղծուած թանգարան Երեւանի մէջ:

Եղիշէ Չարենցի անուան գրականութեան եւ արուեստի թանգարանին մէջ գործող թանգարանին մէջ ներկայացուած են հողարուեստի ուղղութեան հիմնադիր, նկարիչ, գորգանկարիչ Մարկոս Գրիգորեանի հեղինակային ստեղծագործութիւնները եւ անոր՝ 1993-ի Հայաստանին նուիրաբերուած հաւաքածոն։

## Պատմութիւն
Թանգարանը ունի 3 ցուցասրահներ, ուր ներկայացուած են Մար­կոս Գրի­գո­րեանի՝ պարսկական, հայկական, եւրոպական կիրառական արուեստի նմուշներ, գեղանկարներ, գորգեր, հողանկարներ, Ն.Ք. 4-րդ հազարամեակէն մինչեւ 20-րդ դարը ընդգրկող արուեստի շուրջ 2500 ցուցանմուշներ, կը գերակշռեն Իրանի տարբեր նահանգներու մշակութային արժէքներ, զրահադաշտական պաշտամունքային առարկաներ, Էլամի խեցեղէնի, վաղ պրոնզէ դարու խեցեղէնի, իսլամական միջնադարեան արուեստի բացառիկ նմուշներ, պարսկական եւ հայկական հնագիտական իրեր, միջնադարեան ձեռագրեր, իրանական մանրանկարչութիւն, ուշ միջնադարեան ղաջարական կերպարուեստի նմուշներ, ազգագրական իրեր։

Մարկոս Գրիգորեանը հաւաքածոյի զգալի մասը ձեռք բերած է Իրանի մէջ ապրելու տարիներուն եւ 1993-ին այն տեղափոխածէ Հայաստան:

## Գրականութիւն

* Earth Works, Grigorian, 1989, New York.
* The Contemporary Armenian Carpet, Near East Museum, 1999

## Ծանօթագրութիւններ


## Արտաքին յղումներ

* Մարկոս Գրիգորեանի ստեղծագործութիւնները «Միջին Արեւելքի արուեստի թանգարան» ցուցադրութեան առանցքին մէջ են

Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Երեւանի թանգարաններ
Արամէ Պատկերասրահ

**Արամէ  պատկերասրահ**, գեղարուեստական պատկերասրահ Երեւանի մէջ:

## Նկարագրութիւն
Պատկերասրահը հիմնադրուած է 2003-ին։ Անիկա մասնաւոր գեղարուեստական պատկերասրահ է, որ կը ներկայացնէ անուանի հայ գեղանկարիչներու եւ քանդակագործներու ստեղծագործութիւններ՝ նախապատուութիւնը տալով դասական ակունքներէն սնուող իրապաշտ արուեստի տարբեր ուղղութիւններուն: 2012-ին բացուած է Արամէ պատկերասրահի «Մաշտոց» մասնաճիւղը:

Այստեղ կարելի է ձեռք բերել հայ դասական արուեստի այնպիսի նշանաւոր հեղինակներու գործեր, ինչպիսին են՝ Մինաս Աւետիսեանը, Յովսէփ Կարալեանը, Մհեր Աբեղեանը, Բաբգէն Քոլոզեանը եւ Վաղարշակ Էլիբեկեանը։

Արամէ պատկերասրահին մէջ կը ցուցադրուին եւ կը վաճառուին նաեւ միջազգային ճանաչում վայելող շարք մը ժամանակակից գեղանկարիչներու ստեղծագործութիւններ։ Անոնց շարքին  յատկապէս կ'առանձնանան՝ Էմիլ Կազազը, Ռուբէն Աբովեանը, Սարգիս Համալբաշեանը, Տարօն Մուրատեանը, Գէորգ Եղիազարեանը եւ Արմէն Գէորգեանը։

«Արամէ»ն Հայաստանի առաջին եւ առայժմ միակ պատկերասրահն է, որ մասնակցած է Նիւ Եորքի 2003-2004-ականներու միջազգային արտէքսբօներուն եւ ներկայացուցած է շարք մը հայ ժամանակակից գեղանկարիչներու գործերը։ Արամէն յաջողութեամբ կը համագործակցի ԱՄՆ-ի եւ Եւրոպական երկիրներու շարք մը հեղինակաւոր պատկերասրահներու հետ:

## Պատկերասրահ

Areg Elibekyan's exhibition, Yerevan, Arame (5).jpg|Արեգ Էլիբեկեանի ցուցահանդէսը Արամէի մէջ, 2016
Areg Elibekyan's exhibition, Yerevan, Arame (8).jpg|Արեգ Էլիբեկեանի ցուցահանդէսը Արամէի մէջ, 2016


## Ծանօթագրութիւններ


## Արտաքին յղումներ

* Արամէ պատկերասրահի արբանեակային լուսանկարը Ուիքիքարտէզին մէջ
* Պաշտօնական կայք

Ստորոգութիւն:Պատկերասրահներ
Ստորոգութիւն:Երեւանի պատկերասրահներ
Տիեզերքի Թանգարան (Երեւան)

**Տիեզերքի թանգարան**, տիեզերքի թանգարան Հայաստանի մէջ, հիմնադրուած է 27 Յունիս 2001-ին, Գառնիի տիեզերական աստղագիտութեան ինստիտուտի տարածքին, Հայաստանի մէջ Քրիստոնէութեան ընդունման 1700-ամեակի միջոցառումներու շրջանակին։

## Պատմութիւն
Թանգարանը կը ներառէ Հայաստանի մասնագէտներու, ակադեմիկոս Գրիգոր Գուրզադեանի ղեկավարութեամբ՝ սկզբնական շրջանին Բիւրականի աստղադիտարանին մէջ, ապա Գառնիի մէջ կատարուած տիեզերական աստղագիտութեան եւ տիեզերական սարքաշինութեան վերաբերեալ հետազօտութիւններու նմուշներ, փաստաթուղթեր։ Գառնիի մէջ ստեղծուած, ապա տիեզերք արձակուած են ժամանակի առաւել կատարեալ գիտական սարքաւորումներ, մշակուած են տիեզերական սարքաշիութեան սկզբունքներ, այդտեղ իրենց նախաթռիչքային պատրաստումը անցած են աւելի քան 40 խորհրդային տիեզերագնացներ:

Տիեզերքի թանգարանը կազմակերպուած է փրոֆեսոր Վահագն Գուրզադեանի ղեկավարութեամբ, ե՛ւ սկզբնական ցուցադրումը 2001-ին Գառնիի մէջ, ե՛ւ նորացուած ցուցադրումը Երեւանի մէջ։ 2001-ին թանգարանի բացման մասնակցած են Գրիգոր Գուրզադեանը, տիեզերագնաց Վալենտին Լեբեդեւը, ՀՀ գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի նախագահ Ֆատէյ Սարգսեանը, Խոսրով Յարութիւնեանը, Զորի Բալայեանը, Սիլվա Կապուտիկեանը: Թանգարանը նախատեսուած է որպէս նախեւառաջ դպրոցահասակ սերունդի կրթութեան ուղղուածութեան հաստատութիւն, բացի պատմա-փաստագիտական, զբօսաշրջիկային եւ այլ բովանդակութիւններէ։

28 Նոյեմբեր 2015-ին թանգարանը վերաբացուած է Երեւանի Նոր Նորքի 2-րդ զանգուածի տեխնոպարկի տարածքին։

## Ցուցադրութիւն
Թանգարանին մէջ կը ցուցադրուին տիեզերական հետազօտութիւններու վաղ շրջանի նմուշներ, ինչպէս օրինակ՝ տիեզերքէն վերադարձուած վայրէջքային սարք (բնօրինակ), տիեզերքի մէջ եղած այլ սարքաւորումներ, ՕՐԻՈՆ-2 աստղադիտարանի պատճէնը, որ ցուցադրուած է Հանովերի մէջ EXPO 2000-ին)։

Թանգարանի հաւաքածոյին մէջ ընդգրկուած են նաեւ տիեզերական հետազօտութիւններուն առնչուող փաստաթուղթեր, ձեռագրեր՝ հեղինակուած տիեզերագնացներու, Վոստոկ, Սոյուզ տիեզերանաւերու ճարտարագէտներու, գիտնականներու կողմէ, նաեւ NASA-էն։ Արժէքաւոր նմուշներէն է Նոպէլեան դափնեկիր Հանս Պեթէյի յօդուածի ձեռագիրը, որ գրուածէ Գրիգոր Գուրզադեանի հետ համատեղ։

