open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
19 Ապրիլ

**19 Ապրիլ**, տարուայ 109-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 110-րդ) օրն է
*Տարուայ աւարտին կը մնայ 256 օր
 18 Ապրիլ 9px **19 Ապրիլ** 9px 20 Ապրիլ 
[մինի|173x173փքս|[Ճէյմզ Ֆրանքօ]]
[մինի|152x152փքս|[Ճորճ Պայրըն]]

## Դէպքեր
* 1956. ամերիկացի դերասանուհի Կրէյս Քելլին ամուսնացաւ Մոնակոյի Ռընիէ Գ. իշխանի հետ
* 1995. Օքլահոմա Սիթիին մէջ վարչական շէնքի պայթեցման զոհ է դարձաւ 168&nbsp;մարդ
* 1999. Գերմանիոյ Պունտսթակը վերադարձաւ Պերլին
* 2005. Վատիկանի քարտինալներու ժողովին Հռոմի 265րդ պապ կ'ընտրուէ Եոզէֆ Րաթզինկերը 
** 9px ստանալով Բենեդիկտոս ԺԶ անունը, կը պաշտօնավարէ մինչեւ 28 Փետրուար 2013-ին իր հրաժարականը 
* 2011. Ֆիտէլ Քասթրոն Քուպայի ղեկավարի 45 տարի զբաղեցրած պաշտօնէն
* 2013. ոստիկանները սպաննեցին Պոսթընի մարաթոնի ահաբեկչութեան կասկածեալ Թամերլան Ցարնաեւը 
** 9px աւելի ուշ մակոյկի մը մէջ բռնուեցաւ միւս եղբայրը՝ Ճոխար Ցարնաեւը
[մինի|[Չարլզ Տարուին|204x204փքս]]
[մինի|186x186փքս|[Ալեքսանտր Մանթաշեանց]]

## Ծնունդներ
16px 
* 1942.Աբրահամ Տէրեան 
* 1978. Ճէյմզ Ֆրանքօ 
## Մահեր
16px 
* 1824. Ճորճ Պայրըն 
* 1882. Չարլզ Տարուին 
* 1899. Ստեփանոս Պետրոս Ժ. Ազարեան 
* 1911. Ալեքսանտր Մանթաշեանց 
* 1916. Մկրտիչ Քարակոփեան 
* 1958. Հայկանուշ Դանիէլեան 
* 2000. Գրիգոր Խանջեան 
* 2013. Էլըն Արպուս 
## Տօներ
*Անկախութեան օր՝ (Վէնեսուէլա, 1810-էն)

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* BBC: On This Day
* 120pxhttps://learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/april-19/ 

Ստորոգութիւն:Ապրիլ
19 Դեկտեմբեր

**19 Դեկտեմբեր**, տարուան 353-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 354-րդ) օրն է։
[մինի|218x218փքս|[Գրիգոր Արծրունի|Արծրունի Գրիգոր]]

## Դէպքեր

## Ծնունդներ
* 1826, Ստեփանոս Պետրոս Ժ. Ազարեան, Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ կաթողիկոս- պատրիարք 1881 թուականէն մինչեւ իր վախճանը 1899 թուականին (մահ.՝ 1899)։

## Մահեր
* 1892, Արծրունի Գրիգոր, հրապարակախօս, հիմնադիր եւ խմբագիր-հրատարակիչ՝ «Մշակ» հայ լրագիրին (ծն.՝ 1845)։

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Դեկտեմբեր
19 Հոկտեմբեր

**19 Հոկտեմբեր**, տարուան 292-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 293-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 73 օր
[մինի|[Խնկօ Ապէր]]

## Դէպքեր
* 1912՝ Իտալիան Օսմանեան կայսրութենէ կը գրաւէ Լիպիոյ Թրիփոլի քաղաքը
* 1987՝ Սեւ երկուշաբթին՝  Տոու Ճոնսի արդիւնաբերական գործակիցը կը գահավիժէ 22%՝ 508 կետով
## Ծնունդներ

* 1870՝ Խնկօ Ապէր 
* 1960՝ Պիթ Էրիքսըն 
## Մահեր

* 1974՝ Տոքթ. Վարազդատ Գազանճեան  ։

## Տօներ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Հոկտեմբեր
19 Մայիս

**19 Մայիս**, տարուան 139-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 140-րդ) օրն է։
[աջից|մինի|192x192փքս|[Վանի Ինքնապաշտպանութիւն (1915)|Վանի ինքնապաշտպանութեան ղեկավար Արամ Մանուկեան:]]

## Դէպքեր
1915․ Վան կը մտնէ առաջին հայ կամաւորական խումբը՝ Դաշնակցական Խեչոյի ղեկավարութեամբ

## Ծնունդներ
* 1960, Նոնա Ռաֆայէլ Աղաջանովա, հայ բեմադրիչ, սենարիստ, արտադրող։

## Մահեր
 
## Տօներ

Ստորոգութիւն:Մայիս
19 Մարտ

**19 Մարտ**, տարուան 78-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 79-րդ) օրն է։
[մինի|215x215փքս|[Մարի Աթմաճեան]]

## Դէպքեր

## Ծնունդներ
* 1901, Մարի Աթմաճեան, սփիւռքահայ բանաստեղծուհի, գրական եւ հասարակական գործիչ։ Բանաստեղծ Սեմայի քոյրը (մահ.՝ 1975)։

## Մահեր

* 1956․ Սասունցի Մուշեղ․ աւազանի անունով՝ Մուշեղ Աւետիսեան, ազգային գործիչ, ֆետայի

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Մարտ
19 Յունիս

**19 Յունիս**, տարուան 170-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 171-րդ) օրն է։

## Դէպքեր

## Ծնունդներ
* 1892, Հրաչ Փափազեան (աւազանի անունով՝ Կարապետ-Կարպիս), հայ իրաւաբան, ՀՅԴ բիւրոյի անդամ (մահ.՝ 1960)։
* 1975, Հիւ Տենիս, Ամերիկացի դերասան։

## Մահեր
 
## Տօներ

Ստորոգութիւն:Յունիս
19 Յունուար

**19 Յունուար**, տարուան 19-րդ օրն է:
 18 Յունուար 9px **19 Յունուար** 9px 20 Յունուար 
[մինի|181x181փքս|Սեպուհ Չուլջեանը իր ընկերոջ՝ [Հրանդ Տինք|Հրանդ Տինքի հետ Ծիծեռնակ ճամբարին]]

## Դէպքեր
* 1809, կայացաւ հեռատեսիլով The Beatles խումբին առաջին ելոյթը
*1920, Անտանտի Գերագոյն խորհուրդը կը ճանչնայ Հայաստանի անկախութիւնը
* 1966, Ինտիրա Կանտին դարձաւ Հնդկաստանի վարչապետ
* 1991, Սատտամ Հուսէյնի հրամանով մօտ 816 000 թօն քարիւղ կը  լցուի Պարսից ծոց
* 2007, Իսթանպուլին մէջ ազգայնական Օկիւն Սամասթի ձեռքով սպաննուեցաւ հայազգի լրագրող Հրանդ Տինքը
*2021, Պոլսոյ քաղաքապետական խորհուրդին միաձայն որոշումով, Թուզլայի հայկական որբանոցը, ուր Տինք անցուցած է իր մանկութիւնը, պիտի վերածուի «Քամփ Արմէն» ճամբար անունով երիտասարդական կեդրոնի
[մինի|174x174փքս|[Էտկար Ալլան Փօ]]
[մինի|192x192փքս|[Հրաչեայ Քոչար]]

## Ծնունդներ

* 1809, Էտկար Ալլան Փօ 
* 1903, Լեւոն Արիսեան 
* 1910, Հրաչեայ Քոչար 
## Մահեր

* 1919, Ռոստոմ 
* 2007, Հրանդ Տինք 
## Յիշատակի օր

## Տօներ
* Իսլանտա՝ Ամուսնի օր

Ստորոգութիւն:Յունուար
19 Նոյեմբեր

**19 Նոյեմբեր**, տարուան 323-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 324-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 42 օր
[մինի|160x160փքս|[Էլիըս Ռիկզ]]
[մինի|176x176փքս|[Նիկողոս Պէյ Պալեան]]

## Դէպքեր
* 1703. Պասթիլին մէջ կը մահանայ «Երկաթե դիմակ» անունն ստացած կալանաւորը
* 1946. Աֆղանստանը, Իսլանտան եւ Շուէտը դարձան ՄԱԿ անդամներ
* 1969. պրազիլցի ֆութպոլիստ Փելէն նշանակեց իր 1000-րդ կոլը
* 1998. Վինսէնթ վան Կոկի դիմանկարը աճուրդին կը վաճառուի 71.5 միլիոն ԱՄՆ տոլլարով
[մինի|202x202փքս|[Յակոբ Պարոնեան]]

## Ծնունդներ

* 1810. Էլիըս Ռիկզ 
* 1826. Նիկողոս Պէյ Պալեան, հայ ճարտարապետ (մահ․՝ 1858)։
* 1843. Յակոբ Պարոնեան 
* 1933. Լարի Քինկ 
[մինի|170x170փքս|[Լարի Քինկ]]

## Մահեր

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Նոյեմբեր
19 Սեպտեմբեր

**19 Սեպտեմբեր**, տարուան 262-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 263-րդ) օրն է
* Տարուան աւարտին կը մնայ 103 օր
[մինի|160x160փքս|[Երուանդ Օտեան]]
[մինի|[Արտեմ Յարութիւնեան]]

## Դէպքեր
* 1982՝ Սքոթ Ֆալմանն առաջարկեց համացանցային ժպտացող դէմք 
* 1985՝ Մեքսիքոյի երկրաշարժի զոհ դարձաւ մօտ տասը հազար մարդ
*1988․ Մոնթրէալի Ողիմպիական մարզադաշտին մէջ (Քանատա) տեղի կ՛ ունենայ Մարդու Իրաւունքներ, Հի՛մա շարժումին նուիրուած համաշխարհային շրջապտոյտին 9-րդ համերգը
*2010՝ Աղթամարի Սուրբ Խաչ Եկեղեցւոյ մէջ, 95 տարի ետք, պատարագ տեղի կ՛ունենայ
[մինի|[Քոլամպըս Շորթ|Քոլամպըս Քիթ Շորթ]]

## Ծնունդներ

* 1869` Երուանդ Օտեան 
* 1921`Օգոստինոս Սեքուլեան (մ․2014,), հայ հոգեւորական, աստուածաբան, գրագէտ, տոմարաբան
* 1945՝ Արտեմ Յարութիւնեան, 
* 1982՝ Քոլամպըս Քիթ Շորթ (, դերասան, երգիչ, պարող)
## Մահեր

## Տօներ
* 30px Սենթ Քիթզ Եւ Նեւիս՝ Անկախութեան օր 
մինի|ձախից|120px|Ծովահէն-<br />ներու օր


## Ծանօթագրութիւններ



Ստորոգութիւն:Սեպտեմբեր
19 Փետրուար

**19 Փետրուար**, տարուան 50-րդ օրն է:
 18 Փետրուար 9px **19 Փետրուար** 9px 20 Փետրուար 
[մինի|200x200փքս|[Յովսէփ Գաթըրճեան]]
[մինի|186x186փքս|[Յովհաննէս Թումանեան]]

