open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1781 թուական

**1781 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 81րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Յակոբ Աբգարեան 
## Մահեր
16px 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1781
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1782 թուական

**1782 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 82րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 
* Յունուար 8՝ Աղազար Լազարեան 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1782
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1779 թուական

**1779 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 79րդ տարին է
 
## Դէպքեր
* Վրաց թագաւոր Էրաքլէ II թագաւորի արշաւանքը դէպի Երեւան
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1779
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1787 թուական

**1787 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 87րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
* Անյայտ օրով՝
** Գրիգոր Խալդարեան 
16px 

Ստորոգութիւն:1787
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1788 թուական

մինի|1788
**1788 թուական**, նահանջ տարի, 18րդ դարու 88րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
120px
* Յունուար 22՝ Ճորճ Պայրըն 
* Անյայտ օրով՝
** Պօղոս Մելիքշահեան 
## Մահեր
16px 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1788
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1789 թուական

**1789 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 89րդ տարին է
 
## Դէպքեր
* Յուլիս 14՝ Փարիզցիները գրաւեցին Պասթիլի ամրոցը
## Ծնունդներ
16px 
* Յունիս 1՝ Խաչատուր Լազարեան 
* Անյայտ օրով՝
** Գէորգ Արծրունի 
## Մահեր
16px 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1789
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
179 (թիւ)

**179** (**հարիւր եօթանասունինը**)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է 178-ի եւ 180-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  քառասունմեկերորդ պարզ թիւն է
*  տասներորդ ապահով պարզն է
*  տասնչորսերորդ զրապ թիւն է
* կիրառութիւններ
** 179 Կլիտայմնեստրա աստեղնեակի կարգային թիւն է
**  -ի գործադրումով կը ստացուի │ նշանը 
** Տարուայ 179րդ օրն է Յունիս 28-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 27-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1791 թուական

**1791 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 91րդ տարին է
 
## Դէպքեր
* կը հիմնադրուէ Միացեալ նահանգներու մայրաքաղաք Ուաշինկթընը
## Ծնունդներ
* Սեպտեմբեր 22՝ Մայքլ Ֆարատայ 
* Հոկտեմբեր 14՝ Ֆրիտրիխ Փարոթ 
** Անյայտ օրով՝
** Քերովբէ Ազնաւորեան 

## Մահեր

* Դեկտեմբեր 5, Վոլֆկանկ Ամատէուս Մոցարթ, աւստրացի յօրինող

Ստորոգութիւն:1791
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1792 թուական

**1792 թուական**, նահանջ տարի, 18րդ դարու 92րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1792
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1795 թուական

**1795 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 95րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 25՝ Յարութիւն Ալամդարեան 
## Մահեր
16px 
* Նոյեմբեր 22՝ Սայեաթ-Նովա 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1795
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1793 թուական

**1793 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 93րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 3՝ Յակոբ Չէլէպի Տիւզ 
** Անյայտ օրով՝
** Աբրահամ Ապրօ 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1793
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1794 թուական

**1794 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 94րդ տարին է
 
## Դէպքեր

* Մատրաս քաղաքին մէջ լոյս կը տեսնէ «Ազդարար» ամսաթերթը
* Վեզուվիօ հրաբուխի մեծ ժայթքում

## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 
* Մայիս 8՝ Անթուան Լորան Լաւուազիե 

Ստորոգութիւն:1794
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1798 թուական

**1798 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 98րդ տարին է
 
## Դէպքեր

#### Անստոյգ ամսաթիւով՝
* Նափոլէոն Եգիպտոս կ՛արշաւէ եւ Աղեքսանտրիան կը գրաւէ

## Ծնունդներ
16px 

* 26 Ապրիլ՝ Էօժէն Տելաքրուա, ֆրանսացի աշխարհահռչակ վիշապաշտ նկարիչ եւ որմանկարիչ

## Մահեր
16px 
160px
* Անյայտ օրով՝
** Շահամիր Շահամիրեան 

Ստորոգութիւն:1798
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1799 թուական

**1799 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 99րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 
120px
* Դեկտեմբեր 12՝ Ճորճ Ուաշինկթըն 
* Անյայտ օրով՝
** Ղուկաս Ա. Կարնեցի 

Ստորոգութիւն:1799
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
18 Ապրիլ

**18 Ապրիլ**, տարուայ 108-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 109-րդ) օրն է
*Տարուայ աւարտին կը մնայ 257 օր
 17 Ապրիլ 9px **18 Ապրիլ** 9px 19 Ապրիլ 
[մինի|198x198փքս|[Հենրի Ֆինիս Լինչ]]
[մինի|174x174փքս|[Շիրվանզադէ]]
[մինի|117x117փքս|[Ճիմ Թորոսեան]]
[մինի|184x184փքս|[Չարլզ Էլաչի ]]

## Դէպքեր
* 1506. Հռոմին մէջ կը դրուի Սուրբ Պետրոսի տաճարի հիմնաքարը
** 9px շինարարութիւնը հարիւր քսան տարի տեւած է եւ 18 Նոյեմբեր 1626-ին աւարտուած է 
480px
* 1906. երկրաշարժը եւ անոր յաջորդած հրդեհը կ'ավիրեն Սան Ֆրանսիսքոյի մեծ մասը
** 9px զոհերու թիւը 3 000 կազմած է եւ քաղաքի 80%-ը աւերուած է
* 1983. Պէյրութին մէջ ահաբեկիչի արկի պայթիւնէն կ'աւերուէ ԱՄՆ դեսպանատան շէնքը, 63 զոհ
* 2007. Պաղտատին մէջ քանի մը պայթիւններու 198 զոհ 
[մինի|200x200փքս|[Տէյվիտ Թէնընթ]]
[մինի|201x201փքս|[Ճեսիքա Ճոն]]

## Ծնունդներ
16px 
* 1858. Շիրվանզադէ 
* 1862. Հենրի Ֆինիս Լինչ 
* 1926. Ճիմ Թորոսեան 
* 1947. Չարլզ Էլաչի 
* 1974. Տէյվիտ Թէնընթ 
* 1989. Ճեսիքա Ճոն 
[մինի|169x169փքս|[Շահան Նաթալի]]

## Մահեր
16px 
* 1737. Աբրահամ Գ.Կրետացի 
110px
* 1955. Ալպերթ Այնշթայն  
* 1983. Շահան Նաթալի 

## Տօներ

* Յուշարձաններու եւ տեսարժան վայրերու միջազգային օր
**Պատմութեան եւ մշակոյթի յուշարձաններու օր (Ուքրաինա)
* Անկախութեան օր՝ Զիմպապուէ 
* Ռուսիոյ ռազմական փառքի օր (Ռուսիոյ Դաշնութիւն) 

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* BBC: On This Day
* 120pxhttps://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/april-18/ 

Ստորոգութիւն:Ապրիլ
18 Դեկտեմբեր

**18 Դեկտեմբեր**, տարուան 352-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 353-րդ) օրն է։
[մինի|223x223փքս|[Հրանտ Մաթեւոսեան]]

## Դէպքեր
* 1806, կը սկսի ռուս-թուրքական պատերազմը։

## Ծնունդներ

## Մահեր
* 1939, Գրիգոր Սիւնի, հայ երգահան եւ խմբավար (ծն.՝ 1876)։
* 2002, Հրանտ Մաթեւոսեան, հայ արձակագիր եւ շարժանկարիչ (ծն․՝ 1935)։

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Դեկտեմբեր
18 Հոկտեմբեր

**18 Հոկտեմբեր**, տարուան 291-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 292-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 74 օր
[մինի|187x187փքս|[Եորղոս Սեֆերիս]]
[մինի|182x182փքս|[Մելինա Մերքուրի]]

## Դէպքեր
* 1963․ Եորղոս Սեֆերիս «Նոպել Գրականութեան Մրցանակ»ին կ՛արժանանայ
*1968. Պոպ Պիմընը սահմանեցաւ հեռացատկի համաշխարհային մրցանիշ, ցատկելով 8 մ 90 սմ
* 1989. Պաքուի մատոյցներուն կործանուեցաւ  Իլ-76 ռազմական օդանաւը, զոհուեցին անձնակազմի 7 անդամները եւ 50 զինուորականներ
* 2007. Փաքիստանի մէջ ինքնասպանի ռումբի մը պայթիւնէ սպաննուեցաւ Պենազիր Պհութոն եւ եւս 150 հոգի
[մինի|[Ճո Մորթըն|184x184փքս]]
[մինի|169x169փքս|[Զաք Էֆրոն]]

## Ծնունդներ
16px  
* 1920․ Մելինա Մերքուրի, յոյն դերասանուհի, մեկնաբանող եւ քաղաքական գործիչ 
*1947. Ճո Մորթըն 
* 1987. Զաք Էֆրոն 
## Մահեր
16px 
* 2017. Լեւոն Հայրապետեան 
## Տօներ
* Ալեասքայի Օր
* Ազրպէյճան՝ Անկախութեան Օր
* Խորուաթիա՝ Փողկապի Օր

## Արտաքին յղումներ
* BBC: On This Day
* 120px  https://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/october-18/ 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հոկտեմբեր
18 Մայիս