## Հասցէ
Թանգարանը կը գտնուի Երեւանի Նոր Նորքի 2-րդ զանգուածի  տարածքին։

## Ծանօթագրութիւններ


## Արտաքին յղումներ

* Պաշտօնական կայք 

Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Երեւանի թանգարաններ
Հ. Յ. Դաշնակցութեան Պատմութեան Թանգարան Հիմնադրամ

**Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան թանգարան հիմնադրամ**, կազմակերպման առաջին քայլերը կատարուած են 1915-ի Օգոստոսին Ժընեւի մէջ` Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան բիւրոյի որոշմամբ (հիմնադիր տնօրէն` Արտաշէս Վանարեան (Հացագործեան) 1890-1930)։

## Պատմութիւն
1930-ականներու սկիզբը թանգարանը Ժընեւէն տեղափոխուած է Փարիզ, ուր գործած է մինչեւ 2006, այնուհետեւ փոխադրուած է Երեւան, եւ 7 Յուլիս 2007-ին բացուած է թանգարանի առաջին ցուցասրահը, որու ցուցադրութիւնը նուիրուած էր Հայաստանի Առաջին Հանրապետութեան պատմութեան։

## Ցուցադրութիւն
ՀՅԴ պատմութեան թանգարանին մէջ կը ցուցադրուին կուսակցութեան գործունէութեան վերաբերեալ փաստաթուղթեր, իւրօրինակ ազգային ու պատմական արժէքներ։ Թանգարանի ցուցադրութիւնը բաղկացած է երկու սրահներէ, ուր ներկայացուած են Հայաստանի առաջին հանրապետութեան պատմութիւնը լուսաբանող վաւերագրեր։ Ցուցանմուշներու շարքին են Հայաստանի առաջին հանրապետութեան ականաւոր գործիչներ Ալեքսանդր Խատիսեանի, Համազասպ Օհանջանեանի, Սիմոն Վրացեանի, Արամ Մանուկեանի, Յովհաննէս Քաջազնունիի, Անդրանիկ Օզանեանի եւ այլոց անձնական իրերը, փաստաթուղթերը, լուսանկարները։

## Հասցէ
Թանգարանը կը գտնուի Երեւանի կեդրոնի՝ Մհեր Մկրտչեան փողոցի 12/1 հասցէով։

## Պատկերասրահ

ՀՅԴ պատմության թանգարան-հիմնադրամ.jpg
ՀՅԴ պատմության թանգարան-հիմնադրամ (18).jpg
ՀՅԴ պատմության թանգարան-հիմնադրամ (19).jpg
ՀՅԴ պատմության թանգարան-հիմնադրամ (16).jpg
ՀՅԴ պատմության թանգարան-հիմնադրամ (17).jpg
ՀՅԴ պատմության թանգարան-հիմնադրամ (2).jpg
ՀՅԴ պատմության թանգարան-հիմնադրամ (3).jpg
ՀՅԴ պատմության թանգարան-հիմնադրամ (4).jpg
ՀՅԴ պատմության թանգարան-հիմնադրամ (5).jpg
ՀՅԴ պատմության թանգարան-հիմնադրամ (6).jpg
ՀՅԴ պատմության թանգարան-հիմնադրամ (7).jpg
ՀՅԴ պատմության թանգարան-հիմնադրամ (8).jpg
ՀՅԴ պատմության թանգարան-հիմնադրամ (9).jpg
ՀՅԴ պատմության թանգարան-հիմնադրամ (10).jpg
ՀՅԴ պատմության թանգարան-հիմնադրամ (11).jpg
ՀՅԴ պատմության թանգարան-հիմնադրամ (12).jpg
ՀՅԴ պատմության թանգարան-հիմնադրամ (13).jpg
ՀՅԴ պատմության թանգարան-հիմնադրամ (14).jpg


## Արտաքին յղումներ

* Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան պաշտօնական կայքը 

Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Երեւանի թանգարաններ
Սարգիս Մուրադեան Պատկերասրահ

**Սարգիս Մուրադեան պատկերասրահ**, ՀՀ ժողովրդական նկարիչ Սարգիս Մուրադեանի ժառանգութիւնը ներկայացնող պատկերասրահ Երեւանի մէջ։

## Պատկերասրահ
Սարգիս Մուրադեան պատկերասրահը հիմնուած է 2014-ին Մուրադեան ընտանիքի կողմէ (ամուսիններ Զարուհի Մուրադեանի (նկարիչի դուստրը) եւ Յակոբ Ճաղարեանի ջանքերով)։ Պատկերասրահի նպատակն է ներկայացնել ՀՀ ժողովրդական նկարիչ Սարգիս Մուրադեանի ժառանգութիւնը, զարգացնել Հայաստանի մէջ ժամանակակից արուեստը՝ կազմակերպելով մշակութային եւ կրթական միջոցառումներ։

Պատկերասրահը բացուած է «Կինը Մուրադեանի արուեստում» ցուցահանդէսով՝ նուիրուած նկարիչի տիկնոջ՝ Լիւտմիլա Քեչեկի յիշատակին։

Սարգիս Մուրադեանը առաջին հայ արուեստագէտներէն է, որ սովետական տարիներուն անդրադարձած է ազգային թեմային՝ «Կոմիտաս. վերջին գիշերը» (1956) կտաւով (Հայաստանի ազգային պատկերասրահի մշտական ցուցադրութեան մաս կը կազմէ)։ Ան գործոն մասնակցութիւն ունեցած է 1965 եւ 1988  հայոց ցեղասպանութեան ճանաչմանն ու Արցախեան հիմնախնդրի արդար լուծման ուղղուած պայքարին։

Սարգիս Մուրադեանի աշխատանքները կը պահուին Հայաստանի ազգային պատկերասրահին , Հայաստանի պատմութեան թանգարանին, Մոսկուայի Տրետեակովեան պատկերասրահին, Արեւելքի ժողովուրդներու արուեստներու թանգարանին, Քէոլնի ժամանակակցի արուեստի Լիւդվիգ թանգարանին եւ մասնաւոր հաւաքածոներու մէջ։

## Պատկերասրահ

Sargis Muradyan Gallery Yerevan.jpg
Sargis Muradyan Gallery window.jpg


## Ծանօթագրութիւններ


## Արտաքին յղումներ

* Բացուած է «Սարգիս Մուրադեան» պատկերասրահը, տեսանիւթ
* Սարգիս Մուրադեան պատկերասրահի նորամուտը

Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Երեւանի պատկերասրահներ
Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոն

**Նորարար փորձառական արուեստի կեդրոնը (ՆՓԱԿ)** (անգլ.՝ Armenian Center for Contemporary Experimental Art (ACCEA)), ժամանակակից արուեստի կեդրոն, փորձարարական եւ հանրային տարածք, որ կը նպաստէ արուեստագէտներու միջեւ փորձի փոխանակման եւ Հայաստանի մէջ արուեստի եւ մշակութային միջավայրի ձեւաւորման։ Հիմնուած է 1990-ականներուն՝ Եդուարդ եւ Սոնիա Պալասանեաններուն կողմէ։

## Նպատակներ եւ առաջնահերթութիւններ

* Խրախուսել հայ նորարար արուեստագէտներու ազատ ստեղծագործականութիւնն ու արտայայտման հնարաւորութիւնը
* Հովանաւորել եւ աջակցիլ արուեստի բնագաւառին մէջ նոր հորիզոններու ձգտման եւ նուաճման
* Խրախուսել երիտասարդ, նոր արուեստագէտներու յայտնաբերումը եւ ապահովել անոնց տաղանդի դրսեւորման հնարաւորութիւնը
* Ստեղծել հնարաւորութիւն փորձառական արուեստը ներկայացնելու ինչպէս Հայաստանի, այդպէս ալ արտասահմանեան հարթակներու վրայ
* Հակազդել արուեստի շուկայականացման՝ շուկայական չափանիշները փոխարինելով ստեղծագործական առաջնահերթութիւններով
* Ստեղծել համագործակցութիւն Սփիւռքի եւ Հայաստանի արուեստի համայնքներու միջեւ՝ հայկական արուեստի եւ գրականութեան զարգացման ու հովանաւորութեան նպատակով