## Դէպքեր
* «Սպի» ֆիլմի առաջին փրեմիերան տեղի ունեցաւ Հայաստան մէջ՝ 19 Փետրուար 2015-ին։
[մինի|189x189փքս|[Նիքօ Լոմոուրի]]
[մինի|176x176փքս|[Կարօտ Մկրտչեան]]
[մինի|198x198փքս|[Պէլըմի Եանկ]]

## Ծնունդներ

* 1820, Հայր Յովսէփ Գաթըրճեան (մ.1882, Պոլիս), բանասէր, պատմագէտ եւ թարգմանիչ
* 1869, Յովհաննէս Թումանեան, բանաստեղծ եւ արձակագիր (մահ.՝ 1923)։
* 1852, Նիքօ Լոմոուրի 
* 1964, Կարօտ Մկրտչեան, Արցախեան ազատամարտի մասնակից, ՀՅԴ-ի անդամ, Պռօշեանի դաշնակցական ջոկատների ընդհանուր հրամանատար, «ԼՂՀ մարտական խաչ 1 աստիճանի շքանշան, ՀՀ Մարտական խաչ երկրորդ» աստիճանի շքանշանի ասպետ (1992 թուականին անյայտ կորած)։
* 1970, Պէլըմի Եանկ, ամերիկացի դերասանուհի, ֆիլմի արտադրիչ եւ երգչուհի։
[մինի|155x155փքս|[Արմէն Հախնազարեան]]

## Մահեր

* 2009, Արմէն Հախնազարեան, ճարտարապետութեան դոկտոր, Հայկական ճարտարապետութիւնը ուսումնասիրող հիմնադրամի հիմնադիր (ծն.՝ 1941)։

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Փետրուար
19 Օգոստոս

**19 Օգոստոս**, տարուան 231-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 232-րդ) օրն է։

## Դէպքեր

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Տօներ

Ստորոգութիւն:Օգոստոս
190 (թիւ)

**190** (**հարիւր իննսուն**)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 189-ի եւ 191-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  յիսունհինգերորդ բերկրալի թիւն է
*  ուրախ թիւ է
*  սեպային թիւ է
* կիրառութիւններ
** 190 Իսմենէ աստեղնեակի կարգային թիւն է
** +-ի գործադրումով կը ստացուի ╛ նշանը 
** Տարուայ 190րդ օրն է Յուլիս 9-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յուլիս 8-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1900 թուական

**1900 թուական**, նահանջ տարի, 19րդ դարու վերջին՝ 100րդ տարին է
 
## Դէպքեր

#### Անստոյգ ամսաթիւով՝

* Արթուր Էվանս Քնոսոսի (Կրետէ) մէջ կատարած հնաբանական պեղումներուն ընթացքին կը յայտնաբերէ Զաթրիքիոն (հնադարեան սեղանի ճատրակի խաղ)

## Ծնունդներ
16px 
* Մարտ 22՝ Արամ Հայկազ 
* Յունիս 24՝ Ռաֆայէլ Լեմքին 
* Դեկտեմբեր 31՝ Նայիրի Զարեան 
* «Նեմեսիս» գործողութիւնն իրականացնողներ՝
** Մայիս 20՝ Արամ Երկանեան 
** Անստոյգ օրով՝
*** Արշաւիր Շիրակեան 

## Մահեր
16px 
Պատկեր:Ованес Айвазян.jpg
* 13 Մարտ՝ Եորղոս Սեֆերիս, Նոպել Գրականութեան Մրցանակի դափնեկիր յոյն բանաստեղծ եւ դիւանագէտ
*Մայիս 2՝ Յովհաննէս Այվազովսկի 
* Օգոստոս 25՝ Ֆրիտրիխ Նիցչէ 
* Նկարիչներ՝
** Մայիս 1՝ Միհայ Մունքաչի 
** Օգոստոս 4՝ Իսահակ Լեւիթան 
** Դեկտեմբեր 4՝ Վիլհելմ Լայպլ 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1900
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1901 թուական

**1901 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու առաջին տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
 
*Յունուար 12՝Արշալոյս (Օրորա) Մարտիկանեան 
* Մայիս 7՝ Կէրի Քուփըր 
* Մարտ 23՝ Արմենակ Միսիրեան 
* Յունիս 28՝ Ալեք Մանուկեան 
* Նոյեմբեր 18՝ Ճորճ Կալըբ, ամերիկացի լրագրող եւ վիճակագիր (մհ․1984, Յուլիս 26)։

## Մահեր

* 2 Յունուար՝ Մատթէոս Մամուրեան 
* 4 Յունուար՝ Նիքոլաոս Կիզիս,  ԺԹ․ դարու յոյն գլխաւոր գեղանկարիչներէն
* 17 Յունուար՝ Էլիըս Ռիկզ 
*27 Յունուար՝ Ճիւզեփէ Վերտի․ իտալացի վիպապաշտ յօրինող
* 4 Մարտ՝ Ռաֆայէլ Էրիսթավի 
* 9 Նոյեմբեր՝ Ղեւոնդ Ալիշան 
*17 Նոյեմբեր՝ Ստեփան Արսլանեան 
* Անստոյգ օրով՝
** Սրբուհի Տիւսաբ 
** Սմբատ Շահազիզ 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1901
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1902 թուական

**1902 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու երկրորդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ

* Փետրուար 4՝ Սէթ Արսէնեան 
* Մարտ 13՝ Մուհամմետ Ապտըլ Ուահապ 
* Մայիս 24՝ Զարեհ Որբունի 
* Յունիս 22՝Սամուէլ Սաֆարեան 
* Յուլիս 21՝Տիրան Աճէմեան 
* Օգոստոս 24՝ Յովհաննէս Կիւրեղեան 
* Սեպտեմբեր 7՝ Մուրատ Կոստանեան 
* Անստոյգ ամսաթիւով՝
** Բիւզանդ Թոփալեան՝  
** Նիկողոս Սարաֆեան՝  

## Մահեր

* Օգոստոս 25՝ Աւքսենթի Ցակարելի 
* Օգոստոս 31՝ Իմրէ Շթէյնտլ 
* Սեպտեմբեր 29՝ Էմիլ Զոլա 
* Անստոյգ ամսաթիւով՝
** Արսէն Այտընեան 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1902
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1903 թուական

**1903 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու երրորդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ

* 8 Յունուար՝ Ազնիւ Պետրոսեան, կենսաբանական գիտութիւններու տոքթէօր եւ ՀԽՍՀ մանրէաբանութեան հիմնադիրներէն (մահ՝1971)
* Յունուար 19՝ Լեւոն Արիսեան 
* Փետրուար 13՝ Ժորժ Սիմենոն 
* Ապրիլ 10՝ Վազգէն Անդրէասեան 
* Մայիս 8՝ Ֆեռնան Քոնթանտէն 
* Մայիս 19՝ Վահրամ Ալազան 
 
* Յունիս 6 **[[Արամ Խաչատրեան]]** 
* Յունիս 25՝ Ճորճ Օրուէլ 
* Օգոստոս 1՝ Գուրգէն Մահարի 
* Օգոստոս 3՝ Շահան Շահնուր 
* Սեպտեմբեր 7՝ Ջերգիզ Ժամհարեան 
* Նոյեմբեր 15՝ Հենրի (Յարութիւն) Գաբրիէլեան 
* Անստոյգ ամսաթիւով՝
** ­Քու­լիս (­Քի­րիա­քոս) Ա­լե­փիս 

## Մահեր

* Մայիս 8՝ Փոլ Կօկէն 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1903
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1904 թուական

**1904 թուական**, նահանջ տարի, 20րդ դարու չորրորդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ

* Ապրիլ 15՝ Գուրգէն Գ. Սեւակ 
* Մայիս 15՝ Յակոբ Ս․Անասեան 
* ամերիկահայ նկարիչներ՝
** Մարտ 15՝ Արման Մանուկեան 
** Ապրիլ 15՝ Արշիլ Կորքի 

### Անստոյգ ամսաթիւով

* Ահարոն Ստեփանեան (մ**․**1973), յօդուածագիր, գրաշարապետ եւ հրապարակագիր

## Մահեր

* 13 Յունիս՝ Նիքիֆորոս Լիթրաս (ծն․ 1832), յոյն գեղանկարիչ եւ գեղանկարչութեան ուսուցիչ
* Յունիս 28՝ Կարապետ Իւթիւճեան 
* Յուլիս 3՝ Թէոտոր Հերզլ ,  
* Յուլիս 15՝ Անթոն Փաւլովիչ Չեխով 
* Անստոյգ ամսաթիւով՝
** Միհրան Ասքանազեան 
** Մելքոն Տիրացուեան 
* Ազգային-ազատագրական մարտիկներ՝
** Ապրիլ 13՝ Հրայր Դժոխք 
** Անստոյգ ամսաթիւով՝
*** Գայլ Վահան 
*** Աշոտ Երկաթ 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1904
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1905 թուական

**1905 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու հինգերորդ տարին է
 
## Դէպքեր

* 11 Մայիս․ Թիֆլիսի մէջ Դրօն կ՛ահաբեկէ Նակաշիձէ հայատեաց կառավարիչը

## Ծնունդներ

* Յունուար 9՝ Սողոմոն Տարօնցի 
* Մարտ 12՝ Թաքաշի Շիմուրա 
* Մայիս 3՝ Հայրիկ Մուրատեան 
* Մայիս 15՝ Ակոբ Ակոբով 
* Մայիս 25՝ Համբարձում Պէրպէրեան 
* Յուլիս 9՝ Տակ Համարխեոլտ 
* Օգոստոս 8՝ Վախթանգ Անանեան 
* Սեպտեմբեր 15՝ Վարդան Աճեմեան 
* Նոյեմբեր 12՝ Էտուարտ Ութուճեան 
* Դեկտեմբեր 18՝ Յարութիւն (Արիէլ) Աճէմեան 
* Դեկտեմբեր 24՝ Հաուըրտ Ռոպարտ Հիւզ 
* Անստոյգ ամսաթիւով՝
** լիբանանահայ մշակոյթի գործիչներ՝
*** Վահէ Սէթեան 
*** Սիսակ Վարժապետեան  
**  Լեւոն Զաւէն Սիւրմէլեան 
** Օննիկ Զաքարեան 

## Մահեր

* Մարտ 17՝ Քրիստափոր Միքայէլեան 
* Մարտ 27՝ Հերանուշ Արշակեան 
* Հոկտեմբեր 10՝ Արշակ Ագապեան 
* Դեկտեմբեր 29՝ Չարլզ Եորքս 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1905
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1906 թուական