**18 Մայիս**, տարուան 138-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 139-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 227 օր
## Դէպքեր
### Աղէտներ՝
* 1980՝ Ուաշինկթըն նահանգին մէջ Սենթ Հելենս հրաբուխի ժայթքումի զոհ դարձաւ 57 մարդ
## Ծնունդներ

* 1892՝Գէորգ Կառվարենց}} 
## Մահեր

աջից|120px
* 1937՝ Բեկլար Ամիրջան(եան) 
* 1981` Ուիլիըմ Սարոյեան 
## Տօներ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մայիս
1797 թուական

**1797 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 97րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Դեկտեմբեր 13՝ Հաայնիխ Հայնէ 
## Մահեր
16px 

Ստորոգութիւն:1797
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1796 թուական

**1796 թուական**, նահանջ տարի, 18րդ դարու 96րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
#### Յուլիս
* 16 Յուլիս՝ Ժան-Պաթիսթ Քամիլ Քորոյ 
* 13 Հոկտեմբեր` Անտերս Ատոլփ Ռէթսիւս 
## Մահեր
16px 
#### Յուլիս
* 21 Յուլիս՝ Ռոպերթ Պըրնզ 

Ստորոգութիւն:1796
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
18 Մարտ

**18 Մարտ**, տարուան 77-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 78-րդ) օրն է
*Տարուան աւարտին կը մնայ 288 օր
[մինի|170x170փքս|[Թորոս Թորամանեան]]

## Դէպքեր
* 1241՝ մոնկոլներն առաջին անգամ կը ներխուժեն Լեհաստան
* 1314՝ Փարիզին մէջ խարոյկին վրայ կ'այրեն տաճարականներու 23րդ եւ վերջին վարպետ Ժաք տեօ Մոլէնը 
* 1596՝ լեհ թագաւոր Սիկիզմունտ III Վազան մայրաքաղաքը Քրաքովէն կը տեղափոխէ Վարշաւա
* 1944՝ Վեզուվիօ հրաբուխի մեծ ժայթքում
* 1949՝ Երեւանին մէջ սկսեց երթեւեկել առաջին թրոլիպիւսը
* 1965՝ խորհրդային տիեզերագնաց Ալեքսէյ Լեոնովը առաջին անգամ դուրս եկաւ բաց տիեզերք 
* 1989՝ Եգիպտոսին մէջ Քեոփսի բուրգի շրջակայքին յայտնաբերոիեց 4 400 տարեկան մումիա
* 2004՝ Երկիրէն աննախադէպ մօտ (43 հազար&nbsp;քմ) կ'անցնէ ասստղակերպը
[մինի|158x158փքս|[Լէնարթ Քարլեսոն]]

## Ծնունդներ

* 1864՝Թորոս Թորամանեան  
* 1879` Տոքթ. Վարազդատ Գազանճեան  
* 1928` Լէնարթ Քարլեսոն 
* 1982՝ Քորնիլիըս Սմիթ 
[մինի|139x139փքս|[Օտիսէաս Էլիթիս]]
[մինի|164x164փքս|[Արա Շիրազ]]

## Մահեր

* 1933՝ Լեւոն Ասմարեան 
*1996՝ Օտիսէաս Էլիթիս (ծն․1911)
* 2014՝ Արա Շիրազ 
## Տօներ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մարտ
18 Յուլիս

**18 Յուլիս**, տարուան 199-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 200-րդ) օրն է
* տարուան աւարտին կը մնայ 166 օր
[մինի|155x155փքս|[Վին Տիզլ]]
[մինի|186x186փքս|[Մայքըլ Տանթէ Տիմարթինօ]]

## Դէպքեր
* Պէյպուր խան Ճիւանշիրի ահաբեկումը տեղի ունեցաւ 18 Յուլիս 1921-ի երեկոյեան, Ճիւանշիր երբ Փըթի Շանի թատրոնէն ելլելով Բերա Փալաս պանդոկը կ'ուղղուէր, վրայ կը հասնին հայ բազուկի արդարութիւնը որոնող ատրճանակի գնդակները, որոնց հարուածներուն տակ կ'իյնայ Անիկա թուրք հրէշը, որ մօտիկ անցեալին խլած էր հազարաւոր հայ կեանքեր։
* 1925՝ լոյս կը տեսնի Ատոլֆ Հիթլերի «Իմ պայքարը»  աշխատությունը
* 1957՝ ԱՄՆ-ին մէջ-ում կը սկսուի նշուիլ Հոթ Տօկին օրը
* 1994՝ Պուենոս Այրէսին մէջ կը պայթեցուի հրեաների համԱնիկաքի կեդրոնը, կ'սպաննուէ 85 մարդ
* 2012՝ Պուլկարիոյ Պուրկասի օդակայեանին մէջ կը պայթեցուի իսրայէլցի զբօսաշրջիկներու հանրակառքը, կը զոհուի եոթ մարդ
* 1918՝ կ'սպաննուէ ռուսական վերջին ցար Նիքոլայ Երկրորդը ընտանիքի հետ

## Ծնունդներ

* 1967՝ Վին Տիզլ 
* 1974՝ Մայքըլ Տանթէ Տիմարթինօ 
* 1975՝ Տարօն Մալաքեան 
## Մահեր

* 1938՝ Վահան Թոթովենց 
* 2008՝ Զօրայր Խալափեան  
## Տօներ
 
* Նելսըն Մանտելայի համաշխարհային օր

## Ծանաւթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Յուլիս
18 Յունիս

**18 Յունիս**, տարուան 169-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 170-րդ) օրն է։
* Տարուան աւարտին կը մնայ 196 օր
[մինի|182x182փքս|[Շարլ տը Կոլի]]
[մինի|179x179փքս|[Ուինսթըն Չըրչիլ]]

## Դէպքեր
* 1830. Ֆրանսան գրաւեցաւ Ալճերիան
* 1908. 781 ճափոնցիներով առաջին նաւը ժամանեցաւ Պրազիլ
* 1940
** Շարլ տը Կոլի Յունիս 18-ի կոչը
** Ուինսթըն Չըրչիլի «Անոնց աստեղային ժամը» ճառը
[մինի|188x188փքս|[Ռոալտ Ամունտսըն]]

## Ծնունդներ

* 1931 Տմիթրի Կեսայեանց. 

* 1942. Փոլ ՄքՔարթնի 
* 1996. Ալեն Հալիլովիչ 
## Մահեր

* 1928. Ռոալտ Ամունտսըն 
* 1983.Վահէ Հայկ 
* 2002.Գէորգ Սարաֆեան 
## Տօներ
* Աութիզմովներու միջազգային օր

Ստորոգութիւն:Յունիս
18 Սեպտեմբեր

**18 Սեպտեմբեր**, տարուան 261-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 262-րդ) օրն է։
[մինի|[Ռաշիտ Թահա]]

## Դէպքեր

## Ծնունդներ
* 1958, Ռաշիտ Թահա (ֆրանսերէն Rachid Taha), նշանաւոր ալճերիացի, ծագումով ֆրանսացի երգիչ ռայ (Raï) եւ ժողովրդական (Chaâbi) երաժշտութեան։

## Մահեր
* 1857, Աբրահամ Ապրօ, հայ վաճառական (ծն.՝ 1793)։

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Սեպտեմբեր
18 Փետրուար

**18 Փետրուար**, տարուան 49-րդ օրն է։
 17 Փետրուար 9px **18 Փետրուար** 9px 19 Փետրուար 
 

## Դէպքեր
* 18 Փետրուար 1990-ին՝ Ներսէս Պետրոս ԺԹ., Աղեքսանդրիոյ Հայ Կաթողիկէ Թեմին Առաջնորդ օծուած է, ձեռամբ Ամեն. Յովհաննէս Պետրոս ԺԸ. Կաթողիկոս Պատրիաքին։

## Ծնունդներ
* 1877, Դերենիկ Դեմիրճեան (Դեմիրճօղլեան), Հայ գրող, հրապարակախօս (մահ.՝ 1956)։

## Մահեր
* 1915, Արմենակ Բամբուքճեան Խաչատուրի, հայ բժիշկ (ծն.՝ անյայտ)։
* 1962,  Գրիգոր Զամպաքճեան, հայ հանգանակիչ, արուեստաբան (ծն.՝  1889)։

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Փետրուար
18 Օգոստոս

**18 Օգոստոս**, տարուան 230-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 231-րդ) օրն է։
[մինի|163x163փքս|[Մկրտիչ Պէշիկթաշլեան]]

## Դէպքեր

* 1805․ տեղի կ՛ունենայ Իվանքովաչի կռիւը

[մինի|178x178փքս|[Վազգէն Ա.|Վազգէն Ա․ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս]]

## Ծնունդներ
* 1828, Մկրտիչ Պէշիկթաշլեան, արեւմտահայ բանաստեղծ (մահ.՝ 1868)։

## Մահեր
* 1994, Վազգէն Ա․ (ռումանահայ, աշխարհիկ անունը՝ Լեւոն Կարապետ Աբրահամ Պալճեան), Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ 130-րդ Կաթողիկոս, հայագէտ եւ ՀՀ ազգային հերոս (ծն.՝ 1908):

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Օգոստոս
180 (թիւ)

