Ռուսական Քարոզչութիւն

[thumb|right|300px|[Մոսկովեան Գրէմլը որպէս ռուսական քարոզչութեան ուղեղային կեդրոն եւ գռգրող]]
**Ռուսական քարոզչութիւն** կամ **գրեմլեան քարոզչութիւն**, **փութինեան քարոզչութիւն**, Ռուսաստանի կառավարութեան հայեացքներուն, պատկերացումներուն կամ օրակարգերուն համապատասխանող զանգուածային լրատուամիջոցներու գործունէութեան արդիւնքի կամ հաղորդակցութիւններու ամբողջութիւն: Այդ զանգուածային լրատուամիջոցները բազմաթիւ պետական հովանաւորութիւն ունեցող հարթակներ ունին եւ առցանց արուեստագիտութիւններ: 2008-ի վերջը Լեւ Կուդկով, հիմնուելով Լեւատա Կեդրոնի տուեալներու տեղեկութեան վրայ, մատնանշած է Ռուսիոյ մէջ գոյութիւն ունեցող հասարակական կարծիքը, որպէս հասարակական-քաղաքական հիմնարկի գոյութեան անհետացման եւ պետական քարոզչութեան փոխարինման արդիւնաւէտութեան:

## Պետութեան կողմէ հովանաւորուող համաշխարհային արշաւ
[thumb|right|250px|[Վլատիմիր Փութինը Russia Today-ի տաղաւարին մէջ]]
Փերեսթրոյքայէն եւ Սեպտեմբեր 2004-ի Պեսլանի մէջ տեղի ունեցած ահաբեկչական գործողութենէն ետք, Փութին զօրացուցած է արտասահմանի մէջ Գրեմլի կողմէ հովանաւորուող ծրագիրը, որ կ'ըսէ «Ռուսաստանի պատկերը բարձրացնելու ուղղուած» : Այդ ծրագիրին հիմնական նախագիծերէն մէկը եղած է 2005-ի Russia Today-ի նորութիւններու ալիքի ստեղծումը, որ CNN-ի օրինակով 24 ժամուայ նորութիւններ կ'ապահովէ անգլերէն լեզուով: Ալիքի սկզբնական դրամագլուխը եղած է պետական միջոցները՝ 30 միլիոն տոլար: Russia Today-ի գործարկման մասին CBS News-ը պատմութիւն մը պատրաստած է, որուն մէջ մէջբերած է Պորիս Կագարլիցկին՝ ըսելով, որ «անկասկած, այս մէկը խորհրդային հին քարոզչական ծառայութիւններու շարունակութիւնն է»:

Օգոստոս 2008-ին ռուս-վրացական հակամարտութեան ընթացքին, Ռուսաստանի արտաքին գործերու փոխնախարար՝ Գրիգորի Գարասին յայտարարած է, որ «արեւմտեան ԶԼՄ-ները լաւ կազմակերպուած մեքենայ են, որոնք ցոյց կու տան միայն այն լուսանկարները, որոնք լաւ կը տեղաւորուին իրենց միտքերուն մէջ: Մեզի համար շատ դժուար է մեր կարծիքը իրենց թերթերու էջերուն մէջ դնել»: Յունիս 2007-ին Վետոմոսիթին հաղորդած է, որ 2003-ին Գրեմլը աշխուժացուցած է Միացեալ Նահանգներու մէջ տնուող իր պաշտօնական բամնակցութեան գործունէութիւնը, անոնցմէ զատ, ընկերութիւններ վարձած է, որոնցմէ են Hannaford Enterprises-ը եւ Ketchum-ը:

Իսրայէլի ռուսական բաժինները Անտոն Նոսիկը 2005-ին իր հարցազրոյցին մէջ ըսած է, որ Russia Today-ի ստեղծումը «խորհրդային ոճի քարոզարշաւի հոտ» ունի: «Առանց սահմաններու Լրագրողներ» կազմակերպութեան եւրոպական վարչութեան պետ Փասքալ Պոննամուր, նոր հիմնադրուած լրատուական ցանցը «պետութեան կողմէ տեղեկատուութեան վերահսկողութեան եւս մէկ քայլ» անուանած է: 2009-ին The Guardian-ի այդ օրերու թղթակից Լիւք Հարտինգն, Միացեալ Թագաւորութեան Russia Today-ի գովազդարշաւը որպէս «յետխորհրդային քարոզչական նոր կայսրութիւն ստեղծելու փառասէր փորձ» նկարագրած է: Հարցումներու ոլորտին մէջ, Ռուսաստանի ամէնահեղինակաւոր Լեւատա կեդրոնի տնօրէն Լեւ Տուտկովի խօսքով, Փութինեան Ռուսաստանի քարոզչութիւնը «կռուազան եւ խաբուսիկ է... աւելի գէշ, քան՝ ես տեսած եմ Խորհրդային Միութեան մէջ»:

Մոսկուայի պետական համալսարանի լրագրութեան հիմնարկի հաղորդակցութեան տեսութեան նախագահի վարիչ, մասնագէտ Իվան Ճասուրսկի, 2014-ին ըսած է. «Այսօր աշխարհի մէջ գոյութիւն ունին ազդեցութեան բազմաթիւ ձեւեր, որոնք կրնանք փափուկ ուժ անուանել, բայց Ռուսաստանի կառավարութեան կողմէ կատարուած քարոզչութեան եւ վերահսկողութեան աւանդական կոշտ ձեւերը չեն կրնար արդիւնաւէտ համարուիլ մասնագիտական տեսանկիւնէն եւ ընդունելի չեն թուիր լրագրողական բարոյականութեան տեսանկիւնէն»:

Russia Today եւ Sputnik-ը նաեւ կեղծ տեղեկատուութեան տարածութեան մէջ կը մեղադրուին: Տոնեցկի մարզին մէջ Մալէյզիական օդագնացութեան Boeing 777-ի արկածի ժամանակ անգլիացի քաղաքացիական լրագրող՝ Էլիոտ Հիկինս տուեալներ ներկայացուցած է, որ ցոյց կու տայ Ռուսաստանի պաշտպանութեան նախարարութեան արբանեակային լուսանկարները եւ այդ նորութիւները եւ լուսանկարները լայնօրէն տարածուած են Russia Today-ի եւ Sputnik-ի միջոցով:

## Ռուսական քարոզչութիւնը Հայաստանի մէջ
[thumb|252x252px|Ռուսական քարոզչութեան գաղափարախօս եւ ռուսական կայսերականութեան ջատագով [Անդրանիկ Միհրանեան]]
Քաղաքագէտ Իկոր Մուրատեանի կարծիքով, «Ռուսաստանը դաժան պարտութիւն կրած է Ուքրանիոյ ու Կեդրոնական Ասիոյ մէջ, ինչպէս նաեւ Վրաստանի: 23 Դեկտեմբեր 2016-ին նշուած է, որ Իրազեկ քաղաքացիներու միաւորում կազմակերպութեան կողմէ հրապարակուած *«Ընտանեկան բռնութեան կանխարգիլման եւ անոր դէմ պայքարի մասին» ՀՀ օրէնքի նախագիծի մասին հանրային դաշտին մէջ ապատեղեկատուութիւն տարածող խումբերու մասին* խորագիրով զեկոյցը Հայաստանի մէջ ռուսական քարոզչութիւնը աւելի եւս կ'աշխուժացնէ եւ այս կամ այլ կերպով կապուած է Հայաստանի մէջ Ռուսաստանի դեսպանատան, ռուսական պետական «Ռոսսոտրուդնիչեստվօ» հիմնադրամի, «Ռուսսկիյ Միր» հիմնադրամի, կամ ՌԴ ԱԳՆ-ի «Գորչակով» հիմնադրամի հետ: Բացի այս բոլորէն, այդ խումբերը Հայաստանի մէջ աշխուժօրէն ներգրաւուած են հակաեւրոպական եւ ռուսամէտ քարոզչութեան մէջ, իսկ անոնցմէ մէկ մասը նաեւ ներգրաւուած է հակաարեւմտեան աշխոյժ ապատեղեկատուութեան տարածման մէջ:

«Հայաստանը ռուսական քարոզչութեան միակ յաջողութիւնն է»: Օրինակ, 17-31 Յուլիս 2016-ին տեղի ունեցած ՊՊԾ գունդի գրաւման եւ բողոքի համահայկական շարժման մասին Ռուսաստանի դեսպանատունը սոցիալական արդարութեան կուսակցութեան (ՀԱՍԱԿ) նախագահ Արման Ղուկասեանը այդ շարժումը որոշ մարդոց աչքերուն դիմաց վարկաբեկելու նպատակով հանդէս եկած էր յայտարարութեամբ մը, որ իբրեւ թէ շարք մը հասարակական կազմակերպութիւններ եւ լրագրողներ ամրան ՊՊԾ գունդի գրաւման օրերուն կը փորձէին Հայաստանի մէջ «գունաւոր» յեղափոխութիւն իրականացնել: Ղուկասեանի այդ հարցազրոյցը հրապարակուած է ռուսական Սփութնիկ Արմենիա լրատուական գործակալութեան կայքին մէջ: Ղուկասեան նաեւ խոստացած էր, որ մինչեւ Օգոստոս ամսուան վերջը, կը հրապարակուի «ամերիկացի գործակալներու ցանկը»: Օրեր ետք հրապարակուեցաւ տեսանիւթ մը, որուն մէջ որոշ քաղաքական գործիչներ, որոնցմէ են օրինակ իշխանականները, ընդդիմադիր կերպով կը մեղադրուին ԱՄՆ «գործակալներ» ըլլալու պատճառով: Տեսանիւթին մէջ հրապարակուեցաւ նաեւ ԱՄՆ շարք մը բաժինի մասնագէտներու անձնագիրներու սխալները: Յատկանշականը այն է, որ տեսանիւթը հրապարակուած է ո՛չ թէ Հայաստանի մէջ, այլ արեւելեան Ուքրանիոյ մէջ :

### Կրիպոյետով ակումբ
Մօտաւորապէս 2012-ին, ռուսական քարոզչութեան գլխաւոր դերակատարներէն մէկը, ռուս հեռուստալրագրող Տիմիթրի Գիսելյովի ջանքերով Հայաստանի մէջ հիմնադրուած է Կրիպոյետով ակումբը, որուն գործունէութիւնն է «մտաւոր առաքելութիւն, որուն նպատակն է արտադրել թէ՛ Հայաստանի եւ թէ Ռուսաստանի ուժ տուող ժամանակակից իմաստուններ»: Որոշ մասնագէտներ կը կարծեն, որ ակումբի գործունէութեան նպատակն է Հայաստանի մէջ հասարակական կարծիքին վրայ ազդելը:

Ակումբի 2015-ի նիստը աւարտած է խայտառակութեամբ, որովհետեւ ռուսական քարոզչութեան գաղափարախօս՝ Տմիթրի Գիսելյովը դժգոհած է այն փաստէն, որ Հայաստանի մէջ ժողովուրդը ռուսերէն լեզուն լաւ չի գիտեր: Այդ նիստէն ետք Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային Ժողովի որոշ պատգամաւորներ առաջարկած են, որ Գիսելյովը անցանկալի մարդ համարուի Հայաստանի մէջ:

Հոկտեմբեր 2016-ին Երեւանի մէջ տեղի ունեցած է ակումբի հերթական նիստը, որուն մասնակցած են գործարար Սամուէլ Կարապետեանը, ռուս քաղաքագէտ Անդրանիկ Միհրանեանը, Հայաստանի Հասարակական խորհուրդի նախագահ Վազգէն Մանուկեանը, Հայաստանի հանրային ռատիոյի տնօրէն Արման Սաղաթելեանը եւ այլն:
### Երեւանի աշխարհաքաղաքական ակումբ
Երեւանի աշխարհաքաղաքական ակումբը (ԵԱԱ) Երեւանի մէջ գործող գիտահետազօտական կազմակերպութիւն է, որուն առաջնորդն ու գաղափարախօսը քաղաքագէտ եւ վերլուծաբան Ռուբէն Պարենցն է, իսկ ակումբի ղեկավարը՝ Արման Պոշեանը: Ինչպէս նշուած է ակումբի պաշտօնական կայքին վրայ, այս մէկը կը զբաղի աշխարհաքաղաքականութեամբ, քաղաքագիտութեամբ, քաղաքական աշխարհագրութեամբ, համաշխարհայնացումով, գիտական եւ լուսաւորչական գործունէութեամբ: Ակումբը «կազմակերպութիւն է ազատամիտ, հայրենիքը, ազգը, ընտանիքը սիրող, մարդկութեան եւ առաջին հերթին հայ եւ եղբայրական ազգերու ճակատագրին ոչ անտարբեր մարդոց համար»:

Բացի այս բոլորէն, պաշտօնական կայքի համաձայն, ակումբը «չի խառնուիր քաղաքական մեքենայութեան, խաղերուն եւ իրադարձութիւններուն, ինչպէս որ Հայաստանը կ'աշխատի իր ներքին գործերով, այդպէս ալ արտասահմանին մէջ»: Բացի այդ մէկէն, ակումբը որեւէ քաղաքական կուսակցութեան չանդամակցիր, ուժի կամ թեկնածուի չենթարկուիր: Ակումբի ներքին քաղաքական դիրքորոշումը չէզոք է՝ ԵԱԱ-ի անունով ելոյթ ունենալու որեւէ փորձերը առանց ներքին քաղաքական դիրքորոշման չէզոքութեան ակումբէն կը հեռացուին: Ակումբը սեմինարներ կը կազմակերպէ, հրապարակային ելոյթներ, գիրքերու, յօդուածներու ժողովածուներու, պարբերականներու հրատարակում, ինչպէս նաեւ կ'աջակցի «այս կամ այն հեղինակներուն, գիտական աշխատողներուն կամ ուղղակի ազգի հայրենասէրներուն»:

Ակումբի ղեկավար Արման Պոշեան նաեւ հանդիսացած է Ռուսիոյ մէջ գործող ռուս քարոզիչ Սերկէյ Գուրկինեանի հիմնադրած «Համառուսական ծնողական դիմադրութիւն» շարժման ոչ պաշտօնական մասնաճիւղի ղեկավար: Այսպիսով, Երեւանի աշխարհաքաղաքական ակումբի եւ «Համառուսական ծնողական դիմադրութիւն հարթակներէն աշխուժօրէն կը սատարէ Ռուսաստանի կայսերապաշտ քաղաքականութեան ռուսական քարոզչութեան:

## Արձագանգ
Ուքրանացի լրագրող եւ քաղաքագէտ Նիքոլայ Ռյապչուկի կ'ըսէ, որ ուքրանական ճգնաժամի ընթացքին ռուսական քարոզչութիւնը լիարժէք մասնակցութիւն ունեցած է տեղեկատուական պատերազմին: Ռյապչուկ կը գրէ. «Երեք հիմնական դրութիւններ ի յայտ եկած են, որոնք կարելի է հետեւեալ կերպով ամփոփել՝ «Ուքրանիոյ սահմանները արհեստական են», «ուքրանական հասարակութիւնը խորապէս բաժնուած է», իսկ «ուքրանական հիմնարկները անուղղելի անգործունակ են»:

Միացեալ Նահանգներու համաժողովի ընթացքին, 2015-ի լսումներու ժամանակ ,Ձեռնարկատիրութեան ամերիկեան հիմնարկի ռուսերէնի բաժինի տնօրէն՝ Լէոն Արոն պատմած է Ռուսաստանի կողմէ ֆինանսաւորուած Russia Today հեռուստացանցի մասին, որ ոչ միայն առջեւ կը բերէ ռուսական «վաճառանիշը», այլ նաեւ ջանքեր կը թափէ «ժողովրդավարական թափանցիկութեան եւ պատասխանատուութեան արժեզրկման, հանրային տեղեկութեան վստահելիութեան մասին եւ թէ ամէն ինչ կիսաճշմարտութիւններով է»: Ան ռուսական պետութիւնը անուանած է «աշխոյժ, համացանցի օգտագործման հարցերուն մէջ յաճախ նուրբ եւ արդիւնաւէտ»:

Անգլիացի հեռատեսիլի խօսնակ Փիթր Փոմերանցեւ 2014-ին լոյս տեսած իր «Ոչինչ ճիշդ չէ եւ ամէն ինչ հնարաւոր է» (Nothing Is True and Everything Is Possible) գիրքին մէջ կը պնդէ, որ քարոզչութեան նպատակը ոչ թէ համոզելն է, այլ տեղեկատուական դաշտի «աղտոտումը», որովհետեւ մարդիկ ոչ մէկուն կը վստահին:

2014-ին, ուքրանական ճգնաժամը քննարկելէ ետք, ԱՄՆ պետքարտուղար Ճոն Քերրին Russia Today-ը որպէս քարոզչական բարձրախօս յիշած է, շարունակելով, որ «Russia Today-ի ցանցը ծաւալած է իր շուրջը կատարուող իրադարձութիւններուն վերաբերեալ նախագահ Փութինի քմահաճոյքը քարոզելու համար: Անոնք ամբողջական աշխատանքային օր կը նուիրեն այդ ջանքերուն, կը քարոզեն եւ կ'աղաւաղեն տեղի ունեցածը Ուքրանիոյ մէջ: «Արժանահաւատութիւն մետիայի մէջ» յետաքննող լրագրութեան կեդրոնի տնօրէն Կլիֆ Կլինֆեյտը Russia Today-ը «ռուսական քարոզչութեան համար ապատեղեկատուութեամբ ճանչցուած աղբիւր» անուանած է:

Հայ քաղաքագէտ Իկոր Մուրատեանի կարծիքով, «ներկայիս ռուսերուն համար քարոզչութիւնը ինքնախաբէութիւն դարձած է: Կայ սուտ, կայ զօրաւոր-սուտ եւ կայ ռուսական քարոզչութիւն, որ արմատներով կը հասնի մինչեւ խորհրդային քարոզչութեան համակարգ: Ռուս մարդու խօսքը բան մը չարժեր եւ այդ մէկը դարձած է ռուսական հասարակութեան գլխաւոր յատկանիշը: Ռուսական քարոզչութիւնը կրնայ իրականացնել անկարելին»:

## Ռուսական քարոզչութիւնը հաղորդող անհատները
### Քաղաքական համակարգողներ
[thumb|right|250px|[Տմիթրի Գիսելյով]]
* Տմիթրի Գեսկով,Վլատիմիր Փութինի մամլոյ խօսնակ:
* Վեաչեսլաւ Վոլոտին, Փութինի աշխատակազմի պաշտօնեան:
* Վլադիսլաւ Սուրկով, Փութինի աշխատակազմի պաշտօնեան:
* Կլէպ Պաւլովսկի, կազմակերպիչ եւ քաղաքագէտ: 
* Ալեքսանտր Պորոտա:

### Կառավարիչներ
[thumb|right|250px|[Մարգարիթա Սիմոնեան եւ Վլատիմիր Փութին]]
* Տմիթրի Գիսելյով, կառավարիչ, հեռատեսիլ ցուցադրող, Փութինի գլխաւոր քարոզիչ
* Ալեքսէյ Վոլին, Ռուսաստանի կապի եւ զանգուածային լրատուամիջոցներու փոխնախարար:
* Օլեգ Տոպրոդէեւ, ՎԳՏՌԿ հեռուստաընկերութեան տնօրէն:
* Կոնստանդին Էռնստ, Ռուսաստանի Առաջին ալիքի տնօրէն:
* Ալեքսրյ Վենետիկտով, էխօ Մոսկվի ռատիօի գլխաւոր խմբագիր:
* Վլատիմիր Կուլիստիկով, ՆՏՎ հեռուստաալիքի տնօրէն:
* Վլատիմիր Մեդինսկի, Ռուսաստանի մշակոյթի նախարար:
* Մարգարիթա Սիմոնեան, Russia Today լրատուական գործակալութեան գլխաւոր խմբագիր:
* Վիտալի Տրետեակով, «Նեզավիսիմայա գազետա» թերթի գլխաւոր խմբագիր:

### Գաղափարախօսներ
[thumb|right|250px|[Սերգեյ Մարկով]]
* Սերկէյ Մարկով, քաղաքագէտ:
* Ալեքսանտր Տուկին, քաղաքագէտ, փիլիսոփայ
* Նաթալիա Նարոչնիցկաիա, պատմաբան:
* Անդրանիկ Միհրանեան, քաղաքագէտ:
* Վլատիմիր Լեբիոխին, քաղաքագէտ:
* Նիկիտա Միխալկով, ժապաւէն պատրաստող, Ռուսաստանի շարժանկարիչներու միութեան ղեկավար:
* Եվգենի Ֆյոտորով, Ռուսաստանի Պետական Տումայի պատգամաւոր («Միասնական Ռուսաստան»):
* Կարէն Շահնազարով, ժապաւէն պատրաստող, Մոսֆիլմ կինօ-ընկերութեան տնօրէն:

### Քարոզիչներ
[thumb|right|250px|[Սերկէյ Կուրղինեան]]
* Անդրէյ Գառաուլով, հեռուստավարող:
* Սերկէյ Գուրղինեան, համայնավար ուղղուածութեան քաղաքագէտ:
* Անդրէյ Գոլեսնիկով, լրագրող:
* Իրատա Զեյնալովա, լրագրող:
* Միքայէլ Լէոնտեւ, հեռուստավարող:
* Իւլիա Լաթինինա, լրագրող, սիւնակագիր:
* Էտուարտ Լիմոնով, գրականագէտ, Ռուսաստանի համաշխարհային-պոլշեւիկեան կուսակցութեան ղեկավար:
* Արկատի Մամոնտով, հեռուստավարող:
* Անդրէյ Նորկին, հեռուստավարող, ռատիօ վարող:
* Ալեքսէյ Պուշկով, լրագրող:
* Լէոնիտ Ռադզիխովսկի, հոգեբան:
* Վլատիմիր Սոլովյով, հեռուստավարող:
* Նիքոլայ Ստարիկով, հրապարակախօս
* Տմիթրի Սթեշին, Գոմսոմոլսգեայ Պրաւատա թերթի թղթակից:
* Կոնստանդին Սյոմին, հեռուստավարող:
* Պյոտր Տոլստոյ, հեռուստավարող:
* Մաքսիմ Շեւչենկօ, հեռուստավարող:
* Զախար Բրիլեբին, հրապարակախօս

### Շոու առեւտրականութեան եւ արուեստի ներկայացուցիչներ
Եվկէնի Բորեչենկով, Իւան Օխլոպիսթին, Վալերի Կերկիեւ, Ժաննա Նեթրեպկօ:

## Ռուսական քարոզչութեան գործակալները Հայաստանի մէջ
[thumb|right|250px|[Սբութնիք (լրատուական գործակալութիւն)|Սբութնիք գործակալութեան տարբերանիշը]]
### Անհատներ
* Ռուբէն Բարենց, քաղաքագէտ (Երեւանի Աշխարհաքաղաքական Ակումբ):
* Արման Պոշեան, քաղաքագէտ (Երեւանի Աշխարհաքաղաքական Ակումբ):
* Արման Վանեսքէհեան, լրագրող, Սբութնիք Արմենիա գործակալութեան աշխատակից:
* Լիա Աւետիսեան, գրող-հրապարակախօս:
* Հայկ Այվազեան, 
* Յովհաննէս Գալաջեան, Իրաւունք թերթի խմբագիր:
* Արման Ղուկասեան, ՀԱՍԱԿ կուսակցութեան նախագահ:
* Մարք Գալինին, Ռուսական Ռուսհամագործակցութիւն (Россотрудничество) դաշնային գործակալութեան երեւանի գրասենեակի ղեկավար եւ Հայաստանի մէջ ՌԴ դեսպան Իվան Վոլինկինի օգնական:
* Ծովինար Կոստանեան, ՀԱՍԱԿ կուսակցութեան փոխնախագահ:
* Արման Աբովեան: Կը վարէ ռուսերէն «Грани правды» («ճշմարտութեան եզրերը») ռատիօ ՎԱՆ-ի հաղորդումը, որուն շնորհիւ ալ դասուած է ռուսական պետական «Ռուսական աշխարհ» հիմնադրամի գործընկերներու ցանկին վրայ:

### Կազմակերպութիւններ
* Սբութնիք Արմենիա, լրատուական գործակալութիւն, Սբութնիք քարոզչական գործակալութեան հայաստանեան մասնաճիւղ:
* Երեւանի Աշխարհաքաղաքական Ակումբ:
* Իրաւունք թերթ, որ կը պարունակէ ՀՀ ԱԺ ՀՀԿ խմբակցութեան պատգամաւոր Հայկ Պապուխանեանին: «Իրաւունք» թերթի 25-ամեակի առիթով Սերժ Սարգիսեան պետական պարգեւով պարգեւատրած է թերթի գլխաւոր խմբագիր Յովհաննէս Գալաջեանին եւ թերթի տնօրէն Գեղամ Գրիգորեանին: Իրաւունքը յատակագիծ կը հանդիսանայ ՀԱՍԱԿ կուսակցութեան անդամներուն եւ այլ ռուսական քարոզիչներուն համար:
* Համահայկական ծնողական կոմիտէ, Ռուսաստանի մէջ Սերկէյ Գուրղինեանի կողմէն հիմնադրուած «Համառուսական ծնողական դիմադրութիւն» շարժման հայաստանեան ոչ պաշտօնական մայսնաճիւղն է: Ղեկավարն է Արման Պոշեանը:
* Յանուն սոցիալական արդարութեան կուսակցութիւն (ՀԱՍԱԿ), Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ գործող եւ Ռուսաստանի դեսպանատան կողմէ ֆինանսաւորուող կուսակցութիւն: Նախագահ՝ Արման Ղուկասեան, փոխնախագահ՝ Ծովինար Կոստանեան:
* Միջազգային մարդկայնական զարգացում, Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ գործող հասարակական կազմակերպութիւն: կը ղեկավարուի Արման Ղուկասեանի եւ Ծովինար Կոստանեանի կողմէն:
* «Լոյս» տեղեկատուական վերլուծական կեդրոն, դիմատետրի մէջ գործող խումբ, ուր հիմնականին կը գտնուին ռուսերէն լեզուով հրապարակումներ արծարծելու ռուսական առաջին հեռուստաալիքի տեսանիւթեր:
* «Յանուն ինքնիշխանութեան վերականգնման», նախաձեռնութիւն, որ աւելի եւս աշխուժօրէն կը մասնակցի ԵԱՏՄ-ի ու Գրեմլի այլ նախաձեռնութիւններուն մէջ, յանուն Հայաստանի առաջ մղման: Սովորաբար, այս աղբիւրը կ'երեւի իր հակա-արեւմտեան եւ փաստացի հակահայաստանեան հրապարակումներով: Օրինակ, կայքի հրապարակումները արեւմուտքը որպէս Հայաստանի ռազմական թշնամի կը ներկայացնեն, իսկ Ռուսաստանը՝ որպէս հիմնական դաշնակից:
* Կրիպոյետով Ակումբ, որ հիմնադրուած է 2012-ին, Հայաստանի մէջ ռուսամէտ հասարակական կարծիք ձեւաւորելու նպատակով:

## Ֆինանսաւորում
2012-ի դրութեամբ Ռուսաստանը սեփական քարոզչութեան մեքենայի ֆինանսաւորման վիճակագրութեան առաջին տեղը կը գրաւէր՝ այդ ոլորտին մէջ 1,6 ԱՄՆ տոլար ծախսելով, աւելին, քան՝ բոլոր այլ երկիրները, որոնցմէ են Չինաստանը:, The Guardian-ը, The New York Times-ը, CNN-ը եւ այլն:

## Բառապաշար
Ռուսական քարոզչական ԶԼՄ-ներու արդէն դասական դարձած բառապաշարին մաս կը կազմեն հետեւեալ բառերն ու արտայայտութիւնները՝ ռուսակատաղութիւն (), հակառուսականութիւն, հակառուսական (антироссийский) «Պինտոսթան» («Пиндостан»), «լիպերաստ» («либераст»), «Կեյրոպա» («Гейропа»), բանդերականներ (бандеровцы), Ուաշինկթընեան շրջկոմ (Вашингтонский обком), ազգային դաւաճան (национал-предатель), ազգային առաջնորդ (национальный лидер), հակա-ահաբեկչական գործողութիւն (антитеррористическая операция), մաքրում (чистка), կենսազանգուած (биомасса) եւ այլն:

## Դիմադրութիւն՝ ռուսական քարոզչութեան
* Թուրքիոյ կառավարութիւնը արգելափակած է ռուսական Russia Today գործակալութեան ներքեւ հիմնուած Սբութնիք գործակալութեան կայքերը: Թուրքիոյ հեռահաղորդակցութեան վարչութիւնը (TIB) հաղորդած է, որ այդ միջոցառումը «տեղի ունեցած է 14 Ապրիլ 2016-ին՝ 5651 օրէնքի հիման վրայ կատարուած արուեստագիտական ստուգման եւ իրաւաբանական գնահատումէն ետք»: Թուրքիոյ կառավարութեան այդ քայլը Russia Today-ի գլխաւոր խմբագիր Մարկարիթա Սիմոնեանը «երկրին մէջ խիստ գրաքննութեան հերթական քայլ» անուանած է:
* Մարտ 2016-ին Լաթվիայի կառավարութիւնը արգելափակած է Sputniknews.lv կայքը, 2014-ի գարնան Եւրոպական Միութեան Խորհուրդի «Ուքրանիոյ տարածքային ամբողջականութեան, ինքնիշխանութեան եւ անկախութեան խարխլմանն ուղղուած գործողութիւններու մասին» որոշման խախտման համար: Բացի այդ, Սբութնիք լրատուական գործակալութեան գործունէութիւնը արգիլուած է Լաթվիայի, Շուէտի, Նորվեկիայի, Դանիայի եւ Ֆինլանտայի մէջ: Ընդհանուր առմամբ Սբութնիքը հեռարձակում կը կատարէ աշխարհի աւելի քան 30 լեզուներով:

## Կարծիքներ ռուսական քարոզչութեան մասին

## Տես նաեւ
* Խաչուած Տղայ (լրատուական նիւթ)
* Թութինիզմ
* Հակառուսականութիւն
** Հակառուսականութիւնը Հայաստանի Մէջ
* Քարոզչութիւնը՝ ԽՍՀՄ-ի մէջ
* Ազրպէյճանական Քարոզչութիւն

## Արտաքին Յղումներ
* Հայաստանը ռուսական պրոպագանդայի «մսաղացում». ինչպես կասեցնել կեղծիքի «նվաճումը»

## Ծանօթագրութիւններ


## Արտաքին Յղումներ
*Общественное мнение против Путина  ("Public opinion is anti-Putin"), article by Russian sociologist 
*
*
* Ռուսական պրոպագանդան էլ վաղուց փափուկ ուժ չէ, այլ զանգվածային ոչնչացման զենք

Ստորոգութիւն:Ռուսական քարոզչութիւն
Ստորոգութիւն:Ռուսաստանի քաղաքականութիւն
Ստորոգութիւն:Տեղեկատուական պատերազմ
Ստորոգութիւն:Ռուսաստանի արտաքին յարաբերութիւններ