**1906 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու վեցերորդ տարին է
 
## Դէպքեր

* Վեզուվիօ հրաբուխի մեծ ժայթքում

## Ծնունդներ
16px 
* Սեպտեմբեր 1՝ Միսաք Մանուշեան 
* Հոկտեմբեր 14՝ Հաննահ Արէնտդ  
* Հոկտեմբեր 30՝ Ճիւզեբէ Ֆարինա ինքնաշարժի մրցաշարքներու իտալացի վարորդ եւ Ֆորմիւլա 1-ի՝ պաշտօնական արձանագրութեամբ, համաշխարհային առաջին ախոյեան (1950)
* Դեկտեմբեր 27՝ Մկրտիչ Արմէն 
* Անստոյգ ամսաթիւով՝
**Լուիզա Ասլանեան 
** Գոհար Ազնաւուրեան 

## Մահեր
16px 
* 28 Փետրուար՝ Միհաիյ Զիչի (, ; ծն.1827) հունկար նկարիչ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1906
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1907 թուական

**1907 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու եօթներորդ տարին է
 
## Դէպքեր
* Յունիս 26՝ Թիֆլիսի պանքի կողոպուտը պոլշեւիքներուն կողմէ

## Ծնունդներ
16px Տե՛ս նաեւ՝ :Ստորոգութիւն:1907 ծնունդներ
* Յունուար 1՝ Գառզու (, նոյն ինքը՝ Գառնիկ Յարութիւն Զուլումեան, մ.2000), ֆրանսայի հայ համայնքի նկարիչ
* Մարտ 15՝ Զարեհ Մութաֆեան (մ.1980), հայ նկարիչ եւ մտաւորական
* Մայիս 22՝ Գուրգէն Ալէմշահ (մ.1947), երգահան եւ խմբավար
* Յուլիս 7՝ Գրիգոր Արշակ Յակոբեան (մ.1981), հայ բանաստեղծ, գրականագէտ եւ բանասէր
* Հոկտեմբեր 30՝ Ռաֆայէլ Աթայեան (մ.1990), արձակագիր եւ գրականագէտ
* Նոյեմբեր 9՝ Մկրտիչ Մ․ Մկրեան(մ.1983), հայ գրականագէտ

## Մահեր
16px Տե՛ս նաեւ՝ :Ստորոգութիւն:1907 մահեր
* Մարտ 15՝ Համբարձում Ալաճաճեան (ծն.1840), հրապարակախօս
* Ապրիլ 6՝ Ռեթէոս Պէրպէրեան (ծն.1848), գրող, տնտեսագէտ եւ թարգմանիչ
160px 160px
* Հոկտեմբեր 29՝ Մկրտիչ Խրիմեան (Յայտնի է նաեւ՝ Խրիմեան Հայրիկ անունով, ծն.1820), ամենայն Հայոց 125րդ կաթողիկոս
* Նոյեմբեր 23՝ Պերճ Պռոշեան (Տէր Առաքելեան, ծն.1837), գրող
* Անստոյգ ամսաթիւով՝
**Գէորգ Չաւուշ (ծն.1870), ազգային-ազատագրական մարտիկ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1907
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1908 թուական

**1908 թուական**, նահանջ տարի, 20րդ դարու ութերորդ տարին է
 
## Դէպքեր

### Անստոյգ թուականով՝

* Կը յայտնաբերուի 659 Նեսթոր աստղակերպը
* Կը յայտնաբերուի Ֆեսթոսին մէջ ՖԵսթոս սկաւառակը (Ք․Ա․1950-1400) 

##### Յուլիս

* 3 Յուլիս․ կը յայտնաբերուի Ֆեսթոս սկաւառակը

## Ծնունդներ
16px 
* Ապրիլ 15՝ Ֆրետերիք Ֆէյտի 
* Օգոստոս 31՝ Ուիլիըմ Սարոյեան 
* Սեպտեմբեր 17՝ Ռաֆայէլ Իսրայէլեան 
* Սեպտեմբեր 18՝ Վիքթոր Համբարձումեան 
* Հոկտեմբեր 3՝ Վազգէն Ա. 
* Դեկտեմբեր 22՝ Վահէ Վահեան 
* Դեկտեմբեր 23՝ Եուսուֆ Քարշ 
* Դեկտեմբեր 25՝ Պերճ Աղասեան 
* Անստոյգ ամսաթիւով՝
** Վազգէն Եսայեան 

## Մահեր
16px 
* Յունուար 21՝ Հէնրիկ Հիւպշման 
* Փետրուար 12՝ Արփիար Արփիարեան 
* Յուլիս 5՝ Միսաք Մեծարենց 
* Յուլիս 19՝ Եղիա Տէմիրճիպաշեան 
* Օգոստոս 30՝ Մուրացան 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1908
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
19 Յուլիս

**19 Յուլիս**, տարուան 200-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 201-րդ) օրն է
*Տարուան աւարտին կը մնայ 165 օր
[մինի|150x150փքս|[Եղիա Տէմիրճիպաշեան]]
[մինի|179x179փքս|[Զապէլ Ասատուր]]

## Դէպքեր
* 1900՝ բացուեցաւ Փարիզի մեթրոյի առաջին գիծը
* 1926՝ Եկատերինոսլաւ քաղաքը կը ստանայ Տնիփրոփեթրովսք  անունը
### Ողիմպիական Խաղեր
* 1952՝ XV ամառնային ողիմպիական խաղերու բացումը, Հելսինքի, Ֆինլանտա

### Պատահարներ
* 1985՝ Իտալիոյ մէջ Վալ վի Սթաւայի ամբարտակի փլուզման , զոհ կը դառնայ 268 մարդ
* 1989՝ Աեովային մէջ United Airlines-ի օդանաւի վթարից կը զոհուեն ներսի 296 մարդոց 112-ը

## Ծնունդներ

* 1838՝ Մկրտիչ Աճէմեան 
## Մահեր

* 1908`Եղիա Տէմիրճիպաշեան 
* 1934՝Զապէլ Ասատուր 
* 2014՝ Օգոստինոս Սեքուլեան (ծն․1921), հոգեւորական, աստուածաբան, գրագէտ, տոմարաբան
*2021՝ Թոլիս Վոսքոփուլոս (ծն․ 26 Յուլիս 1940), անուանի յոյն երգիչ, երգահան, ինչպէս նաեւ  բանաստեղծ ու դերասան
## Տօներ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Յուլիս
1909 թուական

**1909 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու իններորդ տարին է
 
## Դէպքեր
Ապրիլ 14՝ Ատանայի կոտորածը, որուն զոհերը դարձան 15 000 ÷ 30 000 հայեր
## Ծնունդներ
16px 
* Սեպտեմբեր 7՝ Էլիա Քազան 
* Հոկտեմբեր 10՝ Հայկազ Գ. Ժամկոչեան 
* Նոյեմբեր 29՝ Վարազդատ Յարութիւնեան 
* Նոյեմբեր 30՝ Լէոն Սահակով 
* Անստոյգ ամսաթիւով՝
** Դանիէլ Դանիէլեան (մ․1980), ոտնագնդակի մարզիչ
**Յարութ Կոստանդեան 
** Անդրանիկ Անդրէասեան 
** Այծեմնիկ Զարդարեան 

## Մահեր
16px 
* Մարտ 5՝ Ջիւանի 
* Ապրիլ 8՝ Հելենա Մոզեյեւսքա 
* Օգոստոս 20՝ Յակոբ Պապիկեան 
* Անստոյգ ամսաթիւով՝
** Աբրահամ Այվազեան 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1909
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
191 (թիւ)

**191** (**հարիւր իննսունմեկ**)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ է 190-ի եւ 192-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  քառասուներեքերորդ պարզ թիւն է
* կիրառութիւններ
** 191 Քոլկա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** +-ի գործադրումով կը ստացուի ┐ նշանը 
** Տարուայ 191րդ օրն է Յուլիս 10-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յուլիս 9-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1910 թուական

**1910 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու տասներորդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Հայ գրողներ՝
** Յունուար 19՝ Հրաչեայ Քոչար 
** Յունուար 25՝ Գալուստ Խանենց 
** Մայիս 25՝  Խաչիկ Դաշտենց 
* Փետրուար 13՝ Գէորգ Թամանեան 
* Մարտ 27՝ Յարութիւն Կալենց 
* Մայիս 1՝ Արամ Գարամանուկեան 
Անստոյգ ամսաթիւով՝

* Գառնիկ Բանեան 
*Փոլ Ֆարաճեան (մ․1979), լուսանկարիչ

## Մահեր
16px 
* Մայիս 4՝ Ֆրանց Ֆինք 
* Նոյեմբեր 7՝ Լեւ Թոլսթոյ 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1910
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1911 թուական

**1911 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 11րդ տարին է 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
մինի|ձախից|100px|
մինի|ձախից|100px|
16px 
* Յուլիս 5՝ Ժորժ Փոմփիտու 
*2 Նոյեմբեր՝  Օտիսէաս Էլիթիս (մ․1996) Գրականութեան Նոպելեան մրցանակի դափնեկիր նշանաւոր յոյն բանաստեղծ եւ արձակագիր

#### Անստոյգ ամսաթիւով՝
* Կարօ Փօլատեան 
* Սիմոն Շահրիկեան 
* Արամայիս Ն․ Մնացականեան 
* Գէորգ Սարաֆեան 

## Մահեր
16px 
* Ապրիլ 19՝ Ալեքսանտր Մանթաշեանց 
* Դեկտեմբեր 16՝ Աբրահամ փաշա Բարթող 
* Յունիս 20՝ Ղազարոս Աղայեան 

## Նոպէլեան Մրցանակի Շնորհում
* Ալվար Կուլսթրանտ՝ շուէտացի ակնաբան

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1911
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1912 թուական

**1912 թուական**, նահանջ տարի, 20րդ դարու 12րդ տարին է
 
## Դէպքեր
11 Նոյեմբեր․ Սամոս Յունաստանին կը վերամիանայ

## Ծնունդներ
16px 
* Փետրուար 1՝ Բաբկէն Առաքելեան 
* Մարտ 15՝ Էրազմ Քարամեան 
* Յուլիս 11՝ Ասատուր Շ․ Մնացականեան 
* Նոյեմբեր 3՝ Սիմոն Սամսոնեան 

## Մահեր
16px 
* Անստոյգ ամսաթիւով՝
** Գաբրիէլ Սունդուկեան 
** Առաքել Խնտամեան 
** Պետրոս Քափամաճեան 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1912
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1914 թուական

**1914 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 14րդ տարին է
 
## Դէպքեր

* 26 Յունուար․ կը ստորագրուի ռուս-թրքական համաձայնագիրը, որ հայկական բարենորոգումներուն կը վերաբերի
* 2 Օգոստոս․ Պոլսոյ մէջ կը ստորագրուի Գերմանիա-Թուրքիա համաձայնութիւնը․ մէկ օր առաջ Գերմանիա պատերազմ յայտարարած է Ռուսիոյ դէմ
* 4 Նոյեմբեր․ Ռուսիա պատերազմ կը յայտարարէ Թուրքիոյ դէմ
* 21 Նոյեմբեր․ Օսմանեան Կայսրութեան տարածքին քրիստոնիայ թշնամիներուն դէմ «Սրբազան Պատերազմ» (ճիհատ) կը յայտարարուի
* Դեկտեմբեր․ Սարիղամիշի ռուս-թրքական ճակատում

