Արղէադոն հարստութիւն

**Արղէադոն հարստութիւն** (հին յուն․՝ Ἀργεάδαι, յուն․՝ Δυναστεία των Αργεαδών) ․հին յունական թագաւորական ընտանիք (հարստութիւն)։ Եղած է Մակեդոնիոյ գլխաւոր հարստութիւնը Ք․Ա․ 700 - Ք․Ա․310։ Յին յունական արձանագրութիւնները կը վկայեն թէ հարստութիւնը սկսած է Արղոսէն (Արղոս *Άργος* → *Ἀργεάδαι* կամ *Αργεάδες)*։ Պատմութեան մէջ հանրածանօթ Արղէադցիներ եղած են Փիլիպոս Բ․ եւ Մեծն Աղեքսանտր։

## Ծագում
[ձախից|մինի|Արղէադեսներ․ [Արղոս|Արղոսէն (Պելոպոնես) Մակեդոնիա, ըստ Իրոդոթոսին]]
Արղէադես կը սերեն Արղոսի (Պելոպոնես) Թիմենիդեսներէն, որոնց առասպելական նախահայրը եղած է Թիմենոս, Իրաքլիսին (Հերակլես) ծոռը։ Վերղինայի արքունիքի պեղումներուն ընթացքին, Մանոլիս Անդրոնիքոս յայտնաբերեց «գմբեթին» սրահին մէջ արձանագրութիւն մը որ կապուած է այդ կարծիքին։ 

Այդ կը հաստատէ նաեւ Իրոդոթոս իր «Իրոդոթու Իսթորիես» գործին մէջ, կը նշէ թէ «Արղոսէն Իլիրիա հասան երեք եղբայրներ, Թիմենիդես (Արղէադոններուն) սերունդէն՝ Ղուանիս, Աէրոբոս եւ Բերդիքաս։ Եւ երբ Իլիրեացիներէն անցան Մակեդոնիոյ վերին մասը, հասան Լեվէա քաղաքը։ Երեք եղբայրները թագաւորին կը ծառայեն։ Թագաւորը կը պահանջէ իր երկրէն մեկնին, որովհետեւ  ըստ գուշակութեան մը որ կը հաւատայ ԲԵրդիքասին բացառիկ բան մը պիտի պատահի։ Երեք եղբայրները կը հաստատուին Մակեդոնիոյ ուրիշ մէկ շրջանին մէջ, «Միդասին պարտէզներուն մօտ, Վերմիօ լերան ստորոտը։ Անոնք աստիճանաբար կը գրաւեն ամբողջ Մակեդոնիան։ Իրոդոթոս կը նշէ նաեւ թէ Աղեքսանտր Ա․ մասնակցած է Ք․Ա․ 504/500 Ողիմպիական խաղերուն, ուր տարակարծութիւններ եղած են անոր մասնակցութեան համար․ կասկածի տակ առած են անոր ծագումը։ Սակայն, Էլլանոդիքեսները, քննելով Արղէադեսներէն անոր ծագումը, կը հաստատեն թէ Մակեդոնացիները յոյն են եւ այդպէս անոր կ՛արտօնեն խաղերուն մասնակցի։

Թուքիդիդիս, իր «Պեղոպոնեսեան Պատերազմի պատմութիւն» գործին մէջ կը նշէ թէ Արղէադեսները նախապէս սերած են Արղոսի Թիմենիդեսներէն, որոնք զէնքի ուժով Բիէրիայէն վտարած են Բիէրիդեսներուն, գրաւած են Բէոնիան (Աքսիոս գետին մօտ նեղ ու երկայն տարածք՝ հին Բելայէն մինչեւ Միղդոնիա), ինչպէս նաեւ գրաուած են Միղդոնիան, Էորդէան եւ Ալմոբիան վտարելով անոնց բնակիչները՝ Իդոնի, Էորդի եւ Ալմոբի։