**180** (**հարիւր ութսուն**) է զոյգ եռանիշ բնական թիւ մըն է 179 եւ 181 պարզ թիւերու միջեւ
## Յատկութիւններ
*  յիսունչորսերորդ բերկրալի թիւն է
*  իր բաժանարարներու 366 գումարով քառասունմեկերորդ աւելցուկային թիւն է  
* երկու քառակուսիներու գումար է՝ 180=122+62
* վեց հատ յաջորդական, նաեւ՝ ութ հատ յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝
** 180=19+23+29+31+37+41
** 180=11+13+17+19+23+29+31+37
* 180°-ը՝
** Պատկեր:VelikostUhlu.jpg փռուած անկեան մեծութիւնն է
** եռանկիւնիի ներսի անկիւններու գումարն է
* կիրառութիւններ
** 180 տարի ապրած է Իսահակը ըստ Աստուածաշունչի
** 180 Կարումնա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** +-ի գործադրումով կը ստացուի ┤ նշանը 
** Տարուայ 180րդ օրն է Յունիս 29-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 28-ը)

## Ծանօթագրութիւններ
1800 թուական

**1800 թուական**, նահանջ տարի, 18րդ վերջին՝ հարիւրերորդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Անյայտ օրով՝
* Կարապետ Պալեան 
## Մահեր
16px 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1800
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1801 թուական

**1801 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու առաջին տարին
 
## Դէպքեր
* Յունուար 1՝ Իռլանտան եւ Մեծն Բրիտանիան միաւորուելով ստեղծեցին Մեծն Բրիտանիոյ եւ Իռլանտայի միացեալ թագաւորութիւնը
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 
* Մարտ 9՝ Յովսէփ Արղութեան 

Ստորոգութիւն:1801
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
18 Յունուար

**18 Յունուար**, տարուան 18-րդ օրն է։
 17 Յունուար 9px **18 Յունուար** 9px 19 Յունուար 
## Դէպքեր
1919․ Փարիզի խաղաղութեան Վեհաժողովի բացում[մինի|161x161փքս|[Ստեփան Զօրեան (քաղաքական գործիչ)|Ստեփան Զօրեան ('''Ռոստոմ''' )]]

## Ծնունդներ
* 1867, Ռոստոմ (Աւազանի անունով՝ Ստեփան Զօրեան), Հայ ազգային ազատագրական շարժման գործիչ, Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան հիմնադիրներէն (մահ. 1919)։

## Մահեր

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Յունուար
18 Նոյեմբեր

**18 Նոյեմբեր**, տարուան 322-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 323-րդ) օրն է։

## Դէպքեր

## Ծնունդներ

* 1901՝ Ճորճ Կալըբ, ամերիկացի լրագրող եւ վիճակագիր (մհ․1984, Յուլիս 26)։

## Մահեր

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Նոյեմբեր
1802 թուական

**1802 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու երկրորդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Փետրուար 26՝ 
** Վիքթոր Հիւկօ 
** Գաբրիէլ Պատկանեան 
## Մահեր
16px 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1802
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1804 թուական

**1804 թուական**, նահանջ տարի, 19րդ դարու չորրորդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Մարտ՝ Արիստակէս Ալթուն-Տիւրրի 
* Անյայտ օրով՝
** Երեմիա Արծրունի 
## Մահեր
16px 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1804
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1805 թուական

**1805 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու հինգերորդ տարին
 
## Դէպքեր

* 18 Օգոստոս․ տեղի կ՛ունենայ Իվանքովաչի կռիւը

## Ծնունդներ
16px 
* Օգոստոս 4՝ Ուիլիամ Համիլթըն 
## Մահեր
16px 
* Մայիս 9՝ Եոհան Ֆրիտրիխ Շիլլըր 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1805
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1806 թուական

**1806 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու վեցերորդ տարին
 
## Դէպքեր
30 Նոյեմբեր․ Պելկրատի պաշարումը

## Ծնունդներ
16px 
* Անյայտ օրով՝
** Յակոբ Կրճիկեան 
## Մահեր
16px 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1806
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1809 թուական

**1809 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու իններորդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 

Abovianportrait.jpg|
Edgar Allan Poe - Daguerreotype portrait mirrored.jpg|
Chambers's cyclopaedia of English literature - a history critical and biographical of authors in the English tongue from the earliest times till the present day, with specimens of their writing (1901) (14797356723).jpg|
Abraham Lincoln April 10 1865.jpg|


* Յունուար 19՝ Էտկար Ալլան Փոյ 
* Փետրուար 12՝ 
** Չարլզ Տարուին 
** Էյպրըհամ Լինքոլն 
* Հոկտեմբեր 15՝ Խաչատուր Աբովեան 
## Մահեր
16px 
* Օգոստոս 2՝ Յովսէփ Էմին 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1809
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
181 (թիւ)

**181** (**հարիւր ութսունմեկ**)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է 180-ի եւ 182-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  քառասուներկուերորդ պարզ թիւն է
* հինգ հատ յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 181=29+31+37+41+43
* երկու քառակուսիներու գումար է՝ 181=92+102 
* երկու քառակուսիներու տարբերութիւն է՝ 181=912-902
* կիրառութիւններ
** 181 Եւքարիս աստեղնեակի կարգային թիւն է
** +-ի գործադրումով կը ստացուի ╡ նշանը 
** Տարուայ 181րդ օրն է Յունիս 30-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 29-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1810 թուական

**1810 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 10րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Փետրուար 21՝ Յովհաննէս Միւհենտիսեան 
* Փետրուար 22՝ Ֆրետերիք Շոփէն 
* Նոյեմբեր 19՝ Էլիըս Րիկզ  
* Անյայտ օրով՝
** Թադէոս Աւետումեանց 

## Մահեր
16px 
* Անյայտ օրով՝
** Վրթանէս Ասկերեան 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1810
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1811 թուական

**1811 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 11րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Անյայտ օրով՝
* Կէորկի Էրիսթաւի 
## Մահեր
16px 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1811
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1812 թուական

**1812 թուական**, նահանջ տարի, 19րդ դարու 12րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Մայիս 10՝ Գաբրիէլ Այվազովսկի 
* Մայիս 15՝ Ստեփանոս Նազարեան 
## Մահեր
16px 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1812
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1813 թուական

**1813 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 13րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Յուլիս 17՝ Գէորգ Դ․ Կոստանդնուպոլսեցի 
*10 Հոկտեմբեր՝ Ճիւզեփէ Վերտի․ իտալացի վիպապաշտ յօրինող
## Մահեր
16px 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1813
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1807 թուական

**1807 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու եոթներորդ տարին
 
## Դէպքեր
* Ռոպերթ Ֆուլթընը ստեղծեց առաջին շոգենաւը
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 

5 Օգոստոս, Ժան Պառէ՝ Ֆրանսացի հետախուզուհի, շրջանաւորդ եւ բուսաբան։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1807
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1808 թուական

**1808 թուական**, նահանջ տարի, 19րդ դարու ութերորդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Անյայտ օրով՝
** Առաքել Արարատեան 
## Մահեր
16px 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1808
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1814 թուական

**1814 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 14րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Ապրիլ 6՝ Միքլոշ Իպլ 
* Նոյեմբեր 6՝ Ատոլֆ Սաքս 

## Մահեր
16px 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1814
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1817 թուական

**1817 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 17րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Յուլիս 29՝ Յովհաննէս Այվազովսկի 
## Մահեր
16px 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1817
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1818 թուական

**1818 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 18րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Նոյեմբեր 9՝ Իւան Թուրկենեւ 
* Անյայտ օրով՝
** Գէորգ Ախվերդեան 
## Մահեր
16px 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1818
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1815 թուական

**1815 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 15րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Մարտ 28՝ Յովսէփ Վարդանեան 
## Մահեր
16px 
* Անյայտ օրով՝
** Պօղոս Անտոնեան Շաշիեան 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1815
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1819 թուական

**1819 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 19րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Մայիս 31՝ Ուոլթ Ուիթմըն 
* Անյայտ օրով՝
** Նահապետ Ռուսինեան 
## Մահեր
16px 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1819
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1821 թուական