ՆՓԱԿ-ը կը ներկայացնէ

* Ժամանակակից փորձառական արուեստ եւ գրականութիւն
* Փորձառական թատրոն, կինօ, վիտէօ-արուեստ եւ երաժշտութիւն
* Ցուցահանդէսներու, փառատօներու, քննարկումներու, հրապարակումներու եւ կինոդիտումներու կազմակերպում

Կեդրոնը կը գտնուի Երեւանի Փաւստոս Բուզանդի 1/3 հասցէով։

## Պատկերասրահ

Carlos Antaramian, NPAK.jpg|Քարլոս Անթառամեան, «Մեքսիկայի հայերը» խորագիրը կրող ցուցահանդէս


## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ

* Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոնի կայքը
Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Երեւանի պատկերասրահներ
Իգոր Մուրադեան

**Իգոր Մուրադեան** (), քաղաքագէտ, տնտեսական գիտութիւններու թեկնածու, Ղարաբաղեան շարժումի սկզբնաւորողներէն եւ հիմնադիրներէն մէկը։

## Կենսագրութիւն եւ գործունէութիւն
Ծնած է Ուքրանիա։ Մեծցած է Պաքուի մէջ։ Նախաձեռնած է «Ղարաբաղ» կոմիտէի ստեղծումը: 

1988 թուականի Մայիսին ձգած է Կոմիտէի կառավարման գործը:

1990-1995 թուականներուն` Գերագոյն Խորհուրդի պատգամաւոր, ԳԽ Պաշտպանութեան եւ ներքին գործերու մշտական յանձնաժողովի անդամ:

Աշխարհաքաղաքականութեան եւ աշխարհատնտեսութեան վերաբերեալ յօդուածներու հեղինակ է։ 

Գրած է 1200 յօդուած եւ 16 գիրք։

Մուրադեանի անուան հետ կապուած են Արցախի` Հայաստանին միանալու ստորագրահաւաքի նախաձեռնութիւնը եւ արցախեան ժողովրդային առաջին ցոյցերու կազմակերպումը:

Ան Միացեալ Նահանգներու հիւնդանոցներէն մէկուն մէջ բուժումներ ստանալէ ետք, վերադարձած է հայրենիք։ Ապա, Երեւանի մէջ, երկարատեւ հիւանդութենէ ետք մահացած է Մուրադեանը:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ
Ստորոգութիւն:Արցախի հերոսներ
Զմմառ

**Զմմառ** (արաբ.՝ بزمار), Լիբանանի մէջ գիւղ մը, որ կը գտնուի Քսրուէնի շրջանին մէջ, Լեռնալիբանան: Գիւղը կը գտնուի Պէյրութէն 36քմ հիւսիս, Միջերկրական ծովու մակարդակէն 930 մեթր բարձրութեան վրայ: &nbsp;

Զմմառի մէջ կը գտնուի 1749 թուականին կառուցուած Հայկական կաթողիկէ եկեղեցին` Զմմառի Սուրբ Տիրամօր վանք: 1749-1866 թուականներէն մինչեւ 1928 թուական Զմմառը եղած է հայկական կաթողիկէ պատրիարքարանի նստավայրը: 1928 թուականէն ետք նաեւ այնտեղ կը գտնուի Հայկական կաթողիկէ հայրապետական թպրեվանքը: Զմմառի մէջ կը գտնուի Զմմառի Տիրամօր դիմանկարը:

2006-2007 թուականներուն այստեղ բնակած է քաղաքական առաջնորդ եւ գործիչ Սամիր Ժաժան, Լիբանանի Զինուած Ուժերու ղեկավարը, թէեւ շրջանի բնակիչները ընդդիմադիր Միշէլ Աունի կողմնակիցներ էին: Բնակչութեան մեծամասնութիւնը մարոնական քրիստոնեաներ են, որոնք ընդհանրապէս կողմնակից են Միշէլ Աունի ղեկավարող Ազատ Հայրենասիրական Շարժման անդամներ են: Գիւղը յաճախ կը համարուի Հայկական կաթողիկէ եկեղեցիին հոգեւոր կեդրոնը:

## Պատկերասրահ

Պատկեր:Bzommar monastery 1.jpg|Զմմառ. Ընդհանուր տեսք
Պատկեր:Bzommar monastery 2.jpg|Զմմառ. Աշտարակը
Պատկեր:Bzommar monastery 4.jpg|Զմմառ.  Նոթր Տամ եկեղեցիին ներքին տեսքը
Պատկեր:Bzommar monastery 5.jpg|Զմմառ.  Թանգարան
Պատկեր:Bzommar monastery 6.jpg|Զմմառ.  Մասունք Քրիստոսի փուշեպսակէն
Պատկեր:Bzommar monastery 7.jpg|Զմմառ.  Յիսուսի խաչափայտի մնացունքները
Պատկեր:Bzommar monastery 8.jpg|Զմմառ.  Մատուրը
Պատկեր:Bzommar monastery 9.jpg|Զմմառ.  Մատուրին մեջ
Վերա Յակոբեան

**Վերա Յակոբեան** (), անուանի ասմուքող եւ հաղորդավար: Ան 89 տարեկան էր:

## Կենսագրութիւն եւ գործունէութիւն
Յակոբեան ծնած է Փարաքար: 1946-1951 ուսանած է Երեւանի թատերական  հիմնարկի դերասանական բաժանմունքի Արմէն Գուլակեանի արուեստանոցին մէջ: Ուսումնառութեան տարիներուն մասնագիտական դասընթացքներ ստացած է բեմական խօսքի վարպետներ Հրաչուհի Ջինանեանէն եւ Հայկուհի Գարագաշէն: 

1951-ին կը սկսած է աշխատիլ Հայաստանի ռատիոյի եւ հեռատեսիլի պետական խորհուրդի կազմին մէջ: Հաղորդավարական աշխատանքին զուգահեռ զբաղած է ասմունքով: 

Անոր անուան հետ կապուած են հայկական հեռատեսիլէն հեռարձակուած առաջին բանաստեղծութիւնները: Բարեկամութիւն հաստատած է հայ մեծերու՝ Սիլվա Կապուտիկեանի, Յովհաննէս Շիրազի, Պարոյր Սեւակի եւ այլոց հետ, դառնալով անոնց բանաստեղծութիւնները առաջին ներկայացնողը: 

Հայաստանի ազգային ձայնասփիւռը իր երկրորդ տունը եղած է: Իրեն հետ կապուած է «Երեւանն է խօսում» բառակապակցութիւնը:

1980-ականներուն ասմունքած է սփիւռքահայ բանաստեղծ Մուշեղ Իշխանի բանաստեղծութիւնները: 1972-էն Պելլա Դարբինեանի հետ Լիբանան մենահամերգի երթալէ ետք պարբերաբար ելոյթներով հանդէս եկած է  հայաշատ գաղութներու մէջ` տարածելով հայ քնարերգութեան շունչն ու բարձր արուեստը: 

Երեւանի մէջ յետ երկարատեւ հիւանդութեան իր մահկանացուն կնքած է՝ 24 Յուլիս 2017-ին։ 

## Մրցանակներ եւ պարգեւներ

* 1972-ին արժանացած է Հայաստանի վաստակաւոր արուեստագէտի կոչման,
* 2013-ին, «Հայրենիքի մատուցած ծառայութիւններուն համար» արժանացած է Հայաստանի Հանրապետութեան Առաջին աստիճանի մետալին:

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ

* Մահացել է անուանի հաղորդավար, ասմունքող Վերա Յակոբեանը։
* ՀԱՅ ԿՆՈՋ ԷՋԸ 19-12-19 ։
Վարդան Օզինեան

**Վարդան Օզինեան** Գիտնական, դիւանագէտ, մանկավարժ, հասարակական գործիչ, բազմամեայ ու երախտաշատ երիցագոյն վեթերան:

## Կենսագրութիւն

Փրոֆ. Վարդան Օզինեան ծնած է Կոստանդնուպոլիս՝ հայ առաքելական ծնողքէ: Աւարտելէ ետք Պոլսոյ Ազգային Կեդրոնական վարժարանը, մասնագիտացած է Physic-ի,
Physical Chemistry-ի ե ւ Mathematics-ի գծով, ապա նաեւ՝ տնտեսագիտութեան, քաղաքական գիտութիւններու եւ յարակից ուսմանց բնագաւառներու մէջ: Իր պատրաստութեան առաջին քայլերը եղած են նախ Պոլսոյ մէջ, յետոյ՝ Զուիցերիա, Փարիզ, Սթոքհոլմ, Միացեալ Նահանգներ՝ Մասսաչուսէթսի շրջանին մէջ: Աշխատած է միջազգային, միջպետական յայտնի ընկերութիւններու մօտ…:

Վարդան Օզինեան ոգի ի բռին մաքառեցաւ եւ պայքարեցաւ արեւմտահայ դպրոցի առաքելութեան կենսագործման ի խնդիր, արեւմտահայերէնի կենսունակ պահպանման ի խնդիր, Մելգոնեան կրթական հաստատութեան վերաբացման համար: Ան հիմնասիւներէն մէկն էր, եթէ ոչ՝ գլխաւոր հիմնասիւնը Pro Educato հիմնարկին, իր կնոջ՝ Մելգոնեանցի, մեծ մանկավարժ Պօղոս Գէորգեանի դստեր, Գոհարիկ Գէորգեանի հետ միասին:

Վարդան Օզինեան տիկինը՝ Գոհարիկ  մահացած է Ֆրանսայի, Պուլոնյի «Ամպրուազ Փարէ» հիւանդանոցին մէջ: Վարդան Օզինեան  Ֆրանսայի մայրաքաղաքի Սեն-Ժոզէֆ հիւանդանոցի մէջ, 90 տարեկան հասակին մահացաւ 28 օգոստոս 2019-ին, յետ կարճատեւ հիւանդութեան 
:

## Աղբիւրներ
*ԱՆԸՆԴՈՒՆԵԼԻԻ, ԱՆԴԻՄԱԴՐԵԼԻԻ ԵՒ ԱՆԶՕՐՈՒԹԵԱՆ ԽԱՉՄԵՐՈՒԿԻՆ 2019-08-20 ԱՐԱ ԳՕՉՈՒՆԵԱՆ
*Անընդունելիի, անդիմադրելիի եւ անզօրութեան խաչմերուկին. Արա Գօչունեան 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Կ. Պոլիս ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Փարիզ մահազածներ
Ստորոգութիւն:Գիտնական
Ստորոգութիւն:Մանկավարժ
Արաքսի Օհանեան

**Արաքսի Գալուստ Օհանեան** (Վարդեան, 5 Յունիս (18 Յունիս) 1911 - Ալմալու, 12 Մարտ 1981, Գահիրէ), հայ դերասանուհի։

## Կենսագրութիւն

Արաքսի Օհանեանը ծնած է Ադաբազարի Ալմալու գիւղը։ 1923 թուականէն բնակած է Եգիպտոսի մէջ։ 1927 թուականէն նուիրուած է բեմին։ Խաղցեր է աւելի քան 300 դեր։ Սիրանոյշէն յետոյ երկրորդ հայ դերասանուհին է, որ խաղցեր է Համլեթի դերը Ուիլիըմ Շէյքսփիրի «Համլեթ», 1956)։ Հեղինակեր եւ բեմադրեր է «Նշանուածներ», «Ա՞ն էր, թէ աս է», «Սայաթ-Նովա», «Կեանքի հեգնանքը», «Գիւտին զոհը», «Մալվինէ» եւ այլ փիեսներ։

## Դերեր
* Սոնա՝  Շիրվանզադէի «Նամուս»
* Աննա՝ Գրիգոր Տէր-Գրիգորեանի «Գարնան անձրեւ»
* Թեոֆիլ՝ Շանթի «Կայսր»
* Մարգարիտ՝ Տիւմա-որդու «Կամելիազարդ տիկինը»
* Համլեթ՝ Ուիլիըմ Շէյքսփիրի «Համլեթ», Սիրանոյշէն յետոյ երկրորդ հայ դերակատարուհին

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
ԱՐԱՔՍԻ ՕՀԱՆԵԱՆ

Ստորոգութիւն:Հայ դերասանուհիներ
Պարթոլոմէօ Քրիսթոֆորի

**Պարթոլոմէօ Քրիսթոֆորի** (), երաժշտական գործիքներու իտալացի արտասրող եւ վաճառական: 1709 թուականին ան հնարած է փիանօ ֆորթէն, Իտալիոյ Ֆլորանս քաղաքին մէջ: 

## Կենսագրական գիծեր
Քրիսթոֆորի ծնած է Փատուայի մէջ, Վենետիկ: Ոչինչ յայտնի է անոր վաղ մանկութեան տարիներուն մասին։

Ան 33 տարեկանին աշխատանքի է անցած է: Ֆերտինանտօ, որ Թոսքանայի դուքս Քոզմաս Գ.-ի որդին եւ ժառանգորդն էր, երաժշտութիւը կը սիրէր:

Ֆերտինանտօ իշխանը 1688-ին այցելած է Վենետիկ, մասնակցելու Carnival- ին։ Ան հանդիպած է Քրիսթոֆորին, Փատուա անցնող ուղեւորութեան տան մէջ: Այդ ատեն Ֆերտինանտօն կը փնտռէր նոր արուեստագէտ վարպետ մը, հոգ տանելու իր բազմաթիւ երաժշտական ​​գործիքներուն, անոր նախորդ աշխատողը մահացած էր: Արքայազնը փափաքած է վարձել Քրիսթոֆորին ոչ միայն իբրեւ վարպետ, այլ նաեւ իբրեւ երաժշտական ​​գործիքներու նորարար:

17-րդ դարուն Քրիսթոֆորի ստեղծած է երկու ստեղնաշարային գործիքներ․ մինչ այդ սկսած է  աշխատանք տանիլ դաշնամուրի վրայ: Այս գործիքները փաստաթղթաւորուած են՝ գոյքագրման մէջ, որ թուագրուած է 1700 թուականով:

## Ծանօթագրութիւններ
Կալա Արթ (ցուցասրահ)

link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Gala_Art_Logo-Plaque.jpg|մինի
**«Կալա Արթ» ցուցասրահը**, ցուցասրահ Երեւանի մէջ: Հիմնադրուած է 13 Հոկտեմբեր  2012-ին։ Ցուցասրահի հիմնադիր տնօրէններն են ամուսիններ Աւետիս Պէրպէրեանն ու Նուշիկ Միքայէլեանը։

## Նպատակներ
«Կալա Արթ» ցուցասրահի հիմնական նպատակներէն է միջազգային արուեստի շուկային մէջ հայկական կերպարուեստի մնայուն տեղը հաստատել, հայ արուեստագէտներու աշխատանքներով հանդէս գալով լաւագոյն միջազգային ցուցահանդէսներուՆ։ ԳործունԷութեան հիմնական մաս կը կազմէ նաեւ երիտասարդ տաղանդաւոր արուեստագէտներու բացայայտումն ու միջազգային ասպարէզին մէջ անոնց աշխատանքներու տարածումը։

## Ցուցադրութիւններ
Ցուցասրահին մէջ կը ներկայացուին 19-րդ դարէն՝ մինչեւ ժամանակակից, պատմականօրէն յայտնի արուեստագէտներու գեղանկարներ եւ քանդակներ։ «Կալա Արթը» կը ներկայացնէ ազգային եւ միջազգային ճանաչում վայելող շուրջ 100 գեղանկարիչներու եւ քանդակագործներու, որոնց աշխատանքները կը զարդարեն լաւագոյն հաւաքածոները՝ հայ դասական մեծագոյն վարպետներու (Մարտիրոս Սարեան, Մինաս Աւետիսեան, Գէորգ Բաշինջաղեան, Յարութիւն Կալենց, Յակոբ Յակոբեան) եւ ժամանակակից արուեստագէտներու՝ Այվազ Աւոյեան, Արեւ Պետրոսեան, Արկադի Պետրոսեան, Աշոտ Պաղտասարեան, Կարէն Պաղտասարեան, Յարութիւն Յակոբեան, Հերիքնազ Գալստեան, Վաւ Յակոբեան եւ շատ ուրիշներու գործեր։

### Հիմնական ծառայութիւններ

* Յատուկ միջոցառումներու եւ հաւաքոյթներու համար արուեստի գործերու տրամադրում, ցուցադրութեան կազմակերպում, մասնագիտական տեղափոխում եւ տեղադրում
* Արուեստի գործերու խորհրդատուութիւն եւ ընտրութիւն
* «Կալա Արթ» ցուցասրահի տարածքի վարձակալին մէջ մշակութային բարձրակարգ միջոցառումներու, հանդիպումներու եւ ընկերական յատուկ հաւաքոյթներու համար