## Ծնունդներ
16px 
* Մարտ 24՝ Սիմոն Սիմոնեան 
* Յունիս 26՝ Հերմինէ Ասատուր 
* Մայիս 16՝ Յովհաննէս Յակոբեան 
* Հոկտեմբեր 4՝ Պարոյր Մասիկեան 
* բանաստեղծներ՝
** Ապրիլ 14՝ Համօ Սահեան 
** Ապրիլ 27՝ Յովհաննէս Շիրազ 
* Անստոյգ ամսաթիւով՝
** Մուշեղ Իշխան  
** Մաթիլտ Մանուքեան 

## Մահեր
16px  
* Փետրուար 1՝ Յարութիւն Շամշինեան 
* Յունիս 10՝ Երուանդ Ոսկան 
* Սեպտեմբեր 27՝ Նիկոլ Դուման 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1914
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1915 (ժապաւէն)

**«1915»**, հոգեբանական տրամա, որու բեմադրիչն ու թատերագիրը Կարին Հովհաննիսեանն ու Ալէք Մուհիպեանն են։ Ֆիլմի արտադրիչներն են Հովհաննիսեանը, Մուհիպեանը եւ Թերի Լեոնարտը։ Ֆիլմի գլխաւոր դերակատարներն են Սիմոն Աբգարեանը, Անժելա Սարաֆեանը, Սամուել Փեյճը եւ Նիգոլայ Քինսգին։ Ֆիլմը կը վերաբերուի հայոց ցեղասպանութեան, որ հերքուած եւ ընդունուած չէ Թուրքիոյ կողմէ։

## Նիւթ
Օսմանեան Թուրքիայի մէջ տեղի ունեցած հայոգ ցեղասպանութենէն ուղիղ մէկ դար անցած առեղծուածային բեմադրիչը Լոս Անճելըսի թատրոնի մը մէջ կը որոշէ բեմադրել ներկայացում մը, որմով հարգանքի տուրք կը մատուցուի եղեռնի զոհերուն։ Քանի որ ներկայացման թեման վիճաբանական էր, մտքի հակառակորդները կը շրջափակեն թատրոնը եւ այդպիսի տարօրինակ իրադարձութիւնները վախ կը տարածեն արտադրիչներու եւ դերասաններու շրջաանին մէջ։ Տպաւորութիւն մը կը ստեղծուի, որ բեմադրիչի մտահղացումը բաւական վտանգաւոր է, եւ *անցեալի հոգիներն ամենուր են*։

## Դերեր
### Գլխաւոր դերերով հանդէս եկած դերասաններ
* Սիմոն Աբգարեան - Սիմոն
* Անժելա Սարաֆեան - Անժելա
* Սամուէլ Փէյճ - Ճէյմս
### Այլ դերերով հանդէս եկած դերասաններ
* Նիկոլա Քինսքի - Թոնի
* Ճիւ Փիտոք - Ճեֆրի
* Սանի Սալջիչ - Գաբրիել
* Տեպրա Քրիսթոֆերսըն - Լիլիան
* Քըրթնի Հալուերսըն - Լաքի
* Մայլս Քրանտորտ - Ռէյ եւ այլք։

## Ստեղծում
«1915»-ը Կարին Հովհաննիսեանի եւ Ալեք Մուհիբեանի առաջին համատեղ լիամեդրաժ ֆիլմն է։ Հովհաննիսեանը *Family of Shadows*-ի հեղինակն է, ան նաեւ գրած է *[[Los Angeles Times]]*, *[[Նյու Իորք Թայմզ|The New York Times]]* եւ այլ ամսագրերի համար։ Մուհիպեանը գրող եւ կատակերգու է, որու աշխատանքները յայտնուած են *Slate*, *The Weekly Standard* եւ բազմաթիւ այլ տեղեր։ Ան նաեւ աշխատած է Սթենֆորտի համալսարանի Հովըրի դպրոցին մէջ։

Հովհաննիսեանը եւ Մուհիպեանը կը համագործակցին թատերական ոլորտման մէջ ավելի քան տաս տարի։

Ֆիլմը արտադրուած է Bloodvine Media, Strongman եւ mTuckman Media ֆիլմի ընկերութիւններու կողմէ։ Ֆիլմը տեղայնացրած են iNexxus Digital Marketing Agency եւ PRodogy Public Relations ընկերութիւնները։

## Թողարկում
Եւրոպական առաջին թողարկման կայացած է Մաքսիմ Կորգու անուան Թատրոնին մէջ (Պեռլին, Գերմանիա) 2015 թուականի Ապրիլ 5-ին։ ԱՄՆ-ի մէջ ֆիլմի առաջին թողարկումը տեղի ունեցած է Ապրիլ 17-ին, իսկ Հայաստանի մէջ՝ Ապրիլ 25-ին՝ հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցի յաջորդ օրը։

## Երաժշտութիւն
Ֆիլմի երաժշտութիւնը գրած է Կրեմմիի մրցանակակիր, յօրինող Սերժ Թանքեանը, ով յայտնի System of a Down ռոք խմբի վոկալիստն է։

## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* Պաշտոնական կայք
* «1915» ֆիլմը
* «1915» ֆիլմը

Ստորոգութիւն:Ժապաւէններ
1915 թուական

**1915 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 15րդ տարին է
 
## Դէպքեր

#### Ապրիլ

#### Մայիս

*19 Մայիս․ Վան կը մտնէ առաջին հայ կամաւորական խումբը՝ Դաշնակցական Խեչոյի ղեկավարութեամբ

## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 11՝ Մկրտիչ Հաճեան 
*15 Սեպտեմբեր՝ Շաւարշ Քահանայ Պալըմեան, (մ․ 1993)․ հոգեւորական, հասարակական գործիչ, ուսումնասիրող եւ յօդուածագիր
* Նոյեմբեր 20՝ Ռոպերթ Աթայեան 
* Դեկտեմբեր 3՝ Սերօ Խանզադեան 
* Դեկտեմբեր 12՝ Ֆրանք Սինաթրա 

## Մահեր
16px 
* Մարտ 21՝ Ֆրետերիք Թէյլըր  
աջից|480px
##### [[Հայոց Ցեղասպանութիւն|Ցեղասպանութեան]] զոհ դարձած գրողներ եւ մտաւորականներ
* Ապրիլ 26՝ Սմբատ Բիւրատ  
* Մայիս 28՝ Ենովք Շահէն 
* Օգոստոս 15՝ Շաւարշ Քրիսեան  
* Օգոստոս 26՝ 
**Ռուբէն Սեւակ  
**Դանիէլ Վարուժան  
* Անստոյգ ամսաթիւով՝
** Յակոբ Թէրզեան 
** Սարգիս Մինասեան 
** Արտաշէս Յարութիւնեան 
** Ռուբէն Զարդարեան  
** Գրիգոր Զօհրապ  
** Նազարէթ Տաղաւարեան  
** Յովհաննէս Պուճիքանեան  
** Ստեփան Սարեան  
** Վահան Ամատունի  
** Սիամանթօ  
** Ժագ Սայապալեան  
** Երուխան  
** Թլկատինցի  
** Լութֆի Լեւոն Հալէպլեան  
** Գէորգ Թէրճիմանեան  
** Յակոբ Տէր Յովհաննէսեան  
** Տիգրան Չէօկիւրեան  
** Արմէն Տորեան  
** Միսաք Փանոսեան  
** Կարապետ Փաշաեան  
** Խաչիկ Փաստրմաճեան  
** Եղիշէ Փափանեան  
** Յակոբ Քէնտիրեան  
** Հմայեակ Քէշիշեան  
** Խոսրով Քէշիշեան  
**Գէորգ Ծ. Վ. Թուրեան,  (ծն․1872), հոգեւորական, կրթական մշակ 
##### Ազգային-ազատագրական պայքարի եւ քաղաքական գործիչներ
* Ապրիլ 11՝ Վարդգէս (Յովհաննէս Սէրէնկիւլեան)  
* Յունիս 2՝ Գէորգ Վիշապեան (Սարգիս Քէչեան)  
* Յուլիս 30՝ Մեծն Մուրատ  
* Անստոյգ ամսաթիւով՝
** Հրաչ (Հայկ Թիրեաքեան)  
** Մարզպետ (Ղազար Ղազարեան)  
** Գագիկ Օզանեան 

##### Գեղարուեստական կերպարներ
* Վազգէն Փափազեան ։

## Տե՛ս նաեւ՝
* 1915 ֆիլմ

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1915
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1916 թուական

**1916 թուական**, նահանջ տարի, 20րդ դարու 16րդ տարին է:
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Մայիս 2՝ Գաբրիէլ Եղիազարով 
* Օգոստոս 10՝ Էռնեսթ (Երուանդ) Տէրվիշեան 
* Նոյեմբեր 9՝ Գերսամ Ահարոնեան 

## Մահեր
16px  
* Օգոստոս 9՝ Յովհաննէս Հիսարեան 
* Սեպտեմբեր 11՝ Սուրէն Սպանդարեան 

#### Անստոյգ ամսաթիւով
* Գէորգ Ապտուլլահ 
* Նորայր Բիւզանդացի 
* Քեռի 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1916
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1917 թուական

**1917 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 17րդ տարին է
 
## Դէպքեր

* 7 Նոյեմբեր․ Ռուսիոյ տարածքին կը պայթի պոլշեւիկեան յեղախոփութիւնը (հին տոմարով՝ 24-25 Հոկտեմբեր)
* 24 Նոյեմբեր․ Թիֆլիսի մէջ կ՛առաջանայ Կովկասեան Կոմիսարիատը

## Ծնունդներ
16px 
* Մայիս 29՝ Ճոն Քենետի 
* Յունիս 6՝ Քըրք Քըրքորեան 
* Օգոստոս 1՝ Ժագ Յակոբեան 
* Օգոստոս 21՝ Լէոնիտ Հարուիքս 

#### Անստոյգ ամսաթիւով
* Արամ Շաւարշ 

## Մահեր
16px  
* Մարտ 31 Աղեքսանդր Ծատուրեան 
* Օգոստոս 28 Մկրտիչ Աճէմեան 

#### Անստոյգ ամսաթիւով
* Տօնապետ Լիւլէճեան 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1917
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1913 թուական

**1913 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 13րդ տարին է
 
## Դէպքեր

* Մայիս․ կը վերջանայ Պալքանեան Ա․ Պատերազմը Յունաստան, Սերպիա, Պուլկարիա եւ Մոնթէնեկրօ ընդէմ Օսմանեան Կայսրութեան
* 1 Դեկտեմբեր․ Կրետէ կղզին պաշտօնապէս Յունաստանին կը միանայ