**1821 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 21րդ տարին
 
## Դէպքեր

* 21 Մարտ՝ 1821-ի սկիզբ Յունաստանի Յեղափոխութեան: Յոյն ապստամբները կը գրաւեն Քալավրիթա աւանը (Պեղոպոնեզ)։
* 23 Մարտ՝ 1821-ի Յունաստանի Յեղափոխութիւն: Քալամաթա քաղաքին ազատագրում (Պեղոպոնեզ)։
* 25 Մարտ՝ 1821-ի Յունաստանի Յեղափոխութեան ծագման աւանդական թուական։  Պաշտօնապէս ճանչցուած իբրեւ օսմանեան կայսրութեան դէմ Յունաստանի ապստամբութեան ծագման օր։
* 27 Մարտ՝ 1821․ Յոյները կը յաղթեն օսմանցիներուն Քարիթենա կռիւին (Պեղոպոնեզ)։  
* 3 Ապրիլ՝ 1821․ Սփեցես կզղիին բնակիչները կ՛ապստամբին։
* 10 Ապրիլ՝ 1821․ Յոյներու ապստամբութեան դէմ օսմանցիները կը հակադարձեն։ Կախաղանով մահապատիժի կ՛ենթարկեն․ Պոլսոյ մէջ Տիեզերական Պատրիարք՝ Ղրիղորիոս Ե․ եւ յաջորդաաբար՝ Նիքոմիտիոյ Աթանասիոս, Եփեսոսի Տիոնիսիոս եւ Աղիալուի Էվղենիոս առաջնորդները։  Էգէական Ծովուն արեւելեան կողմը գտնուող Փսարա կղզին ապստամբութեան դրօշ կը բարձրացնէ։
*24 Յունիս՝ օսմանցիները Կրետէ կղզիին մայրաքաղաք Իրաքլիոյի բնակչութեան ջարդը կը ձեռնարկեն
* 28 Յուլիս՝ 1821․ Փերուն իր անկախութիւնը կը յայտարարէ։
* 15 Սեպտեմբեր՝ 1821․ Կուաթեմալա, Էլ Սալվատոր, Հոնտուրաս, Նիքարակուա եւ Քոսթա Րիքա երկիրները կը ձերբազատուին Սպանիոյ լուծէն եւ իրենց անկախութիւնը կը հռչակեն։
* 27 Սեպտեմբեր՝ 1821․ Մեքսիքօն իր անկախութիւնը կը հռչակէ։ 

## Ծնունդներ
16px 
* Անյայտ օրով՝
* Յովհաննէս Քեաթիպեան 
* Նիկողոս Զօրայեան 
## Մահեր
16px 

* 5 Մայիս՝  1821․ Նափոլէոն Ա․ Կայսրը կը մահանայ աքսորի մէջ, Ատլանտեան Ովկիանոսի Ս․ Հելլեն կղզիին մէջ։

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1821
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1822 թուական

**1822 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 22րդ տարին
 
## Դէպքեր

#### Սեպտեմբեր
8 - 13 Սեպտեմբեր․ Սփեցեսի նաւամարտը (1822) կամ Նաֆփլիոյի նաւամարտ եւ կամ՝ Արմաթայի նաւամարտ (յուն․՝ Ναυμαχία των Σπετσών կամ Ναυμαχία του Ναυπλίου)․ յոյներուն եւ օսմանցիներուն միջեւ տեղի ունեցած վճռական նաւամարտ, Յունական 1821-ի Ապստամբութեան ընթացքին։

## Ծնունդներ
16px 
* Սեպտեմբեր 16՝ Ծերենց 
* Դեկտեմբեր 25՝ Ստեփան Արսլանեան 
## Մահեր
16px 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1822
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1823 թուական

**1823 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 23րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Հոկտեմբեր 27՝ Կարապետ Իւթիւճեան 
* Անյայտ օրով՝
** Ալի Մուպարաք 
## Մահեր
16px 

* Նոյեմբեր 30՝ Միքայէլ Չամիչեան 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1823
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
182 (թիւ)

**182** (**հարիւր ութսուներկու**)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 181-ի եւ 183-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  սեպային թիւ է
* կիրառութիւններ
** 182 Էլսա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** +-ի գործադրումով կը ստացուի ╢ նշանը 
** Տարուայ 182րդ օրն է Յուլիս 1-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 30-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1820 թուական

**1820 թուական**, նահանջ տարի, 19րդ դարու 20րդ տարին
 
## Դէպքեր

#### Անստոյգ ամսաթիւով

* Ֆրանսայի մէջ առաջին անգամ կը յայտնուի Au clair de la lune երգը

## Ծնունդներ
16px 
* Ապրիլ 4՝ Մկրտիչ Խրիմեան 
* Փետրուար 21՝ Զուրապ Անթոնով 
* Մխիթարեան Միաբանութեան անդամներ՝
** Փետրուար 19՝ Յովսէփ Գաթըրճեան 
** Յունիս 6՝ Ղեւոնդ Ալիշան 
* Անյայտ օրով՝
** Ճանիկ Արամեան 
** Յովհաննէս Դաւթեան Լազարեանց 
## Մահեր
16px 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1820
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1826 թուական

**1826 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 26րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 1՝ Յակոբ Ալխազեան 
* Դեկտեմբեր 19՝ Ստեփանոս Պետրոս Ժ. Ազարեան 
* Նոյեմբեր 7՝ Տիմիթրի Պաքրաձէ  
* Նոյեմբեր 19՝ Նիկողոս Պէյ Պալեան 
** Անյայտ օրով՝
** Աբգարիոս Իսքէնտէր 
## Մահեր
16px 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1826
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1827 թուական

**1827 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 27րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Յունիս 24՝ Յովհաննէս Հիսարեան 
* Յունիս 26՝ Գրիգոր Աղափիրեան 
* Հոկտեմբեր 15՝ Միհաիյ Զիչի 
* Դեկտեմբեր 8՝ Գրիգորիս Աղուանեան 
** Անյայտ օրով՝
*** Գաբրիէլ Երանեան 

## Մահեր
16px 
* Մարտ 26՝ Լիւտուիկ վան Պեթհովէն 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1827
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1828 թուական

**1828 թուական**, նահանջ տարի, 19րդ դարու 28րդ տարին
 
## Դէպքեր

* Կը ստորագրուի Թիւրքմէնչայի դաշնագիրը։  Արեւելեան Հայաստանը՝ Երեւանի, Նախիջեւանի, Ղարաբաղի եւ Գանձակի 4 խանութիւնները, վերջնականապէս Ռուսիոյ կը միացուին։ 
* Կը հիմնուի Էղինայի Հնագիտական Թանգարանը 

## Ծնունդներ
16px 
* Օգոստոս 18՝ Մկրտիչ Պէշիկթաշլեան 
* Սեպտեմբեր 9՝ Լեւ Թոլսթոյ 
## Մահեր
16px 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1828
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1829 թուական

**1829 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 29րդ տարին
 
## Դէպքեր

* մինի|Կարսմինի|Էրզրում-Կարին1829․ Ռուսական բանակը կը գրաւէ Ախալքալաքը եւ հայկական Ջաւախքը եւ կը մտնէ Արեւմտեան Հայաստան․ կը գրաւէ Կարսն ու կը հասնի Կարին (Էրզրում)։
* 12 Սեպտեմբեր, 1829․ Յունական Յեղափոխութեան վերջին կռիւին՝ Փեթրայի ճակատամարտ, յոյները օսմանեան զօրքին կը յաղթեն։
* 14 Սեպտեմբեր, 1829․ Ռուս-թրքական պատերազմը կը վերջանայ, Ատրիանուպոլսոյ (Էտիրնէ) դաշնագիրի ստորագրութեամբ։

## Ծնունդներ
16px 
* մինի|Միքայէլ ՆալբանդեանՆոյեմբեր 2՝ Միքայէլ Նալբանդեան 
## Մահեր
16px 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1829
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
183 (թիւ)

**183** (**հարիւր ութսուներեք**)՝ կենտ եռանիշ բնական թիվ է 182-ի եւ 184-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  յիսունիններորդ կիսապարզ թիւն է
* երկու ձեւով ներկայացուող երկու քառակուսիներու տարբերութիւն է՝՝ 183=322-292=922-912
* կիրառութիւններ
** 183 Իսթրա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** +-ի գործադրումով կը ստացուի ╖ նշանը 
** Տարուայ 183րդ օրն է Յուլիս 2-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յուլիս 1-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1830 թուական

**1830 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 30րդ տարին
 
## Դէպքեր
1830․ Թիւրքմէնչայի դաշնագրով Ռուսիոյ միացած Երեւանի, Նախիջեւանի, Ղարաբաղի եւ Գանձակի 4 խանութիւնները, կը կազմեն «Հայկական Նահանգը» կամ՝«Հայկական Մարզ»

3 Փետրուար․ պաշտօնապէս կը ճանչցուի Յունաստանի Անկախութիւնն ու Յունաստանի Առաջին Հանրապետութիւնը

## Ծնունդներ
16px 
* Օգոստոս 18՝ Յակոբ Վարդովեան 
* Նոյեմբեր 8՝ Ռափայէլ Պատկանեան 
** Անյայտ օրով՝
*** Միքայէլ Միանսարեանց 
* Զմիւռնիա ապրած՝
** Հոկտեմբեր 17՝ Մատթէոս Մամուրեան 
** Անյայտ օրով՝ Մարկոս Աղաբէգեան 
## Մահեր
16px 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1830
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1825 թուական

**1825 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 25րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 7՝ Արսէն Այտընեան 
* Մայիս 9՝ Խաչատուր Աւագեան 
* Յուլիս 4՝ Գրիգոր Աղաթոն 
* Յուլիս 11՝ Գաբրիէլ Սունդուկեան 
* Հոկտեմբեր 19՝ Միքայէլ Լորիս-Մելիքով 

## Մահեր
16px 
* Անյայտ օրով՝
* Պօղոս Եպս. Գարագօչեան 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1825
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1824 թուական