## Միապետներ

* [մինի|Դրամ [Բերդիքաս Բ․ Մակեդոնացին|Բերդիքաս Բ․ շրջան, Ք․Ա․451-Ք․Ա․413]]Գարանոս (Ք․Ա․808-Ք․Ա․778)
* Գինոս (Ք․Ա․778-Ք․Ա․750)
* Թիրիմաս (Ք․Ա․750-Ք․Ա․700)
* Բերդիքաս Ա․ Ք․Ա․700-Ք․Ա․678
* Արղէոս Ա․ (Ք․Ա․678-Ք․Ա․940)
* Փիլիպոս Ա․ (Ք․Ա․640-Ք․Ա․602)
* Աէրոբոս Ա․ (Ք․Ա․602-Ք․Ա․576)
* մինի|Դրամ Ամինթաս Բ․ շրջան, Ք․Ա․395-Ք․Ա․393Ալքեթաս Ա․ (Ք․Ա․576-Ք․Ա․547)
* Ամինթաս Ա․ (Ք․Ա․547-Ք․Ա․498) 
* Աղեքսանտր Ա․ (Ք․Ա․498-Ք․Ա․454)
* Բերդիքաս Բ․ (Ք․Ա․454-Ք․Ա․413)
* Արխէլաոս Բ․ (Ք․Ա․396-Ք․Ա․393)
* Ամինթաս Բ․ (Ք․Ա․393)
* Բաւսանիաս (Ք․Ա․393)
* Ամինթաս Գ․ (Ք․Ա․393)
* [մինի|Դրամ [Ամինթաս Գ․ Մակեդոնացի|Ամինթաս Գ․ շրջան, Ք․Ա․393]]Արղէոս Բ․ (Ք․Ա․393-Ք․Ա․392)
* Ամինթաս Գ․ (կը վերականգնէ իր գահը) (Ք․Ա․392 - Ք․Ա․370)
* Աղեքսանտր Բ․ (Ք․Ա․370-Ք․Ա․368) 
* Պտողեմէոս Ա․ (Ք․Ա․368-Ք․Ա․365)
* Բերդիքաս Գ․ (Ք․Ա․365-Ք․Ա․359)
* Ամինթաս Դ․ (Ք․Ա․359-Ք․Ա․356)
* Փիլիպոս Բ․ (Ք․Ա․359-Ք․Ա․336)
* Աղեքսանտր Գ․ (Մեծն) (Ք․Ա․336-Ք․Ա․323)
** [մինի|Դրամ [Բերդիքաս Գ․ Մակեդոնացի|Բերդիքաս Գ․, Ք․Ա․365-Ք․Ա․359]]Անտիբաթրոս, Մակեդոնիոյ փոխ-արքայ, (Ք․Ա․334-Ք․Ա․323)
* Փիլիպոս Գ․ Արիդէացի (Ք․Ա․323-Ք․Ա․317) Արքայ ըստ տիտղոսի միայն
* Աղեքսանտր Դ․ (Ք․Ա․323-Ք․Ա․310) Արքայ ըստ տիտղոսի միայն
** Բերդիքաս, Մակեդոնիոյ փոխ-արքայ, (Ք․Ա․323-Ք․Ա․321)
** Անտիբաթրոս, Մակեդոնիոյ փոխ-արքայ, (Ք․Ա․321-Ք․Ա․319)
** Բոլիբերխոն, Մակեդոնիոյ փոխ-արքայ, (Ք․Ա․319-Ք․Ա․317)
** Գասանդրոս, Մակեդոնիոյ փոխ-արքայ, (Ք․Ա․317-Ք․Ա․306)

        

## Տե՛ս նաեւ
Մակեդոնիա

## Ծանօթագրութիւններ

Ստորոգութիւն:Մակեդոնիոյ թագաւորներ
Ստորոգութիւն:Մակեդոնացիներ
Ստորոգութիւն:Յունաստանի շրջաններ