## Ծնունդներ
16px 
* Փետրուար 4՝ Ռոզա Փարքս 
* Մարտ 15՝ Էտուարտ Աղաեան 
* Մարտ 19՝ Մկրտիչ Կորիւն 
* Սեպտեմբեր 25՝ Յովհաննէս Ինճիկեան 
* Հոկտեմբեր 4՝ Անդրանիկ Ծառուկեան 
* Հոկտեմբեր 20՝ Մայքլ Յակոբ Յակոբեան 
* Նոյեմբեր 29՝ Բենիամին Մարգարեան, հայ աստղաբան-աստղաբանագէտ։
* Դեկտեմբեր 13՝ Վլատիմիր Թրեչիքոֆ 
* Անստոյգ ամսաթիւով՝
** Մարի Աթմաճեան 
** Մինաս Թէօլէօլեան 

## Մահեր
16px  
* Սեպտեմբեր 13՝ Առանձար 
* Հոկտեմբեր 27՝ Սիմոն Զաւարեան 
* Նոյեմբեր 24՝ Հենրի Ֆինիս Լինչ 
* Անստոյգ ամսաթիւով՝
** Եզնիկ Ապահունի 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1913
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1918 թուական

**1918 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 18րդ տարին է
 
## Դէպքեր

#### Մայիս
* 28 Մայիս․ Հայաստանի Հանրապետութեան հռչակում

#### Յունիս

* 4 Յունիս․ Պաթումի մէջ կը կնքուի խաղաղութեան եւ բարեկամութեան դաշնագիրը, Հայաստանի Անկախ Հանրապետութեան եւ Օսմանեան Կայսերական կառավարութեան միջեւ

#### Յուլիս

* 24 Յուլիս․ կը հրապարակուի ՀՀ անդրանիկ կառավարութեան կազմը

#### Օգոստոս

* 1 Օգոստոս․ Երեւանի քաղաքային ակումբի դահլիճին մէջ տեղի կ՛ ունենայ Հայաստանի խորհուրդի անդրանիկ նիստի հանդիսաւոր բացումը՝ հիւրերու եւ 46 պատգամաւորներու մասնակցութեամբ

#### Սեպտեմբեր

* 15 Սեպտեմբեր․ թրքական բանակը անակնկալօրէն կը յարձակի պոլշեւիկեան իշխանութեան տակ գտնուող Պաքուի վրայ, քաղաքին 70 000 հայերուն կէսը կը բռնէ գաղթի ճամբան իսկ մնացած հայ բնակչութենէն 20 000 թուրքերը սուրէ կ՛ անցընեն

#### Հոկտեմբեր

* 30 Հոկտեմբեր․ կը ստորագրուի Մուտրոսի զինադադարը եւ օսմանեան բանակը Կովկասէն կը նահանջէ

#### Դեկտեմբեր

* 5 Դեկտեմբեր․ սկիզբ հայ-վրացական պատերազմին

## Ծնունդներ
16px 
* Փետրուար 15՝ Էլըն Արպուս  
* Փետրուար 25՝ Էտուարտ Սարապեան 
* Մայիս 11՝ Ռիչըրտ Ֆէյնմըն 
* Յուլիս 18՝ Նելսոն Մանտելա 
* Սեպտեմբեր 17՝ Աշոտ Աբրահամեան 
* Նոյեմբեր 5՝ Անդրանիկ Պաղտասարեան 
* Դեկտեմբեր 11՝ Ալեքսանտր Սոլժենիցին 
## Մահեր
16px  
* Մարտ 24՝ Լեւոն Աթաբեկեան 
#### Անստոյգ ամսաթիւով
* Համբարձում Առաքելեան 
* Սեբաստացի Մուրատ 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1918
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1919 թուական

**1919 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 19րդ տարին է
 
## Դէպքեր

#### Անստոյգ ամսաթիւով՝

* Կը յայտնաբերուի 911 Աղամեմենոնաս  աստղակերպը

**Յունուար**

* 18 Յունուար․ Փարիզի խաղաղութեան Վեհաժողովի բացում

#### Մայիս

* 15 Մայիս․ կը ծագի յունաթրքական պատերազմը
*16 Մայիս․ ՀՀ նախարարներու խորհուրդը Երեւանի մէջ համալսարան հիմնելու վերաբերեալ որոշում կ՛ ընդունի

#### Յունիս

* 21-23 Յունիս․ Հայաստանի Առաջին Հանրապետութեան մէջ, կը կայանան առաջին եւ միակ խորհրդարանական ընտրութիւնները

## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 5՝ Սիլվա Կապուտիկեան 
* Օգոստոս 11՝ Ժինէթ Նըվէօ 
* 16 Օգոստոս՝ Ատոնիս Սամարաքիս (Αντώνης Σαμαράκης ), միջազգային համբաւի արժանացած յոյն արձակագիր
* Սեպտեմբեր 1՝ Յակոբ Փափազեան 
* Հոկտեմբեր 30՝ Գէորգ Էմին 
* Դեկտեմբեր 29՝ Յովհաննէս Ղուկասեան 
## Մահեր
16px  
* Յունուար 29՝ Արամ Մանուկեան 
* Յունիս 3՝ Սմբատ Գաբրիէլեան 
*3 Դեկտեմբեր՝ Ռենուար, Ֆրանսացի գեղանկարիչ, Տպաւորապաշտութեան շարժման հիմնադիրներէն

#### Յուլիս
* 21 Յուլիս  շուէտացի բնագէտ
#### Անստոյգ ամսաթիւով
* Համբարձում Առաքելեան 
* Յարութիւն Թիրեաքեան 
* Ռոստոմ 
* Գիւտ Աղանեան 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1919
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
192 (թիւ)

**192** (**հարիւր իննսուներկու**)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 191-ի եւ 193-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  յիսունվեցերորդ բերկրալի թիւն է
*  ուրախ թիւ է
* տասը յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 192=5+7+11+13+17+19+23+29+31+37
* կիրառութիւններ
** 192 Նաւսիքէ աստեղնեակի կարգային թիւն է
** +-ի գործադրումով կը ստացուի └ նշանը 
** Տարուայ 192րդ օրն է Յուլիս 11-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յուլիս 10-ը)
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:192
1920 թուական

**1920 թուական**, նահանջ տարի, 20րդ դարու 20րդ տարին է
 
## Դէպքեր

#### Յունուար

* 19 Յունուար․ Անտանտի Գերագոյն խորհուրդը կը ճանչնայ Հայաստանի անկախութիւնը

#### Յուլիս

* ՀՀ կառավարութիւնը կը հաստատէ Հայաստանի զինանշանը, որ հեղինակած են Ալեքսանտր Թամանեանը եւ Յակոբ Կոջոյեանը։ Հանրապետութեան Օրհներգ կ՛ ընդունուի «Մեր Հայրենիք»ը (խօսք՝ Միքայէլ Նալպանտեանի, երաժշտութեան յօրինում Բարսեղ Կանաչեան)։

#### Օգոստոս

* 10 Օգոստոս․ Փարիզի արուարձան Սեւրի մէջ Առաջին համաշխարհային պատերազմը յաղթած երկիրներու եւ սուլթանական Թուրքիոյ ներկայացուցիչներուն միջեւ կը կնքուի հաշտութեան պայմանագիր՝ Սեւրի Դաշնագիրը

#### Դեկտեմբեր
* 25 Դեկտեմբեր․  Տաթեւի վանքին մէջ «Լեռնահայաստան» անունով Զանգեզուրը ինքնիշխան կը յայտարարուի

## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 6՝ Կարպիս Ճանճիկեան 
* Մարտ 9՝ Ժանսեմ (Յովհաննէս Սեմէրճեան) 
* Մայիս 5՝ Գէորգ Ղարիբջանեան 
* Սեպտեմբեր 23՝ Ալեքսանտր Յարութիւնեան 
* Հոկտեմբեր 15՝ Հանրի Վերնէօյ 
*18 Հոկտեմբեր՝ Մելինա Մերքուրի, յոյն դերասանուհի, մեկնաբանող եւ քաղաքական գործիչ
* Հոկտեմբեր 25՝ Յովհաննէս Բարսեղեան 
* Նոյեմբեր 9՝ Ալենուշ Տէրեան 
#### Անստոյգ ամսաթիւով
* Ներսէս Ունանեան 
## Մահեր
16px  
* Յունուար 7՝ Վահան Տէրեան 
* Ապրիլ 26՝ Վրթանէս Փափազեան 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1920
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1923 թուական

**1923 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 23րդ տարին է
 
## Դէպքեր

* 24 Յուլիս․ կը վերջանայ Լոզանի միջազգային խորհրդաժողովը

## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 23՝ Կարպ Խաչվանքեան 
* Մարտ 12՝ Տիգրան Շիրինեան 
* Մայիս 21՝ Արա Բարսեղեան 
* Մայիս 24՝ Յակոբ Տիգրան Յակոբեան 
* Յուլիս 30՝ Հրանդ Շահինեան 
* Օգոստոս 2՝ Շիմոն Փերես 
* Օգոստոս 23՝ Ստեփան Թովմասեան 
* Օգոստոս 25՝ Էտմոն Քիրազ(եան) 
* Սեպտեմբեր 23՝ Էտկար Էտուար Խոճիկեան 
* Դեկտեմբեր 7՝ Սիմոն Քրքեաշարեան 
* Դեկտեմբեր 25՝ Հայկ Գ. Մելքոնեան 
* Նոյեմբեր 1՝ Սերգէյ Միքայէլեան
#### Անստոյգ ամսաթիւով
* Նինա Գարսոյեան՝  

## Մահեր
16px  
* Փետրուար 2՝ Գրիգոր Չիլինկիրեան 
* Մարտ 23՝ 
**՝ Յովհաննէս Թումանեան 
**՝ Արմէն Գարօ 
* Օգոստոս 7՝ Զաքար Զաքարեան 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1923
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1924 թուական

**1924 թուական**, նահանջ տարի, 20րդ դարու 24րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 9՝ Սերգէյ Փարաջանով 
* Յունուար 24՝ Պարոյր Սեւակ 
* Փետրուար 21՝ Ռոպերթ Մուկապէ 
* Մարտ 20՝ Գոհար Գրիգորեան 
* Մայիս 10՝ Զահրատ 
* Ապրիլ 6՝ Լեւոն Մելքոնեան 
* Մայիս 22՝ Շարլ Ազնաւուր 
* Օգոստոս 1՝ Ապտալլահ Պըն Ապտուլ-Ազիզ-Ալ-Սաուտ 
* Օգոստոս 10՝ Երուանդ Մանարեան,  
* Սեպտեմբեր 2՝ Տանիէլ արափ Մոի 
* Դեկտեմբեր 14՝ Գոհար Գասպարեան 
* Դեկտեմբեր 26՝ Լեւոն Հախվերդեան 
* Դեկտեմբեր 30՝ Սպարտակ Կնտեղցեան 

## Մահեր
16px  
աջից|180px
* Յունուար 21՝ Վլատիմիր Իլիչ Լենին 
* Մարտ 16՝ Երանուհի Գարագաշեան 
* Ապրիլ 9՝ Մատթէոս Զարիֆեան 
* Յունիս 3՝ Ֆրանզ Քաֆքա 
* Անյայտ ամսաթիւով
** Միքայէլ Արամեանց 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1924
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1925 թուական