**1824 թուական**, նահանջ տարի, 19րդ դարու 24րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Փետրուար 25՝ Յարութիւն Թիրեաքեան 
* Ապրիլ 21՝ Ռաֆայէլ Էրիսթավի 
* Անյայտ օրով՝
** Պարունակ Կերտիկեան 
## Մահեր
16px 
* Փետրուար 2՝ Յարութիւն Շմաւոնեան 
* Ապրիլ 19՝ Ճորճ Պայրըն 
* Յուլիս 29՝ Ագոնց Ստեփանոս Գիւէր 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1824
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1831 թուական

**1831 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 31րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 

** Անյայտ օրով՝
*** Յարութիւն Սվաճեան 
*** Յակոբ Գազազեան 
## Մահեր
16px Հոկտեմբեր

#### Հոկտեմբեր

* 9 Հոկտեմբեր․ Իոանիս Քափոտիսթրիաս․յունազգի դիւանագէտ, բժիշկ եւ կոմս

** Անյայտ օրով՝
*** Յարութիւն Արարատեան 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1831
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1832 թուական

**1832 թուական**, նահանջ տարի, 19րդ դարու 32րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 27՝ Լուիս Քերըլ 
** Անյայտ օրով՝
*** Յարութիւն Տէտէեան 
*** Նիքիֆորոս Լիթրաս (մ․ 1904), յոյն գեղանկարիչ եւ գեղանկարչութեան ուսուցիչ 
## Մահեր
16px 
** Անյայտ օրով՝
*** Յովսէփ Աղեքսանդրեան 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1832
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1833 թուական

**1833 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 33րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Նոյեմբեր 13՝ Յակոբ Մատթէոսեան 
* Հոկտեմբեր 21՝ Ալֆրետ Նոպել 
** Անյայտ օրով՝
*** Նիկողայոս Ալադաթեան 

## Մահեր
16px 
** Անյայտ օրով՝
*** Ղուկաս Ինճիճեան 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1833
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1836 թուական

**1836 թուական**, նահանջ տարի, 19րդ դարու 36րդ տարին
 
## Դէպքեր
* Արքանզաս կը դառնայ ԱՄՆ 25րդ նահանգը
*Ցարական կառավարութիւնը կը հռչակէ «Պոլոժենիա» կանոնագրութիւնը, ըստ որուն Ռուսիան որոշիչ դեր կ՛ունենայ Հայոց եկեղեցւոյ որոշումներուն մէջ, ինչպէս նաեւ կը սահմանափակէ հայկական վարժարաններուն դերը։
## Ծնունդներ
16px 
## Մահեր
16px 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1836
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1837 թուական

**1837 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 37րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 28՝ Ներսէս Վարժապետեան 
* Յունիս 3՝ Պերճ Պռոշեան 
* Յունիս 25՝ Չարլզ Եորքս 
** Անյայտ օրով՝
*** Տիգրան Չուխաճեան 
*** Մելքոն Տիրացուեան 
## Մահեր
16px 
* Դեկտեմբեր 5՝ Յակոբ Շահան Ջրպետեան 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1837
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1834 թուական

**1834 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 34րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Մարտ 6՝ Ֆրիտրիխ Միւլլեր 
* Ապրիլ 10՝ Եղիա Տնտեսեան 
** Անյայտ օրով՝
*** Գրիգոր Օտեան 

## Մահեր
16px 
* Յունիս 5՝ Յարութիւն Ալամդարեան 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1834
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1835 թուական

**1835 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 35րդ տարին
 
## Դէպքեր

* Անյայտ օրով՝
**Փիրէայի քաղաքապետութիւնը կը հիմնուի
## Ծնունդներ
16px 
** Անյայտ օրով՝
*** Րաֆֆի 
*** Արմենակ Հայկունի 
## Մահեր
16px 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1835
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1838 թուական

**1838 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 38րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Յուլիս 13՝ Մկրտիչ Աճէմեան 

## Մահեր
16px 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1838
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1839 թուական

**1839 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 39րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* 29 Հոկտեմբեր՝ Իմրէ Շթէյնտլ (, մ.1902) հունկար ճարտարապետ
** Անյայտ օրով՝
*** Գրիգոր Չիլինկիրեան 
## Ծանօթագրութիւններ

## Մահեր
16px 
* 29 Յունիս՝  Համբարձում Լիմոնճեան 
** Անյայտ օրով՝
*** Գրիգոր Փէշտիմալճեան 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1839
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
184 (թիւ)

**184** (**հարիւր ութսունչորս**)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 183-ի եւ 185-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
* երկու քառակուսիներու տարբերութիւն է՝ 184=252-212
* չորս հատ յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 184=41+43+47+53
* կիրառութիւններ
** 184 Տէյոփէյեա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** +-ի գործադրումով կը ստացուի ╕ նշանը 
** Տարուայ 184րդ օրն է Յուլիս 3-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յուլիս 2-ը)
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:184
1840 թուական

**1840 թուական**, նահանջ տարի, 19րդ դարու 40րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Ապրիլ 2՝ Էմիլ Զոլա 
* Ապրիլ 15՝ Ղազարոս Աղայեան 
* Ապրիլ 25՝ Փիոթըր Չայքովսքի 
* Նոյեմբեր 17՝ Գարեգին եպս. Սրուանձտեանց 
* Հոկտեմբեր 21՝ Թովմաս Թերզեան 
** Անյայտ օրով՝
*** Սեպուհ Ութուճեան 
*** Համբարձում Ալաճաճեան 
*** Սրբուհի Տիւսաբ 
*** Տիգրան Փէշտիմալճեան 
## Մահեր
16px 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1840
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1841 թուական

**1841 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 41րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* 25 Փետրուար՝ Ռենուար, Ֆրանսացի գեղանկարիչ, Տպաւորապաշտութեան շարժման հիմնադիրներէն
*Սեպտեմբեր 5՝ Սմբատ Շահազիզ 
## Մահեր
16px 
* Յունուար 15՝ Ֆրիտրիխ Փարոթ 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1841
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1844 թուական

**1844 թուական**, նահանջ տարի, 19րդ դարու 44րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Մարտ 16՝ Նորայր Բիւզանդացի 
* Հոկտեմբեր 15՝ Ֆրիտրիխ Նիցչէ 
## Մահեր
16px 
* Անյայտ օրով՝
** Ադամ Ազբար 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1844
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1845 թուական

**1845 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 45րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Փետրուար 27՝ Գրիգոր Արծրունի 
* Նոյեմբեր 15՝ Վասիլ Գօնտա 
## Մահեր
16px 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1845
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1846 թուական

**1846 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 46րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* 28 Հոկտեմբեր՝ Օկիւստ Էսքոֆիէ, ֆրանսացի խոհարարապետ, հայրը՝ Արդի խոհագիտութեան
*Անյայտ օրով՝
** Աբրահամ Այվազեան 
** Գրիգոր Մսերեան 
** Ջիւանի 
## Մահեր
16px 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1846
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1847 թուական

**1847 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 47րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Նոյեմբեր 27՝ Անդրէաս Արծրունի 
* Մարտ 30՝ Ալեքսանտր Կրահամ Պելլ 
## Մահեր
16px 
** Անյայտ օրով՝
** Յակոբ Չէլէպի Տիւզ 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1847
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1848 թուական

**1848 թուական**, նահանջ տարի, 19րդ դարու 48րդ տարին
 
## Դէպքեր

#### Անծանօթ ամսաթիւ

* Վենետիկի Մխիթարեան միաբանութեան հրատարակչութիւնը գրաբարով «Ոդիսական»-ը կը հրատարակէ

## Ծնունդներ
16px 
* Ապրիլ 30՝ Երանուհի Գարագաշեան  
* Յուլիս 1՝ Հէնրիկ Հիւպշման  
* Յունիս 7՝ Փոլ Կօկէն 
* Հոկտեմբեր 9՝ Մկրտիչ Փորթուգալեան  
* Հոկտեմբեր 10՝ Ռեթէոս Պէրպէրեան  
## Մահեր
16px 
* Ապրիլ 2  Խաչատուր Աբովեան  
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1848
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1849 թուական

**1849 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 49րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Դեկտեմբեր 21՝ Պետրոս Ադամեան  
* Անյայտ օրով՝
** Նշան Արծրունի  
** Զաքար Զաքարեան  
## Մահեր
16px 
* Նոյեմբեր 7՝ Էտկար Ալլան Փօ  
* Հոկտեմբեր 17՝ Ֆրետերիք Շոբեն  
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1849
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1843 թուական

**1843 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 43րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Մայիս 1՝ Յովհաննէս Ամերիկեան 
* Մայիս 4՝ Միքայէլ Արամեանց 
* Նոյեմբեր 19՝ Յակոբ Պարոնեան 
** Անյայտ օրով՝
*** Եզնիկ Ապահունի 

## Մահեր
16px 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1843
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1842 թուական

**1842 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 42րդ տարին
 
## Դէպքեր

* 9 Մարտ․ Միլանոյի «Լա Սքալա»յի բեմէն կը ներկայացուի Վերտիին նոր յօրինած «Նապուքօ» *Nabucco* օփերան