## Ցուցահանդէսներ

* 2014  «Պէյրութ Արթ Ֆէր» միջազգային ցուցահանդէս
* 2014  «Արթ Քոքթէյլ» ցուցահանդէս
* 2014  «Արուեստի գլուխկոտրուկ» 29 արդի եւ ժամանակակից արուեստագէտներու աշխատանքներու ցուցահանդէս
* 2013  «Համաշխարհային մոդեռնիստ վարպետներ», ցուցահանդէս նուիրուած Փիքասոյի, Մարք Շակալի, Միրոյի, Մատիսի եւ Դալիի օրիգինալ լիտոգրաֆիաներուն
* 2013  «Տիեզերքը մենք ենք», 19-րդ դարէն մինչեւ 2014՝ շուրջ 150 աշխատանքներու ցուցադրութիւն
* 2013  «Ժամանակը սէր է», ցուցահանդէս նուիրուած Սուրբ Սարգիսի տօնին
* 2012  «Դու եւ գոյնը», Նոր տարուան յատուկ տօնական արուեստի հաւաքածոյի ցուցահանդէս
* 2012  «Բացման ցուցահանդէս», 40 արուեստագէտներու մասնակցութեամբ

## Հասցէ
Ցուցասրահը կը գտնուի Երեւանի Բայրոնի փողոցի 12 հասցէին վրայ։

## Ծանօթագրութիւններ


## Արտաքին յղումներ

* Կալա Արթ ցուցասրահի պաշտօնական կայքը 

Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Երեւանի պատկերասրահներ
Կարէն Խաչանով

**Կարէն Խաչանով** (), ռուսահայ թենիս խաղացող։

## Կենսագրութիւն
Կարէն ծնած է Մոսկուա, իր հայրը՝ Աբգար, եղած է բարձրակարգ վոլէյպոլ խաղացող, սակայն աւելի ուշ զբաղած է բժշկութեամբ․ մայրը՝ Նաթալիայի,  նոյնպէս ուսումնասիրած է բժշկութիւն։ Հայրն ու մայրը խորհրդային տարիներուն Երեւանէն Ռուսիա գաղթած են։ Կարէն ունի Մարգարիտա անունով քոյր մը եւ Գէորգի անունով եղբայր մը։ Ան Հայաստանի մէջ ունի մեծ թիւով ազգականներ։

Խաչանով թենիս սկսած է խաղալ երեք տարեկանին։ Ան 12 տարեկանի որոշած է հմուտ թենիս խաղացող դառնալ։ 

Ամուսնացած է 2016 թուականի Ապրիլին։ 

## Յաղթանակներ
Խաչանով արհեստավարժ իր ասպարէզին ընթացքին երկրորդ ախոյեանութիւնը շահած 21 տարեկանին, աշխարհի լաւագոյններու նորագոյն՝ 2018 թուականի Փետրուար 26-ի աղիւսակին մէջ գրաւելով 41-րդ դիրքը։

24ամեայ Խաչանով, 2020 թուականին, ATP-ի վարկանիշային դասաւորման մէջ գրաւած է 15-րդ դիրքը:

## Ծանօթագրութիւն

## Արտաքին յղումներ

* Կարէն Խաչանով պարտութեան մատնեց աշխարհի թիւ մէկը եւ դարձաւ Փարիզի «Մեսթըրզ» մրցաշարքի ախոյեան ։
* Թենիս. «Ռոլան-Կարոս». Կարէն Խաչանով Ապահովեց Բ. Հանգրուանի Իր Տոմսը։
Քրիստոնեայ Հայաստան Հանրագիտարան

**Քրիստոնեայ Հայաստան հանրագիտարան**, կրճատ՝ **ՔՀՀ**, հայալեզու կրօնական հանրագիտարան մըն է։ Նուիրուած է հայոց քրիսունէութեան ընդունման 1700 ամեակին։ Հրատարակուած է 2002 թուականին։ Գիրքը լոյս տեսած է Ամէնայն Հայոց Կաթողիկոս Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ներսիսեանի Հայրապետական օրհնութեամբ:

## Քրիստոն Հայաստան հանրագիտարանի խմբագրական խորհուրդ

* Յովհաննէս Այւազեան (գլխաւոր խմբագիր-տնօրեն),
* Հայկ Խաչատրեան (պատասխանատու քարտուղար),
* Կոնստանտին Խուդավերդեան
* Մուրադ Հասրաթեան
* Արտաշէս Ղազարեան (խմբագրութեան վարիչ),
* Արամ Սարգսեան (գլխաւոր խմբագիր-տնօրէնի տեղակալ),
* Յակոբ Քէոսէեան,
* Շահէ արքեպիսկոպոս Աճեմեան,
* Եզնիկ եպիսկոպոս Պետրոսեան,
* Մեսրոպ քահանա Արամեան

## Ծանօթագրութիւններ
Ամերիկայի թռչունները (պատկերագիրք)

մինի|323x323փքս|«Ամերիկայի թռչունները» ալպոմը

**Ամերիկայի թռչունները**, ամերիկացի նշանաւոր թռչնաբան եւ բնագէտ Ճոն Ճէյմզ Օտիւպոնի հեղինակած գիրքը։ Ամերիկայի թռչունները պատկերող հազուագիւտ գիրք մըն է:

## Պատմութիւն
Օտիւպոն 17-րդ դարուն Ամերիկայի թռչունները նկարած է իրենց բնական մեծութեամբ եւ իրենց բնական միջավայրին մէջ, ստեղծելով թռչնանկարչութեան ժանրի ճշգրիտ պատկերներ, որոնք հիացուցած են թռչուններու ուսումնասիրութեամբ զբաղող մասնագէտները: Գիրքը իր ամբողջութեան մէջ չորս հատորեակ է, որմէ տպուած է ընդամէնը 170 օրինակ, մեր օրերուն հասած է 120 օրինակ: Օրինակներուն մեծ մասը կը գտնուի նշանաւոր գիրքի կեդրոններուն, խոշոր գրադարաններու եւ թանգարաններու մէջ, եւ անհատներու սեփականութիւն հանդիսացող օրինակներն են, որ աճուրդի կը դրուին:

## Հրատարակութիւն
Գիրքին առաջին հրատարակութիւնը տեղի կ՚ունենայ 1827-ի եւ 1838-ի միջեւ եւ կը հրատարակուի Էտինպուրկի եւ Լոնտոնի մէջ: Անիկա կը դառնայ կոթողային գործ մը, որ իր մէջ կ՚ընդգրկէ 435 նկարներ, որոնք կը պատկերացնեն թռչուններու աւելի քան եօթ հարիւր տեսակներ: Գիրքին էջերը դասաւորուած էին այնպիսի վարպետութեամբ, որ կարծես ընթերցողը տեսողական զբօսանք մը կը կատարէ Ամերիկայի տարածքին եւ իր շուրջ կը տեսնէ դրախտային թռչուններ՝ իրենց բնական դիրքերով:
մինի
Գիրքին առաջին եւ թերեւս ամենայայտնի պատկերը վայրի հնդկահաւի նկարն է: Աշխատութիւնը տպագրելու համար պահանջուած է 115 հազար 640 տոլար, ինչ որ Օտիւպոն վճարած է ցուցահանդէսներէն եւ իր որսացած անասուններու մուշտակներուն վաճառքէն գոյացած գումարով:

Պատմութեան ընթացքին այս գիրքին տէրերը միշտ եղած են նշանաւոր մարդիկ, ներառեալ Անգլիոյ թագուհի Ատելաիտան եւ Ֆրանսայի թագաւոր Քարլոս 10-րդը:

Ալպոմը վաճառուած է նաեւ անջատ հատորներով, սակայն հատորը ամբողջական կը նկատուի իր չորս հատորներով։

Իր կնոջ աջակցութեամբ, 1826 թուականին, 41 տարեկանին, Օտիւպոն կ՚ուղեւորուի Եւրոպա, իրեն հետ տանելով երեք հարիւր նկարներէ բաղկացած իր հաւաքածոն եւ իր կատարած աշխատանքին մասին երաշխաւորական նամակներ: Այդ նամակներուն շնորհիւ, ան կ՚ապահովէ ժամանակի նշանաւոր անգլիացիներուն ուշադրութիւնը: 

Անգլիացիները հիացած են ամերիկեան վայրի բնութեան եւ անոր թեւաւոր բնակիչներուն պատկերներով, զորս Օտիւպոն գծած էր: Անգլիոյ եւ Սկովտիոյ տարածքին ճամբորդութեան ընթացքին ան մեծ ընդունելութիւն կը գտնէ եւ բաւական գումար ձեռք կը ձգէ. այդ գումարով ալ կը հրատարակէ «Ամերիկայի թռչունները»:

Օտիւպոնի աշխատութիւնը հսկայական յաջողութիւն ձեռք բերած է: Տասնչորս տարի պահանջուած է նախագիծը կեանքի կոչելու համար՝ ներառեալ անոր մանրակրկիտ հետազօտութիւնները եւ տքնաջան ու զգուշօրէն ծրագրուած կազմակերպչական աշխատանքները:

Գիրքին առաջին տպագրութիւնը նկատուած է գրատպութեան գլուխ գործոց, քանի որ նկարները մեծ չափով էջերու վրայ, բարձր որակով տպուած են: Էջերուն չափերն են՝ 97 եւ 64 սմ.: 

Թռչուններ նկարելու նկարիչին միջոցը, այսօրուան չափանիշներով, ընդունուած չէ, հեղինակը վար կ՚առնէր զանոնք, իսկ յետոյ բնական դիրքի վրայ դնելով կը նկարէր, սակայն նոյնիսկ այդ տարբերակով անոր ստեղծած նկարները այսօր մեծ հիացում կը պատճառեն դիտորդներուն:

Ներշնչուելով այս գիրքէն՝ հետագային շատ երկիրներու մէջ ստեղծուած են թռչուններու մասին պատմող պատկերագիրքեր, սակայն Օտիւպոնի գիրքը առ այժմ կը մնայ անգերազանցելին:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Գիրքեր այբբենական կարգով
Որսորդները Ձիւնին Վրայ

մինի|աջից|Որսորդները ձիւնին վրայ
**Որսորդները ձիւնին վրայ** (, Անգլ.՝*The Hunters in the Snow* ), ֆլամանտացի նկարիչ Փիթըր Պրէյկըլ Մեծի (*Pieter Bruegel the Elder*) 1565-ին գծուած գեղանկարն է։ Նկարուած է իւղաներկով փայտի վրայ։ Նկարիչին «Տասներկու ամիսներ» շարքէն պահպանուած վեց ստեղծագործութիւններէն մէկն է։ Այժմ կը գտնուի  Վիեննայի արուեստի պատմութեան թանգարանին մէջ։

## Ստեղծագործութեան բնոյթը
Նկարին վերի աջ անկիւնը գծուած են ծառերու մերկ ճիւղեր։ Այդ ճիւղերը կարծես սեւ սարդոստայններ են եւ շատ գեղեցիկ համադրուած երկինքին հետ։ Ձիւնը, որ իջած է ճիւղերուն վրայ, նկարիչին առիթ կու տայ նկարին հաղորդել հետաքրքրական փայլք մը, իսկ ճիւղերուն վրա նստած ճնճղուկները ոչ միայն կը կենդանացնեն ձիւնը, այլեւ ներդաշնակութիւն մը կը ստեղծեն։ Վարի մասը՝ սառոյցին վրայ, կ'երեւին մարդոց փոքր պատկերներ, որոնք զբաղած են դահոյկով, միւսները՝ խաղերով։ Պանդոկին ելքին վերը  թուղթ մը կախուած է, ուր նկարուած է ծնկաչոք մարդ մը։ Թերեւս անիկա Ս. Հուպերթսն (*Hubertus*) է՝ որսորդներու հովանաւորը։ Այս մանրամասնութիւնը կը յիշեցնէ, որ ամէնօրեայ գործերէն բացի պէտք չէ մոռնալ քրիստոնէական պարտականութիւնները։ Հեռուն` սարերուն ձիւնածածկ բարձունքներուն վրայ, նկարիչը կ'առաջարկէ դիտել լանջերը, ուր բարձրացած են որսորդները։ Տան մօտակայքը կրակ վառած է, որու վրայ խոզ կը խորովեն։ Նկարուած է տաք կրակը թռչող, կարմրաւուն եւ ոսկեգոյն կայծերով։ Նկարին ամբողջութիւնը կը կազմեն կեդրոնը ծառերու մէջէն երեւցող որսորդներն ու իրենց շուները։ Շուները նոյնիսկ հոս՝ անտառէն դուրս, ագահաբար կը հոտոտան։ Վարը գծուած են ձիւնածածկ տուներ։։
### Որսորդներ
Նիզակներով եւ շուներու օգնութեամբ կ'որսային ոչ միայն վայրի թռչուններ եւ փոքր անասուններ, այլեւ վարազ, եղջերու եւ արջ, բայց նկարին մէջ օրուան որսը աղուէս է։ Միջնադարուն որսի եղանակը յաճախ Դեկտեմբեր եւ Յունուար ամիսներուն կը զուգադիպի:
### Խարոյկ
Գիւղացիները խարոյկ վառած են եւ խոզի միս կը խորովեն։ Այս բանով սովորաբար կը զբաղէին Դեկտեմբերին։ Նոյեմբերին խոզերը լաւ կերակրելէ ետք, Դեկտեմբերին կը մորթէին եւ կը խորովէին։

Պատկեր:Jäger im Schnee (Heimkehr).jpg|Որսորդները
Պատկեր:Jäger im Schnee (Wirtshaus).jpg|Խարոյկ


## «Տասներկու ամիսներ» շարքը

Պատկեր:Pieter Bruegel d. Ä. 096.jpg|«Մռայլ օր», 1565, Արուեստի պատմութեան թանգարան, Վիեննա
Պատկեր:Pieter Bruegel d. Ä. 100.jpg|«Բերքահաւաք», 1565, Մեթրոփոլիթըն թանգարան, Նիւ Եորք
Պատկեր:Pieter Bruegel (I) - The Return of the Herd (1565).jpg|«Հօտին վերադարձը», 1565, Վիեննայի արուեստի պատմութեան թանգարան, Վիեննա
Պատկեր:Harvesting-brueghel.jpg|«Հունձք», 1565, Պրահայի ազգային պատկերասրահ, Պրահա


## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Նկարներ այբբենական կարգով
Յակոբ Յովակիմեան

**Յակոբ (Հրայր) Յովակիմեան** (), հայ անուանի բժիշկ, սրտի վիրաբոյժ, Հայաստանի ազգային հերոս։

## Կենսագրական գիծեր
Յովակիմեան ծնած Հալէպ, Սուրիա: 1977-ին աւարտած է Հալէպի Համալսարանի բժշկական ամպիոնը։

1977-1984 թուականներուն վերապատրաստուած է Նիւ Եորքի Պեկմանի համալսարանին մէջ։

1993-ին «Նորք-Մարաշ» բժշկական կեդրոնի մէջ հիմնադրած է մանկական սրտավիրաբուժութեան բաժին։ 

1984-1988 թուականներուն վերապատրաստուած է Օրեկոնի Սենթ Վինսենթ հիւանդանոցի մէջ՝ սիրտ-թոքային վիրաբոյժութեան գծով։

1988-1989 թուականներուն վերապատրաստուած է Ֆիլատելֆիայի մանկական հիւանդանոցի մէջ։

1990-ին մասնակցած է «Բիոտրոնիկ EDP-30» անոթազարկային գեներատորի ստեղծման։

1992-1993 թուականներուն աշխատած է Երեւանի Ա. Միքայէլեանի անուան վիրաբուժութեան հաստատութիւնը:

1993-ին «Նորք-Մարաշ» բժշկական կեդրոնի մէջ հիմնադրած է մանկական սրտավիրաբուժութեան բաժին։

1996-ին բացուած է նաեւ մեծահասակներու սրտային վիրաբոյժութեան բաժինը։

«Նորք-Մարաշ» բժշկական կեդրոնի գլխաւոր սրտային վիրաբոյժն է։ Սրտային վիրաբոյժութեան գծով վերապատրաստուած է մեծ թիւով հայաստանցի բժիշկներ։

## Պարգեւներ

* 1997-ին, Երեւանի պատուաւոր քաղաքացի։
* 1999-ին, ՀՀ ԳԱԱ պատուաւոր դոկտոր։
* Օրեկոնի բժշկական համալսարանի շնչառական վիրաբոյժութեան 1-ին մրցանակակիր։
* 2008-ին, Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան։
* 2014 ին, իր մասնագիտական բարձր հմտութիւններուն համար պարգեւատրուած է «Հայրենիքի մատուցած ծառայութիւններու համար» 2-րդ աստիճանի մետալին:
* 2020-ին,  բազմաթիւ մարդկային կեանքեր փրկելուն եւ անոր տարած երկարամեայ անձնուրաց աշխատանքին համար, Հայաստանի նախագահ Արմէն Սարգսեանի հրամանագիրով  արժանացած է «Ազգային հերոս»ի բարձրագոյն կոչումին։

## Անդամակցութիւն

* Արտասահմանեան շարք մը բժշկական ընկերութիւններու եւ միութիւններու անդամ։

## Աղբիւրներ
*President Sarkissian bestows National Hero highest title to doctor Hagop Hovaguimian
*Հազարաւոր կեանքերու փրկարար սրտաբան Հրայր Յովամիկեան պարգեւատրուեցաւ 15 Դեկտեմբեր 15 2014

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Բժիշկներ
Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:Հայ սրտաբաններ
Ստորոգութիւն:Երեւանի պատուաւոր քաղաքացիներ
Ստորոգութիւն:Բժիշկներ այբբենական կարգով
Ժանէթ Գույումճեան Իլանճեան

**Ժանէթ Գույումճեան Իլանճեան** հանրածանօթ մեներգչուհի:

## Կենսագրութիւն
Ժանէթ Գույումճեան Իլանճեան ծնած է Պէյրութ, Լիբանան: Ան երբ ստացած է երաժշտութեան, դաշնակի եւ սոլֆէժի բարձրագոյն վկայականները, հայրենի եւ օտար բեմերուն վրայ բազմաթիւ ելոյթներուն միջոցով արդէն դարձած է երգի, ու մանաւանդ հայ երգի դեսպանը աշխարհի չորս ծագերուն, արժանանալով պետական անձնաւորութիւններու եւ արուեստագէտներու բարձր ուշադրութեան: Հարուստ եղած է անոր երգացանկը: Լիբանանահայերը զինք կարօտով պէտք է յիշեն իբրեւ տեղւոյն՝ 1965 թուականի «Պաալպեքի միջազգային փառատօնիլ»ի մենակատար :

իբրեւ երգարուեստի դաստիարակ եւ, մանաւանդ, իբրեւ անզուգական մեներգող եւ, յատկապէս, «Լիբանանի սոխակ» մակդիրով, Լոս Անճելըսէն մինչեւ Քորտոպա, Պուէնոս Այրեսէն մինչեւ Պաղտատ եւ տակաւին շատ մը այլ քաղաքներ ու երկիրներ:

Ժանէթ Գույումճեան Իլանճեան ամուսնացած է մշակութային, թատերական եւ ազգային հասարակական գործունէութեան նուիրուած Սամուէլ Իլանճեանի հետ (Ծնեալ` Խարբերդ, 1927-ին - մահացած՝ 30 Հոկտեմբեր 2020-ին, Լոս Անճըլըս ) եւ բախտաւորուած են Վանտա, Թալին եւ Սեւակ զաւակներով:

### «Կեանք մը երգ» կամ «A Lifetime of Music» խտասալիկը

2013 թուականին լոյս տեսաւ Ժանէթ Գույումճեան Իլանճեանի «Կեանք մը երգ» կամ «A Lifetime of Music» խտասալիկ ալպոմը, որ իր Երկու գեղեցիկ խտասալիկներուն հետ, որոնք կը բովանդակեն 33 մեներգներ, կան նաեւ իր կենսագրութիւնը եւ տարիներու յայտագիրներու հարուստ երգացանկը, որոնց շնորհիւ ընթերցողը կ՛առաջնորդուի աւելի մօտէն ճանչնալու Ժանէթ Գույումճեան արուեստագիտուհիին՝ հայ երգի վաստակաշատ այս նուիրեալին:

Առաջին խտասալիկը կը բովանդակէ 23 երգեր՝ Կոմիտասէն, Բ. Կանաչեանէն, Ա. Պատմագրեանէն, Հ. Պէրպէրեանէն, Տոլուխանեանէն, Է. Յովհաննէսեանէն Պ. Ճելալեանէն, Ե. Պալիկեանէն, Է. Միրզոյեանէն, Ա. Յովհաննէսէն եւ Կ. Զաքարեանէն, իսկ երկրորդը 10՝ Պախէն, Ռոսինիէն, Վերտիէն, Չայքովսքիէն եւ Պեթհովենէն ստեղծագործութիւններ:

#### ՀԲԸ Միութեան Ժանէթ Գույումճեան-Իլանճեան ֆոնտ
Բացատրողական գրքոյկէն կը պարզուի,«Ստեղծուած է ՀԲԸ Միութեան Ժանէթ Գույումճեան-Իլանճեան ֆոնտ, եւ այս նպատակին համար կատարուած նուիրատուութիւններու հասոյթը պիտի յատկացուի այն երիտասարդներուն, որոնք դասական երաժշտութեան կ՛ուզեն հետեւիլ»:

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
Armenian Song Hayasdani Garmir Kinin Jeannette Ilandjian Kouyoumdjian

ՎԱՐԴՈՒՀԻ (ԻԼԱՆՃԵԱՆ) ԳԱՐԱՊԱՇ 

Ստորոգութիւն:Մեներգչուհի
Ստորոգութիւն:ՀԲԸ Միութեան Ժանէթ Գույումճեան-Իլանճեան ֆոնտ
Աշոտ Սաթեան

**Աշոտ Մովսէսի Սաթեան** (), հայ խորհրդային երաժշտահամ եւ խմբավար-ղեկավար։ ՀԽՍՀ արուեստի աստակաւոր գործիչ (1947)։

## Կենսագրութիւն
Աշոտ Սաթեանը ծնսծ է 1906 թուականին Մերվ քաղաքին մէջ: Հետագային ընտանիքը տեղափոխուեր է Պաքու, ուր Սաթեանը մտեր է Կարմիր Բանակի շարքերը, 1921-1926 թուականներուն եղեր է փողային նուագախումբի երաժիշտ, այնուհետեւ նուագախմբի ղեկավար (կապելմայստեր): 1926-1930 թուականներուն սորված է Պաքուի Հայարտան երաժշտական տաղաւարին մէջ (Ա. Մայիլեանի ղեկավարութեամբ)։ 1930 թուականէն բնակած է Երեւանի մէջ, 1936 թուականին աւարտել է [Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոցի ստեղծագործական (դասատուներ՝ [Հարօ Ստեփանեան, ապա՝ Սարգիս Պարխուտարեան, Վարդգէս Տալեան) եւ խմբավարական (դասատու՝ Կոստանտին Սարաճեւ) դասարանները։ 1930-1939 թթ.՝ Սունդուկեանի անուան թատրոնը երաժշտական մասի վարիչ եւ խմբավար, 1939-1947 թթ. ղեկավարեր է «Հայկինո» տաղաւարի երաժշտական մասը։ 1947-1952 թթ.՝ Հայաստանի երաժշտահաններու միութեան վարչության նախագահ, ԽՍՀՄ երաժշտահաններու միութեան վարչութեան անդամ։
[մինի|Աշոտ Սաթեանի յուշատախտակը [Մաշտոցի պողոտայ (Երեւան)|Երեւանի Մաշտոցի պողոտայ]]

### Երաժշտութիւն բեմադրութիւններու համար
* Պոմարշէի «Ֆիկարոյի ամուսնութիւն կամ խելահեղ  օր» (1933)
* Նիկոլայ Կոկոլի «Ռեւիզոր» (1934)
* Լ.  Սլավինի  «Ինթերվենցիա» (1934)
* Դերենիկ Դեմիրճեանի «Քաջ Նազար» եւ «Նափոլէոն  Կորկոտեան կամ համառօտ երջանկութիւն» (1934)
* Հակոբ Պարոնեանի «Ատամնաբոյժն արեւելեան» (1935)
* Ալեքսանդր Օսթրովսքու «Ամպրոպ» (1936)
* Յոհան Ֆրիտրիխ Շիլլերի «Սէր եւ խարդաւանք» (1938)
* Ճաֆար Ճապարլիի «1905 թուական» (1939)

### Երաժշտութիւն ֆիլմերու համար
* «Դաւիթ Պէկ »
* «Մեր կոլխոզի մարդիկ»
* «Արարատեան դաշտի աղջիկը»
* «Ում է ժպտում կեանքը»
* «Գվարդիականի կինը»
* «Դուստրը»
* «Երկիր հարազատ»
* «Անահիտ»
* «Լեռնային լճի գաղտնիքը»
* «Սովետական Հայաստան»
* «Դարեր եւ տարիներ»

## Պարգեւներ
* «Պատւոյ նշան» շքանշան (1939)
* ՀԽՍՀ արուստի վաստակաւոր գործիչ (1947)
* Աշխատանքային Կարմիր դրօշի շքանշան (1956)
* «Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Անձնուէր աշխատանքի համար» մետալ
* Սթալինեան մրցանակ (1952)

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
* Гл. ред. Ю. В. Келдыш. Музыкальная энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия, 1978. — Т. 4. — С. 866. — 975 с.

Ստորոգութիւն:Հայ երգահաններ, երաժշտահաններ
Ստորոգութիւն:Հայ խմբավարներ
Ստորոգութիւն:ՀԽՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչներ
Ստորոգութիւն:Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոցի շրջանաւարտներ
Ստորոգութիւն:ՎԽՍՀՄ երաժշտահաններու երգահաններու միութեան անդամներ
Պերճ Զէյթունցեան

**Պերճ Զէյթունցեան** (), արձակագիր, թատերագիր, հրապարակախօս եւ թարգմանիչ։

## Կենսագրութիւն
Զէյթունցեան ծնած է 1938-ին, Աղեքսանդրիա (Եգիպտոս): Ան 1948-ի հայրենադարձողներէն էր: 

Աւարտած է Երեւանի Ղազարոս Աղայեանի անուան միջնակարգ դպրոցը, իսկ 1963-ին՝ Փիդիկորսքի օտար լեզուներու ուսումնարանը: 

1963-1964 թուականներուն հետեւած է Մոսկուայի բարձրագոյն բեմագրութեան դասընթացքներուն: 

1965-1968 թուականներուն եղած է «Հայֆիլմ» արուեստանոցի խմբագիրը, ապա, 1965-1975՝ հեռուստաֆիլմերու «Երեւան» արուեստանոցի գլխաւոր խմբագիրը։

1975-1986, վարած է Հայաստանի գրողներու միութեան քարտուղարի պաշտօնը: Եղած է Հայաստանի մշակոյթի առաջին նախարարը՝ 1991-1992:

## Գրական ստեղծագործութիւններ
Իր առաջին գիրքը տպագրուած է 1956-ին: Հեղինակ է 12 թատերախաղերու, որոնք բեմադրուած են Երեւանի թատրոններուն մէջ: 

Գիրքերը թարգմանուած են 11 լեզուներու, ներառեալ՝ ռուսերէնի, անգլերէնի, ֆրանսերէնի եւ արաբերէնի:

## Պարգեւներ եւ մրցանակներ
Զէյթունցեան պետական մրցանակի կրկնակի դափնեկիր եղած էր, մշակոյթի վաստակաւոր գործիչ, Հռոմի արուեստներու եւ հասարակական գիտութիւններու «Տիբերինա» ակադեմիոյ պատուաւոր անդամ: 

2007-ին, Պերճ Զէյթունցեանին յանձնուած է Հայաստանեայց Առաքելական եկեղեցւոյ «Սուրբ Սահակ-Սուրբ Մեսրոպ» բարձր շքանշանը: 

Ան արժանացած է նաեւ «Հայ արուեստի ասպետ», ինչպէս նաեւ «Երեւանի պատուաւոր քաղաքացի» կոչումներուն:

2013-ին Հայաստանի վարչապետին որոշումով, Պերճ Զէյթունցեան պարգեւատրուած է Հայաստանի վարչապետի յուշամետալով: 2016–ին՝ Հայաստանի Հանրապետութեան Անկախութեան 25 ամեակին առիթով, հայ գրականութեան եւ մշակոյթի զարգացման գործին մէջ իր ներդրած մեծ աւանդին համար Պերճ Զէյթունցեան պարգեւատրուած է Պատուոյ շքանշանով:

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակախօսներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Ստորոգութիւն:Խորհրդային գրողներ
Ստորոգութիւն:Երեւանի պատուաւոր քաղաքացիներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Յակոբ Թոփուզեան

**Յակոբ Թոփուզեան** (Ակոբ Թոփուզ) (ծնած է 1923-ին, Կ.Պոլիս - մահացած՝ 18 Սեպտեմբեր 2007-ին, Քալիֆորնիա): Ան Սթամպուլի օփերայի առաջին եւ գլխաւոր թենոր երգիչն էր:

## Կենսագրութիւն
Յակոբ Թոփուզեան ուսանած է ծննդավայրի երաժշտանոցը: Տասը տարի շարունակ երգած է Սթամպուլի օփերայի թատրոնին մէջ մինչեւ 1965 թուական՝ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ տեղափոխուիլը :

Յակոբ Թոփուզեան Սթամպուլի օփերայի առաջին եւ գլխաւոր թենոր երգիչն էր, որ կատարած է օփերայի դերերգներ՝
* Faust-ի`(Johann Wolfgang von Goethe «Ֆաուսթ» Faust օփերա),
* Radamès-ի`( Giuseppe Verdi, «Այտա» Aida օփերա),
* B.F. Pinkerton-ի`(Giacomo Puccini, Madama Butterfly օփերա, եւ երբեմն ալ բեմադրուեր է «ՉիոՉիո-Սան» Cio-Cio-San անունով):

1957-ին, Օփերայի 30-ամեակի տօնակատարութեան ժամանակ իրեն շնորհուած է «Կեանքի տեւողութեան նուաճումներու մրցանակ»-ը: 1959-1960 թուականներուն եղած է Սթամպուլի оփերայի գլխաւոր թենորը: Հոս նշենք, որ Սթամպուլի օփերայի թատրոնի կամ Սուրէյա օփերային թատրոնի կառոյցը նախագծած է հայ ճարտարապետ Գեղամ Գաւաֆեանը Սթամպուլի երեսփոխան Սուրէյա Իլմենյայի յանձնարարականով։

1965 թուականին, Յակոբ Թոփուզեան հաստատուելով Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ hանդէս եկած է որպէս թենոր եւ պարիթոն երգիչ օփերային տարբեր խումբերու մէջ: Իր կատարած դերերգներէն են՝
* Baron Scarpia-ն՝ («Թոսքա» melodrama, Giacomo Puccini),
* Rigoletto-ն՝ («Ռիկոլեթթo» Rigoletto, Giuseppe Verdi ),
* Count di Luna-ն՝ (Կոմս տի Լունան «Թրուպէտուր» The Troubadour, Giuseppe Verdi),
* Escamillo-ն՝ (Էսքամիլլօ, «Գարմէն» Carmen, Georges Bizet)
* Alfredo Germont-ի եւ Giorgio Germont-ի՝(«Թրավիաթա» «La traviata», Giuseppe Verdi) :

Ան 17 տարի Քալիֆորնիա նահանգի, Ontario, West End օփերայի անդամն էր:

18 Սեպտեմբեր 2007-ին, Յակոբ Թոփուզեան կը մահանայ  երկար տարիներ մաքառելէ ետք քաղցկեղի դէմ՝ ետին թողնելով իր կինը Denise Vidian, եւ իր զարմիկները՝ Efkine Beylerian of Sidney, Australia, Edward (Berjuhi) Arakelian of Clarkston, Michigan, and George (Zabel) Arakelian of Farmington, Michigan

## Ծանօթագրութիւններ

## Աղբիւրներ
Topuzian Sings (Topouzian Sings Armenian Songs)

Ստորոգութիւն:Սթամպուլի оփերայի գլխաւոր թենոր
Ստորոգութիւն:Թենոր եւ պարիթոն երգիչ օփերային
Ստորոգութիւն:1923 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Կ.Պոլիս ծնածներ
Ստորոգութիւն:ԱՄՆ մահացածներ
Տաշիրի Պատմութեան Եւ Մշակոյթի Անշարժ Յուշարձաններու Ցանկ (Լոռիի մարզ)

Այս յօդուածը կը ներկայացնէ Լոռի մարզի Տաշիր քաղաքի պատմութեան եւ մշակոյթի յուշարձաններու ցանկը, որ 2002-ին հաստատուած է ՀՀ կառավարութեան կողմէ։ Ցանկին մէջ ներառուած է ընդամէնը 55 յուշարձան (12 միաւոր)։

## Տես նաեւ

* ՀՀ Պատմութեան Եւ Մշակոյթի Անշարժ Յուշարձաններու Ցանկ

## Արտաքին յղում

* ՀՀ մշակոյթի նախարարութեան յուշարձաններու տեղեկատուական շտեմարան 

## Ծանոթագրություններ

Ստորոգութիւն:Լոռի մարզի յուշարձաններու ցանկեր