**1925 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 25րդ տարին է
 
## Դէպքեր
* Ֆրիտիոֆ Նանսենը այցելեց Հայաստան

### Մարտ

* 10 Մարտ․ Բիրէայի մէջ կը հիմնուի Օլիմպիաքս ԲՄՄ մարզական ակումբը

## Ծնունդներ
16px 

* Յունուար 11՝ Մարիաննա Տէր Զախարովա 
*21 Յունուար՝ Փօլ Նիուման,(մ․2008 Ա․Մ․Ն․), դերասան
* Մարտ 3՝ Գառնիկ Ադդարեան 
* Յունիս 3՝ Լեւոն Մանասէրեան 
*Յուլիս 4՝ Քեթի Պերպերեան 
*29 Յուլիս` Միքիս Թէոտորաքիս, յոյն բանահիւս, յօրինող, երգահան, խմբավար եւ քաղաքագէտ․ դափնեկիր՝ «Լենին Խաղաղութեան մրցանակ» եւ «Բրիտանական Ժապաւէնի Ակատեմիոյ Մրցանակներ» (*BAFTA*) պարգեւներու 
* Օգոստոս 9՝ Յակոբ Կարապենց 
* Օգոստոս 21՝ Կարպիս Սուրէնեան 
* Օգոստոս 28՝ Եակով Բազելեան 
* Սեպտեմբեր 30՝ Հենրիկ Մալեան 
* Հոկտեմբեր 13՝ Մարկրիթ Թաչըր 
* Հոկտեմբեր 14՝ Լեւոն Վարդան 
*23 Հոկտեմբեր՝ Մանոս Խածիտաքիս, յոյն երգահան, յօրինող, դաշնակահար
##### Անստոյգ ամսաթիւով
* Նիզար Խալիլի 
* Գէորգ Գանտահարեան 

## Մահեր
16px  
* Մարտ 22՝ Ալեքսանդր Միասնիկեան 
* Հոկտեմբեր 4՝ Գէորգ Բաշինջաղեան 
* Հոկտեմբեր 20՝ Արմենակ Եկարեան 
* Դեկտեմբեր 29՝ Ֆելիքս Վալոթոն 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1925
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1926 թուական

**1926 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 26րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 26՝ Ռոպէր Հատտէճեան 
* Մարտ 22՝ Աւօ Ուվէզեան 
* Ապրիլ 18՝ 
**Խաչատուր Աւետիսեան 
**Ճիմ Թորոսեան 
* Ապրիլ 26՝ Մանուէլ Ասատրեան 
* Մայիս 9՝ Նիկողոս Թահմիզեան 
* Յուլիս 6՝ Լեւոն Զօրեան 
* Օգոստոս 8՝ Ալպերթ Մկրտչեան 
* Հոկտեմբեր 16՝ Զարեհ Խրախունի 
* Նոյեմբեր 17՝  վրացի մարզական մեկնաբան եւ դերասան
* Նոյեմբեր 29՝ Գրիգոր Խանջեան 
* Դեկտեմբեր 23՝ Մետաքսէ 
* Դեկտեմբեր 26՝ Վարդ Շիկահեր 

##### Անստոյգ ամսաթիւով
* Աւօ Ուվէզեան 
* Վահրամ Մավեան 
* Փօլ Կիրակոսեան 
* Մարտիրոս Գուշաքճեան 

## Մահեր
16px  
* Յունիս 10՝ Անթոնի Կաուտի 
* Յուլիս 21՝ Յարութիւն Մրմրեան 
##### Անստոյգ ամսաթիւով
* Երուանդ Օտեան 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1926
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1927 թուական

**1927 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 27րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Փետրուար 25՝ Կարապետ Չոպանեան 
* Յուլիս 4՝
** Նիլ Սայմըն 
** մինի|185x185փքս|Ճինա Լոլոպրիճիթա
* Օգոստոս 4՝ Թուրկութ Ույար 
աջից|180x180փքս
* Օգոստոս 11՝ Պօղոս Սնապեան 
* Օգոստոս 30՝ Մարգարիտա Միքայէլեան 
* Նոյեմբեր 26՝ Սապահ 
* Նոյեմբեր 28՝ Ստեփան Փուչինեան 
* Դեկտեմբեր 14՝ Կիուի Մարկվելաշվիլի 

## Մահեր
16px  

*  160px 120px
* Նոյեմբեր 24՝ Շուշանիկ Կուրղինեան 
* Օգոստոս 31 ՝ Անդրանիկ Օզանեան 
##### Անստոյգ ամսաթիւով
* ՝ Կարպիս Թիւլպէնտճեան 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1927
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1928 թուական

**1928 թուական**, նահանջ տարի, 20րդ դարու 28րդ տարին է
 
## Դէպքեր
* 28 Մայիս․ կը հիմնուի «Հայ Կրթական եւ Հրատարակչական Համազգային Ընկերութիւն»ը, Գահիրէ
*28 Յուլիս  - Օգոստոս 12 IX Ամառնային Ողիմպիական խաղերը Ամսթերտամին մէջ
## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 25 Էտուարտ Շեւարտնաձէ  
* Փետրուար 28 Գէորգ Արշակեան 
* Փետրուար 29 Թորոս Թորանեան 
* Մարտ 18 Լէնարթ Քարլեսոն  
* Մարտ 28 Արա Յարութիւնեան 
* Ապրիլ 2 Ժան Գիզիրեան 
* Մայիս 19՝ Սերգէյ Մերկելեան 
* Մայիս 21՝ Աբրահամ Ալիքեան 
* Մայիս 26՝  Ճեք Գէորգեան 
* Յունիս 6՝ Ճորճ Տէօքմէճեան 
* Յունիս 13՝ Ճոն Նաշ 
* Յուլիս 20՝ Մինաս Աւետիսեան 
* Յուլիս 28՝ Հրաչ Տասնապետեան 
* Յուլիս 29՝ Կոնստանտին Օրբէլեան 
* Յուլիս 30՝ Կարէն Քալանթար 
* Օգոստոս 7՝ Տիգրան Թահթա 
* Օգոստոս 16՝ Արա Կիւլէր 
* Սեպտեմբեր 24՝ Նարսիսոյ Պինայեան Քարմոնա 
* Սեպտեմբեր 30՝ Էլի Վիզել 
* Դեկտեմբեր 23՝ Յովհաննէս Չեքիճեան 

## Մահեր
16px  
* Մայիս 7՝  Ալեքսանդր Սպենդիարեան 
160px 160px
* Մայիս 24՝  Թէոդիկ 
* Յունիս 5՝ Հրանդ Ասատուր 
* Յունիս 18՝ Ռոալտ Ամունտսըն 
##### Անստոյգ ամսաթիւով
* Գրիգոր Այգունի 
* Մինաս Չերազ 
* Խորէն Սինանեան 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1928
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1921 թուական

**1921 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 21րդ տարին է
 
## Դէպքեր

* 18 Փետրուար․ Հայաստանի ժողովուրդը կ՛ ապստամբի եւ Երեւանի բանտերէն կ՛ազատէ հայ քաղաքական եւ մտաւորական դէմքեր
* 16 Մարտ․ Մոսկուայի մէջ, ռուսերն ու թուրքերը Հայաստանի հողերը իրարու մէջ կը բաժնուին․ Կարսն ու Սուրմալուն Թուրքիոյ կը յանձնուին, իսկ Շարուրն ու Նախիջեւանը՝ Ատրպէյճանին
* 2 Ապրիլ․ Երեւանի մէջ պոլշեւիկեան իշխանութիւնը կը վերահաստատուի

[մինի|աջից|240px|[Բրիտանական կայսրութիւնը 1921 թուականին]]

## Ծնունդներ
16px 
* 21 Փետրուար՝ Ճոն Ռաուլզ 
* 12 Մայիս՝ Էտուարտ Միրզոյեան 
* 12 Օգոստոս՝ Գրիգոր Քէշիշեան 
* 19 Սեպտեմբեր՝ Օգոստինոս Սեքուլեան (մ․1921), հոգեւորական, աստուածաբան, գրագէտ, տոմարաբան
* Նոյեմբեր 1՝ Ուատիհ Էլ Սաֆի 
#### Անստոյգ ամսաթիւով
* Զաւէն Պիպեռեան 
## Մահեր
16px  
* Յունուար 27՝ Գրիգոր Սայեան 
* Փետրուար 15՝ Նիքոլա Լանկէ 
* Մարտ 15՝ Թալէաթ Մեհմեթ Փաշա 
* Օգոստոս 10՝ Տիգրան Եսայեան 
#### Անստոյգ ամսաթիւով
* Ինտրա 
* Համազասպ Սրուանձտեան 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1921
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1922 թուական

**1922 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 22րդ տարին է
 
## Դէպքեր

* 27 Օգոստոս՝ Փոքր Ասիոյ արշաւանք․ յունական բանակը կը նահանջէ եւ թրքական բանակը կը գրաւէ Աֆիոն Քարահիսարը 
* 13-17 Սեպտեմբեր - Իզմիրի քայքայումը

## Ծնունդներ
16px 
* Մարտ 9՝ Ռաֆայէլ Իշխանեան 
* Ապրիլ 30՝ Մարթին Քարատաղեան 
* Մայիս 21՝ Արմէն Աթայեան 
*Գարնան՝ Մարիքա Նինու, յունահայ երգչուհի
* Յունիս 30՝ Ժագ Իհմալեան 
* Օգոստոս 15՝ 
** Վահագն Դաւթեան 
** Զարեհ Մելքոնեան 
* Հոկտեմբեր 3՝ Լեւոն Ասմարեան 
* Նոյեմբեր 21՝ Մարճըրի Յովսէփեան 
* Հոկտեմբեր 22՝ Վահէ Օշական 
* Դեկտեմբեր 28՝ Սթան Լի 

### Անստոյգ օրով

* Մարիքան Նինու (մ․1957), յունահայ երգչուհի

## Մահեր
16px  
* Յուլիս 21՝ Ճեմալ փաշա 
* Օգոստոս 2՝ Ալեքսանտր Կրահամ Պելլ 
#### Անստոյգ ամսաթիւով
* Արշակուհի Թէոդիկ 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1922
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1929 թուական

**1929 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 29րդ տարին է
 
## Դէպքեր

* 14 Ապրիլ․ տեղի կ՛ունենայ Մոնաքոյի ինքնաշարժներու առաջին մրցաշարքը

## Ծնունդներ
16px 
աջից|180px
* Յունուար 15՝ Մարթին Լութըր Քինկ 
*11 Փետրուար՝ Ալբերտ Ազարեան, Խորհրդային Հայաստանի մարմնամարզիկ, օղակներու վարժութեան ախոյեան ու մասնագէտ, մարմնամարզութեան զանազան վարժութիւններու քանիցս ախոյեան
* Մարտ 23՝ Ռափայէլ Չմշկեան 
* Ապրիլ 1՝ Միլան Գունտերա 
* Մայիս 4՝ Օտրի Հեփպըրն 
* Մայիս 6՝ Ճոն Ս. Կիրակոսեան 
* Յունիս 12՝ Անն Ֆրանք 
* Յունիս 17՝ Տիգրան Պետրոսեան 
* Սեպտեմբեր 7՝ Առնոլտ Աղապապով 
* Սեպտեմբեր 10՝ Իննա Թումանեան 
* Հոկտեմբեր11՝ Ճորճ Քրամպ 
* Հոկտեմբեր 24՝ Սօս Սարգսեան 
*14 Դեկտեմբեր՝ Սահակ Արք․ Այվազեան, հոգեւորական, կրթական մշակ, Յունաստանի Հայոց Թեմի 45 տարիներու Առաջնորդ 
* Դեկտեմբեր 15՝ Արման Մանարեան 
* Դեկտեմբեր 30՝ Մանուէլ Զուլալեան 
## Մահեր
16px  
* Ապրիլ 4՝ Մեսրոպ Նուպարեան 
* Սեպտեմբեր 29՝ Յովհաննէս Յովհաննիսեան 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1929
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
193 (թիւ)