## Ծնունդներ
16px 
* 1 Մարտ՝ Նիքոլաոս Կիզիս (մ․1901),  ԺԹ․ դարու յոյն գլխաւոր գեղանկարիչներէն
* Մարտ 3՝ Ալեքսանտր Մանթաշեանց  մեծահարուստ գործարար եւ բարերար
#### Հոկտեմբեր
* 17 Հոկտեմբեր  շուէտացի բնագէտ
* Դեկտեմբեր 3՝ Մեսրոպ Նուպարեան 
** Անյայտ օրով՝
*** Միքայէլ Փորթուգալ(եան) 

## Մահեր
16px 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1842
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1850 թուական

**1850 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 50րդ տարին
 
## Դէպքեր
* Միացեալ Նահանգներու քաղաքներու կազմաւորում՝
** Ապրիլ 4՝ Լոս Անճելըս
** Ապրիլ 4՝ Սան Ֆրանսիսքոյ
** Յունիս 3՝ Քանսաս Սիթի
* Սեպտեմբեր 9՝ Քալիֆորնիան դարձաւ ԱՄՆ 31րդ նահանգը
## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 3՝ Արշակ Ալթունեան  
* Յունիս 13՝ Իոսէպ Դաւիթաշվիլի  
* Սեպտեմբեր 21 ՝ Աբրահամ փաշա Բարթող  
## Մահեր
16px 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1850
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
185 (թիւ)

**185** (**հարիւր ութսունհինգ**)՝ բնական թիւ է 184-ի եւ 186-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  վաթսուներորդ կիսապարզ թիւն է
* երկու ձեւով երկու քառակուսիներու գումար է՝ 185=132+42=112+82
* երկու քառակուսիներու տարբերութիւն է՝ 185=212-162
* կիրառութիւններ
** 185 Եւնիքէ աստեղնեակի կարգային թիւն է
** +-ի գործադրումով կը ստացուի ╣ նշանը 
** Տարուայ 185րդ օրն է Յուլիս 4-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յուլիս 3-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1853 թուական

**1853 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 53րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ

* 11 Յունուար․ Եորղոս Եաքովիտիս (մ․ 1932), յոյն գեղանկարիչ

16px 

## Մահեր
16px 
* Անյայտ օրով՝
** Ստեփանոս Աղաւնի 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1853
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1854 թուական

**1854 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 54րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 27՝ Իվանէ Մաչապելի  
* Դեկտեմբեր 1 ՝ Մուրացան  
** Անյայտ օրով՝
*** Միհրան Ասքանազեան 

## Մահեր
16px 
* Մարտ 3՝ Մկրտիչ Աւգերեան  
* Դեկտեմբեր 25՝ Զուրապ Անթոնով  
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1854
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1855 թուական

**1855 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 55րդ տարին
 
## Դէպքեր

* 1855․  Խրիմեան Հայրիկ կը սկսի հրատարակել «Արծուի Վասպուրական» ամսաթերթը

## Ծնունդներ
16px 
* Անյայտ օրով՝
** ՝ Համբարձում Առաքելեան  
*** Արամ Աշճեան  
*** Աստղիկ Գանթարեան  
*** Յարութիւն Կ. Ճանկիւլեան  
*** Երուանդ Ոսկան  
## Մահեր
16px 
* Յունիս 10՝ Պօղոս Մելիքշահեան  
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1855
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1856 թուական

**1856 թուական**, նահանջ տարի, 19րդ դարու 56րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Փետրուար 9՝ Յարութիւն Շամշինեան  
* Փետրուար 23՝ Յակոբ Պապիկեան  
* Մարտ 1՝ Գիւտ Աղանեան  
* Մարտ 20՝ Ֆրետերիք Թէյլըր  
* Ապրիլ 26՝ Հենրի Մորկընթաու  
* Յուլիս 30՝ Իսաք Կուսթաֆ Քլասոն  
* Դեկտեմբեր 15՝ Սմբատ Գաբրիէլեան  
** Անյայտ օրով՝
*** Առաքել Խնտամեան  
*** Զապէլ Հէքիմեան 

## Մահեր
16px 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1856
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1857 թուական

**1857 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 57րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ

* Հոկտեմբեր 28, Գէորգ Բաշինջաղեան 
* Փետրուար 21՝ Աւքսենթի Ցակարելի  
** Անյայտ օրով՝
*** Յարութիւն Ալիքսանեան 
*** Խաչեր Քէշիշեան 
*** Ստեփան Մալխասեանց 

## Մահեր

** Անյայտ օրով՝
*** Աբրահամ Ապրօ 

Ստորոգութիւն:1857
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1858 թուական

**1858 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 58րդ տարին
 
## Դէպքեր
1858․ Խրիմեան Հայրիկ կը հիմնէ Վարագայ Ժառանգաւորաց վարժարանը

## Ծնունդներ
16px 
* Յունիս 16՝ Կուսթաւ Ե.  
* Մարտ 24՝ Նիքոլա Լանկէ  
* Ապրիլ 18՝ Շիրվանզադէ  
** Անյայտ օրով՝
*** Քեռի  
## Մահեր
16px 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1858
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1851 թուական

**1851 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 51րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Մայիս 8՝ Եղիա Տէմիրճիպաշեան  
* Յունիս 1 ՝ Պետրոս Դուրեան  
* Յունիս 16՝ Եկատերինա Կապաշվիլի  
* Օգոստոս 20՝ Պօղոս Նուպար Փաշա  
* Դեկտեմբեր 21՝ Արփիար Արփիարեան  
## Մահեր
16px 
* 26 Նոյեմբեր՝ Հայր Մինաս Բժշկեան (ծն.1777, Տրապիզոն) բանասէր, մանկավարժ, պատմաբան, ազգագրագէտ, երաժշտագէտ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1851
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1852 թուական

**1852 թուական**, նահանջ տարի, 19րդ դարու 52րդ տարին
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Փետրուար 19՝ Նիքօ Լոմոուրի  
* Յուլիս 25 ՝ Մինաս Չերազ  
* Յունիս 25՝ Անթոնի Կաուտի  
## Մահեր
16px 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1852
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1859 թուական

**1859 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 59րդ տարին
 
[մինի|աջից|160px| ժամացոյցը, գործարկուած [7 Սեպտեմբերին 1959 թուականի]]
## Դէպքեր
* Փետրուար 14՝ Օրեկօնը դարձաւ ԱՄՆ 33րդ նահանգը
* Սեպտեմբեր 7՝ Լոնտոնին մէջ գործարկուեցաւ Պիկ Պէն ժամացոյցը
* Նոյեմբեր 24՝ Չարլզ Տարուինը կը հրատարակէ իր նշանաւոր՝ «Տեսակներուն ծագումը»  աշխատութիւնը
## Ծնունդներ
16px 
* Հոկտեմբեր 12՝ Տիանա Աբգար 
* Նոյեմբեր 12՝ Ճիաքօմօ Կօրրինի  
** Անյայտ օրով՝
*** Քրիստափոր Միքայէլեան 

## Մահեր
16px 
* Նոյեմբեր 30՝ Նիկողոս Զօրայեան  
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1859
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
186 (թիւ)

**186** (**հարիւր ութսունվեց**)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 185-ի եւ 187-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  սեպային թիւ է, քանի որ երեք պարզ թիւերու ատադրեալ է
*  աւելցուկային թիւ է, քանի որ բաժանարարներու գումարը՝ 198>186
* կիրառութիւններ
** 186 Կելուտա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** +-ի գործադրումով կը ստացուի ║ նշանը 
** Տարուայ 186րդ օրն է Յուլիս 5-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յուլիս 4-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1860 թուական

**1860 թուական**, նահանջ տարի, 19րդ դարու 60րդ տարին
 
## Դէպքեր
* Մարտ 24՝ Նիսի միացումը Ֆրանսային
* Յուլիս 2՝ Վլատիվոսթոք քաղաքի հիմնումը
* Նոյեմբեր 6՝ Ապրահամ Լինքոլնը կ'ընտրուէ Միացեալ նահանգներու 16րդ նախագահ
## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 29՝ Անթոն Փաւլովիչ Չեխով  
* Յունուար 31՝ Ատրպետ  
* Ապրիլ 26՝ Առաքել Բաբախանեան  
* Մայիս 2՝ Թէոտոր Հերզլ  
* Մայիս 20՝ Արշակ Ագապեան  
* Դեկտեմբեր 25՝ Ստեփան Կանայեան  
** Անյայտ օրով՝
*** Երուանդ Աղաթոն  
*** Եղիշէ Արք. Դուրեան  
*** Թլկատինցի 
***Շմաւոն 
*** Յարութիւն Մրմրեան 

## Մահեր
16px 
#### Ապրիլ
* 18 Ապրիլ՝  շուէտացի գիտնական

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1860
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1861 թուական

**1861 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 61րդ տարին
 
## Դէպքեր

* Ֆրանսայի եւ Մոնաքոյի միջեւ կնքուած դաշինքով, Ֆրանսա կը ճանչնայ Մոնաքոյի իշխանապետութիւնը

## Ծնունդներ
16px 
#### Փետրուար
* 12 Փետրուար  ռուս հոգեվերլուծող եւ հեղինակ
* Մայիս 16՝ Հենրի Հաուըրտ Հոլմզ 
* Յունիս 26՝ Գրիգոր Զօհրապ  
* Հոկտեմբեր 10՝ Ֆրիտիոֆ Նանսեն  
** Անյայտ օրով՝
*** Արիստակէս Գասպարեան 

## Մահեր
16px 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1861
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1862 թուական

**1862 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 62րդ տարին
 
մինի|աջից|228px|
մինի|աջից|228px|
## Դէպքեր
* Կը հիմնուի Մոնթէ Քարլոյի խաղատունը 
*Զէյթունի մէջ ինքնապաշտպանական կռիւներ կը պայթին 
*Մայիս 24՝ Լոնտոնի մէջ բացուեցաւ Ուեսթմինսթըրի կամուրջը  
* Հրատարակուած գիրքեր՝
** Վիքթոր Հիւկօ. «Թշուարները»

## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 21՝ Վալերիան Կունիա  
* Մարտ 3՝ Սմբատ Բիւրատ 
* Ապրիլ 6՝Պօղոս Քալանթարեան 
* Ապրիլ 18՝ Հենրի Ֆինիս Լինչ 
* Յունիս 5՝ Ալվար Կուլսթրանտ 
* Յունիս 20՝Բագրատ Այվազեան 
* Օգոստոս 10՝ Հրանդ Ասատուր 
* Սեպտեմբեր 14՝ Մովսէս Սիլիկեան 

## Մահեր
16px 
* Հոկտեմբեր 13՝Գաբրիէլ Երանեան 
** Անյայտ օրով՝
*** Խաչատուր Աւագեան 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1862
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1863 թուական

**1863 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 63րդ տարին

## Դէպքեր
* Յունուար 10՝ բացուեց Լոնտոնի մեթրոյի  առաջին գիծը
* Հոկտեմբեր 26՝ ստեղծուեց Անկլիոյ Ֆութպոլային Միաւորումը 
* Հոկտեմբեր 29՝ Զուիցերիոյ մէջ ստեղծուեց «Միջազգային Կարմիր Խաչ»  կազմակերպութիւնը
*Խրիմեան Հայրիկ կը հիմնէ Մշոյ Սուրբ Կարապետի Ժառանգաւորաց ուսումնարանը
*Սուլթանը կը վաւերացնէ Հայոց Ազգային Սահմանադրութիւնը 
## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 5՝ Մելիթոն Պալանչիվաձէ (, մ.1937), վրացի երգահան
* Հոկտեմբեր 21՝ Զապէլ Ասատուր 
* Նոյեմբեր 16՝ Մատթէոս Աղայեան 
** Անյայտ օրով՝
*** Ազգային-ազատագրական շարժումի գործիչներ՝
**** Արաբօ 
**** Ակնունի 
**** Փարամազ 
## Մահեր
16px 

* 13 Օգոստոս․ Էօժէն Տելաքրուա, ֆրանսացի աշխարհահռչակ վիշապաշտ նկարիչ եւ որմանկարիչ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1863
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1864 թուական

**1864 թուական**, նահանջ տարի, 19րդ դարու 64րդ տարին

## Դէպքեր
* 21 Մայիս՝ Յոնիական կղզիները մայր Յունաստանին կը միանան 
*Մայիս 21՝ Ռուսիոյ Կայսրութենէ 1,5 մլն չերքէսներու տեղահանութեան սկիզբը դէպի Օսմանեան Կայսրութիւն
* Յուլիս 4՝ Պուխարեսթի համալսարանի հիմնումը
* Հոկտեմբեր 31՝ Նեւատան դարձաւ ԱՄՆ 36րդ նահանգը
** Հրատարակուած գիրքեր՝
*** Ժիւլ Վէրն. Ուղեւորութիւն դէպի երկրի կեդրոնը
## Ծնունդներ
16px 
* Մարտ 18՝ Թորոս Թորամանեան 
*17/29 Մարտ, Յոնիական Ծովուն կղզիները վերջնանապէս Յունաստանին կը միանան
* Ապրիլ 26՝ Յովհաննէս Յովհաննիսեան 
* Դեկտեմբեր 24՝ Ստեփան Էլմաս 
* Դեկտեմբեր 27՝ Երուանդ Ալեքսանդր Լալաեան 
** Անյայտ օրով՝
** Մկրտիչ Աւետիսեան 
** Կարապետ Պասմաճեան 
*** Ազգային-ազատագրական շարժումի գործիչներ՝
*** Հրայր Դժոխք 
*** Սերոբ Աղբիւր 
*** Վարդան Շահպազ 

## Մահեր
16px 
* Սեպտեմբեր 22՝ Կէորկի Էրիսթաւի 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1864
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1865 թուական

**1865 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 65րդ տարին

## Դէպքեր
* Ապրիլ 14՝ մահացու վիրաւորուեացաւ Միացեալ նահանգներու նախագահ Ապրահամ Լինքոլնը
* Անյայտ օրով՝
** Հիմնուեցաւ Nokia ընկերութիւնը
* Հրատարակուած գիրքեր՝
** Յուլիս 4՝ Լուիս Քերըլ. Ալիսը Հրաշքներու Աշխարհին Մէջ
## Ծնունդներ
16px 
* Փետրուար 2՝ Լեւոն Թադէոսեան 
* Փետրուար 25՝ Անդրանիկ Օզանեան 
* Մարտ 5՝ Մանուկ Աբեղեան 
* Մարտ 11՝ Փանոս Թէրլէմէզեան 
* Ապրիլ 28՝ Աղեքսանդր Ծատուրեան 
* Նոյեմբեր 4՝ Յովհաննէս Աբէլեան 
* Դեկտեմբեր 28՝ Ֆելիքս Վալոթոն 
* Անյայտ օրով՝
** Գէորգ Աբուլեան 
** Սիմոն Զաւարեան 
** Ստեփան Սարեան 
** Գեղամ Տէր Կարապետեան 
**Կարապետ Ղազարեան, հայ հասարակական գործիչ

## Մահեր
16px 
* Ապրիլ 15՝Ապրահամ Լինքոլն 
* Օգոստոս 30՝Գրիգոր Անանեան 
* Հոկտեմբեր 14՝ Յակոբ Կրճիկեան 
* Սեպտեմբեր 2՝ Ուիլիամ Համիլթըն 
* Անյայտ օրով՝
** Մատթէոս Չուխաճեան 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1865
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1868 թուական

**1868 թուական**, նահանջ տարի, 19րդ դարու 68րդ տարին

## Դէպքեր

## Ծնունդներ
16px 
* Սեպտեմբեր 24՝ Լեւոն Բաշալեան 
* Յուլիս 4՝ Բեկլար Ամիրջան(եան) 
* Անյայտ օրով՝
** Աւետիս Նագգաշեան 
** Խորէն Սինանեան 
** Յովհաննէս Քաջազնունի 
## Մահեր
16px 
* Ապրիլ 27՝ Գրիգոր Աղաթոն 
* Նոյեմբեր 29՝ Մկրտիչ Պէշիկթաշլեան 
* Անյայտ օրով՝
** Յարութիւն Տէտէեան 
** Պարունակ Կերտիկեան 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1868
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1869 թուական

**1869 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 69րդ տարին

## Դէպքեր

## Ծնունդներ
16px 
* Փետրուար 19՝ Յովհաննէս Թումանեան 
* Փետրուար 21՝ Եփրեմ Ապրոյեան 
* Մարտ 23՝ Գալուստ Կիւլպէնկեան 
* Ապրիլ 6՝ Լեւոն Շանթ 
* Սեպտեմբեր 19՝ Երուանդ Օտեան 
160px
* Սեպտեմբեր 26՝ Կոմիտաս 
* Հոկտեմբեր 22՝ Մահաթմա Կանտի 
* Անյայտ օրով՝
** 
## Մահեր
16px 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1869
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
187 (թիւ)

**187** (**հարիւր ութսունեօթ**)՝ կենտ եռանիշ բնական թիվ է 186-ի եւ 188-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  վաթսունմեկերորդ կիսապարզ թիւն է
* երեք յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 187=59+61+67
* ինը յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 187=7+11+13+17+19+23+29+31+37
* երկու ձեւով երկու քառակուսիներու տարբերութիւն է՝ 187=142-32=942-932
* կիրառութիւններ
** 187 Լամպերթա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** +-ի գործադրումով կը ստացուի ╗ նշանը 
** Տարուայ 187րդ օրն է Յուլիս 6-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յուլիս 5-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1870 թուական

**1870 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 70րդ տարին

## Դէպքեր
* Յունիս 1՝ Միացեալ նահանգներուն մէջ անցկացուած մարդահամարի տուեալներով երկիրի բնակչութիւնը կը կազմէ 39 818 449 շունչ
## Ծնունդներ
16px 
* Ապրիլ 3՝ Յովհաննէս Գազանճեան 
* Ապրիլ 22՝ Վլատիմիր Իլիչ Լենին 
* Յուլիս 10՝ 
** Վարդան Հացունի 
** ՝ Արմենակ Եկարեան 
* Օգոստոս 3՝ Մարիա Մոնթեսորի 
* Սեպտեմբեր 24՝ ՝ Եղիշէ Թադեւոսեան 
* Հոկտեմբեր 18՝ Կարապետ Ափինեան 
* Հոկտեմբեր 19՝ Խնկօ Ապէր 
* Անյայտ օրով՝
** Երուխան 
** Խանասորայ Վարդան 
** Ճարտարապետներ՝
*** Ստեփան Ակայեան 
*** Իսրայէլ Ասլան 
** Ազգային-ազատագրական շարժումի գործիչներ՝
*** Արշակ Վռամեան (Օննիկ Դերձակեան) 
*** Գէորգ Չաւուշ 