**193** (**հարիւր իննսուներեք**)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ է 192-ի եւ 194-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  ուրախ թիւ է
*  քառասունչորսերորդ պարզ թիւն է
* երկու քառակուսիների գումար է՝ 193=122+72
* երկու քառակուսիներու տարբերութիւն է՝ 193=972-962
* Պիւթագորասի ներքնաձիգ է՝ 1922=952+1682
* կիրառութիւններ
** 193 Ամպրոսիա աստեղնեակի կարգային թիւն է
** +-ի գործադրումով կը ստացուի ┴ նշանը 
** Տարուայ 193րդ օրն է Յուլիս 12-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յուլիս 11-ը)
## Ծանօթագրութիւններ
1930 թուական

**1930 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 30րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
[աջից|մինի|120px| նկարիչ
==== Հոկտեմբեր ====
* [1 Հոկտեմբեր  իրլանտացի դերասան եւ երաժիշտ
* 6 Հոկտեմբեր  Սուրիոյ 15րդ նախագահը
## Մահեր
16px 
աջից|մինի|120px|
#### Ապրիլ
* 27 Ապրիլ 
#### Մայիս
* 13 Մայիս 
#### Յուլիս
* 19 Յուլիս՝ 
* 28 Յուլիս՝ 
* Անստոյգ ամսաթիւով՝
**  
**  

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1930
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1931 թուական

**1931 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20-րդ դարու 31-րդ տարին է։
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
:
* 15 Նոյեմբեր՝ Մուաի Քիպաքի (, մ.2013 քենիացի)․ եղած է Քենիայի երրորդ նախագահը (2002-20139)
## Մահեր
16px 
:
Ռուբէն Որբերեան '''(16 Փետրուար 1873, Մալաթիա - 3 Յունուար  1931, Փարիզ), հայ գրագէտ:
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1931
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1932 թուական

**1932 թուական**, նահանջ տարի, 20րդ դարու 32րդ տարին է
 
## Դէպքեր
17 Մարտ․ կը հիմնուի Great Sand Dunes ազգային պուրակ եւ պահեստը

## Ծնունդներ
16px 
:
## Մահեր
16px 
:
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1932
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1933 թուական

**1933 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 33րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
#### Ապրիլ
* 1 Ապրիլ Բարսեղ Թուղլաճեան 
* 14 Ապրիլ Եուրի Յովհաննիսեան 
* 17 Ապրիլ Եղիա Նաճարեան 
#### Յունիս
* 26 Յունիս Արթօ Չաքմաքչեան 
#### Մայիս
* 19 Մայիս Լուիզ Մանուկեան Սիմոն 
#### Աւգոստոս
* 1 Օգոստոս Զօրայր Խալափեան 
* 15 Օգոստոս Սթէնլի Միլկրէմ 
#### Սեպտեմբեր
* 30 Սեպտեմբեր Միշել Նայիմ Աուն 
#### Նոյեմբեր
* 11 Նոյեմբեր Լեւոն Տապաղեան 
* 12 Նոյեմբեր Վլադիմիր Մովսիսեան 
* 13 Նոյեմբեր Պուխութի Գուրգենիձէ 
* 19 Նոյեմբեր Լարի Քինկ 
#### Դեկտեմբեր
* 13 Դեկտեմբեր Մուշեղ Գալշոյեան 
* 23 Դեկտեմբեր Գիվի Շահնազարի 
## Մահեր
16px 
#### Փետրուար
* 3 Փետրուար Յակոբ Տաշեան 
#### Մայիս
* 24 Մայիս Վիքթոր Տոլիձէ 
#### Յուլիս
* 13 Յուլիս Նար-Դոս  
#### Սեպտեմբեր
* 16 Սեպտեմբեր Գէորգ Աբուլեան 
#### Նոյեմբեր
* 14 Նոյեմբեր Լէօ 
#### Անստոյգ ամսաթիւով
* Ղեւոնդ Դուրեան 
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1933
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1934 թուական

**1934 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 34րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 4՝ Զուրապ Ծերեթելի 
* Յունուար 15՝ Արամ Տիգրան 
* մինի|157x157փքս|Սոֆիա ԼորենՓետրուար 11՝ Մերի Քուանթ 
* Փետրուար 22՝ Արամ Սեփեթճեան 
* Ապրիլ 29՝ Վլադիմիր Սարուխանով 
* Մայիս 21՝ Տայանա Տէր Յովհաննէսեան 
* Յունիս 22՝ Գառնիկ Անանեան 
* Սեպտեմբեր 20՝ Սոֆիա Լորեն, իտալացի հանրածանօթ դերասանուհի
* Նոյեմբեր 20՝ Ֆէյրուզ 
* Դեկտեմբեր 14՝ Թորոս Ռասթկելենեան 
* Դեկտեմբեր 28՝ Մակի Սմիթ 
##### Անստոյգ ամսաթիւով
* Ռապըրթ Հիւսըն 
## Մահեր
16px  
* Մարտ 1՝ Թորոս Թորամանեան 
* Մարտ 3՝ Բագրատ Այվազեան 
* Ապրիլ 26՝ Ալեքսանտր Ռոտինեան 
* Յունիս 12՝ Վահան Գարտաշեան 
* Յուլիս 19՝ Զապէլ Ասատուր 
##### Անստոյգ ամսաթիւով
* Արամ Երկանեան 
* Սեպուհ Ութուճեան 
* Հմայեակ Ազատեան 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1934
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1935 թուական

**1935 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 35րդ տարին է
 
## Դէպքեր
* Յունուար 1՝ Թուրքիոյ մէջ կը վերացուեն մարդոց տիտղոսները եւ կը մտցուեն մականունները
* Մայիս 15՝ կը գործարկուեն Մոսքուայի մեթրոյի առաջին կայարանները
## Ծնունդներ
16px 
աջից|մինի|100px|
* Յունուար 8՝ Էլվիս Փրեսլի 
* Փետրուար 12՝ Հրանտ Մաթեւոսեան 
* Փետրուար 16՝ 
** Հենրիկ Ալավերդեան 
** Վահրամ Հաճեան 
* Մարտ 15՝ Լէոնիդ Ենգիբարեան 
* Յուլիս 3՝ Մարատ Վարժապետեան 
* Սեպտեմբեր 25՝ Սամիրա Թաուֆիք 
* Հոկտեմբեր 5՝ Ժան Տէր Մերկերեան 
* Դեկտեմբեր 31՝ Սալման Պըն Ապտել Ազիզ Ալ Սէուտ 
##### Անստոյգ ամսաթիւով
* Շաուքի Ապի Շաքրա 
* Սարգիս Սերոբեան  

## Մահեր
16px  

* Յունուար 5՝ Եփրեմ Ապրոյեան 
*12 Փետրուար՝ Օկիւստ Էսքոֆիէ, Արդի Խոհագիտութեան հայրը
* Մարտ 30՝ Ռոմանոս Մելիքեան 
* Յուլիս 7՝ Քարէն Եփփէ 
* Օգոստոս 7՝ Շիրվանզադէ 
* Հոկտեմբեր 8՝ Խնկօ Ապէր 
* Հոկտեմբեր 22՝ Կոմիտաս Վարդապետ
* Դեկտեմբեր 30՝ Լեւոն Էսաճանեան 
##### Անստոյգ ամսաթիւով

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1935
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1938 թուական

**1938 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 38րդ տարին է
 
## Դէպքեր

* Բարնասոս կը յայտարարուի Յունաստանի ազգային պուրակ

## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 10 ՝ Վրէժ Յակոբեան 
* Փետրուար 24 ՝ Արա Վահունի 
* Ապրիլ 8՝ Քոֆի Անան 
* [մինի|149x149փքս|[Քլոտիա Գարտինալէ]]15 Ապրիլ՝ Քլոտիա Գարտինալէ, իտալացի դերասանուհի
* Յունիս 7 ՝ Սամուէլ Գասպարով 
* Յուլիս 1 ՝ Վահրամ Կէորկով 
* Սեպտեմբեր 12 ՝ Վալերի Արմէն Սարուխանով 
* Հոկտեմբեր 25 ՝ Ռոպերթ Սարգսեան 
* Դեկտեմբեր 23 ՝ Մկրտիչ Մարկոսեան 
մինի
##### Անստոյգ ամսաթիւով
* Զաւէն Մսըրլեան  
* Անտոնիա Արսլան ՝ 
## Մահեր
16px 
* Յուլիս 31՝ Վալերիան Կունիա 
* Օգոստոս 7՝ Եկատերինա Կապաշվիլի 
* Օգոստոս 19՝ Արշակ Աթայեան 
** **Սթալինեան բռնաճնշումներու զոհեր՝**
** Յունուար 10՝ Յովհաննէս Քաջազնունի 
** Յուլիս 18՝ Վահան Թոթովենց 
** Փետրուար 13՝ Գէորգ Ալիխանեան 
** **Անստոյգ ամսաթիւով՝**
***Լեւոն Արիսեան 
##### Անստոյգ ամսաթիւով
* Զապէլ Հէքիմեան 
* Հրանդ Ալեանաք ՝ 

Ստորոգութիւն:1938
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1939 թուական

**1939 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 39րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 27 ՝ Տիգրան Մանսուրեան 
* Մարտ 31՝ Զվիատ Կամսախուրտիա 
* Ապրիլ 28` Միչիո Եասուտա   
* Մայիս 1` ՝ Ռոզի Արմէն 
* Մայիս 5՝ Ռուբէն Յովսէփեան 
* Մայիս 22՝ Արկադի Տէր Թադէոսեան 
*27 Յունիս՝ Փեփինօ տի Քափրի, իտալացի երգիչ, երաժիշտ
* Նոյեմբեր 15՝ Արտաշէս Յովհաննիսեան 
##### Անստոյգ ամսաթիւով
* Վահան Սողոմոնեան  
## Մահեր
16px  
* Մայիս 24 ՝ Գարեգին Մելոեան 

Ստորոգութիւն:1939
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
194 (թիւ)

**194** (**հարյուր իննսունչորս**)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 193-ի եւ 195-ի միջեւ
## Յատկութիւններ
*  վաթսուներկուերորդ կիսապարզ թիւն է
* երկու քառակուսիներու գումար է՝ 194=132+52
* կիրառութիւններ
** 194 Պրոկնէ աստեղնեակի կարգային թիւն է
** +-ի գործադրումով կը ստացուի ┬ նշանը 
** Տարուայ 194րդ օրն է Յուլիս 13-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յուլիս 12-ը)
 
## Ծանօթագրութիւններ
1940 թուական

**1940 թուական**, նահանջ տարի, 20րդ դարու 40րդ տարին է
 
## Դէպքեր
28 Հոկտեմբեր․ Յունաստան հարկադրաբար կը մասնակցի Բ․ Համաշխարհային պատերազմին, երբ երկրին վարչապետը՝ Իոանիս Մեդաքսաս, կը մերժէ ազգայնամոլ Իտալիոյ ղեկավարութեան պահանջին՝ Յունաստանը անձնատուր ըլլայ, յայտարարելով պատմութեան մէջ անցած նշանաւոր «ոչ»ը (ΌΧΙ) եւ յունական բանակը կը հակադարձէ Իտալիոյ յարձակումին։ 

## Ծնունդներ
16px 
* Յունիս 25՝  Լեւոն Ղալումեան 
* Յուլիս 1 ՝ Սոնա Սէֆէրեան 
* Յուլիս 3 ՝ Ռազմիկ Դաւոյեան 
* Յուլիս 10 ՝ Լեւոն Քաթըրճեան 
* Յուլիս 24՝  Արեւշատ Աւագեան 
*26 Յուլիս՝ Թոլիս Վոսքոփուլոս (մհ․19 Յուլիս 2021), անուանի յոյն երգիչ, երգահան, ինչպէս նաեւ  բանաստեղծ ու դերասան
* Հոկտեմբեր 9՝ Ճոն Լենըն  
* Հոկտեմբեր 21 կամ 23՝ Փելէ  
* Օգոստոս 31՝ Հենրիկ Էտոյեան  
##### Անստոյգ ամսաթիւով
* ՝ Մովսէս Պչաքճեան 
## Մահեր
16px  
* Հոկտեմբեր 16 ՝ Խաչիկ Սամուէլեան 

Ստորոգութիւն:1940
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1941 թուական

**1941 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 41րդ տարին է
 
## Դէպքեր

* 20 Յունուար․ Ֆրանքլին Րուզվելթ երրորդ անգամ ըլալով Ա․Մ․Ն․ նախագահ կ՛ ընտրուի
*20 Մայիս․ կը սկսի «Կրետէի Կռիւ»ը
* Յունիս․ Գերմանիան կը յարձակի Խորհրդային Միութեան վրայ

## Ծնունդներ
16px 
#### Յունուար
* 3 Յունուար ՝  եկեղեցական գործիչ
աջից|մինի|180px|
#### Մարտ
* 13 Մարտ՝  պաղեստինցի արաբ բանաստեղծ եւ արձակագիր
#### Մայիս
* 5 Մայիս ՝  ճարտարապետութեան տեսաբան
*14 Մայիս՝ Սթիվըն Քրաշըն, լեզուաբան
* 27 Մայիս  եթովպիացի քաղաքական գործիչ

#### Յունիս
* 5 Յունիս՝  արժանթինցի հրեայ դաշնակահարուհի
* 8 Յունիս՝  քանդակագործ
*12 Յունիս՝ Չիկ Կորէա (մ․2021) Ճազի աշխարհահռչակ դաշնակահար եւ երգահան
* 19 Յունիս՝  չեխ տնտեսագէտ եւ քաղաքական գործիչ

#### Սեպտեմբեր
* 8 Սեպտեմբեր՝  ամերիկացի քաղաքական գործիչ
#### Նոյեմբեր
* 1 Նոյեմբեր ՝  հայ կենդանաբոյժ
#### Դեկտեմբեր
* 5 Դեկտեմբեր՝  հայ խորհրդային ֆիզիքագէտ
##### Անստոյգ օրով
* ՝  սփիւռքահայ հոգեւորական
## Մահեր
16px 
#### Յունուար
* 4 Յունուար՝   արձակագիր
#### Մարտ
* 28 Մարտ՝  անգլիացի գրող
#### Ապրիլ
* 30 Ապրիլ՝  հայ նկարիչ եւ հասարակական գործիչ
#### Յունիս
* 2 Յունիս՝  ֆրանսահայ գրող
##### Անստոյգ օրով
*  հայ դերասան
## Ծանօթագրութիւններ

## Արտաքին յղումներ
* 1941-ը Պատմութեան մէջ* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1941

Ստորոգութիւն:1941
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1936 թուական

**1936 թուական**, նահանջ տարի, 20րդ դարու 36րդ տարին է
 
## Դէպքեր
## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 26՝ Գէորգ Պաղտասարեան 
* Մարտ 5՝ Քանաան Պանանա 
* Մարտ 17 ՝ Կարէն Ա. Սիմոնեան 
* Մարտ 27 ՝ Էդուարդ Խաչատուրով 
* Մարտ 31 ՝ Զաւէն Կիրակոսեան 
*7 Յուլիս․ Նիքոս Քսիլուրիս, յոյն երաժիշտ եւ ժողովրդական, արուեստական ու հասարակական երգերու մեկնաբանող
* Յուլիս ՝ Ալիսիա Կիրակոսեան 
* Հոկտեմբեր 10՝ Զուլալ Գազանճեան 
* Նոյեմբեր 10 ՝ Ալեքսան Մնակեան 
* Դեկտեմբեր 5 Վացլաւ Հաւել 
* Դեկտեմբեր 10 ՝ Արա Պալիոզեան 
* Դեկտեմբեր 14 ՝ Տիգրան Լեւոնեան 
##### Անստոյգ ամսաթիւով
* Լեւոն Օսիպով ՝ 
## Մահեր
16px  
* Յունուար 22 ՝ Եղիշէ Թադեւոսեան 
* Օգոստոս 1 ՝ Յովհաննէս Աբէլեան 
* Հոկտեմբեր 8՝ Ստեփան Կանայեան 
##### Անստոյգ ամսաթիւով
* Քարլ Գալուստ 
* Սիմոն Երեմեան 

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1936
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1937 թուական

**1937 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 37րդ տարին է
 
## Դէպքեր

* Մարտ 21՝ Տերսիմի կոտորածը  Թուրքիոյ մէջ
* Ապրիլ 26՝ Պասքերու երկրի Կերնիքայ գիւղի ռմբակոծումը
* Խորհրդային Միութեան մէջ կ'իրականացուեն զանգուածային բռնաճնշումներ
## Ծնունդներ
16px 
* Յունուար 7՝ Լաւրենտի Բարսեղեան 
* Փետրուար 25 ՝ Եուրի Սահակով 
* Ապրիլ 6՝ Էռնեստ Մարտիրոսեան 
* Ապրիլ 7 ՝ Վարուժան Խտըշեան 
* Մայիս 12՝ Անաթոլի Մոկացեան 
* Յունիս 1՝ Լուսինէ Զաքարեան 
* Յունիս 5 ՝ Մարք Յովսէփեան 
* Յունիս 11՝ Սարիբեկ Փոշոտեան 
* Յուլիս 1՝ Կարէն Ջանիբեկեան 
* Յուլիս 10՝ Կալիա Նովենց 
* Յուլիս 22 ՝ Ալեքսանտր Պօղոսեան 
* Յուլիս 26 ՝ Ռոպերթ Քոնտախսազով 
* Հոկտեմբեր 17՝ Քարլոս Աբովեան 
* Նոյեմբեր 26՝ Վարդան Աշգարեան 
##### Անստոյգ ամսաթիւով
* Լեւոն Բարսեղեան՝ 
*  ՝ Արամ Քալանթարեան 
*  ՝ Մկրտիչ Յակոբ Պուլտուքեան 
## Մահեր
16px 
#### Փետրուար
* 5 Փետրուար  ռուս հոգեվերլուծող եւ հեղինակ
* Մայիս 18 ՝ Բեկլար Ամիրջան(եան) 
* Յուլիս 8 ՝ Տիանա Աբգար 
* Օգոստոս 11 ՝ Ստեփան Էլմաս 
* Նոյեմբեր 13՝ Յակոբ Յակոբեան 
* Նոյեմբեր 21՝ Մելիթոն Պալանչիվաձէ 
** **Սթալինեան բռնաճնշումներու զոհեր՝**
** Մարտ 13 ՝ Եղիշէ Չարենց 
** Մայիս 27 ՝ Հայկ Բժշկեան (ԳԱՅ) 
** Դեկտեմբեր 10 ՝ Մովսէս Սիլիկեան 
** Դեկտեմբեր 11 ՝ Ատրպետ Ատրպետեան 
*** Անստոյգ օրով՝
*** Աւետիս Կիրակոսեան՝ լեզուաբան Ռաֆայէլ Իշխանեանի հայրը
##### Անստոյգ ամսաթիւով
* Ստեփան Ակայեան 

Ստորոգութիւն:1937
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր
1942 թուական

**1942 թուական**, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 42րդ տարին է
 
## Դէպքեր

### Արուեստ

* Կը նկարահանուի «Քազապլանքա» Օսքարի մրցանակիր շարժարուեստի ամերիկեան ժապաւէնը

## Ծնունդներ
16px 
 
 
#### Յունուար
* 8 Յունուար՝  անգլիացի ֆիզիքայի տեսաբան եւ տիեզերաբան
* 17 Յունուար՝  ափրիկէամերիկեան արհեստավարժ բռնցքամարտիկ
#### Փետրուար
* 4 Փետրուար ՝  հայ բանասէր, պատմաբան
#### Ապրիլ
* 19 Ապրիլ ՝  բանասէր, հայագէտ
* 24 Ապրիլ՝  ամերիկացի երգչուհի եւ դերասանուհի
#### Յունիս
* 18 Յունիս՝  անգլիացի ռոք երգիչ
#### Յուլիս
* 21 Յուլիս՝  ֆրանսահայ թուաբանագէտ, հե­ղի­նա­կա­ւոր պատ­մա­բան
#### Սեպտեմբեր
* 15 Սեպտեմբեր՝  Զիմպապուէի երրորդ եւ ներկայիս նախագահն է 2017-էն
#### Նոյեմբեր
* 17 Նոյեմբեր՝  ամերիկացի ֆիլմերու բեմադրիչ եւ արտադրող
#### Դեկտեմբեր
* 13 Դեկտեմբեր՝  ամերիկացի քաղաքական գործիչ
##### Անստոյգ օրով
* ՝  բանաստեղծուհի

## Մահեր
16px  
* 27 Յունուար ՝  հայ պատմաբան, բանասէր, բիւզանդագէտ
* 5 Օգոստոս կամ 6՝  լեհ բժիշկ, գրող եւ լրագրող
##### Անստոյգ օրով
*  բժիշկ, բանասէր
* ՝  բժիշկ, բառարանագիր
## Արտաքին յղումներ
* 1942-ը Պատմութեան մէջ* Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1942
## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:1942
Ստորոգութիւն:Տարեթիւեր