## Մահեր
16px 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1870
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1871 թուական

**1871 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 71րդ տարին

## Դէպքեր
աջից|մինի|228px|
* Յունուար՝ Իտալիոյ միաւորումի  աւարտը
## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 8՝ Գրիգոր Աւետեան 
* Յունուար 10՝ Նիկողաիոս Ադոնց 
* Մարտ 8՝ Եաքոպ Քիւնցլեր 
* Ապրիլ 26՝ Լեւոն Կիւրեղեան 
* Հոկտեմբեր 30՝ Սիմոն Երեմեան 
* Նոյեմբեր 1՝ Ալեքսանդր Սպենդիարեան 
* Անյայտ օրով՝
** Քաղաքական գործիչներ՝
*** Հրաչ 
*** Վարդգէս (Յովհաննէս Սէրէնկիւլեան) 

## Մահեր
16px 
* Հոկտեմբեր 10՝ Խաչատուր Լազարեան 
* Անյայտ օրով՝
** Յարութիւն Պ․ Խալիպեանց 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1871
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1866 թուական

**1866 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 66րդ տարին

## Դէպքեր
* Յուլիս 1՝ Ռումանիան ընդունեց առաջին սահմանադրութիւնը
## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 4՝ Աւետիս Ահարոնեան 
* Մարտ 10՝ Պետրոս Պալթազարեան  
* Ապրիլ 12՝Վրթանէս Փափազեան 
* Մայիս 29՝Յակոբ Յակոբեան 
* Հոկտեմբեր 25՝ Յակոբ Տաշեան 
* Դեկտեմբեր 16՝ Վասիլի Քանտինսքի 
* Անյայտ օրով՝
** Տիգրան Կամսարական 
** Հմայեակ Ազատեան 
** Սթամաթա Ռեվիթի, մարզուհի (ծն․ Սիրոս)

## Մահեր
16px 
* Մարտ 31՝Միքայէլ Նալբանդեան 
* Դեկտեմբեր 24՝ Արսէն Բագրատունի 
* Անյայտ օրով՝
** Կարապետ Պալեան 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1866
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1867 թուական

**1867 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 67րդ տարին

## Դէպքեր
* Յուլիս 14՝ ՝ Ալֆրէտ Նոպէլը առաջին անգամ ներկայացուց ուժանակը
## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 13՝ Նիկոլ Դուման 
* Յունուար 18՝ Ստեփան Զօրեան 
120px
* Մարտ 1՝ Նար-Դոս 
* Յունիս 26՝ Ֆրանց Ֆինք 
* Անյայտ օրով՝
** Մեծն Մուրատ  
** Գարեգին Խաժակ  
## Մահեր
16px 
* Ապրիլ 27՝ Գրիգոր Աղաթոն 
* Օգոստոս 25՝ Մայքլ Ֆարատայ 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1867
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1872 թուական

**1872 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 72րդ տարին

## Դէպքեր
* Յունուար 1՝ Ճափոնը կ'անցնի Գրիգորեան օրացոյցի
*Վասպուրականի մէջ կը հիմնուի Միութիւն ի Փրկութիւն ընկերութիւնը 
*Թիֆլիսի մէջ կը հրատարակուի  «Մշակ» թերթը 
*Վեզուվիօ հրաբուխի մեծ ժայթքում 
## Ծնո<nowiki/>ւնդներ
16px 
* Յունուար 23՝ Եոժէ Փլէչնիք 
* Փետրուար 9՝ Արմէն Գարօ 
*13 Փետրուար՝ Գէորգ Ծ. Վ. Թուրեան, (անյայտ կորսուած 1915-ին), հոգեւորական, կրթական մշակ 
* Մայիս 6՝ Ճեմալ փաշա 
* Յուլիս 15՝ Արշակ Չօպանեան 
* Յուլիս 16՝ Ռոալտ Ամունտսըն 
* Անյայտ օրով՝
** Քարլ Գալուստ 
** Թովմաս Չարշաֆճեան 
** Արմենակ Սագըզեան 
** Ներսէս Փափազեան 

## Մահեր
16px 
*Փետրուար 2՝ Պետրոս Դուրեան 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1872
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1873 թուական

**1873 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 73րդ տարին
 
մինի|աջից|228px|Մանհաթէն կղզին 1873-ին
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Փետրուար 16՝ Ռուբէն Որբերեան 
* Մարտ 5՝ Թէոդիկ 
* Մարտ 24՝ Նիկոլ Աղբալեան 
* Ապրիլ 1՝ Սերկէյ Ռախմանինով 
* Հոկտեմբեր 3՝ Արտաշէս Յարութիւնեան 
* Նոյեմբեր 22՝ Յակոբ Մանանդեան 
* Անյայտ օրով՝
** Զապէլ Պոյաճեան 
** Յովհաննէս Պուճիքանեան  
** Սարգիս Մինասեան 
** Խաչիկ Սամուէլեան 
** Ազգային-ազատագրական շարժումի գործիչներ՝
*** Համազասպ Սրուանձտեան 
*** Բաբգէն Սիւնի 

## Մահեր
16px 
*Նոյեմբեր 4՝ Տաւուտ Փաշա 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1873
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1874 թուական

**1874 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 74րդ տարին

## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Ապրիլ 10՝ Թալէաթ Մեհմեթ Փաշա
* Ապրիլ 16՝ Գաբրիէլ Տէր-Միքելեան 
* Յունուար 11՝ Տիգրան Եսայեան 
* Փետրուար 17՝ Ալեքսանդր Խատիսեան 
* Նոյեմբեր 30՝ Սըր Ուինսթըն Չըրչիլ 
* Անյայտ օրով՝
** ՝ Աղեքսանդր Ասլանեան 
** Շաւարշ Գարագաշ 
** Ռուբէն Զարդարեան 
** Սեբաստացի Մուրատ 
** Կարապետ Փաշաեան 
** Արամ Չարըգ 

## Մահեր
16px 
* Յարութիւն Սվաճեան 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1874
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1875 թուական

**1875 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 75րդ տարին

## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Մարտ 20՝ Ալեքսանտր Ռոտինեան 
*24 Մարտ՝ Նիկոլ Աղբալեան (մ․1947), գրագէտ, մանկավարժ, Հայաստանի Առաջին Հանրապետութեան խորհրդարանի անդամ եւ Հ.Յ. Դաշնակցութեան փայլուն գաղափարախօս
*12 Ապրիլ՝ Էտկար Մանաս, միջազգային գնահատանքի արժանացած հայազգի երաժշտագէտ, յօրինող եւ խմբավար
* Սեպտեմբեր 11՝ Ինտրա Տիրան Չրաքեան 
* Հոկտեմբեր 30՝ Աւետիք Իսահակեան 
* Հոկտեմբեր 31՝ Վալապպհաի Փաթել 
* Դեկտեմբեր 3՝Ստեփան Բաբելեան 
* Անյայտ օրով՝
** Արամ Անտոնեան 
** Արշակուհի Թէոդիկ 
** Տօնապետ Լիւլէճեան 
** Մօրուք Կարօ 
** Սարգիս Բարսեղեան 

## Մահեր
16px 
#### Փետրուար
* 22 Փետրուար՝ Ժան-Պաթիսթ Քամիլ Քորոյ 
#### Յուլիս
* 25 Յուլիս՝ Նիկողայոս Ալադաթեան 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1875
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1876 թուական

**1876 թուական**, նահանջ տարի, 19րդ դարու 76րդ տարին

## Դէպքեր

#### Անստոյգ ամսաթիւով

* Աստղաբան Քրիստեան Հենրիխ Ֆրիտրիխ Փիթըրս *Christian Heinrich Friedrich Peters* կը յայտնաբերէ 166 Ռոտոփի աստղակերպը

#### Ամիսներ
* Մարտ 7՝ Ալեքսանտր Կրահամ Պելլը արտոնագրեց հեռախօս սարքը
* Օգոստոս 31՝ Օսմանեան կայսրութեան սուլթան կը կարգուէ Ապտուլ Համիթ II-ը

* 30 Նոեմբեր՝ Միկինեսի մէջ հնաբանական պեղումները կը յայտնաբերեն Միկինեան քաղաքակրթութեան գերիշխան Աղամեմնոնաս թագաւորին ոսկեայ դիմակը

## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 3՝ Մարիամ Աւետեան 
* Յունուար 23՝ Օթթօ Տիլս 
* Մարտ 8՝ Հրաչեայ Աճառեան 
* Մայիս 21՝ Զուրապ Աւալիշվիլի (, մ.1944), վրացի պատմաբան, դիւանագէտ ու իրաւաբան 
* Յուլիս 1՝ Քարէն Եփփէ 
160px
* Օգոստոս 18՝ Շուշանիկ Կուրղինեան 
* Անյայտ օրով՝
** Կարապետ Աղաջանեան 
## Մահեր
16px 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1876
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր